સત્યયુગ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>સત્યયુગ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3248</id>
    <revision>
      <id>904408</id>
      <parentid>858550</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4744" sha1="393fi047zc9fqnopw95dytffio61pan" xml:space="preserve">ચાર પ્રસિદ્ધ યુગ માં '''સત્યયુગ''' અથવા '''કૃતયુગ''' પ્રથમ મનાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=हिंदू सनातन धर्म: क्या है चार युग? |url=http://hindi.webdunia.com/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82-%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82-%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%97-1101023046_1.htm |publisher=वेबदुनिया |date=૨૩ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦ |access-date=૨૩ જૂન ૨૦૧૪ |archive-date=2012-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511044622/http://hindi.webdunia.com/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82-%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82-%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%97-1101023046_1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પ્રાચીન વૈદિક ગ્રંથો સત્યયુગ, ત્રેત્રયુગા વગેરેના મહાકાવ્યમાં સ્પષ્ટપણે ઉપલબ્ધ નથી હોવા છતાં, સ્મૃતિયો અને ખાસ કરીને પુરાણોમાં ચાર યુગનો વિસ્તૃત પ્રતિપાદન છે.

પુરાણોમાં સત્યયુગ સંબંધિત નીચેની વિગતો આપવામાં આવી છે -
: ''વૈશાખ શુક્લ અક્ષય તૃતીયા રવિવાર ના આ યુગ ની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. તેનું કદ 17,28,000 વર્ષ છે. આ યુગ માં ભગવાન ના મત્સ્ય અવતાર, કૂર્મ અવતાર, વરાહાવતાર અને નરસિંહાવતાર આ ચાર અવતાર થયા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન સુવર્ણ પરંપરાઓની સમૃદ્ધિ હતી. મનુષ્ય અત્યંત દીર્ઘકૃત અને લાંબા આયુષ્ય વાળા હતા. આ યુગ ના પ્રધાન તીર્થ પુષ્કર હતા.

આ યુગ માં જ્ઞાન, ધ્યાન અથવા તપ ના પ્રાધાન્ય હતા. પ્રત્યેક પ્રજા પુરુષાર્થસિદ્ધિ  કરી કૃતકૃત્ય થતા, એટલે જ આ &quot;કૃતયુગ&quot; કહેવાય છે. ધર્મ ચાર ઘણું(સૌથી સંપૂર્ણ) હતું. મનુના ધર્મશાસ્ત્ર આ યુગમાં એકમાત્ર વિશ્વસનીય ગ્રંથ છે. [[મહાભારત]] માં આ યુગ ના વિષય માં એ વિશિષ્ટ મત મળે છે કે કલિયુગ ના પછી [[કલ્કિ]] દ્વારા આ યુગ ની પુનઃ સ્થાપના થશે (વન પર્વ 191/1-14). વન પર્વ 149/11-125) માં આ યુગ ના ધર્મ નો વર્ણ દ્રષ્ટવ્ય છે. 

બ્રહ્મા નો એક દિવસ ૧૦,૦૦૦ ભાગો માં વેંચાયેલો હોય છે, જેને ચરણ કહેવાય છે:&lt;ref&gt;{{cite book|title=हिन्दू धर्म की रिडल |url=http://books.google.be/books?id=C-VsnIZsWfAC |page=23 |publisher=ગૌતમ બુક સેંટર |isbn=9788187733836}}&lt;/ref&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;
&lt;caption&gt; '''ચાર યુગ''' &lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt; ૪ ચરણ (૧,૭૨૮,૦૦૦ સૌર વર્ષ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;સત યુગ &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt; 
&lt;tr&gt;&lt;td&gt; ૩ ચરણ (૧,૨૯૬,૦૦૦ સૌર વર્ષ) &lt;/td&gt;&lt;td&gt;ત્રેતા યુગ &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt; ૨ ચરણ (૮૬૪,૦૦૦ સૌર વર્ષ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;દ્વાપર યુગ &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt; ૧ ચરણ (૪૩૨,૦૦૦ સૌર વર્ષ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;કલિ યુગ &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ]]</text>
      <sha1>393fi047zc9fqnopw95dytffio61pan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Dsvyas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4481</id>
    <revision>
      <id>904434</id>
      <parentid>903243</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* એડિટ રિવર્ટ કરવાનું કારણ */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>904434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104124" sha1="isnvxuq6ulnuu1ktasufbvn12qvg5hs" xml:space="preserve">{{:User:Dsvyas/Archive}}

== px → upright ==

Hello!
I've changed images because setting them in pixels is deprecated. It overrides user preferences, which means that people with poor vision or with high-definition monitors cannot customize how they see WP. Better to have nothing (which defaults to the user-preferred size) or to set a relative size, e.g. upright=1.5 (150% of the user-preferred default).
Best, [[સભ્ય:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kwamikagami|ચર્ચા]]) ૦૫:૩૧, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
:Hi, thanks for your message. Yes, we prefer to have nothing there, just thumb should suffice. I reverted your changes where you had inserted upright=1.5 and/or had made changes to frame. I will take care of the rest. Thanks once again.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૫:૩૫, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૬, ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

==Copy of article==
Wondering if you can send me a copy of this[https://gu.wikipedia.org/wiki/Paracetamol]

If you could just drop it on my talk page that would be great. Best
Thanks. [[સભ્ય:Doc James|Doc James]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Doc James|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== A new member's curiosity about removal of an article ==

Greetings! I've recently joined gu.wikipedia, however I've been a language professional for 5+ years, and work closely with Mr. Andrew Morris at Proz Pro Bono which is a platform that has collaborated to work for Dr. Heilman's project. As a part of this, I had published a Gujarati version of the article Paracetamol (after careful editing), The page, however, has been removed by @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]. Kindly let me know the related issues, so that I may be watchful about the same in my future work. Thanks! --Shruti (shrutiba5282@gmail.com) [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૭, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:આ ગુજરાતી વિકિપીડિયા છે, જો આપને ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન ન હોય (જે તમારા આ અંગ્રેજીમાં લખેલા સંદેશા પરથી શક્ય લાગે છે) તો તમારે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર યોગદાન કરતા પહેલા કે દૂર કરવામાં આવેલા લેખો વિષે પૃચ્છા કરતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. જો તમે એમ કહેતા હોવ કે તમે &quot;careful editing&quot; કર્યું હતું તો શું તમે તમારો આ સંદેશો ગુજરાતીમાં અહીં લખી શકો છો? ગુજરાતીમાં લખશો તો હું આગળ વિસ્તારપૂર્વક જવાબ આપીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખને દૂર કરવાની વિનંતી મારા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે કારણો વગર નહોતી,
::૧. શીર્ષક અંગ્રેજીમાં હતું.
::૨. લેખમાં ઢગલાબંધ લાલ કડીઓ હતી.
::૩. ગુજરાતી ભાષાંતરની ગુણવત્તા લેખ રાખવા લાયક નહોતી.
::-- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::અને વળી સંદર્ભો [૧], [૨] એમ લખેલા હતાં (જુઓ: [[સભ્યની ચર્ચા:Doc James#વિનંતિનો_પ્રત્યુત્તર|અહિં, '''સભ્ય:Doc James'''એ મૂળ લેખ માંગતા એમને મોકલ્યો છે તે]]), જે બતાવે છે કે લેખ બનાવનારને વિકિપીડિયાનું કોઈ જ્ઞાન નથી. અને ભાષાનું જ્ઞાન હોય હોવું પણ લાગતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૩૧, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::આપનો આભાર. હું ધ્યાનમાં રાખીશ.
:::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૫૦, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આભાર. 
::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૪૮, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪]] પ્રતિયોગિતામાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપશ્રીનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય તો [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:નમસ્કાર. નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ પ્રતિયોગિતાનું મૂલ્યાંકન કરી પરિણામ જાહેર કરવા બદલ સ્પર્ધાના સંયોજક તરીકે આપનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નિવેદન હતું કે સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪#ઇનામ|ઈનામ]] જાહેર કરવાનું હજુ બાકી છે. જો આપના દ્વારા આ દિશામાં ઝડપથી કામગીરી કરી શકાય તો મને મેટા પેજ પર ગુજરાતી પ્રકલ્પનું પરિણામ જાહેર કરવામાં સાનુકૂળતા રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૧, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::એ લેખ પસંદ કરવામાં મોડું કરવા બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. હવે બધાં જ વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દીધી છે અને અહેવાલ તથા પ્રતિયોગિતાનું મુખ્યપૃષ્ઠ પણ જે તે વિગતો સાથે અપડેટ કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૦, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::ઘણો ઘણો આભાર ધવલભાઈ. આશા રાખું કે ભવિષ્યમાં પણ નિર્ણાયક તરીકે આપશ્રીની અવિરત સેવા-સહકારનો લાભ ગુજરાતી વિકિપીડિયાને મળતો રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૨૯, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ૦૪:૪૧, ૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Aodai ([[એઓ ડાઈ]]) ==

@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I am a Vietnamese. I want to write an Aodai post with the Gujarati version, it might take a long time. Please don't delete my post. It's similar to your country's Kurti, please consider this. Tell me, how many bytes does it take to keep my post from being deleted? [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૦૮:૫૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)

:Hi, it is not just about bites and size, it is more about readable and meaningful content. Google translation tool or any other machine translation tools out there are still not capable enough to properly translate simple English to Gujarati, probably due to lack of their interest in the language. Hence, if you are solely relying on any such automated translations, the article will not be considered worth here. We have several articles marked for deletion which are over 30,000 bytes, reason is simple. They are written in Gujarati that no Gujarati can understand. The great example of this is the page title, Aodai is one word, but here you have used it as two words in Gujarati, એઓ ડાઈ, and that too might be just a machine transliteration of letters A and O. In reality the actual word for your garment could transliterate in Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ or anything else. Unless you have a proper knowledge of Gujarati langauge and how letters are pronounced, it will be useless. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I have no knowledge of Gujarati, translating English into Gujarati is all I can do.  The reason I do this is not for promotion but because I see Ao-dai (actually Ao-djai, &quot;d = đ&quot;) and Kurti as similar.  I think the language barrier is not too difficult a problem, but the difficulty here is that speakers of that language do not know how to support speakers of other languages ​​in the editing process.  I will rewrite this post but please don't delete it and give me 7 days and I will write a complete post. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::Please create complete article in your username space or sandbox first and then paste it here as new article, that is the best way to prevent it from deletion. Moreover, if the language knowledge and understanding is missing while creating the article, it stands very slim chance of survival not only here on gu.wiki but on any wikipedia. I will advise you to seek help of someone who knows the language in translating/reviewing the article instead of relying on machine translation despite my advise above that they do not work for Gujarati language. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] &quot;Aodai&quot; is different &quot;Ao dai&quot;. Cannot write closely, Aodai does not exist ! I am sorry. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૮, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::You wrote &quot;I want to write an Aodai post with the Gujarati version&quot; in your original message above. Anyways, apart from everythign else my first advise is to use your username while messaging and contributing here, i.e. make contribution after logging in with your ursername and password, that is the first step to gain trust on wiki. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] Looks like &quot;dai&quot; /d/ might not be logically &quot;jai&quot; /z/, In Vietnamese, it is read as &quot;jai&quot;. I think I should name it Aodjai instead Aodai. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૦૧, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::Please log in before contributing, or else risk the deletion of content. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૧૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I can name it Vietnamese kurta ([[વિયેતનામીસ ઝભ્ભો]]) ? I'll log in later, don't ban me. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૩૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::Sorry, there is no reason to continue editing but not logging in. I have blocked the IP address. Please log in before making any new edits if you genuinely want to contribute. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૪૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::😂😂 Gazab manso aave ho pan, Sir tme etlo time kem kadhi lyo? means etlu daily check karvu and tmne bdhi knowledge pan hoy koi pn topic ma village hoy ke k district etc, like &quot;Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ&quot; tmaro reply ek dum fact based hoy hu 1kalak thi tmara reply and bdha read karu chu, gazabb [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૧, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ઝીંઝુવાડા ગામ ઝાંઝ ભરવાડ જે હૈહય વંશી યાદવ હતા તેમને વસાવ્યું હતું તેથી આ ગામનું નામ ઝીંઝુવાડા પડેલું છે plzz add this history [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:એ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ ક્યાં થયેલો છે? તે સંદર્ભ આપો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::ભાઈ ઝીંઝુવાડા ગામ ના પાદર માં હાલ માં પણ ઝાંઝ આપા નો પાળિયો છે હાલ માં પણ ગામ માં જઈને પુસી જોવો ૬ મહિના ના સોકરાને પણ ખબર છે છતાં પણ હું તમને જલ્દી થી સંદર્ભ મોકલવાનો પ્રયત્ન કરીશ [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખ ઇંગ્લિશ માં લખેલો છે ને એમાં જોવો ઝાંઝ લાંબરિયા નામના વ્યક્તિએ ઝીંઝુવાડા ની સ્થાપના કરેલી છે એવું લખેલું છે અને લાંબરિયા એ ભરવાડ ની જ એક શાખા છે જે હૈહય વંશી યાદવ છે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૪, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં પણ એ માટેનો કોઈ સંદર્ભ આપેલો નથી. ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, મેં ત્યાં પણ સંદર્ભની માંગણી કરી છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૦૬, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::ભાઈ તમે સમજતા નથી ઇતિહાસ તમે ગામ માં જઈને જોઈ લ્યો ને પણ બધી ખબર પડી જશે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::પરંતુ મને જાણકારી મળી છે કે હેમચંદ્ર ગ્રંથ માં તેનો ઉલ્લેખ છે પણ pdf મળતી નથી તમે મારી મદદ કરી શકો છો આમાં [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૯, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::એમ ગામમાં જઈ ને પૂછીએ અને લોકો કહે એને ઇતિહાસ ન કહેવાય મારા ભાઈ. હેમચંદ્ર ગ્રંથનું પૂરું નામ અને પ્રકરણ કહો તો કદાચ ક્યાંકથી શોધી ને ખરાઈ કરી શકાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::હા હું શોધું જ છું મળે એટલે મોકલીશ પણ એક બીજું કામ હતું તમારું વિકિપીડિયા નું જ તમે મારી મદદ કરશો? [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17|2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17]] ૨૧:૩૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::કહો, જો શક્ય હશે તો ચોક્કસ મદદ કરીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૪૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
::::::::1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.
::::::::2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.
::::::::4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.
::::::::5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.
::::::::7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.
::::::જર્મન મા લખેલ લખાણ-
::::::જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.
::::::संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::ગુજરાતી કે અંગ્રેજી પુસ્તક જણાવવા વિનંતી કેમકે જર્મન ભાષામાંથી અનુવાદ કરી ને સંદર્ભ ચકાસી શકાય તેવી સુવિધા મારી પાસે નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એક બીજો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે મને એમાં ખાસ ખબર નથી પડતી પણ : majmudar ,chronology s.221 છે જે પુસ્તક ની નામ જ છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૬:૧૮, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એ જર્મન પુસ્તક નું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ છે સંદર્ભ: vgl. westphal IV, s. 133 [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૭:૨૯, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.

જર્મન મા લખેલ લખાણ-

જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.

संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== Bharwad ==

અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.


2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.

4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.

5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.

7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, પણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના ઉલ્લેખ માટે તમારે ત્યાં તે લેખના ચર્ચાના પાને દલીલો રજૂ કરવી પડશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ભાઈ ઝુંઝાં ભરવાડ ના નામ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડેલું છે હું સંદર્ભ પણ આપુ છું છતાં પણ કેમ હટાવવામાં આવે છે જવાબ આપો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૩૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

:તમે [[ઝીંઝુવાડા (તા. દસાડા)]] લેખ જોયો ખરો? જોયાજાણ્યા વગર શું પાછળ પડી ગયા છો? અને આ જાતિવાદ-ફાતિવાદની પિપુડી અહીં વિકિપીડીયામાં વગાડવી નહીં, આ કોઈ રાજકીય અખાડો નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૩, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::તો જોવો ને તમે લખેલું છે એ જર્મની માં લખ્યું હોય તો એ મારો પ્રશ્ન નથી તમે આખો ઈતિહાસ ફેરવવાની કોશિશ ના કરશો મહેરબાની કરીને [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૪, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને ગુજરાતીમાં લખેલું નથી વંચાતું? તમને ગુજરાતી ભાષા ન આવડતી હોય અને ફક્ત જર્મન ભાષા જ આવડતી હોય તો મહેરબાની કરી ને જર્મન ભાષાના વિકિપીડીયા પર જાઓ.્્ [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૬, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::એવું ના હોય એમ તમે ખોટો ઇતિહાસ ના મૂકો ઝૂઝો ભરવાડ જ હતો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::વિકિપીડિયા છે તો ગમે તે ના ઇતિહાસ ના ચોરી કરો પેલા મારો સંદર્ભ જોવો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૫, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને બીજાના સંદર્ભો વંચાતા નથી? જાવ, કોર્ટમાં જઈ ને જાતિવાદ, ચોરી, વગેરે વગેરે જે ફરિયાદો કરવી હોય તે ફરિયાદોને આધારે કેસ નોંધાવી આવો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::તમે જાવ કોર્ટ માં કેસ કરવા ખોટા ખોટા સંદર્ભ લઈને હલયા આવો છો તો બધા જાતિવાદી જ કે [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

અંગ્રેજી ભાષા માં જુંઝાં ભરવાડ અંગેના 3 બુક ના સંદર્ભ મળ્યા છે તેથી હું બદલી સકું છું હવે તેથી તમે જવાબ આપો શું કરું હવે? [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૭:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== સમુદાય તકનિકી પરામર્શ પ્રક્રિયા 2024 ==

પ્રિય મિત્રો,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|The Indic MediaWiki Developers User Group]] is facilitating a community technical consultation process to understand the needs of the community members on various technical issues while contributing to Wikimedia projects. The goal is to better understand the challenges across communities, understand common problems, and streamline future technical development activities.

The first step is a survey where to report your common issues, ideas etc. Please fill the survey (in a language of your choice) at
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link 

સર્વે ફોર્મ ભરવાની '''છેલ્લી તારીખ છે ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪'''.

અમારી આ પહેલ વિષે વધુ જાણવા માટે મુલાકાત લો: https://w.wiki/AV78

સર્વે તમે ઉપરની કડી પર ગુજરાતી ભાષામાં પણ વાંચી શકો છો.

જો તમારી પાસે એક કરતા વધુ આઇડિયા કે સમસ્યાઓ હોય તો તમે આ સર્વે ફોર્મ એક કરતા વધુ વખત ભરી શકો છો.

આપ સૌના યોગદાન માટે આગોતરો આભાર! 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૬, ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST), on behalf of Indic MediaWiki Developers UG
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/gu&amp;oldid=27434526 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you translate and upload the article about the national currency [[:en:Azerbaijani manat]] in Gujarati Wikipedia?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૫, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Gujarati Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== પાનાંને દૂર ન કરવાની વિનંતિ ==

કૃપા કરીને [[ચીમન મારુ]] આ પેજને દૂર ન કરો, કેમ કે આ પાનું દૂર થવા લાયક નથી. જો તમને લાગે છે કે તેમાં કોઈ 'જાહેરાત અથવા સ્વપ્રશંસા' જેવી બાબતો છે, તો કૃપા કરીને તે વાક્ય, શબ્દ અથવા પાસાને દૂર કરો, અથવા બદલવા માટે વિચારો. અમે આ પેજ વિકિપીડિયાની માર્ગદર્શિકાઓ પ્રમાણે લખ્યું છે અને આ લેખ ન્યૂટ્રલ પોઈન્ટ ઓફ વિયુ (NPOV) પર આધારિત છે. નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં 'YourStory' જેવી જાણીતી ન્યૂઝ વેબસાઈટે આ વિષયને કવર કર્યું છે. ઉપરાંત, આ લેખના વીકિક્વોટ અને વિકિડેટા પર પણ નોંધ છે. જો આ લેખને સુધારવાની જરૂર હોય, તો અમે તે સુધારણા કરવા માટે પણ તૈયાર છીએ.@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:Brihaspati|Brihaspati]] [[વિશેષ:પ્રદાન/61.246.56.170|61.246.56.170]] ૧૮:૧૭, ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:અમે એટલે કેટલા લોકોએ ભેગા મળી ને લખ્યું હતું એ પાનું? તમે લેખ બનાવો ત્યારે તમારી જવાબદારી છે તેને સ્વપ્રશસ્તિ કે જાહેરાત ન બનવા દેવી, તમે એ કામ કરી ને અન્યો પર ન છોડી દઈ શકો કે &quot;તમને લાગે છે તો દૂર કરો&quot;. અમને લાગ્યું એટલે જ તમને કહ્યું. અન્ય ચર્ચામાં જણાવ્યું તે પ્રમાણે યોરસ્ટોરી જેવી અજાણી વેબસાઇટને તમે જાણીતી ન્યૂઝ સાઇટ જાહેર ન કરી શકો અને વિકિડેટા પર કશાનો ઉલ્લેખ હોવિ એનો અર્થ એમ નથી થતો કે તે નોંધપાત્ર છે. અન્ય પ્રબંધકે જો કે આ લેખ દૂર કરી દીધો છે એટલે હવે કોઈ ચર્ચાને અવકાશ નથી. પણ તમારી ગેંગ કેટલા લોકોની બનેલી છે અને તેનો મુખિયો કોણ છે તે જાણવાની ઉત્કંઠા રહેશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૫, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઢાંચામાં ફેરફાર ==

આ [[વિકિપીડિયા:આજનું ચિત્ર/૨૦૨૪ પ્રસ્તાવના| પાના પરના લેટેસ્ટ ફેરફાર]] મુજબ સંલગ્ન ઢાંચામાં તારીખનો ફેરફાર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૧૬, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઝંડ હનુમાન ! ==

શ્રદ્ધેય સાહેબ,

હું &lt;nowiki&gt;''ઝંડ હનુમાન''&lt;/nowiki&gt; (Gujarati Wikipage)ને અંગ્રેજી વિકિમાં ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તે સ્વીકારવામાં આવી રહ્યું નથી. એપ્રુવર્સ કહે છે કે મને યોગ્ય સ્રોતો અને ઉલ્લેખો જોઈએ, જ્યાંથી આ માહિતી આવી રહી છે. મને ઓનલાઇન માત્ર એક જ સ્રોત મેળવ્યો છે, જે વડોદરાની વેબસાઈટનો છે. જો તમે ફુરસદમાં હોવ તો, કૃપા કરીને આ લેખને યોગ્ય રીતે લખવામાં અને જરૂરી માહિતી ઉમેરીને મદદ કરી શકો છો?

આપની મદદ માટે આભાર. [[સભ્ય:Druvx13|Druvx13]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Druvx13|ચર્ચા]]) ૧૯:૪૭, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, મને પણ એ કહેતા સંકોચ થાય છે પણ હકીકત એ જ છે કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા એના માપદંડો પ્રમાણેના માહિતીસ્રોતો અને સંદર્ભો ન મળે તો લેખ ટકવા દેશે નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૦, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

==જયશ્રી ચૌધરી==
Dsvyad Sir, Namste . આ અન્ય લેખ , વિગતવાર માહિતી જયશ્રી ચૌધરી લેખક તરીકે કઈ રીતે મૂકવી ? આપના માર્ગદર્શન અનુસાર લખીશ.--[[સભ્ય:Ash7979|Ash7979]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Ash7979|ચર્ચા]]) ૦૪:૧૪, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (GMT)
:{{ping|Ash7979}}, અહીં તમે તમારા પોતાના વિષે લેખ ન લખી શકો. વિકિપીડીયાના કોઈ સભ્યને તમાર્રું લેખક તરીકેનું યોગદાન નોંઢપાત્ર લાગે, એની જાહેર પ્રકાશન માધ્યમોમાં નોંધ લેવાએલી હોય તો કોઈ અન્ય તમારો લેખ તરીકેનો લેખ બનાવી શકે. બાકી તમે પોતે તમારા વિષે લખો તે તો સ્વપ્રશસ્તિ હોય અને વિકિપીડિયાનો તટસ્થતાનો માપદંડ જળવાય નહીં.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૨, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫ ==

માનનીય ધવલભાઈ, [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫]] પ્રતિયોગિતા તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપનો વિશેષ આભાર. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતાએ પૂર્ણ કરી દેશો તથા [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫#ઇનામ|ઈનામ]] પણ જાહેર કરવાનું હોઈ આ વિષયમાં પણ આપનો નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો. પુનઃ આપની નિર્ણાયક તરીકેની ભૂમિકા બદલ આભાર.[[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૯, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== My edits reverted by you ==

કેમ છો @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], [[ગૃહમંત્રી]] પર તમે મારા સંપાદનો શા માટે પાછા ખેંચ્યા તે સમજાવવા માંગો છો? મેં ફક્ત માહિતી બોક્સ અને સૂચિ બંનેમાં વધુ સારી અને તાજેતરની છબીઓ અપડેટ કરી. સામાન્ય રીતે તમારી પાસેથી સંપાદન સારાંશમાં પાછા ખેંચવાનું કારણ સમજાવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આભાર. [[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shaan Sengupta|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:પહેલી વાત તો એ કે અહીં કોઈએ પોતાના ફેરફારો જ યથાવત રહે એવો આગ્રહ રાખવો જોઈએ નહીં, ખાસ કરી ને ત્યારે કે જ્યારે તમે પહેલી જ વખત કોઈ ફેરફાર કરતા હોવ. તમે બે પાનાઓમાં ફેરફાર કર્યા, મેં એકને જ ઉલટાવ્યા, કેમ? એ તમે ન વિચાર્યું? તમે કેમ એમ ન પૂછ્યું કે તમે [[અમિત શાહ]] પર કરેલા તમારા ફેરફારો મેં કેમ ન પાછા વાળ્યા? હું નથી માનતો કે ગૃહમંત્રીની એક જ તસવીર બધી જગ્યાએ હોવી જોઈએ, અને આ પાના પર જે તસવીર છે તે યોગ્ય જ છે, બધી જગ્યાએ એકની એક તસવીર ન દેખાય એ માટે મેં એક પાના પર તમારી મનપસંદ તસવીર રહેવા દીધી અને બીજેથી એ દૂર કરી. વળી હું એ તસવીર દૂર કરતો હોઉં તો મારે એ તસવીરનું વર્ણન પણ દૂર કરવું જ પડે ને? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૩૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::I would communicate in English as it would be easy for me to understand and will rescue us from any possible variations that may happen in google translations. What I meant is that I couldn't get the reason as to why do you insist on keeping an old image Amit Shah when we have a new one. Normally we require new images of any living person if its of a good quality. And the ones I used satisfy them. Now the reason I didn't mention about the article on Amit Shah is bcoz I saw no action from you there. So its not worth mentioning that. Now coming to ''Grihmantri.'' I put two different images. The one I put in infobox shows Shah in office which is quite ok for a ministry page and in the infobox, I put the latest available image which again is a general practice. Regarding the description part, I meant that normally its expected from the one reverting to provide a description in the edit summary as to why what was done was done. My only concern here is that we should give people the best possible thing we can. The image is the list of ministers is a decade old. Shah's look has changed much with time. The one in infobox is from June 2019. That's roughly 6 years. I expect a reply with reason as to why should we go with old images when we have new good quality image with better view. Thank you and I appreciate your work here. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૬, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Also just one more thing. There is no favouritism here. (You use the word manpasand). Cheers! '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૭, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Who do you refer to as &quot;we&quot; here? Is there any written rule that applies to all wikis? I do not see that and hence, I do not need to further justify my action. If you have objection with the image used on the page, please mark it gor deletion on commons and that will ensure that it is not used here.
:::I am not compelled to use the image that you put on the page, so please do not try to imply any rules by generalising statements. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૧૮, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::::You are getting me all wrong. I am not saying that it is a rule or something. Its just that it is very general to use new images bcoz a person's appearance changes with time. Also I have no objection with the image itself that will compel me to nominate it with deletion. Also thats not how commons work. And I never said that you are compelled to use any image of my choice. The only thing I am not able to understand is what possible objection one might have with a new image when it is a lot better than the old one. Especially the one in the list of ministers. Also as much as I understand this is a volunteer project where collective work is appreciated.
::::Please tell me which one is a better image according to you. [[:ચિત્ર:Amit Shah.Jpg]] (used currently in list, from 2015) or [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah in Raigad.jpg]] (suggested by me, from 2025). Also for infobox, [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg]] (2019, in use) or [[:ચિત્ર:Union Minister for Home Affairs.jpg]] (2023, suggested by me). If you don't like these and want any other, please let me know I can search and give more good and recent images and you choose which one to have in the article. Thank you. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૦૯:૪૬, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::@[[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] Yes, I have also noticed here few people reverting changes without providing any reason, I think they should provide clear reasons while reverting the changes. Otherwise how the new editors are supposed to know the rules or how experience people here interpret them! Afterall what we all want is wider editorbase while maintaining quality of Articles. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૩, ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::વાહ, શું વાત છે! તમારા પોતાના ચર્ચાના પાને થયેલી ચર્ચા તમે ભૂલી ગયા? [[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651#ચેતવણી]] જોઈ લેશો, અને ભવિષ્યમાં આમ બળતામાં ઘી હોમવાની કોશિષ કરવાનું માંડી વાળજો. ૨૬ ઓક્ટોબરથી આજ સુધીમાં તમે આ બીજું યોગદાન આપ્યું છે, અને અહીં તમને છેક એપ્રિલ મહિનામાં થયેલી ચર્ચા દેખાઈ ગઈ પણ બીજું કશું યોગદાન કરવાનું ન મળ્યું? કશો વાંધો નહીં, ચાલુ રાખો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૨:૦૦, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મૂળ વાત એમ છે કે, ફેરફારો ઉલટાવતી વખતે કારણ આપવુ જોઈએ જેથી લાંબી ચર્ચાઓની જરૂર ન રહે.આભાર. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૦૭:૦૯, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Jay Mataji ==

Jay Mataji Dhavalbhai... Kem Chho Badha Wiki Mitro... [[વિશેષ:પ્રદાન/103.78.204.118|103.78.204.118]] ૧૫:૦૧, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:{{ping|જીતેન્દ્રસિંહ}}જી, ઘણા વખતે દેખાયા? તમે કેમ છો બાપુ? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૦, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

==  Special Action Force (SAF)   ==

નમસ્કા… 

મારા તરફથી [[Special Action Force (SAF)]] ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] પર વાળવાનુ એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે જ્યારે બ્રાઉઝર મા Special Action Force, સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ), Special Action Force gujarat police વગેરે જેવા નામોથી સેર્ચ કરવામા આવે એટલે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાનુ સર્ચ રિઝ્લ્ટ મા દેખાય છે. પરંતુ આ પાનુ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો ક્રુપા કરીને આનો કઇ ઉપાય હોય તો જણાવજો. 

- તમે તમારા બ્રાઉઝરમાં &quot;Special Action Force gujarat police&quot; સર્ચ કરી જુવો. 

આ માટે જ મે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાના ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] આ પાના પર રીડાયરેક્ટ કરેલ હતું. [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:જેને ગુજરાતીમાં વાંચવું હોય તે ગુજરાતીમાં સર્ચ કરે, અથવા તો special action force gujarati એમ લખી ને સર્ચ કરે. તમે આ બન્ને વાક્યો સર્ચ કરી જુઓ, તમને ગુજરાતી વિકિપીડીયા સર્ચ રિઝલ્ટમાં જોવા મળશે.
:બાકી તો આપણે મંદિરમાં દેવલા ઓછા ને પૂજારી ઝાઝા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય. આ એક જ લેખ માટે નીચે લખ્યા છે એટલા રિડાયરેક્ટ પાના બનાવવા પડે,
:Special Action Force (SAF)
:Special Action Force
:SAF
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ
:એસએએફ
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ
:અને વળી એક્શનને એકસન, એકશન, વગેરે રીતે લખનારાઓ માટે વળી એના કોમ્બિનેશનો.
:માટે જ આપણે અહીં નીતિ રાખી છે કે લેખનું નામ ફક્ત ગુજરાતી લિપિમાં જ અને શક્ય હોય ત્યાં ગુજરાતી ભાષામાં જ રાખવું (દા.ત.: [[એલ.ડી. એન્જીનિયરીંગ કોલેજ]]). અન્ય ભાષા/લિપિમાં નામો ધરાવતાં પાનાં બનાવવા નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૦, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
::જી ધન્યવાદ [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૬, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

== Clarification for Dawoodi Bohra page ==

Hi @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], I need to clarify one thing regarding Dawoodi bohra page. I have been trying to make the Gujarati version aligned with English page of Dawoodi bohra. But i could see that you were reverted the same for all modifications.
Can you please guide me what is the issue with my update. [[સભ્ય:AstridDreams|AstridDreams]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AstridDreams|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

:યાદ રાખો કે આ ગુજરાતી ભાષાનું વિકિપીડિયા સંસ્કરણ છે. અહીં આવતા વાચકો ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી મેળવવાના ઉદ્દેશથી આવે છે. જો એમને લખાણ સમજાય નહીં તો એને અહીં રાખવાનો કોઈ ફાયદો નથી. તમે જે પણ ઉમેરો તે સમજી શકાય તેવી ગુજરાતી ભાષામાં લખેલું હોવું જોઈએ. વળી એ જરુરી નથી કે અહિંનું લખાણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા સાથે શબ્દશઃ મેળ ખાય જ, તમે કરેલા ફેરફારો જે મેં ઉલટાવ્યા છે એમાંનું એક ઉદાહરણ જુઓ,
::'''ફાતેમી રાજવંશે પહેલા મદીના શહેરમાં વસવાટ કર્યો અને પછી ઉત્તર આફ્રિકા અને મિસ્ર સહિત ૧૦મી અને ૧૧મી સદી દરમિયાન ઇસ્લામી ક્ષેત્રના મોટા ભાગો પર મોહમ્મદ દ્વારા સ્થાપિત ધાર્મિક પરંપરાઓને પ્રોત્સાહન અને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી શાસન કર્યું. ફાતેમી રાજવંશના ઇમામોએ તેમની રાજકીય, આર્થિક, સાહિત્યિક અને કલાત્મક સિદ્ધિઓની દ્રષ્ટિએ ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં એક અનોખા સમયનો અનન્ય દાખલો બેસાડ્યો.'''
::'''''(આ મૂળ લખાણ હતું)'''''
:::'''ફાતિમીઓ, જે પયગંબર મુહમ્મદના વંશજ હતા, તેમણે 10મી અને 11મી સદી દરમ્યાન ઉત્તર આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, હિજાઝ અને લેવાંત પર શાસન કર્યું હતું. મોરિસ લોમ્બાર્ડ દ્વારા જણાવાયેલા &quot;ઇસ્લામના સુવર્ણ યુગ&quot; દરમિયાન તેઓ વિફળ્યા અને કલા, વિજ્ઞાન અને શીખવાની પ્રોત્સાહક હતા.'''
:::'''''(તમે એના બદલે આમ લખ્યું)'''''
:હવે જો તમે ભાષા જાણતા હોવ તો તમે જ મને જણાવો કે જે મૂળ લખાણ હતું એને બદલે તમે જે લખ્યું તેનાથી લેખને ફાયદો થયો કે નુકસાન? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૯, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
::આ મિસ્ત્રીની કડી કેમ અહીં ઉમેરાઇ છે. મિસ્ર અને મિસ્ત્રીમાં જમીન આકાશનો નહી ભૂગર્ભ અને ૧૩ અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર આવેલી આકાશગંગા જેટલો ફરક છે! -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૫૬, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
:::મૂળ લેખમાં એ ખોટા પાનાને જોડતી કડી હતી, ત્યાં પણ સુધારી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== આજનું ચિત્ર ==
[[વિકિપીડિયા:ચોતરો#આજનું ચિત્ર|આજનું ચિત્ર - ચોતરા પર]]

== બનાસકાંઠા જિલ્લા બાબત ==

વ્યાસજી તમારા જણાવ્યા મુજબ હજી સુધી બનાસકાંઠાના તાલુકાના વિકિપીડિયા પેજમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી જેના માટે તમે બ્લોક કર્યો હતો !!

તો શું હું એમાં ફેરફાર કરી શકું છું? [[સભ્ય:Dinesh P Purohit|DP Purohit]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Dinesh P Purohit|ચર્ચા]]) ૨૦:૪૪, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:પ્રતિબંધ માટે માફી માગું છું પુરોહિત સાહેબ, થોડો સમય હજુ થોભી જાવ. જે પ્રમાણે વાવ તાલુકામાંથી ધરણીધર તાલુકામાં અને માંડવી તાલુકામાંથી અરેઠ તાલુકામાં ગામો ખસેડ્યાં છે એ જ રીતે બાકીના ગામોને પણ હાથ પર લેવાના છે. પરંતુ યારે ધરણીધર તાલુકાનું કામ હાથ પર લીધું હતું ત્યારે જ ધાનેરા અને કાંકરેજને પાછા બનાસકાંઠામાં લઈ જવાની જાહેરાત થઈ હતી. સરકારનો કોઈ દૃઢ નિર્ણય ત્યારે પણ જણાતો ન હતો, એટલે વારંવાર આપણૅ ફેરબદલ કરવામાંથી બચીએ એ આશયથી આ કામને થોડૉ વિરામ આપ્યો હતો. પણ હવે  બધી જાહેરાતો થયે મહિના ઉપરનો સમય થઈ ગયો છે એટલે આ કામ ફરીથી શરુ કરી શકું તેમ છું. તમે લેખોમાં ફેરફાર કરવાને બદલે અન્ય કોઈ રીતે મદદરુપ થઈ શકો છો, દા.ત. એવો કોઈ માહિતીનો સ્રોત હોય જ્યાંથી સરકારના આખરી નિર્ણય મુજબના ગામો/તાલુકાની વહેંચણી ફાઇનલ થઈ છે તો એ મને જણાવો જેથી એનો સહારો લઈ ને હું જથ્થાબંધ ફેરફારો કરું અને તમને લૂપમાં રાખું. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૬, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Category:Gujarati-language novels missing on Gujarati Wikipedia ==

Hello! It's rather funny that https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Gujarati-language_novels has some presence on Urdu Wikipedia: https://w.wiki/GY$2 but is surprisingly missing on Gujarathi Wikipedia. It'll be great if the community tries to fulfill this missing gap. [[સભ્ય:Hindustanilanguage|Hindustanilanguage]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Hindustanilanguage|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૪, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:Sure, will pick up this task. The reason some of them are in Urdu wikipedia is that the subject had prominent contribution in Urdu and/or the authors hailed from what is now Pakistan. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૨૨, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== mira bai ==

1499 ma barth thayo hato bhai.
hu spardhatmak exam ma study karavi chu darek book ma 1499 j che. 1498 nathi so sudharva vinanti loko miss gide thay che. [[સભ્ય:Bhargavraval111|Bhargavraval111]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bhargavraval111|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૮, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:તમે કહો છો તે બધી બુકોમાંથી કોઈ સારી બે-ત્રણ બુકોના નામ જણાવજો અને તેમાં જ્યાં મીરાબાઈનો જન્મ ૧૪૯૯માં થયો હતો એવું લખ્યું હોય તે પાનાનો ઉલ્લેખ કરશો તો એની ખરાઈ કરી ને લેખમાં સુધારી લેવામાં આવશે. હાલમાં તો [https://gujarativishwakosh.org/મીરાં/ ગુજરાતી વિશ્વકોશ]માં લખ્યા મુજબ આપણે ૧૪૯૮ રાખ્યું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૦૭, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૪૭, ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== છબિ હટાવવા વિશે ==

છબિ હટાવવાનુ કોઈ ચોક્કસ કારણ? આ છબિ મને વિકીપિડીયાના એડિટિંગ સાધને સૂચવી હતી, અને તે લેખને આનુષંગિક જણાઈ, તો હટાવવા પાછળનુ ચોક્કસ કારણ જાણી શકું? [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૬, ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

:જી, માફ કરજો ગઈ કાલે છબી દૂર કરતી વખતે જ તમને સંદેશો મોકલવાનો હતો પણ કામની વ્યસ્તતાને કારણે મોકલી શક્યો નહીં. તમે જે છબી ઉમેરી હતી તે ભગવદ ગીતાના લેખને અનુરુપ છે, એ જ છબી ભગવદ્ ગીતાના અઢારે અઢાર અધ્યાયને લાગુ પડે એમ છે કારણ કે તેમાં અર્જુનને સંબોધી રહેલા શ્રી કૃષ્ણ દર્શાવેલા છે, જે આખી ગીતાને લાગુ પડે છે આ એક માત્ર [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] અધ્યાયને નહીં. એટલે જો એ છબી [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] લેખમાં ઉમેરીએ તો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કેમ એ જ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં ન ઉમેરવી? અને એ કારણે છબી દૂર કરી છે. લેખમાં કોઈ છબી ન હોય તો તેનું કદ કે મહત્ત્વ ઓછું થતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૨૩, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::તમારી વાત સાચી છે, પણ મારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લેખને થોડો વધુ જીવંત અને આકર્ષક બનાવવાનો હતો. એકાદ પ્રસ્તુત છબીથી વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. જો અત્યારે આ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં પણ સમાન રીતે લાગુ પડતી હોય, તો પણ તે રાખવી યોગ્ય નથી? બાકી, આપના અનુભવ મુજબ જે યોગ્ય જણાય તેમ કરી શકાય [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૦:૫૯, ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
:::'''વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે''' આવું કોણે અને ક્યારે સિદ્ધ કર્યું છે? છાપામાં પહેલા પાને એક મોટી છબી હોય અને એની નીચે ચાર જ લીટી લખેલી હોય. એ સીવાય, મોટી હેડલાઇનમાં આજના મુખ્ય સમાચાર હોય, એમાં કોઈ છબી ન હોય તો પણ લોકોને એ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. આ છબીઓની ઘેલછા મનનો વહેમ છે. અને જે વાત મેં ઉપર કહી એ જ તમારા તર્કમાં છે, &quot;એકાદ '''''પ્રસ્તુત છબીથી''''' વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે&quot;, સવાલ છે પ્રસ્તુત અને અપ્રસ્તુતનો. ગીતાના અઢાર અધ્યાયના ૧૮ લેખોમાં એકની એક છબી મૂકી ને આપણે કશું વિશેષ ઉપલબ્ધ નથી કરી લેવાના. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૦૬, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::::સમજાયું. આપનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યાજબી છે. વિગતવાર સમજૂતી અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર! [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬ ==

'''માનનીય ધવલભાઈ,'''

સાદર પ્રણામ.

'''‘[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬]]’''' લેખન પ્રતિયોગિતા ગત તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારવા બદલ આપનો હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું.

આપને નમ્ર વિનંતી છે કે, પ્રતિયોગિતા અંતર્ગત પ્રાપ્ત થયેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતા મુજબ પૂર્ણ કરી આપશો. સાથે જ, પ્રતિયોગિતાના '''[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬/અહેવાલ|અહેવાલ પાના]]''' પર આપના પ્રતિભાવો અને મંતવ્યો રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું સત્તાવાર પરિણામ જાહેર કરવા વિનંતી છે.

આ સ્પર્ધામાં રજૂ થયેલા લેખોમાંથી '''&lt;nowiki/&gt;'શ્રેષ્ઠ લેખ'''' પસંદ કરી વિજેતાનું નામ જાહેર કરવાનું હોઈ, તે અંગે પણ આપનો અંતિમ નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો.

આપના માર્ગદર્શન અને સહયોગ બદલ અમે આપનો આભાર. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૨, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) on ૦૦:૦૦, ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૦:૦૩, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Hellow Sir ==

hellow Dhaval Sir, i hope majama hso,

હું છેલ્લા 5 વર્ષથી વિકિપીડિયા વાપરી રહ્યો છું, ખાસ કરીને વિકિડેટા અને English Wikipedia. શરૂઆત મેં Gujarati Wikipedia થી જ કરી હતી. તે સમયે હું નવો હતો, અને મને યાદ છે કે ત્યારે પણ તમે Gujarati Wikipedia પર ખૂબ active હતા. હું જ્યાં પણ recent changes અથવા edits ચેક કરતો, ત્યાં ઘણી વાર તમારું નામ દેખાતું.

આજે ઘણા સમય પછી, BCA અને MSc IT ની Study Rajkot માં પૂરી કરીને, હું સારી job કરી રહ્યો છું અને 25 ni age ma મારી પોતાની startup પણ શરૂ કરી છે. તેમ છતાં, Wikipedia સાથેનું connection જાણે બાળપણથી જ જોડાયેલું રહ્યું છે. કદાચ કિસ્મત મને ફરીથી Wikipedia તરફ લઈ આવી.
આજે ઘણા સમય પછી જ્યારે મેં ફરીથી recent changes ચેક કર્યા અને તમારું નામ જોયું, ત્યારે હું થોડીવાર માટે અટકી ગયો. મને મારા જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા, જ્યારે હું નવો હતો, વધારે સમજ નહોતી, અને ક્યારેક તમારી સાથે argument પણ કરતો હતો. મારું account block થયું હતું એ પણ મને યાદ છે.

આજે maturity આવ્યા પછી સમજાય છે કે તે સમયે હું ઘણી વાર ખોટી રીતે argue કરતો હતો. તેના માટે હું દિલથી sorry કહું છું.
સાથે સાથે, હું તમારો દિલથી આભાર માનું છું. આજે હું જે કંઈ શીખ્યો છું, મારી research skill, knowledge અને learning habit — તેમાં Wikipedia નો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો છે. અને Gujarati Wikipedia માં તમારા જેવા senior contributors ને જોઈને ઘણું શીખવા મળ્યું.

Thank you so much, sir.🙏 [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૯:૧૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

:ઓહોહો ભાઈ, ખૂબ જ આનંદ થયો આપનો આ સંદેશો વાંચી ને, મને કોઈ યાદ રાખનારું પણ છે એ જાણી ને હર્ષ કોને ન થાય? આપનું અહિં પુનઃસ્વાગત છે અને આશા રાખું કે તમે સમય મળ્યે આમ આવતા રહો અને યોગદાન કરતા રહો. સારા અભ્યાસ અને સારી નોકરી માટે અભિનંદન, માતાપિતાને તમારા પર ગર્વ હશે, તેમના આશીર્વાદથી ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
::Sir, તમે હજી પણ લંડનમાં છો?
::અમદાવાદ ક્યારે આવવાના છો? 
::મારી પહેલી job અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં જ હતી. અને Sunday ના દિવસે જ્યારે હું કાંકરિયા Lake જતો, ત્યારે ખાડિયા રસ્તામાં જ આવતું.
::મારું બાળપણથી dream છે કે હું London જાઉં અને ત્યાં job કરું. પરંતુ તમે તો આ સપનું 2005 માં જ પૂરું કરી લીધું. તેથી please મને થોડું guidance આપશો કે BCA + MSc IT કર્યા પછી અને છેલ્લા 2 વર્ષથી Digital Marketing Manager તરીકે કામ કરું છું, તો London માં entry લેવા માટે મારે કેવી રીતે આગળ વધવું જોઈએ? [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૫, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ  ==

નમસ્કાર પ્રબંધકશ્રી, મેં 'ધ ગૉડફાધર' નવલકથાનો આર્ટિકલ પબ્લિશ કર્યો છે જે મંજૂર થયેલ છે. આ નવલકથાના 'ગુજરાતી રૂપાંતરણ' સેક્શનમાં મારે ગુજરાતી એડિશનનું ઓફિશિયલ બુક કવર મૂકવું છે, જેનું કેપ્શન 'Godfather Gujarati Edition Cover' રાખવાનું છે. હાલમાં લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી હું આ ફાઇલ ચઢાવી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને આ ફાઇલ અપલોડ કરી સેક્શનમાં સેટ કરી આપવા વિનંતી છે. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્કાર {{સાંભળો|MichealBVN}}, તમારે એ ફાઇલ [[C:|કોમન્સ]]માં અપલોડ કરવાની રહેશે. વિકિમીડિયા કોમન્સની નીતિઓનું પાલન કરતી ફાઇલ તમે ત્યાં [[C:Special:UploadWizard|અપલોડ]] કરી શકો છો અને એની કડી અહિં લેખમાં ઉમેરી શકશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૧, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
::હા ડન મેં કરી નાખ્યું થેન્ક્સ સર [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૫:૪૩, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
::નમસ્તે પ્રબંધકશ્રી, [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૬:૨૭, ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::નમસ્તે પ્રબંધકશ્રી, હું ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર 'ધ ગૉડફાધર (નવલકથા)' ના ગુજરાતી અનુવાદ વિશે નવો લેખ બનાવી રહ્યો છું. મારી પાસે આ પુસ્તકની અસલી હાર્ડકોપી છે અને મેં તેનો રિયલ ફોટો પાડ્યો છે, પરંતુ ગ્લોબલ વિકિમીડિયા કૉમન્સ પર કૉપિરાઇટ નિયમોના કારણે તે ડિલીટ થઈ ગયો છે. સામાન્ય યુઝર્સ માટે લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી, શું તમે મને આ ફાઇલને ગુજરાતી વિકિપીડિયાના લોકલ સર્વર પર (વાજબી ઉપયોગ) લાયસન્સ હેઠળ અપલોડ કરી આપવામાં મદદ કરશો? ધન્યવાદ [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૫, ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
:::ના, માફ કરશો. અમે વિકિમીડિયા કોમન્સની જ નીતિનું પાલન કરીએ છીએ. જે ચિત્રો તમે ત્યાં અપલોડ ન કરી શકો તે અહિં મૂકવાનો અન્ય કોઈ માર્ગ છે નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૯, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::::નમસ્તે ધવલભાઈ, તમારી વાત સાચી છે કે ગુજરાતી વિકિપીડિયા કૉમન્સની નીતિઓનું પાલન કરે છે. પરંતુ વિકિમીડિયા કૉમન્સની નીતિ મુજબ, પુસ્તકનો રિયલ-લાઈફ ૩D પર્સ્પેક્ટિવ ફોટોગ્રાફ (જેમાં મારું પોતાનું બેકગ્રાઉન્ડ અને હાથ દેખાય છે) એ 'Derivative Work' નથી ગણાતો, કારણ કે તે એક ભૌતિક વસ્તુ ની પ્રસ્તુતિ છે. 
::::ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર જ અન્ય ઘણી નવલકથાઓ કે ફિલ્મોના પેજ પર તેના મુખપૃષ્ઠ કે પોસ્ટરો વર્ષોથી ઉપલબ્ધ છે જ. જ્યારે આ તો મેં પોતે ખરીદેલા અસલી પુસ્તકનો કેમેરાથી પાડેલો મુક્ત લાયસન્સ (CC BY-SA 4.0) વાળો ઓરિજિનલ ફોટો છે. જો સ્થાનિક સ્તરે આવા સાચા પ્રયાસોને સમર્થન નહીં મળે, તો સામાન્ય સભ્યો માટે ગુજરાતી સાહિત્યના પુસ્તકોના માહિતીસભર લેખો બનાવવાનું ખૂબ મુશ્કેલ બની જશે. કૃપા કરીને આ વિષય પર પુનર્વિચાર કરવા વિનંતી છે. ધન્યવાદ. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
:::::જી, અહિં પ્રોત્સાહન કરતા વધુ ભાર અમે નીતિઓ અને અન્યોના પ્રકાશનાધિકાર (કોપીરાઇટ), વગેરે પર મૂકીએ છીએ. અમારી નીતિ જથ્થા કરતા ગુણવત્તાને (Quality over quantity) પ્રાધાન્ય આપવાની છે અને એમાં કોઈ બાંધછોડ કરવા માંગતા નથી. તમારા ધ્યાને એવા કયા 'અન્ય ઘણા'' લેખો ચડ્યા છે જેમાં આ નીતિની બાંધછોડ થઈ હોય તે જણાવશો, તો હું અને અન્ય્ પ્રબંધકો/સભ્યો તેના પર પણ કામ કરીશું. પરંતુ, કોઈ એક (કે વધુ) લેખમાં રહેલી ક્ષતિને નિયમ બનાવી ને આગળ તો ન જ વધી શકીએ. મુક્ત લાયસન્સ તમારી પોતાની રચનાને તમે આપી શકો, તમે અહિં પુસ્તકનું કવર કે જે અન્ય કોઈકની રચના છે તેનો ફોટો લો તો એને કોઈ કાળે અમારી પોતાની રચના ગણી ન શકો. 
:::::એમ તો આખેઆખા પુસ્તકની ઝેરોક્સ કોપી બનાવી ને આપણે એને અહિં અપલોડ કરવા માંડીએ અને કહીએ કે મારા પોતાના પૈસે ખરીદેલા ઝેરોક્સ મશિન પર, મારા પોતાના હાથે પુસ્તક કોપી કર્યું છે એટલે એને હું મુક્ત લાયસન્સ હેઠળ મૂકું છું તો કેવી રીતે ચલાવી લેવાય. 
:::::મારી તો તમને એક જ વિનંતિ છે કે, જો તમને કોમન્સની નીતિઓમાં કોઈ બાંધછોડ જણાતી હોય, કે તમારા લાયસન્સને ત્યાં જુદી રીતે જોવામાં આવ્યું હોય તો તમારે ત્યાં ચર્ચા કરી તેનો નિવેડો લાવવો જોઈએ. ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં સ્થાનિક ચિત્રો અપલોડ કરાતા નથી, અને એવા ચિત્રો કે જે કોમન્સમાં રિજેક્ટ થયા હોય તે તો કદાપિ નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૭, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::::::ધવલભાઈ, તમારી કાયદાકીય સ્પષ્ટતા અને ઝેરોક્સવાળા ઉદાહરણ બદલ આભાર. નીતિઓ જાળવવાની તમારી વાત સાથે હું સહમત છું, યોગ્ય માર્ગદર્શન અને નીતિઓ સ્પષ્ટ કરવા બદલ ફરીથી આભાર. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૩૬, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== એડિટ રિવર્ટ કરવાનું કારણ  ==

નમસ્તે સર, હું ‘શોલે’ મૂવીના આર્ટિકલમાં જે ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ ખૂબ જ ટૂંકો અને માહિતી વગરનો છે, તેમાં માહિતી ઉમેરી રહ્યો છું. તો મેં એવું શું ખોટું એડિટ કર્યું હતું કે તમે તેને હટાવી દીધું? [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૭:૦૯, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>isnvxuq6ulnuu1ktasufbvn12qvg5hs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શોલે</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6985</id>
    <revision>
      <id>904412</id>
      <parentid>829011</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>904412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="mclwdhsb0amlnd6xhmllzyybjvrlgt6" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = File:Sholay.png
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}
'''શોલે''' ઇ.સ. ૧૯૭૫નું હિન્દી ભાષામાં બનેલું ચલચિત્ર છે. આ ચલચિત્રના મુખ્ય અભિનય આપનાર કલાકારો [[સંજીવ કુમાર]], [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], જયા ભાદુરી, હેમા માલિની, [[અમજદ ખાન]], એ. કે. હંગલ, [[અસરાની]], જગદીપ, વીજુ ખોટે, સચીન વગેરે હતા. આ ચલચિત્રને વિક્રમી લોકપ્રિયતા મળી હતી.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>mclwdhsb0amlnd6xhmllzyybjvrlgt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904413</id>
      <parentid>904412</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>904413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="6zvp46trwvummj6p6mh5i94kwtyetqr" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = File:Sholay.png
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}

'''શોલે''' એ ૧૯૭૫ માં બનેલી બોલીવુડ ની એક ભવ્ય એક્શન-એડવેન્ચર ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન રમેશ સિપ્પીએ કર્યું હતું. આ ફિલ્મનું નિર્માણ રમેશ સિપ્પીના પિતા જી. પી. સિપ્પી દ્વારા 'સિપ્પી ફિલ્મ્સ'ના બેનર હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફિલ્મના લેખક સલીમ-જાવેદ હતા. ફિલ્મમાં [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], [[સંજીવ કુમાર]], હેમા માલિની અને [[અમજદ ખાન]] મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી મોટી બ્લોકબસ્ટર અને પ્રભાવશાળી ફિલ્મ માનવામાં આવે છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>6zvp46trwvummj6p6mh5i94kwtyetqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904414</id>
      <parentid>904413</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>904414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10431" sha1="skiafpmrac3iuujp9cdjhidclxa1fq2" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = File:Sholay.png
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}

'''શોલે''' એ ૧૯૭૫ માં બનેલી બોલીવુડ ની એક ભવ્ય એક્શન-એડવેન્ચર ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન રમેશ સિપ્પીએ કર્યું હતું. આ ફિલ્મનું નિર્માણ રમેશ સિપ્પીના પિતા જી. પી. સિપ્પી દ્વારા 'સિપ્પી ફિલ્મ્સ'ના બેનર હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફિલ્મના લેખક સલીમ-જાવેદ હતા. ફિલ્મમાં [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], [[સંજીવ કુમાર]], હેમા માલિની અને [[અમજદ ખાન]] મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી મોટી બ્લોકબસ્ટર અને પ્રભાવશાળી ફિલ્મ માનવામાં આવે છે.

== પ્લોટ ==

'''જય''' અને '''વીરુ''' બે ગાઢ મિત્રો અને નાના ગુનેગારો છે, જેઓ જેલમાંથી ભાગી જાય છે. ત્યારબાદ ભૂતપૂર્વ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર '''ઠાકુર બલદેવ સિંહ''' તેમને કુખ્યાત ડાકુ સરદાર '''ગબ્બર સિંહ'''ને પકડવા માટે નિયુક્ત કરે છે. ગબ્બર સિંહે '''રામગઢ''' ગામમાં આતંક મચાવ્યો હોય છે અને તેના માથા પર ₹૫૦,૦૦૦નું ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ઠાકુર જય અને વીરુને પસંદ કરે છે કારણ કે ભૂતકાળમાં તેમણે ટ્રેન લૂંટ દરમિયાન ઠાકુરનો જીવ બચાવ્યો હતો, જે તેમની હિંમત અને કુશળતા દર્શાવે છે.

રામગઢ પહોંચ્યા બાદ વીરુને ચંચળ અને વાતોડી ઘોડાગાડી ચલાવતી '''બસંતી''' સાથે પ્રેમ થઈ જાય છે, જ્યારે જય અને ઠાકુરની વિધવા પુત્રવધૂ '''રાધા''' વચ્ચે શાંત પ્રેમસંબંધ વિકસે છે.

જય અને વીરુ ગામમાંથી ખંડણી અને સામાન લેવા આવેલા ગબ્બરના સાગરીતોને સફળતાપૂર્વક રોકે છે. તેમની નિષ્ફળતાથી ક્રોધિત ગબ્બર પરત ફરેલા પોતાના સાગરીતોને મારી નાખે છે. હોળીના તહેવાર દરમિયાન ગબ્બરની ટોળકી ગામ પર મોટો હુમલો કરે છે. હુમલાખોરોથી ઘેરાઈ જવા છતાં જય અને વીરુ તેમનો સામનો કરીને તેમને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરે છે. ગોળીબાર દરમિયાન ઠાકુર પોતાની નજીક પડેલી બંદૂક જય અને વીરુ સુધી પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ જાય છે. તેની કાયરતાથી નિરાશ થઈને બંને આ કામ છોડી દેવાની ધમકી આપે છે.

ત્યારે ઠાકુર પોતાના ભૂતકાળનો ખુલાસો કરે છે. વર્ષો પહેલાં ગબ્બરે તેના સમગ્ર પરિવારની હત્યા કરી હતી અને ઠાકુરના બંને હાથ કાપી નાખ્યા હતા. ઠાકુરે હંમેશાં શાલ ઓઢીને પોતાના કપાયેલા હાથની હકીકત છુપાવી રાખી હતી, જેના કારણે તે હથિયાર ચલાવવામાં અસમર્થ હતો.

ઠાકુરની કરુણ કહાનીથી પ્રભાવિત થઈને જય અને વીરુ ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે અને કોઈ પૈસા લીધા વિના તેની સામે લડવાનું નક્કી કરે છે. ગામલોકોનો મનોબળ તોડવા માટે ગબ્બર સ્થાનિક ઇમામ '''રહીમ ચાચા'''ના પુત્ર '''અહમદ'''ની હત્યા કરે છે. પરંતુ અહમદના મૃત્યુથી દુઃખી થવાને બદલે ગામલોકો જય અને વીરુને ગબ્બર સામે બદલો લેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

પછી ગબ્બરના ગુંડાઓ વીરુ અને બસંતીને પકડી લે છે. વીરુની હત્યા કરવાની ધમકી આપીને તેઓ બસંતીને તૂટેલા કાચ પર નાચવા માટે મજબૂર કરે છે. જય ગબ્બરના અડ્ડામાં ઘૂસીને બંનેને બચાવે છે અને ભારે ગોળીબાર વચ્ચે ત્રણેય એક ખડકાળ ટેકરી તરફ ભાગી જાય છે. દારૂગોળો ખૂટી જતાં ઘાયલ જય વીરુને બસંતીને લઈને સલામત સ્થળે જવા માટે છેતરે છે અને પોતે ત્યાં જ રોકાઈ જાય છે.

જય પોતાના અંતિમ ગોળીનો ઉપયોગ કરીને વિસ્ફોટકોના જથ્થાને ઉડાવી દે છે, જેના કારણે પુલ ધરાશાયી થાય છે અને બાકીના ડાકુઓનો નાશ થાય છે. વીરુ પાછો ફરતાં જયને પોતાના હાથમાં અંતિમ શ્વાસ લેતો જુએ છે. જયના મૃત્યુથી વીરુ અને રાધા બંને દુઃખી થઈ જાય છે.

ક્રોધિત વીરુ ગબ્બરના અડ્ડા પર હુમલો કરીને તેનો નાશ કરે છે અને ગબ્બરને પકડી લે છે. તે ગબ્બરને લગભગ મારી નાખે એટલી હદે મારતો હોય છે, પરંતુ ઠાકુર ત્યાં આવીને તેને ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પોતાની પ્રતિજ્ઞા યાદ અપાવે છે. ખાસ કાંટાવાળા પગરખાં પહેરીને ઠાકુર પોતાના પગનો ઉપયોગ કરીને ગબ્બરના હાથને નિર્દયતાથી કચડી નાખે છે. ઠાકુર ગબ્બરને મારી નાખવા જતો હોય છે ત્યારે પોલીસ ટુકડી ત્યાં પહોંચે છે. વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારી ઠાકુરને ગબ્બરને કાયદાના હવાલે કરવા માટે સમજાવે છે.

જયના અંતિમ સંસ્કાર બાદ શોકગ્રસ્ત વીરુ રામગઢ છોડવા માટે ટ્રેનમાં બેસે છે. ટ્રેનમાં તેને બસંતી તેની રાહ જોતી જોવા મળે છે અને તે પણ તેની સાથે જવા માટે ટ્રેનમાં બેસી જાય છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>skiafpmrac3iuujp9cdjhidclxa1fq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904415</id>
      <parentid>904414</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* કલાકારો */</comment>
      <origin>904415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14225" sha1="guwtrn6ifz55jms4wpigru48lvri38s" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = File:Sholay.png
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}

'''શોલે''' એ ૧૯૭૫ માં બનેલી બોલીવુડ ની એક ભવ્ય એક્શન-એડવેન્ચર ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન રમેશ સિપ્પીએ કર્યું હતું. આ ફિલ્મનું નિર્માણ રમેશ સિપ્પીના પિતા જી. પી. સિપ્પી દ્વારા 'સિપ્પી ફિલ્મ્સ'ના બેનર હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફિલ્મના લેખક સલીમ-જાવેદ હતા. ફિલ્મમાં [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], [[સંજીવ કુમાર]], હેમા માલિની અને [[અમજદ ખાન]] મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી મોટી બ્લોકબસ્ટર અને પ્રભાવશાળી ફિલ્મ માનવામાં આવે છે.

== પ્લોટ ==

'''જય''' અને '''વીરુ''' બે ગાઢ મિત્રો અને નાના ગુનેગારો છે, જેઓ જેલમાંથી ભાગી જાય છે. ત્યારબાદ ભૂતપૂર્વ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર '''ઠાકુર બલદેવ સિંહ''' તેમને કુખ્યાત ડાકુ સરદાર '''ગબ્બર સિંહ'''ને પકડવા માટે નિયુક્ત કરે છે. ગબ્બર સિંહે '''રામગઢ''' ગામમાં આતંક મચાવ્યો હોય છે અને તેના માથા પર ₹૫૦,૦૦૦નું ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ઠાકુર જય અને વીરુને પસંદ કરે છે કારણ કે ભૂતકાળમાં તેમણે ટ્રેન લૂંટ દરમિયાન ઠાકુરનો જીવ બચાવ્યો હતો, જે તેમની હિંમત અને કુશળતા દર્શાવે છે.

રામગઢ પહોંચ્યા બાદ વીરુને ચંચળ અને વાતોડી ઘોડાગાડી ચલાવતી '''બસંતી''' સાથે પ્રેમ થઈ જાય છે, જ્યારે જય અને ઠાકુરની વિધવા પુત્રવધૂ '''રાધા''' વચ્ચે શાંત પ્રેમસંબંધ વિકસે છે.

જય અને વીરુ ગામમાંથી ખંડણી અને સામાન લેવા આવેલા ગબ્બરના સાગરીતોને સફળતાપૂર્વક રોકે છે. તેમની નિષ્ફળતાથી ક્રોધિત ગબ્બર પરત ફરેલા પોતાના સાગરીતોને મારી નાખે છે. હોળીના તહેવાર દરમિયાન ગબ્બરની ટોળકી ગામ પર મોટો હુમલો કરે છે. હુમલાખોરોથી ઘેરાઈ જવા છતાં જય અને વીરુ તેમનો સામનો કરીને તેમને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરે છે. ગોળીબાર દરમિયાન ઠાકુર પોતાની નજીક પડેલી બંદૂક જય અને વીરુ સુધી પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ જાય છે. તેની કાયરતાથી નિરાશ થઈને બંને આ કામ છોડી દેવાની ધમકી આપે છે.

ત્યારે ઠાકુર પોતાના ભૂતકાળનો ખુલાસો કરે છે. વર્ષો પહેલાં ગબ્બરે તેના સમગ્ર પરિવારની હત્યા કરી હતી અને ઠાકુરના બંને હાથ કાપી નાખ્યા હતા. ઠાકુરે હંમેશાં શાલ ઓઢીને પોતાના કપાયેલા હાથની હકીકત છુપાવી રાખી હતી, જેના કારણે તે હથિયાર ચલાવવામાં અસમર્થ હતો.

ઠાકુરની કરુણ કહાનીથી પ્રભાવિત થઈને જય અને વીરુ ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે અને કોઈ પૈસા લીધા વિના તેની સામે લડવાનું નક્કી કરે છે. ગામલોકોનો મનોબળ તોડવા માટે ગબ્બર સ્થાનિક ઇમામ '''રહીમ ચાચા'''ના પુત્ર '''અહમદ'''ની હત્યા કરે છે. પરંતુ અહમદના મૃત્યુથી દુઃખી થવાને બદલે ગામલોકો જય અને વીરુને ગબ્બર સામે બદલો લેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

પછી ગબ્બરના ગુંડાઓ વીરુ અને બસંતીને પકડી લે છે. વીરુની હત્યા કરવાની ધમકી આપીને તેઓ બસંતીને તૂટેલા કાચ પર નાચવા માટે મજબૂર કરે છે. જય ગબ્બરના અડ્ડામાં ઘૂસીને બંનેને બચાવે છે અને ભારે ગોળીબાર વચ્ચે ત્રણેય એક ખડકાળ ટેકરી તરફ ભાગી જાય છે. દારૂગોળો ખૂટી જતાં ઘાયલ જય વીરુને બસંતીને લઈને સલામત સ્થળે જવા માટે છેતરે છે અને પોતે ત્યાં જ રોકાઈ જાય છે.

જય પોતાના અંતિમ ગોળીનો ઉપયોગ કરીને વિસ્ફોટકોના જથ્થાને ઉડાવી દે છે, જેના કારણે પુલ ધરાશાયી થાય છે અને બાકીના ડાકુઓનો નાશ થાય છે. વીરુ પાછો ફરતાં જયને પોતાના હાથમાં અંતિમ શ્વાસ લેતો જુએ છે. જયના મૃત્યુથી વીરુ અને રાધા બંને દુઃખી થઈ જાય છે.

ક્રોધિત વીરુ ગબ્બરના અડ્ડા પર હુમલો કરીને તેનો નાશ કરે છે અને ગબ્બરને પકડી લે છે. તે ગબ્બરને લગભગ મારી નાખે એટલી હદે મારતો હોય છે, પરંતુ ઠાકુર ત્યાં આવીને તેને ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પોતાની પ્રતિજ્ઞા યાદ અપાવે છે. ખાસ કાંટાવાળા પગરખાં પહેરીને ઠાકુર પોતાના પગનો ઉપયોગ કરીને ગબ્બરના હાથને નિર્દયતાથી કચડી નાખે છે. ઠાકુર ગબ્બરને મારી નાખવા જતો હોય છે ત્યારે પોલીસ ટુકડી ત્યાં પહોંચે છે. વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારી ઠાકુરને ગબ્બરને કાયદાના હવાલે કરવા માટે સમજાવે છે.

જયના અંતિમ સંસ્કાર બાદ શોકગ્રસ્ત વીરુ રામગઢ છોડવા માટે ટ્રેનમાં બેસે છે. ટ્રેનમાં તેને બસંતી તેની રાહ જોતી જોવા મળે છે અને તે પણ તેની સાથે જવા માટે ટ્રેનમાં બેસી જાય છે.

== કલાકારો ==
* [[ધર્મેન્દ્ર]] — વીરુ
* [[સંજીવ કુમાર]] — ઠાકુર બલદેવ સિંહ, નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારી
* [[હેમા માલિની]] — બસંતી, વીરુની પ્રેમિકા
* [[અમિતાભ બચ્ચન]] — જયદેવ &quot;જય&quot;
* [[જયા ભાદુરી]] — રાધા, ઠાકુરની પુત્રવધૂ અને જયની પ્રેમિકા
* [[અમજદ ખાન (અભિનેતા)|અમજદ ખાન]] — ગબ્બર સિંહ, વોન્ટેડ ડાકુ
* [[એ. કે. હંગલ]] — રહીમ ચાચા, ગામના ઇમામ
* [[સત્યેન કપૂર]] — રામલાલ, ઠાકુરનો નોકર
* [[ઇફ્તેખાર]] — ઇન્સ્પેક્ટર ખુરાના, રાધાના પિતા
* [[લીલા મિશ્રા]] — મૌસી, બસંતીની માસી
* [[વિકાસ આનંદ]] — જેલર
* [[મેક મોહન]] — સાંભા, ગબ્બર સિંહનો સાગરીત
* [[કેશ્ટો મુખર્જી]] — હરિરામ, જેલનો નાઈ અને જેલરનો સાગરીત
* [[સચિન પિલગાંવકર]] — અહમદ, ઇમામનો પુત્ર
* માસ્ટર અલંકાર — ઠાકુર બલદેવ સિંહનો પૌત્ર; ફિલ્મમાં પાત્રનું નામ જણાવવામાં આવ્યું નથી
* [[વિજુ ખોટે]] — કાલિયા, ગબ્બરના માણસોમાંનો એક, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* મેજર આનંદ — નામ ન જણાવાયેલો ગબ્બરનો એક માણસ, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* ભગવાન સિંહા — નામ ન જણાવાયેલો ગબ્બરનો એક માણસ, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* [[અરવિંદ જોશી]] — ઠાકુર બલદેવ સિંહનો મોટો પુત્ર
* ભાનુમતી — નિર્મલા
* બીરબલ — અડધી મૂછવાળો કેદી
* [[રાજ કિશોર]] — સ્ત્રી જેવી અદાઓ ધરાવતો જેલ કેદી
* [[અસરાની]] — જેલર, રમૂજી પાત્ર
* [[ગીતા સિદ્ધાર્થ]] — ગીતા, ઠાકુર બલદેવ સિંહની પુત્રવધૂ
* [[હેલન (અભિનેત્રી)|હેલન]] — &quot;મહબૂબા મહબૂબા&quot; ગીતમાં વિશેષ ભૂમિકા
* [[પી. જયરાજ]] — પોલીસ કમિશનર
* [[જગદીપ]] — સૂરમા ભોપાલી, રમૂજી લાકડાનો વેપારી
* [[જલાલ આગા]] — &quot;મહબૂબા મહબૂબા&quot; ગીતમાં વિશેષ ભૂમિકા
* [[ઓમ શિવપુરી]] — ગામ પર ગબ્બરના હુમલાની તપાસ કરતો પોલીસ અધિકારી
* શરદ કુમાર — નિન્ની, ઠાકુર બલદેવ સિંહનો નાનો પુત્ર

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>guwtrn6ifz55jms4wpigru48lvri38s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904417</id>
      <parentid>904415</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* નિર્માણ */</comment>
      <origin>904417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37994" sha1="e3lqp0h3man7a220xo3wno49sr2mspy" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = File:Sholay.png
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}

'''શોલે''' એ ૧૯૭૫ માં બનેલી બોલીવુડ ની એક ભવ્ય એક્શન-એડવેન્ચર ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન રમેશ સિપ્પીએ કર્યું હતું. આ ફિલ્મનું નિર્માણ રમેશ સિપ્પીના પિતા જી. પી. સિપ્પી દ્વારા 'સિપ્પી ફિલ્મ્સ'ના બેનર હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફિલ્મના લેખક સલીમ-જાવેદ હતા. ફિલ્મમાં [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], [[સંજીવ કુમાર]], હેમા માલિની અને [[અમજદ ખાન]] મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી મોટી બ્લોકબસ્ટર અને પ્રભાવશાળી ફિલ્મ માનવામાં આવે છે.

== પ્લોટ ==

'''જય''' અને '''વીરુ''' બે ગાઢ મિત્રો અને નાના ગુનેગારો છે, જેઓ જેલમાંથી ભાગી જાય છે. ત્યારબાદ ભૂતપૂર્વ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર '''ઠાકુર બલદેવ સિંહ''' તેમને કુખ્યાત ડાકુ સરદાર '''ગબ્બર સિંહ'''ને પકડવા માટે નિયુક્ત કરે છે. ગબ્બર સિંહે '''રામગઢ''' ગામમાં આતંક મચાવ્યો હોય છે અને તેના માથા પર ₹૫૦,૦૦૦નું ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ઠાકુર જય અને વીરુને પસંદ કરે છે કારણ કે ભૂતકાળમાં તેમણે ટ્રેન લૂંટ દરમિયાન ઠાકુરનો જીવ બચાવ્યો હતો, જે તેમની હિંમત અને કુશળતા દર્શાવે છે.

રામગઢ પહોંચ્યા બાદ વીરુને ચંચળ અને વાતોડી ઘોડાગાડી ચલાવતી '''બસંતી''' સાથે પ્રેમ થઈ જાય છે, જ્યારે જય અને ઠાકુરની વિધવા પુત્રવધૂ '''રાધા''' વચ્ચે શાંત પ્રેમસંબંધ વિકસે છે.

જય અને વીરુ ગામમાંથી ખંડણી અને સામાન લેવા આવેલા ગબ્બરના સાગરીતોને સફળતાપૂર્વક રોકે છે. તેમની નિષ્ફળતાથી ક્રોધિત ગબ્બર પરત ફરેલા પોતાના સાગરીતોને મારી નાખે છે. હોળીના તહેવાર દરમિયાન ગબ્બરની ટોળકી ગામ પર મોટો હુમલો કરે છે. હુમલાખોરોથી ઘેરાઈ જવા છતાં જય અને વીરુ તેમનો સામનો કરીને તેમને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરે છે. ગોળીબાર દરમિયાન ઠાકુર પોતાની નજીક પડેલી બંદૂક જય અને વીરુ સુધી પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ જાય છે. તેની કાયરતાથી નિરાશ થઈને બંને આ કામ છોડી દેવાની ધમકી આપે છે.

ત્યારે ઠાકુર પોતાના ભૂતકાળનો ખુલાસો કરે છે. વર્ષો પહેલાં ગબ્બરે તેના સમગ્ર પરિવારની હત્યા કરી હતી અને ઠાકુરના બંને હાથ કાપી નાખ્યા હતા. ઠાકુરે હંમેશાં શાલ ઓઢીને પોતાના કપાયેલા હાથની હકીકત છુપાવી રાખી હતી, જેના કારણે તે હથિયાર ચલાવવામાં અસમર્થ હતો.

ઠાકુરની કરુણ કહાનીથી પ્રભાવિત થઈને જય અને વીરુ ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે અને કોઈ પૈસા લીધા વિના તેની સામે લડવાનું નક્કી કરે છે. ગામલોકોનો મનોબળ તોડવા માટે ગબ્બર સ્થાનિક ઇમામ '''રહીમ ચાચા'''ના પુત્ર '''અહમદ'''ની હત્યા કરે છે. પરંતુ અહમદના મૃત્યુથી દુઃખી થવાને બદલે ગામલોકો જય અને વીરુને ગબ્બર સામે બદલો લેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

પછી ગબ્બરના ગુંડાઓ વીરુ અને બસંતીને પકડી લે છે. વીરુની હત્યા કરવાની ધમકી આપીને તેઓ બસંતીને તૂટેલા કાચ પર નાચવા માટે મજબૂર કરે છે. જય ગબ્બરના અડ્ડામાં ઘૂસીને બંનેને બચાવે છે અને ભારે ગોળીબાર વચ્ચે ત્રણેય એક ખડકાળ ટેકરી તરફ ભાગી જાય છે. દારૂગોળો ખૂટી જતાં ઘાયલ જય વીરુને બસંતીને લઈને સલામત સ્થળે જવા માટે છેતરે છે અને પોતે ત્યાં જ રોકાઈ જાય છે.

જય પોતાના અંતિમ ગોળીનો ઉપયોગ કરીને વિસ્ફોટકોના જથ્થાને ઉડાવી દે છે, જેના કારણે પુલ ધરાશાયી થાય છે અને બાકીના ડાકુઓનો નાશ થાય છે. વીરુ પાછો ફરતાં જયને પોતાના હાથમાં અંતિમ શ્વાસ લેતો જુએ છે. જયના મૃત્યુથી વીરુ અને રાધા બંને દુઃખી થઈ જાય છે.

ક્રોધિત વીરુ ગબ્બરના અડ્ડા પર હુમલો કરીને તેનો નાશ કરે છે અને ગબ્બરને પકડી લે છે. તે ગબ્બરને લગભગ મારી નાખે એટલી હદે મારતો હોય છે, પરંતુ ઠાકુર ત્યાં આવીને તેને ગબ્બરને જીવતો પકડવાની પોતાની પ્રતિજ્ઞા યાદ અપાવે છે. ખાસ કાંટાવાળા પગરખાં પહેરીને ઠાકુર પોતાના પગનો ઉપયોગ કરીને ગબ્બરના હાથને નિર્દયતાથી કચડી નાખે છે. ઠાકુર ગબ્બરને મારી નાખવા જતો હોય છે ત્યારે પોલીસ ટુકડી ત્યાં પહોંચે છે. વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારી ઠાકુરને ગબ્બરને કાયદાના હવાલે કરવા માટે સમજાવે છે.

જયના અંતિમ સંસ્કાર બાદ શોકગ્રસ્ત વીરુ રામગઢ છોડવા માટે ટ્રેનમાં બેસે છે. ટ્રેનમાં તેને બસંતી તેની રાહ જોતી જોવા મળે છે અને તે પણ તેની સાથે જવા માટે ટ્રેનમાં બેસી જાય છે.

== કલાકારો ==
* [[ધર્મેન્દ્ર]] — વીરુ
* [[સંજીવ કુમાર]] — ઠાકુર બલદેવ સિંહ, નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારી
* [[હેમા માલિની]] — બસંતી, વીરુની પ્રેમિકા
* [[અમિતાભ બચ્ચન]] — જયદેવ &quot;જય&quot;
* [[જયા ભાદુરી]] — રાધા, ઠાકુરની પુત્રવધૂ અને જયની પ્રેમિકા
* [[અમજદ ખાન (અભિનેતા)|અમજદ ખાન]] — ગબ્બર સિંહ, વોન્ટેડ ડાકુ
* [[એ. કે. હંગલ]] — રહીમ ચાચા, ગામના ઇમામ
* [[સત્યેન કપૂર]] — રામલાલ, ઠાકુરનો નોકર
* [[ઇફ્તેખાર]] — ઇન્સ્પેક્ટર ખુરાના, રાધાના પિતા
* [[લીલા મિશ્રા]] — મૌસી, બસંતીની માસી
* [[વિકાસ આનંદ]] — જેલર
* [[મેક મોહન]] — સાંભા, ગબ્બર સિંહનો સાગરીત
* [[કેશ્ટો મુખર્જી]] — હરિરામ, જેલનો નાઈ અને જેલરનો સાગરીત
* [[સચિન પિલગાંવકર]] — અહમદ, ઇમામનો પુત્ર
* માસ્ટર અલંકાર — ઠાકુર બલદેવ સિંહનો પૌત્ર; ફિલ્મમાં પાત્રનું નામ જણાવવામાં આવ્યું નથી
* [[વિજુ ખોટે]] — કાલિયા, ગબ્બરના માણસોમાંનો એક, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* મેજર આનંદ — નામ ન જણાવાયેલો ગબ્બરનો એક માણસ, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* ભગવાન સિંહા — નામ ન જણાવાયેલો ગબ્બરનો એક માણસ, જેને ગબ્બર રશિયન રૂલેટની રમતમાં મારી નાખે છે
* [[અરવિંદ જોશી]] — ઠાકુર બલદેવ સિંહનો મોટો પુત્ર
* ભાનુમતી — નિર્મલા
* બીરબલ — અડધી મૂછવાળો કેદી
* [[રાજ કિશોર]] — સ્ત્રી જેવી અદાઓ ધરાવતો જેલ કેદી
* [[અસરાની]] — જેલર, રમૂજી પાત્ર
* [[ગીતા સિદ્ધાર્થ]] — ગીતા, ઠાકુર બલદેવ સિંહની પુત્રવધૂ
* [[હેલન (અભિનેત્રી)|હેલન]] — &quot;મહબૂબા મહબૂબા&quot; ગીતમાં વિશેષ ભૂમિકા
* [[પી. જયરાજ]] — પોલીસ કમિશનર
* [[જગદીપ]] — સૂરમા ભોપાલી, રમૂજી લાકડાનો વેપારી
* [[જલાલ આગા]] — &quot;મહબૂબા મહબૂબા&quot; ગીતમાં વિશેષ ભૂમિકા
* [[ઓમ શિવપુરી]] — ગામ પર ગબ્બરના હુમલાની તપાસ કરતો પોલીસ અધિકારી
* શરદ કુમાર — નિન્ની, ઠાકુર બલદેવ સિંહનો નાનો પુત્ર

== નિર્માણ ==

=== વિકાસ ===
પટકથા લેખક જોડી સલીમ–જાવેદ, જેમાં સલીમ ખાન અને જાવેદ અખ્તરનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે ૧૯૭૩માં ફિલ્મ ''શોલે''નો વિચાર ફિલ્મ નિર્માતાઓને ચાર પંક્તિઓના સંક્ષિપ્ત વિચાર તરીકે સંભળાવવાનું શરૂ કર્યું. આ વિચારને મનમોહન દેસાઈ અને પ્રકાશ મેહરા સહિત બે નિર્માતા-દિગ્દર્શક જોડીઓએ નકારી કાઢ્યો હતો. ''ઝંઝીર'' (૧૯૭૩)ની રજૂઆતના લગભગ છ મહિના બાદ સલીમ–જાવેદે જી. પી. સિપ્પી અને તેમના પુત્ર રમેશ સિપ્પીનો સંપર્ક કર્યો અને તેમને આ ચાર પંક્તિઓનો વિચાર સંભળાવ્યો. રમેશ સિપ્પીને ''શોલે''નો વિચાર પસંદ આવ્યો અને તેમણે બંનેને તેને વિકસાવવા માટે નિયુક્ત કર્યા.

ફિલ્મની મૂળ વાર્તામાં એક સૈન્ય અધિકારી પોતાના પરિવારની હત્યાનો બદલો લેવા માટે બે ભૂતપૂર્વ સૈનિકોને નોકરી પર રાખે છે. બાદમાં સૈન્ય અધિકારીના પાત્રને પોલીસ અધિકારીમાં બદલવામાં આવ્યું, કારણ કે સિપ્પીને લાગ્યું કે સૈન્ય સંબંધિત દૃશ્યોના શૂટિંગ માટે પરવાનગી મેળવવી મુશ્કેલ બનશે. સલીમ–જાવેદે એક મહિનામાં પટકથા પૂર્ણ કરી હતી અને પોતાના મિત્રો તથા પરિચિતોના નામો અને વ્યક્તિત્વના લક્ષણોને પાત્રોમાં સામેલ કર્યા હતા. ફિલ્મની પટકથા અને સંવાદો હિંદુસ્તાની ભાષામાં છે. સલીમ–જાવેદે સંવાદો ઉર્દૂ લિપિમાં લખ્યા હતા, જેને બાદમાં એક સહાયક દ્વારા દેવનાગરી લિપિમાં લિપ્યંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

ફિલ્મની વાર્તા પર અકીરા કુરોસાવાની ૧૯૫૪ની સમુરાઈ ફિલ્મ ''સેવન સમુરાઈ''નો આંશિક પ્રભાવ હતો. ''શોલે'' ડાકુ વેસ્ટર્ન ફિલ્મનું મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે, જેમાં ભારતીય ડાકુ ફિલ્મોની પરંપરાઓને વેસ્ટર્ન ફિલ્મોની શૈલી સાથે જોડવામાં આવી છે. ભારતીય ફિલ્મોમાં મહબૂબ ખાનની ''મધર ઇન્ડિયા'' (૧૯૫૭) અને દિલીપ કુમાર અભિનિત ''ગંગા જમુના'' (૧૯૬૧)નો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે વેસ્ટર્ન ફિલ્મોમાં સર્જિયો લિયોનીની ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન ધ વેસ્ટ'' (૧૯૬૮) અને ''ધ મેગ્નિફિસન્ટ સેવન'' (૧૯૬૦)નો સમાવેશ થાય છે. ફિલ્મમાં ''મેરા ગાંવ મેરા દેશ'' (૧૯૭૧) અને ''ખોટે સિક્કે'' (૧૯૭૪) જેવી ભારતીય ફિલ્મોના કેટલાક વાર્તા તત્ત્વો પણ લેવામાં આવ્યા હતા.

ટ્રેન લૂંટનો પ્રયાસ દર્શાવતું દૃશ્ય ''ગંગા જમુના''ના સમાન દૃશ્યથી પ્રેરિત હતું અને તેની સરખામણી ''નોર્થ વેસ્ટ ફ્રન્ટિયર'' (૧૯૫૯)ના દૃશ્ય સાથે પણ કરવામાં આવી છે. ઠાકુરના પરિવારની હત્યાનું દૃશ્ય ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન ધ વેસ્ટ''માં મેકબેન પરિવારની હત્યાના દૃશ્ય સાથે સરખાવવામાં આવ્યું છે. ''શોલે'' પર સેમ પેકિનપાની ''ધ વાઇલ્ડ બંચ'' (૧૯૬૯) અને ''પેટ ગેરેટ એન્ડ બિલી ધ કિડ'' (૧૯૭૩) જેવી વેસ્ટર્ન ફિલ્મો તેમજ જ્યોર્જ રોય હિલની ''બુચ કેસિડી એન્ડ ધ સનડાન્સ કિડ'' (૧૯૬૯)નો પણ પ્રભાવ હતો.

ગબ્બર સિંહનું પાત્ર વાસ્તવિક ડાકુ ગબ્બર સિંહ ગુર્જર પરથી પ્રેરિત હતું, જેણે ૧૯૫૦ના દાયકામાં ગ્વાલિયરની આસપાસના ગામોમાં આતંક મચાવ્યો હતો. ગુર્જર દ્વારા પકડાયેલા પોલીસકર્મીઓના કાન અને નાક કાપીને તેમને અન્ય પોલીસકર્મીઓ માટે ચેતવણીરૂપે છોડી દેવામાં આવતા હતા. કાલ્પનિક ગબ્બર સિંહ પર પાકિસ્તાની લેખક ઇબ્ન-એ-સફીની ઉર્દૂ નવલકથાઓના વિશાળ પાત્રોનો પણ પ્રભાવ હતો. દિલીપ કુમારનું ''ગંગા જમુના''માંનું ડાકુ પાત્ર ગુંગા અને સર્જિયો લિયોનીની ફિલ્મોના ખલનાયકો પણ ગબ્બરના પાત્ર માટે પ્રેરણારૂપ બન્યા હતા.

સિપ્પી અન્ય ફિલ્મોમાં જોવા મળતી એવી રૂઢિચુસ્ત કલ્પનાથી દૂર રહેવા માંગતા હતા જેમાં સામાજિક સમસ્યાઓને કારણે કોઈ વ્યક્તિ ડાકુ બને છે. તેના બદલે તેમણે ગબ્બરને સંપૂર્ણ દુષ્ટતાના પ્રતીક તરીકે રજૂ કર્યો. ગબ્બરને પરંપરાગત ડાકુઓથી અલગ દર્શાવવા માટે ધોતી, પાઘડી, તિલક અને &quot;મા ભવાની&quot;ની પૂજા જેવા પરંપરાગત તત્ત્વો ટાળવામાં આવ્યા હતા અને ગબ્બરને સૈન્યનો ગણવેશ પહેરાવવામાં આવ્યો હતો.

અસરાની દ્વારા ભજવવામાં આવેલા જેલરના પાત્ર પર એડોલ્ફ હિટલરનો પ્રભાવ હતો. જાવેદ અખ્તર બીજા વિશ્વયુદ્ધ વિશેનું એક પુસ્તક લાવ્યા હતા, જેમાં હિટલરના અનેક ફોટોગ્રાફ્સ હતા. આ ફોટોગ્રાફ્સનો ઉપયોગ પાત્રની વિશિષ્ટ શારીરિક મુદ્રા નક્કી કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. અસરાનીએ ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયામાં એક શિક્ષક પાસેથી સાંભળેલી હિટલરની વક્તૃત્વ શૈલીના કેટલાક વિચારો પાત્રમાં ઉમેર્યા હતા. તેના સંવાદોના અંતે આવતું વિશિષ્ટ &quot;હા હા&quot; જેક લેમનના ''ધ ગ્રેટ રેસ''માંના અભિનયથી પ્રેરિત હતું.

નાનું હાસ્ય પાત્ર સૂરમા ભોપાલી અભિનેતા જગદીપના એક પરિચિત, ભોપાલના વન અધિકારી સૂરમા પરથી આધારિત હતું. ફિલ્મ જોયા બાદ લોકો તેમને લાકડાના વેપારી તરીકે ઓળખાવવા લાગતાં વાસ્તવિક સૂરમાએ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની ધમકી આપી હતી. મુખ્ય પાત્રો જય અને વીરુના નામનો અર્થ અનુક્રમે હિન્દીમાં &quot;વિજય&quot; અને &quot;વીરતા&quot; થાય છે.

=== કલાકારોની પસંદગી ===
નિર્માતાઓએ શરૂઆતમાં ડેની ડેન્ઝોંગ્પાને ગબ્બર સિંહની ભૂમિકા માટે વિચાર્યા હતા, પરંતુ તે સમયે તેઓ ફિરોઝ ખાનની ''ધર્માત્મા'' (૧૯૭૫)માં કામ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ હોવાથી આ ભૂમિકા સ્વીકારી શક્યા નહોતા. બીજી પસંદગી તરીકે અમજદ ખાનને લેવામાં આવ્યા. તેમણે ચંબલના ડાકુઓ વિશેની ''અભિશપ્ત ચંબલ'' પુસ્તક વાંચીને ભૂમિકા માટે તૈયારી કરી હતી. આ પુસ્તક તેમની સહકલાકાર જયા ભાદુરીના પિતા તરૂણ કુમાર ભાદુરીએ લખ્યું હતું.

સંજીવ કુમાર પણ ગબ્બર સિંહની ભૂમિકા ભજવવા માંગતા હતા, પરંતુ સલીમ–જાવેદને લાગ્યું કે અગાઉની ફિલ્મોમાં ભજવેલી ભૂમિકાઓને કારણે દર્શકોની સહાનુભૂતિ તેમને મળી શકે છે અને ગબ્બર સંપૂર્ણપણે ધિક્કારપાત્ર પાત્ર હોવું જરૂરી હતું.

સિપ્પી જયની ભૂમિકા માટે શત્રુઘ્ન સિંહાને લેવા માંગતા હતા, પરંતુ તે સમયે અનેક મોટા કલાકારો ફિલ્મ સાથે જોડાઈ ચૂક્યા હતા. તે સમયે ખૂબ લોકપ્રિય ન હોવા છતાં અમિતાભ બચ્ચને આ ભૂમિકા મેળવવા માટે ખૂબ પ્રયાસ કર્યો. ૧૯૭૩માં સલીમ–જાવેદે ''શોલે'' માટે બચ્ચનની ભલામણ કરી હતી. તેમની પહેલી સહયોગી ફિલ્મ ''ઝંઝીર''માં બચ્ચનના અભિનયથી સલીમ–જાવેદને ખાતરી થઈ હતી કે તેઓ જયની ભૂમિકા માટે યોગ્ય છે.

સલીમ–જાવેદ ''રાસ્તે કા પથ્થર'' (૧૯૭૨)માં બચ્ચનના અભિનયથી પણ પ્રભાવિત થયા હતા. બચ્ચનની વિનંતી પર ધર્મેન્દ્રએ પણ તેમના માટે ભલામણ કરી હતી. આ તમામ કારણોને લીધે જયની ભૂમિકા બચ્ચનને મળી.

પટકથા અગાઉથી વાંચી ચૂકેલા કલાકારો વિવિધ ભૂમિકાઓ ભજવવામાં રસ ધરાવતા હતા. પ્રાણને ઠાકુર બલદેવ સિંહની ભૂમિકા માટે વિચારવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ સિપ્પીને લાગ્યું કે સંજીવ કુમાર વધુ યોગ્ય પસંદગી છે. શરૂઆતમાં સલીમ–જાવેદે દિલીપ કુમારને ઠાકુરની ભૂમિકા માટે સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ તેમણે આ પ્રસ્તાવ નકારી કાઢ્યો હતો. બાદમાં દિલીપ કુમારે જણાવ્યું હતું કે આ તેમની નકારેલી કેટલીક ફિલ્મોમાંની એક હતી જેનો તેમને અફસોસ હતો.

શરૂઆતમાં ધર્મેન્દ્ર પણ ઠાકુરની ભૂમિકા ભજવવા માંગતા હતા. પરંતુ જ્યારે સિપ્પીએ તેમને જણાવ્યું કે આવી સ્થિતિમાં સંજીવ કુમાર વીરુની ભૂમિકા ભજવશે અને હેમા માલિની સાથે તેમની જોડી બનશે, ત્યારે ધર્મેન્દ્રએ ઠાકુરની ભૂમિકા છોડી દીધી. તેઓ જાણતા હતા કે સંજીવ કુમાર પણ હેમા માલિનીમાં રસ ધરાવતા હતા.

હેમા માલિની બસંતીની ભૂમિકા ભજવવા માટે શરૂઆતમાં અનિચ્છુક હતી. ખાસ કરીને જ્યારે સિપ્પીએ તેમને જણાવ્યું કે ફિલ્મમાં સંજીવ કુમાર અને અમજદ ખાનની ભૂમિકાઓ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે, અગાઉની ફિલ્મોમાં સિપ્પીએ તેમની કારકિર્દીને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હોવાથી હેમા માલિનીએ તેમના પર વિશ્વાસ કર્યો અને ભૂમિકા સ્વીકારી.

ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન ચાર મુખ્ય કલાકારો એકબીજા સાથે રોમેન્ટિક સંબંધોમાં હતા. શૂટિંગ શરૂ થવાના ચાર મહિના પહેલાં અમિતાભ બચ્ચને જયા ભાદુરી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. જયા ભાદુરી ગર્ભવતી થતાં શૂટિંગમાં વિલંબ થયો હતો. ફિલ્મની રજૂઆત સમયે તેઓ તેમના પુત્ર અભિષેક બચ્ચન સાથે ગર્ભવતી હતા. ધર્મેન્દ્રએ અગાઉની ફિલ્મ ''સીતા ઔર ગીતા'' (૧૯૭૨) દરમિયાન હેમા માલિનીને પ્રેમ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું અને ''શોલે''ના સ્થળ પરના શૂટિંગ દરમિયાન પણ તેઓ તેમને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કરતા હતા. તેમના રોમેન્ટિક દૃશ્યો દરમિયાન ધર્મેન્દ્ર ઘણી વખત લાઇટ બોયને શોટ બગાડવા માટે પૈસા આપતા હતા, જેથી વારંવાર રીટેક થાય અને તેમને હેમા માલિની સાથે વધુ સમય વિતાવવાની તક મળે. બંનેએ ફિલ્મની રજૂઆતના પાંચ વર્ષ બાદ લગ્ન કર્યા હતા.

=== ફિલ્માંકન ===
''શોલે''નું મોટાભાગનું ફિલ્માંકન કર્ણાટકના બેંગલુરુ નજીક આવેલા રામનગરના ખડકાળ પ્રદેશમાં કરવામાં આવ્યું હતું. ફિલ્મના સેટ સુધી સરળતાથી પહોંચી શકાય તે માટે નિર્માતાઓએ બેંગલુરુ હાઇવેથી રામનગર સુધીનો રસ્તો બનાવવો પડ્યો હતો. કલા દિગ્દર્શક રામ યેડેકરે સ્થળ પર એક સંપૂર્ણ નગરનું નિર્માણ કર્યું હતું. રાજકમલ સ્ટુડિયોની નજીક બોમ્બેમાં જેલનો સેટ બહારની જગ્યામાં બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેથી સ્થળ પરના સેટ જેવી કુદરતી પ્રકાશવ્યવસ્થા જાળવી શકાય.

રામનગરના એક ભાગને થોડા સમય માટે ફિલ્મના દિગ્દર્શકના સન્માનમાં &quot;સિપ્પી નગર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. ૨૦૧૦ સુધીમાં પણ ફિલ્મના મોટાભાગના દૃશ્યો જ્યાં ફિલ્માવવામાં આવ્યા હતા તે &quot;શોલે રોક્સ&quot; તરીકે ઓળખાતી જગ્યાની મુલાકાત પ્રવાસીઓને કરાવવામાં આવતી હતી.

ફિલ્મનું સ્થળ પરનું ફિલ્માંકન ૩ ઑક્ટોબર ૧૯૭૩ના રોજ અમિતાભ બચ્ચન અને જયા ભાદુરીના એક દૃશ્યથી શરૂ થયું હતું. તે સમયની દૃષ્ટિએ ફિલ્મનું નિર્માણ ખૂબ ભવ્ય હતું અને તેમાં કલાકારો માટે વારંવાર ભોજન સમારંભો અને પાર્ટીઓ યોજાતી હતી. ફિલ્મને બનાવવામાં અઢી વર્ષ લાગ્યા અને તેનું બજેટ પણ વધી ગયું.

વધુ ખર્ચનું એક કારણ એ હતું કે સિપ્પી ઇચ્છિત પરિણામ મેળવવા માટે દૃશ્યોનું વારંવાર પુનઃફિલ્માંકન કરતા હતા. &quot;યે દોસ્તી&quot; ગીતના પાંચ મિનિટના દૃશ્યના ફિલ્માંકનમાં ૨૧ દિવસ લાગ્યા હતા. રાધા દ્વારા દીવા પ્રગટાવવાના બે ટૂંકા દૃશ્યોના ફિલ્માંકનમાં પ્રકાશની સમસ્યાઓને કારણે ૨૦ દિવસ લાગ્યા હતા. ગબ્બર દ્વારા ઇમામના પુત્રની હત્યા કરવાના દૃશ્યના ફિલ્માંકનમાં ૧૯ દિવસ લાગ્યા હતા. મુંબઈ–પુણે રેલવે માર્ગ પર પનવેલ નજીક ફિલ્માવવામાં આવેલા ટ્રેન લૂંટના દૃશ્યને પૂર્ણ કરવામાં સાત અઠવાડિયાથી વધુ સમય લાગ્યો હતો.

''શોલે'' પ્રથમ ભારતીય ફિલ્મ હતી જેમાં સ્ટીરિયોફોનિક ધ્વનિ અને ૭૦ મિમી વાઇડસ્ક્રીન ફોર્મેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે તે સમયે વાસ્તવિક ૭૦ મિમી કેમેરા ખૂબ મોંઘા હોવાથી ફિલ્મનું શૂટિંગ પરંપરાગત ૩૫ મિમી ફિલ્મ પર કરવામાં આવ્યું હતું અને બાદમાં ૪:૩ ચિત્રને ૨.૨:૧ ફ્રેમમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું.

સિપ્પીના જણાવ્યા મુજબ, ૭૦ મિમી ફોર્મેટ મોટા પડદા પરના પ્રભાવને વધુ વિસ્તૃત કરતું હતું. ફિલ્મમાં છ-ટ્રેક સ્ટીરિયોફોનિક ધ્વનિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેને મોટા પડદા સાથે જોડવામાં આવ્યો હતો. ફિલ્મના પોસ્ટરોમાં પણ ૭૦ મિમી ફોર્મેટ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો અને ફિલ્મના નામને સિનેમાસ્કોપના લોગો જેવી શૈલીમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ફિલ્મને અગાઉની ફિલ્મોથી અલગ દર્શાવવા માટે પોસ્ટરોમાં &quot;ધ ગ્રેટેસ્ટ સ્ટાર કાસ્ટ એવર એસેમ્બલ્ડ – ધ ગ્રેટેસ્ટ સ્ટોરી એવર ટોલ્ડ&quot; જેવી ટૅગલાઇનનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>e3lqp0h3man7a220xo3wno49sr2mspy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904432</id>
      <parentid>904417</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T09:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/MichealBVN|MichealBVN]] ([[User talk:MichealBVN|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>795125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="hl454kgehu9pjigfbpfcs48yvx3p6ta" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શોલે
| image          = 
| caption        = 
| director       = રમેશ સિપ્પી
| producer       = જી. પી. સિપ્પી
| screenplay     = સલીમ-જાવેદ
| starring       = [[ધર્મેન્દ્ર]]&lt;br /&gt;[[સંજીવ કુમાર]]&lt;br /&gt;હેમા માલિની&lt;br /&gt;[[અમિતાભ બચ્ચન]]&lt;br /&gt;જયા ભાદુરી&lt;br /&gt;[[અમજદ ખાન]]
| music          = આર. ડી. બર્મન
| cinematography = દ્રારકા દિવેચા
| editing        = એમ. એસ. શિંદે
| studio         = યુનાઇડેટ પ્રોડ્યુસર્સ&lt;br /&gt;સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| distributor    = સિપ્પી ફિલ્મ્સ
| released       = ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૫
| runtime        = ૨૦૪ મિનિટ્સ&lt;ref name=Runtime&gt;{{cite web|title=''શોલે'' (PG)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|publisher=બ્રિટિશ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ ક્લાસિફિકેશન|access-date=૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109084512/http://www.bbfc.co.uk/releases/sholay-1988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|budget          = ૩ કરોડ
|gross           = ૧૫ કરોડ
| country        = ભારત
| language       = હિન્દી
}}
'''શોલે''' ઇ.સ. ૧૯૭૫નું હિન્દી ભાષામાં બનેલું ચલચિત્ર છે. આ ચલચિત્રના મુખ્ય અભિનય આપનાર કલાકારો [[સંજીવ કુમાર]], [[ધર્મેન્દ્ર]], [[અમિતાભ બચ્ચન]], જયા ભાદુરી, હેમા માલિની, [[અમજદ ખાન]], એ. કે. હંગલ, [[અસરાની]], જગદીપ, વીજુ ખોટે, સચીન વગેરે હતા. આ ચલચિત્રને વિક્રમી લોકપ્રિયતા મળી હતી.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Imdb title}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>hl454kgehu9pjigfbpfcs48yvx3p6ta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ચિમેર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10093</id>
    <revision>
      <id>904401</id>
      <parentid>904395</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-45317-96|~2026-45317-96]] ([[User talk:~2026-45317-96|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>736728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2388" sha1="4pxm0fz0u8w6rqct08a3xuxesfcu90f" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = ચિમેર
| state_name         = ગુજરાત
| district           = તાપી
| taluk_names             = સોનગઢ
| latd = 21.166359 
| longd= 73.564505
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], 
દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = 
| blank_value_3           = 
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}'''ચિમેર''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[તાપી જિલ્લો|તાપી જિલ્લા]]ના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[સોનગઢ  તાલુકો|સોનગઢ તાલુકા]]નું ગામ છે. ચિમેર ગામમાં ખાસ કરીને [[આદિવાસી]] લોકો વસે છે.  ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[આંગણવાડી]],  [[પંચાયતઘર]], દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] જેવાં કાર્યો કરે છે.

આ ગામ તાલુકા મથક સોનગઢથી [[ઓટા (સોનગઢ)|ઓટા]] જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર સોનગઢથી આશરે ૩૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

{{stub}}


[[શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો]]</text>
      <sha1>4pxm0fz0u8w6rqct08a3xuxesfcu90f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વૈષ્ણોદેવી (જમ્મુ અને કાશ્મીર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14479</id>
    <revision>
      <id>904403</id>
      <parentid>899313</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9992" sha1="1mpxkuj6pcauypjqjwxea1s1djvp1bn" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = વૈષ્ણોદેવી મંદિર
| native_name = 
| native_name_lang = 
| image = Vaishno Devi Bhavan.jpg
| alt = 
| caption = વૈષ્ણોદેવી ભવન
| map_type = India3
| map_size = 
| map_alt = 
| map_relief = 
| map_caption = 
| coordinates = {{coord|33.0299|74.9482|type:landmark_region:IN|display=inline}}
| coordinates_footnotes = 
| religious_affiliation = [[હિંદુ]]
| locale =
| location = [[કટરા]]
| deity = વૈષ્ણોદેવી (શક્તિ)
| rite = 
| sect = 
| tradition = 
| festival = &lt;!-- or | festivals = --&gt;
| cercle = 
| sector = 
| municipality = 
| district = 
| territory = 
| prefecture = 
| state = [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]]
| province = 
| region = 
| country = ભારત
| administration = 
| consecration_year = 
| organisational_status = &lt;!-- or | organizational_status = --&gt;
| functional_status = 
| heritage_designation = 
| ownership = 
| governing_body = 
| leadership = 
| bhattaraka = 
| patron = 
| website = https://www.maavaishnodevi.org/
| architect = 
| architecture_type = 
| architecture_style = 
| founded_by = 
| creator = પાકૃતિક
| funded_by = 
| general_contractor = 
| established =
| groundbreaking = 
| year_completed = 
| construction_cost = 
| date_demolished = &lt;!-- or | date_destroyed = --&gt;
| facade_direction = 
| capacity = 
| length = 
| width = 
| width_nave = 
| interior_area = 
| height_max = 
| dome_quantity = 
| dome_height_outer = 
| dome_height_inner = 
| dome_dia_outer = 
| dome_dia_inner = 
| minaret_quantity = 
| minaret_height = 
| spire_quantity = 
| spire_height = 
| site_area = 
| temple_quantity = ૧
| monument_quantity = 
| shrine_quantity = 
| inscriptions = 
| materials = 
| elevation_m = &lt;!-- or | elevation_ft = --&gt;
| elevation_footnotes = 
| nrhp = 
| designated = 
| added = 
| refnum = 
| footnotes = 
}}
'''વૈષ્ણોદેવી''' માતાનું મંદિર હિંદુ ધર્મનાં મંદિરો પૈકીનું સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં સૌથી વધુ શ્રધ્ધાળુઓ દર્શન કરવા જતા હોય એવું આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. આ મંદિર [[ભારત]] દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]] રાજ્યમાં [[જમ્મુ]] જિલ્લાથી દૂર ત્રિકૂટ પર્વત પર આવેલું છે. વૈષ્ણોદેવી માતાને '''માતા રાની''' અને '''વૈષ્ણવી''' નામથી પણ સંબોધન કરવામાં આવે છે. માતાજીને [[દુર્ગા]] રુપે પણ માનવામાં આવે છે.

વૈષ્ણોદેવી [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]] રાજ્યના [[જમ્મુ]] શહેરથી ૪૮ કિલોમીટર દૂર આવેલા [[કટરા]] નજીકના પહાડોમાં આવેલું છે અને ઉત્તર ભારતનું આ એક ખૂબ જ લોકપ્રિય તીર્થસ્થળ છે. આ સ્થળ દરિયાઇ સપાટીથી ૫,૨૦૦ ફૂટની ઊંચાઇ પર આવેલું છે અને કટરા શહેરથી એનું અંતર લગભગ ૧૩.૫ કિમી જેટલું છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/travel/feature/how-to-reach-vaishno-devi-to-seek-maata-ranis-blessings_1872057.htm|title=Navratri special: How to reach Vaishno Devi to seek Mata Rani's blessings!|author=Ayushi Kakkar|date=૮ એપ્રિલ ૨૦૧૬|newspaper=Zeenews|access-date=2017-10-30|archive-date=2016-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112132546/http://zeenews.india.com/entertainment/travel/feature/how-to-reach-vaishno-devi-to-seek-maata-ranis-blessings_1872057.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
દર વર્ષે અહીં લાખોની સંખ્યામાં શ્રધ્ધાળુઓ દર્શન કરવા આવે છે. ભારત દેશ ખાતે [[તિરુપતિ બાલાજી|તિરુપતિ વ્યંકટેશ્વર મંદિર]] પછી બીજા ક્રમે આવતું એવું મંદિર છે, કે જ્યાં ભક્તો સૌથી વધુ સંખ્યામાં દર્શન કરવા કાજે આવે છે. આ મંદિરની દેખરેખનું કાર્ય '''શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી દેવસ્થાન કમિટિ''' કરે છે.

==ઇતિહાસ==
હિંદુ માન્યતા પ્રમાણે માતા વૈષ્ણોદેવીએ, દક્ષિણ ભારતમાં રત્નાકર સાગરના ઘરે જન્મ લીધો હતો. ઘણાં વર્ષોથી સંતાન સુખથી વંચિત રહેલા રત્નાકરે પહેલી બાળકીનું નામ ત્રિકુટા રાખ્યું હતું. ત્યારબાદ માતાનો જન્મ ભગવાન વિષ્ણુના પરિવારથી થયો અને તેઓ વૈષ્ણવી કહેવાયા. 

જ્યારે ભગવાન રામ વનવાસના સમયે સીતાજીની શોધ કરી રહ્યા હતા ત્યારે એમણે વૈષ્ણવીને ઘોર તપસ્યામાં લીન થયેલાં જોયાં. વૈષ્ણવીએ ભગવાન રામને કહ્યું કે એમણે શ્રી રામને પોતાના પતિ માની લીધા છે, પરંતુ શ્રી રામે કહ્યું કે  આ જન્મમાં  તેઓ સીતાજી પ્રત્યે સમર્પિત છે અને કલિયુગમાં તેઓ માતા વૈષ્ણોદેવીના પતિ થશે. આ સાથે જ ભગવાન રામે તેમને માણેક પર્વતની ત્રિકટા પહાડોની ગુફામાં તપસ્યા કરવા માટે કહ્યું. લોકવાયકા છે કે આ ગુફા જ માતાજીનું સ્થાન છે. ભૂગર્ભ શાસ્ત્રીઓ પણ આ ગુફાને અબજો વર્ષ પુરાણી હોવાનું જણાવે છે. માતાજીની આ ગુફા ત્રિકટા પર્વતમાં ઉત્તર જમ્મુથી ૬૧ કિલોમીટરના અંતરે આવેલી છે. ગુફામાં મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતીની પ્રતિમાઓ છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{commons category}}
* {{Wikivoyage-inline}}
*[http://www.maavaishnodevi.org શ્રી માતા વૈષ્ણોદેવી દેવસ્થાન કમિટિની અધિકૃત વેબસાઇટ]
*[http://www.matavaishnodevi.com શ્રી માતા વૈષ્ણોદેવી વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413145951/http://www.matavaishnodevi.com/ |date=2019-04-13 }}
*[http://www.patnitop.net: વૈષ્ણોદેવી અને પટનીટોપ પ્રવાસ માટે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728093744/http://www.patnitop.net/ |date=2019-07-28 }}
*[http://www.kashmirhotravel.com/Vaishno_Devi.asp માતા વૈષ્ણોદેવીની દંતકથા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923192349/http://www.kashmirhotravel.com/Vaishno_Devi.asp |date=2009-09-23 }} 
*[http://www.vaishnodevi.co.in માતા વૈષ્ણોદેવી સંશાધન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124010320/https://vaishnodevi.co.in/ |date=2019-01-24 }}
*[http://www.indiatravelogue.com/leis/pilg/pilg5.html માતા વૈષ્ણોદેવી દેવસ્થાન વિશે વિસ્તૃત માહિતી]
*[http://www.discoveryofindia.com/vaishno-devi-shrine.php માતા વૈષ્ણોદેવી દેવસ્થાન અને યાત્રા]
*[http://www.merimaiya.com વિગતવાર માહિતીસભર ''મેરી મૈયા'' વેબસાઇટ]
*[http://www.bharatekkhoj.com/vaishno-devi-shrine.php માતા વૈષ્ણોદેવી દેવસ્થાન અને યાત્રા વિશે માહિતી]
*[http://www.angelfire.com/ma2/bharatanatyam/vaishnodevi.html માતા વૈષ્ણોદેવીની કથા]
*[http://www.onlinemandir.com/matarani/vashnodevi/index.html હિન્દી ભાષામાં માતા વૈષ્ણોદેવીની કથા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924123733/http://www.onlinemandir.com/matarani/vashnodevi/index.html |date=2009-09-24 }}
*[http://abclive.in/abclive_regional/mata-vaishno-devi-shrine.html માતા વૈષ્ણોદેવી દેવસ્થાનની શુલ્કસહિતની (પેઇડ) તત્કાળ દર્શન સેવા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705203347/http://abclive.in/abclive_regional/mata-vaishno-devi-shrine.html |date=2009-07-05 }}

[[શ્રેણી:યાત્રાધામ]]</text>
      <sha1>1mpxkuj6pcauypjqjwxea1s1djvp1bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શાણપણ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25577</id>
    <revision>
      <id>904404</id>
      <parentid>904046</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44731" sha1="l5waeptkjhgt0cpuw43tobos7coha1j" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:Efez Celsus Library 3 RB.jpg|thumb|200px|ટર્કીના એફેસસની સેલસસ લાયબ્રેરી ખાતે શાણપણનું મૂર્તિમંત રૂપ (ગ્રીકમાં, &quot;Σοφία&quot; અથવા &quot;સોફિયા&quot;)]]
'''શાણપણ''' એ લોકો, ચીજવસ્તુઓ, પ્રસંગો અથવા પરિસ્થિતિઓ અંગેની એવી ઊંડી સમજણ અને પ્રતીતિ છે, જે સાતત્યપૂર્વક લઘુત્તમ સમય અને ઊર્જામાં મહત્તમ પરિણામો આપવા માટે માણસની પસંદગી કરવાની અથવા એ અનુસાર વર્તવાની ક્ષમતા તરીકે વ્યક્ત થાય છે. પોતાનાં અનુમાનો અને જ્ઞાનને શ્રેષ્ઠતમ રીતે (અસરકારક અને કાર્યક્ષમ રીતે) લાગુ પાડવાની ક્ષમતા અને એ રીતે ઇચ્છિત પરિણામો સર્જવા માટેની ક્ષમતા તે શાણપણ છે. શાણપણ એ શું સાચું અથવા ઉચિત છે તેનું આકલન કરવાની અને તે અનુસાર સારામાં સારો નિર્ણય લેવાની અને તેને વ્યવહારમાં મૂકવાની ક્ષમતા છે. તેનાં સમાનાર્થી છેઃ ડહાપણ, પારખવાની શકિત અથવા અંતર્દષ્ટિ. શાણપણ મોટા ભાગે લાગણીશીલ પ્રતિક્રિયાઓ (&quot;ઉત્કટતા&quot;/આવેગો) પર નિયંત્રણ માગે છે જેથી વ્યકિતનું આચરણ નિશ્ચિત કરવા પર સિદ્ધાન્તો, તર્ક અને જ્ઞાનનું પ્રભુત્વ રહી શકે.

== દાર્શનિક પરિપ્રેક્ષ્યો ==
[[ચિત્ર:Wisdom-Reid-Highsmith.jpeg|thumb|left|રોબર્ટ રેઈડ, વિઝ્ડમ (1896). થોમસ જેફરસન બિલ્ડિંગ, વૉશિંગ્ટન, ડી. સી.]]
[[ફિલસૂફીની]] એક સ્વીકૃત વ્યાખ્યા શાણપણ એટલે [[જ્ઞાન]]નો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ કરવો એમ કહે છે. કોઈ પણ નિર્ણય બાબતે, અધૂરી [[માહિતી]] સાથે એક શાણપણભર્યો નિર્ણય લઈ શકાય છે{{Citation needed|date=March 2007}}. ફિલસૂફીમાં શાણપણ માટેનો વિરુદ્ધાર્થ છે ''મૂર્ખતા''.{{Citation needed|date=March 2007}}

[[એરિસ્ટોટલ]] પોતાની ''[[તત્ત્વમીમાંસા]]'' માં શાણપણને કારણોનાં જ્ઞાન તરીકે- અમુક તમુક ઢબે વસ્તુઓ ''શા માટે''  છે- વ્યાખ્યાયિત કરે છે. અનુભવ ઉપરાંત, શાણપણ મેળવવાના બીજા અનેકવિધ રસ્તાઓ છે. ઉદાહરણ તરીકે, [[મુકત વિચારકો (ફ્રી થિન્કર્સ)]] અને અન્યો માને છે કે શાણપણ શુદ્ધ [[તર્ક]] અને કદાચ અનુભવમાંથી આવે છે, જયારે બીજા કેટલાક માને છે તે [[અંતઃપ્રેરણા]] અથવા [[આધ્યાત્મિકતા]]માંથી આવે છે.&lt;ref&gt;જેમ્સ 1:5&lt;/ref&gt;

પ્રાચીન ગ્રીકથી માંડીને, યુરોપિયન સંસ્કૃતિ શાણપણને [[સદગુણ]] સાથે સાંકળતી આવી છે. સૌથી પ્રારંભના સમયથી [[મેટીસ]] અને [[એથેને]]ને શાણપણ સાથે જોડવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, હિંમત અને સંતુલનના સંદર્ભમાં શાણપણના ગુણની વાત અનેક ફિલસૂફો કરે છે, અને [[રોમન કૅથલિક]] ચર્ચમાં, શાણપણને ([[ડહાપણ]]/દૂરદર્શિતાને) ચાર [[પાયાના સદ્ગુણો]]માં, [[ન્યાય]], [[ધૈર્ય]] અને [[સંતુલન]]ની સાથે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. [[પ્લેટો]]ના સંવાદોમાં શાણપણના ગુણનો સારી/કલ્યાણકારી બાબતોના જ્ઞાન અને તે અનુસાર જીવવાની [[હિંમત]] તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. એ [[સારી/કલ્યાણકારી બાબતો]] એટલે જેટલું પણ કંઈ અસ્તિત્વ ધરાવે છે તેની વચ્ચેના યોગ્ય સંબંધને જાણવો. પ્લેટોનિક [[રૂપ]]માં, આ સારું/કલ્યાણ એટલે સુશાસનના શ્રેષ્ઠ વિચારો, પ્રેમ, મિત્રતા, કમ્યુનિટી અને દિવ્ય તત્ત્વ સાથેનો ઉચિત સંબંધ. કદાચ શાણપણ માટેનો પ્રેમ અથવા તેની શોધ એ કોઈ પણ સાબિત થયેલા દાવા કરતાં વધુ અગત્યના છે. સોક્રેટીસે માત્ર એટલું જ જાણતા હોવાનો દાવો કર્યો હતો કે તે કશું જાણતો નથી, પણ તે આ વિશે બહુ સ્પષ્ટ હતો, અને તેના સાથી નાગરિકોના દાવાઓમાં ઘણો વિરોધાભાસ રહેલો છે તે તેણે દર્શાવી આપ્યું હતું.&lt;ref&gt;પ્લેટો. &quot;એપોલૉજી.&quot; ''ધ રિપબ્લિક એન્ડ અધર વકર્સ''  ન્યૂ યોર્કઃ એન્કર, 1989. પૃ. 450. ISBN 0-907061-05-0&lt;/ref&gt; [[ઈનઉઈત]] માન્યતા અનુસાર, શિક્ષણનું લક્ષ્ય શાણપણ વિકસાવવાનું હતું. એક ઈનઉઈત એલ્ડરે કહ્યું હતું કે એક માણસ શાણો ત્યારે કહેવાય જયારે તે શું કરવાની જરૂર છે તે જોઈ શકે અને પછી શું કરવાનું છે તે કોઈના કહ્યા વિના સફળતાપૂર્વક કરી શકે.&lt;ref&gt;જહોની મોર્ગન, ઈનઉઈત એલ્ડરઃ સિલાટુનિર્મુત, 1991&lt;/ref&gt;

[[સાકલ્યવાદીઓ]] માને છે કે શાણા લોકો [[જીવન]]ના મૂળભૂત તત્ત્વને અસ્પષ્ટપણે જાણે છે, તેની સાથે કામ કરે છે અને પોતાને તથા અન્યોને જીવનના એ મૂળભૂત તત્ત્વ સાથે ગોઠવે છે. આ દષ્ટિકોણથી, શાણા લોકો અન્યોને જીવનના મૂળભૂત [[પાસ્પરિક જોડાણ(અન્યોન્યાશ્રય)]]ને સમજવા અને તેની કદર કરવા માટે મદદ કરે છે{{Citation needed|date=May 2007}}.

એક આધુનિક દાર્શનિક, [[નિકોલસ મૅકસવેલે]] દલીલ કરી હતી કે અભ્યાસકીય જાંચ-તપાસનું મુખ્ય લક્ષ્ય એ શાણપણ મેળવવાનું અને તેને પ્રસારવાનું હોવું જોઈએ - અહીં શાણપણ એટલે પોતાના માટે અને બીજાઓ માટે જીવનમાં શું મહત્ત્વનું છે તે જાણવાની ક્ષમતા એવો અર્થ તારવવામાં આવ્યો હતો, આમ શાણપણમાં જ્ઞાન અને તકનિકી જાણકારીનો સમાવેશ થયો, પણ બાકીનું ઘણું બાકી રહ્યું.&lt;ref name=&quot;Maxwell&quot;&gt;[http://www.nick-maxwell.demon.co.uk  મૅકસવેલ, નિકોલસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209110220/http://www.nick-maxwell.demon.co.uk/ |date=2012-12-09 }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/wisdom વેબસ્ટ્રની શાણપણની વ્યાખ્યા (રિલિવન્ટ સેન્સ 1)]&lt;/ref&gt;પ્રાચીનકાળથી, એક સારું અને ગુણવાન જીવન જીવવા માટે જરૂરી એવા જ્ઞાનને અમલમાં મૂકવું એટલે શાણપણ, એવા એક આદર્શ તરીકે શાણપણના ગુણગાન ગાવામાં આવે છે{{Citation needed|date=August 2009}}. કયા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે માત્ર એટલું જ જાણવા/સમજવા સુધી શાણપણ સીમિત નથી, એ તેમની વચ્ચેનો ભેદ પારખવાની અને તેમનામાંથી જે શ્રેષ્ઠ હોય તેને પસંદ કરવાની ક્ષમતા આપે છે. અલબત્ત આનો ચોક્કસ અર્થ શું થાય તેનો આધાર શાણપણને પોષવાનો દાવો કરનારી વિવિધ શાણપણ શાળાઓ અને પરંપરાઓ પર રહે છે. એકંદરે, આ શાળાઓ નીચેની બાબતોનાં વિવિધ સંયોજનો પર ભાર મૂકે છેઃ [[જ્ઞાન]], [[સમજણ]], [[અનુભવ]], શિસ્ત, વિવેક, અને [[અંતઃસ્ફુરણા આધારિત સમજણ]], અને સાથે સાથે [[સમસ્યા]]ઓનો ઉકેલો શોધવા માટે આ તમામ ગુણોને કામે લગાડવાની ક્ષમતા. અનેક પરંપરાઓમાં, શાણપણ અને [[બુદ્ધિમત્તા]] એ બંને શબ્દપ્રયોગોના અર્થમાં ઘણા અંશે સામ્યતા જોવા મળે છે; બીજી કેટલીક પરંપરાઓમાં, તેમને ચઢતા-ઊતરતા ક્રમે મૂકવામાં આવે છે, જેમાં બુદ્ધિને આવશ્યક તો ગણવામાં આવે છે પણ તેને શાણપણ માટે પૂરતી ગણવામાં આવતી નથી.

[[સુસાનુસ]] જેવા [[નિઓ-પ્લેટોનિસ્ટો]]એ ‘ડૉકટા ઈગ્નોરન્ટીઆ’ને સ્વીકૃતિ જાહેર કરી હતી, જેમાં [[દિવ્ય તત્ત્વ]] અંગેના પોતાના અજ્ઞાનને માણસ ઓળખે તેમાં મહાનતમ શાણપણ લેખવામાં આવ્યું હતું{{Citation needed|date=August 2009}}.રાઈસ (1958) અનુસાર [[રિનેસન્સ]]માં શાણપણની બે પરંપરાઓ ઓળખી શકાય છેઃ ચિંતનશીલ અને દૂરદર્શી. મઠની પ્રણાલી જેવી ચિંતનશીલ પરંપરાઓ, દિવ્ય તત્ત્વ સુધી પહોંચવા માટે વ્યકિતના પોતાના અનુભવો પર ધ્યાન કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છેઃ [[હિપ્પોના ઑગસ્ટાઈન]], જે [[ખ્રિસ્તી]]ઓમાં ઘણા પ્રાચીન અને પ્રભાવી વ્યકિત હતા, તે આ પરંપરાના ખ્રિસ્તી મૂળમાં રહેલા છે. [[સાંસ્કૃતિક]], [[દાર્શનિક]] અને [[ધાર્મિક]] સ્રોતોમાં શાણપણ અથવા [[ડહાપણ]]ને, જેનું સમાજમાં મૂલ્ય હોય એવા જ્ઞાનને ન્યાયી અને સહેતુક રીતે વ્યવહારમાં મૂકવાના [[સદ્ગુણ]] તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ચૅરોન (1601) એ આ શાણપણ પરંપરાનો એક પ્રભાવી [[રિનેસન્સ]] પ્રચારક હતો. 2010માં, શાણપણની વ્યાખ્યા અને લાક્ષણિકતાઓ સંદર્ભે શાણપણ નિષ્ણાતોનું સર્વેક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;જેસ્ટે ઈટ અલ (et al). (2010). શાણપણની લાક્ષણિકતાઓ અંગે નિષ્ણાતોનો સર્વસંમત અભિપ્રાયઃ ડેલ્ફી મેથડ સ્ટડી. ''ધ જેરન્ટોલોજિસ્ટ'' . [http://gerontologist.oxfordjournals.org/content/early/2010/03/15/geront.gnq022.abstract અમૂર્ત.]&lt;/ref&gt;

== મનોવૈજ્ઞાનિક પરિપ્રેક્ષ્યો ==
મનોવૈજ્ઞાનીઓએ શાણપણ અંગે પ્રવર્તતી સામાન્ય માન્યતાઓ અથવા લોકવાયકાઓની માહિતી એકઠી કરી.&lt;ref&gt;સ્ટર્નબર્ગ, આર. જે. (1985). બુદ્ધિમત્તા, સર્જનાત્મકતા અને શાણપણની અભિપ્રેત થિયરીઓ. જર્નલ ઓફ પર્સનાલિટી એન્ડ સોશિયલ [[સાયકોલૉજી]], 49, 607–62.&lt;/ref&gt;
તેનું વિશ્લેષણ સૂચવે છે કે ભલે &quot;શાણપણની અભિપ્રેત થિયરી અને બુદ્ધિ, ગ્રહણશકિતક્ષમતા, આધ્યાત્મિકતા અને ચતુરાઈની કેટલીક બાબતો વચ્ચે સામ્યતા હોય, પણ એ સ્પષ્ટ છે કે શાણપણ એ તદ્દન ભિન્ન શબ્દ છે અને માત્ર આ શબ્દોનું સંમિશ્રણ નથી.&quot;&lt;ref&gt;બ્રાઉન, એસ. સી., અને ગ્રીને, જે. એ. (2006).હું અંગત રીતે શાણપણને ખરાબ માનું છું.ધ વિઝડમ ડેવલપમેન્ટ સ્કેલઃ ટ્રાન્સલેટિંગ ધ કન્સેપ્ટુઅલ ટુ ધ કૉંક્રીટ. જર્નલ ઓફ કૉલેજ સ્ટુડન્ટ ડેવલપમેન્ટ, 47, 1–19.&lt;/ref&gt;તમામ નહીં, છતાં ઘણા અભ્યાસો દર્શાવે છે કે પરિપ્રેક્ષ્ય/શાણપણ બાબતે વયસ્કોનું સ્વ-મૂલ્યાંકન ઉંમર પર આધાર રાખતું નથી.&lt;ref name=&quot;CSVperspective&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orwoll&quot;&gt;{{cite book|last=Orwoll|first=L.|coauthors=Perlmutter, M.|title=Wisdom: Its nature, origins, and development|url=https://archive.org/details/isbn_9780521367189|editor=R. J. Sternberg|publisher=Cambridge University Press|location=New York|date=1990|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780521367189/page/160 160]–177|isbn=0521367182}}&lt;/ref&gt; ઉંમર સાથે શાણપણ વધે છે એવા લોકપ્રિય મત કરતાં આ અભ્યાસો વિપરીત તારણ આપે છે.&lt;ref name=&quot;Orwoll&quot;/&gt; અનેક સંસ્કૃતિઓમાં, સૌથી છેલ્લો ઊગતો દાંત, ત્રીજી દાઢના નામકરણને શાણપણ સાથે સાંકળવામાં આવે છે, ઉ.દા. અંગ્રેજીમાં તેને ''[[વિઝ્ડમ ટુથ]]''  અને ગુજરાતીમાં તેને ડહાપણની દાઢ કહેવામાં આવે છે. 2009માં, એક અભ્યાસે શાણપણ સાથે સંબંધિત મગજના ભાગોનું ફરીથી અવલોકન કર્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/content/abstract/66/4/355 ન્યુરોબાયોલૉજી ઓફ વિઝડમઃ અ લિટરેચર ઓવરવ્યૂ (શાણપણનું ચેતા-જીવવિજ્ઞાનઃ સાહિત્યનું વિહંગાવલોકન)].&lt;/ref&gt;

[[હકારાત્મક મનોવિજ્ઞાન]]ના સંશોધકોએ શાણપણને &quot;જ્ઞાન અને અનુભવ&quot;ના સંકલન તરીકે અને &quot;કલ્યાણ અર્થે તેનો જાણીકરીને કરવામાં આવેલો ઉપયોગ&quot; એમ વ્યાખ્યાયિત કર્યું છે.&lt;ref name=&quot;CSV106&quot;&gt;{{cite book
  | last = Peterson
  | first = Christopher
  | coauthors = [[Martin Seligman|Seligman, Martin E. P.]]
  | title = [[Character Strengths and Virtues (book)|Character strengths and virtues: A handbook and classification]].
  | publisher = [[Oxford University Press]]
  | date = 2004
  | location = Oxford
  | page = [https://archive.org/details/characterstrengt0000pete/page/106 106]
  | isbn = 0-19-516701-5}}&lt;/ref&gt; આ વ્યાખ્યા અનુસાર, શાણપણને નીચેનાં માપદંડો અનુસાર માપી શકાવું જોઈએ.&lt;ref name=&quot;CSVperspective&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
* એક શાણો માણસ [[સ્વ અંગેનું જ્ઞાન]] ધરાવે છે.
* એક શાણો માણસ [[સહૃદયી]] હોય છે અને અન્યો સાથે સ્પષ્ટ, સીધો વ્યવહાર કરે છે.
* બીજા લોકો શાણા માણસની સલાહ લેવા આવે છે.
* એક શાણા માણસનો વ્યવહાર તેની નૈતિક માન્યતાઓ સાથે સુસંગત હોય છે. 
આ માપદંડો વાપરતાં માપણીનાં સાધનો સારી [[આંતરિક સુસંગતતા]] અને ઓછા [[પરીક્ષણ-ફેરપરીક્ષણ]] [[વિશ્વસનીયતા]]ને સ્વીકારે છે (''[[r]]''  0.35થી 0.67ની વચ્ચે).&lt;ref name=&quot;CSVperspective&quot;&gt;{{cite book
  | last = Harter
  | first = Andrew C.
  | title = [[Character Strengths and Virtues (book)|Character strengths and virtues: A handbook and classification]].
  | editor = Peterson, Christopher and [[Martin Seligman|Seligman, Martin E. P.]]
  | publisher = [[Oxford University Press]]
  | chapter = 8 
  | date = 2004
  | location = Oxford
  | page = [https://archive.org/details/characterstrengt0000pete/page/181 181]–196
  | isbn = 0-19-516701-5}}&lt;/ref&gt;

== ધાર્મિક પરિપ્રેક્ષ્યો ==
{{See|Sophia (wisdom)}}
કેટલાક ધર્મોમાં શાણપણ સંબંધિત ચોક્કસ ઉપદેશો હોય છે.
=== પ્રાચીન ઈજિપ્ત ===
ઈજિપ્તની પ્રાચીન પૌરાણિક કથાઓમાં [[સા]] (Saa) એ શાણપણનું મૂર્તિમંત રૂપ અથવા શાણપણના દેવતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

=== જૂનો કરાર ===

[[ખ્રિસ્તીઓના]] ધર્મગ્રંથ [[બાઈબલ]] અને [[યહૂદીઓના]] ધર્મગ્રંથોમાં, રાજા [[સોલોમોન]]ની ન્યાયસંગત અને શાણી ન્યાયપ્રિય વૃત્તિ શાણપણને રજૂ કરે છે, આ રાજા [[1 કિંગ્સ]] 3માં શાણપણ માટેના પ્રભુનું આહ્વાન કરે છે. શાણપણભરી ઉકિતઓ ધરાવતું ‘[[ધ બુક ઓફ પ્રોવર્બ્સ]]’ (સુવિચારોનું પુસ્તક) સોલોમોનની ઉકિતઓ પર આધારિત છે. 1:7 અને 9:10 કહેણીઓ, [[પ્રભુના ડર]]ને શાણપણનો પાયો અથવા શાણપણની શરૂઆત ગણાવે છે, જયારે 8:13 કહેણી &quot;પ્રભુનો ડર એ શેતાનને ધિક્કારવું છે&quot; એમ કહે છે. 1:20 કહેણીમાં, મહિલા અવતારમાં શાણપણનો સંદર્ભ પણ આપવામાં આવ્યો છે, &quot;શાણપણ ગલીમાં મોટા અવાજે બોલાવે છે, તે(તેણી) જાહેર ચોકમાં પોતાનો અવાજ ઉઠાવે છે.&quot; 8:22-31 કહેણીમાં આ વાતને આગળ વધારવામાં આવે છે, તેમાં સર્જન શરૂ થયું તે પહેલાં આ શાણપણના મૂર્તિમંત રૂપને પ્રભુ સાથે હાજર દર્શાવવામાં આવે છે, અને તે પોતે સર્જનમાં ભાગ પણ લે છે, વિશેષ કરીને મનુષ્યોના સર્જનમાં તેને આનંદ આવે છે. એવું માની લેવામાં આવ્યું હતું કે યહૂદીઓ અને [[સામારિટનો]]માં એવી માન્યતા પ્રવતર્તી હતી કે તેમનામાંથી જે સૌથી શાણું અને સૌથી મોટું હશે તેને [[બકરાનું]] શિંગડું ઊગશે, જેને [[સૌમ્યોકિતમાં]] &quot;પ્રકાશનાં કિરણો&quot; (נקודת אור) તરીકે પણ જાણવામાં આવે છે, અને તેથી નીચેની પ્રાચીન હિબ્રૂ [[ઉકિત]] ચલણમાં આવીઃ&lt;ref&gt;[[મૅથેર્સ, સેમ્યુઅલ લિડેલ મૅકગ્રેગોર]]; [[રોસનરોથ, ક્રિશ્ચિયન કનોર વોન]] ([[ફ્રેઈહેર]]). ''[[કૅબ્બાલા]] ડેનુડેટા, ધ કૅબ્બાલાહ અનવેઈલ્ડ, [[ઝોહર]]નાં નીચેનાં પુસ્તકો ધરાવે છે.''  ન્યૂ યોર્કઃ ધ થિયોસોફિકલ પબ્લિશિંગ કંપની, 1912. પૃ. 107.&lt;/ref&gt; ''શાણપણમાંથી (&quot;શકિત&quot; અથવા &quot;પ્રાણીનું શિંગડું&quot;) સત્તા જન્મે છે'' .

''તેનું શાણપણ ('''કારાન''' ) તેમના પર પ્રકાશની જેમ (&quot;શકિત&quot; અથવા &quot;એક પ્રાણીના શિંગડા&quot;)('કેરેન') તરીકે ઝળહળ્યું''. અલબત્ત આ મોટા ભાગે હિબ્રૂ ‘કેરેન’નું ખોટું ભાષાંતર છે, ‘કેરેન’નો અર્થ ભાવનાત્મક સંદર્ભમાં (પ્સાલ્મ 75:5) ‘અહંકાર/અવજ્ઞા’ પણ વુલગેટમાં ‘પ્રાણીનું શિગડું’ થાય છે.&lt;ref name=&quot;Hebrew Glossary - Horn&quot;&gt;[http://www.hebrew4christians.net/Glossary/Hebrew_Glossary_-_H/hebrew_glossary_-_h.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100702014344/http://www.hebrew4christians.net/Glossary/Hebrew_Glossary_-_H/hebrew_glossary_-_h.html |date=2010-07-02 }} હોર્ન, હિબ્રૂ&lt;/ref&gt; સંભવતઃ આ ભૂલનાં સૌથી પ્રખ્યાત ઉદાહરણોમાંથી એકથી પ્રેરાઈથી જ માઈકલ એન્જલોએ મોસીસના પોતાના પૂતળામાં શિંગડું ઉમેર્યું હશે. એકંદરે, &quot;શિંગડા&quot; માટેનો હિબ્રૂ શબ્દ ભાવનાત્મક અને રાજકીય શકિતની વિભાવનાને રજૂ કરે છે એ ભાવમાં સમજી શકાય. [[બાઈબલ]]ના [[જૂનો કરાર]] અને [[નવા કરાર]]માં શાણપણ શબ્દનો ઉલ્લેખ 222 વખત કરવામાં આવ્યો છે. [[કહેણીઓ]] અને [[ધર્મગીતો]] એમ બંને પુસ્તકો તેના વાચકોને શાણપણ ધરવા અને વધારવાની અરજ કરે છે. બાઈબલના કહ્યા અનુસાર જે કેટલીક બાબતો માટે શાણપણ જરૂરી છે તેઃ ઘર બાંધવા અને બનાવવા માટે (ઉકિતઓ 24:3-4). જીવન બચાવવા/જાળવવા માટે (ઉકિતઓ 3:21-23). સલામતી અને સ્પષ્ટ માર્ગ માટે (ઉકિતઓ 3:21-23). સોના અથવા ચાંદી કરતાં જે મેળવવું વધુ સારું છે (ઉકિતઓ 16:16). ધીરજ અને કીર્તિને આપનાર (ઉકિતઓ 19:11).

=== નવો કરાર ===
વધુમાં, ખ્રિસ્તી વિચારમાં [[ધર્મનિરપેક્ષ]] શાણપણ અને પ્રભુવાદી શાણપણ વચ્ચે વિરોધી તત્ત્વ રહેલું છે. [[ઍપોસલ પૉલ]] કહે છે કે દુન્યવી શાણપણને [[ખ્રિસ્ત]]ના દાવોઓ મુર્ખાઈભર્યા લાગે છે. જો કે, જેમને ખ્રિસ્ત બચાવી લે છે તે પ્રભુનું શાણપણ વ્યકત કરે છે. ([[1 કૉરિન્થિયન]] 1:17-31) એન્જેલીકન, કૅથોલિક અને લુથેરન માન્યતા પ્રમાણે શાણપણ એ [[પવિત્ર આત્માએ બક્ષેલી સાત ભેટો]]માંથી એક પણ છે. 1 કૉરિન્થિયન 12:8-10 વૈકલ્પિક નવ ગુણોની યાદી આપે છે, જેમાંનો એક શાણપણ છે.

=== કુરાન ===

[[ઈસ્લામ]]માં, [[કુરાન]] અનુસાર, શાણપણ એ માણસજાત માણી શકે તેવી શ્રેષ્ઠતમ ભેટ છે, તેની ઘણી આયાતોમાં લખેલું છે તેમઃ &quot;તેની ઇચ્છાનુસાર તે માણસને શાણપણ આપે છે, અને જેને તેનું શાણપણ મળે છે, તે ખરેખર અઢળક સારી બાબતો મેળવે છે. સમજણા માણસો સિવાય બીજા કોઈને યાદ કરવામાં આવતા નથી.&quot; [2:269] અને સુરાહમાં &quot;પ્રકરણ&quot; 31ને ઈશ્વરે જેને શાણપણની દેણગી આપી હતી તે શાણા માણસનું નામ &quot;લુકમૅન&quot; આપવામાં આવ્યું હતું. આ શાણા માણસનું ઉદાહરણ, સુરાહના &quot;પ્રકરણ&quot;ની શરૂઆતમાં દર્શાવેલાં બીજા પ્રકારના માણસોના પ્રતિભાવમાં બનાવવામાં આવ્યું છે, એવા માણસો જે જ્ઞાન વિના બોલે છે અને પોતાની ભ્રષ્ટ વાતચીતથી લોકોને ગેરમાર્ગે દોરે છે. કુરાનની અનેક આયાતોમાં, ઘણા પેગંબરોનું શાણા માનવીઓ તરીકે અથવા જેમને ઈશ્વરની કૃપાથી શાણપણ પ્રાપ્ત થયું હોય તેવા મનુષ્યો તરીકે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, સુરાહ 3 &quot;આલ-ઈમરાન&quot;(ઈમરાનનો પરિવાર)-માં એવો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે મૅરીના પુત્ર જિજસ ખ્રિસ્તને પુસ્તક તથા શાણપણ તથા તોરાહ અને સુવાર્તા શીખવવામાં આવશે (આયાત 48)

=== પૂર્વના ધર્મો અને ફિલસૂફી ===
[[કન્ફયુશિયસે]] કહ્યું હતું કે શાણપણને ત્રણ રીતે શીખી શકાયઃ ચિંતન કરીને (સૌથી ઉમદા પદ્ધતિ), નકલ કરીને (સૌથી આસાન પદ્ધતિ) અને અનુભવથી (સૌથી કડવી પદ્ધતિ). શાણપણ જાતે પ્રગટ થતું નથી સિવાય કે બીજા કોઈ દ્વારા પૂછવામાં આવે. તેનો અર્થ એમ થયો કે એક શાણો માણસ કયારેય તેનું શાણપણ દેખાડતો નથી, સિવાય કે વ્યકિતગત રીતે કોઈ તેને પૂછવા માટે આવે.
&quot;ડૉકટેરાઈન ઓફ ધ મિન&quot; અનુસાર, કન્ફયુશિયસે એવું પણ કહ્યું છે, &quot;શીખવા માટે પ્રેમ હોવો તે શાણપણ સમાન છે. ઉત્સાહપૂર્વક વ્યવહારમાં મૂકવું તે માનવતા સમાન છે. શરમનો ભાવ જાણવો એ હિંમત સમાન છે (ઝી, રેન, યી... એ મેંગ્ઝીના સદ્ગુણના ત્રણ ફણગાઓ છે).&quot; કન્ફયુશિયસના કલાસિક &quot;ગ્રેટ લર્નિંગ&quot;ની શરૂઆત સાથે આને સરખાવો - &quot;મહાન બનતાં શીખવાનો રસ્તો પારદર્શક-સાફ ચરિત્ર, લોકો પ્રત્યે પ્રેમ અને શ્રેષ્ઠતમ કલ્યાણને સમર્પિત હોવામાં વ્યકત થાય છે.&quot; ખાસ કરીને જો પારદર્શક-સાફ ચરિત્રને સાફ અંતરાત્મા તરીકે લિપ્યંતર કરવામાં આવે તો રોમન ગુણ &quot;ડહાપણ&quot; સાથેનો તેનો સંબંધ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. (ચાઈનીઝ ફિલસૂફીના ચાનના સ્રોતોમાંથી ઉકિતઓ લેવામાં આવી છે.)
 
[[બૌદ્વ]] સ્થાપત્યો શીખવે છે કે એક શાણો માણસ સારો આચાર, સારી વાણી અને સારા વિચારથી સંપન્ન હોય છે (''[[AN]] 3:2'' ) અને પ્રિય લાગતાં પગલાં લેતાં રહીને ખરાબ પરિણામો મેળવવા કરતાં, સારાં પરિણામો માટે જરૂર પડ્યે એક શાણો માણસ અપ્રિય પગલાં લેતાં પણ અચકાતો નથી (''AN 4:115'' ). શાણપણ એ જાતે પસંદ કરેલા [[અજ્ઞાન]]ના [[વિષ]]નું [[મારણ]] છે. [[બુદ્ધે]] શાણપણ અંગે ઘણું કહ્યું છે, જેમાં નીચેની બાબતો પણ સામેલ છેઃ 
* બળના જોરે ચુકાદો આપનાર ન્યાયી હોતો નથી ([[ધમ્મ]]માં સ્થાપિત). પણ શાણો માણસ એ જે છે કાળજીપૂર્વક સાચા અને ખોટાને જુદા પાડી જાણે.&lt;ref&gt;''[[ધમંપાદા]]''  વિ.256&lt;/ref&gt;
* જે અન્યોને અહિંસાથી, સચ્ચાઈપૂર્વક અને ન્યાયપૂર્ણ રીતે દોરે છે, તે ખરેખર ન્યાયનો રક્ષક, શાણો અને પ્રામાણિક છે.&lt;ref&gt;''ધમંપાદા''  વિ.257&lt;/ref&gt;
* બહુ વાતો કરવા માત્રથી માણસ શાણો બનતો નથી. પણ જે માણસ શાંત છે, દ્વેષ અને ભયથી મુકત છે, તેને બેશક એક શાણો માણસ કહેવો જોઈએ.&lt;ref&gt;''ધમંપાદા''  વિ.258&lt;/ref&gt;
* જો તે મૂર્ખ અને અજ્ઞાની જ રહ્યો હોય તો માત્ર શાંત વાતાવરણમાં રહેવાથી માણસ [[ૠષિ/સાધુ]] (મુનિ) બનતો નથી. પણ એ માણસ, જે હાથમાં માપી માપીને, સારાને લે છે અને ખરાબને પડતું મૂકે છે, તે એક શાણો માણસ છે; અને તે જ કારણોસર તે ખરેખરો મુનિ છે. જે સારા અને ખરાબ, બંનેને તે ખરેખર જેવા છે તેવા છે તેવા સમજે છે તે ખરેખરો ૠષિ છે.&lt;ref&gt;''ધમંપાદા''  વિ.268-9&lt;/ref&gt; [[તાઓઈઝમ]]માં ''વ્યવહારુ'' શાણપણને કદાચ શું કહેવું અને કયારે કહેવું તે જાણવાને કહી શકાય.

=== અન્ય ધર્મો ===
[[મેસોપોટામિયન ધર્મ અને પુરાણો]]માં, એઆ (Ea) તરીકે પણ જાણીતા [[એન્કી]]ને શાણપણ અને બુદ્ધિશકિતનો દેવ માનવામાં આવતો હતો. સંતુલન પાછું જાળવીને શાણપણ પ્રાપ્ત કરી શકાતું હતું. [[નોર્સ પુરાણો]]માં, [[ઓડિન]] દેવ વિશેષરૂપે પોતાના શાણપણ માટે જાણીતા છે, જે મોટા ભાગે વિવિધ મુશ્કેલીઓ અને પીડા અને સ્વ-બલિદાન જેવી કસોટીઓમાંથી પસાર થયા પછી તેમણે મેળવ્યું હતું. એક પ્રસંગે, જ્ઞાન અને શાણપણના કૂવામાંથી એક પ્યાલો પાણીના બદલામાં તેઓ તે કૂવાના રક્ષક [[મિમિર]](Mímir)ને પોતાની આંખ ખેંચી કાઢીને આપે છે.&lt;ref name=&quot;Faulkes&quot;&gt;ફોલ્કેસ, એન્થોની (અનુવાદ અને આવૃત્તિ) (1987). ''[[એડ્ડા]]''  ([[સ્નોર્રી સ્ટુર્લુસન]]). [[એવ્રિમૅન]]. ISBN 0-907061-05-0&lt;/ref&gt;
બીજા એક પ્રખ્યાત વૃત્તાન્તમાં, તમામ [[અસ્તિત્વોનાં ક્ષેત્રો]]ને એક કરનારા [[વિશ્વ વૃક્ષ]], [[યગદ્રાસિલ]] પર ઓડિન પોતાની જાતને નવ રાતો સુધી લટકાવી રાખે છે, ભૂખ અને તરસ સહે છે અને એક ભાલાથી ઘાયલ થાય છે; તે જયાં સુધી [[રુણ]] શકિતશાળી [[જાદુ]]ને ચલાવવાનું જ્ઞાન મેળવતો નથી ત્યાં સુધી તેણે આ તકલીફો સહેવી પડે છે.&lt;ref&gt;લૅરિંગ્ટન, કારોલિન (અનુવાદ અને આવૃત્તિ) (1996). ''[[પોએટિક એડ્ડા]]'' . [[ઓકસફર્ડ વર્લ્ડ્ઝ કલાસિકસ.]]. ISBN 0-907061-05-0&lt;/ref&gt; તે [[દૈત્યો]] પાસેથી [[કાવ્યના મદ્ય]] (એક પ્રકારનો મધ અને પાણીનો દારૂ) મેળવવામાં પણ સફળ થાય છે, આ એક એવું પીણું હોય છે જે [[દેવતાઓ]] તેમ જ નાશવંતોના ફાયદા અર્થે તમને એક વિદ્વાન અથવા [[કવિ]]ની શકિત આપે છે.&lt;ref name=&quot;Faulkes&quot;/&gt;

== નોંધ ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
ફ્રેદુસી ફિલોમૅથિસ, &quot;શાણપણ કહેવાય છે તે વસ્તુ શું છે?&quot;, જર્નલ બિહાઈન્ડ ધ સ્ટેટ ઓફ ધ આર્ટ, મૅયબેલ, કોલોરાડો, 2006, પૃ.&amp;nbsp;1.

== નોંધ ==
&lt;સંદર્ભો/
ઈ. એફ. શુમાખરે વ્યકત કર્યું છે તેમ માનવજાતના કાયમીપણા માટે શાણપણ બહુ અગત્યનું છેઃ ''શાણપણ વિના ટકી રહેવાની ક્ષમતા ધરાવવા માટે માણસ ઘણો વધુ હોશિયાર છે.''  &quot;સ્મોલ ઈઝ બ્યુટીફુલ&quot;માંથી, હાર્પર અને રૉ, ન્યૂ યોર્ક, 1989, પૃ. 33.

== વધુ વાંચન ==
* ઍલેન, જેમ્સ સ્લોન, ''વર્લ્ડલી વિઝ્ડમઃ ગ્રેટ બુકસ એન્ડ ધ મિનિંગ્સ ઓફ લાઈફ'' , [[ફ્રેડેરીક સી. બેઈલ]], 2008. [[ISBN 978-1-929490-35-6]]
* મિલર, જેમ્સ, એલ., &quot;મેઝર્સ ઓફ વિઝ્ડમઃ ધ કોસ્મિક ડાન્સ ઈન કલાસિકલ એન્ડ ક્રિશ્ચિયન એન્ટીકવીટી&quot;, યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરન્ટો પ્રેસ, 1986. ISBN 0-06-054017-6
* વેલાસ્કવીઝ, સુસાન મૅકનીલ, &quot;બિયોન્ડ ઈન્ટલેકટઃ જર્ની ઈનટુ ધ વિઝ્ડમ ઓફ યોર ઈન્ટ્યુટીવ માઈન્ટ&quot;, રૉ યોર બોટ પ્રેસ, 2007. ISBN 978-0-226-77142-7


=== તત્ત્વમીમાંસાની ધાર્મિક વિભાવનાઓ ===
* [[બૌદ્વવાદમાં શાણપણ]]
* [[સદ્ગુણ]]

=== પુસ્તકો ===
* [[બુક ઓફ વિઝ્ડમ (શાણપણનું પુસ્તક)]]
* [[ધ વિઝ્ડમ ઓફ ક્રાઉડ્સ (ટોળાનું શાણપણ)]]
* [[ધ વિઝ્ડમ પેજ (શાણપણનું પૃષ્ઠ)]]
* [[સ્ટેર્નબર્ગ, રોબર્ટ જે.]], ''વિઝ્ડમઃ ઈટ્સ નેચર, ઓરિજિન્સ, એન્ડ ડેવલપમેન્ટ''   (શાણપણઃ તેની પ્રકૃતિ, ઉત્પત્તિ અને વિકાસ) (1990). કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી પ્રેસ. ISBN 0-907061-05-0

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{Wiktionary}}
{{wikiquote}}

* [http://www.path-work.info શાણપણનો એટલાસઃ મનોવિજ્ઞાન અને અધ્યાત્મમાં શાણપણ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124152859/http://www.path-work.info/ |date=2019-01-24 }}
* [http://www.nick-maxwell.demon.co.uk જ્ઞાનથી શાણપણ સુધી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209110220/http://www.nick-maxwell.demon.co.uk/ |date=2012-12-09 }}
* [http://www.foundationsmag.com/wisdom.html શાણપણ કયાં છે? આપણે તો જ્ઞાનમાં ખોવાઈ ગયા છીએ]
* [http://www.excaliburbooks.com યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્યમાં શાણપણ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917115252/http://excaliburbooks.com/ |date=2017-09-17 }}
* [http://www.foundationsmag.com/wisdom2.html શાણપણઃ નોંધો વચ્ચેનો અંતરાલ]

=== સ્રોતો ===
* [http://library.mpib-berlin.mpg.de/ft/pb/PB_Wisdom_2004.pdf મનોવિજ્ઞાની પોલ બાલ્ટીસ પાસેથી શાણપણ પરનું પુસ્તક]
* [http://www.poetrybytroy.com/living_wisdom.html શાણપણ જીવવું - શાણપણ અંગેનું એક શોધપત્ર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006145007/http://www.poetrybytroy.com/living_wisdom.html |date=2011-10-06 }}
* [http://www.wisdompage.com ધ વિઝ્ડમ પેજ (શાણપણ પૃષ્ઠ)]
* [http://www.wisdomation.com તમારું શાણપણ અહીં વહેંચો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109020801/http://www.wisdomation.com/ |date=2020-11-09 }}

[[શ્રેણી:અધ્યાત્મ]]
[[શ્રેણી:જ્ઞાન]]</text>
      <sha1>l5waeptkjhgt0cpuw43tobos7coha1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સંસ્કૃતિ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28348</id>
    <revision>
      <id>904407</id>
      <parentid>903876</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104823" sha1="0seqelcoqzdrn77ocepoj6bhhogyv1a" xml:space="preserve">[[File:Manhattan panorama under clouds.jpg|thumb|220px|મધ્યશહેર ન્યૂયોર્ક શહેર.શહેરો માનવ સંસ્કૃતિકરણના શ્રેષ્ઠત્વ ચિહ્ન સમાન છે.]]
[[File:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|thumb|220px|ગિઝા નેક્રોપોલિસમાં મહાન ગિઝાના પિરામિડ સામે આવેલા મહાન સ્ફિંક્સને પ્રાચીન ઈજિપ્તની સંસ્કૃતિના શ્રેષ્ઠ ચિહ્નરૂપ ગણવામાં આવે છે.]]
[[File:The_Great_wall_-_by_Hao_Wei.jpg|thumb|220px|5મી સદી બીસી (BC)માં બંધાયેલી ચીનની દિવાલ ચીનની સંસ્કૃતિની ચિહ્ન બની ગઈ છે.]]

'''સંસ્કૃતિ''' કે '''સભ્યતા''' ({{lang-en|Civilization}}) કેટલાક સંજોગોમાં વિવાદિત શબ્દ છે જેને એકબીજા સાથે સંકળાયેલા કેટલાક સંદર્ભોમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં, માનવ સંસ્કૃતિઓના ઉલ્લેખના સંદર્ભમાં આ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો જે ટેકનોલોજી, રાજનીતિ અને સમાજમાં લોકોની કામગીરીના વિભાગો સાથે વધુ સંબંધ ધરાવે છે. આવી સંસ્કૃતિઓ સામાન્યપણે શહેરીકૃત થઈ ગઈ છે. પ્રાચીન સંદર્ભોમાં સુસંસ્કૃત લોકોને &quot;જંગલી&quot; લોકોથી વિપરિત ગણવામાં આવતા હતા જ્યારે શરૂઆતના આધુનિક સંદર્ભોમાં સુસંસ્કૃત લોકોને &quot;જૂનવાણી&quot; લોકોથી વિપરિત ગણવામાં આવે છે. 

જોકે, આજની આધુનિક ચર્ચાઓમાં સામાન્યપણે કોઈપણ માનવ સમુદાય (ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો “પ્રાચીન ગ્રીક સંસ્કૃતિ”) કે જે ઐતિહાસિક કે હાલના ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થળ કે ચોક્કસ સમયગાળા સાથે સંકળાયેલા હોય તેને રજૂ કરવા માટે લગભગ &quot;સંસ્કૃતિ&quot;ના સંદર્ભમાં જ તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. છતા, જ્યારે પણ બીજા સંદર્ભમાં આ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે માત્ર એવા ચોક્કસ સમાજ ખાસ કરીને શહેરની સ્થાપના કે જ્યાં &quot;શહેર&quot; શબ્દ વિવિધ અર્થોમાં પરિપૂર્ણ થતો હોય તેવા અમુક સ્તર સુધીનો વિકાસ થયો હોય તેમના પુરતો જ ઉપયોગ સિમિત રાખવામાં આવે છે. 

સામાન્ય રીતે સંસ્કૃતિકરણના સ્તરને ખેતીવાડી, લાંબા અંતરના વેપાર-ધંધા, વ્યવસાયિક વિશિષ્ટતાઓ અને &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;શહેરી&lt;/span&gt;કરણમાં થયેલી પ્રગતિના સંદર્ભમાં નક્કી કરવામાં આવે છે.  આ બધા પાયાના પાસાઓ ઉપરાંત, સંસ્કૃતિકરણને સંખ્યાબંધ બીજા દરજ્જાના પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને પણ નક્કી કરવામાં આવે છે જેમાં, વિકસિત પરિવહનતંત્ર, લેખન, માપણીના ધોરણો (ચલણ વગેરે), કોન્ટ્રાક્ટ અને ટોર્ટ(કોન્ટ્રાક્ટની હેઠળ આવે તે) આધારિત કાયદાકીય તંત્ર, વિશેષ [[કલા|કલા]] શૈલીઓ (જે સભવતઃ ચોક્કસ સંસ્કૃતિની રૂપરેખા હોઈ શકે છે), સ્મારકિય સ્થાપત્ય, [[ગણિત|ગણિત]], કૃત્રિમ ધાતુવિજ્ઞાન અને [[ખગોળશાસ્ત્ર|ખગોળશાસ્ત્ર]] વગેરેનો પણ સમાવેશ થાય છે.

==વ્યાખ્યા==
સિવિલાઈઝેશન (''સંસ્કૃતિકરણ'' ) શબ્દ મૂળ લેટિન ''સિવિલિઝ''  એટલે કે ''સિવિલ''  (નાગરિક) શબ્દ પરથી આવેલો છે અને તે લેટિન ''સિવિસ''  શબ્દ સાથે સંબંધ ધરાવે છે જેનો મતલબ ''નાગરિક''  થાય છે. તેમજ ''સિવિટાસ''  સાથે સંબંધ ધરાવે છે જેનો મતલબ ''શહેર''  અથવા ''શહેર-રાજ્ય''  થાય છે.

[[File:Mohenjodaro Sindh.jpeg|thumb|left|250px|પાકિસ્તાનમાં આવેલા મોહેંજો-દડાના પ્રાચીન શહેરોને વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન આધુનિક શહેરો તરીકે માનવામાં આવે છે.]]
છઠ્ઠી સદીમાં બાઈઝેન્ટાઈન(પૂર્વ રોમનના) રાજા જસ્ટીનિઅને રોમન નાગરિક કાયદાનું નિરિક્ષણ કર્યું હતું. જેના પરિણામ સ્વરૂપે કોર્પસ જ્યુરિસ સિવિલિસ (નાગરિક કાયદાઓનું સંગઠન)ની રચના થઈ હતી.  11મી સદીમાં યુનિવર્સિટી ઓફ બોલોગ્ના કે જે પશ્ચિમ યુરોપની પ્રથમ યુનિવર્સિટી (વિદ્યાપીઠ) હતી તેના પ્રાધ્યાપકોએ કોર્પસ જ્યુરિસ સિવિલિસની ફરી શોધ કરી અને ત્યારબાદ સમગ્ર પશ્ચિમ યુરોપમાં તેની અસરો જોવા મળી હતી. 1388માં અંગ્રેજીમાં &quot;નાગરિક તે તેને સંબંધિત&quot; ના અર્થમાં સિવિલ(''નાગરિક'' ) શબ્દ આવ્યો.&lt;ref&gt;&quot;નાગરિક&quot;, ''મેર્રિયમ-વેબસ્ટર'' , 226&lt;/ref&gt; 1704માં ''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દ &quot;એવો કાયદો કે જેમાં નાગરિકો સંબંધિત કેસોમાં થતી ફોજદારી કાર્યવાહી&quot;ના અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવાતો હતો. 18મી સદીના ઉત્તરાર્ધ સુધી સિવિલાઈઝેશન (''સંસ્કૃતિકરણ'' ) શબ્દ આધુનિક સમજણ પ્રમાણે &quot;અસંસ્કારિતાના વિરોધી શબ્દ”ના સંદર્ભમાં ઉપયોગમાં નહોતો લેવાતો. - તેને સિવિલિટી (''વિનમ્રતા'' )ના અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવાતો હતો જેનો મતલબ છે વિનય અથવા જો નાગરિક આદરભાવ.

એમિલ બેન્વેનિસ્ટ(1954&lt;ref name=&quot;Benveniste&quot;&gt;એમીલ બેન્વેનીસ્ટ, &quot;''Civilization'' .''Contribution à l'histoire du mot'' &quot;(વિશ્વના ઇતિહાસમાં સંસ્કૃતિકરણ અને સહયોગ), 1954, ''પ્રોબ્લેમ્સ ડે લિંગ્વીસ્ટિક જનરલ'' માં પ્રકાશિત, આવૃત્તિઓ ગેલીમાર્ડ, 1966, pp.336-345(મેરી એલિઝાબેથ દ્વારા ''પ્રોબ્લેમ્સ ઈન જનરલ લિંગ્વીસ્ટિક્સ''  તરીકે અનુવાદિત, 2 ભાગ, 1971)&lt;/ref&gt;)ના જણાવ્યા અનુસાર અંગ્રેજીમાં ''સિવિલાઈઝેશન ('' સંસ્કૃતિ)ની આધુનિક સમજણનો ઉલ્લેખ સૌથી વહેલામાં વહેલો એડમ ફેર્ગુસનના ''એન એસે ઓન ધ હિસ્ટ્રી ઓફ સિવિલ સોસાયટી''  (એડીન્બર્ગ, 1767- p. 2)માં જોવા મળે છે.
{{quote|Not only the individual advances from infancy to manhood, but the species itself from rudeness to civilization.&lt;!-- please leave original spelling --&gt;|}}એ વાત નોંધવી જોઈએ કે આ પ્રયોગમાં હાલની “સુસંસ્કૃતતા”ની શ્રેષ્ઠતા અને પરિપકવતાનો વિચાર મેળ ખાય છે જેને “અસંસ્કારિતા”ના વિપરિત તરીકે હાલ જોવામાં આવે છે અને કોઈ વ્યક્તિમાં સંસ્કાર અથવા વિનમ્રતાના અભાવને દર્શાવવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.

[[File:Clash of Civilizations mapn2.png|400px|thumb|હંટીંગ્ટનનો વિશ્વ સંસ્કૃતિનો નક્શો (1996)]]
બેન્વેનિસ્ટે તપાસ કરી તે પહેલા નવા અંગ્રેજી શબ્દકોષમાં જેમ્સ બોસવેલ્સે સેમ્યુઅલ જ્હોન્સન સાથે કરેલી વાતચીતનો સંદર્ભ આપીને ''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દને જ્હોન્સનના શબ્દકોષમાં સમાવવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી:
{{quote|On Monday, March 23 (1772), I found him busy, preparing a fourth edition of his folio Dictionary... He would not admit ''civilization'', but only ''civility''. With great deference to him I thought ''civilization'', from ''to civilize'', better in the sense opposed to ''barbarity'' than ''civility'', as it is better to have a distinct word for each sense, than one word with two senses, which ''civility'' is, in his way of using it.}}

બેન્વેનિસ્ટે રજૂઆત કરી હતી કે જ્હોન્સનની વ્યાખ્યાની ઝડપથી સ્વીકારવા અંગે વિવરણ કરતી અગાઉની ઘટનાઓ મળી શકે છે.  1775માં એસ્ટના શબ્દકોષમાં ''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દને “સુસંસ્કૃત કરતા રાજ્ય, સુસંસ્કૃત થવાની પ્રવૃત્તિ”&lt;ref name=&quot;Benveniste&quot;&gt;&lt;/ref&gt; તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે અને આ પરિભાષાનો એડમ સ્મિથ દ્વારા ''એન ઈન્કવાઈરી ઈન ટુ ધ નેચર એન્ડ કોઝિસ ઓફ ધ વેલ્થ ઓફ નેશન્સ'' માં ઘણી વખત ઉપયોગ કરાયો છે(1776)&lt;ref name=&quot;Benveniste&quot;&gt;&lt;/ref&gt; સ્મિથ અને ફેર્ગુસન ઉપરાંત જ્હોન મિલરે પણ 1771માં તેના પુસ્તક ''ઓબ્ઝવેર્શન્સ કન્સર્નિંગ ધ ડિસ્ટીન્કશન ઓફ રેન્ક્સ ઈન સોસાયટી'' માં ઉપયોગ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;Benveniste&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દ સૌપ્રથમ બેન્વેનિસ્ટે મર્કીઝ ડે મિરાબ્યૂના ''લામી ડેસ હોમ્મસ ઓ ટ્રેઈટ ડે લા પોપ્યુલેશન''  (1756માં લખાયું પરંતુ 1757માં પ્રકાશિત થયું) નામના ફ્રેન્ચ પુસ્તકમાં શોધ્યો હતો. બેન્વેનિસ્ટનો પ્રશ્ન એ હતો કે અંગ્રેજીમાં લખાયેલો શબ્દ મૂળ ફ્રેન્ચ ભાષા પરથી આવ્યો છે કે પછી બંને પોતાની રીતે સ્વતંત્રપણે લખાયેલા છે – એક એવો પ્રશ્ન કે જેમાં વધુ સંશોધનની જરૂર છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર ખરેખર તો ''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દ સંભવતઃ 1759માં ફેર્ગુસન દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલો છે.&lt;ref name=&quot;Benveniste&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

વધુમાં, બેન્વેનિસ્ટે નોંધ્યું હતું કે, સિવિલિટી (''સુસંસ્કૃતતા'' )થી વિપરિત, એક સીધી પરિભાષામાં ''સિવિલાઈઝેશન''  શબ્દ ગતિશિલતાનો એક ભાવાર્થ પણ આપે છે.  આથી તેમણે આ પ્રમાણે લખ્યું હતું. [10]
{{quote|[i]t was not only a historical view of society; it was also an optimist and resolutely non theological interpretation of its evolution which asserted itself, sometimes at the insu of those who proclaimed it, and even if some of them, and first of all Mirabeau, still counted religion as the first factor of 'civilization''.&lt;ref name=Benveniste/&gt;&lt;ref&gt;Benveniste (French): ''Ce n'était pas seulement une vue historique de la société; c'était aussi une interprétation optimiste et résolument non théologique de son évolution qui s'affirmait, parfois à l'insu de ceux qui la proclamaient, et même si certains, et d'abord Mirabeau, comptaient encore la religion comme le premier facteur de la &quot;civilization&quot;.''&lt;/ref&gt;}}

તેમના પુસ્તક ''ધ ફિલોસોફી ઓફ સિવિલાઈઝેશન'' અનુસાર આલ્બર્ટ સ્વાર્ત્ઝનેગર સિવિલાઈઝેશનની કલ્પના અંગેના ફિલસૂફો પૈકી એક મુખ્ય ફિલસૂફ છે જેમણે એ બાબતે ધ્યાન દોર્યું હતું કે સમાજમાં આ અંગે બે મંતવ્યો જોવા મળે છે. સિવિલાઈઝેશન અંગેનું એક મંતવ્ય સંપૂર્ણપણે ભૌતિક છે અને અન્ય મંતવ્ય નૈતિક અને ભૌતિક બંને વિચાર સાથે સંબંધ ધરાવે છે. તેમણે ટાંક્યું હતું કે હાલના જગતમાં કટોકટી એ છે કે 1923માં સિવિલાઈઝેશન શબ્દની નૈતિક કલ્પના માનવીયતાએ ગુમાવી દીધી હતી. આ સમાન કાર્યમાં તેમણે સિવિલાઈઝેશન શબ્દને એમ કહીને રજૂ કર્યો હતો કે
{{quote|It is the sum total of all progress made by man in every sphere of action and from every point of view in so far as the progress helps towards the spiritual perfecting of individuals as the progress of all progress.}}

“સિવિલાઈઝેશન”(સંસ્કૃતિકરણ) શબ્દ લોકોમાં અને વિદ્વાનોના વર્તુળોમાં “સંસ્કૃતિ” શબ્દને વ્પાયાક અર્થમાં રજૂ કરવા માટે તેના સમાનાર્થ તરીકે વારંવાર ઉપયોગમાં લેવાય છે.&lt;ref&gt;&quot;સંસ્કૃતિકરણ&quot; (1974), ''બ્રિટાનિકા એનસાઈક્લોપીડિયા''  15મી આવૃત્તિ ભાગ II, એનસાઈક્લોપીડિયા બ્રિટાનિકા, ઈન્ક., 956.&lt;/ref&gt; આ વાત સમજી શકાય એવી છે, કારણ કે તમામ ચોક્કસ સંસ્કૃતિમાં ચોક્કસ સંસ્કૃતિ સમાયેલી જ હોય છે અને એવા તમામ લોકો કે જે સંસ્કૃતિનો હિસ્સો હોય તેઓ સંસ્કૃતિની સંસ્કૃતિનો પણ હિસ્સો છે. જોકે, આ શબ્દો હંમેશા એકબીજામાં પરિવર્તિત થતા હોય તેમ જરૂરી નથી. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો, ભટકતી જાતિના નાના સમૂહનું સંસ્કૃતિકરણ ન થયુ હોય તે રીતે કદાચ સ્વીકારી શકાય છે પરંતુ તેમની પોતાની સંસ્કૃતિ હોય તે વાત ચોક્કસપણે સ્વીકારી શકાય.(જેમકે કલા વસ્ત્રો, માન્યતાઓ, મુલ્યો, વર્તન અને ભૌતિક આદતો વગેરે લોકોની જીવનશૈલી છે જેને સંસ્કૃતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે&lt;ref&gt;&quot;સંસ્કૃતિ&quot;, ''વિકિશનરી'' , [http://en.wiktionary.org/wiki/Culture સંસ્કૃતિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100825094759/http://en.wiktionary.org/wiki/culture |date=2010-08-25 }}. સુધારો 25 ઓગસ્ટ 2007&lt;/ref&gt;. એવું કહી શકાય કે સંસ્કૃતિ(સંસ્કૃતિકરણ) વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી સાથે વધુ સંબંધ ધરાવે છે અને સંસ્કૃતિ મુક્ત કળા સાથે વધુ સંબંધ ધરાવે છે પરંતુ બેશકપણે બંને એકબીજાની ખૂબ નીકટ છે અને સામાન્યપણે સમાંતર રીતે જ આગળ વધે છે. સંસ્કૃતિને સામાન્ય રીતે ખેતીવાડી અને શહેરી સંસ્કૃતિના જટીલ જોડાણ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે.

સભ્ય સંસ્કૃતિઓ શહેરી જીવનશૈલીમાંથી ઉભરતા કે તેના પરિણામે જોવા મળતા બહુમાળી મકાનો, સંસ્થાનો, કલાકૃતિઓના આધારે રચાય છે જેમાં શહેરોમાં એક સ્થળે કાયમી વસતા લોકોની વસ્તી રોજિંદા અન્ન અને અન્ય જીવન જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે તેના આધાર પર રચાયેલી હોય છે.

પ્રાચીન પરંતુ સમયાંતરે ઉપયોગ થતો આવ્યો છે તે કલ્પના અનુસાર “સિવિલાઈઝેશન” શબ્દ માનક તરીકે પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. સામાજિક સંદર્ભમાં જોઈએ તો જ્યાં શહેરી સંસ્કૃતિ અને જટીલતા અન્ય “અણધડતા” અથવા “અસંસ્કારિતા”ની સંસ્કૃતિ પર વધુ પ્રભાવિત હોય ત્યાં “સિવિલાઈઝેશન”ની કલ્પના કોઈ ચોક્કસ જૂથની સાંસ્કૃતિક(ઘણી વખત નૈતિક) શ્રેષ્ઠતા દર્શાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.  તેના જેવી જ કલ્પનામાં, સિવિલાઈઝેશનનો અર્થ એવો પણ થાય કે “વિચારો, વર્તન કે પસંદગીમાં સંસ્કારિતા.”&lt;ref&gt;&quot;સંસ્કૃતિકરણ&quot; (2004), ''મેર્રિઅમ-વેબસ્ટરનો મહાવિદ્યાલયને લગતો શબ્દકોષ''  અગિયારમી આવૃત્તિ, મેર્રિઅમ-વેબસ્ટર, ઈન્ક., 226.&lt;/ref&gt; સિવિસાઈઝેશનનું આ માનક એવી વિચારધારામાં ખૂબ જ ઉંડાણપૂર્વક જોડાયેલું છે કે શહેરીકૃત વાતાવરણ ભૌતિક અને માનસિક દ્રઢતાની બાબતે વધુ સારી જીંદગી પુરી પાડે છે.  સંસ્કૃતિ માટે વિજ્ઞાન, વેપાર, કલા, સરકાર અને ખેતીવાડીના '''આધુનિક જ્ઞાન''' ની જરૂર છે.

==ગુણધર્મો==
[[File:Sumerian 26th c Adab.jpg|thumb|26મી સદીનું સુમેરુ ભાષામાં લખાયેલા સુમેરુ કીલાક્ષર લેખો તેમની ચૂંટણી પ્રસંગે આદબના ઉચ્ચ પુરોહિતોને અપાયેલી ભેટોની યાદી આપે છે.માનવીય લખાણના સૌથી પ્રાચીન લેખો પૈકી એક છે.]]

વી.ગોર્ડન ચિલ્ડ જેવા સમાજવિજ્ઞાનિકોએ સંખ્યાબંધ એવા લક્ષણો દર્શાવ્યા છે જે સંસ્કૃતિને અન્ય સમાજથી અલગ દર્શાવે છે.&lt;ref&gt;ગોર્ડન ચિલ્ડ, V., ''ઇતિહાસમાં શું બન્યુ''  (પેંગ્વિન, 1942) અને ''માણસે પોતાની જાત બનાવી''  (હેર્મન્ડસ્વોર્થ, 1951)&lt;/ref&gt; સંસ્કૃતિ ત્યાં વસતા લોકોની ગુજરાન ચલાવવની રીતભાત, તેમની જીવનશૈલીઓના પ્રકાર, વસાહતોના માળખાઓ, સરકારના પ્રકાર, સામાજિક સ્તર, અર્થતંત્ર, સાક્ષરતા અને અન્ય સાંસ્કૃતિક ગુણોના આધારે દર્શાવવામાં આવે છે.

દરેક માનવ સંસ્કૃતિનો આધાર [[કૃષિ|ખેતીવાડી]] અને જીવનનિર્વાહના સાધનો પર આધાર રાખે છે. ખેતરોમાં ઉગતું ધાન્ય વધારાના અન્ન તરીકે મળે છે ખાસ કરીને જ્યારે લોકો સિંચાઈ અને પાકની ફેરવણી જેવી ઘનિષ્ઠ ખેતીની ટેકનિકોનો ઉપયોગ કરે ત્યારે આમ બને છે. અનાજનો સંગ્રહ વિશેષ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેને ઘણા લાંબા સમય સુધી સાચવી શકાય છે. અનાજના સંગ્રહના કારણે લોકો અન્ન ઉત્પાદન સિવાય જીવન નિર્વાહ માટે અન્ય કામ કરી શકે છેઃ અગાઉના સમયમાં શહેરી વ્યવસ્થામાં કારીગરો, પુરોહિત, પૂજારણો અને વિશેષ કારકિર્દી ધરાવતા અન્ય લોકો સમાવેશ થતો હતો.  અનાજના સંગ્રહના કારણે સમાજમાં વિવિધ કાર્યોના ભાગ પડે છે અને માનવીય પ્રવૃત્તિઓમાં વધુ ફાટાઓ પડતા જાય છે જે સંસ્કૃતિના લક્ષણોને યથાર્થ કરે છે.

સંસ્કૃતિમાં અન્ય સમાજની સરખામણીએ ઘણી અલગ પ્રકારની વસાહત રચનાઓ જોવા મળે છે. સિવિલાઈઝેશન(''સંસ્કૃતિ'' ) શબ્દ કેટલીક વખતે માત્ર “શહેરમાં વસનાર” તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;ટોમ સ્ટેન્ડેગ (2005), ''અ હિસ્ટ્ર ઓફ વલ્ડ ઈન ૬ ગ્લાસિસ'' , વોકર &amp;amp; કંપની, 25.&lt;/ref&gt; ખેતીના વ્યવસાયમાં ન હોય તેવા લોકો શહેરોમાં કામ કરવા માટે અને વેપાર કરવા માટે એકઠા થાય છે.

અન્ય સમાજની સરખામણીએ સંસ્કૃતિમાં વધુ જટીલ રાજકીય માળખુ હોય છે જેને રાજ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.{{Citation needed|date=August 2010}} રાજ્યના સમાજો અન્ય સમાજોની સરખામણીએ વધુ વર્ગીકૃત કે {{Citation needed|date=August 2010}}વિભક્ત હોય છેઃ અહીં સામાજિક વર્ગોમાં ઘણો તફાવત હોય છે. શાસકવર્ગ સામાન્ય પણે શહેરોમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે અને તેમના હાથમાં તમામ મહેસુલ કે જથ્થાનો અંકુશ હોય છે અને સરકાર કે અમલદારશાહીની પ્રવૃત્તિના ભાગરૂપે તે પોતાની કામગીરી કરે છે. વિવાદિત સિદ્ધાંતવાદી મોર્ટન ફ્રેઈડ અને એકીકરણ સિદ્ધાંતવાદી એલ્મન સર્વિસે માનવ સંસ્કૃતિઓને રાજકીય તંત્ર અને સામાજિક અસમાનતાના આધારે વર્ગીકૃત કરી છે. વર્ગીકરણના આ તંત્રમાં ચાર શ્રેણીઓ રાખવામાં આવી છેઃ{{Citation needed|date=August 2010}}
* ''હન્ટર-ગેધરર બેન્ડ્સ''  શિકારીઓનો સમૂહ કે જેઓ સામાન્યપણે સમતાવાદી સમાજ છે{{Citation needed|date=July 2010}}
* ''બાગકામ/ગોવાળોનો સમાજ''  જેમાં સામાન્યપણે બે વંશાગત સામાજિક વર્ગો હોય છેઃ ચીફ(વડા) અને કમાન્ડર(સંચાલક) હોય છે.
* ''ખૂબ જ ઉચ્ચ રીતે વિભાજિત માળખા''  અથવા ચીફડોમ્સ(એક વ્યક્તિના સંચાલન હેઠળની પ્રાદેશિક સ્તરની સામુદાયિક રચના) જેમાં કેટલાક વશાંગત વર્ગો જોવા મળે છે જેમ કે, રાજા, ઉમરાવ, મુક્તમાણસો, દાસ અને ગુલામો.
* એવું ''સંસ્કૃતિકરણ''  કે જેમાં સામાજિક ધર્માધિકારીઓ અને સુઆયોજિત સંસ્થાકીય સરકારો જોડાયેલી હોય.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Beck | first = Roger B. | authorlink = | coauthors = Linda Black, Larry S. Krieger, Phillip C. Naylor, Dahia Ibo Shabaka, | title = World History: Patterns of Interaction | publisher = McDougal Littell | year = 1999 | location = Evanston, IL | pages = | url =https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck| doi = | id = | isbn = 0-395-87274-X }}&lt;/ref&gt;

આર્થિકરીતે, સંસ્કૃતિ ઓછા આયોજિત સમાજના બદલે માલિકીપણા અને વિનિમયની રૂપરેખા વધુ રજૂ કરે છે. એક સ્થળે રહેતી વ્યક્તિ કોઈ ભટકતી વ્યક્તિની સરખામણીએ વધુ વ્યક્તિગત માલિકી ધરાવે છે. કેટલાક લોકો ભૂમિગત સંપત્તિ અથવા જમીનની અંગત માલિકી પણ મેળવે છે. સંસ્કૃતિમાં અમુક ટકા લોકો અન્ન ઉગાડતા ન હોવાના કારણે તેઓ અન્ન માટે ફરજિયાતપણે પોતાની ચીજવસ્તુઓ કે સેવાઓનો બજારમાં વેપાર કરે છે અથવા પ્રસંશારૂપે, પુનર્વિતરણ કરભાર, ભાડા અથવા વસ્તીના અન્ન ઉત્પાદન વિભાગના દશભાંશ રૂપે અન્ન મેળવે છે. પ્રાચીનકાળમાં આ પ્રકારના વિનિમયમાં જટીલતા વધતા વિનિમયના માધ્યમ તરીકે નાણું વિકસાવાયું હતું. વધુ સરળતા માટે, ગામડાઓમાં કુંભાર કોઈ બિયર ગાળનાર વ્યક્તિને માટલા ઘડીને આપતો હતો અને બિયર બનાવનાર માણસ તેને વળતરના સ્વરૂપમાં ચોક્કસ પ્રમાણમાં બિયર આપતો હતો. શહેરોમાં, કુંભારને નવા આશ્રયની જરૂર પડે, આશ્રયદાતાને જોડાની જરૂર પડે, મોચીને કદાચ નવી ઘોડાની નાળની જરૂર પડે, લુહારને કદાચ નવા બકરાની જરૂર પડે અને ચમારને કદાચ નવા માટલાની જરૂર પડે. આ લોકો કદાચ વ્યક્તિગત રીતે એકબીજાની કાળજી ન રાખી શકે અને તેની જરૂરિયાત કદાચ એક જ સમયે ઉભી ન થાય. . નાણાકીયતંત્ર એક એવું માધ્યમ છે જે આ જરૂરિયાતોને પુરી કરવા માટેના યોગ્ય આયોજનની ખાતરી આપે છે.

લેખન સૌપ્રથમન સુમેરના લોકો દ્વારા વિકસાવાયું હતું જેને સંસ્કૃતિના ગુણવત્તાચિહ્ન તરીકે માનવામાં આવે છે અને “જટીલ પ્રસાશનિક અમલદારશાહીના ઉત્કર્ષ અથવા વિજયી રાજ્ય તરીકે જોવા મળે છે.”&lt;ref&gt;પૌકેટટ, ટીમોથી આર. 169.&lt;/ref&gt; વેપારીઓ અને અમલદારો ચોક્કસ નોંધ રાખવા માટે લેખન પર વિશ્વાસ રાખતા હતા. નાણાંની જેમ, શહેરમાં વસ્તીના પ્રમાણમાં તેમજ જે લોકો વ્યક્તિગત રીતે એકબીજા સાથે જોડાયેલા નહોતા તેમના વચ્ચે વ્યાપારની જટીલતાના કારણે લેખનની જરૂરિયાત ઉભી થઈ.

શ્રમમાં વિભાજન અને કેન્દ્ર સરકારના આયોજનની મદદથી, શહેરોમાં વૈવિધ્યસભર સાંસ્કૃતિક ગુણો પણ વિકાસ પામ્યા. તેમાં પ્રાદેશિક ધર્મો, કલાનો વિકાસ અને [[વિજ્ઞાન|વિજ્ઞાન]] તેમજ ટેકનોલોજીમાં અસંખ્ય આધુનિકતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

ઇતિહાસના આધારે કહી શકાય કે, સફળ સંસ્કૃતિ વધુને વધુ સીમાઓ લંબાવીને તેમજ વધુ અને વધુ અગાઉ બિનશહેરી હોય તેવા લોકોને સમાવીને વિસ્તરણ કર્યું છે. છતા પણ, આજદિન સુધી પણ કેટલીક જ્ઞાતિઓ કે લોકો હજી પણ અસંસ્કૃત રહી ગયા છે. આવી સંસ્કૃતિઓને “જૂનવાણી” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેને અન્ય લોકો નિંદાત્મક સંદર્ભમાં જુએ છે. કેટલાક સંજોગોમાં “જૂનવાણી” અંગે કહેવામાં આવે છે કે તે “પહેલા” તો સંસ્કૃતિ જ હતી.(લેટીનમાં પ્રિમસ), જે માનવજાતિના ઉત્પતિકાળથી નથી બદલાઈ છતા તેને સાચી રીતે રજૂ કરવામાં આવી નથી. ખાસ કરીને, આજના દિવસોમાં જોવા મળતી તમામ સંસ્કૃતિઓ સમકાલિન છે, આજની કહેવાતી જૂનવાણી સંસ્કૃતિ કોઈપણ રીતે આપણે જેને સુસંસ્કૃત કહીએ છીએ તેની પૂર્વવર્તિ ઘટના તરીકે જણાતી નથી. કેટલાય માનવશાસ્ત્રજ્ઞાતાઓએ આવા લોકોને દર્શાવવા માટે “અશિક્ષિત” શબ્દપ્રયોગ કર્યો છે. યુએસએ(USA) અને કેનેડા કે જ્યાં સંખ્યાબંધ લોકોની સંસસ્કૃતિ યુરોપીયન આશ્રયોમાંથી વિસ્થાપિત થઈ છે તેને “પ્રથમ રાષ્ટ્ર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.  સામાન્યપણે ઉત્તર અમેરિકાના પ્રથમ રાષ્ટ્ર પાસે ધર્માધિકારી સરકાર, ધર્મ અને વિનિમયતંત્ર, તેમની પરંપરા અનુસારની મૌખિક ભાષા, કાયદા વગેરે હતા. આ સંસ્કૃતિને 10,000થી વધુ વર્ષ જાળવી રાખનારા પૂર્વજોના બુદ્ધિચાતુર્ય અને તેમના સ્વાભાવિક પર્યાવરણ{{Citation needed|date=January 2010}} (7મી સદી નિર્ણાયક છે) આદરને પાત્ર છે.

સમય જતા આક્રમણ, નરસંહાર, ધર્માંતરણ અને અમલદારશાહીના અંકુશ તેમજ વેપારના વિસ્તરણ તેમજ ખેતીવાડીની આગમન અને અશિક્ષિત લોકોના સાક્ષરજ્ઞાનમાં વધારા સાથે સંસ્કૃતિનો ફેલાવો થયો. કેટલાક અસંસ્કૃત કે બિન શહેરી લોકોએ કદાચ સુસંસ્કૃત વર્તનને ઈચ્છાપૂર્વક સ્વીકાર્યું હશે, પરંતુ સંસ્કૃતિને દબાણપૂર્વક પણ ફેલાવવામાં આવ્યું છે. જો બિનશહેરી લોકો ખેતીવાડી સ્વીકારવાની ના પાડે અથવા “સુસંસ્કૃત” ધર્મ અપનાવવાની ના પાડે તો ઘણી વખત સુસંસ્કૃત લોકો દ્વારા તેમને આ માટે દબાણપૂર્વક ફરજ પાડવામાં આવતી હતી અને તેઓ મોટાભાગે તેમની આધુનિક ટેકનોલોજી અને તેમની બહુમતિના કારણે સફળપણ થતા હતા. સુસંસ્કૃતો મોટાભાગે એવો ધર્મ જ અપનાવતા હતા જે તેમની પ્રવૃત્તિઓ માટે ન્યાયપૂર્ણ હોય, ઉદાહરણના દાવો તરીકે કહી શકાય કે અસંસ્કૃત લોકો “જૂનવાણી”, દાસો, અસંસ્કૃત લોકો અથવા તેમના જેવા અન્ય લોકો છે અને તેમને “સભ્ય ધર્મ” દ્વારા “ઉન્નતકૃત” કરવા જોઈએ.

==સાંસ્કૃતિક ઓળખ==
“સંસ્કૃતિકરણ”ને પોતાની રીતે જે સમાજ ન હોય તેવા જટીલ સમાજની સંસ્કૃતિ દર્શાવવા પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. દરેક સમાજ કે જેમની સુસંસ્કૃત હોય કે નહીં, તેમની પાસે ચોક્કસ વિચારો અને રિવાજો તેમજ તેમને કંઈક અલગ દર્શાવે તેવી ચોક્કસ પ્રકારની બનાવટો અને કલા હોય છે. સંસ્કૃતિ સામાન્યપણે મુશ્કેલ સંસ્કૃતિના વિકાસ માટે હોય છે જેમાં સાહિત્ય, વ્યવસાયિક કલા, સ્થાપત્ય, સુનિયોજિત ધર્મો અને તેમની ભદ્રતા સાથે જોડાયેલા જટીલ વિચારોનો સમાવેશ થાય છે. 

સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી મુશ્કેલ સંસ્કૃતિ કે જે ફેલાવાની સક્ષમતા ધરાવે છે અને અન્ય સંસ્કૃતિ પર તેનો પ્રભાવ છે, કેટલીક વખત સંસ્કૃતિમાં અન્ય સંસ્કૃતિને સમાવી લે છે(ખૂબ પરંપરાગત ઉદાહરણ જોઈએ તો ચીની સંસ્કૃતિકરણ અને કોરિયા, [[જાપાન|જાપાન]], [[વિએટનામ|વિએતનામ]] તેમજ અન્ય આસપાસના દેશો પર તેનો પ્રભાવ ગણી શકાય). સંખ્યાબંધ સંસ્કૃતિ ખરેખર તો મોટા કદના સાંસ્કૃતિક ઘડા સમાન હોય છે જેમાં અનેક દેશો અને ધર્મોને સમાવાયેલા હોય છે. સંસ્કૃતિ કે જ્યાં કોઈ રહે છે તેને વ્યક્તિની વ્યાપક સાંસ્કૃતિક ઓળખ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

અનેક ઇતિહાસવિદોએ આ વ્યાપક સાંસ્કૃતિક ઘડા પર ધ્યાન આપ્યું છે અને સંસ્કૃતિને સ્વતંત્ર એકમના રૂપમાં સ્વીકાર્યા છે. એક ઉદાહરણ જોઈએ તો વીસમી સદીની શરુઆતમાં ફીલસુફ ઓસ્વાલ્ડ સ્પેંગલરે&lt;ref&gt;સ્પેંગલર, ઓસ્લાવલ્ડ, ''ડેકલાઈન ઓફ ધ વેસ્ટ: પર્સપેક્ટીવ ઓફ વર્લડ હિસ્ટ્રી''  (1919)&lt;/ref&gt; પોતે જર્મન શબ્દ “કલ્ટર”(Kultur) ઉપયોગ કરતો હોવા છતા ”કલ્ચર”(Culture) શબ્દપ્રયોગ તેણે સંસ્કૃતિ(સંસ્કૃતિકરણ) માટે ઉપયોગમાં લીધો હતો. તેણે જણાવ્યું હતું કે સંસ્કૃતિની સમજ એક જ પ્રાથમિક સાંસ્કૃતિક સંજ્ઞા પર આધારિત છે. સંસ્કૃતિમાં જન્મ, જીવન, ઘટાડા અને મૃત્યુના ચક્ર તેમજ નવા સુસંસ્કૃતો દ્વારા નવી સંસ્કૃતિ સાથેની કપટ વગેરે નવી સાંસ્કૃતિક સંજ્ઞાની આસપાસમાં રચાતા જોવા મળે છે.

સંસ્કૃતિમાં આ “એકસમાન સંસ્કૃતિ”ની કલ્પના ઇતિહાસવિદ એલ્મન્ડ જે ટોયન્બીની વીસમી સદીના મધ્યમાં આવેલી પદ્ધતિને દબાવી દે છે. ટોયન્બીએ ''અ સ્ટડી ઓફ હિસ્ટ્રી '' નામના અલગ અલગ ભાગોમાં રચાયેલા પુસ્તકમાં સંસ્કૃતિની પ્રક્રિયા અંગે ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો, જેમાં 21 સંસ્કૃતિમાં વધારો અને મોટાભાગનામાં બાદમાં આવેલા ઘટાડાને નોંધ્યો હતો અને પાંચ “બંધીકૃત સભ્યતાઓ” અંગે અભ્યાસ કર્યો હતો. ટોયન્બીના જણાવ્યા અનુસાર કેટલાક મહત્વના પડકારોને ઝીલવા માટે આર્થિક અથવા પર્યાવરણીય કારણો પર ધ્યાન આપવાના બદલે નૈતિક અને ધાર્મિક પડતીના પરિણામે “રચનાત્મક લઘુમતિ”ની નિષ્ફળતાના કારણે સામાન્યપણે સંસ્કૃતિમાં પડતી અને પછટાડ જોવા મળે છે.

સમાન રીતે સેમ્યુઅલ પી. હંટીંગ્ટને પણ સંસ્કૃતિ અંગે જણાવ્યું હતું કે આ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં “સર્વાધિકપણે લોકોનું સાંસ્કૃતિક જૂથકરણ અને વ્યાપક પ્રમાણમાં સાંસ્કૃતિક ઓખળ ધરાવતા લોકો જોવા મળે છે જેના કારણે માનવજાત અન્ય જીવો કરતા અલગ તરી આવે છે.” આ બધા ઉપરાંત સંસ્કૃતિની વ્યાખ્યા આપતા હંટીંગ્ટને સંસ્કૃતિ અંગે કેટલીક પદ્ધતિઓ પણ સુચવિ હતી જેની નીચે ચર્ચા કરવામાં આવી છે.

==જટીલ પ્રણાલીઓ==
સિદ્ધાંતવાદીઓનું અન્ય એક જૂથ, પ્રાણલીના સિદ્ધાંતને અનુસરી સંસ્કૃતિને એક જટીલ પ્રણાલી તરીકે જુએ છે એટલે કે એક એવું માળખુ કે જેના દ્વારા કંઈક ઉત્પાદનના આશય સાથે કામ કરતા વસ્તુઓના જૂથનું વિશ્લેષણ થઈ શકે. સંસ્કૃતિઓએ શહેરો પહેલાની સંસ્કૃતિઓમાં ઉભરી આવેલા શહેરોના નેટવર્ક તરીકે જોવામાં આવે છે અને તેમાં આવતા આર્થિક, રાજકીય, મિલટરી, રાજદ્વારી, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાનના આધારે તેને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.  કોઈપણ સંગઠન જટીલ સામાજિક પ્રણાલી હોય છે અને સંસ્કૃતિ એક મોટુ સંગઠન જ છે.  પ્રણાલીનો સિદ્ધાંત છીછરાપણા સામે રક્ષણ આપે છે પરંતુ સંસ્કૃતિના વિવરણના અભ્યાસમાં સમાનપણાને ગેરમાર્ગે લઈ જાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો, શહેરીવાદી જેન જેકોબ્સે શહેરોને એવા આર્થિક એન્જિનો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કર્યા છે જે લોકોનું વિશાળ નેટવર્ક તૈયાર કરવા માટે કામ કરે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય પ્રક્રિયા શહેરોનું નેટવર્ક તૈયાર કરવાની છે જે “આયાત પ્રતિસ્થાપન” છે. આયાત પ્રતિસ્થાપન એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા શહેરી પરિઘ એવી ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓ કે જે ઔપચારિક રીતે વધુ આધુનિક શહેરોમાંથી આયાત કરવામાં આવે છે તેના પ્રતિસ્થાપનની કામગીરી કરે છે. સફળ આયાત પ્રતિસ્થાપનથી શહેરોના પરિઘ વિસ્તારોમાં આર્થિક વૃદ્ધિ રચાય છે અને ત્યારબાદ આ શહેરો તેમની ચીજવસ્તુઓ ઓછા વિકસિત શહેરોમાં નિકાસ કરી શકે છે જેથી તેમના મુલકમાં નવી આર્થિક વૃદ્ધિનું નેટવર્ક નેટવર્ક રચાય છે. આથી જેકોબ્સ દરેક સમુદાયને અલગ સાંસ્કૃતિક ઘડા તરીકે રજૂ કરવાના બદલે સંપૂર્ણ વ્યાપક આર્થિક વિકાસના નેટવર્ક તરીકે દર્શાવે છે.

પ્રણાલીના સિદ્ધાંતવાદીઓ શહેરો વચ્ચે અનેક પ્રકારના સંબંધોને જુએ છે જેમાં આર્થિક સંબંધો, સાંસ્કૃતિ વિનિમય અને રાજકીય/રાજદ્વારી/લશ્કરી સંબંધો આવે છે. આ ક્ષેત્રો વારંવાર જુદાજુદા ધોરણો પર જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો, ઓગણીસમી સદી સુધી વ્યાપાર નેટવર્ક હતા તે સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રો અથવા રાજકીય ક્ષેત્રો કરતા વધુ મોટા હતા. વિસ્તરત વેપાર માર્ગો કે જેમાં મધ્ય એશિયા અને હિન્દ મહાસાગર થઈને રોમન સામ્રાજ્યો, પર્સિયન સામ્રાજ્યો, [[ભારત|ભારત]] અને ચીનને જોડતા સુંવાળા માર્ગોનો પણ સમાવેશ થાય છે જે લગભગ 2000 વર્ષો પહેલા સ્થાપવામાં આવ્યા હતા, તે વખતે આ સંસ્કૃતિએ ખૂબ જ ભાગ્યે જ કોઈ રાજકીય, રાજદ્વારી, લશ્કરી અથવા સાંસ્કૃતિક સંબંધોથી જોડાયેલા હતા. આ પ્રકારના લાંબા અંતરના વેપારના પુરાવા પ્રાચીન વિશ્વમાં જોવા મળે છે. ઉર્ક સમયગાળામાં ગુઈલેર્મો આલ્ગાઝે દલીલ કરી હતી કે ઈજિપ્ત, મેસોપોટામિયા, ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન&lt;ref&gt;એલ્ગાઝ, ગુઈલેર્મો, ''ધ ઉર્ક વર્લ્ડ સિસ્ટમ: ધ ડાયનેમિક્સ ઓફ એક્સપાન્શન ઓફ અર્લી મેસોપોયામિટન સિવિલાઈઝેશન'' &quot; (બીજી આવૃત્તિ, 2004) (આઈએસબીએન (ISBN) 978-0-226-01382-4)&lt;/ref&gt;ને જોડતા વ્પાપાર સંબંધો હતા. બાદમાં આ સંબંધોના તાર [http://www.mesopotamia.co.uk/tombs/index.html ઉરના શાહી કબરો]માં જોવા મળે છે જેનાથી મોઝામ્બિકથી ઉત્તરે વ્યાપાર થતો હોવાનું સુચિત થાય છે.

સંખ્યાબંધ સિદ્ધાંતવાદીઓ એવી દલીલ કરે છે કે સમગ્ર વિશ્વ પહેલાથી જ એક એકીકૃત “વિશ્વ પ્રણાલી” બની ગયું છે જે પ્રક્રિયાને [[ગ્લોબલાઇઝેશન|વૈશ્વિકરણ]]ના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં વિવિધ સંસ્કૃતિો અને સમાજો આર્થિક, રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક રીતે પણ અનેક પ્રકારે એકબીજાની પર આંતરિક રીતે આધારિત છે. એ બાબત પર ઘણી ચર્ચા થાય છે કે આ એકીકરણની પ્રક્રિયાની શરૂઆત ક્યારે થઈ અને કયા પ્રકારનું એકીકરણ – સાંસકૃતિક, પ્રાદ્યોગિક, આર્થિક, રાજકીય અથવા લશ્કરી-રાજદ્વારી – સંસ્કૃતિના વિસ્તરણમાં ચાવીરૂપ સંકેત છે. ડેવિડ વિલ્કિન્સને સુચવ્યુ હતું કે લગભગ 1500 બીસી(BC)&lt;ref&gt;વિલ્કિન્સન, ડેવીડ, ''[http://jwsr.ucr.edu/archive/vol10/number3/pdf/jwsr-v10n3-wilkinson.pdf ધ પાવર કન્ફીગરેશન સિક્વન્સ ઓફ ધ સેન્ટ્રલ વર્લ્ડ સિસ્ટમ, 1500-700 બીસી (BC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060921055505/http://jwsr.ucr.edu/archive/vol10/number3/pdf/jwsr-v10n3-wilkinson.pdf |date=2006-09-21 }}''  (2001)&lt;/ref&gt;માં મેસોપોટામિયન અને [[પ્રાચીન ઇજિપ્ત|ઈજિપ્તિયન]] સંસ્કૃતિમાં આર્થિક અને લશ્કરી-રાજદ્વારી એકીકરણના પરિણામરૂપે જે રચના થઈ તેને “કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ” કહેવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ બાદમાં વિસ્તરીને સમગ્ર મધ્યપૂર્વ અને યુરોપ પહોંચ્યુ અને બાદમાં વૈશ્વિક ધોરણો પર વિસ્તાર પામીને ઓગણીસમી સદી સુધીમાં યુરોપીયન વસાહતો સુધી પહોંચી અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ચીન અને જાપાનને પણ સમાવી લીધા. વિલ્કિન્સનના કહેવા પ્રમાણે સંસ્કૃતિો સાંસ્કૃતિક રીતે એકબીજાથી વિભિન્ન હોઈ શકે છે જેમકે કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ અથવા જાપાનીઝ સંસ્કૃતિની જેમ એકબીજામાં મિલનકૃત હોઈ શકે છે. હંટીંગ્ટને કહ્યુ હતું કે “સંસ્કૃતિનો સંઘર્ષ” વિલ્કિન્સન દ્વારા એક જ વૈશ્વિક સંસ્કૃતિમાં સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રોના સંઘર્ષના રૂપમાં નિરુપિત કરાયો હોય તેમ બની શકે છે. અન્ય લોકો ક્રૂસેડ્સ(જેરુસલેમ વગેરે સ્થળો)ને વૈશ્વિકરણના પ્રથમ પગલાં તરીકે ગણાવે છે. વધુ રૂઢિવાદી દ્રષ્ટીકોણ એ છે કે સમાજોના નેટવર્કો પ્રાચનીકાળથી વધ્યા અને સંકોચાયા છે અને હાલનું વૈશ્વિકૃત અર્થતંત્ર અને સંસ્કૃતિ તાજેતરના યુરોપીયન વસાહતિકરણના પરિણામ સ્વરૂપ છે.

==ભવિષ્ય==
[[File:Trade blocs.png|thumb|250px|સક્રિય ધાર્મિક સંગઠનો કે રાષ્ટ્રોના સહકારને આગળ વધારે છે અને આધુનિક સંસ્કૃતિ રચે છે.]]

રાજકીય વિજ્ઞાનિક સેમ્યુઅલ હંટીંગ્ટ&lt;ref&gt;હંટીંગ્ટન, સેમ્યુઅલ પી., ''ધ ક્લેશ ઓફ સિવિલાઈઝેશન એન્ડ ધ રિમેકિંગ ઓફ વર્લ્ડ ઓર્ડર'' , (સીમોન &amp;amp; સ્ચુસ્ટર, 1996)&lt;/ref&gt;ને દલીલ કરી હતી કે 21મી સદીના ગુણધર્મો દર્શાવવાથી સંસ્કૃતિનો સંઘર્ષ થશે. હંટીંગ્ટને જણાવ્યા અનુસાર સંસ્કૃતિ વચ્ચેના સંઘર્ષના કારણે રાષ્ટ્રો-રાજ્યો વચ્ચે સંઘર્ષ થશે અને 19મી સદી તેમજ 20મી સદી વચ્ચેની વિચારસરણી વચ્ચે સંઘર્ષ થશે. આ વિચારોને પ્રબળતાપૂર્વક અન્ય લોકો જેવા કે એડવર્ડ સેઈડ અને મહંમદ અસાદી વગેરેએ પડકાર્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.selvesandothers.org/article15618.html|title=A Critique of Huntington’s &quot;Clash of Civilizations&quot;|last=Asadi|first=Muhammed|date=2007-01-22|publisher=Selves and Others|access-date=2009-01-23|archive-date=2009-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090426042806/http://www.selvesandothers.org/article15618.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; રોનાલ્ડ ઈંગ્લેહર્ટ અને પીપ્પા નોર્રિસે દલીલ કરી હતી કે મુસ્લિમ વિશ્વ અને પશ્ચિમના દેશો વચ્ચે “સંસ્કૃતિના વાસ્તવિક સંઘર્ષ” અલગ અલગ રાજકીય વિચારસરણી&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/globaliz/cultural/2003/0304clash.htm|title=The True Clash of Civilizations|last=Inglehart|first=Ronald|coauthors=Pippa Norris|date=March/April 2003|publisher=Global Policy Forum|access-date= 2009-01-23}}&lt;/ref&gt; કરતા પશ્ચિમના વધુ ઉદાર જાતિય મુલ્યોના કારણે થયો છે.

હાલમાં, વિશ્વ સંસ્કૃતિ જે સ્તરે રચાયું છે જેને સંભવતઃ એક ઔદ્યોગિક સમાજ તરીકે નિરુપિત કરી શકાય જે ખેતીસંબંધિત સમાજને દબાવી દે છે જેણે તેને મહત્વ આપ્યું હતું. કેટલાક ભવિષ્યવિદો માને છે કે સંસ્કૃતિ અન્ય સ્વરૂપ તરફ જઈ રહ્યું છે અને વિશ્વ સમાજ કહેવાતો માહિતીપ્રદ સમાજ બની જશે,

કેટલાક પર્યાવરણીય વિજ્ઞાનિકો જોઈ રહ્યા છે કે વિશ્વ હાલ સંસ્કૃતિના ગ્રહોને લગતા તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે જેને વિશ્વવ્યાપી સંસ્થાનો, પર્યાવરણીય પડકારો, આર્થિક પ્રણાલીઓ અને સજાગ્રતા સાથેના સ્વતંત્ર, મુક્ત રાષ્ટ્રો-રાજ્યોથી વધેલી વૈશ્વિક જોડાણ તરફ પ્રસ્થાન કરી રહ્યું હોવાનું કહી શકાય.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kosmosjournal.org/kjo/backissue/s2006/laszlo-1.shtml |title=કોસ્મોસ જર્નલ પાથ્સ ટુ પ્લેનેટરી સિવિલાઈઝેશન |access-date=2010-11-23 |archive-date=2006-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060712162009/http://www.kosmosjournal.org/kjo/backissue/s2006/laszlo-1.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.orionsociety.org/pages/oo/sidebars/America/Rockefeller.html |title=ઓરિઅન &gt; અમેરિકાના વિચારો |access-date=2010-11-23 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515112558/http://www.orionsociety.org/pages/oo/sidebars/America/Rockefeller.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વધુ સારી સમજના પ્રયાસ રૂપે જોઈએ તો, સંસ્કૃતિનો ગ્રહોને લગતો તબક્કો હાલના સંરર્ભમાં ઘટતા કુદરતી સ્ત્રોતો અને વધતા વપરાશ જેવો લાગે છે, વૈશ્વિક ચિતાર જૂથ કે જે ત્રણ લાક્ષણિક ભવિષ્યો સુધી પહોંચવા માટે ચિતાર વિષ્લેશકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છેઃ જંગલીકરણ કે જેમાં વધતા સંઘર્ષોના પરિણામે વિશ્વમાં યુદ્ધભરી સ્થિતિ ઉભી થાય છે અથવા તો સંપૂર્ણપણે સામાજિક ભંગાણ થાય છે. રૂઢીવાદી વિશ્વ કે જેમાં બજાર દળો અથવા નીતિ સુધારો ધીમેધીમે વધુ મજબૂત પ્રક્રિયાઓમાં અવક્ષેપિત થાય છેઃ અને એક છે શ્રેષ્ઠ અવસ્થા કે જેમાં ઈકો-કમ્યુનાલિઝમ (આર્થિક-સમાજિકકરણ)ની ચળવળનો અમુક હિસ્સો સ્વીકાર્ય વિશ્વમાં ઉમેરાય છે અથવા વૈશ્વિક સમન્વયના પ્રયત્નો અને પગલાંના પરિણામે સ્થિરતા કોષ્ટક તૈયાર થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.gtinitiative.org/documents/Great_Transitions.pdf GTinitiative.org]&lt;/ref&gt;

કેર્ડેશેવ માનકો સંસ્કૃતિને ટેકનોલોજીકલ આધુનિકતાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, વિશેષરૂપે ઊર્જાના જથ્થા દ્વારા મપાયેલ સંસ્કૃતિ આધાર આપવા માટે સક્ષમ છે. કેર્ડેશેવ માનકોએ સંસ્કૃતિ માટે હાલમાં જાણીતી કોઈપણ જોગવાઈઓ કરતા ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટીએ ઘણી વધુ આધુનિક જોગવાઈઓ રચી છે. ''(આ પણ જુઓઃ સંસ્કૃતિ અને ભવિષ્ય, અવકાશ સંસ્કૃતિ)''

==સંસ્કૃતિઓનું પતન==
સંસ્કૃતિઓના પતન માટે સંખ્યાબંધ ખુલાસાઓ આગળ ધરવામાં આવે છે:

'''એડવર્ડ ગીબ્બન''' ની કામ “''ધ ડેકલાઈન એન્ડ ફોલ ઓફ ધ રોમન એમ્પાયર''” થી લોકોને સંસ્કૃતિના પતનમાં રસ જાગવા લાગ્યો જેની શરૂઆત પ્રાચીન ગ્રીસ અને રોમના શિષ્ટ યુગ વચ્ચે પેટ્રાર્ચ&lt;ref&gt;[http://www.artsci.lsu.edu/voegelin/EVS/Panel72001.htm પેટ્રાર્ચ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051023040718/http://www.artsci.lsu.edu/voegelin/EVS/Panel72001.htm |date=2005-10-23 }}, એલએસયુ(LSU).એજ્યુ&lt;/ref&gt; દ્વારા કરાયેલા ઐતિહાસિક ભાગલાથી થઈ જેને મધ્યકાલીન યુગ અને નવજાગરણના ઉત્તરવર્તી તરીકે ગણવામાં આવે છે. ગીબ્બનના મતેઃ-

''“રોમનનું પતનએ અતિશય શ્રેષ્ઠતાની સ્વાભાવિક અને અનિવાર્ય અસર સમાન છે. '' ''સમૃદ્ધિમાં ઘટાડો અને સિદ્ધાંતોનું નિકંદન વળી ગયુ જે પતનના કારણમાં વધુ એક જવાબદાર કારણ બન્યું અને સમય પસાર થતો ગયો અને પ્રાચીનકાળ વિતતો ગયો તેમ કૃત્રિમ આધાર નાશ પામતો ગયો, સંબંધોના આસામાન્ય તાતણાઓ પોતાના જ બોજના દબાણમાં દેખાવા લાગ્યા. '' ''પતનની આ કહાની ઘણી સરળ અને સ્વાભાવિક છે અને શા માટે રોમન સામ્રાજ્ય ખતમ થયું તે અંગે પુછપરછ કરવાના બદલે આપણને એ બાબતે આશ્રર્ય થવું જોઈએ કે શા માટે તે આટલા લાંબા સમય સુધી ટકી શક્યું.”'' .”[ગીબ્બોન, ડેકલાઈન એન્ડ ફોલ ઓફ ધ રોમન એમ્પાયર, બીજી આવૃત્તિ, ભાગ 4, જે.બી. બ્યૂરી(લંડન, 1909) દ્વારા સંપાદિત, pp. 173–174.- પ્રકરણ XXXVIII: રેન ઓફ ક્લોવીસ. ભાગ VI. રોમન સામ્રાજ્યના પતન અંગે પશ્ચિમમાં સામાન્ય અવલોકનો]  ગીબ્બોને સુચવ્યુ હતું કે રોમનના પતનની અંતિમ પ્રક્રિયા 1453 એડી(AD)માં કોન્ટેન્ટીનોપલથી ઓટ્ટોમન ટ્રક્સના અધઃપતનને ગણી શકાય.
* '''થીયોડર મોમ્મેસેને'''  પોતાના “''હિસ્ટ્રી ઓફ રોમ(મોમ્મેસેન)'' ” પુસ્તકમાં સુચવ્યું હતું કે 476 એડી(AD)માં પશ્ચિમ રોમન સામ્રાજ્યના પતન સાથે રોમનું પતન થયું હતું અને તેમણે “ઉત્પત્તિ”, “વિકાસ”, “ઘડપણ”, “પતન” અને “પડતી”ની જૈવિક સાદૃશ્યતાને પણ ધ્યાને લીધી હતી.
* '''ઓસ્વાલ સ્પેંગલરે''' , “''ડેકલાઈન ઓફ ધ વેસ્ટ'' ” નામથી તેમના પુસ્તકમાં પેટ્રાર્ચના કાળક્રમાનુસારી વિભાજનને નકારી કાઢ્યું હતું અને સુચવ્યું હતું કે માત્ર આઠ “પરિપકવ સંસ્કૃતિો” હતા. વિકસતિ સંસ્કૃતિ અંગે તેમણે દલીલ કરી હતી કે, શાહીવાદી સંસ્કૃતિની વૃત્તિ છે કે જે વિસ્તરીત થઈ અને અંતે ધનિકશાહીમાં દાખલ થનાર લોકશાહી સરકારના રૂપમાં સામે આવ્યા બાદ છેવટે સામ્રાજ્યવાદમાં પરિણમી તેનું પતન થયું.
* '''આર્નોલ્ડ જે. ટ્યોન્બી''' એ “''અ સ્ટડી ઓફ હિસ્ટ્રી'' ”માં સુચવ્યું હતુ કે નાની સંખ્યામાં બંધીકૃત સંસ્કૃતિ સાથે ઘણી મોટી સંખ્યામાં સંસ્કૃતિો થયા હતા અને આ તમામ સંસ્કૃતિો મોમ્મેસેમ દ્વારા ઓળખાયેલા ચક્રના આધારે થયા હતા. જ્યારે સાંસ્કૃતિક જૂથો ધીમે ધીમે પરાશ્રયી જૂથોમાં પરિણમવા લાગ્યા જેના કારણે આંતરિક અને બાહ્યય મજૂર વર્ગની સંખ્યા વધવા લાગી ત્યારે સંસ્કૃતિના પતનનું કારણ જોવા મળ્યુ હતું.
* '''જોસેફ ટેઈન્ટરે'''  “''ધ કોલેપ્સ ઓફ કોમ્પલેક્સ સોસાયટીઝ'' ”માં સુચવ્યું હતું કે જટીલતાના ઘટતા વળતરો જોવા મળ્યા છે જેના કારણે જે રાજ્યોએ મહત્તમ સ્વીકાર્ય જટીલતા મેળવી તેમનું જ્યારે આગળ જતા ખરેખર નકારાત્મક વળતર પેદા થવા લાગ્યુ ત્યારથી પતન શરૂ થયું. ટેઈન્ટરે સુચવ્યું હતુ કે રોમે બીજી સદી એડી(AD)થી આ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી હતી.
* '''જેર્ડ ડાયમન્ડે'''  તેમના 2005 પુસ્તક “''કોલેપ્સઃ હાઉ સોસાયટીસ ચૂઝ ટુ ફેઈલ ઓર સક્સીડ'' ”માં અભ્યાસ કરેલી સંસ્કૃતિમાં પતનના મુખ્ય પાંચ કારણો સુચવ્યા હતા જેઃ જંગલોની કાપણી અને જમીનના ધોવાણ જેવી પર્યાવરણ હાનિ, જળવાયુ પરિવર્તન , જરૂરી સ્ત્રોતો માટે લાંબા અંતરના વેપારો પરનો આધાર, આંતરિક અને બાહ્ય હિંસાનું વધતુ સ્તર જેમકે યુદ્ધ અને નરસંહાર, આંતરિક તેમજ પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ પ્રત્યે સામાજિક પ્રતિક્રિયાઓ છે.
* '''પીટર ટુર્ચિને'''  તેના [http://www.eeb.uconn.edu/faculty/turchin/HistDyn.htm ''હિસ્ટ્રીકલ ડાયનામિક્સ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060830212141/http://www.eeb.uconn.edu/faculty/turchin/HistDyn.htm |date=2006-08-30 }} અને '''એન્ડ્રે કોરોતાયેવે'''  ''et al'' . તેમના [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;amp;task=view&amp;amp;id=172&amp;amp;Itemid=70 ''ઈન્ટ્રોડક્શન ટુ સોસિયલ મેક્રોડાયનામિક્સ, સેક્યુલર સાઈકલ્સ એન્ડ મિલેનિયલ ટ્રેન્ડસ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122103823/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=172&amp;Itemid=70 |date=2019-01-22 }}માં ખેતીવાડી સંબંધિત સંસ્કૃતિોના પતન માટેના સંખ્યાબંધ ગાણિતિક સુચનો આપ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો, ટુર્ચિનના પાયાના તર્ક “આર્થિક-વસ્તીવિષયક” મોડેલને નીચે મુજબ વર્ણવી શકાયઃ સમાજવસ્તીવિષયક ચક્રના પ્રારંભિક તબક્કામાં આપણે ઉચા સ્તરનું માથાદીઠ ઉત્પાદન અને વપરાશ જોઈ શકીએ છીએ જેનાથી સંબંધિત વસ્તી વધારાના ઉંચા દર તો થયો જ સાથે સિલક ઉત્પાદનનો સંબંધિત ઉંચો દર પણ તેનું જ કારણ છે. પરિણામ સ્વરૂપે, આ તબક્કામાં લોકો કોઈપણ મોટી સમસ્યા વગર જ કર ચુકવતા થઈ શક્યા, કરવેચા ઘણા સરળતાથી એકત્ર થઈ શકતા હતા અને વસ્તી વધારો રાજ્યની આવકના પ્રમાણમાં જોવા મળતો હતો. મધ્યવર્તી તબક્કામાં અતિશયવસ્તીના કારણે માથાદીઠ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને વપરાશના સ્તરમાં થયો જેના કારણે કરવેરા ઉઘરાવવાનું વધુને વધુ મુશ્કેલ બનતું ગયું. અને રાજ્યોની આવકમાં વધારો થતો અટકી ગયો જ્યારે રાજ્ય દ્વારા અંકુશિત વસ્તીમાં વધારાના કારણે રાજ્યોના ખર્ચામાં વધારો થવા લાગ્યો. પરિણામ સ્વરૂપે, રાજ્યોમાં આ તબક્કામાં વિચારવા યોગ્ય આર્થિક સમસ્યાઓ ઉભી થવા લાગી. પતનની પહેલાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન વધુ પડતી વસ્તીના કારણે આવકમાં ઘટાડો થયો પરંતુ રાજ્યોને વધુને વધુ વધતી વસ્તી(નીચાને નીચા દરો પર)ને અંકુશમાં લેવા માટે વધુ સ્ત્રોતોની જરૂર પડવા લાગી. તબક્કાવાર તેના પરિણામે અછત, રોગચાળો, રાજ્યોનું પતન અને વસ્તી વિષયક તેમજ સંસ્કૃતિઓનું પતન થયું.(પીટક ટુર્ચિન, ''હિસ્ટ્રીકલ ડાયનામિક્સ'' . પ્રિન્સ્ટોન યુનિવર્સિટી પ્રેસ, 2003. 121-127)
* '''પીટર હેથરે'''  તેમના પુસ્તક ''ધ ફોલ ઓફ ધ રોમન એમ્પાયરઃ અ ન્યૂ હિસ્ટ્રી ઓફ રોમ એન્ડ ધ બાર્બેરિયન્સ'' &lt;ref&gt;આઈએસબીએન (ISBN) 0-19-515954-3&lt;/ref&gt;માં જણાવ્યું હતું કે નૈતિક અથવા તો આર્થિક કારણોથી સંસ્કૃતિનું પતન નહોતું થયું પરંતુ સમગ્ર રાજ્યોની સરહદે અસંસ્કારી અને નિદ્રયી લોકો સાથે મળતા જંગલોની સીમાઓના કારણે તેઓ પોતાની જાતે જ બદલો લેનારા બનીને એકબીજાના જોખમી વિરોધીઓ બન્યા. વાસ્તવિકતાએ છે કે, રોમના લશ્કરને પ્રથમ વખત વારંવાર યુદ્ધમેદાનમાં હારનો સામાનો કરવો પડ્યો હતો જેના કારણે લશ્કરને વધુ શસ્ત્ર સરંજામ પુરા પાડવા માટે વધુ મોટી આવક ઉભી કરવાની જરૂર પડી હતી જેના કારણે સમગ્ર રાજ્યના ભાગલા થયા હતા. આ દલીલ વિશેષરૂપે રોમ પુરતી હોવા છતા તેને ઈજિપ્તિયનોના એશિયાઈ સામ્રાજ્યો, ચીનના હેન અને તાંગ વંશજો, મુસ્લિમ અબ્બાસિદ ખલીફાઓ માટે પણ લાગુ પાડી શકાય.
* '''બ્રેયાન વોર્ડ- પર્કીન્સે'''  તેમના પુસ્તક ''ધ ફોલ ઓફ રોમન એન્ડ ધ એન્ડ ઓફ સિવિલાઈઝેશન'' &lt;ref&gt;આઈએસબીએન (ISBN) 0-19-280728-5&lt;/ref&gt;માં સંસ્કૃતિના પતન સાથે સંકળાયેલી વાસ્તવિક ભયાનકતાઓ એવા લોકો માટે દર્શાવી હતી જેઓ ખરેખર તેની અસરોથી પીડિત હતા, જે અન્ય કેટલાય સંશોધિત ઇતિહાસકારો કે જેમણે તેને ઓછુ મહત્વ આપ્યું તેનાથી વિપરિત છે. જટીલ સમાજોના આ પતનનો અર્થ એવો હતો કે લગભગ 1000 વર્ષ સુધી તો પાયાની યોજનાઓ પણ જોવા મળી નહોતી. અંધકાર યુગની સમકક્ષ આ પતનો પૂર્વીય ભૂમધ્ય સમુદ્રના પ્રદેશોમાં મોડેથી કાંસ્ય યુગના પતન, માયાનું પતન, ઈસ્ટર આઈલેન્ડ અને અન્યત્ર થયેલા પતનો, તેની સાથે જોવા મળ્યા હતા.
* '''આર્થર ડેમેરેસ્ટે''' ''[[Ancient Maya: The Rise and Fall of a Rainforest Civilization]]'' ,&lt;ref&gt;આઈએસબીએન (ISBN) 0-521-53390-2&lt;/ref&gt; પુરાતત્વવિદ્યા, પેલિઓકોલોજી(વ્યક્તિગત ધોરણે થયેલા પ્રાચીન સંશોધનો) અને શીલાલેખ પરથી ખૂબ જ તાજેતરમાં મળતા પુરાવાનો સમગ્ર દ્રષ્ટીકોણને ધ્યાનમાં રાખી દલીલ કરી હતી કે, એક પણ ખુલાસો પુરતો નથી પરંતુ શ્રેણીબદ્ધ અસ્થિરતાઓ, જમીનની ઉત્પાદકતાના નાશ સહિતની જટીલ ઘટનાઓ, દુકાળ અને આંતરિક તેમજ બાહ્ય સ્તરે વધતી હિંસાના સ્તરના કારણે માયાના સામ્રાજ્યોમાં અધઃપતનની શરૂઆત થઈ થઈ જેના કારણે પડતી અને રકાસનો એક સાથે પ્રારંભ થયો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે માયાનું પતન આજના સંસ્કૃતિઓ માટે પદાર્થપાઠ સમાન છે.
* '''જેફ્ફ્રી એ.મેકનીલી''' એ તાજેતરમાં સુચવ્યું હતું કે “ઐતિહાસિક પુરાવાઓની સમીક્ષા દર્શાવે છે કે અગાઉના સંસ્કૃતિઓએ તેમના જંગલોનું વધુ પડતુ નિકંદન વાળ્યું હતું અને મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોતોનો અવિચારી ઉપયોગ બેફામ ઢબે વિસ્તરતા સમાજના પતનનું મહત્વપૂર્ણ પાસુ છે.”&lt;ref&gt;મેકનીલે, જેફ્ફ્રી એ. (1994) &quot;લેસન્સ ઓફ ધ પાસ્ટ: ફોરેસ્ટ્સ એન્ડ બાયોડાઈવર્સીટી&quot; (ભાગ 3, ક્રમ 1 1994. જૈવવૈવિધ્યતા અને જાળવણી)&lt;/ref&gt;
* '''થોમસ હોમેર-ડીક્સોને'''  “[http://www.theupsideofdown.com ''ધ અપસાઈડ ઓફ ડાઉનઃ કેટેસ્ટ્રોફિ, ક્રિએટીવીટી, એન્ડ ધ રિન્યુઅલ ઓફ સિવિલાઈઝેશન'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012070649/http://www.theupsideofdown.com/ |date=2017-10-12 }}”માં સ્વીકાર્યું હતું કે ઊર્જા પર રોકાણના બદલામાં વળતરમાં ઘટાડો, ઊર્જાના પરિણામના દર માટે વપરાયેલી ઊર્જા, એ સંસ્કૃતિના અસ્તિત્વને મર્યાદામાં રાખવા માટે કેન્દ્ર સ્થાને છે. સામાજિક જટીલતાના દરજ્જાઓ એકબીજા સાથે મજબૂતપણે જોડાયેલા છે, તેમણે સુચવ્યું હતું કે, વાપરી શકાય તેવી ઊર્જાના જથ્થાના કારણે પર્યાવરણીય, આર્થિક અને ટેકનિકલ પ્રણાલીઓ ચાલે છે. જ્યારે આ જથ્થામાં ઘડાટો થાય ત્યારે શહેરોએ નવા ઊર્જાના સ્ત્રોતો મેળવવા પડે અથવા તો તેમનું પતન થઈ જશે....

==ઇતિહાસ==
===પ્રથમ સહસ્ત્રાબદ્ધી બીસી (BC)ની શરૂઆત અને તે પહેલાનો તબક્કો===
====જૂનું વિશ્વ====
[[File:Map of fertile cresent.png|thumb|right|ફર્ટાઈલ ક્રેસ્ન્ટનો નક્શો]]

* કેમેટ/[[પ્રાચીન ઇજિપ્ત|પ્રાચીન ઈજિપ્ત]]
* પૂર્વ નજીક પ્રાચીન
** મેસોપોટામિયા/સુમેર/ઉર/એસેરિઆ
** એનાટોલિયા/હરિયનો
** લેવાન્ટ/કેનાન
** એલ્મ
* પ્રાગૈતિહાસિક અર્મેનિયા
* મિનીઅન સંસ્કૃતિ
* ઈન્ડસ ખીણપ્રદેશની સંસ્કૃતિ
* આફ્રિકા
* પ્રાચીન ચીન
* હેલાડિક ગ્રીસ
* કેલ્ટીક સંસ્કૃતિ
* જર્મેનિક સંસ્કૃતિ
* સાલ્વિક સંસ્કૃતિ
* પ્રાગૈતિહાસિક ઈબેરિયનો
* મેગાસ્થિક સંસ્કૃતિઓ(મોટા પથ્થરોમાંનો ઉપયોગ થતો હોય તેવી સંસ્કૃતિ)

====અમેરિકા====
[[File:PeruCaral01.jpg|thumb|નોર્ટ ચીકોની વસાહતો, પશ્ચિમ હેમિસ્ફરમાં જાણીતી સૌથી જૂની સંસ્કૃતિ.]]
* નોર્ટ ચીકો, કેરેલ અથવા કેરેલ-સુપે સંસ્કૃતિ
* ઓલ્મેક
* ઝેપોટેક સંસ્કૃતિ

===અક્ષીય યુગ===
જર્મનીના ઇતિહાસવિદ દાર્શનિક, કાર્લ જેસ્ફર્સે સુચવ્યુ હતું કે 800 બીસી(BC)-200બીસી(BC) દરમિયાન અક્ષીય યુગમાં પ્રાચીન સંસ્કૃતિકરણને મોટાપાયે અસર પડી હતી જે સમયમાં ભારત, ચીન, ઈરાન, ઈઝરાયલ અને ગ્રીસમાં સંખ્યાબંધ સંતો, પયગંબરો, ધાર્મિક સુધારકો અને ફિલસુફોએ સંસ્કૃતિકરણની દિશા હંમેશ માટે બદલી નાંખી હતી.&lt;ref&gt;ટાર્નાસ, રિચર્ડ (1993) &quot;ધ લેસન ઓફ ધ વેસ્ટર્ન માઈન્ડ: અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ ધ આઈડિયાઝ ધેટ હેવ શેપ્ડ અવર વર્લ્ડ&quot; (બેલ્લેટાઈન બુક્સ)&lt;/ref&gt; જુલિયન જેનેસે સુચવ્યુ હતું કે “દ્વીગૃહી મનના પતન” સાથે આ સંબંધ ધરાવે છે જે દરમિયાન આત્માના અવાજના બદલે અચેતન વિચારોને સરળતાપૂર્વક ઉદેશ્ય તરીકે સ્વીકરવામાં આવતી હતી. વિલિયમ એચ. મેકનેઈલે સુચવ્યું હતું કે ઇતિહાસનો આ સમયગાળો એવો છે કે જેમાં અગાઉ વિભક્ત થયેલા સભ્યતા વચ્ચે જોડાણની સંસ્કૃતિ જોડાઇ જે “ઓક્યૂમેન વચ્ચેની નિકટતા” દર્શાવતી હતી અને તેના કારણે ચીનથી ભૂમધ્ય સમુદ્રના પ્રદેશો સુધીના સામાજિક પરિવર્તનો દર્શાવાયા. આ વિચારોને તાજેતરમાં ક્રિસ્ટોફર ચેઝ-ડન અને વિશ્વ પ્રણાલીના સિદ્ધાંતવાદીઓએ ટેકો આપ્યો છે.

===અક્ષીય અને અક્ષીય પછીની સંસ્કૃતિઓ===
*આફ્રિકન સભ્યતાઓ
:
:*એક્ઝમ
:*ઘાના સામ્રાજ્ય
:*માલી સામ્રાજ્ય
:*શાંઘાઈ સામ્રાજ્ય
:*ગ્રેટ ઝીમ્બાબ્વે
:*કેનેમ સામ્રાજ્ય
:*બોર્નુ સામ્રાજ્ય
:*કોંગોનું રાજ્ય
* ભૂમધ્ય સમુદ્રના પ્રદેશોની સંસ્કૃતિઓ અને પ્રાચીન સમયગાળો
:
:* પ્રાચીન ગ્રીસ, પૌરાણિક ગ્રીસ અને હેલ્લેનીસ્ટિક સંસ્કૃતિ
:* ફોએનિસિઆ
:* રોમન સામ્રાજ્ય
:* ઈલિરિયા
:* લા ટેને કબિલાઓ
* મધ્ય પૂર્વીય સંસ્કૃતિઓ
:
:* એકેમેનિડ્સના સમયથી પર્સિયન સંસ્કૃતિ
:* અર્મેનિયન અને [[જ્યોર્જીયા (દેશ)|જ્યોર્જિયન]] સંસ્કૃતિ
:* જુડાઈઝમનું બીજું મંદિર
:* ફોએનિસિઅન સંસ્કૃતિ
:* [[ઇસ્લામ ધર્મ|ઈસ્લામિક]] સંસ્કૃતિ
* ભારતીય હિન્દુ અને બૌદ્ધ સંસ્કૃતિ
:
:* મૌર્ય અને મૌર્ય પછીની ભારતીય સંસ્કૃતિ
:* ઉત્તર ભારતમાં ગુપ્ત સામ્રાજ્ય
:* દક્ષિણ ભારતમાં ચોલા સામ્રાજ્ય
:* પ્રાચીન લંકાની સંસ્કૃતિ
* પૂર્વ એશિયન સંસ્કતિઓ
:
:* ચીની સંસ્કૃતિ
:* કોરિયન સંસ્કૃતિ
:* વિએતનામની સંસ્કૃતિ
:* જાપાનની સંસ્કૃતિ
* દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાની સંસ્કૃતિઓ
:
:* ફુનાન અને ચેન-લા
:* અંગકોર, ક્મ્બોડીયા
:* શ્રીવિજ્યા, સિંઘાસારી અને માજાપાહિત સંસ્કૃતિઓ
:* બર્મિઝ, થાઈ અને લાઓ
* મધ્ય એશિયન સંસ્કૃતિઓ
:
:* તિબેટીયન સંસ્કૃતિ
:* તૂર્કી અને મોંગલ સંસ્કૃતિ
* યુરોપીયન સંસ્કૃતિઓ
:
:* પશ્ચિમી ખ્રિસ્તી સમાજ
:* બેઝેન્ટીયમ અને પૂર્વીય રૂઢિવાદી ખ્રિસ્તી સમાજ
:* રશિયન સંસ્કૃતિ
* મેસો-અમેરિકન સંસ્કૃતિઓ
:
:* ટોલ્ટેક
:* કુસ્કોના રાજ્યો/ઈન્કા સામ્રાજ્ય
:* એઝટેક સંસ્કૃતિ
:* માયા સંસ્કૃતિ

15 અને 16મી સદીના સંશોધકોએ જ્યારથી જળમાર્ગ સંશોધનની શરૂઆત કરી ત્યારથી યુરોપીયન સરકાર, ઉદ્યોગ, વાણિજ્ય, સંસ્કૃતિનો પશ્ચિમ યુરોપથી અમેરિકા, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને પૃથ્વીના બાકીના હિસ્સામાં નાના સામ્રાજ્યોમાં ફેલાવો થયો. આજે લાગી રહ્યું છે કે આપણે ગ્રહીય ઔદ્યોગિકરણ વિશ્વની સંસ્કૃતિના ભાગ સમાન છીએ જેમાં સંખ્યાબંધ રાષ્ટ્રો અને ભાષાઓ સમાયેલી છે, જે કેટલાક સંપર્કરહિત લોકોને બચાવે છે.


==સંદર્ભો==
===નોંધ===
{{Reflist|2}}

===ગ્રંથસૂચિ===
* {{cite book|last= Ankerl |first= Guy |title= Global communication without universal civilization |origyear= 2000 |series= INU societal research |volume= Vol.1: Coexisting contemporary civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western |publisher= INU Press |location= Geneva |isbn= 2-88155-004-5 |pages=|year= 2000 }}
* [http://www.clashofcivilisations.com/ સંસ્કૃતિઓનો સંઘર્ષ અને અન્ય સંસ્કૃતિઓ અંગેની માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415210044/http://www.clashofcivilisations.com/ |date=2009-04-15 }}, સંઘર્ષ અને કલ્પનાની આસપાસની ચર્ચાઓ અને સમાચારો જેમકે સંસ્કૃતિઓ વચ્ચે ચર્ચા, સમાનતા, સ્વીકૃતિ વગેરે.
* [http://www.bbc.co.uk/religion/interactive/civilisations/ સંસ્કૃતિકરણ પર બીબીસી (BBC)]
* વિકિશનરીઃ [[wikt:civilization|સંસ્કૃતિકરણ]], [[wikt:civilize|સભ્ય]]
* {{cite book | last = Brinton | first = Crane (et al.) | authorlink = Crane Brinton | year = 1984 | title = A History of Civilization: Prehistory to 1715 | edition = 6th | publisher = [[Prentice Hall]] | location = Englewood Cliffs, N.J. | isbn = 0-13-389866-0}}
* {{cite book | last = Casson | first = Lionel | year = 1994 | title = Ships and Seafaring in Ancient Times | publisher = British Museum Press | location = London | isbn = 0-7141-1735-8}}
* {{cite book | last = Chisholm | first = Jane | coauthors = and Anne Millard | year = 1991 | title = Early Civilization | others = illus. Ian Jackson | publisher = Usborne | location = London | isbn = 1-58086-022-2}}
* {{cite book | last = Collcutt | first = Martin | coauthors = Marius Jansen, and Isao Kumakura | year = 1988 | title = Cultural Atlas of Japan | url = https://archive.org/details/culturalatlasofj0000coll | publisher = Facts on File | location = New York | isbn = 0-8160-1927-4}}
* {{cite book | last = Drews | first = Robert | year = 1993 | title = The End of the Bronze Age: Changes in Warfare and the Catastrophe ca. 1200 B.C. | url = https://archive.org/details/endofbronzeagech0000drew | publisher = Princeton University Press | location = Princeton | isbn = 0-691-04811-8}}
* {{cite book | last = Edey | first = Maitland A. | year = 1974 | title = The Sea Traders | url = https://archive.org/details/seatraders0000mait | publisher = [[Time-Life Books]] | location = New York | isbn = 0-7054-0060-3}}
* {{cite book | last = Fairservis | first = Walter A., Jr. | year = 1975 | title = The Threshold of Civilization: An Experiment in Prehistory | url = https://archive.org/details/thresholdofcivil00fair | publisher = [[Scribner]] | location = New York | isbn = 0-684-12775-X}}
* {{cite book | last = Fernández-Armesto | first = Felipe | authorlink = Felipe Fernández-Armesto | year = 2000 | title = Civilizations | url = https://archive.org/details/civilizations0000fern | publisher = [[Macmillan]] | location = London | isbn = 0-333-90171-1}}
* {{cite book | last = Ferrill | first = Arther | year = 1985 | title = The Origins of War: From the Stone Age to Alexander the Great | url = https://archive.org/details/originsofwarfrom0000ferr | publisher = [[Thames and Hudson]] | location = New York | isbn = 0-500-25093-6}}
* {{cite book | last = Fitzgerald | first = C. P. | year = 1969 | title = The Horizon History of China | url = https://archive.org/details/horizonhistoryof00fitz | publisher = American Heritage | location = New York | isbn = 0-8281-0005-5}}
* {{cite book | last = Fuller | first = J. F. C. | authorlink = J.F.C. Fuller | year = 1954-57 | title = A Military History of the Western World | others = 3 vols. | publisher = [[Funk &amp; Wagnalls]] | location = New York}}
*# ''પ્રાચીનકાળથી લેપાન્ટોના યુદ્ધ સુધી. ''  આઇએસબીએન(ISBN) 0-306-80304-6 (1987 પુનઃમુદ્રણ).
*# ''સ્પેનના અર્માન્ડાના પરાજયથી વોટરલૂના યુદ્ધ સુધી''  આઇએસબીએન(ISBN) 0-306-80305-4 (1987 પુનઃમુદ્રણ).
*# ''અમેરિકાના નાગરિક યુદ્ધથી બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંત સુધી''  આઇએસબીએન(ISBN) 0-306-80306-2 (1987 પુનઃમુદ્રણ).
* {{cite book | last = Gowlett | first = John | year = 1984 | title = Ascent to Civilization | publisher = Collins | location = London | isbn = 0-00-217090-6}}
* {{cite book | last = Hawkes | first = Jacquetta | authorlink = Jacquetta Hawkes | year = 1968 | title = Dawn of the Gods | url = https://archive.org/details/dawnofgods0000hawk | publisher = [[Chatto &amp; Windus]] | location = London | isbn = 0-7011-1332-4}}
* {{cite book | last = Hawkes | first = Jacquetta | coauthors = with David Trump | year = 1976 | title = The Atlas of Early Man | publisher = [[Dorling Kindersley]] | location = London | isbn = 0-312-09746-8 (1993 reprint)}}
* {{cite book | last = Hicks | first = Jim | year = 1974 | title = The Empire Builders | url = https://archive.org/details/empirebuilders0000hick | publisher = Time-Life Books | location = New York}}
* {{cite book | last = Hicks | first = Jim | year = 1975 | title = The Persians | url = https://archive.org/details/persians0000jimh | publisher = Time-Life Books | location = New York}}
* {{cite book | last = Johnson | first = Paul | authorlink = Paul Johnson (writer) | year = 1987 | title = A History of the Jews | url = https://archive.org/details/historyofjews0000john_g1i3 | publisher = [[Weidenfeld and Nicolson]] | location = London | isbn = 0-297-79091-9}}
* {{cite book | last = Jensen | first = Derrick | authorlink = Derrick Jensen | year = 2006 | title = [[Endgame (Derrick Jensen books)|Endgame]] | publisher = [[Seven Stories Press]] | location = New York | isbn = 978-1-58322-730-5}}
* {{cite book | last = Keppie | first = Lawrence | year = 1984 | title = The Making of the Roman Army: From Republic to Empire | publisher = Barnes &amp; Noble | location = Totowa, N.J. | isbn = 0-389-20447-1}}
* કોરોતાયેવ, એન્ડ્રે, ''વિશ્વના ધર્મો અને જૂના વિશ્વની ઓઈકુમેને સંસ્કૃતિનો સામાજિક ઉત્કર્ષઃ સામસામી-સાંસ્કૃતિક કલ્પના''  લેવિસ્ટન ન્યૂ યોર્કઃ એડવીન મેલ્લેન પ્રેસ, 2004 આઇએસબીએન(ISBN) 0-907061-05-0
* ક્રેડિન નિકોલે. સંસ્કૃતિકરણ માટેનો પુરાતત્વિય માપદંડ ''સમાજિક ઉત્કર્ષ અને ઇતિહાસ'' , ભાગ. 5, ક્રમ 1 (2006): 89-108. આઈએસએસએન(ISSN) 1681-4363.
* {{cite book | last = Lansing | first = Elizabeth | year = 1971 | title = The Sumerians: Inventors and Builders | url = https://archive.org/details/sumeriansinvento00lans | publisher = McGraw-Hill | location = New York | isbn = 0-07-036357-9}}
* {{cite book | last = Lee | first = Ki-Baik | year = 1984 | title = A New History of Korea | others = trans. Edward W. Wagner, with Edward J. Shultz | publisher = [[Harvard University Press]] | location = Cambridge | isbn = 0-674-61575-1}}
* {{cite book | last = McGaughey | first = William | year = 2000 | title = Five Epochs of Civilization | publisher = Thistlerose Publications | isbn = 0-9605630-3-2 |location=Minneapolis}}
* {{cite book | last = Nahm | first = Andrew C. | year = 1983 | title = A Panorama of 5000 Years: Korean History | url = https://archive.org/details/panoramaof5000ye0000nahm_v5o2 | publisher = Hollym International | location = Elizabeth, N.J. | isbn = 0-930878-23-X}}
* {{cite book | last = Oliphant | first = Margaret | year = 1992 | title = The Atlas of the Ancient World: Charting the Great Civilizations of the Past | publisher = Ebury | location = London | isbn = 0-09-177040-8}}
* {{cite book | last = Rogerson | first = John | year = 1985 | title = Atlas of the Bible | url = https://archive.org/details/atlasofbible0000roge_h3g2 | publisher = [[Infobase Publishing]] | location = New York | isbn = 0-8160-1206-7}}
* {{cite book | last = Sandall | first = Roger | authorlink = Roger Sandall | year = 2001 | title = The Culture Cult: Designer Tribalism and Other Essays | publisher = Westview | location = Boulder, Colo. | isbn = 0-8133-3863-8}}
* {{cite book | last = Sansom | first = George | year = 1958 | title = A History of Japan: To 1334 | url = https://archive.org/details/historyofjapan0000sans_v7a8 | publisher = Stanford University Press | location = Stanford | isbn = 0-8047-0523-2 (1996 reprint)}}
* {{cite book | last = Southworth | first = John Van Duyn | year = 1968 | title = The Ancient Fleets: The Story of Naval Warfare Under Oars, 2600 B.C.–1597 A.D. | publisher = Twayne | location = New York}}
* {{cite book | last = Thomas | first = Hugh | authorlink = Hugh Thomas (historian) | year = 1981 | title = An Unfinished History of the World | url = https://archive.org/details/unfinishedhistor0000thom | edition = rev. | publisher = Pan | location = London | isbn = 0-330-26458-3}}
* {{cite book | last = Yap | first = Yong | coauthors = and Arthur Cotterell | year = 1975 | title = The Early Civilization of China | publisher = Putnam | location = New York | isbn = 0-399-11595-1}}
* એ. ન્યૂરી યુર્ડુસેવ, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને ઇતિહાસની ફિલસુફીઃ સંસ્કૃતિકરણ અભિગમ(બેસિંગસ્ટોકઃ પેલગ્રેવ મેકમિલન, 2003)
* {{cite book | last = Beck | first = Roger B. | authorlink = | coauthors = Linda Black, Larry S. Krieger, Phillip C. Naylor, Dahia Ibo Shabaka, | title = World History: Patterns of Interaction | publisher = McDougal Littell | year = 1999 | location = Evanston, IL | pages = | url =https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck| doi = | id = | isbn = 0-395-87274-X }}

[[Category:લોકોની માનવશાસ્ત્ર વિષયક શ્રેણી]]
[[Category:સાંસ્કૃતિક માનવશાસ્ત્ર]]
[[Category:સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ]]
[[Category:સમાજ]]
[[Category:ઇતિહાસના સિદ્ધાંતો]]
[[Category:સામાજિક સંસ્કૃતિનો ઉદય]]
[[Category:સાંસ્કૃતિક ભૂગોળ]]
[[Category:સંસ્કૃતિ]]
[[Category:સંસ્કૃતિઓ]]</text>
      <sha1>0seqelcoqzdrn77ocepoj6bhhogyv1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સુવર્ણ માનક</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28783</id>
    <revision>
      <id>904416</id>
      <parentid>904196</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124219" sha1="gmpn390y5g1w1bvgvfmb3708gn7u18l" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:Goldkey logo removed.jpg|thumb|right|ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ હેઠળ, કાગળની નોટો સોનાના પૂર્વ નિર્ઘારિત ચોક્કસ જથ્થામાં પરિવર્તનશિલ છે.]]

'''ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ''' (સુવર્ણ માનક) એવી નાણાકીય વ્યવસ્થા છે જેમાં માનક આર્થિક ખાતાના એકમ એક નિયત વજનનું [[સોનું]] છે. ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ (ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ)ના અલગ અલગ પ્રકાર છે. જેમાં પ્રથમ, '''સોનાના સિક્કાના માનક''' (ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ) છે, આ વ્યવસ્થામાં નાણાકીય એકમ ચલણ તરીકે ફરતા સોનાના સિક્કા સાથે સંકળાયેલ હોય છે, અથવા તો ઓછા મૂલ્યની ધાતુના સંયોજનમાંથી બનાવેલા ચલણી સિક્કા કે જેનું મૂલ્ય એક ચલણી સોનાના સિક્કાની સમકક્ષ વ્યાખ્યાકિંત કરેલું હોય તેવા એકમ સાથે સંકળાયેલ છે. 

તે જ રીતે, '''સોનાના વિનિમય માનક''' (ગોલ્ડ એક્સચેન્જ સ્ટાન્ડર્ડ)માં ચાંદી કે સોના અથવા અન્ય ધાતુમાંથી બનેલા સિક્કાને જ સમાવવામાં આવે છે, પરંતુ સત્તાધીશો અન્ય દેશો સાથે તેનો ચોક્કસ વિનિમય દર સુરક્ષિત કરે છે જે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ આધારિત હોય છે. તેનાથી ''ડે ફોક્ટો'' (હકીકતમાં તો) ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ રચાય છે, જેમાં ચાંદીના સિક્કાનું સોનાના સિક્કાની પરિભાષા પ્રમાણે ચોક્કસ બાહ્ય મૂલ્ય હોય છે જે ચાંદીના સ્વાભાવિક મૂલ્યથી સ્વતંત્ર હોય છે. છેલ્લે આવે છે, '''ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડ''' જે એવું તંત્ર છે કે તેમાં સોનાના સિ઼ક્કા ફરતા નથી પરંતુ, તેમાં સત્તાધીશો જાહેરમાં ફરી રહેલા ચલણ માટે વિનિમય તરીકે ચોક્કસ કિંમતે માંગ અનુસાર સોનાની લગડી (બુલિયન)ને વેચવા તૈયાર થાય છે.

[[ચિત્ર:Us-gold-certificate-1922.jpg|thumb|right|યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં 1882 થી 1933 દરમિયાન સોનાના પ્રમાણપત્રોનો કાગળના ચલણ તરીકે ઉપયોગ થતો હતો.આ પ્રમાણપત્રો મુક્તપણે સોનાના સિક્કામાં ફેરવી શકાતા હતા.]]

== સોનાના સિક્કાની ચલણ પદ્ધતિ (ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ) ==
સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ પ્રાચીનકાળમાં કેટલાક સમૃદ્ધ સામ્રાજ્યોમાં અમલમાં હતી. આ પૈકી એક ઉદાહરણ છે બેઝાન્ટીન સામ્રાજ્ય કે જ્યાં બેઝાન્ટ નામથી ઓળખાતા સોનાના સિક્કા ચલણમાં હતા. પરંતુ બેન્ઝાન્ટીન સામ્રાજ્યના અંત સાથે જ યુરોપીયન વિશ્વમાં ચાંદીના માનકની માંગ વધવા લાગી હતી. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો વર્ષ 796 એડી (AD)માં ઓફ્ફા રાજાના સમયમાં ચાંદીના સિક્કા ચલણમાં હતા જે સમગ્ર [[યુનાઇટેડ કિંગડમ|બ્રિટન]]માં મુખ્ય ચલણ બની ગયા હતા. 16મી સદીમાં પોટાસી અને મેક્સિકોમાં મોટાપાયે ચાંદીની થાપણોની સ્પેનિશ શોધનાં પગલે ખ્યાતનામ પીસીસ ઓફ એઈટ (સ્પેનિશ ડોલર) સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય ચાંદીનું ચલણ અમલમાં આવ્યું જેનું મહત્વ ઓગણીસમી સદી સુધી ઘણું વધુ હતું.

આધુનિક સમયમાં બ્રિટિશ વેસ્ટ ઈન્ડિઝ સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ માનક અપનાવનારા પ્રથમ પ્રદેશો પૈકી એક પ્રાંત હતો. 1704માં ક્વિન એન્નેની જાહેરાતના પગલે, બ્રિટિશ વેસ્ટ ઈન્ડિઝ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ‘ડે ફેક્ટો’ સ્પેનિશ ગોલ્ડ ડૌબ્લૂન સિક્કા પર આધારિત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ જ હતી. વર્ષ 1717માં, શાહી ટંકશાળના નિયંત્રક સર [[આઇઝેક ન્યુટન|આઈઝેક ન્યૂટને]] ચાંદી અને સોના વચ્ચે નવો ટંકશાળ ગુણોત્તર અમલમાં મુક્યો જેના પર ચાંદીને ચલણમાંથી બહાર કાઢી બ્રિટનને ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પર પ્રસ્થાપિત કરવાની અસર જોવા મળી હતી. જોકે, 1816માં ટાવર હિલ ખાતે નવી શાહી ટંકશાળ દ્વારા ગોલ્ડ સોવરિન સિક્કા (બ્રિટનનો એક સોનાનો સિક્કો)ને અમલમાં મુકાયા બાદ માત્ર 1821માં યુનાઈટેક કિંગડમ ઔપચારિકપણે સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ પર આધારિત થયું હતું. 

ચાંદીના ચલણ પરથી સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ પર જનાર સૌ પ્રથમ વિશાળ ઔદ્યાગિક સત્તા યુનાઈટેક કિંગડમ હતું. ત્યારબાદ ટૂંક સમયમાં જ 1853માં કેનેડા, 1865માં ન્યૂફાઉન્ડલેન્ડ અને યુએસએ (USA) તેમજ જર્મનીએ 1873માં ‘કાનૂની રીતે’ તેનો અમલ કર્યો. યુએસએ (USA)એ ઇગલને તેમના એકમ તરીકે જ્યારે, જર્મનીએ નવા સોનાના માર્કા તરીકે તેનો અમલ કર્યો હતો જ્યારે કેનેડાએ અમેરિકન સોનાના ઇગલ અને બ્રિટિશ ગોલ્ડ સોવરિન પર આધારિત બેવડા તંત્રને સ્વીકાર્યું હતું. 

બ્રિટિશ વેસ્ટ ઈન્ડિઝે જે કર્યુ તે પ્રમાણે [[ઑસ્ટ્રેલિયા|ઓસ્ટ્રેલિયા]] અને ન્યૂઝીલેન્ડે બ્રિટિશ સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ અપનાવી હતી જ્યારે, ન્યૂફાઉન્ડલેન્ડ બ્રિટિશ સામ્રાજ્યની હદમાં એક માત્ર એવો પ્રદેશ હતો જેમણે પોતાના સોનાના સિક્કા ચલણ તરીકે રજૂ કર્યા હતા. ઓસ્ટ્રેલિયાની કિંમતી થાપણો કરાતા ગોલ્ડ સોવેનિયરના વધુ મુદ્રાંકનના આશય સાથે [[સીડની|સિડની]], ન્યૂ સાઉથ વેલ્સ, [[મેલબોર્ન]], વિક્ટોરિયા અને પર્થ તેમજ પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયામાં શાહી ટંકશાળની શાખાઓ સ્થાપવામાં આવી હતી.
== ચાંદીનાં ચલણ અને બેંકની નોટોની કટોકટી (1750-1870) ==

19મી સદીના અંત સમયમાં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની સ્વીકૃતિ સમજવા માટે 18મી સદીના અંત અને 19મી સદીની શરૂઆતમાં બનેલી ઘટનાઓને અનુસરવી મહત્વપૂર્ણ હતું. 18મી સદીના અંત સમયમાં, યુદ્ધો અને ચીન સાથેના વેપાર કે જેમાં ચીન યુરોપમાં ચીજ વસ્તુઓ વેચતુ હતું પરંતુ યુરોપીયન ચીજવસ્તુઓનો ઉપયોગ ખૂબ ઓછો કરતું હતું, તેના કારણે પશ્ચિમ યુરોપ અને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના અર્થતંત્રમાંથી ચાંદી નામશેષ થઈ ગઈ હતી. સિક્કાનું મૂલ્ય વધુને વધુ નાનું થતુ ગયું, અને બેંકો તેમજ સ્ટોક નોટોનો નાણાં તરીકે ફેલાવો વધતો ગયો હતો. 

1790ના સમયમાં ઈંગ્લેન્ડમાં મોટાપાયે ચાંદીના સિક્કાની અછત ઉભી થઈ હતી અને ચાંદીના મોટા સિક્કાની ટંકશાળો બંધ કરવામાં આવી હતી, તેમજ “ટોકન” ચાંદીના સિક્કા જારી કરવામાં આવ્યા હતા અને વિદેશી સિક્કાઓ પર પુનઃમુદ્રણ કરાતુ હતું. નેપોલિયનના યુદ્ધોના અંત સાથે જ, ઈંગ્લેન્ડે મોટાપાયે ફરી સિક્કા છાપવાનો કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો, જેના કારણે પ્રમાણભૂત ગોલ્ડ સોવેરિનની રચના થઈ હતી અને ક્રાઉન (25 પેન્સ કિંમતનો બ્રિટિશ ચલણી સિક્કો) અને હાફ-ક્રાઉનનું ચલણ પણ અમલમાં આવ્યું, તેમજ 1821માં તબક્કાવાર કોપર કોડી પણ આવી ગઈ. ઈંગ્લેન્ડમાં સિક્કાની લાંબા સમયની અછત બાદ પુનઃમુદ્રણ શરૂ થતા જ અહીં મોટાપાયે સિક્કાઓ ફરતા થઈ ગયા હતાઃ ઈંગ્લેન્ડે 1816થી 1820 દરમિયાન અંદાજે 40 મિલિયન શિલિંગ (ઈંગ્લેન્ડનો એક ચલણી સિક્કો)નું મુદ્રણ થયું હતું, જ્યારે 17 મિલિયન હાફ-ક્રાઉન અને 1.3 મિલિયન ચાંદીના ક્રાઉન તૈયાર કર્યા હતા. 1819 એક્ટ ફોર ધ રિસમ્પશન ઓફ કેશ પેમેન્ટ્સ (રોકડ ચુકવણીની જપ્તી માટે અધિનિયમ) અનુસાર 1823ને કન્વર્ટીબલિટીની જપ્તી માટેની તારીખ તરીકે નક્કી કરવામાં આવ્યું, જે સ્થિતિ 1821માં જ આવી ગઈ. 1820 દરમિયાન પ્રાંતીય બેંકો દ્વારા નાની નોટો જારી કરવામાં આવી, જેના પર અંતે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડને પ્રાંતીય શાખાઓ શરૂ કરવા માટે મંજૂરી મળ્યા બાદ 1826માં પ્રતિબંધ મુકાયો. જોકે, 1833માં બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડની નોટો કાયદેસરનું ચલણ બની ગઈ અને અન્ય બેંક દ્વારા ગીરો મુક્તિ ઘટી. 1844માં એવો બેંક ચાર્ટર ધારો અમલમાં આવ્યો કે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડની નોટો, સંપૂર્ણપણે કાયદેસર પ્રમાણભૂતરૂપ સોના દ્વારા સમર્થિત છે. ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના વધુ ગહન અર્થઘટન અનુસાર, 1844માં આવેલા આ કાયદાને કારણે બ્રિટિશ નાણાં માટે સંપૂર્ણ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ અમલમાં આવ્યા.

યુએસ (US) દ્વારા 1785માં “સ્પેનિશ મિલ્ડ ડોલર” આધારિત સિલ્વર સ્ટાન્ડર્ડ (ચાંદી ચલણ પદ્ધતિ) અપનાવવામાં આવી હતી. 1792માં મિન્ટ અને કોઈનેજ કાયદામાં, અને અનામતો જાળવી રાખવા માટે તેમજ, સોના અને યુએસ (US) ડોલરના ગુણોત્તરને અચલ કરવા માટે સંઘીય સરકારના “બેંક ઓફ યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ”ના ઉપયોગ દ્વારા તેને સહિંતાબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું, બેંકોને જ્યારથી ચાંદીને તેના તમામ ચલણોમાં સમર્થન આપવાની જરૂરિયાત નહોતી ત્યારથી ડેરિવેટીવ ચાંદીની ચલણ પદ્ધતિ અમલમાં હતી. આ કારણે અમેરિકાએ યુએસ (US) ડોલર માટે સંખ્યાબંધ દ્વિ-ધાતુ માનકો તૈયાર કરવા પડ્યા, જે 1920 સુધી અમલીકૃત રહ્યા હતા. પશ્ચિમ હેમીસ્ફેરમાં ધોવાણ પામેલા ચાંદીના સિક્કા સ્પેનિશ રિઅલ સહિત, સોના અને ચાંદીના સિક્કા કાયદેસર સિક્કા તરીકે ગણાતા હતા. ક્રાંતિકારી યુદ્ધો માટે ભંડોળ પુરુ પાડવા યુએસ (US) સંઘીય સરકારે મોટાપાયે ઉધારી કરી હોવાથી, સરકાર દ્વારા છોડી દેવાયેલ પ્રચલનથી ચાંદીના સિક્કાને ફટકો પડ્યો, અને 1806માં પ્રમુખ જેફરસને ચાંદીના સિક્કાનું ઉત્પાદન નિલંબિત કરી દીધું.

1848નો સ્વતંત્ર ટ્રેઝરી એક્ટ ધારો, કે જેણે સંઘીય સરકારના ખાતાઓ બેકિંગ તંત્રથી અલગ કરી દીધા હતા તેના ભાગરૂપે વ્યાપાર માત્ર સોના અને ચાંદીના સિક્કામાં થતા યુએસ તિજોરી પર આકરા નાણાકીય માપદંડો મુકાઈ ગયા હતા. જોકે સોનાથી ચાંદીના એક જ દરોના કારણે ઈંગ્લેન્ડમાંથી વ્યાપાર કે ઉધારી માટે સોનાની માંગણીની સરખામણીએ ચાંદીનું વધુ પડતું મૂલ્ય થઈ ગયું હતું. ચાંદીની તરફેણમાં સોનાના ધોવાણના કારણે સોનાની શોધની જરૂર પડી જેમાં 1849માં &quot;કેલિફોર્નિયા ગોલ્ડ રશ&quot;નો પણ સમાવેશ થાય છે. ગ્રેશેમના કાયદાના પગલે, યુએસ (US)માં ચાંદીનો વ્યાપક પ્રવાહ શરૂ થયો, જેનો અન્ય ચાંદી રાષ્ટ્રો સાથે વેપાર થતો હતો, અને સોનુ બહાર નીકળી ગયું હતું. 1853માં યુએસ (US) દ્વારા ચાંદીના સિક્કાનું વજન ઘટાડવામાં આવ્યું, જેથી તેને પ્રચલનમાં રાખી શકાય, અને 1857માં વિદેશી ચલણ પદ્ધતિમાંથી કાયદેસરના સિક્કા તરીકેનો દરજ્જો ગુમાવ્યો.

મધ્યસ્થ બેંકોની આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઈનાન્સિયલ સિસ્ટમથી સજ્જ અમેરિકન બેંકોએ ચાંદીમાં ચૂકવણી બંધ કરતા, 1857માં આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઈનાન્સના મુક્ત બેંકિંગની કટોકટીનો યુગ શરૂ થયો. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં આ પડતી અમેરિકન નાગરિક યુદ્ધ માટે એક જવાબદાર પાસુ હતું, અને 1891માં યુએસ (US) સરકારે સોના અને ચાંદીમાં ચુકવણી નિલંબિત કરી દીધી, જેથી ડોલર માટે ચાંદીના ચલણ પદ્ધતિ રચવાના પ્રયાસોનો અસરકારક અંત થયો. 1860-1871 દરમિયાન દ્વિ-ધાતુ માનકો ફરી શરૂ કરવા માટે વિવિધ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા, જેમાં એક ગોલ્ડ અને સિલ્વર ફ્રેન્ક પર આધારિત પણ છે, જોકે, નવી થાપણોનાથી ચાંદીના ઝડપથી થતા અંતર્પ્રવાહના કારણે ચાંદીની અછતથી આ ઉમ્મીદનો અંત આવ્યો.

આ સમયગાળા દરમિયાન મધ્યસ્થ બેંકો અને ચલણ આધારો વચ્ચે આંતરક્રિયાઓના કારણે નાણાકીય અસ્થિરતાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત ઉભો થયો. આર્થિક સ્થિરતા પરથી રચાયેલ આ જોડાણ નવી નોટોના પુરવઠા, પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે નોટો જારી કરવાના સરકારના એકાધિકાર, મધ્યસ્થ બેંક અને મૂલ્યના એક એકમ પરના પ્રતિબંધ સમાન હતું. આ પરિસ્થિતિથી બચવા માટે થયેલા પ્રયાસોના કારણે સમયાંતરો નાણાકીય કટોકટી આવતી ગઈ – જેમા નોટોનું અવમૂલ્યન, અથવા મૂલ્યના સંગ્રહ માટે પ્રચલનમાં ચાંદીનું નિલંબન, અથવા સરકાર તરીકે મંદી હોય, ચુકવણી તરીકે સિક્કાની માંગણીના કારણે પ્રચલનના માધ્યમને અર્થતંત્રમાંથી બહાર ધકેલી નાખ્યું. આ જ સમયે નાટ્યાત્મક રીતે ધિરાણમાં વિસ્તરણ થયું, અને મોટી 1872માં જાપાન સહિત વિવિધ પ્રદેશોમાં મોટી બેંકોને વિશેષાધિકાર મળવા લાગ્યા. ત્યારપછીના સમયગાળામાં નાણાકીય બાબતોમાં મજબૂત આધારોની જરૂરિયાત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની ઝડપી સ્વીકૃતિ ઉત્પન કરી..

== સુવર્ણ વિનિમય ચલણ પદ્ધતિ ==
19મી સદીના અંતથી બાકી રહી ગયેલા કેટલાક ચાંદીની ચલણ પદ્ધતિના દેશોએ યુનાઈટેડ કિંગડમ અથવા યુએસએ (USA)ની ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પ્રમાણે ચાંદીના સિક્કાની કિંમતો નિર્ધારિત કરવાનું શરૂ કરી દીધું. 1898માં, બ્રિટિશ ભારતે ચાંદીના રૂપિયાનું પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ પ્રમાણે મૂલ્યાંકન કર્યું જેની નિર્ધારિત કિંમત 1s 4d રાખવામાં આવી હતી, જ્યારે 1906માં સ્ટ્રેઈટ્સ વસાહતોએ 2s 4d ના નિર્ધારિત દરના સિલ્વર સ્ટ્રેઈટ્સ ડોલર સાથે પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ સામે સુવર્ણમાન વિનિમય ચલણ પદ્ધતિ અપનાવી હતી. આ દરમિયાન સદીના અંત સાથે જ, ફિલિપાઈન્સે ચાંદીના પેસો/ડોલરનું 50 સેન્ટના દરે યુએસ (US) ડોલર સામે મૂલ્યાંકન નિર્ધારિત કર્યું હતું. લગભગ આ જ સમયે આ પ્રકારનું જ મૂલ્યાંકન 50 સેન્ટના દરે મેક્સિકોના ચાંદીના પેસો અને જાપાનના ચાંદીના યેન સાથે થયું હતું. જ્યારે સિઆમે 1908માં સુવર્ણમાન વિનિમય ચલણ પદ્ધતિ અપનાવી હતી, તેથી માત્ર ચીન અને હોંગકોંગમાં ચાંદીની ચલણ પદ્ધતિ રહી હતી.

== ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડ ==
પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ ફાટી નીકળતા જ યુનાઈટેડ કિંગડમ અને સમગ્ર બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાં ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ (સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ)નો અંત આવ્યો. ગોલ્ડ સોવેરિન અને ગોલ્ડ હાફ સોવેરિનના બદલે ટ્રેઝરી નોટોનું પ્રચલન શરૂ થઈ ગયું. જોકે, કાયદેસર ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ (સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ) રદ નહોતું થયું. જ્યારે કોઈકે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડને ગોલ્ડ સ્પીશી (સોનાના સિક્કા) માટે પોતાના કાગળના નાણાંને મુક્ત કરવાની અપીલ કરી ત્યારે, ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પર સફળતાપૂર્વક સ્વદેશાભિમાનની અપીલની અસર પડી હતી. માત્ર 1925ના વર્ષમાં જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાના જોડાણ સાથે બ્રિટન ફરી ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પર પરત ફર્યું ત્યારે, સત્તાવાર રીતે ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ (સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ)નો અંત આવ્યો હતો. 

બ્રિટિશ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટ 1925ના કારણે ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડનો આવિષ્કાર અને ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ (સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ) રદ થવું આ બંને ઘટનાઓ એક સાથે જ બની હતી. નવા ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડના કારણે ગોલ્ડ સ્પીશી સિક્કાઓ ફરી ચલણ તરીકે આવે તેવા કોઈ અણસાર દેખાતા નહોતા. તેના બદલે, કાયદાના કારણે સત્તાધીશોઅને માંગ અનુસાર નિર્ધારિત દરે ગોલ્ડ બુલિયન (સોનાની લગડી)નું વેચાણ કરવાની ફરજ પડી હતી. ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડનો અમલ 1931 સુધી થયો હતો. 1931માં, સમગ્ર એટલાન્ટિક મહાસાગરના વિસ્તારમાં મોટાપાયે સોનાનો જથ્થો બહાર જતો રહેવાના કારણે યુનાઈટેડ કિંગડમે નાછુટકે ગોલ્ડ બુલિયન સ્ટાન્ડર્ડને નિલંબિત કરવાનો વારો આવ્યો. મહામંદી સાથે સંકળાયેલા આવા દબાણના કારણે ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડ પર પણ પહેલાથી જ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડવાનું દબાણ આવી ગયું હતું અને યુનાઈટેડ કિંગડમ બાદ તુરંત કેનેડા પણ તેને અનુસર્યું હતું.

== ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ અપનાવવાની તારીખો ==
* 1704: ધ બ્રિટિશ વેસ્ટ ઈન્ડિઝ ‘ડે ફેક્ટો’ રાણી એન્નેની જાહેરાત બાદ.
* 1717: કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન ‘ડે ફેક્ટો’ આઈઝેક ન્યૂટન દ્વારા ટંકશાળ ગુણોત્તરનું પુનરાવર્તન કરાયા બાદ, 1 ગુનેઆને 22 કેરેટ ક્રાઉન ગોલ્ડના 129.438 ગ્રેઈન (8.38 ગ્રામ) પર.&lt;ref&gt;{{Cite book|first=Charles P. |last=Kindleberger |authorlink=Charles P. Kindleberger |title=A financial history of western Europe |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=1993 |pages=[http://books.google.com/books?id=PFgIE7_eYwwC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPA60,M1 60–63] |isbn=0-19-507738-5 |oclc=26258644}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ન્યૂટન આઈઝેક, [http://www.pierre-marteau.com/editions/1701-25-mint-reports/report-1717-09-25.html ''ટ્રેઝરી પેપર્સ'' , ભાગ ccviii. ][http://www.pierre-marteau.com/editions/1701-25-mint-reports/report-1717-09-25.html 43, મિન્ટ ઓફિસ, 21 સપ્ટેમ્બર 1717].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઈન થિયરી એન્ડ હિસ્ટ્રી&quot;, બી.જે. ઈચેન્ગ્રીન અને એમ.ફ્રેન્ડ્રેઉ [http://books.google.com.ph/books?id=R66Ctakwm8QC&amp;amp;pg=PA4&amp;amp;lpg=PA4&amp;amp;dq=Britain+bimetallic+1717&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=Mrkd1GsoDq&amp;amp;sig=_6D04NS35BBcGGxDu-ulhhdsbNk&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=exgfS-CyJtGGkAW2g7HkCg&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=4&amp;amp;ved=0CBIQ6AEwAw#v=onepage&amp;amp;q=Britain%20bimetallic%201717&amp;amp;f=false ]&lt;/ref&gt;
* 1818: [[નેધરલેંડ|નેધરલેન્ડ્સ]] – 1 ગ્વીલ્ડરને 0.60561 ગ્રામ સોના પર.
* 1821: [[યુનાઇટેડ કિંગડમ|યુનાઈડેટ કિંગડમ]] ‘કાનૂની રીતે’ એક સોવેરિનને 22 કેરેટ ક્રાઉન ગોલ્ડના 123.27447 ગ્રેઈન્સ પર.
* 1853: કેનેડા, 10 યુએસ (US) ડોલરની સમકક્ષ અમેરિકન ગોલ્ડ ઈગલના જોડાણ સાથે અને ચાર ડોલરને 86.66 સેન્ટ કિંમતના બ્રિટિશ ગોલ્ડ સોવિરન સાથે પણ.  કેનેડાના એકમને 1858માં અમેરિકી એકમની સમકક્ષ બનાવાયો.
* 1854: પોર્ટુગલ 1000 રેઈસને 1.62585 ગ્રામ સોના પર.
* 1863: બ્રેમેનનું મુક્ત હેન્સિયાટિક શહેર 1 બ્રેમેન થેલરને 1.19047 ગ્રામ સોના પર; જર્મન સંઘમાં 1873 માર્કસના અમલીકરણ પહેલા ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ લાવનાર એક માત્ર રાજ્ય.
* 1865: ન્યૂફાઉન્ડલેન્ડ, બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાં ગોલ્ડ સોવેરિન સિવાય પોતાનો અલગ સોનાનો સિક્કો ચલણમાં લાવનાર એક માત્ર પ્રદેશ. ન્યૂફાઉન્ડલેન્ડ ગોલ્ડ ડોલર સ્પેનિશ ડોલર એકમની સમકક્ષ જે બ્રિટિશ પૂર્વીય કેરેબિયન પ્રદેશો અને બ્રિટિશ ગુઈનામાં ઉપયોગમાં લેવાતો હતો. 
* 1873: જર્મન સામ્રાજ્ય 27 માર્કસ (ℳ)ને 1 કિલો સોના પર.
* 1873: યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ‘હકીકતમાં તો’ 20.67 ડોલર 1 ટ્રોય ઔંસ (31.1 ગ્રામ) સોના પર.  (જુઓ 1873નો નાણાં સિક્કા ધારો).&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Pocket money book: a monetary chronology of the United States |access-date= 2008-11-13 |year=2006 |publisher=[[American Institute for Economic Research]] |location=[[Great Barrington, Massachusetts]] |isbn=0-913610-46-1 |oclc=75968548 |pages=4–6 |author=}}&lt;/ref&gt;
* 1873: લેટિન નાણાકીય સંઘ (બેલ્જીયમ, ઈટાલી, સ્વિટ્ઝરલેન્ડ, ફ્રાન્સ) 31 ફ્રાન્સને 9.0 ગ્રામ સોના પર.
* 1875: સ્કેન્ડિનેવિયન નાણાકીય સંઘ: (ડેન્માર્ક, નોર્વે અને સ્વિડન) 2480 ક્રોનેરને 1 કિલો સોના પર.{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1876: [[ફ્રાન્સ]] આંતરિક પ્રદેશો.{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1876: [[સ્પેઇન|સ્પેન]] 31 પેસેટાસને 9.0 ગ્રામ સોના પર.{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1878: ગ્રાન્ડ ડચી ઓફ ફિનલેન્ડ 31 માર્કસને 9.0 ગ્રામ સોના પર.{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1879: ઓસ્ટ્રીયન સામ્રાજ્ય (જુઓ ઓસ્ટ્રીયન ફ્લોરિન અને ઓસ્ટ્રીયન ક્રાઉન).{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1881: [[આર્જેન્ટીના|આર્જેન્ટિના]] 1 પેસો 1.4516 ગ્રામ સોના પર.{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1885: ઈજિપ્ત.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;&gt;{{Cite web |author=Encyclopedia: |url=http://eh.net/encyclopedia/article/officer.gold.standard |title=Gold Standard &amp;#124; Economic History Services |publisher=Eh.net |date= |access-date=2010-07-24 |archive-date=2005-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051124102010/http://www.eh.net/encyclopedia/article/officer.gold.standard |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 1897: [[રશિયા]] 31 રુબેલ્સને 24.0 ગ્રામ સોના પર.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;/&gt;
* 1897: જાપાન 1 યેનને 0.75 ગ્રામ સોના સુધી અવમૂલ્યાંકિત કર્યું.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;/&gt;
* 1898: ભારત (જુઓ ભારતીય રૂપિયો).{{Citation needed|date=November 2008}}
* 1900: યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ''ડે જુરે''  (જુઓ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ધારો).
* 1903: ફિલિપાઈન્સ સુવર્ણ વિનિમય/યુએસ (US) ડોલર.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;/&gt;
* 1906: ધ સ્ટ્રેઈટ્સ વસાહતો સુવર્ણ વિનિમય/પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;/&gt;
* 1908: સીઆમ સુવર્ણ વિનિયમ/પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ.&lt;ref name=&quot;eh.net&quot;/&gt;

== ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડનું નિલંબન ==
19મી સદીના સમયગાળામાં અનેક વખત સરકારોને મોટા ખર્ચાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, પરંતુ મર્યાદિત મહેસુલ આવકના કારણે ચલણની સોનામાં પરિવર્તિતતા નિલંબિત કરવી પડી હતી. બ્રિટિશ સરકારે નેપોલિયનિક યુદ્ધો દરમિયાન પરિવર્તિતતાને નિલંબિત કરી હતી અને યુએસ (US) સરકારે યુએસ (US) નાગરિક યુદ્ધ વખતે આ પગલું ભર્યું હતું. બંને કિસ્સામાં યુદ્ધ પૂર્ણ થયા બાદ પરિવર્તિતાને ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી.

=== ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ટોચેથી કટોકટી સુધી (1901-1932) ===
==== યુદ્ધના ભંડોળ માટે સોનાની ચુકવણી નિલંબિત ====
અગાઉના મોટા યુદ્ધ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ હેઠળ થયા હોવાથી, પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ વખતે લશ્કરી ગતિવિધિઓના ભંડોળ માટે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડની નોટોની [[સોનું|સોના]]માં પરિવર્તિતતાને 1914માં બ્રિટિશ સરકારે નિલંબિત કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Snowdon |first=Brian |coauthors=Howard R. Vane |encyclopedia=An Encyclopedia of Macroeconomics |title=Gold Standard |url=http://books.google.com/books?id=HSVakrh8TToC&amp;pg=PA293 |access-date= 2008-12-15 |year=2002 |publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=1840643870 |page=293}}&lt;/ref&gt; યુદ્ધના અંત વખતે બ્રિટનમાં સંખ્યાબંધ આદેશાત્મક ચલણ નિયમનો હતા, જેના કારણે પોસ્ટલ મની ઓર્ડર અને ટ્રેઝરી નોટ્સ (ચલણી નોટો) મુદ્રીકૃત થયા હતા. સમય જતા સરકારે આ નોટ્સને બેંક નોટ તરીકે જાહેર કરી હતી જે યુએસ (US) ટ્રેઝરી નોટ્સ (ચલણી નોટો) કરતા અલગ હતી. [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ]] સરકારે પણ આવાજ પગલાં લીધા હતા. યુદ્ધ બાદ, જર્મનીએ પોતાનો સોનાનો જથ્થો મોટાપાયે નુકસાન ભરપાઈમાં ગુમાવ્યો હતો, જેથી ''રિચ્સમાર્ક્સ'' ના ઉત્પાદન માટે સક્ષમ નહોતું, અને આથી નાછૂટકે તેમણે બિનસમર્થિત કાગળના ચલણને જારી કરવાની જરૂર પડી, જેના કારણે 1920ના સમયમાં અતિફુગાવો થયો હતો.

ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડને અમલીકૃત કરવા માટેની ચળવળ માટે ભરપાઈ કાઢવા થયેલા ફ્રાન્કો-પર્સિયન યુદ્ધ પછી જર્મનીના ઉદાહરણના પગલે 1894-1895માં થયેલા સીનો-જાપાનિઝ યુદ્ધ બાદ જાપાને જરુરી ભંડોળ એકઠું કરી લીધુ હતું. જ્યારે પણ સરકારે વિદેશમાથી માંગણી કરી તેની ચર્ચા થઈ ત્યારે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડએ સરકારને પુરતો વિશ્વાસ અપાવ્યો હતો.

જાપાન માટે, પશ્ચિમી બજારોમાં પ્રવેશવા માટે સોના તરફ વળવું જરુરી હતું.&lt;ref name=&quot;ease&quot;&gt;{{Cite book|first=Mark |last=Metzler |title=Lever of Empire: The International Gold Standard and the Crisis of Liberalism in Prewar Japan. |publisher=University of California Press |location=Berkeley |year=2006 |page=[http://eh.net/bookreviews/library/1166] |isbn=0-520-24420-6}}&lt;/ref&gt;

1931માં યુનાઈટેડ કિંગડમ, જાપાન અને સ્કેન્ડિનેવીયન રાષ્ટ્રોએ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web| url=http://www.youtube.com/watch?v=3_ex0sTsb_I&amp;feature=channel|title=FDR Ends Gold Standard in 1933|date=January 2010}}&lt;/ref&gt;

=== મંદી અને બીજુ વિશ્વ યુદ્ધ ===
==== મહામંદીનું લંબાણ ====
કેટલાક આર્થિક ઇતિહાસકારો, જેવા કે યુસી બર્ક્લી પ્રોફેસર બેરી ઈચેન્ગ્રીન, ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની 1920ના આર્થિક મહામંદીના લંબાણ માટે દોષિત ઠરાવે છે.&lt;ref&gt;ઈચેન્ગ્રીન, બેરી (1992) ગોલ્ડન ફીટર્સ: ધ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એન્ડ ધ ગ્રેટ ડીપ્રેસન, 1919-1939. પ્રસ્તાવના.&lt;/ref&gt;  ફેડરલ રિઝર્વના અધ્યક્ષ બેન બેર્નાન્કે અને નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી મિલ્ટન ફ્રેડમેન સહિત અન્યો ફેડરલ રિઝર્વ પર દોષારોપણ કરે છે.&lt;ref&gt;[http://www.federalreserve.gov/BOARDDOCS/SPEECHES/2002/20021108/default.htm યુનિવર્સિટિ ઓફ શિકાગોમાં 8 નવેમ્બર 2002ના રોજ મિલ્ટન ફ્રેડમેનના સન્માન માટે યોજાયલ પરિષદમાં બેન બેર્નેન્કનું ભાષણ.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wnd.com/?pageId=59405 વર્લ્ડનેટડેઈલી, 19 માર્ચ 2008. ]&lt;/ref&gt; ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડએ મધ્યસ્થ બેન્કોની નાણાં નીતિને નાણાં પુરવઠો વધારવાની ક્ષમતા અને સરવાળે તેમની વ્યાજ દર ઘટાડવાની ક્ષમતા ઓછી કરીને તેમની પરિવર્તનશીલતા અંકુશિત કરી દીધી છે. યુએસ (US) માં ફેડરલ રિઝર્વને કાયદાકીય રીતે ફેડરલ રિઝર્વ ચલણી નાણાંના 40 % જેટલી રકમ સોનાનાં સ્વરૂપમાં પીઠબળ તરીકે રાખવાની ફરજ પાડવામાં આવી, અને જેથી તેમની તિજોરીઓમાં રહેલા સોનાના ભંડોળ અનુમતી આપે તે કરતા વધુ પ્રમાણમાં નાણાં પુરવઠાનું વિસ્તરણ કરવાનુ શક્ય નહોતું.&lt;ref&gt;[http://www.jstor.org/pss/1807996 નામાંકિત મુદ્દા માટે લાવવામાં આવેલ મૂળ ફેડરલ રિઝર્વ એક્ટ કે જે સુરક્ષિત કરાશે ... સોનામાં 40% ભંડોળ દ્વારા]&lt;/ref&gt;

1930ની શરૂઆતમાં ફેડરલ રિઝર્વે વ્યાજ દર વધારી સુવર્ણમાં ચલણ પદ્ધતિના સંદર્ભમાં ડોલરના ચોક્કસ ભાવોનુ રક્ષણ કરીને, ડોલરની માંગ વધારવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ઊંચા વ્યાજ દરોએ ડોલર પર મંદીના પરિબળોનું દબાણ વધાર્યું અને યુએસ (US) બેંકોમાં થાપણનું પ્રમાણ ઘટી ગયું. વેપારી બેંકોએ પણ 1931માં ફેડરલ રિઝર્વ ચલણી નાણાંનું સોનામાં રૂપાંતર કરાવ્યું, જેથી ફેડરલ રિઝર્વના સોનાના ભંડોળમાં ઘટાડો થયા અને તેને પ્રચલનમાંના ફેડરલ રિઝર્વ ચલણી નાણાંમા સમકક્ષ ઘટાડો કરવાની ફરજ પડી.&lt;ref name=&quot;federalreserve2004&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2004/200403022/default.htm |title=FRB: Speech, Bernanke-Money, Gold, and the Great Depression -March 2, 2004 |publisher=Federalreserve.gov |date=2004-03-02 |access-date= 2010-07-24}}&lt;/ref&gt; ડોલર પરના આવા સટ્ટાકૃત હુમલાએ યુએસ (US) બેંકિંગ તંત્રમા હોબાળો સર્જ્યો. ડોલરના તત્કાળ અવમૂલ્યનના ભયથી ઘણા સ્વદેશી તેમજ વિદેશી થાપણદારોએ પોતાના ભંડોળ સોના કે અન્ય મિલકતોમાં પરિવર્તિત કરવા માટે યુએસ (US) ની બેંકોમાંથી થાપણો પાછી ખેંચાવાનું શરૂ કર્યું.&lt;ref name=&quot;federalreserve2004&quot;/&gt;

બેંકોમાં થયેલ હોબાળાને કારણે લોકો દ્વારા બેંકિંગ તંત્રમાંથી પૈસા પાછા ખેંચવાથી નાણાં પુરવઠામાં બળપૂર્વક સંકોચન મંદીમાં પરિણમયુ; અને નજીવા વ્યાજ દર પણ ઘટ્યા, ફુગાવા દ્વારા ગોઠવવામાં આવેલા વાસ્તવિક વ્યાજ દરો ઊંચા રહ્યા, જેથી પૈસા ખર્ચવાને બદલે બચત કરનારાઓને લાભ થયો, અને અર્થતંત્રમાં વધુ મંદ ગતિ આવી.&lt;ref&gt;[http://eh.net/Clio/ASSAPapers/Hanes.pdf &quot;1930માં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ એવી પરિસ્થિતિમાં મુકાઈ ગયું હતું જે તરલતા શકંજાની શરતોને સંતુષ્ટ કરતી હતી. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609112131/http://eh.net/Clio/ASSAPapers/Hanes.pdf |date=2011-06-09 }}[http://eh.net/Clio/ASSAPapers/Hanes.pdf 1929-1933 દરમિયાન ઓવરનાઈટ દરો શૂન્ય સુધી જતા રહ્યા અને 1930 સુધીમાં તળીયે જ રહ્યા.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609112131/http://eh.net/Clio/ASSAPapers/Hanes.pdf |date=2011-06-09 }}&lt;/ref&gt; કોંગ્રેસની ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડી દઈને બ્રિટનની જેમ યુએસ (US) ચલણ તરતુ ન મૂકવા માટેની જડતાને કારણે અંશતઃ રીતે, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં બ્રિટન કરતાં ઓછી ગતિથી સુધારો થતો હતો. 1933 કે જ્યાં સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ત્યજી દેવાનો નિર્ણય લેવાયો અને અર્થતંત્રમાં સુધારા થવા લાગ્યા ત્યાં સુધી આવુ જ રહ્યું.&lt;ref&gt;''ધ યુરોપીયન ઈકોનોમિ બિટ્વીન વોર્સ'' ; ફેઈન્સ્ટેઈન, ટેમિન, અને ટોનિઓલો&lt;/ref&gt;

==== ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ફરીથી અપનાવતાં બ્રિટિશ અચકાયું ====
1939-1942 ના ગાળા દરમ્યાન &quot;રોકડ આપો અને લઈ જાઓ&quot; આધારે યુએસ (US) તેમજ અન્ય દેશો પાસેથી યુદ્ધસામગ્રી અને હથિયારો ખરીદવા માટે યુકે (UK) દ્વારા તેના મોટા ભાગના સોનાના સંગ્રહ ખતમ કરી દેવામાં આવ્યા.{{Citation needed|date=September 2007}} યુકે (UK)ના સોનાનાં ભંડાર ખૂટી જતાં વિન્સટન ચર્ચિલ યુદ્ધ પહેલાની ઢબની ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પાછા વળવાની અવ્યવહારિકતા સમજી ગયા. સરળ ભાષામાં કહીએ તો યુદ્ધે બ્રિટનને દેવાળિયું બનાવી દીધું. 

જોન મેનાર્ડ કેયનિસ, કે જેઓ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના વિરોધમાં દલીલ કરતા, તેમણે નાણાં છાપવાનો અધિકાર ખાનગી માલિકીની બેંક ઓફ ઈંગ્લેંડને હસ્તક કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. કેયનિસે ફુગાવાની આડ અસરો વિષે ચેતવણી આપતા કહ્યું કે &quot;ફુગાવાની સતત ચાલતી પ્રક્રિયા દ્વારા સરકાર તેમના નાગરિકોની સંપત્તિનો મહત્વનો ભાગ છુપાવી કે જપ્ત કરી શકે છે. આ પદ્ધતિ દ્વારા તે ફક્ત જપ્તિ જ નહીં પણ સ્વચ્છંદ રીતે જપ્તિ કરે છે; ઘણા લોકોને દરિદ્ર કરીને થોડાક લોકોને ધનવાન બનાવવામા આવે છે.&quot;&lt;ref&gt;જ્હોન મેન્રેડ ઈકોનોમિક કોન્સિક્વન્સિસ ઓફ ધ પીસ, 1920.&lt;/ref&gt; 

કદાચ આજ કારણને લીધે, 1944માં બ્રેટન વુડ્સ કરાર દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળની સ્થાપના થઈ અને કેટલાક દેશોના ચલણનું યુએસ (US) ડોલરમાં તેમજ તે પછી સોનામાં રૂપાંતરની શક્યતા પર આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય તંત્ર અસ્તિત્વમાં આવ્યું. તેણે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં લાભ મેળવવા માટે દેશો દ્વારા તેમના ચલણમાં હેરફેર કરતા પણ અટકાવ્યા.{{Citation needed|date=January 2010}}

=== યુદ્ધ પછી આંતરરાષ્ટ્રીય સુવર્ણમાન-ડોલર ચલણ પદ્ધતિ (1946-1971) ===
{{Main|Bretton Woods system}}
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ બાદ, બ્રેટન વુડ્સ કરાર દ્વારા ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની સમકક્ષ એક પ્રણાલી અમલમાં મુકવામાં આવી હતી. આ પ્રણાલી હેઠળ, સંખ્યાબંધ દેશોએ તેમના વિનિમય દરો યુએસ (US) ડોલરની સમકક્ષ નિર્ધારિત કર્યા હતા. યુએસ (US) દ્વારા સોનાની કિંમત $35 પ્રતિ ઔંસ રાખવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. ગર્ભિતરીતે, ત્યારે, તમામ ચલણો ડોલરના પ્રમાણમાં નિર્ધારિત થયા જેમના સોનાના સંદર્ભમાં ચોક્કસ મૂલ્યો હતા. ફ્રાન્સના પ્રમુખ ચાર્લ્સ ડે ગૌલેના શાસન હેઠળ 1970 સુધી, ફ્રાન્સે પોતાના ડોલર ભંડોળમાં ઘટાડો કર્યો હતો, યુએસ (US) સરકાર પાસેથી સોનું મેળવવા માટે તેનો વેપાર કર્યો હતો, આ રીતે યુએસ (US) અર્થતંત્રનો વિદેશમાં પ્રભાવ ઘડાટ્યો હતો. વિએતનામના યુદ્ધ માટેના સંઘીય ખર્ચાઓની નાણાં તંગી સહિત આ કારણે, 1971માં પ્રમુખ રિચર્ડ નિક્સને સીધી જ સોનામાં ડોલરની પરિવર્તિતતાને બંધ કરી દીધી હતી, જેના કારણે સમગ્ર તંત્ર ભાંગી પડ્યું હતું, સામાન્યપણે તેને નિક્સોન આંચકા (નિક્સન શોક) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

== પદ્ધતિ ==
કોમોડિટી નાણાંનો સંગ્રહ કરવો તેમજ હેરફેર કરવી મુશ્કેલ છે. તે સરકારને તેમના અધિકારક્ષેત્રમાંના વાણિજ્ય પ્રવાહના નિયમન કે અંકુશની એટલી સરળતા ન આપી શકે જેટલું કે પ્રમાણિત ચલણ આપી શકે છે.  આ રીતે કોમોડિટી નાણાં પ્રતિનિધિરૂપ નાણાંને તાબે થયા અને સોના તેમજ અન્ય રોકડને પીઠબળ તરીકે રાખવામાં આવ્યા.

સોનુ તેની દુર્લભતા, ટકાઉપણા, વિભાજકતા, જંગમ પ્રકૃતિ તથા ઘણી વખત ચાંદી સાથેના સંયોગની તેની ઓળખાણની સરળતાના&lt;ref name=&quot;ease&quot;/&gt; કારણે નાણાંનું એક સર્વસાધારણ સ્વરૂપ હતું.  ચાંદી લાક્ષાણિક રીતે ચલણમાં હેરફેર મુખ્ય માધ્યમ હતું, જ્યાં સોનુ નાણાકીય ભંડોળ માટેની ધાતુ તરીકે હતું.

ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડને અર્થતંત્રની નાણાંની માંગને અનુરૂપ હેરફેર કરવી મુશ્કેલ છે, જે આર્થિક કટોકટીના પ્રત્યુત્તર તરીકે મધ્યસ્થ બેંકો દ્વારા વપરાતાં અન્યોતર માપદંડો સામે વ્યવહારિક અડચણ ઉભી કરી શકે છે.&lt;ref&gt;{{Cite journal |first=Asli |last=Demirgüç-Kunt |coauthors=Enrica Detragiache |year=2005 |month=April |title=Cross-Country Empirical Studies of Systemic Bank Distress: A Survey |journal=[[National Institute Economic Review]] |volume=192 |issue=1 |pages=68–83 |doi=10.1177/002795010519200108 |url=http://ner.sagepub.com/cgi/reprint/192/1/68 |access-date=2008-11-12 |oclc=90233776 |issn=0027-9501 |archive-date=2009-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090531220818/http://ner.sagepub.com/cgi/reprint/192/1/68 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ચલણના પ્રતિ એકમ દીઠ સિક્કાની માત્રા સહિત સોનાનુ પીઠબળ કેવી રીતે અમલમાં મૂકવું તે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ વૈવિધ્યતાપૂર્વક દર્શાવે છે. ચલણ પોતે જ ફક્ત કાગળ છે અને કોઈ ''સ્વાભાવિક''  મૂલ્ય ધરાવતું નથી, પણ તે વેપારીઓ દ્વારા સ્વીકાર્ય છે કારણ કે કોઈ પણ સમયે સમતુલ્ય પદાર્થના બદલામાં તેને પરત કરી શકાય છે. દા.ત. યુએસ (US) નું ચાંદી માટેનુ પ્રમાણપત્ર ચાંદીના સાચા ટુકડાની બદલે પરત કરી શકાય.

પ્રતિનિધિરૂપ નાણાં તથા ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ મહામંદી વખતે કેટલાક દેશોમાં દેખાતા નાણાકીય નીતિના દુરૂપયોગ અને અતિ ફુગાવા સામે નાગરિકોને રક્ષણ આપે છે. જોકે, એ પણ તેની મુશ્કેલીઓ તથા ટીકાકારોથી મુક્ત નહોતા જેથી બ્રેટન વુડ્સ પદ્ધતિના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વીકાર પછી તે અંશતઃ રીતે ત્યજી દેવામા આવ્યા હતા. છેવટે 1971માં એ સમગ્ર તંત્ર પડી ભાંગ્યુ, ત્યાં સુધીમાં લગભગ બધા દેશો આદેશાત્મક નાણાં પદ્ધતિ અપનાવી ચુક્યા હતા.

પાછળથી આવેલા વિશ્લેષણો અનુસાર, જે દેશ વહેલી તકે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડી ગયા તેઓ મહામંદીમાંથી પોતાના અર્થતંત્રના ઉગારવા અંગે વિશ્વાસપાત્ર આગાહી કરી શક્યા. દા.ત. ગ્રેટ બ્રિટન અને સ્કેનડિનેવિયા કે જેમણે 1931માં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડી દીધી, તેઓ ફ્રાન્સ તથા બેલ્જીયમ જેવા લાંબા ગાળા સુધી ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પર રહેનારા રાષ્ટ્રો કરતાં ખૂબ વહેલાં ઉગરી ગયા. ચીન જેવા દેશો કે જ્યાં ચાંદીની ચલણ પદ્ધતિ હતી, તેઓ મંદીને સંપૂર્ણપણે નિવારી શક્યા.  વિકાસશીલ દેશો સહિત અન્ય ઘણાં દેશોમાં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડને છોડવા તથા તે દેશની મંદીની તીવ્રતાના માપદંડ તેમજ તે મંદીમાંથી ઉગરવા માટે લાગેલ સમય વચ્ચે સંબંધ ખૂબ સુસંગત લાગ્યો. આ સમજાવે છે કે મંદીનો સમયગાળો તેમજ અનુભવો જુદા જુદા દેશોના અર્થતંત્રમાં ભિન્ન કેમ રહ્યા.&lt;ref&gt;બેર્નેન્ક, બેન (2 માર્ચ, 2004), &quot;રિમાર્કસ બાય ગવર્નર બેન એસ. બેર્નેન્ક: મની, ગોલ્ડ એન્ડ ધ ગ્રેટ ડીપ્રેસન&quot;, એચ.પાર્કર વિલિસ આર્થિક નીતિ પર લેક્ટરમાં, વોશિંગ્ટન એન્ડ લી યુનિવર્સિટિ, લેક્સિંગ્ટન, વર્જિનિયા.&lt;/ref&gt;

=== ભિન્ન ભિન્ન વ્યાખ્યાઓ ===
100% ભંડોળ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ કે સંપૂર્ણ સુવર્ણમાન પદ્ધતિ ત્યારે જ અમલીકૃત કહેવાય જ્યારે નાણાકીય સત્તાધીશો પાસે તેમના દ્વારા બહાર પડાયેલ બધા જ પ્રતિનિધિરૂપ નાણાંને આપેલ વિનિમય દરે સંપૂર્ણપણે સોનામાં રૂપાંતરિત કરવા પૂરતું સોનુ હોય. ઘણી વખત પ્રચલિત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના અન્ય સ્વરૂપોથી તેને આલગ પાડવા માટે ગોલ્ડ સ્પીશી સ્ટાન્ડર્ડ (સુવર્ણમાન સિક્કા ચલણ પદ્ધતિ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. 100% ભંડોળ સુવર્ણમાનનો અમલ સામાન્યપણે મુશ્કેલ ગણાય{{By whom|date=March 2009}} છે કારણ કે દુનિયાનો સોનાનો જથ્થો સોનાના પ્રવર્તમાન ભાવે વૈશ્વિક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને ઝીલવા માટે ખૂબ નાનો છે. જો તે અમલમાં મૂકવામાં આવે તો સોનાનો ભાવ અનેક ગણો વધી જાય. {{Citation needed|date=March 2009}}

આવુ અપૂર્ણાંક ભંડોળ બેંકિંગ પદ્ધતિને કારણે થાય છે. નાણાંનું ઉત્પાદન મધ્યસ્થ બેંક દ્વારા કરવામાં આવે છે તેમજ હેરાફરીમાં ખર્ચવામાં આવે છે, તેથી નાણાં ગુણાંક દ્વારા વધે છે. પાછળથી અપાતું દરેક ધિરાણ અને પુનઃથાપણ નાણાકીય આધારના વિસ્તરણમાં પરિણમે છે. તેથી, કોલ આપેલ વિનિમય દર સતત ગોઠવતા રહેવું પડે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડમાં (કે જે સંબંધિત દેશોમાંની આંતરિક ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ પર આધારિત છે)&lt;ref&gt;ધ ન્યૂ પેલગ્રેવ ડિક્શનરી ઓફ ઈકોનોમિક્સ, બીજી આવૃત્તિ (2008), ભાગ.3, એસ (S).695&lt;/ref&gt; સોનું કે ચોક્કસ ભાવે સોનામાં પરિવર્તિત કરી શકાય તેવું ચલણ આંતરરાષ્ટ્રીય ચૂકવણી માટેનાં સાધન તરીકે વપરાય છે.  આ પદ્ધતિમાં, જો વિનિમય દર ટંકશાળ દ્વારા નિર્ધારિત દરથી એક દેશથી બીજા દેશ દરિયાઈ માર્ગે સોનું મોકલવાની કિંમત કરતા વધુ પ્રમાણમાં વધે કે ઘટે તો જ્યાં સુધી દરો અધિકૃત  સ્તર પર ન આવે ત્યાં સુધી મોટા પ્રમાણમાં આવક કે જાવક થયા કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઘણી વખત સોના સાટે ચલણ પરત કરવાનો અધિકાર ધરાવતા વ્યક્તિ વિશેષ પર અંકુશ રાખે છે. બ્રેટન વુડ્સ પદ્ધતિ હેઠળ તે વિશેષ ઉપાડ હક્ક(સ્પેશીયલ ડ્રોઈંગ રાઈટ્સ) એટલે કે “એસડીઆરએસ” (SDRs) કહેવાતા હતા.{{Citation needed|date=November 2008}}

== ફાયદાઓ ==
* લાંબા ગાળાની ભાવ સ્થિરતાએ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના એક મોટા ગુણ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;બોર્ડો, માઈકલ ડી. (2008). &quot;ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ&quot;. http://www.econlib.org/library/Enc/GoldStandard.html. ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડનો શ્રેષ્ઠ ગુણ એ છે કે તે લાંબા ગાળાની સ્થિરતાની ખાતરી આપે છે.&lt;/ref&gt; ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ હેઠળ ફુગાવાનું ઊંચું સ્તર ક્યારેક જ જોવા મળે છે તેમજ અતિફુગાવો તો અશક્ય જ છે કારણ કે નાણાં પુરવઠો એજ દરે વધે છે કે જે દરે સોનાનો પુરવઠો વધે છે.  માલસામાનના સતત વધતા પુરવઠાને પહોંચી વળવા હરહંમેશ વધતા રહેતા નાણાંના પ્રમાણને કારણે થતા સમગ્ર અર્થતંત્રમાં ભાવવધારો ક્યારેક જ થાય છે, કારણકે સિક્કામાં પરિવર્તિત કરી શકાય તે માટે ઉપલબ્ધ સોના દ્વારા નાણાકીય ઉપયોગમાં લેવાય તેવા સોનાની માત્રા મર્યાદિત રહે છે. ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ હેઠળ ફુગાવાનું ઊંચું સ્તર ત્યારે જ જોવા મળે કે જ્યારે યુદ્ધને કારણે અર્થતંત્રનો મોટો હિસ્સો નાશ પામે અને ઉત્પાદનના સાધનો ઘટી જાય અથવા સોનાનો કોઈ મોટો એવો નવો સ્ત્રોત મળી આવે.  યુએસ (US) માં આવા યુદ્ધ સમયમાંનો એક સમય નાગરિક યુદ્ધ નો હતો કે જેણે દક્ષિણના અર્થતંત્રનો નાશ કર્યો,&lt;ref&gt;http://eh.net/encyclopedia/article/ransom.civil.war.us {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111224191049/http://eh.net/encyclopedia/article/ransom.civil.war.us |date=2011-12-24 }} નાગરિક યુદ્ધનું અર્થશાસ્ત્ર યુદ્ધ દરમિયાન આવેલી આર્થિક મંદીના કારણે કેન્દ્રને પણ ફુગાવાનો અનુભવ થયો હતો; 1865ના અંતમાં યુદ્ધના કારણે ગ્રાહક મૂલ્ય સૂચકાંક 100થી વધીને 175 પહોંચી ગયો હતો.&lt;/ref&gt; જ્યારે કેલિફોર્નિયાનાં સોનાનાં ધસારાએ બહાર પાડવા માટે ઘણુ બધું સોનુ ઉપલબ્ધ કરાવી આપ્યું.&lt;ref&gt;http://eh.net/encyclopedia/article/whaples.goldrush {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626195316/http://eh.net/encyclopedia/article/whaples.goldrush |date=2012-06-26 }} 1792થી 1847 સુધી કેલિફોર્નિયા સોનાનો ધસારો એકંદરે યુએસ (US)નું સોનાનું ઉત્પાદન માત્ર લગભગ 37 ટન હતું. માત્ર કેલિફોર્નિયાનું ઉત્પાદન 1849માં આ આંકડો વટાવી ગયું, અને 1848થી 1857 સુધીનું વાર્ષિક ઉત્પાદન સરરેશ 76 ટન હતું. ... 1850થી 1855 દરમિયાન હોલસેલ ભાવોમાં ૩૦ ટકા વધારો અને કેલિફોર્નિયા તેમજ ઓસ્ટ્રેલિયામાં સોનાના ઉત્પાદનમાં વધારો અને સોનાના ધસારો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.&lt;/ref&gt;

* સરકાર દ્વારા વધુ પડતા કાગળનું ચલણી નાણું બહાર પાડીને ભાવ વધારવાની શક્તિ પર ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ અંકુશ રાખે છે.  તે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ અપનાવનારા દેશો વચ્ચે ચોક્કસ આંતરરાષ્ટ્રીય વિનિમય દર આપે છે, અને તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં રહેલી અનિશ્વિતતાઓને ઘટાડે છે. ઐતિહાસિક રીતે, વિભિન્ન દેશો વચ્ચેની ભાવ સપાટીની વિષમતાની ચૂકવણીની તુલાનો બંધ બેસાડવા માટેનાં તંત્ર કે જે &quot;મૂલ્ય ભંડોળ પ્રવાહ તંત્ર&quot; તરીકે પણ ઓળખાય છે તેના દ્વારા આપમેળે અંશતઃ કે સંપૂર્ણપણે સમાધાન આવી જાય છે.

* ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતા દીર્ઘકાલીન ખાધ વધારે તેવા ખર્ચાને ખૂબ મુશ્કેલ બનાવી દે છે, કેમકે તે સરકારને તેમના દેવાંનુ વાસ્તવિક મૂલ્ય કૃત્રિમ રીતે વધારી દેતા અટકાવે છે.&lt;ref&gt;Gold and Economic Freedom by Alan Greenspan http://www.constitution.org/mon/greenspan_gold.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925231456/http://constitution.org/mon/greenspan_gold.htm |date=2010-09-25 }}&lt;/ref&gt; સરકારી દેવાના છેલ્લા ઉપાય તરીકે મધ્યસ્થ બેંક અમર્યાદિત ગ્રાહક ન બની શકે. સોનાનો પુરવઠો મર્યાદિત હોવાના કારણે મધ્યસ્થ બેંક ઈચ્છાનુસાર નાણાંના અમર્યાદિત જથ્થાનુ સર્જન કરી શકે નહી.

== ગેરફાયદા ==
[[ચિત્ર:Gold price.png|thumb|250px|1968થી સોનાની કિંમતો (યુએસ (US)$ પ્રતિ ઔંસ), સામાન્ય યુએસ (US) $માં અને ફુગાવા સરભર યુએસ (US) $માં.]]
* ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડનો ઉપયોગ કરી અર્થતંત્ર સોનાના પુરવઠા કરતા વધુ ઝડપે વધતું હોય ત્યાં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ મંદી કે ભાવ ઘટાડાની પરિસ્થિતિ સર્જે છે. જ્યારે અર્થતંત્ર તેના નાણાં પુરવઠા કરતા ઝડપથી વધતુ હોય, તો તે નાણાંનો ઉપયોગ મોટા કદનાં વ્યવહારો કરવા માટે જ કરવો જોઇએ. આ સિદ્ધ કરવા માટેના મુખ્ય રસ્તા નાણાંની ઝડપી હેરફેર અથવા તો વ્યવહારની પડતર ઓછી કરવી હોઈ શકે. જો મંદી પડતરને નીચે લઈ જાય તો નાણાંના દરેક એકમનુ વાસ્તવિક મૂલ્ય ઓછું થઈ જાય છે.  આ રોકડા નાણાંનુ મૂલ્ય ઘટાડે છે અને વાસ્તવિક મિલકતોનું નાણાકીય મૂલ્ય ઘટાડે છે જેથી એ જ મિલકત ઓછા પૈસા આપીને ખરીદી શકાય છે.  પરિણામે તે દેવાનું મૂડી સામેનું પ્રમાણ વધારે છે.  દા.ત. વ્યાજ દરને અચળ રાખતાં, ચોક્કસ દરના ગૃહધિરાણની માસિક પડતર સરખી જ રહે છે,  પણ ઘરની કિંમત ઓછી થઈ જાય છે અને ધિરાણ પરત કરવા માટે જરૂરી નાણાંનું મૂલ્ય વધતું જાય છે. રોકડ બચતો માટે મંદી કે ભાવ ઘટાડો લાભકારક નીવડે છે.{{Citation needed|date=September 2010}}
* મંદી બચતકર્તાઓ&lt;ref&gt;http://online.wsj.com/article/NA_WSJ_PUB:SB10001424052748704779704574554830014559864.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408033454/http://online.wsj.com/article/NA_WSJ_PUB:SB10001424052748704779704574554830014559864.html |date=2011-04-08 }} જેમણે નાણાં બચાવી રાખ્યા હતા તેમને મંદીના કારણે ફાયદો થયો.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://208.106.154.79/story.aspx?82504cb2-de36-4934-bd4f-6912fbca58cc{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} જેમણે બચત કરી હતી તેમને મંદીથી ફાયદો થયો.&lt;/ref&gt; માટે લાભકરક તેમજ દેવાદારો&lt;ref&gt;http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;amp;sid=am.gkYZFlB0A “મંદીએ દેવાદારોને નુક્સાન પહોંચાડ્યું જ્યારે બચતકર્તાઓને ફાયદો કરાવ્યો,” ડ્રૂ મેટુસે ટેલિફોનિક ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું, ન્યૂ યોર્ક ખાતે બેંક ઓફ અમેરિકા સિક્યુરિટીઝ-મેરિલ લિન્ચ ખાતે વરિષ્ઠ અર્થશાસ્ત્રી. “જો તમે હાલમાં ઉધારી લેશો અને અમે મંદીના સમયમાંથી પસાર થઈએ તો, તમારા દેવાની કિંમત ટોચે પહોંચી જાય”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.dailypaul.com/node/120184 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007203050/http://www.dailypaul.com/node/120184 |date=2010-10-07 }} જે તેનાથી વિપરિત બચતકર્તાને લાભ કરાવે છે અને દેવાદારને નુક્સાન કરાવે છે, અને મોટાભાગની સરકારો કે જે આધુનિક યુગમાં સૌથી મોટી દેવાદારો બની રહી છે.&lt;/ref&gt; માટે નુકસાનકારક હોય છે.  આથી દેવાનો વાસ્તવિક બોજો વધે છે, જે દેવાદારોને તેમના ખર્ચા ઓછા કરી દેવું ચૂકવવા અથવા નાદારી નોંધવા વિવશ કરે છે. લેણદારો સમૃદ્ધ બનતા જાય છે, પરંતુ તેઓ પોતાની વધારાની સમગ્ર સંપત્તિ વાપરી નાખવાને બદલે થોડોક ભાગ બચાવી રાખવાનું પસંદ કરી શકે છે. આમ એકંદરે વપરાશ કે ખર્ચની માત્રા ઓછી થવા લાગે છે.&lt;ref name=&quot;economist.com&quot;&gt;http://www.economist.com/node/13610845 ફુગાવો ખરાબ છે, પરંતુ મંદી તો વધુ આકરી છે.&lt;/ref&gt; મંદી મધ્યસ્થ બેંકને પણ તેની ખર્ચ કે વપરાશ વધારવાની શક્તિથી વંચિત કરી દે છે.&lt;ref name=&quot;economist.com&quot;/&gt; મંદીને અંકુશમાં રાખવી ખૂબ મુશ્કેલ ગણાય છે તેમજ તે ગંભીર આર્થિક જોખમ પણ છે. જોકે વ્યવહારમાં સરકારો માટે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છોડી દઈને અથવા કૃત્રિમ ખર્ચા કરીને મંદીને હંમેશા અંકુશમાં રાખવી શક્ય હોય છે.&lt;ref name=&quot;economist.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.economist.com/node/16590992?story_id=16590992&amp;CFID=136849207&amp;CFTOKEN=92989586 | work=The Economist | title=The central bankers' burden | date=2010-07-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://fraser.stlouisfed.org/docs/meltzer/fisdeb33.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815233315/http://fraser.stlouisfed.org/docs/meltzer/fisdeb33.pdf |date=2010-08-15 }}. ઈરવિંગ ફીશર મહામંદીની દેવા મંદી પદ્ધતિ “બે મુખ્ય પાસાઓની તુલનાએ ઉપરોક્ત નામે ગૌણ ભૂમિકા ભજવી છે, અર્થાત તુરંત બાદ મંદી સાથે અને તેનાથી દેવાદારીની શરૂઆત” અને “મારી પાસે, હાલમાં, એવી પ્રબળ ધારણા છે કે આ બે આર્થિક રોગો, દેવાનો રોગ અને ભાવના સ્તરનો રોગ, અન્યોને સાથે રાખવા કરતા વધુ મહત્વપૂર્ણ કારણો છે&quot;.&lt;/ref&gt;
* અત્યાર સુધીમાં ખાણમાંથી ખોદી કાઢવામા આવેલ સોનાની અંદાજીત માત્રા લગભગ 1,42,000 મેટ્રિક ટન છે.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Butterman |first=W.C. |coauthors=Earle B. Amey III |title=Mineral Commodity Profiles—Gold |url=http://pubs.usgs.gov/of/2002/of02-303/OFR_02-303.pdf |format=PDF|access-date= 2008-11-12 |year=2005 |publisher=[[United States Geological Survey]] |location=[[Reston, Virginia]] |oclc=62034878}}{{Page needed|date=September 2010}}&lt;/ref&gt; સોનાનો ભાવ $ 1,000 પ્રતિ ઔંસ કે $ 32,500 પ્રતિ કિલોગ્રામ ધારી લેતાં, અત્યાર સુધી ખોદી કાઢવામાં આવેલા સોનાનુ કુલ મૂલ્ય $ 4.5 ટ્રિલિયન જેટલું થાય. આ રકમ માત્ર યુએસ (US)માં જ ફરતાં નાણાં કરતા પણ ઓછી છે, કે જ્યાં $ 8.3 ટ્રિલિયન કરતા વધુ નાણાં ચલણમાં અથવા થાપણ (M2) તરીકે રહેલા છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.federalreserve.gov/releases/h6/current/default.htm |title=Money Stock and Debt Measures |access-date= 2008-03-16 |publisher=Federal Reserve Board |date=2008-03-13}}&lt;/ref&gt; તેથી, અપૂર્ણાંક બેકિંગ ભંડોળનો ફરજિયાત અંત લાવી ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પાછા વળતા સોનાના પ્રવર્તમાન મૂલ્યમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે, અને તેના કારણે સોનાનાં હાલમાં થતા વપરાશમાં ઘટાડો થશે.&lt;ref name=&quot;Warburton&quot;/&gt; દા.ત. $ 1,000 પ્રતિ ઔંસના પ્રમાણનો ઉપયોગ કરવાને બદલે $ 2,000 પ્રતિ ઔંસનું પ્રમાણ અસરકારક રીતે સોનાનું મૂલ્ય  વધારીને $ 9 ટ્રિલિયન સુધી કરી શકે છે. જોકે, એ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની કાર્યક્ષમતા નહીં પરંતુ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પાછા ફરવાનો ગેરફાયદો છે.  ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના કેટલાક તરફદારો તેને સર્વમાન્ય તથા જરૂરી ગણાવે છે&lt;ref name=&quot;Paul&quot;&gt;{{Cite book|first=Ron |last=Paul |authorlink=Ron Paul |coauthors=[[Lewis Lehrman]] |title=The case for gold: a minority report of the U. S. Gold Commission |url=http://www.mises.org/books/caseforgold.pdf |format=PDF|access-date= 2008-11-12 |publisher=[[Cato Institute]] |location=[[Washington, D.C.]] |year=1982 |page=160 |isbn=0-932790-31-3 |oclc=8763972}}&lt;/ref&gt; જ્યારે અન્યો, કે જે અપૂર્ણાંક ભંડોળ બેંકિંગનો વિરોધ કરતા નથી તેઓ, એવી દલીલ કરે છે કે થાપણ નહી પણ આધારભૂત ચલણ બદલવાની જરૂર છે.{{Citation needed|date=March 2009}} આધારભૂત ચલણ (M0)નું મૂલ્ય ઉપર આપેલ રકમ (M2) ના માત્ર દસમાં ભાગ જેટલું જ છે.&lt;ref&gt;Data from http://www.federalreserve.gov/releases/h6/hist/ ના સ્વરૂપે વ્યાખ્યા આપી. [[:File:Components of the United States money supply2.svg]]&lt;/ref&gt;
* ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ એવુ માને છે કે આર્થિક અધોગતિના સમયમાં નાણાંનો પુરવઠો વધારીને આર્થિક મંદીને ઘટાડી શકાય છે.&lt;ref name=&quot;Mankiw&quot;&gt;{{Cite book|last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth |year=2002 |edition=5th |pages=238–255|isbn=0324171900}}&lt;/ref&gt; ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડનું અનુકરણ કરવાનો અર્થ એવો થાય કે નાણાંની માત્રા સોનાના પુરવઠા દ્વારા નિર્ધારિત થશે, અને નાણાકીય નીતિ આર્થિક મંદીના સમયમા અર્થતંત્રને સ્થિર કરવા માટે ઉપયોગી નહી રહે.&lt;ref name=&quot;Slate: Krugman &quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.slate.com/id/1912/|title=The Gold Bug Variations|last=Krugman |first=Paul |publisher=Slate.com|access-date= 2009-02-13}}&lt;/ref&gt; ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડને મહામંદી માટે અંશતઃ રીતે જવાબદાર ઠરાવવા માટે આવા કારણો આપીને કહેવાય છે કે, ફેડરલ રિઝર્વ બજારમાં કાર્યરત મંદીના પરિબળોને અંકુશમાં રાખવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં ધિરાણનુ વિસ્તરણ કરવામા અસફળ રહ્યું છે. આ પ્રકારના મતના વિરોધીઓ એવી દલીલ કરે છે કે 1930 ના દાયકામાં ફેડરલ રિઝર્વ પાસે ધિરાણ વિસ્તરણ માટે જરૂરી સોનું ઉપલબ્ધ હતું પણ ફેડ સંચાલકો તેનો ઉપયોગ કરવામાં નિષ્ફળ નીવડ્યા હતા.&lt;ref&gt;ટીમ્બરલેક, રિચર્ડ એચ. 2005. &quot;ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એન્ડ ધ રીઅલ બિલ્સ ડોક્ટ્રીન ઈન યુએસ (US) મનિટરી પોલિસી&quot;. ''ઇકોનોમિક જર્નલ વોચ''  2(2): 196-233. [http://econjwatch.org/issues/volume-2-issue-2-august-2005 ]&lt;/ref&gt;
* નાણાકીય નીતિ સોનાનાં ઉત્પાદનના દર દ્વારા નિર્ધારિત થાય છે.  ચલણમાં વપરાતા સોનાની માત્રા વધવાથી ફુગાવો તેમજ ઘટવાથી મંદીની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.&lt;ref name=&quot;BradDeLong&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.j-bradford-delong.net/Politics/whynotthegoldstandard.html |title=Why Not the Gold Standard? |date=1996-08-10 |last=DeLong |first=Brad |authorlink=J. Bradford DeLong |publisher=[[University of California, Berkeley]] |location=[[Berkeley, California]] |access-date=2008-09-25 |archive-date=2010-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101018035441/http://www.j-bradford-delong.net/politics/whynotthegoldstandard.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bordo 2008&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Bordo |first=Michael D. |editor=David R. Henderson |encyclopedia=[[Concise Encyclopedia of Economics]] |title=Gold Standard |url=http://www.econlib.org/library/Enc/GoldStandard.html |access-date= 2010-08-28 |year=2008 |publisher=Liberty Fund |location=Indianapolis |isbn=0-86597-666-X |oclc=123350134}}&lt;/ref&gt; કેટલાક લોકો એવુ પણ માને છે કે મહામંદીની તીવ્રતા તેમજ સમયગાળો વધારવામાં આનો ફાળો હતો, કારણ કે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ મધ્યસ્થ બેંકોને ચુસ્ત નાણાકીય નીતિ અપનાવવા માટે વિવશ કરતી જેથી મંદી સર્જાતી.&lt;ref name=&quot;Warburton&quot;&gt;{{Cite book|last=Warburton |first=Clark |title=Depression, Inflation, and Monetary Policy: Selected Papers, 1945-1953 |url=https://archive.org/details/depressioninflat0000warb |year=1966 |publisher=[[Johns Hopkins University Press]] |location=[[Baltimore]] |oclc=736401 |pages=[https://archive.org/details/depressioninflat0000warb/page/25 25]–35 |chapter=The Monetary Disequilibrium Hypothesis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jdh&quot;/&gt; જોકે મિલ્ટન ફ્રેડમેન એવી દલીલ કરતા કે યૂનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં મહામંદીની તીવ્રતા માટેનું મુખ્ય કારણ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ નહીં પણ ફેડરલ રિઝર્વ હતું, કારણ કે તેણે જાણી જોઈને નાણાકીય નીતિને  ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ માટે જરૂર હોય તે કરતા વધુ કડક રાખી.&lt;ref&gt;http://www.pbs.org/fmc/interviews/friedman.htm &quot;''ફેડરલ રિઝર્વ પ્રવૃત્તિ માટે અપાયેલા સ્પષ્ટતા પૈકી એક એ છે કે, તેઓ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ સાથે જોડાયેલા છે.. '' ''સુવર્ણમાન પદ્ધતિ પાસાઓને અંકુશમાં નથી રાખતી, અને ફેડરલ રિઝર્વ પાસે હંમેશ માટે પુરતુ સોનું છે માટે તેમણે હંમેશા જ્યારે પણ નાણાંના જથ્થામાં વધારો કર્યો છે જ્યારે સોનાની જરૂરિયાતને જાળવી રાખી છે. '' &lt;/ref&gt; ઉપરાંત 1936 અન 1937માં ફેડરલ રિઝર્વ  દ્વારા બેંક ભંડોળમાં કરવામા આવેલા ત્રણ વધારા કે જેમણે બેંક ભંડોળ બમણું કરી દીધુ&lt;ref&gt;http://www.jstor.org/pss/4538817 ઓગસ્ટ 1936થી મે 1937 દરમિયાન ફેડરલ રિઝર્વે અનામતની જરૂરિયાત બમણી કરી દીધી.&lt;/ref&gt; તે નાણાં પુરવઠાનાં વધુ એક સંકોચન તરફ દોરી ગયા.
* જોકે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ લાંબા ગાળાની ભાવ સ્થિરતા આપે છે પણ ટૂંકા ગાળામા તે ભાવોની ભારે હિલચાલ પણ સર્જે છે.  યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં 1879 થી 1913ની વચ્ચે ભાવસપાટીની વાર્ષિક વધઘટનો ગુણાંક તફાવત 17.0 હતો જ્યારે 1943 થી 1990 વચ્ચે તે ફક્ત 0.88 હતો.&lt;ref name=&quot;Bordo 2008&quot;/&gt; એન્ના સ્વાર્ત્ઝ તેમજ અન્યો દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં આવી કે આ પ્રકારની ટૂંકા ગાળાની ભાવ અસ્થિરતા નાણાકીય અસ્થિરતા તરફ દોરી જઈ શકે છે કારણકે લેણદારો તેમજ દેવાદારો તેમના દેવાનાં મૂલ્ય વિષે અનિશ્વિત બને છે.&lt;ref&gt;માઈકલ ડી. બોર્ડો અને ડેવીડ સી. વીલોક [http://research.stlouisfed.org/publications/review/98/09/9809dw.pdf ધ ફેડરલ રિઝર્વ બેંક ઓફ સેન્ટ લુઈસમાં ''સમીક્ષા'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107170205/http://research.stlouisfed.org/publications/review/98/09/9809dw.pdf |date=2012-01-07 }} સપ્ટેમ્બર/ઓક્ટોબર 1998.&lt;/ref&gt;
* કેટલાક લોકો એમ કહે છે કે જ્યારે સરકારની આર્થિક પરિસ્થિતિ નબળી હોય ત્યારે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ સટ્ટાકૃત હુમલાઓ પ્રત્યે અતિ સંવેદનશીલ બને છે, છતા બીજા ઘણા લોકો કહે છે કે આ ભય સરકારને જોખમી નીતિઓ (જુઓ નૈતિક સંકટ) અપનાવતી અટકાવે છે. દા.ત. કેટલાક લોકો એવુ માને છે કે 1920ની અસામાન્ય રીતે સરળ ધિરાણ નીતિ પછી મહામંદીમાં પોતાના નાણાંની વિશ્વાસનિયતા  ટકાવી રાખવા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને વ્યાજ દરો ઘટાડવાની ફરજ પડી હતી.&lt;ref name=&quot;jdh&quot;&gt;{{Cite web |first=James D. |last=Hamilton |authorlink=James D. Hamilton |url=http://www.econbrowser.com/archives/2005/12/the_gold_standa.html |title=The gold standard and the Great Depression |access-date=2008-11-12 |work=Econbrowser |date=2005-12-12 |archive-date=2011-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016101704/http://www.econbrowser.com/archives/2005/12/the_gold_standa.html |url-status=dead }} આ પણ જૂઓ {{Cite journal |first=James D. |last=Hamilton |authorlink=James D. Hamilton |year=1988 |month=April |title=Role of the International Gold Standard in Propagating the Great Depression |journal=Contemporary Economic Policy |volume=6 |issue=2 |pages=67–89 |doi=10.1111/j.1465-7287.1988.tb00286.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/120017201/abstract |access-date=2008-11-12 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://archive.today/20130105094836/http://www3.interscience.wiley.com/journal/120017201/abstract |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130105094836/http://www3.interscience.wiley.com/journal/120017201/abstract |date=2013-01-05 }}&lt;/ref&gt; આ ગેરલાભ માત્ર ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ જ નહીં પણ બધી જ ચોક્કસ વિનિમય દર ધરાવતી પદ્ધતિઓમાં રહે છે. ચોક્કસ વિનિયમ દર ધરાવતી તમામ પદ્ધતિઓ નબળી જણાય તે સટ્ટાકૃત હુમલાઓનો ભોગ બની શકે.&lt;ref&gt;http://web.mit.edu/krugman/www/crises.html આ વ્યૂહરચનાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે, બેશક પણે, 1992માં બ્રિટિશ પાઉન્ડ પર જ્યોર્જ સોરોસનો  પ્રહાર. નીચેના કેસ સ્ટડીમાં દલીલ કર્યા પ્રમાણે, કોઈપણ કિસ્સામાં વિનિમય દર તંત્રની બહાર પાઉન્ડ ઘટ્યો હોવાની શક્યતા છે; પરંતુ સોરોસના પગલાંએ અન્ય કોઈ સ્થિતિમાં બહાર આવવા કરતા વહેલા નીકળવાની સ્થિતિ ઉભી કરી.&lt;/ref&gt;
* જો કોઈ દેશ પોતાના ચલણનું અવમૂલ્યન કરવા ઈચ્છતો હોય તો, અવમૂલ્યનની પદ્ધતિના આધારે, આદેશાત્મક ચલણમાં સામાન્ય રીતે સરળ ઘટાડા કરતાં તીવ્ર વધઘટ અનુભવાશે.&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Megan |last=McArdle |authorlink=Megan McArdle |title=There's gold in them thar standards! |url=http://meganmcardle.theatlantic.com/archives/2007/09/theres_gold_in_them_thar_stand.php |work=[[The Atlantic Monthly]] |date=2007-09-04 |access-date= 2008-11-12}}&lt;/ref&gt;

== નવીકૃત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના હિમાયતીઓ ==
ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પુનર્ગમનને ઓસ્ટ્રીયન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સના કેટલાક અનુયાયીઓ, ઉદ્દેશવાદીઓ, ચુસ્ત બંધારણવાદીઓ અને સ્વાતંત્ર્યવાદીઓનો&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cato-at-liberty.org/2009/03/12/time-to-think-about-the-gold-standard/ |title=Time to Think about the Gold Standard? &amp;#124; Cato @ Liberty |publisher=Cato-at-liberty.org |date=2009-03-12 |access-date=2010-07-24 |archive-date=2010-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100829153848/http://www.cato-at-liberty.org/2009/03/12/time-to-think-about-the-gold-standard/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ટેકો મળ્યો કારણ કે તેઓ મધ્યસ્થ બેન્કો દ્વારા આદેશાત્મક ચલણ બહાર પાડવામાં સરકારની ભૂમિકાના વિરોધી હતા. ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડના ઘણા બધા પક્ષકારો અપૂર્ણાંક ભંડોળ બેંકિંગનો ફરજિયાત અંત લાવવાની માંગણી કરે છે.{{Citation needed|date=December 2009}}

ઓસ્ટ્રીયન સ્કૂલના અનુયાયીઓ તથા થોડાક પુરવઠાના પક્ષકરોને છોડી દેતા, કેટલાક કાયદાના ઘડનારાઓ&lt;ref name=&quot;Paul&quot;/&gt; આજે ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પાછા વળવાની તરફેણમાં પણ છે. જોકે યુએસ (US). ફેડરલ રીઝર્વના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ એલન ગ્રીનસ્પેન (કે જે પોતે પહેલાં ઉદ્દેશવાદી હતા) તેમજ સમષ્ટી અર્થશાસ્ત્રી રોબર્ટ બેરો સહિત કેટલાક નામાંકિત અર્થશાસ્ત્રીઓ નક્કર કે રોકડ ચલણ આધારો માટે પોતાની સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરે છે અને આદેશાત્મક નાણાંનાં વિરોધમાં દલીલ કરે છે.&lt;ref name=&quot;Salerno &quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cato.org/pubs/pas/pa016.html |title=The Gold Standard: An Analysis of Some Recent Proposals |last=Salerno |first=Joseph T. |date=1982-09-09 |work=Cato Policy Analysis |publisher=Cato Institute |access-date= 2009-03-23 }}&lt;/ref&gt; ગ્રીનસ્પેને 1966ના તેમના વિખ્યાત વિશ્લેષણ પત્ર &quot;ગોલ્ડ એન્ડ ઈકોનોમીક ફ્રીડમ&quot;માં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ પાછા વળવા માટે દલીલ કરી, જેમા તેમણે આદેશ ચલણના સમર્થકોને &quot;વેલફેર સ્ટેટિસ્ટ&quot; કે જેમનો ઉદ્દેશ  ખાધ પૂરવણી માટે નાણાકીય નીતિનો ઉપયોગ કરવાનો હોય તેવા વર્ણવ્યા. તેમણે એવી દલીલ કરી કે તેમના વખતની (નિક્સન શોક પહેલાંની) આદેશ નાણાં પદ્ધતિમાં ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડનાં કેટલાક અનુકૂળ ગુણધર્મો રહેલાં હતા કારણ કે મધ્યસ્થ બેંકરોએ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ અસ્તિત્વમાં જ હોય તેમ જાણીને નાણાકીય નીતિ અનુસરી.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Greenspan |first=Alan |authorlink=Alan Greenspan |year=1966 |month=July |title=Gold and Economic Freedom |journal=[[The Objectivist]] |volume=5 |issue=7 |url=http://www.constitution.org/mon/greenspan_gold.htm |access-date=2008-10-16 |archive-date=2010-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925231456/http://constitution.org/mon/greenspan_gold.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; યુએસ (US) કોંગ્રેસના સભ્ય રોન પૌલ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની પુનઃપ્રતિષ્ઠા માટે સતત દલીલ કરતા, પણ હવે તે સશક્ત હિમાયતી રહ્યાં નથી, બલ્કે મુક્ત બજારમાંથી ઉદભવતા કોમોડિટીના સમૂહનું સમર્થન કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ronpaul.com/2009-11-14/end-the-fed-consider-outlawing-fractional-reserve-banking/ |title=End The Fed &amp; Consider Outlawing Fractional Reserve Banking |date=2009-11-14 |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003070953/http://www.ronpaul.com/2009-11-14/end-the-fed-consider-outlawing-fractional-reserve-banking/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

પ્રવર્તમાન વૈશ્વિક નાણાતંત્ર ભંડોળ ચલણ તરીકે યુએસ (US) ડોલર પર આધાર રાખે છે કે જેના દ્વારા મોટા પાયાના વ્યવહારો, જેમકે સ્વયં સોનાનો ભાવ માપવામાં આવે છે.{{Citation needed|date=August 2009}} ઊર્જા આધારિત ચલણ, ચલણ કે કોમોડિટીના બજાર સમૂહ સહિત ઘણા બધાં વિકલ્પો પ્રસ્તાવિત થયા, જેમાં સોનુ પણ એક વિકલ્પ હતું.

2001માં મલેશિયાના વડાપ્રધાન મહાથિર બિન મોહંમદે નવું ચલણ પ્રસ્તાવિત કર્યુ કે જે શરૂઆતમાં મુસ્લિમ દેશો વચ્ચેના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે ઉપયોગમાં લેવાનું હતું. તેમના દ્વારા પ્રસ્તાવિત ચલણ ઈસ્લામિક સુવર્ણ દિનાર કહેવાતુ અને તે  4.25 ગ્રામ શુદ્ધ સોનાનું (24 કેરટ) બનેલુ હોય છે.  મહાથિર મોહંમદે આ અભિગમનો લેખાજોખાના સ્થિર એકમ તરીકેના તેના આર્થિક ગુણ તેમજ ઈસ્લામિક રાષ્ટ્રો વચ્ચે બંધુત્વ વધારવા માટેના રાજનૈતિક ચિન્હ તરીકે પ્રચાર અને પ્રસાર કર્યો. આ પગલાં ઉઠાવવા પાછળનો મુખ્ય આશય ભંડોળ ચલણ તરીકે યુએસ (US) ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો, અને વ્યાજ વસુલ કરવાની વિરૂદ્ધ એવા ઈસ્લામિક કાયદાઓ પ્રમાણે દેવાં મુક્ત ચલણ સ્થાપિત કરવાનો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Muhammad |last=al-'Amraawi |coauthors=Al-Khammar al-Baqqaali, Ahmad Saabir, Al-Hussayn ibn Haashim, Abu Sayf Kharkhaash, Mubarak Sa'doun al-Mutawwa', Malik Abu Hamza Sezgin, Abdassamad Clarke and Asadullah Yate |url=http://www.islamidag.dk/ulamaongold.html |title=Declaration of 'Ulama on the Gold Dinar |access-date=2008-11-14 |publisher=Islam i Dag |date=2001-07-01 |archive-date=2008-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624073052/http://www.islamidag.dk/ulamaongold.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જોકે, આજ તારીખમાં મહાથિરનું પ્રસ્તાવિત સુવર્ણ-દિનાર પકડ બનાવવામાં નિષ્ફળ નીવડ્યુ છે.

== સોનુ આજે એક ભંડોળ તરીકે ==
સ્વિસ ફ્રેંક (સ્વિસ ફ્રૅંક) 1936 થી માંડીને 2000, કે જ્યાં સુધી તેને સોનામાં પરિવર્તનશીલતાનો&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=IqPMKv1h4uEC&amp;amp;pg=PA33&amp;amp;lpg=PA33&amp;amp;dq=switzerland+gold+convertibility+1926&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=Av1X48sG_i&amp;amp;sig=4ZtA5UfQ2JDb-2bidicu7KFJ4lk&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=BTHgTM7DBYS8lQeqr8T7Aw&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=1&amp;amp;ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&amp;amp;q=switzerland%20gold%20convertibility%201926&amp;amp;f=false&lt;/ref&gt; અંત આણ્યો ત્યાં સુધી, 40 % કાયદાકીય સુવર્ણ ભંડોળ આવશ્યકતા પર આધારિત હતું. જોકે, ઘણા દેશો તેમના ચલણની રક્ષા કરવા તેમજ યુએસ (US) ડોલર કે જે તરલ નાણાં ભંડોળના જથ્થા તરીકે કામ કરે છે, તેનાથી નુકશાન થતું અટકાવવા માટેના માધ્યમ તરીકે સુવર્ણ ભંડોળનો મોટો જથ્થો રાખી મૂકે છે. વિદેશી ચલણ તેમજ સરકારી બોન્ડ ઉપરાંત સોનુ લગભગ બધી મધ્યસ્થ બેન્કો{{Fact|date = November 2010}} માટે મુખ્ય નાણાકીય મિલકત તરીકે હોય છે. તે મધ્યસ્થ બેન્કો દ્વારા તેમની જ સરકારોને &quot;આંતરિક ભંડોળ&quot; તરીકે આપતા ધિરાણ સામે નુકશાન નિવારક તરીકે પણ રાખવામાં આવે છે.{{Fact|date = November 2010}}

સોનાનાં સિક્કા તેમજ સોનાની લગડી બંનેનો તરલ બજારોમાં વ્યાપક રીતે વેપાર કરવામાં આવે છે અને તેથી તે હજુ પણ સંપત્તિના ખાનગી સંગ્રહ તરીકે વાપરવામાં આવે છે. કેટલાક ખાનગી રીતે બહાર પડાતા ચલણ, જેવા કે ડિજિટલ સુવર્ણ ચલણ, ને સુવર્ણ ભંડોળ દ્વારા પીઠબળ આપવામાં આવે છે. 1999 માં સોનાનું ભંડોળ તરીકેનું મૂલ્ય જાળવી રાખવા યુરોપિયન મધ્યસ્થ બેન્કે સોના માટેના વોશિંગ્ટન કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જે મુજબ, અગાઉથી નક્કી થયેલ વેચાણને છોડી દેતાં, ન તો તે સટ્ટાકીય હેતુ માટે સોનુ ગીરો આપી શકશે કે ન તો વિક્રેતા તરીકે બજારમાં પ્રવેશી શકશે.


== સંદર્ભો ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== વધુ વાંચન ==
* {{Cite book|first=Richard Franklin |last=Bensel |authorlink=Richard Bensel |title=The political economy of American industrialization, 1877-1900 |url=https://archive.org/details/politicaleconomy0000bens_u0m1 |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=2000 |pages= |isbn=0-521-77604-X |oclc=43552761}}
* {{Cite book|first=Barry J. |last=Eichengreen |authorlink=Barry Eichengreen |coauthors=Marc Flandreau |title=The gold standard in theory and history |url=https://archive.org/details/goldstandardinth0000unse_s7b3 |publisher=[[Routledge]] |location=[[New York City]] |year=1997 |pages= |isbn=0-415-15061-2 |oclc=37743323}}
* {{Cite book|first=Michael D. |last=Bordo |title=Gold standard and related regimes: collected essays |url=https://archive.org/details/goldstandardrela0000bord |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=1999 |pages= |isbn=0-521-55006-8 |oclc=59422152}}
* {{Cite book|first=Michael D |last=Bordo |coauthors=[[Anna Schwartz|Anna Jacobson Schwartz]] and [[National Bureau of Economic Research]] |title=A Retrospective on the classical gold standard, 1821-1931 |publisher=[[University of Chicago Press]] |location=[[Chicago]] |year=1984 |pages= |isbn=0-226-06590-1 |oclc=10559587}}
* {{Cite book|first=Lawrence H. |last=Officer |title=Between the Dollar-Sterling Gold Points: Exchange Rates, Parity and Market Behavior |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Chicago]] |year=2007 |pages= |isbn=0-521-03821-9 |oclc=124025586}}
* {{Cite book|first=Barry J. |last=Eichengreen |authorlink=Barry Eichengreen |title=Golden Fetters: The Gold Standard and the Great Depression, 1919-1939 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[New York City]] |year=1995 |pages= |isbn=0-19-510113-8 |oclc=34383450}}
* {{Cite book|first=Luca |last=Einaudi |title=Money and politics: European monetary unification and the international gold standard (1865-1873) |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2001 |pages= |isbn=0-19-924366-2 |oclc=45556225}}
* {{Cite journal|first=Mark A |last=Roberts |year=1995 |month=March |title=Keynes, the Liquidity Trap and the Gold Standard: A Possible Application of the Rational Expectations Hypothesis |journal=The Manchester School of Economic &amp; Social Studies |volume=61 |issue=1 |pages=82–92 |publisher=[[Blackwell Publishing]] |doi=10.1111/j.1467-9957.1995.tb00270.x |access-date= 2008-11-13}}
* {{Cite book|first=Earl A. |last=Thompson |coauthors=Charles Robert Hickson |title=Ideology and the evolution of vital institutions: guilds, the gold standard, and modern international cooperation |year=2001 |isbn=0-792-37390-1 |oclc=46836861 |publisher=Kluwer Acad. Publ. |location=Boston}}
* {{Cite book|first=Sidney |last=Pollard |title=The gold standard and employment policies between the Wars |url=https://archive.org/details/goldstandardempl0000poll |publisher=Methuen |location=[[London]] |year=1970 |pages= |isbn=0-416-14250-8 |oclc=137456}}
* {{Cite book|first=Hugh Henry |last=Hanna |coauthors=[[Charles Arthur Conant]], [[Jeremiah Jenks]] |title=Stability of international exchange: Report on the introduction of the gold-exchange standard into China and other silver-using countries |url=https://archive.org/details/cu31924013734516 |year=1903 |oclc=6671835}}
* {{Cite web |url=http://www.predecimal.com/p1celtic.php |title=The complete history of British Coinage in 12 parts |access-date=2008-11-13 |work=Predecimal.com |publisher=Chris Perkins |first=Ken |last=Elks |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510080356/http://www.predecimal.com/p1celtic.php |url-status=dead }}
* {{Cite book|title=Banking in modern Japan |publisher=[[Fuji Bank]] |location=[[Tokyo]] |year=1967 |pages= |oclc=254964565 |isbn=0333711394}}
* {{Cite encyclopedia |first=Lawrence H. |last=Officer |editor=[[Steven N. Durlauf]] and [[Lawrence E. Blume]] |title=bimetallism |encyclopedia=[[The New Palgrave Dictionary of Economics, 2nd Edition]] |publisher=Palgrave Macmillan |location=[[Basingstoke]] |year=2008 |isbn=0-333-78676-9 |oclc=181424188 |url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_B000137&amp;goto=bimetalism&amp;result_number=140 |access-date= 2008-11-13 |doi=10.1057/9780230226203.0136}}
* {{Cite book|first=Ian M. |last=Drummond |coauthors=[[The Economic History Society]] |title=The gold standard and the international monetary system 1900-1939 |url=https://archive.org/details/goldstandardinte0000drum |publisher=Macmillan Education |location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire |year=1987 |pages= |isbn=0-333-37208-5 |oclc=18324084}}
* {{Cite book|first=Ralph George |last=Hawtrey |authorlink=Ralph George Hawtrey |title=The Gold Standard in theory and practice |year=1927 |publisher=[[Longman]] |location=[[London]] |oclc=250855462 |isbn=0313221049}}
* {{Cite book|first=Marc |last=Flandreau |title=The glitter of gold: France, bimetallism, and the emergence of the international gold standard, 1848-1873 |url=https://archive.org/details/glitterofgoldfra0000flan |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2004 |pages= |isbn=0-19-925786-8 |oclc=54826941}}
* {{Cite book|first=John |last=Lalor |title=Cyclopedia of Political Science, Political Economy and the Political History of the United States |publisher=Thoemmes Continuum |location=London |origyear=1881 |year=2003 |pages= |isbn=1-84371-093-5 |oclc=52565505}}
* {{Cite book|first=Ben |last=Bernanke |authorlink=Ben Bernanke |coauthors=Harold James |year=1990 |month=October |title=The Gold Standard, Deflation, and Financial Crisis in the Great Depression: An International Comparison |series=Working Paper Series |volume=3488 |publisher=[[National Bureau of Economic Research]] |location=[[Cambridge, Massachusetts]] |oclc=22840844 |url=http://www.nber.org/papers/w3488 |access-date= 2008-11-13}} આ પ્રમાણે પણ પ્રકાશિતઃ {{Cite book|first=Ben |last=Bernanke |authorlink=Ben Bernanke |coauthors=Harold James |chapter=The Gold Standard, Deflation, and Financial Crisis in the Great Depression: An International Comparison |chapterurl=http://books.google.com/books?id=MEfUi2H4cqwC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PRA1-PA33,M1 |editor=[[Glenn Hubbard (economics)|R. Glenn Hubbard]] |title=Financial markets and financial crises |publisher=[[University of Chicago Press]] |location=[[Chicago]] |year=1991 |pages=33–68 |isbn=0-226-35588-8 |oclc=231281602 |access-date= 2008-11-13}}
* {{Cite book|first=Murray Newton |last=Rothbard |authorlink=Murray Rothbard |chapter=The World Currency Crisis |chapterurl=http://books.google.com/books?id=elPzEDHG9ysC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PRA2-PA295,M1 |title=Making Economic Sense |publisher=[[Ludwig von Mises Institute]] |location=[[Burlingame, California]] |year=2006 |pages=295–299 |isbn=0-945466-46-3 |oclc=78624652}}
* {{Cite book|first=Gustav |last=Cassel |authorlink=Gustav Cassel |title=The downfall of the gold standard |url=https://archive.org/details/dli.ministry.12069 |year=1936 |publisher=Clarendon Press |location=[[Oxford]] |oclc=237252}}
* {{Cite book|first=Jorge |last=Braga de Macedo |coauthors=Barry J. Eichengreen and Jaime Reis |title=Currency convertibility: the gold standard and beyond |url=https://archive.org/details/currencyconverti0000unse_j9v7 |publisher=[[Routledge]] |location=[[New York City]] |year=1996 |pages= |isbn=0-415-14057-9 |oclc=33132906}}
* {{Cite book|first=William H. |last=Russell |authorlink=William Huntington Russell |title=The Deceit of the Gold Standard and of Gold Monetization |year=1982 |publisher=American Classical College Press |isbn=0-892-66324-3}}
* {{Cite book|first=Wesley C. |last=Mitchell |authorlink=Wesley Clair Mitchell |title=Gold, prices, and wages under the greenback standard |url=https://archive.org/details/goldpriceswages0000unse |year=1908 |publisher=The University Press |location=[[Berkeley, California]] |oclc=1088693}}
* {{Cite book|first=Kenneth |last=Mouré |title=The gold standard illusion: France, the Bank of France, and the International Gold Standard, 1914-1939 |url=https://archive.org/details/goldstandardillu0000mour |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2002 |pages= |isbn=0-19-924904-0 |oclc=48544538}}
* {{Cite book|first=Tamim A. |last=Bayoumi |coauthors=[[Barry Eichengreen|Barry J. Eichengreen]] and Mark P. Taylor |title=Modern perspectives on the gold standard |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=1996 |pages= |isbn=0-521-57169-3 |oclc=34245103}}
* {{Cite book|first=John Maynard |last=Keynes |authorlink=John Maynard Keynes |title=The economic consequences of Mr. Churchill |year=1925 |publisher=[[Hogarth Press]] |location=[[London]] |oclc=243857880}}
* {{Cite book|first=John Maynard |last=Keynes |authorlink=John Maynard Keynes |title=A treatise on money in two volumes |year=1930 |publisher=MacMillan |location=[[London]] |oclc=152413612}}
* {{Cite book|first=J. Peter |last=Ferderer |title=Credibility of the interwar gold standard, uncertainty, and the Great Depression |year=1994 |publisher=Jerome Levy Economics Institute |location=[[Annandale-on-Hudson, New York]] |oclc=31141890}}
* {{Cite book|first=Pablo Martín |last=Aceña |coauthors=Jaime Reis |title=Monetary standards in the periphery: paper, silver and gold, 1854-1933 |publisher=Macmillan Press |location=[[London]] |year=2000 |pages= |isbn=0-333-67020-5 |oclc=247963508}}
* {{Cite book|first=Giulio M. |last=Gallarotti |title=The anatomy of an international monetary regime: the classical gold standard, 1880-1914 |url=https://archive.org/details/anatomyofinterna0000gall |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1995 |pages= |isbn=0-19-508990-1 |oclc=30511110}}
* {{Cite book|first=Trevor J. O. |last=Dick |coauthors=[[John E. Floyd]] |title=Canada and the Gold Standard: Balance of Payments Adjustment Under Fixed Exchange Rates, 1871-1913 |url=https://archive.org/details/canadagoldstanda0000dick_w1x5 |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=2004 |isbn=0-5216-1706-5 |oclc=59135525}}
* {{Cite book|first=A.G. |last=Kenwood |coauthors=A. L. Lougheed |title=The growth of the international economy 1820–1990 |publisher=[[Routledge]] |location=[[London]] |year=1992 |isbn=91-44-00079-0}}
* {{Cite book|first=Richard |last=Hofstadter |authorlink=Richard Hofstadter |title=The Paranoid Style in American Politics and Other Essays |chapter=Free Silver and the Mind of &quot;Coin&quot; Harvey |publisher=[[Harvard University Press]] |location=[[Harvard]] |year=1996 |isbn=0-674-65461-7 |oclc=34772674}}
* {{Cite book|first=Nathan K. |last=Lewis |title=Gold: The Once and Future Money |url=https://archive.org/details/goldoncefuturemo0000lewi |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |pages= |isbn=0-470-04766-6 |oclc=87151964}}
* {{Cite book|first=Hartley |last=Withers |title=War-Time Financial Problems |year=1919 |url=http://www.gutenberg.org/etext/13045 |access-date= 2008-11-14 |publisher=[[John Murray (publisher)|J. Murray]] |location=[[London]] |oclc=2458983}}
* {{Cite book|first=Mark |last=Metzler |title=Lever of Empire: The International Gold Standard and the Crisis of Liberalism in Prewar Japan. |publisher=[[University of California Press]] |location=[[Berkeley, California]] |year=2006 |page=[http://eh.net/bookreviews/library/1166] |isbn=0-520-24420-6}}&lt;/ref&gt;

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{Spoken Wikipedia|EN_Gold_Standard.ogg|2007-12-04}}
* [http://www.uiowa.edu/ifdebook/faq/faq_docs/gold_standard.shtml ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ શું છે?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091121143147/http://www.uiowa.edu/ifdebook/faq/faq_docs/gold_standard.shtml |date=2009-11-21 }} યુનિવર્સિટિ ઓફ ઈઓવા આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઈનાન્સ અને વિકાસ કેન્દ્ર
* [http://www.bankofengland.co.uk/about/history/ બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડનો ઇતિહાસ] બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ
* [http://www.knology.net/~bilrum/fdrgoldaudio.htm બેંકોની કટોકટી અને સોનાની જપ્ત અંગે ખુલાસા માટે એફડીઆર (FDR)નો 1933નો '''ઓડિયો''' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100714003825/http://www.knology.net/~bilrum/fdrgoldaudio.htm |date=2010-07-14 }}
* [http://www.cato.org/pubs/bp/bp100.pdf નાણાતંત્રમાં શું હજી પણ ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ સોનાના માનક સમાન છે?] અર્થશાસ્ત્રના પીએચડી (Ph.D.) પ્રાધ્યાપક લોરેન્ચ એચ. વ્હાઈટ દ્વારા
* [http://mises.org/story/1829 100 ટકા ગોલ્ડ ડોલર માટેનો કિસ્સો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504112228/http://mises.org/story/1829 |date=2009-05-04 }} અર્થશાસ્ત્રના પ્રતિષ્ઠિત પીએચડી (Ph.D.)પ્રાધ્યાપક મુર્રી એન. રોથબર્ડ દ્વારા
* [http://www.pkarchive.org/cranks/goldbug.html ધ ગોલ્ડ બગ વેરિએશન્સ]{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} અર્થશાસ્ત્રના પીએચડી (Ph.D.) પ્રાધ્યાપક પૌલ કર્ગમેન દ્વારા

[[શ્રેણી:સોનુ]]
[[શ્રેણી:આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર]]
[[શ્રેણી:નાણાં નીતિ]]
[[શ્રેણી:નાણાં અર્થશાસ્ત્ર]]
[[શ્રેણી:બેંકિંગનો ઇતિહાસ]]
[[શ્રેણી:અર્થશાસ્ત્રનો ઇતિહાસ]]
[[શ્રેણી:યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સનો આર્થિક ઇતિહાસ]]
[[શ્રેણી:જાપાનનો આર્થિક ઇતિહાસ]]
[[શ્રેણી:જાપાનનું સામ્રાજ્ય]]</text>
      <sha1>gmpn390y5g1w1bvgvfmb3708gn7u18l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સમ્મેત શિખર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34334</id>
    <revision>
      <id>904409</id>
      <parentid>839994</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16972" sha1="aoqv27ax2i495jpmrzwb9uay0hpepwe" xml:space="preserve">{{જૈનત્વ}}
[[ચિત્ર:Shikharji 2004a.jpg|thumb|300px|right|૨૦મા તીર્થંકરના નિર્વાણની યાદગિરિમાં નિર્માણ કરાયેલ મંદિરોનું દ્રશ્ય, શ્રી સમ્મેત શિખર, પારસનાથ, ઝારખંડ]]
[[Image:Shikharji 2004b.jpg|thumb|300px|right|પાર્શ્વનાથની નિર્વાણ ભૂમિ,શ્રી સમ્મેત શિખર, પારસનાથ, ઝારખંડ]]

'''શિખરજી''' અથવા '''શ્રી સમ્મેત શિખરજી''', અથવા '''પારસનાથ હીલ્સ''',એ ભારતના ઝારખંડ રાજ્યમા ગિરિદીધ નજીક આવેલું એક મહત્ત્વપૂર્ણ જૈન યાત્રા સ્થળ છે. જૈન માન્યતા પ્રમાણે ચોવીસમાંના વીસ તીર્થંકરો અહીં નિર્વાણ પામ્યાં હતાં.

==ભૂગોળ==
શ્રી સમ્મેત શિખર , મધુવન નામના એક ગહન જંગલ થી ઘેરાયલું છે. એકાદ સદી પહિલાં સુધી તે કોઈ પણ જન વસતિ સો એક માઈલ દૂર હતું. હવે તે નજીક ના શહેર અને નગરો થી રસ્તા માર્ગ્ જોડાયેલ છે. મોટર કાર અને બસો મુસાફરોને નજીકના ડુમરી અને ગિરિધી શહેરથી મધુવન નામના ગામડા સુધી લઈ આવે છે. મધુવનની ટેકરીની તળેટીમાં ઘણી ધર્મશાળાઓ અને મંદિરો આવેલા છે જ્યાં તીર્થ યાત્રાળુઓ આરામ કરે છે. 

અહીંની પોસ્ટ ઓફીસ પારસનાથ કહેવાય છે. મધુવન ગામના મંદિર ની દિવાલ પર કરેલ ચિત્રોમાં પારસનાથ ટેકરીના મંદિરોનું ચિત્રિકરણ છે. આ તીર્થ યાત્રાની ખરેખરી શરૂઆત મધુવનથી થાય છે. મધુવન થી ૨ ૧/૨ માઈલ આગળ બે ઝરણા આવેલાં છે ગાંધર્વ નાલા અને શીતલ નાલા. ગાંધર્વ નાલા થી શિખરના ક્ષેત્રને જૈનો ખૂબ પવિત્ર ગણે છે. ઉત્તર તરફથી પર્વત પર ચઢવું સરળ છે.  

[[શ્વેતાંબર]] અને [[દિગંબર]] સંપ્રદાય વચ્ચે આ તીર્થના તાબાને લઈને મતભેદ છે. જોકે બંને સંપ્રદાય આ સ્થળને સાચવવા માંગે છે.

==ઇતિહાસ==
આ સ્થળનો સૌથી પ્રાચીન ઉલ્લેખ જ્ઞાતાધર્મકથા નામના પ્રાચીન ગ્રંથમાં આવે છે જે પ્રાચીન જૈન ગ્રંથોમાંનો એક છે. તેમાં આ સ્થળનો ઉલ્લેખ ૧૯મા તીર્થંકર મલ્લીનાથ એ આ સ્થળે સમાધિ મેળવી એ સંદર્ભમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ રીતે તેનું નામ સમ્મેત શિખર પડ્યું અર્થાત એકાગ્રતાની ટેકરી કે ફક્ત શિખરજી, પવિત્ર શિખર. ૧૨મી સદીના ગ્રથં પારસનાથ ચરિત્ર માં આ સ્થળનો ઉલ્લેખ અને તેમની સાથે સંબંધ ને કારણે આ સ્થળનું તીર્થધામ તરીકે મહાત્મ્ય વધ્યું. આ ટેકરીઓનો વિકાસ લગભગ બિહારમાં આવેલી ગીધ ટેકરી કે જ્યાં બુદ્ધના શિષ્ય સારીએપુત્ર અન્ય અન્યએ બોધ થયો હતો, તેના પ્રચલિત બનતા થયો.

==જૈનત્વમાં મહત્વ==

શ્રી સમ્મેત શિખરજી પર સમગ્ર ભારત ભરમાંથી તીર્થ યાત્રિઓ આવે છે.

એમ મનાય છે કે અહીં ૨૦ તીર્થંકરો નિર્વાણ પામ્યાં હતાં. તે દરેકની સ્મૃતિમાં આહીં દેરીઓ બનેલ છે.

આ ટેકરીઓને પારસનાથ હીલ્સ તરીકે પણ ઓળખાય છે આ નામ ત્રેવીસમા તીર્થંકર પાર્શ્વનાથ પરથી ઉતરી આવેલુમ્ છે. તેમનું નિર્વાણ પણ અહીં થયું હોવાનું મનાય છે. તેમનું મંદિર જોકે અતિ પ્રાચીન નથી, પરુંતુ મંદિરની અંદર સ્થાપિત મૂર્તિ ઘણી પ્રાચીન છે. મૂર્તિની નીછે સંસ્કૃતમાં લખેન શિલાલેખ પર જણાય છે કે તે મૂર્તિ ઈ.સ. ૧૬૭૮ની છે.  

પુરાતત્વશાસ્ત્રીઓ માને છે કે પારસનાથ ટેકરી પરના વિહરમાન મંદિર ઈ.સ. ૧૭૬૫ જેટલા જુનાં છે જોકે આ સ્થળ તો તેનાથી પણ પ્રાચીન છે. એ વાત નક્કી છે કે નવા મંદિરો પ્રાચીન મંદિરોનો જિર્ણોદ્ધાર કરીને બનાવેલા છે. પ્રાયઃ પ્રાચીન જૈન મંદિરોને તોડીને નવા મંદિરો બનાવવામાં આવે છે.  

દરેક [[તીર્થ]] મંદિર નિર્માણ દ્વારા વ્યક્ત થતી સદીઓની ભક્તિ દર્શાવે છે અને આજ દિવસ સુધી તે યાત્રાળુઓ અને નિયત સમયે ઉજવાતા ઉત્સવો અને મેળાઓનું કેંદ્ર રહ્યો છે. અહીંના ઘનાં મંદિરો એખાવમાં એકદમ અટપટાં લાગે છે પન દરેક મધ્ય યુગમાં પ્રચલિત મંદિર વાસ્તુ રચનાના નિયમોને અધિન બનાવાયા છે. અને તમાં ઉમેરો કરીને વધારાનો માલો, વધારના દેવતાઓ દેરીઓ વધારાના થાંભલા ઉમેરીને સુધારો કરાયો છે. જૈન મંદિરમાં ચોમુખ મંદિરો ઘણાં પ્રચલિત છે અને તે ની ઘની આવૃતિઓ થાય છે. 

શિખરજીની તળેટીમાં ભોમિયાજીનું મંદિર આવેલું છે. એમ કહેવાય છે કે આ મંદિરમાં માથુમ્ ટેકવીને શિખરજેએ પર ચઢાણ કરવાથી ક્યાંય ખોવાઈ જવાનો ભય રહેતો નથી. જો તમે ભૂલા પડી જાવ તો પણ કૂતરા આવીની તમારું માર્ગદર્શન કરે છે તમને સાચા રસ્તે ચડાવી દે છે અને ક્યાંક ગાયબ થઈ જાય છે.

==હાલની ઘટનાઓ==
આ તીર્થની આસપાસના જંગલોમાં ''ભીલ'' તરીકે ઓળકાતી જનજાતિ વસે છે. તેઓ ઘની વિષમ સ્થિતિમાં જીવે છે. ૮૫% લોકો ગરીબી રેખાની નીચે જીવે છે. ઘણી વખત આવી પરિસ્થિતિને કારણે તેઓ લૂંટ જેવા કામ કરે છે. તીર્થની સલામતિ વધારવામાટે મુનિ પ્રેમસાગર નામના જૈન મુનિ આવા લોકોના પુઃનર્વસન માટે [http://www.munipramansagar.net/Pravachan/ShriSevaytan/ShriSevaytan-Eng.html સેવાયતન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723213148/http://www.munipramansagar.net/Pravachan/ShriSevaytan/ShriSevaytan-Eng.html |date=2011-07-23 }} નામે એક સંસ્થા ચલાવે છે. આ સંસ્થા તેમનું જીવન સ્તર સુધારવા કાર્ય કરે છે તેમને સ્વચ્છતા વિષે શીખવાડે છે તેમને સાફ પાણી, મફત શિક્ષણ, મફત વૈદકિય સહાય, ગરીબોને ઢોર આદિની સહાય, વિજલી, જૈવિક ખેતેવે આદિની તાલિમ આદિ યોગની તાલિમ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે આ કાર્ય તીર્થયાત્રિઓ દ્વારા અપાતા દાનથી ચાલે છે.[[File:Shikharji_Parasnath_Giridih.jpg|thumb|શિખરજી ટેકરી પરથી દેખાતા જૈન મંદિરનું એક દ્રશ્ય]]

==સમ્મેત શિખરજી પર નિર્વાણ પામેલ તીર્થંકરોની યાદિ==
#શ્રી [[અજિતનાથ]] સ્વામી 
#શ્રી [[સંભવનાથ]] જી
#શ્રી [[અભિનંદનનાથ]] જી
#શ્રી [[સુમતિનાથ]] જી
#શ્રી [[પદ્મપ્રભ]] જી
#શ્રી [[સુપાર્શ્વનાથ]] જી
#શ્રી [[ચંદ્રપ્રભ]] જી
#શ્રી [[સુવિધિનાથ]] જી
#શ્રી [[શીતલનાથ]] જી
#શ્રી [[શ્રેયાંશનાથ]] જી
#શ્રી [[વિમલનાથ]] જી
#શ્રી [[અનંતનાથ]] જી
#શ્રી [[ધર્મનાથ]] જી
#શ્રી [[શાંતિનાથ]] જી
#શ્રી [[કુંથુનાથ]] જી
#શ્રી [[અરનાથ]] જી
#શ્રી [[મલ્લિનાથ]] જી
#શ્રી [[મુનિસુવ્રત]] જી
#શ્રી [[નેમિનાથ]] જી
#શ્રી [[પાર્શ્વનાથ]] જી

==શિખરજીના મંદિરો==
નીચે શિખરજીના મંદિરોની યાદિ આપેલી છે. મૂળ મંદિરોને કોઈ નંબર આપેલા નથી. વિવિધ ગાઈડ પુસ્તકોમાં વિવિધ ક્રમ આપેલ છે.
#શ્રી ગૌતમ સ્વામી (ગણધર)
#શ્રી કુંથુનાથ પ્રભુ (૧૭મા તીર્થઁકર)
#શાશ્વત જિન શ્રી ઋષભાનન પ્રભુ
#શાશ્વત જિન ચંદ્રાનન પ્રભુ
#શ્રી નમિનાથ પ્રભુ (૨૧મા તીર્થઁકર)
#શ્રી અરનાથ પ્રભુ (૧૮મા તીર્થઁકર)
#શ્રી મલ્લિનાથ પ્રભુ (૧૯મા તીર્થઁકર)
#શ્રી શ્રેયાંસનાથ પ્રભુ (૧૧મા તીર્થઁકર)
#શ્રી સુવિધિનાથ પ્રભુ (૯મા તીર્થઁકર)
#શ્રી પદ્મપ્રભુ (૬ઠ્ઠા તીર્થઁકર)
#શ્રી મુનિસુવ્રત પ્રભુ (૨૦મા તીર્થઁકર)
#શ્રી ચંદ્રપ્રભુ (૮મા તીર્થઁકર)
#શ્રી આદિનાથ પ્રભુ (૧લા તીર્થઁકર)
#શ્રી અનંતનાથ પ્રભુ (14મા તીર્થઁકર)
#શ્રી શીતલનાથ પ્રભુ (10મા તીર્થઁકર)
#શ્રી સંભવનાથ પ્રભુ ( 3rd તીર્થઁકર)
#શ્રી વાસુપુજ્ય પ્રભુ (12મા તીર્થઁકર)
#શ્રી અભિનંદન પ્રભુ ( 4મા તીર્થઁકર)
#શ્રી શુભ સ્વામી ગણધર
#જલમંદિર
#શ્રી ધર્મનાથ પ્રભુ (૧૫મા તીર્થઁકર)
#શાશ્વતજિન શ્રી વર્ધમાન પ્રભુ
#શાશ્વતજિન શ્રી વારિસેન પ્રભુ
#શ્રી સુમતિનાથ પ્રભુ (૫મા તીર્થઁકર)
#શ્રી શાંતિનાથ પ્રભુ (૧૬મા તીર્થઁકર)
#શ્રી મહાવીર પ્રભુ (૨૪મા તીર્થઁકર)
#શ્રી સુપાર્શ્વનાથ પ્રભુ (૭મા તીર્થઁકર)
#શ્રી વિમલનાથ પ્રભુ (૧૩મા તીર્થઁકર)
#શ્રી અજીતનાથ પ્રભુ (બીજા તીર્થઁકર)
#શ્રી નેમિનાથ પ્રભુ (૨૨ મા તીર્થઁકર)
#શ્રી પાર્શ્વનાથ પ્રભુ (૨૩મા તીર્થઁકર)

==શિખરજીની પ્રતિકૃતિ==
જૈનો તેઅમ્ને નાનકડી વસતિ હોય ત્યાં પણ એક મંદિર આદિ નિર્માણ કરાવડાવે છે.આવા મમ્દિરમામ્ પ્રખ્યાત તીર્થની પ્રતિકૃતિ રચવામાં આવે છે એક ફલક પર રચાતી આવી પ્રતિ કૃતિને પટ કહે છે આ થોડા ઉભાર ધરાવતી એક દ્વીપરિમાણીત મોટી છબી હોય છે. ઘણે સ્થળે તેની ત્રિપરિમાણિત પ્રતિકૃતિ પણ હોય છે. ભારતમાં ઘણાં જૈન મંદિરો જેમકે દાદાબારી મંદિર નવી દીલ્હીમાં આને અપરિમાણીત પ્રતિકૃતિ હોય છે.અમેરિકામાં આવેલ [http://www.siddhachalam.org/ સિદ્ધાચલમ] તીર્થની રચના સમ્મેત શિખરને મળતી હોવાનું શોધાયા પછી અહીં શિખરજીની અને જલ મંદિરની એક પરિમાણિનીત પ્રતિકૃતિ રચવાનું નક્કી થયું છે.

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.siddhachalam.org/shikharji/shikharji_at_siddhachalam.php શિખરજીની ટૂંકનું વર્ણન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928040139/http://www.siddhachalam.org/shikharji/shikharji_at_siddhachalam.php |date=2011-09-28 }}
* [http://www.hindubooks.org/temples/bihar/parasnath/index.htm પારસનાથ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019151140/http://www.hindubooks.org/temples/bihar/parasnath/index.htm |date=2014-10-19 }}
* [http://giridih.nic.in/Tourist.htm ગિરિધ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051018105211/http://giridih.nic.in/Tourist.htm |date=2005-10-18 }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=VRRwQOuMXLc ટૂંકો વિડીયો]

[[શ્રેણી:જૈન ધર્મ]]
[[શ્રેણી:તિર્થધામ]]</text>
      <sha1>aoqv27ax2i495jpmrzwb9uay0hpepwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મોવેમ્બર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42599</id>
    <revision>
      <id>904399</id>
      <parentid>900670</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39111" sha1="fq6estgqfvbv1qyq0n2moximwq70087" xml:space="preserve">{{ભાષાંતર}}
[[File:Movember.jpg|thumb|A group of men displaying moustaches grown for Movember.]]
'''મોવેમ્બર''' (મૂછો માટેના અંગ્રેજી શબ્દ મુસ્ટૅચ અને [[નવેમ્બર]]ના સંકરણથી બનાવેલો શબ્દ) એક વાર્ષિક કાર્યક્રમ છે જે એક મહિના સુધી ચાલે છે. આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત તેમાં ભાગ લેનારી વ્યક્તિઓ નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન મૂછો ઉગાડે છે અને વધારે છે. આમ કરવા પાછળનો ઉદ્દેશ પુરુષોમાં થતા પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને અન્ય રોગો પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવવાનો છે. ધ મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન નામની સંસ્થા આ કાર્યક્રમ ચલાવે છે જેનું સંચાલન Movember.com વેબસાઇટ પરથી થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://us.movember.com/about/corporate-governance/ |title=Movember United States - About Movember |publisher=Us.movember.com |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210213934/http://us.movember.com/about/corporate-governance |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મોવેમ્બરનું ધ્યેય છે &quot;પુરુષોના સ્વાસ્થ્યની શકલ બદલવી&quot; (&quot;change the face of men's health.&quot;)&lt;ref&gt;{{cite web |last=Stewart |first=Chato B. |url=http://blogs.psychcentral.com/humor/2010/11/change-the-face-of-mens-health-by-growing-a-moustache-prostate-cancer-and-depression/ |title=Change the FACE of Men’s Health by Growing a Moustache for Prostate Cancer and Depression &amp;#124; Mental Health Humor |publisher=Blogs.psychcentral.com |date=2010-11-17 |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517023104/http://blogs.psychcentral.com/humor/2010/11/change-the-face-of-mens-health-by-growing-a-moustache-prostate-cancer-and-depression/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

પુરુષો (મો બ્રો)ને આ કાર્યક્રમમાં જોડાવવા માટે ઉત્સાહિત કરીને મોવેમ્બર એવો હેતુ સેવે છે કે આના દ્વારા કેન્સરનું વહેલું નિદાન, પરિક્ષણ અને અસરકારક સારવાર થઈ શકે જેના પગલે શક્ય તેટલા મૃત્યુ ટાળી શકાય.. ફક્ત વર્ષમાં એક વખત સ્વાસ્થ્ય પરિક્ષણ કરવા માટે જ પ્રેરીને આ સંસ્થા અટકતી નથી. તે, લોકોને પોતાના કુટુંબમાં કોઈને પહેલા આવું કોઈ કેન્સર થયું હતું કે નહિ તેની જાણકારી મેળવવા અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ જીવનશૈલિ અપનાવવા માટે પણ આહ્વાન કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.myfoxdc.com/dpp/news/national/foxnews/Mustaches-Raise-Millions-for-Mens-Health_25415908 |title=Mustaches Raise Millions for Men's Health |publisher=Myfoxdc.com |date= |access-date=2011-11-30}}&lt;/ref&gt;

ઇ.સ. ૨૦૦૪થી '''મોવેમ્બર ફાઇન્ડેશન''' નામની સખાવતી સંસ્થા ઓસ્ટ્રેલિયા અને નૂઝીલેન્ડમાં મોવેમ્બર કાર્યક્રમનું આયોજન કરતી આવી છે જેના દ્વારા પુરુષોના સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ (જેવી કે પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને હતાશા)ના ઇલાજ માટે ફાળો ઉઘરાવી રહી છે અને લોક જાગૃતિ જગાવી રહી છે. ૨૦૦૭માં આયર્લેન્ડ, [[કેનેડા]], ચેક રિપબ્લિક, ડેન્માર્ક, [[સ્પેન]], [[યુનાઇટેડ કિંગડમ]], [[ઈઝરાયલ]], [[દક્ષિણ આફ્રિકા]], તાઇવાન અને [[યુ.એસ.એ.]]માં પણ મોવેમ્બરની શરૂઆત કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://us.movember.com/momoney/ |title=Movember United States - Mo Money |publisher=Us.movember.com |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121094811/http://us.movember.com/momoney |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Doll |first=Jen |url=http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2011/11/movember_shave.php |title=Movember: Shave Off Your Moustache (and Grow It Back) for Men's Health, Amusement - New York News - Runnin' Scared |publisher=Blogs.villagevoice.com |date=2011-11-01 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111204095318/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2011/11/movember_shave.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

આજે તેનો વ્યાપ ઓસ્ટ્રેલિયાથી લઈને દક્ષિણ આફ્રિકા, યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિક સુધી વિસ્તર્યો છે.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/11/01/living/movember-mustaches/index.html |title='Movember' gets hairy, for a cause |publisher=CNN.com |date=2011-11-01 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;am1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.am980.ca/channels/news/local/story.aspx?ID=1564511 |title=AM980 News Talk Sports From Scary To Hairy, Halloween Is Over But Movember Is Just Starting Local News |publisher=Am980.ca |date= |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt; ૨૦૧૧ સુધીમાં કેનેડા બધા દેશો પૈકી સૌથી વધુ દાન નોંધાવનારો દેશ હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ca.movember.com/momoney/ |title=Canadian website |publisher=Ca.movember.com |date= |access-date=2011-11-30 |archive-date=2011-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129003402/http://ca.movember.com/momoney/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morreale |first=Michael |url=http://www.cbc.ca/radio2/tempo/2011/11/29/tempos-top-five-composer-moustaches/ |title=Example of support:Top five classical composer moustaches |publisher=Cbc.ca |date=2011-11-09 |access-date=2011-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201224119/http://www.cbc.ca/radio2/tempo/2011/11/29/tempos-top-five-composer-moustaches/ |archive-date=2011-12-01 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ૨૦૧૦માં વૃષણના કેન્સર માટે ચાલતા કાર્યક્રમ '''ટૅચબેક''' સાથે મોવેમ્બર ભળી ગઈ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tacheback.co.uk/html/faq.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Tacheback |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2011-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120235444/http://www.tacheback.co.uk/html/faq.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૨માં ધ ગ્લોબલ જર્નલે મોવેમ્બરને વિશ્વની ૧૦૦ ટોચની બિન નફાકારક સંસ્થાઓ (NGO)માં સ્થાન આપ્યું.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://theglobaljournal.net/top100NGOs/ |title=Top 100 NGOs |publisher=The Global Journal |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6FL5ir9V2?url=http://theglobaljournal.net/top100NGOs/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ઇતિહાસ==
===ઉદ્‌ભવ=== 
૧૯૯૯માં ઓસ્ટ્રેલિયન ટીવી ચેનલ સેવન નેટવર્કના સમાચારમાં [[એડિલેઇડ]]ના પુરુષોના એક નાના જૂથના સમાચાર પ્રસારિત થયા હતા જેમણે &quot;મોવેમ્બર&quot; શબ્દ બનાવ્યો અને નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન મૂછો વધારીને સખાવત કરવાના વિચારને જન્મ આપ્યો હતો.&lt;ref name=news&gt;Ashcroft, J. (30 November 1999) &lt;!--If you know the name of the story please insert it inverted commas here--&gt;''Seven Nightly News Movember Mo-Phenomenon |http://www.youtube.com/watch?v=NPH0qQFqs0M|'', [[Seven Network|Channel 7]] Adelaide&lt;/ref&gt; આ ન્યૂઝ રિપોર્ટમાં એડિલેઇડ સ્થિત આ &quot;મોવેમ્બર સમિતિ&quot;ના સભ્યોએ કેવી રીતે એક રાતે પબમાં બેઠાબેઠા તેમને મોવેમ્બરનો વિચાર આવ્યો હતો તે જણાવ્યું હતું. આ લોકોએ ૮૦ જણથી શરૂઆત કરી હતી અને ધ્યેય રાખ્યું હતું પશુઓ માટે જીવદયાનું કામ કરતી સંસ્થા આર.એસ.પી.સી.એ. (RSPCA) માટે ટીશર્ટ્સ વેચીને પૈસા ભેગા કરવાનું. આ કામ માટે તેમણે સૂત્ર ઘડી કાઢ્યું હતું &quot;(કૂતરા-બિલાડાની) મૂછો માટે મૂછો ઉગાડો&quot; (&quot;Growing whiskers for whiskers&quot;).&lt;ref name=news/&gt; આ સમિતિ આજે પ્રચલિત મોવેમ્બર કાર્યક્રમથી અલિપ્ત રહે છે અને દાવો કરે છે કે ૧૯૯૯માં &quot;મોવેમ્બર&quot; શબ્દને જન્મ આપનાર તે છે.&lt;ref name=wars&gt;{{cite web|url = http://www.movember.org/charleskiesIII.html |title = Mo Wars |access-date = 5 November 2007|year = 2007 |publisher = Movember Committee}}&lt;/ref&gt;

૨૦૦૪માં, આ લોકોથી તદ્દન જુદાં એવા [[મેલબોર્ન]] સ્થિત એક જૂથના ૩૦ પુરુષોએ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને પુરુષોમાં હતાશા (ડિપ્રેશન) અંગે જાગૃતિ કેળવવાના ઉદ્દેશ સાથે નવેમ્બરના ૩૦ દિવસ સુધી મૂછો વધારી હતી. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/11/04/movemeber-facial-hair-prostate-cancer-awareness_n_1074615.html |title='Movember' Urges Men To Grow Facial Hair, Fundraise For Prostate Cancer Awareness (SLIDESHOW) |publisher=Huffingtonpost.com |date= 2011-11-04|access-date=2011-11-22 |first=Eleanor |last=Goldberg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://au.movember.com/about/ |title=Movember Australia |publisher=http://www.movember.com.au |date= |access-date=2011-12-07 |archive-date=2011-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212023742/http://au.movember.com/about |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ જૂથ આગળ જતા મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન નામની સખાવતી સંસ્થા બન્યું.

ત્યારથી આજ સુધીમાં મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશને આશરે ૧૭.૫ કરોડ અમેરિકન ડોલર જેટલી માતબર રકમનો ફાળો એકત્ર કર્યો છે,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Flandez |first=Raymund |url=http://philanthropy.com/article/Charity-Tries-New-Messages-and/129716/ |title=Charity Tries New Messages and Logos Every Year - Marketing and Communications - The Chronicle of Philanthropy- Connecting the nonprofit world with news, jobs, and ideas |publisher=Philanthropy.com |date=2011-11-13 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt; જેમાં મોટો હિસ્સો ૨૦૦૬માં આ કાર્યક્રમના યુરોપ, દક્ષિણ આફ્રિકા અને અમેરિકામાં ફેલાવા પછીનો છે.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;am1&quot;/&gt; ૨૦૧૦માં એકલા યુ.એસ.એ.માંથી ભાગ લેનારા લોકોએ જ ૭૫ લાખ અમેરિકન ડોલર ભેગા કર્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smallwerks.com/a-social-media-look-into-the-madness-of-movember |title=A Social Media Look Into the Madness of ‘Movember’ |publisher=SmallWerks |date=2011-11-04 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;

===ચર્ચામાં===
૨૦૦૭માં ન્યૂઝીલેન્ડના વેલિંગ્ટનની સ્કોટ્સ કોલેજે કેટલાક સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓને મૂછો વધારવાને કારણે સત્રાંત પારિતોષિક સમારોહમાં પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ મુક્યો હતો અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાના એક વિદ્યાર્થીને આ જ કારણથી તેની વાર્ષિક પરિક્ષામાં નહિ બેસવા દેવાની ધમકી પણ આપી હતી.&lt;ref name=Dominion&gt;{{cite news
 | first = Lane | last = Nichols  | title =  No mo or no show at exams | url = http://www.stuff.co.nz/stuff/dominionpost/4274452a6000.html | publisher = The Dominion Post
 | date=  16 November 2007 | access-date = 16 November 2007}}&lt;/ref&gt;

૨૦૦૭માં મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશનના કાર્યક્રમો ઓસ્ટ્રેલિયાના ટેબ્લોઇડ સાંપ્રત સમસ્યાઓના કાર્યક્રમ ''ટૂડે ટૂનાઇટ''માં ચમક્યા હતા જેમાં તેના પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે આ સંસ્થા તેને મળેલા નાણાંમાંથી ઘણો મોટો હિસ્સો વહિવટી ખર્ચમાં અને તેના ડાયરેક્ટરોના પગાર પાછળ ખર્ચે છે.&lt;ref&gt;Seymour, B. (26 October 2007 [Eastern Seaboard]; 20 November 2007 [Adelaide]) &lt;!--If you know the name of the story please insert it inverted commas here--&gt;''Today Tonight'', [[Seven Network|Channel 7]] Adelaide&lt;/ref&gt; ૨૦૦૮ના મોવેમ્બર કાર્યક્રમના આર્થિક સરવૈયામાં કેમ્પેઇન કોસ્ટ (વહોવટી ખર્ચ અને ફાળો એકત્રીકરણના કામો) પેટે કુલ મળેલી રકમના ફક્ત ૮% હિસ્સાનો જ ખર્ચ થયાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://au.movemberfoundation.com/about-us/financial-summary/ |title=Financial Summary 2008 |publisher=Au.movemberfoundation.com |date= |access-date=2010-11-24 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204203728/http://au.movemberfoundation.com/about-us/financial-summary |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |title=Givewell Charity Profiles - Movember Foundation |publisher=Givewell.com.au |date=2009-04-30 |access-date=2010-11-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105212/http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ૨૦૦૭માં આ જ ખર્ચ કૂલ દાનના ૯% દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |title=More information Givewell Charity Profiles - Movember Foundation |publisher=Givewell.com.au |date=2009-04-30 |access-date=2010-11-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105212/http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==નિયમો==
મોવેમ્બર વેબસાઇટ પર કાર્યક્રમમાં ભાગલેનારાઓ માટેના નિયમો નીચે મુજબ જણાવવામાં આવ્યા છે:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://us.movember.com/uploads/files/Downloads/Movember%20Rules.pdf |title=Movember Rules |publisher=Movember.com |date=access-date=2011-11-07 |access-date=2012-11-01 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111163741/http://us.movember.com/uploads/files/Downloads/Movember%20Rules.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# એક વખત movember.com પર નોંધણી કરાવ્યા બાદ ''મો બ્રો''એ ૧લી નવેમ્બરે સફાચટ ચહેરે જ શરૂઆત કરવી.
# આખા નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન દરેક ''મો બ્રો''એ [[મૂછ|મૂછો]] વધારવી અને તેની માવજત કરવી આવશ્યક છે.
# મૂછો કલમ સાથે જોડાવી ના જોઈએ (જો તેમ થાય તો તેની ગણતરી દાઢીમાં થઈ જશે).
# મૂછો નીચેની તરફ લંબાઈને હડપચી સુધી ના પહોંચવી જોઈએ (જો તેમ થાય તો તેની ગણતરી બકરા દાઢીમાં થાય).
# દરેક ''મો બ્રો'' પોતે એક મોભાદાર સજ્જન હોય તેવું વર્તન રાખવું.

==ભાગીદારો==
===Movember.com===
૨૦૧૧માં ગુગલ ક્રોમ બ્રાઉઝરે મોવેમ્બર સાથે વિડિયો બનાવવા માટે ભાગીદારી કરી. વિડિયોમાં એવા લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો જેમણે મોવેમ્બર કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હોય અને તેમણે વેબ અને Movember.comનો ઉપયોગ કેવી રીતે લોકોમાં જાગૃતિ કેળવવા માટે અને આ ઉમદા કાર્યમાં ફાળો એકત્ર કરવા માટે કર્યો હતો તેની વાત વણી લેવામાં આવી હતી. આ વિડિયો ૧૧ લાખ કરતા પણ વધુ લોકોએ જોયો હતો. તેમાં હેન્ડ્સમફર્સનું ગાયન &quot;રીપેટ્રિએટેડ&quot; લેવામાં આવ્યું હતું &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://handsomefurs.com/google-chrome/ |title=Google Chrome and Movember |publisher=Handsome Furs |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407131551/http://handsomefurs.com/google-chrome/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Julia Kilgore |url=http://www.advirtues.com/2011/11/18/movember-if-you-dont-know-google-it/ |title=Movember: If You Don’t Know, Google It :: AdVirtues: virtuous advertising is not an oxymoron…and we can prove it! |publisher=AdVirtues |date=2011-11-18 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૦ અને ૨૦૧૧માં મોવેમ્બરે TOMS સાથે લિમિટેડ એડિશન બુટ બનાવવા માટે ભાગીદારી કરી હતી, જે બુટ કાર્યક્રમમાં ભાગલેનારાઓ માટે હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.toms.com/movember |title=Movember - Limited Edition - Help Change the Face of Men's Health |publisher=TOMS.com |date=2011-09-23 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123113204/http://www.toms.com/Movember |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૧માં ક્વોન્ટાસ એરલાઇન્સે મોવેમ્બરને સહાયરૂપ થવાના આશયથી તેના એક વિમાન પર મૂછો ચીતરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/articles/249215/20111114/movember-rules-qantas-growing-mo.htm |title=Movember: Qantas Celebrates by Growing a ‘Mo’ |publisher=Ibtimes.com |date=2011-11-14 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૧માં બોન્ડી બીચ પર વિશ્વનો સૌથી મોટો રેતકિલ્લો (sandcastle) બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું મો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mediamanint.blogspot.com/2010/11/bondi-beach-lifeguards-and-amanda.html&lt;/ref&gt;

===એલચીઓ===
2011 Movember Ambassadors include:
Joe Jonas,&lt;ref&gt;{{cite web |author=Posted on Nov 28th 2011 12:15PM by Sarah Chazan |url=http://blog.music.aol.com/2011/11/28/celebrity-movember-mustaches/?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+AOLMusicBlog+%28AOL+Music+Blog%29 |title=Celebrity 'Movember' Mustaches: Who Grew the Best Facial Fuzz? - AOL Music Blog |publisher=Blog.music.aol.com |date=2011-11-28 |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902094442/http://blog.music.aol.com/2011/11/28/celebrity-movember-mustaches/?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+AOLMusicBlog+%28AOL+Music+Blog%29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Justin Bieber,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/11/20/justin-bieber-grows-movem_n_1103855.html |title=Justin Bieber Grows 'Movember' Mustache |publisher=Huffingtonpost.com |date= 2011-11-20|access-date=2011-11-22 |first=Eleanor |last=Goldberg}}&lt;/ref&gt; 
Cake (Musicians),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spinner.com/2011/11/02/cake-movember-mustache-man-contest/ |title=CAKE Kick Off November With Movember 'Moustache Man' Contest |publisher=Spinner |date=2011-11-02 |access-date=2011-11-22 |archive-url=https://archive.today/20120917154635/http://www.spinner.com/2011/11/02/cake-movember-mustache-man-contest/ |archive-date=2012-09-17 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Foster the People (Musicians),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lightning100.com/2011/11/16/foster-the-people-participate-in-movember/#.TsqqF2AUlLc |title=Foster the People participate in MoVember |publisher=Lightning 100 |date=2011-11-16 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415114911/http://lightning100.com/2011/11/16/foster-the-people-participate-in-movember/#.TsqqF2AUlLc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Morgan Spurlock,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/morgan-spurlock-joins-movember-campaign-to-raise-awareness-for-cancers-affecting-men-133837793.html |title=Morgan Spurlock Joins Movember Campaign to Raise Awareness for Cancers Affecting Men - NEW YORK, Nov. 14, 2011 /PRNewswire/ |location=New York |publisher=Prnewswire.com |date= |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;
George Parros of the Anaheim Ducks,&lt;ref&gt;{{cite web |last=Waxman |first=Matthew |url=http://www.gq.com/sports/profiles/201111/george-parros-nhl-hockey-anaheim-ducks |title=Interview with the Anaheim Ducks' George Parros: Profiles |publisher=GQ |date=2011-11-17 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119221546/http://www.gq.com/sports/profiles/201111/george-parros-nhl-hockey-anaheim-ducks |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Snoop Dogg,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://store.lancasterltd.com/Snoop_Dogg_Movember_T_shirt_p/844-m-01-blk.htm |title=Snoop Dogg's Official Movember T-shirt |publisher=Store.lancasterltd.com |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113185622/http://store.lancasterltd.com/Snoop_Dogg_Movember_T_shirt_p/844-m-01-blk.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Kevin Connolly,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.celebuzz.com/photos/celebrity-mustaches/ |title=Mustache Photos - Kevin Connolly’s Movember Stache - 1 |publisher=Celebuzz |date=2011-11-16 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131083603/http://www.celebuzz.com/photos/celebrity-mustaches/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Johnson |first=Zach |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-beauty/news/kevin-connolly-grows-a-mustache-for-prostate-cancer-awareness-20112111 |title=Kevin Connolly Grows a Mustache for Prostate Cancer Awareness |publisher=UsMagazine.com |date= |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;
Brody Jenner,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://famousdc.com/2011/11/16/movember-update-dcis-kevin-mclaughlin-overtakes-mtvs-brody-jenner/ |title=Movember Update: DCI’s Kevin McLaughlin Overtakes MTV’s Brody Jenner |publisher=FamousDC |date= |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;
Matt Leinart,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.houstontexans.com/2011/11/05/leinart-teammates-support-movember/ |title=Houston Texans – Blog &amp;#124; Leinart, teammates support Movember « |publisher=Blog.houstontexans.com |date=2011-11-05 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425235200/http://blog.houstontexans.com/2011/11/05/leinart-teammates-support-movember/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Bloomberg TV's Matt Miller,&lt;ref&gt;{{cite news|author=10:02 AM ET |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-11-10/-movember-the-mustache-growing-movement.html |title=‘Movember’: The Mustache Growing Movement |publisher=Bloomberg |date=2011-11-10 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;
Mr. Clean,&lt;ref&gt;{{cite web|author=November 2, 2011 by Todd Wasserman 27 |url=http://mashable.com/2011/11/02/mr-clean-movember/ |title=Mr. Clean to Grow a 'Stache for Movember |publisher=Mashable.com |date=2011-11-02 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;
UFC Lightweight Champ Frankie Edgar,&lt;ref&gt;{{cite web |author=by sarah |url=http://www.mmamania.com/2011/11/18/2570983/ufc-lightweight-champion-frankie-edgar-has-agreed-to-give-up-his |title=UFC lightweight champion Frankie Edgar has agreed to give up his babyface to grow a moustache... |publisher=MMAmania.com |date=2011-11-18 |access-date=2011-11-22 }}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
Philip Bloom (Photographer)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://philipbloom.net/2011/10/30/movember2011/ |title=Movember 2011 is upon us. Let those beautiful Moustaches grow and let’s beat prostate cancer! |publisher=Philip Bloom |date=2011-10-30 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111202204447/http://philipbloom.net/2011/10/30/movember2011/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 2010, some of the [[Montreal Canadiens]] were seen sporting moustaches during the month of November, with a video appearing on the Canadiens homepage, thus confirming the worldwide spread of Movember.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://video.canadiens.nhl.com/videocenter/console?catid=1117&amp;id=83340&amp;navid=DL |2 = MTL |3 = home |title = Things Are Getting Hairy |access-date = 19 November 2010 |publisher = NHL Canadiens |archive-date = 14 જુલાઈ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110714180807/http://video.canadiens.nhl.com/videocenter/console?catid=1117&amp;id=83340&amp;navid=DL |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

2009 F1 World Champion Jenson Button started support for Movember by showing off his blond moustache at the Abu Dhabi Grand Prix, returning the presence of the moustache on the F1 podium by finishing 3rd, the first since the 1994 Australian Grand Prix won by Nigel Mansell.

In 2009, many of the [[Australia national rugby union team|Australian rugby union team]] players were seen sporting moustaches during the [[Autumn internationals|Autumn Test Series]].

Many high-profile Australian sports people, celebrities, and dignitaries have supported the Movember Foundation, including World Champion surfer [[Mick Fanning]];&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.worldprosurfers.com/mick-fanning-movember.asp | title = World's Best...Growing Moustaches | date = 14 November 2007 | publisher = World Professional Surfers | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 3 નવેમ્બર 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081103010739/http://worldprosurfers.com/mick-fanning-movember.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; author, columnist, and presenter [[Samantha Brett]];&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2007/11/movember_wrapup.html | title = Movember wrap-up! | date = 28 November 2007 | publisher = Sydney Morning Herald | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 8 એપ્રિલ 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170408081642/http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2007/11/movember_wrapup.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''[[Today (Australian TV program)|Today]]'' sports presenter [[Cameron Williams]]; ex-''[[Big Brother Australia|Big Brother]]'' housemate [[Ryan Fitzgerald]]; Queensland cricket all-rounder [[Andrew Symonds]]; and several AFL players.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20844371-28957,00.html | title = Movember millions | date = 30 November 2006 | publisher = Herald Sun | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 12 સપ્ટેમ્બર 2012 | archive-url = https://archive.ph/20120912111002/www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20844371-28957,00.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; NHL &quot;tough guy&quot; George Parros, alongside Bill McCreary, shaved his mustache to participate in the 2010 Movember event. Brad Pozzi an Australian rules lineback.&lt;ref&gt;Ducks right wing George Parros, who has gained notoriety for his signature moustache during his tenure in the NHL, is leading the charge during the 30-day mustache-growing movement in November. Parros will “start from scratch” by shaving and re-growing his moustache.&lt;/ref&gt;

Movember is regularly supported by sporting organisations and celebrities in New Zealand, with names such as national rugby captain [[Richie McCaw]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lifestyle.msn.co.nz/nzmenslifestyle/mensstyle/8368682/richie-mccaw-supports-movember |title=Richie McCaw supports Movember |publisher=Lifestyle.msn.co.nz |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116054822/http://lifestyle.msn.co.nz/nzmenslifestyle/mensstyle/8368682/richie-mccaw-supports-movember |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; actively involved in supporting the charity.

===સખાવતો===
Since 2004, the Movember Foundation charity has used Movember to raise awareness and funds for [[men's health]] issues in Australia and New Zealand. Monetary proceeds go toward the [[Prostate Cancer Foundation of Australia]], the [[Cancer Society and Mental Health Foundation of New Zealand]], and [[Beyond Blue]].&lt;ref name = ABOUT&gt;{{cite web |url = http://au.movember.com/outcomes/content/Movember-Foundation/ |title = Movember Australia - Movember Foundation |access-date = 4 November 2008 |year = 2008 |publisher = Movember Foundation |archive-url = https://web.archive.org/web/20080719204552/http://au.movember.com/outcomes/content/Movember-Foundation/ |archive-date = 19 જુલાઈ 2008 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;

In 2007, the Foundation launched campaigns in Canada (funds raised go to the [[Prostate Cancer Research Foundation of Canada]]), Spain (FEFOC), the United Kingdom ([http://www.prostate-cancer.org.uk The Prostate Cancer Charity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604160935/http://www.prostate-cancer.org.uk/ |date=2008-06-04 }}), and the United States ([[Prostate Cancer Foundation]] [[LIVESTRONG]]).&lt;ref name = ABOUT/&gt; In the US, Movember's men's health partners are The Prostate Cancer Foundation and LIVESTRONG.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.org/site/c.leJRIROrEpH/b.5822021/k.D891/Movember.htm |title=Movember - Prostate Cancer Foundation |publisher=PCF |date= |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/mobileweb/2011/11/04/movemeber-facial-hair-prostate-cancer-awareness_n_1074615.html |title='Movember' Urges Men To Grow Facial Hair, Fundraise For Prostate Cancer Awareness (SLIDESHOW) |publisher=The Huffington Post |date=2011-11-04 |access-date=2011-11-22}}&lt;/ref&gt;

In 2008, the Movember Foundation started the event in the [[Republic of Ireland]]. The beneficiary in that country is Action Prostate Cancer, an initiative of the [[Irish Cancer Society]].&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://ie.movember.com/outcomes/content/Fundraising-Outcomes/ |title = Fund Raising Outcomes |work = Movember Ireland |access-date = 29 October 2008 |year = 2008 |publisher = Movember Foundation |archive-date = 5 જાન્યુઆરી 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090105193841/http://ie.movember.com/outcomes/content/Fundraising-Outcomes/ |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 

A non-foundation Movember event has been held in the [[Cayman Islands]] by a &quot;MOvember Committee&quot; since 2006. The event has been sponsored by [[CML Offshore Recruitment]] and raises funds for the Cayman Islands Cancer Society.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.movember.ky/diary.php |title = MOvember News |access-date = 29 November 2007 |publisher = Movember.ky |archive-url = https://web.archive.org/web/20080102002258/http://www.movember.ky/diary.php |archive-date = 2 જાન્યુઆરી 2008 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

==લાગતા વળગતા કાર્યક્રમો==
The popularity of Movember as a charity has inspired other annual facial hair growing contests across the world, such as No Shave November and [[Mustache March]].&lt;ref name=&quot;txtstate&quot;&gt;{{cite web |author=University Star |url=http://star.txstate.edu/node/5010 |title=‘Movember’ brings on hairy movement for cancer research &amp;#124; University Star |publisher=Star.txstate.edu |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2012-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601065526/http://star.txstate.edu/node/5010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mustachemarch.com/rules.html |title=rules |publisher=Mustache March |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815005637/http://www.mustachemarch.com/rules.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Such events are not affiliated with Movember, and are not registered charitable foundations,&lt;ref&gt;{{cite news|last=Judkis |first=Maura |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/arts-post/post/no-shave-november-or-movember-the-art-of-the-moustache/2011/11/01/gIQATWzMcM_blog.html |title=No Shave November, or Movember: The art of the moustache - Arts Post |publisher=The Washington Post |date=2011-10-31 |access-date=2011-11-18}}&lt;/ref&gt; although some smaller events have been held to raise money or awareness for different charities.&lt;ref&gt;Steinbacher, Michele. &quot;Bearded Men Knitting Hats helping charities.&quot; Pantagraph, The (Bloomington, IL) 22 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bennett, McLean. &quot;Let it grow: Altoona High rallies for a friend.&quot; Leader-Telegram, The (Eau Claire, WI) 05 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.&lt;/ref&gt; 

Some college students have confused the facial hair contest, No Shave November, with the charity event, Movember.&lt;ref name=&quot;universe.byu.edu&quot;&gt;{{cite web |url=http://universe.byu.edu/index.php/2011/11/29/movember-fest-raises-mens-health-awareness/ |title=Movember Fest raises men’s health awareness &amp;#124; The Universe |publisher=Universe.byu.edu |date=2011-11-29 |access-date=2012-10-29 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; No Shave November is not affiliated with any philanthropic organizations.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailyprincetonian.com/2011/12/07/29577/ |title=Movember |publisher=The Daily Princetonian |date=2011-12-07 |access-date=2012-10-29 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; The facial hair growing contest No Shave November has participants not shaving at all for the month.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Judkis |first=Maura |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/arts-post/post/no-shave-november-or-movember-the-art-of-the-moustache/2011/11/01/gIQATWzMcM_blog.html |title=No Shave November, or Movember: The art of the moustache - Arts Post |publisher=The Washington Post |date=2011-10-31 |access-date=2011-11-09}}&lt;/ref&gt;  
Unlike Movember, No Shave November does not raise funds for testicular and prostate cancer research and allows participants to grow facial hair other than moustaches.&lt;ref name=&quot;txtstate&quot;/&gt; Both men and women participate in the month-long event, with men abstaining from shaving their beards, and women their armpits or legs.&lt;ref&gt;Ashley Wright, Jason. &quot;'Tis the season to be extra hairy.&quot; Tulsa World (OK) 10 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.&lt;/ref&gt; In 2010, a website was mounted explaining the rules of the event, including #1 &quot;No shaving in November and #2 &quot;''No'' shaving in November.&lt;ref&gt;Kaber, Kevin. &quot;Crumb-catchers catching on at UWM | The UWM Post.&quot; UWM Post (Milwaukee, WI) 15 Nov. 2010: 5. Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.&lt;/ref&gt;


==સંદર્ભ==
{{reflist|2}}

==બાહ્ય કડીઓ==
*[http://www.movember.com મોવેમ્બરનું અધિકૃત વેબસાઇટ], મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન વેબપોર્ટલ (ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, આયરલેન્ડ, ન્યૂઝીલેન્ડ, સ્પેન, યુએસએ, યુ.કે.)
*[http://www.movember.org/ મૂળ મોવેમ્બરનું જાળપૃષ્ઠ] ૧૯૯૯થી કાર્યરત મોવેમ્બર સમિતિ

[[Category:પુરુષ સ્વાસ્થ્ય]]</text>
      <sha1>fq6estgqfvbv1qyq0n2moximwq70087</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મોટા કાંડાગરા (તા. મુન્દ્રા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53668</id>
    <revision>
      <id>904428</id>
      <parentid>903546</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T07:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>સાફ-સફાઇ.</comment>
      <origin>904428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3051" sha1="iasqrakx36fku2k0gjeqc82yy574upy" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 22.843412 | longd = 69.528329|
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of =  |
population_total = | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]]ના [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[કચ્છ]] જિલ્લાના [[મુન્દ્રા તાલુકો|મુન્દ્રા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે.&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;{{cite web
 |url          = http://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/english/mundra-taluka.htm
 |title        = કચ્છ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ પર મુન્દ્રા તાલુકાના ગામોની યાદી
 |last         = જિલ્લા-પંચાયત
 |first        = કચ્છ
 |date         = 
 |website      = 
 |publisher    = ગુજરાત સરકાર
 |access-date  = 
 |archive-date = 2013-07-05
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130705082405/http://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/english/mundra-taluka.htm
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt; આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], નોકરી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મગ]] , [[તલ]], [[બાજરી]], [[જુવાર]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
==ભુગોળ==
==ઇતિહાસ==
મોટા કાંડાગરા ગામના નામ વિશે વધુ ઐતિહાસિક માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. પરંતુ, ગુજરાતના [[સોલંકી વંશ|સોલંકી શાસન]] દરમિયાન આ ગામ વસ્યું હશે એવી માહિતી સ્થાનિક લોકોમાં પ્રચલિત છે.  

==આ પણ જુવો==
*  [[મુન્દ્રા]]
*  [[ગુજરાત]]
*  [[ભારત]]
&lt;hr&gt;
{{ઢાંચો:મુન્દ્રા તાલુકાના ગામ}}
==સંદર્ભ==
{{reflist}}


[[શ્રેણી:મુન્દ્રા તાલુકો]]
{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}</text>
      <sha1>iasqrakx36fku2k0gjeqc82yy574upy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શારદા મહેતા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101950</id>
    <revision>
      <id>904405</id>
      <parentid>900097</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16121" sha1="i3eqtj9xdxwq2olb0wdvx7d7dwueskn" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = શારદા મહેતા
| image              = Sharda Sumant Mehta.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| birth_date         = ૨૬ જૂન ૧૮૮૨
| birth_place        = [[અમદાવાદ]]
| death_date         = ૧૩ નવેમ્બર ૧૯૭૦
| death_place        = 
| other_names        = 
| known_for          = સમાજ સુધારક, શિક્ષણ શાસ્ત્રી અને [[ગુજરાતી]] લેખિકા
| spouse             = [[સુમંત મહેતા]]
| children           = [[રમેશ સુમંત મહેતા]]
| relatives          = [[વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ]] (બહેન)
| awards             = 
}}
'''શારદા મહેતા''' (૨૬ જૂન ૧૮૮૨ - ૧૩ નવેમ્બર ૧૯૭૦) એ ભારતીય સમાજ સુધારક, શિક્ષણ શાસ્ત્રી અને [[ગુજરાતી]] લેખિકા હતા. તેઓ [[ગુજરાત]]ના પ્રથમ સ્નાતક મહિલા હતા.&lt;ref name=&quot;Win Entrance Biography&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.winentrance.com/general_knowledge/vidya-gauri-nilkanth.html|title=Win Entrance Biography|access-date=2016-11-10|archive-date=2016-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110174644/http://www.winentrance.com/general_knowledge/vidya-gauri-nilkanth.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== જીવન ==
[[File:Gandhi and Tagore 1920.jpg|thumb|શારદા મહેતા (જમણે), મહાત્મા ગાંધી ‍(ડાબે), [[રવિન્દ્રનાથ ટાગોર]] સાથે, મહિલા વિદ્યાલય, અમદાવાદ ખાતે, ૧૯૨૦]]
શારદા મહેતા ન્યાયાધીશ ગોપીલાલ ધ્રુવ અને બાળાબેન નામના નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારની પુત્રી હતા.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gujaratisahityaparishad.com/prakashan/sarjako/savishesh/Savishesh-Vidyagauri-Nilkanth.html|title=વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ|last=ભટ્ટ|first=પુષ્પા|date=|website=gujaratisahityaparishad.com|publisher=[[ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ]]|language=gu|archive-url = |archive-date=|access-date= 2019-01-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Forbes20052&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ClNEJwXLNQIC&amp;pg=PA173|title=Women in Colonial India: Essays on Politics, Medicine, and Historiography|last=Geraldine Hancock Forbes|publisher=Orient Blackswan|year=2005|isbn=978-81-8028-017-7|pages=124–142, 173}}&lt;/ref&gt; તેઓ સમાજ સુધારક અને કવિ [[ભોળાનાથ દિવેટિયા]]ની પૌત્રી હતા.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last=Sujata|first=Menon|year=2013|editor-last=Sarkar|editor-first=Siddhartha|title=International Journal of Afro-Asian Studies|url=https://books.google.com/books?id=DeaVBAAAQBAJ&amp;pg=PA17|journal=International Journal of Afro-Asian Studies|location=|publisher=Universal-Publishers|volume=4|issue=1|pages=17–18|isbn=978-1-61233-709-8}}&lt;/ref&gt; તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ રાયબાહાદુર મગનભાઈ ગર્લ્સ હાઇ સ્કૂલમાં કર્યું હતું. તેઓ ૧૮૮૭માં મહાલક્ષ્મી શિક્ષક તાલીમ કોલેજના ઍંગ્લો-સ્થાનિક ભાષા વર્ગમાં જોડાયા હતા.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; તેમણે ૧૯૦૧માં વિનયન સ્નાતક (બેચલર ઑફ આર્ટસ)ની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી. તેમની મોટી બહેન [[વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ]] સાથે તેઓ ગુજરાતના પ્રથમ બે મહિલા સ્નાતકો બન્યા હતા.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:20GW&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/70200087|title=વીસમી સદીનું ગુજરાતી નારીલેખન|last=|first=|publisher=સાહિત્ય અકાદમી|others=|year=૨૦૦૫|isbn=8126020350|editor-last=ચૌધરી|editor-first=રઘુવીર|editor-link=રઘુવીર ચૌધરી|edition=૧લી|location=New Delhi|pages=349|language=gu|chapter=લેખિકા-પરિચય|oclc=70200087|editor-last2=દલાલ|editor-first2=અનિલા|editor-link2=અનિલા દલાલ}}&lt;/ref&gt; 

વર્ષ ૧૮૯૮માં ૧૪ વર્ષની ઉંમરે શારદાબહેન [[વડોદરા]]ના [[મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા|મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ]]ના અંગત ડોક્ટર એવા બટુકરામ મહેતાના પુત્ર તેમ જ ગુજરાતના આદિ નવલકથાકાર [[નંદશંકર મહેતા|નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા]]ના દોહિત્ર [[સુમંત મહેતા]] સાથે લગ્નગ્રંથિથી જોડાયા હતાં.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/DSHR-MSM-LCL-mahagujarat-special-by-mira-trivedi-in-divyashree-gujarati-news-5863423-PHO.html?seq=2|title=જય જય ગરવી ગુજરાત, દીપે અરુણું પરભાત|last=|first=|date=૩૦ એપ્રિલ ૨૦૧૮|work=|newspaper=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=૨ મે ૨૦૧૮|via=}}&lt;/ref&gt; પછીથી સુમંત મહેતા વધુ અભ્યાસ માટે ઇંગ્લેંડ ગયા.&lt;ref name=&quot;:20GW&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Forbes20052&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

તેમણે અમદાવાદમાં વનીતા વિશ્રામ મહિલા વિદ્યાલયની સ્થાપના કરી હતી.&lt;ref name=&quot;Forbes20052&quot; /&gt; તેમણે એસ.એન.ડી.ટી. (કર્વે) વિમેન્સ યુનિવર્સિટી સંકળાયેલ કૉલેજની પણ સ્થાપના કરી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; તેઓ [[મહાત્મા ગાંધી]] દ્વારા પ્રભાવિત હતાં. તેમણે ૧૯૧૭માં બળજબરીથી શ્રમ પ્રથા (ગિરમીટિયા) સામે વિરોધ ઉઠાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;Stree Shakti1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/bookS.aspx?author=20|title=Stree Shakti|last=|first=|date=|website=|archive-url = |archive-date=|access-date= 2016-11-10}}&lt;/ref&gt; વર્ષ ૧૯૧૭માં ગોધરા ખાતે યોજાયેલ નવેમ્બર-૧૯૧૭માં રાજકીય પરિષદની સાથે સંસારસુધારા પરિષદ પણ મળી હતી. આ પરિષદ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સહાયક સંસ્થા તરીકે ગણાતી હતી. આ સંસારસુધારા પરિષદનાં પ્રમુખ શારદાબહેન મહેતા સાથે ગુજરાતના આજીવન સમાજસુધારકો જેમ કે પ્રાણલાલ કીરપાભાઈ દેસાઈ, રમણભાઈ નીલકંઠ, ગટુભાઈ અને ડોક્ટર સુમંત મહેતા ઉપરાંત લગભગ છથી સાત હજાર શ્રોતાઓ હાજર રહ્યા હતા. આ પરિષદની ભૂમિકા આપતા ''સમાલોચક'' માસિકમાં નોંધવામાં આવેલ છે કે 'જે પ્રમાણે રાજકીય સુધારાની આવશ્યકતા છે, તે જ પ્રમાણે સામાજિક સુધારાની આવશ્યકતા છે. બંને એકમેકથી જુદા પાડી શકાય તેમ નથી. તેથી તે પ્રસંગનો લાભ લઈને આ બાબતનો વિચાર કરવો, તે હિલચાલને કાંઈક નવીન દિશામાં વાળવા આ સામાજિક પરિષદનો વિચાર કરવામાં આવ્યો છે.'&lt;ref&gt;{{cite web|date=૧૭ નવેમ્બર ૨૦૧૭|title=પહેલી ગુજરાત રાજકીય પરિષદ — ગોધરા : ૧૯૧૭|url=http://opinionmagazine.co.uk/details/3063/pahelee-gujarat-raajkeeya-parishad-godhra-1917|url-status=live|access-date=૧ મે ૨૦૧૮}}{{Dead link|date=જૂન 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ૧૯૧૯માં તેમણે [[ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક]]ને નવજીવનના સંપાદનમાં મદદ કરી હતી.&lt;ref name=&quot;Forbes20052&quot; /&gt; ૧૯૩૦માં તેમણે એક [[ખાદી]] દુકાનની સ્થાપના કરી અને ૧૯૩૪માં અમદાવાદ નજીક [[શેરથા (તા. ગાંધીનગર)|શેરથા]] ખાતે આવેલા તેમના પતિના આશ્રમમાં કામ કર્યું. ૧૯૩૪માં, તેમણે ''અપના ઘર કી દુકાન'' નામની એક સહકારી દુકાનની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૩૪માં તેમણે મહિલા કલ્યાણ માટે 'જ્યોતિ સંઘ'ની સ્થાપના કરી.&lt;ref name=&quot;Stree Shakti1&quot; /&gt; વડોદરા ખાતે તેમણે ''ચીમનાબાઈ સ્ત્રીસમાજ''ની સ્થાપના&lt;ref&gt;http://www.sahityasetu.co.in/issue24/anita.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210414080654/http://www.sahityasetu.co.in/issue24/anita.php |date=2021-04-14 }} સાહિત્યસેતુ ISSN: 2249-2372 વર્ષ-૪, અંક-૬, સળંગ અંક-૨૪, નવેમ્બર-ડિસેમ્બર ૨૦૧૪&lt;/ref&gt; કરી હતી અને મધ્યમ વર્ગની સ્ત્રીઓને સહેલાઇથી આશ્રય મળી શકે તેવી વ્યવસ્થા પણ કરી હતી.

તેમણે વડોદરાના રેલસંકટના સમયમાં, [[મહાગુજરાત આંદોલન]]માં&lt;ref&gt;{{cite web|title=વિદ્યાર્થીનું લોહીલુહાણ- મસ્તક થાળીમાં મૂકી વકીલોને બતાવ્યું|url=http://sandesh.com/student-blood/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414082153/http://sandesh.com/student-blood/|archive-date=૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૧|access-date=૧ મે ૨૦૧૮}}&lt;/ref&gt; કે અન્ય કોઇ પણ સામાજિક કાર્ય વખતે અગ્રેસર રહીને કામ કર્યું હતું.

== લેખન કાર્ય ==
શારદા મહેતા નિબંધલેખક, જીવનકથા લેખક અને અનુવાદક હતા.&lt;ref name=&quot;Datta1988&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=29f0ugEACAAJ|title=Encyclopaedia of Indian Literature: K to Navalram|last=Jani|first=Balvant|publisher=Sahitya Akademi|year=1988|isbn=978-0-8364-2423-2|editor=Datta|editor-first=Amaresh|volume=VIII|location=New Delhi|pages=2658–2659}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:20GW&quot; /&gt; તેમણે [[s:ફ્લૉરેન્સ નાઇટિંગેલનું જીવન ચરિત્ર|''ફ્લોરેન્સ નાઈટીંન્ગલ નું જીવનચરિત્ર'']] (૧૯૦૭), નામે એક જીવનચરિત્ર લખ્યું હતું. ૧૯૩૮માં, તેમણે તેમના જાહેર જીવન વિશે અને મહિલા શિક્ષણ માટે તેમના પ્રયત્નોને આવરી લેતી 'જીવનસંભારણા' નામે આત્મકથા લખી હતી.&lt;ref name=&quot;:20GW&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Srivastava2000&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AgHEF9QhJo8C&amp;pg=PA157|title=Women's Higher Education in the 19th Century|last=Gouri Srivastava|publisher=Concept Publishing Company|year=2000|isbn=978-81-7022-823-3|page=157}}&lt;/ref&gt; તેમાં તે સમયના રાજકીય, સામાજિક અને ઐતિહાસિક સમયનું અને સાથે સાથે સ્ત્રી જાગૃતિનું વર્ણન પણ છે. તેમણે પુષ્કર ચંદવારકર સાથે ''સંભારણા'' ભાગ ૧-૨ (૧૯૫૫-૫૬) લખ્યા છે. ''પુરાણોની બાળબોધક વાર્તાઓ અને બાળકોનું ગૃહશિક્ષણ'' (૧૯૦૫) બાળકોના વાર્તા દ્વારા વિકાસનો હેતુ ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;Datta1988&quot; /&gt;

તેમની બહેન સાથે મળી, તેમણે રોમેશ ચંદ્ર દત્તના પુસ્તક, ''ધ લેક ઓફ પામ્સ'' (૧૯૦૨) નો ''સુધાસુહાસિની'' (૧૯૦૭)ના નામે અનુવાદ કર્યું; અને બરોડાના મહારાણી (ચિમનબાઇ-૨) લિખિત ''પોઝીશન ઑફ વુમન ઇન્ ઈંડિયા'' નો ''હિન્દુસ્તાનમાં સ્ત્રીઓનું સામાજીક સ્થાન'' અથવા ''હિન્દુસ્તાનના સામાજિક જીવનમાં સ્ત્રીઓનું સ્થાન'' (૧૯૧૫) નામે અનુવાદ કર્યો.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:20GW&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stree Shakti&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/bookV.aspx?author=3|title=Stree Shakti|access-date= 2016-11-10}}&lt;/ref&gt; આ ઉપરાંત તેમણે સાતે અન્નાભાઉની નવલકથાનો ''વરણાને કાંઠે'' નામે અનુવાદ કરેલો.&lt;ref name=&quot;Datta1988&quot; /&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* શારદા મહેતા લિખિત [[s:ફ્લૉરેન્સ નાઇટિંગેલનું જીવન ચરિત્ર|ફ્લોરેન્સ નાઈટીંન્ગલનું જીવનચરિત્ર]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikisource|સર્જક:શારદા મહેતા|શારદા મહેતા}}
* [https://sureshbjani.wordpress.com/2011/08/21/%e0%aa%b6%e0%aa%be%e0%aa%b0%e0%aa%a6%e0%aa%be%e0%aa%ac%e0%aa%b9%e0%ab%87%e0%aa%a8-%e0%aa%ae%e0%aa%b9%e0%ab%87%e0%aa%a4%e0%aa%be-shardabahen-mehta/ શારદાબેન મહેતા - પરિચય]
* [https://urvishkothari-gujarati.blogspot.in/2015/03/blog-post_8.html શારદાબહેન મહેતા: જાહેર પ્રવૃત્તિ, શિક્ષણ, લેખન અને સુધારકવૃત્તિનો વીરલ સમન્વય]

[[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]]
[[શ્રેણી:૧૯૭૦માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>i3eqtj9xdxwq2olb0wdvx7d7dwueskn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બ્રહ્મચર્ય</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103573</id>
    <revision>
      <id>904429</id>
      <parentid>903549</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T07:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-44444-95|~2026-44444-95]] ([[User talk:~2026-44444-95|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>868668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="mhmz26dqbwkelkekqc00yh72na82wap" xml:space="preserve">'''બ્રહ્મચર્ય''' ({{IPAc-en|ˌ|b|r|ɑː|m|ə|ˈ|tʃ|ɑr|j|ə}}) ભારતીય ધર્મોનો એક ખ્યાલ છે, જેનો શાબ્દિક અર્થ બ્રહ્મનું આચરણ કરવું થાય છે. તે બ્રહ્માનો માર્ગ લેવા માટેનો એક સરળ પ્રકાર ગણાય છે.&lt;ref&gt;James Lochtefeld, &quot;Brahmacharya&quot; in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, pp. 120, Rosen Publishing. {{ISBN|9780823931798}}&lt;/ref&gt;. [[જૈન ધર્મ]] પ્રમાણે બ્રહ્મચર્યમાં મનુષ્ય જીવન સાથે જોડાયેલ સર્વેનો ત્યાગ કરવો અને વૈરાગી જીવન જીવવું તેમજ ધર્મનું આચાર-વિચરણ કરવું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:યમ]]
[[શ્રેણી:જૈન ધર્મ]]</text>
      <sha1>mhmz26dqbwkelkekqc00yh72na82wap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હિંદી દિવસ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122027</id>
    <revision>
      <id>904418</id>
      <parentid>843000</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8720" sha1="70ic1m3szioeyyodr1kiri54yh2zuqu" xml:space="preserve">
{{Infobox holiday
|holiday_name = હિન્દી દિવસ
|image = Stamp of India - 1988 - Colnect 165264 - Hindi Day.jpeg
|imagesize = 175px
|caption = ૧૯૮૮ની ભારતીય [[ટપાલ ટિકિટ]]
|official_name = હિન્દી દિવસ
|nickname =
|litcolor =
|longtype =
|begins =
|ends =
|date = [[સપ્ટેમ્બર ૧૪|૧૪ સપ્ટેમ્બર]]
|scheduling = દર વર્ષે તે જ દિવસે
|duration = ૧ દિવસ
|frequency = વાર્ષિક
|observances = હિંદી સહિત્યમાં વિશેષ યોગદાન આપનાર વ્યક્તિઓની યાદમાં
|related to =
}}
'''હિન્દી દિવસ''' દર વર્ષે [[સપ્ટેમ્બર ૧૪|૧૪ સપ્ટેમ્બરે]] ઉજવવામાં આવે છે, જે [[ભારત સરકાર]]ની સત્તાવાર ભાષા તરીકે [[હિન્દી ભાષા]]ની ઘોષણાને ચિહ્નિત કરે છે. ૧૪ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૪૯ના રોજ ભારતમાં હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા તરીકે સ્વીકારવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;renamed_from_1_on_20201205114601&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.livebiharnews.in/jara-hat-ke/amazing-facts-about-hindi-and-bihar-first-state-official-language.html|title=हिन्दी दिवस: हिन्दी भाषा से जुड़े 19 रोचक तथ्य, ...जानिए|date=2019-09-14|website=Live Bihar News {{!}} लाइव बिहार न्यूज़|language=hi-IN|access-date=2019-09-22|archive-date=2019-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922101817/https://www.livebiharnews.in/jara-hat-ke/amazing-facts-about-hindi-and-bihar-first-state-official-language.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rajbhasha.nic.in/en/constitutional-provisions|title=Constitutional provisions for Hindi}}&lt;/ref&gt;

== હિંદી દિવસનો ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Beohar_Rajendra_Simha_1964.jpg|thumb| બિયોહર રાજેન્દ્ર સિંહા. જેમના ૫૦ માં જન્મદિવસ પર (૧૪-૦૯-૧૯૪૯), હિન્દીને ભારતીય પ્રજાસત્તાકની સત્તાવાર ભાષા તરીકે સ્વીકારવામાં આવી.]]
[[ચિત્ર:Language_region_maps_of_India.svg|thumb| ભારતના રાજ્યોની ભાષાઓ]]
ભારતના વિવિધ હિન્દી ભાષી રાજ્યોમાં સત્તાવાર ભાષામાંની એક તરીકે દેવનગરી લિપિમાં હિન્દીને અપનાવવાની યાદમાં ૧૪ સપ્ટેમ્બરના રોજ હિન્દી દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;renamed_from_1_on_20201205114601&quot;/&gt; [[હજારી પ્રસાદ દ્વિવેદી]], [[કાકા કાલેલકર]], [[મૈથિલીશરણ ગુપ્ત]], શેઠ ગોવિંદ દાસ અને બિયોહર રાજેન્દ્ર સિમ્હાના પ્રયાસોને કારણે&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Staff|first=India com Lifestyle|date=2020-09-13|title=Hindi Diwas 2020: Date, History, Significance And Interesting Facts About This Day|url=https://www.india.com/festivals-events/hindi-diwas-2020-date-history-significance-and-interesting-facts-about-this-day-4140313/|access-date=2020-12-05|website=India News, Breaking News, Entertainment News {{!}} India.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ભારતની બંધારણ સભા દ્વારા ભારતીય પ્રજાસત્તાકની બે સત્તાવાર ભાષાઓમાંની એક તરીકે હિન્દીને અપનાવવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Adoption of Hindi: Background and Notable Events for the UPSC Exam|url=https://byjus.com/free-ias-prep/this-day-in-history-sept14/|access-date=2020-12-05|website=BYJUS|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

૧૪ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૪૯ના રોજ બિયોહર રાજેન્દ્ર સિમ્હાના ૫૦મા જન્મદિવસે આ પ્રયાસોને પરિણામે હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા તરીકે અપનાવવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-09-13|title=Hindi Diwas 2021: 15 September {{!}} Can Hindi Be One Language for All?|url=https://news.jagatgururampalji.org/hindi-diwas/|access-date=2021-09-13|website=SA News Channel|language=en-US}}&lt;/ref&gt; આ નિર્ણયને ભારતના બંધારણે બહાલી આપી હતી. [[ભારતનું બંધારણ|ભારતીય બંધારણ]]ની કલમ ૩૪૩ હેઠળ ભારતની ૨૨ અનુસૂચિત ભાષાઓમાંથી [[દેવનાગરી|દેવનાગરી લિપિમાં]] લખાયેલી હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા તરીકે સ્વીકારવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Constitution of India|url=https://www.constitutionofindia.net/constitution_of_india/official_language/articles/Article%20343|access-date=2020-12-05|website=www.constitutionofindia.net|archive-date=2020-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125224203/https://www.constitutionofindia.net/constitution_of_india/official_language/articles/Article%20343|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ઘટનાઓ ==
શાળાઓ અને અન્ય સંસ્થાઓમાં સ્થાનિક-સ્તરના કાર્યક્રમો ઉપરાંત, કેટલીક નોંધપાત્ર ઘટનાઓ શામેલ છે.

* ભારતના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ, [[પ્રણવ મુખર્જી|પ્રણવ મુખર્જીએ]] નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવનમાં એક કાર્યક્રમમાં હિંદીને લગતા વિવિધ ક્ષેત્રમાં શ્રેષ્ઠતા બદલ વિવિધ શ્રેણીઓમાં પુરસ્કાર એનાયત કર્યા હતા.
* રાજભાષા પુરસ્કાર, મંત્રાલયો, વિભાગો, પીએસયુ અને રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકોને વિવિધ શ્રેણીઓમાં પુરસ્કાર એનાયત આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/india-observed-hindi-divas-on-14-september-1410778557-1|title=India observed Hindi Divas on 10 January|date=15 Sep 2014|website=Jagran Josh|access-date=2014-09-16|archive-date=2014-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140916033228/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/india-observed-hindi-divas-on-14-september-1410778557-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ગૃહ મંત્રાલયે ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૫ ના રોજ કરેલા આદેશમાં હિંદી દિવસ પર વાર્ષિક ધોરણે આપવામાં આવતા બે પુરસ્કારના નામ બદલ્યા છે. ૧૯૮૬ માં સ્થપાયેલી 'ઇન્દિરા ગાંધી રાજભાષા પુરસ્કાર' બદલીને 'રાજભાષા કિર્તી પુરસ્કાર' અને 'રાજીવ ગાંધી રાષ્ટ્રીય જ્ઞાન-વિજ્ઞાન મૌલિક પુસ્તક લેખન પુરસ્કાર' બદલીને 'રાજભાષા ગૌરવ પુરસ્કાર' કરવામાં આવ્યા છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Names of Indira Gandhi, Rajiv Gandhi knocked off Hindi Diwas awards|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/names-of-indira-gandhi-rajiv-gandhi-knocked-off-hindi-diwas-awards/articleshow/46994365.cms|access-date=21 April 2015|work=The Economic Times|date=21 April 2015}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:મહત્વના દિવસો]]</text>
      <sha1>70ic1m3szioeyyodr1kiri54yh2zuqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સવાર લઈને</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122927</id>
    <revision>
      <id>904410</id>
      <parentid>822035</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4524" sha1="4cvsb5tx6gzbmnquq0w6ljjxgh95whj" xml:space="preserve">{{Infobox book
|name = સવાર લઈને
|image = 
|image_size = 
|alt = 
|caption =
|author = [[અનિલ ચાવડા]]
|translator = 
|illustrator = 
|cover_artist = અફાક મણિયાર
|country = ભારત
|language = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]
|series = 
|release_number = 
|subject = 
|genre = ગુજરાતી [[ગઝલ|ગઝલો]]
|set_in = 
|published = 
|publisher = નવભારત સાહિત્ય મંદિર, [[અમદાવાદ]]
|publisher2 = 
|pub_date = ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૨
|english_pub_date = 
|media_type = મુદ્રિત - પાકું અને કાચું પૂઠું.
|pages = ૯૬
|awards = * [[તખ્તસિંહ પરમાર પારિતોષિક]] (૨૦૧૨-૧૩)
* યુવા પુરસ્કાર (૨૦૧૪)
|isbn = 978-81-8440-680-1
| oclc = 843085313
| dewey = 891.471
| congress =  PK1859.C285
}}
'''''સવાર લઈને''''' [[ગુજરાત]], ભારતના કવિ [[અનિલ ચાવડા]] દ્વારા લખાયેલી [[ગઝલ|ગઝલો]]નો પ્રથમ સંગ્રહ છે. આ પુસ્તકની સમીક્ષા [[ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા]], [[રઘુવીર ચૌધરી]], [[ચિનુ મોદી]], [[હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટ]] અને [[સૌમ્ય જોશી]] સહિતના ગુજરાતી કવિઓ અને લેખકોએ કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Purohit|first=Ramesh|date=15 April 2013|title=Savaar Laine - Anil Chavda|journal=Kavita (A Bimonthly Gujarati Poetry Journal)|publisher=Janmbhoomi|publication-place=Mumbai}}&lt;/ref&gt;

== સામગ્રી ==
આ પુસ્તકમાં સિત્તેર ગઝલો છે, જે ચાર, પાંચ કે છ શેરના રૂપમાં રચાયેલી છે. કવિ દ્વારા આ ગઝલમાં અરબી મીટર (કાવ્ય પ્રકાર) 'રામલ', 'કતાવ', અને 'હઝાજ' નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ પુસ્તકની કેટલીક ગઝલોમાં વપરાતું મીટર, ખૂબ જ સુંદર છે અને તેનો પ્રવાહ સરળ છે. આ ગઝલોમાં દર્શાવવામાં આવેલી બે મુખ્ય ભાવનાઓ છે - દુ:ખની તીવ્રતા અને સાંસારિક જીવન સાથે વિસંગતતા. કવિ, જોકે, પશ્ચિમીકરણની આધુનિક સંવેદનશીલતાનો પ્રતિનિધિ નથી, તેમ છતાં તેમણે આધુનિક જીવનની ગુંચવણ અને ગૂંગળામણ બતાવી છે. લાંબા મીટરમાં રચિત ગઝલ એ કવિની નોંધપાત્ર કૃતિ છે.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sheth|first=Chandrakant|date=5 August 2013|title=Savaar Laine - Anil Chavda|journal=Olakh (Monthly Gujarati Magazine)|location=Ahmedabad|page=10}}&lt;/ref&gt;

પુસ્તકમાં ૪૩ ગઝલો આપણને રમલ છંદ (- υ - -) માં પ્રાપ્ત થાય છે, એમાની કેટલીક ગઝલો રમલના મિશ્ર પ્રયોગવાળી પણ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sahityasetu.co.in/issue38/piyush.php|title=Sahityasetu- ISSN:2249-2372|website=sahityasetu.co.in|access-date=2021-01-25|archive-date=2019-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229095016/http://sahityasetu.co.in/issue38/piyush.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==પુરસ્કાર==
આ પુસ્તકે [[તખ્તસિંહ પરમાર પારિતોષિક]] (૨૦૧૨-૧૩) મેળવ્યો. આ સાથે જ [[દિલ્હી]]ની સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા સ્થાપિત ૨૦૧૪ નો યુવા ગૌરવ એવોર્ડ પણ આ પુસ્તકે મેળવ્યો.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્યસંગ્રહ]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય]]</text>
      <sha1>4cvsb5tx6gzbmnquq0w6ljjxgh95whj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મદદ:Maintenance template removal</title>
    <ns>12</ns>
    <id>129479</id>
    <revision>
      <id>904431</id>
      <parentid>853770</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T07:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45356-88</username>
        <id>88719</id>
      </contributor>
      <comment>નદંબાબા ભરવાડ હતા</comment>
      <origin>904431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46186" sha1="073tpbns6rjmcdx9ksmwiby0q618yf2" xml:space="preserve">{{Nutshell|જો તમે સક્ષમ હોવ તો, બેધડક રીતે સંદર્ભ ઉમેરવા માટેના જાળવણી ઢાંચા વગેરેને યોગ્ય સંદર્ભો ઉમેરીને મદદ કરો!&lt;br&gt;વિકિપીડિયાની દરેક ખામીઓ અને મુશ્કેલીઓ તમારા જેવા સ્વયંસેવકો વડે જ દૂર થઇ શકે છે.}}
{{caution|ધ્યાન રાખો કે વિકિપીડિયાના સ્વયંસેવકો આવા ઢાંચા દૂર કરવાના બદલામાં ક્યારેય નાણાંની માંગણી કરશે નહી. નાણાંના બદલામાં વિકિપીડિયામાં ફેરફાર કરવો માન્ય નથી.}}

Many Wikipedia pages display maintenance templates that identify problems. You may have arrived at this help page after clicking a link on a maintenance template saying &quot;&lt;samp&gt;''Learn how and when to remove this template message''&lt;/samp&gt;&quot;.

Maintenance templates are added and removed by volunteers. This help page explains the process for examining and removing such templates.

==Overview==
[[WP:TM|Maintenance templates]] (or &quot;tags&quot;) are not removed automatically. Even if you fix the issue(s) described in a maintenance template, the tag will remain in the article until you or someone else ''manually removes it''. The mechanics of removal are usually as simple as clicking &quot;Edit&quot; at the top of the page or in the section involved (if you're not already in edit mode), removing the code that produces the display of the template, leaving an [[Help:Edit summary|edit summary]] and saving the page.

It is &lt;u&gt;not&lt;/u&gt; okay to remove maintenance  templates until the issue flagged by the template is remedied first—that is, only once the maintenance tag is no longer valid, unless it truly did not belong in the first place.

Wikipedia works because of the efforts of volunteers just like you, making [[WP:BOLD|bold edits]] to help build this encyclopedia. Fixing problems and then removing maintenance templates when you are done is important in that effort.

==Addressing the flagged problem==
We don't know which maintenance tag brought you to this page, and thus what specific problem needs attention. However, every maintenance template contains links to help pages, policies, guidelines or other relevant pages that provide information on the problem the template was placed to flag. You will also find guidance on some of the more common templates [[#Specific template guidance|below]].

Many common templates address problems with article citations and references, or their ''lack''—because reliable sourcing is the lifeblood of Wikipedia articles and at the core of all of Wikipedia's content policies and guidelines, such as [[WP:N|notability]], [[WP:V|verifiability]], [[WP:NPOV|neutral point of view]], and [[WP:NOR|no original research]]. But a host of other issues may be flagged, including [[:Template:Tone|tone]] and [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Style of writing|style of writing]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Structure, formatting and sections|structure and formatting]], lack of links to or from other articles, compliance with Wikipedia's [[WP:MOS|manual of style]] and the lack of a [[WP:LEAD|lead section]].

Please make sure the issue has been resolved before removing the template. That does require some effort on your part—to understand both the problem, and how to solve it.

===An example===
If the issue flagged by the maintenance template is that the article contains no references, a [[Wikipedia:Citation needed|citation needed]] template used might be {{tlx|Unreferenced}} –  typically placed by the code you would see when wikitext (source) editing: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Unreferenced|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

It is important to understand that what you see when ''reading'' an article, and what you see when ''editing'' it, are different. Thus, the above code, only seen when doing source editing, results in the ''display'' of the '[[Wikipedia:Transclusion|called]]' template below:
&lt;div style=&quot;border:1px solid grey; width:65%; background:lightgrey;position:relative;float:left;left:3em;padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;line-height:0.9em;font-size:0.8em;font-weight:bold;font-style: italic;&quot;&gt;નંદબાબા ભરવાડ હતા 
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;{{clear}}
This template contains a number of [[Help:Link|links]], indicated by the words and phrases in blue. Three of these links are to pages that, when explored, provide context and resources for you to understand ''why'' the template was placed on the page, and ''how'' to address the issue of the article being ''unreferenced'':
* &quot;cite&quot;, which links to the content guideline [[Wikipedia:Citing sources]];
* &quot;sources&quot;, which links to the policy [[Wikipedia:Verifiability]]; and
* &quot;adding citations to reliable sources&quot;, which links to a help page providing a [[Help:Introduction to referencing with Wiki Markup/1|how-to guide to the basics of citing references]].
Whatever maintenance tag brought you to this help page should likewise contain relevant explanatory links addressed to whatever ''its issue is''. Read these explanatory and contextual pages to learn about the problem and what it is you need to do to take care of it. Again, some of the more common maintenance templates seen are addressed in the [[#Specific template guidance|specific template guidance section below]].

==When to remove==
{{shortcuts|WP:WTRMT}}
Maintenance templates are not meant to be in articles permanently. Any user without a [[Wikipedia:Conflict of interest|conflict of interest]] may remove a maintenance template in any of the following circumstances:

# When the issue has been adequately addressed;
# Upon determining that the issue has been resolved (perhaps by someone else);
# If it reasonably appears that the template did not belong when placed or was added in error. Consider first discussing the matter with the original placer of the template (unless this user is no longer active on Wikipedia). In any case, if the issue appears contentious, seek [[Wikipedia:Consensus|consensus]] on the [[Help:Using talk pages|talk page]];
# When an article talkpage discussion has not been initiated (for templates requesting it);
# When there is consensus on the talk page (or elsewhere) as to how to address the flagged issue, and you are reasonably implementing those changes. (It is good practice to note the location of the consensus in the [[Help:Edit Summary|edit summary]] accompanying your removal, ideally with a [[Help:Link#Wikilinks|link]] to the location);
# When it can reasonably be concluded that the template is no longer relevant, such as a {{tlx|Current}} template appearing in an article that no longer documents a current event;
# If the maintenance template is of a type that requires support but is not fully supported. For example: Neutrality-related templates such as {{tlx|COI}} (associated with the [[WP:COI|conflict of interest guideline]]) or {{tlx|POV}} (associated with the [[WP:NPOV|neutral point of view policy]]) strongly recommend that the tagging editor initiate a discussion (generally on the article's talk page) to support the placement of the tag. If the tagging editor failed to do so, or the discussion is dormant, and there is no other support for the template, it can be removed;
# You may remove a template when according to your best judgement the lack of edits and/or talk page discussion should be interpreted as the issue not worth fixing (as a form of &quot;[[Wikipedia:Silence and consensus|silent consensus]]&quot;). Please note there is currently no consensus for ''general'' age-related removal of maintenance templates - that is, removing a template purely or chiefly because it is old is ''not'' considered a sufficient argument. Exception: removing POV-related templates whose discussions have gone dormant is encouraged, as addressed in the bullet point immediately above;
# Lastly, there are times when a person attempting to address a maintenance template that flags some fundamental matter may find that the issue ''cannot'' actually be addressed. For example, if an article is flagged as lacking citations to [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable]], [[WP:SECONDARY|secondary]] sources, written by [[Wikipedia:Identifying and using independent sources|third-parties]] to the topic, and a user seeing the maintenance templates discovers that such sources appear ''not to exist'', that usually means the article should be [[Wikipedia:Deletion process|deleted]]. In such cases, it is not so much that the template does not belong and should be removed, but rather that flagging the page for maintenance will never address the more critical issue that the page itself does not belong on Wikipedia at all.

==When not to remove==
You should not remove maintenance templates if any of the following apply:

# You do not understand the issues raised by the template;
# The issue has not yet been resolved; 
# There is ongoing activity or discussion related to the template issue;
# The problem that the maintenance template flags is plainly and unambiguously required for a proper article under [[Wikipedia:Policies and guidelines|Wikipedia's policies and guidelines]];
# You have been paid to edit the article or have some other [[WP:COI|conflict of interest]] [exceptions apply: see individual template documentation].

==Removal==
Have you carefully read the help pages and thoroughly fixed the problem? Or have you made a considered decision that the template is not, or is no longer, applicable? Great! Now, to remove the maintenance template:
# Either click on &quot;edit&quot; or &quot;edit source&quot; at the top of the page, or if the maintenance template is not at the top but somewhere in the body of the article, you might instead use a [[Help:Section#Section editing|section edit link]];
# ''If you are editing wikitext (&quot;source&quot; editing)'': Delete the template code. The template code you see in this edit mode will usually be in the following form, as in the example above: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Name of template|date=Month Year}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.  ''If you are editing using VisualEditor'': Click on the template (tag), which will then turn blue. Press the &quot;Delete&quot; or backspace key on your keyboard.
# Leave a descriptive [[Help:Edit summary|edit summary]], e.g., &quot;Removed [''insert the name of template''] because I have fixed the issue;&quot;
# Click {{button|{{int:publishchanges}}}}.
That's it. Thank you!

==Changing a template==
Problems flagged by some templates may imply secondary problems that will still exist after you take care of the main issue. In such cases, it may be more appropriate to switch the template to another applicable one following your edits, rather than just removing it. The reasoning behind the change in templates should be addressed in the [[Help:Edit summary|edit summary]].

Case in point is the &lt;nowiki&gt;{{Unreferenced}}&lt;/nowiki&gt; template example used above. It is placed on pages with ''no references''. Thus, adding just one suitable reference renders that maintenance template inapplicable. However, that change does not take care of the ''overarching issue of poor sourcing''. In this example, a change to a different template may be appropriate, depending on the type, quality, depth and manner of sourcing added to fix the issue, such as {{tlx|refimprove}}, {{tlx|No footnotes}}, {{tlx|Primary sources}}, or one of the many others listed at [[Wikipedia:Template messages/Sources of articles]].

Conversely, some templates flag highly discrete issues where there is no need to consider a switch to another template. For example, if an article is &quot;[[Wikipedia:Orphan|orphaned]]&quot; – no other articles in the [[Wikipedia:What is an article?#Namespace|main article namespace]] link to it – then once that is taken care of (by the addition of links to it from other articles), the issue is gone entirely and the tag's removal is unambiguous. 

When a flagged issue has been addressed in parts of an article, but remains in discrete sections, clarity may be served by replacing the template with a section variant, or by use of [[Template:Inline cleanup tags|inline cleanup tags]], if such versions of the template exist.

In some cases, it may be helpful to request review of a maintenance template's removal or proposed removal with the editor who initially added it to the article at issue.

==Specific template guidance==
{{Anchor|Multiple issues|Unreferenced|Refimprove|No footnotes|Primary sources|Notability|Advert|POV|Lead missing}}
This section provides guidance on how to address some of the more common specific templates that may have brought you to this help page. More detailed information about the templates can be found by following the links to the templates themselves.

'''Click &quot;show&quot; at the right to display the instructions.'''
{{hidden begin|title={{tlx|Multiple issues}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
Some articles will be flagged for multiple discrete problems using a single template: {{tlx|Multiple issues}}. If you take care of one or more problems that it flags but ''not all'', do not remove the template entirely but just those [[Help:Template#Parameters|parameters]] in it that you have fixed. The example below shows three different issues flagged by this template:
&lt;pre&gt;{{Multiple issues|
{{Orphan|date=January 2008}}
{{POV|date=June 2009}}
{{One source|date=March 2011}}
}}&lt;/pre&gt;
If you address the &quot;orphaning&quot; issue, but not the other two, remove just the line that flagged the orphan issue and leave the others intact. Thus, your removal would leave the template in this state.
&lt;pre&gt;{{Multiple issues|
{{POV|date=June 2009}}
{{One source|date=March 2011}}
}}&lt;/pre&gt;
See the sections below for how to address some of the more common problems flagged by templates that may be wrapped into this template.
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Unreferenced}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
All of Wikipedia's core content policies and guidelines have as a common denominator the need for reliable sourcing. For example, the content of Wikipedia articles must be [[WP:V|verifiable]] in [[WP:IRS|reliable sources]]; the [[WP:N|notability]] of a topic demonstrated through such reliable sources that are ''[[WP:SECONDARY|secondary]]'' in nature, which are ''[[WP:INDEPENDENT|independent]]'' of the topic and treat the subject in substantive detail (not just &quot;mere mentions&quot;); and in order to establish that the content is not [[WP:OR|original research]], the sources cited must directly support the material being presented without analysis or synthesis to reach or imply a conclusion that is not stated in the sources.

{{tlx|Unreferenced}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Unreferenced|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{Unsourced}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Unverified}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{No references}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{No sources}}&lt;/nowiki&gt;, and &lt;nowiki&gt;{{Unref}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Unreferenced|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article containing ''no references'' at all. This template no longer applies once a single reference appears in the article, whether placed through the preferred method of [[Wikipedia:Inline citation|inline citations]], ones appearing in a [[WP:GENREF|general references]] section, or even through such a poor method as including an [[Wikipedia:Citing sources#Avoid embedded links|embedded raw link]].

To address the issue, '''add citations to reliable sources'''. Because of their importance, Wikipedia contains numerous instruction pages on aspects of referencing. We suggest starting with [[Help:Referencing for beginners]] and [[Help:Introduction to referencing/1]], and then seeing [[Wikipedia:Citing sources]] for a more involved treatment, noting that each contains see also sections linking to additional help pages, guides and tutorials. A visual guide to placing inline citations through &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt; ... &lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags may also help, and appears below.
{{hidden begin
|title = Visual inline citation guide
|titlestyle = background: LightSteelBlue; text-align: center;
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Formatting references using inline citations
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| colspan=2 | &lt;small&gt;All information in Wikipedia articles should be [[Wikipedia:Verification|verified]] by [[Wikipedia:Citing sources|citations]] to [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]]. Our preferred method of citation is using the &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&quot;[http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Cite/Cite.php cite.php]&quot;&lt;/span&gt; form of inline citations, using the &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; elements. Using this method, each time a particular source is mined for information (''don't copy word-for-word''!), a footnote is placed in the text (&quot;inline&quot;), that takes one to the detail of the source when clicked, set forth in a references [[Help:Section|section]] after the text of the article.&lt;/small&gt;&lt;p&gt;&lt;small&gt;
In brief, anywhere you want a footnote to appear in a piece of text, you place an opening &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag followed by the text of the citation which you want to appear at the bottom of the article, and close with a &lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag. Note the closing slash (&quot;/&quot;). For multiple use of a single reference, the opening ref tag is given a name, like so: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;name&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt; followed by the citation text and a closing &lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag. Each time you want to use that footnote again, you simply use the first element with a slash, like so: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;name&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;small&gt;In order for these references to appear, you must tell the software where to display them, using either the code &lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt; or, most commonly, the template, {{tl|Reflist}} which can be modified to display the references in columns using &lt;nowiki&gt;{{Reflist|colwidth=30em}}&lt;/nowiki&gt;. Per our [[Wikipedia:Manual of Style|style guidelines]], the references should be displayed in a separate section denominated &quot;References&quot; located after the body of the article.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
|- style=&quot;vertical-align: top; text-align: center;&quot;
| &lt;small&gt;'''''[[Wikipedia:Footnotes|Inline citation]] code; what you type in 'edit mode''''''&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;'''''What it produces when you save'''''&lt;/small&gt;
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| style=&quot;width: 400px;&quot;|Two separate citations.&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{xt|Citation text.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{xt|Citation text2.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Multiple&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{Xt|Citation text3.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;citation&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; use.&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;== References ==&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;nowiki&gt;{{Reflist}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/p&gt;
| style=&quot;width: 400px;&quot;|Two separate citations.&lt;ref&gt;Citation text.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Citation text2.&lt;/ref&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Multiple&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;Citation text3.&lt;/ref&gt; citation&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt; use.&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;u style=&quot;font-size: larger;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''References'''_________________&lt;/u&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;{{Reflist}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | &lt;small&gt;Templates that can be used between &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tags to format references&lt;/small&gt;&lt;p&gt;{{tl|Citation}} • {{tl|Cite web}} • {{tl|Cite book}} • {{tl|Cite news}} • {{tl|Cite journal}} • [[:Category:Citation templates|Others]] • [[Wikipedia:Citation templates|Examples]]&lt;/p&gt;
|-
|}&lt;!-- Template:Refref --&gt;
{{Hidden end}}
As noted [[Help:Maintenance template removal#Changing to a different template|higher on this page]], unless you thoroughly source a page in response to this template, it may more appropriate to switch this template with a more specific one rather than simply removing it. Depending on the type, quality, depth and manner of sourcing added to fix the issue, you might replace it with {{tlx|refimprove}}, {{tlx|No footnotes}}, {{tlx|Primary sources}} or a host of others listed at [[Wikipedia:Template messages/Sources of articles]].
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Refimprove}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
All of Wikipedia's core content policies and guidelines have as a common denominator the need for reliable sourcing. For example, the content of Wikipedia articles must be [[WP:V|verifiable]] in [[WP:IRS|reliable sources]]; the [[WP:N|notability]] of a topic demonstrated through such reliable sources that are ''[[WP:SECONDARY|secondary]]'' in nature, which are ''[[WP:INDEPENDENT|independent]]'' of the topic and treat the subject in substantive detail (not just &quot;mere mentions&quot;); and in order to establish that the content is not [[WP:OR|original research]], the sources cited must directly support the material being presented without analysis or synthesis to reach or imply a conclusion that is not stated in the sources.

{{tlx|Refimprove}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Refimprove|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{Improve references}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Verify}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{More sources}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{Citations needed}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Refimprove|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that has some, but ''insufficient'' inline citations to support the material currently in the article. It should not be used for articles with no sources at all ({{tlx|unreferenced}} should be used instead), nor for articles without inline citations but which contain some sources ({{tlx|No footnotes}} should be used instead), nor for article on [[WP:BLP|living persons]] ({{tlx|BLP sources}} should be used instead). This template no longer applies once an article has been made fairly well sourced.

To address the issue, '''add additional inline citations to reliable sources''' for all significant statements in the article. Whether or not an article has been rendered &quot;fairly well sourced&quot; may involve a judgement call, but in any event, the sources used must be [[WP:IRS|reliable]] ones, and articles should not rely predominantly on [[WP:PRIMARY|primary sources]], but rather on [[WP:SECONDARY|secondary]] sources. Note the ''minimum'': all quotations, material whose verifiability has been challenged or is likely to be challenged, and contentious material, whether negative, positive, or neutral, about living persons, must include an inline citation that directly supports the material.
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|No footnotes}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
All of Wikipedia's core content policies and guidelines have as a common denominator: the need for reliable sourcing. For example, the content of Wikipedia articles must be [[WP:V|verifiable]] in [[WP:IRS|reliable sources]]; the [[WP:N|notability]] of a topic demonstrated through such reliable sources that are ''[[WP:SECONDARY|secondary]]'' in nature, which are ''[[WP:INDEPENDENT|independent]]'' of the topic and treat the subject in substantive detail (not just &quot;mere mentions&quot;); and in order to establish that the content is not [[WP:OR|original research]], the sources cited must directly support the material being presented without analysis or synthesis to reach or imply a conclusion that is not stated in the sources.

{{tlx|No footnotes}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{No footnotes|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{Citations}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{No citations}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Inline citations}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{No inline citations}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{No footnotes|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that contains some form of sourcing but lacks the precision of [[WP:IC|inline citations]] to associate given portions of material with specific reliable source(s) that support that material. Inline citations make [[WP:V|verifiability]] accessible. In short, in the absence of an inline citation that associates specific material to a specific source, it becomes very difficult for a reader to check what sources, given in only some general manner, verify what items of content.

To address the issue, '''add inline citations to reliable sources''', ideally for all significant statements in the article. Note that at a ''minimum'': all quotations, material whose verifiability has been challenged or is likely to be challenged, and contentious material, whether negative, positive, or neutral, about living persons, must include an inline citation that directly supports the material.

There are many instruction pages that directly and indirectly give guidance on adding inline citations. We suggest starting with [[Help:Referencing for beginners]] and [[Help:Introduction to referencing/1]], and then seeing [[Wikipedia:Citing sources]] for a more involved treatment, noting that each contains see also sections linking to additional help pages, guides and tutorials. A visual guide to placing inline citations through &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt; ... &lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags may also help, and appears below.
{{hidden begin
|title = Visual inline citation guide
|titlestyle = background: LightSteelBlue; text-align: center;
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Formatting references using inline citations
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| colspan=2 | &lt;small&gt;All information in Wikipedia articles should be [[Wikipedia:Verification|verified]] by [[Wikipedia:Citing sources|citations]] to [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]]. Our preferred method of citation is using the &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&quot;[http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Cite/Cite.php cite.php]&quot;&lt;/span&gt; form of inline citations, using the &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; elements. Using this method, each time a particular source is mined for information (''don't copy word-for-word''!), a footnote is placed in the text (&quot;inline&quot;), that takes one to the detail of the source when clicked, set forth in a references [[Help:Section|section]] after the text of the article.&lt;/small&gt;&lt;p&gt;&lt;small&gt;
In brief, anywhere you want a footnote to appear in a piece of text, you place an opening &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag followed by the text of the citation which you want to appear at the bottom of the article, and close with a &lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag. Note the closing slash (&quot;/&quot;). For multiple use of a single reference, the opening ref tag is given a name, like so: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;name&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt; followed by the citation text and a closing &lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tag. Each time you want to use that footnote again, you simply use the first element with a slash, like so: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;name&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;small&gt; In order for these references to appear, you must tell the software where to display them, using either the code &lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt; or, most commonly, the template, {{tl|Reflist}} which can be modified to display the references in columns using &lt;nowiki&gt;{{Reflist|colwidth=30em}}&lt;/nowiki&gt;. Per our [[Wikipedia:Manual of Style|style guidelines]], the references should be displayed in a separate section denominated &quot;References&quot; located after the body of the article.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
|- style=&quot;vertical-align: top; text-align: center;&quot;
| &lt;small&gt;'''''[[Wikipedia:Footnotes|Inline citation]] code; what you type in 'edit mode''''''&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;'''''What it produces when you save'''''&lt;/small&gt;
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| style=&quot;width: 400px;&quot;|Two separate citations.&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{xt|Citation text.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{xt|Citation text2.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Multiple&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;code&gt;{{Xt|Citation text3.}}&lt;/code&gt;&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;citation&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; use.&lt;span style=&quot;color: #002BB8;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;== References ==&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;nowiki&gt;{{Reflist}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/p&gt;
| style=&quot;width: 400px;&quot;|Two separate citations.&lt;ref&gt;Citation text.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Citation text2.&lt;/ref&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Multiple&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;Citation text3.&lt;/ref&gt; citation&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt; use.&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;u style=&quot;font-size: larger;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''References'''_________________&lt;/u&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;{{Reflist}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | &lt;small&gt;Templates that can be used between &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; tags to format references&lt;/small&gt;&lt;p&gt;{{tl|Citation}} • {{tl|Cite web}} • {{tl|Cite book}} • {{tl|Cite news}} • {{tl|Cite journal}} • [[:Category:Citation templates|Others]] • [[Wikipedia:Citation templates|Examples]]&lt;/p&gt;
|-
|}&lt;!-- Template:Refref --&gt;
{{Hidden end}}
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Primary sources}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|Primary sources}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Primary sources|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, having among other redirects &lt;nowiki&gt;{{Primary}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Primary sources|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that too heavily relies on [[Wikipedia:No original research#Primary, secondary and tertiary sources|primary sources]] – original materials that are close to an event; often accounts written by people who are directly involved – as opposed to [[WP:SECONDARY|secondary]], and to some extent, [[tertiary source]]s. Primary sources have their place but they must be used carefully and are easy to misuse. Typically, they should only be used for straightforward, descriptive statements of facts that can be verified by any educated person with access to the primary source but without further, specialized knowledge. They should not be used to support content that presents interpretation, analysis, evaluation, or synthesis, and should not be the predominant form of sourcing in an article. Moreover, primary sources are generally not useful to demonstrate a topic's [[WP:N|notability]].

To address the issue, '''add citations predominantly to secondary sources'''. Often this involves replacing some of the primary sources with secondary sources, and not just adding them alongside existing ones—especially where the primary source is being used for an invalid purpose such as interpretive claims and synthesis.

Finding secondary sources is a large topic but make use of Google Books, News and Scholar; find local newspaper archives; go to a library; if you have access, use pay/subscription services like JSTOR, Newspaperarchive.com; Ancestry.com, etc.; see our guide on [[WP:FENS|free English newspaper sources]] and others listed [[Wikipedia:The Wikipedia Library/Navbox|here]]; request access to pay/prescription sources at [[WP:RX]]. If insufficient reliable secondary and independent sources exist treating a topic in substantive detail, then Wikipedia should not have an article on the topic. Remember that [[Wikipedia:No amount of editing can overcome a lack of notability|no amount of editing can overcome a lack of notability]].
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Notability}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
Wikipedia is an [[WP:ENC|encyclopedia]], a specific type of reference work properly containing articles on topics of knowledge. Wikipedia employs the concept of [[WP:N|notability]] to avoid [[WP:IINFO|indiscriminate inclusion]] of topics by attempting to ensure that the subjects of articles are &quot;worthy of notice&quot; – by only including articles on topics that the world has taken ''note'' of by substantively treating them in reliable sources unconnected with the topic.

The general notability standard thus presumes that topics are notable if they have &quot;received '''significant coverage''' in '''[[WP:reliable sources|reliable sources]]''' that are '''[[WP:Independent sources|independent]] of the subject'''&quot;.

{{tlx|Notability}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Notability|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{Notable}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Non-notable}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Nn}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{Significance}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Notability|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
(or some variation linking to one of the [[:Category:Wikipedia notability guidelines|subject-specific notability guidelines]]) questions whether a topic is notable. As stated in the template, addressing the issue requires adding citations to reliable secondary sources. There are a number of common mistakes seen in addressing this issue:
* &lt;u&gt;Adding citations but to unreliable sources&lt;/u&gt;: We are looking for treatment in sources like mainstream newspaper articles, non-vanity books, magazines, scholarly journals, television and radio documentaries, etc. – sources with editorial oversight and a reputation for fact-checking and accuracy. This means generally ''not'' random personal websites, blogs, forum posts, Facebook, LinkedIn, Twitter, [[WP:SPS|self-published sources]] like open wikis (including [[WP:CIRCULAR|other Wikipedia articles]]), etc. In short, read and understand [[Wikipedia:Identifying reliable sources]].
* &lt;u&gt;Adding citations to connected (non-independent) sources&lt;/u&gt;: While [[WP:PRIMARY|primary]] sources may be useful to verify certain facts, they must be used with caution and do nothing to establish notability. In short, we are looking for [[WP:SECONDARY|secondary sources]] written by [[Wikipedia:Secondary does not mean independent|third parties]] to a topic.
* &lt;u&gt;Adding citations to sources that merely mention the topic&lt;/u&gt;: You can cite numerous reliable, secondary, independent sources and it will not help establish notability if they do not treat the topic substantively – think generally two paragraphs of text focused on the topic at issue. Remember: it is much better to cite two good sources that treat a topic in detail, than twenty that just mention it in passing. Moreover, [[Wikipedia:Citation overkill|citation overkill]] to sources containing mere passing mentions of the topic is a badge of a non-notable topic and, if good sources are actually present in the mix, they will be hidden among these others from those seeking to assess a topic's demonstration of notability.

If insufficient reliable secondary and independent sources exist treating a topic in substantive detail, then Wikipedia should not have an article on the topic. Remember that [[Wikipedia:No amount of editing can overcome a lack of notability|no amount of editing can overcome a lack of notability]].
{{Hidden end}}
{{Hidden begin|title={{tlx|Advert}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|Advert}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Advert|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{Advertisement}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Advertising}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Ad}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{Puff}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Advert|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that reads like an [[Advertising|advertisement]]. For example, such articles may tell users to buy a company's product, provide price lists, give links to online sellers, use unencyclopedic or meaningless [[buzzword]]s, be filled with [[WP:PEACOCK|peacock language]] and read like the website of the article's topic or a press release touting its virtues, rather than that of a [[WP:NPOV|neutrally]]-written encyclopedia article ''about'' the topic.

Advertisements are by no means limited to commercial topics and indeed are often seen for all manner of others, such as &quot;[[Wikipedia:Wikipedia is not here to tell the world about your noble cause|noble causes]]&quot;, religious/spiritual leaders, sports teams, gaming clans and so forth. Though not always the case, a common denominator in [[WP:NOTPROMOTION|promotional]] articles is the creator having some [[WP:COI|personal involvement with the topic]]. Please note the existence of {{tl|Uw-paid1}} and higher levels if the creator appears to be financially compensated for their writings here. Note that pages that are ''exclusively'' promotional and would need to be ''fundamentally'' rewritten to become encyclopedic may be tagged for speedy deletion under [[WP:CSD#G11|section G11 of the criteria]] using {{tl|db-g11}} or {{tl|db-spam}}.

To address the issue, rewrite the article from a [[WP:NPOV|neutral point of view]] – which is not just about the wording and tone but also as to what the article covers and what it ''does not cover''. Wikipedia articles should represent fairly, proportionately, and, as far as possible, without editorial bias, all of the significant views that have been [[Wikipedia:Verifiability|published by reliable sources]] on a topic. Removing all promotional language is a good start but depending on what is left, may only be a surface treatment. See what you can salvage but often there is little alternative but to strip out all content that is not reliably sourced, leaving it in a [[WP:STUB|stub]] state. The ideal, of course, is to explore the existence of sourcing for the topic and build from the ground up.
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|POV}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|POV}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{POV|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{NPOV}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{POV dispute}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Neutrality}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Neutral}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{Not neutral}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{POV|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that has been identified as having a serious issue of balance, the lack of a [[WP:Neutral point of view|neutral point of view]], and the tagger wishes to attract editors with different viewpoints to the article. An unbalanced or non-neutral article is one that does not fairly represent the balance of perspectives of high-quality, reliable [[secondary sources]]. This tag is meant to be accompanied by an explanation on the article's talk page about why it was added, identifying specific issues that are actionable within Wikipedia's content policies.

This template is not meant to be a permanent resident on any article. You may remove this template whenever any one of the following is true:
# There is consensus on the talkpage or the [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV Noticeboard]] that the issue has been resolved;
# It is not clear what the neutrality issue is, and no satisfactory explanation has been given;
# In the absence of any discussion, or if the discussion has become dormant.
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Lead missing}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|Lead missing}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Lead missing|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and having [[Wikipedia:Redirect|redirects]] such as &lt;nowiki&gt;{{No lead}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Nointro}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{No lead section}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Lead absent}}&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;{{Intro needed}}&lt;/nowiki&gt;, and displaying when reading as:
{{Lead missing|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags the issue of an article that fails to follow Wikipedia's standard [[Wikipedia:Manual of Style/Layout|article layout guidelines]] by introducing the reader to the topic in a [[Wikipedia:Manual of Style/Lead section|lead section]] containing a summary of the most important article contents. The lead should stand on its own as a concise overview of the article's topic. A good lead section cultivates the reader's interest in reading more of the article, but not by teasing the reader or hinting at content that follows. It should identify the topic, establish context, explain why the topic is [[WP:N|notable]], and summarize the most important points, including any prominent controversies.

To address the issue, write a lead section. The size of an appropriate lead will depend on the breadth of the article but it should be no more than four well-composed paragraphs, and should generally not contain content that is not already present in the body of the article.
{{Hidden end}}
{{hidden begin|title={{tlx|Current}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|Current}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Current|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and displaying when reading as:
{{Current|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
(or a subject-specific variation listed on [[Wikipedia:Current event templates]]) warns editors and readers about an article that is the subject of a current event, such as a [[WP:RSBREAKING|breaking news story]], that is accordingly experiencing a great flux of edits and is in a fast-changing state. Wikipedia attracts numerous editors who want to update articles in real time immediately after such current events are published. However, sources to breaking news reports often contain serious inaccuracies, and so these templates can also draw attention to the need to add improved sources as soon as they become available.

The template should generally be removed when the event described is no longer receiving massive editing attention. It is not meant to be a [[Wikipedia:No disclaimers in articles|general disclaimer]] indicating that an article's contents may not be accurate, or to mark an article that merely has recent news articles about the topic (if it were, hundreds of thousands of articles would have the &lt;nowiki&gt;{{Current}}&lt;/nowiki&gt; template, with no informational consequence). If the article continues to have sourcing or cleanup issues, a more appropriate maintenance template should be used instead.
{{Hidden end}}

{{hidden begin|title={{tlx|Linkrot}}|bg1=wheat|border = 1px solid grey|extra1 = font-size:larger;}}
{{tlx|Linkrot}}, typically placed by the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Linkrot|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, and displaying when reading as:
{{Linkrot|date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}}
flags an article as having bare URLs, URLs that are used as references or external links without contextual information. These bare URLs are particularly vulnerable to link rot, as the record of the reference depends on the hosting web site maintaining the current site structure, which is not guaranteed. A change in the underlying URL could make the reference unusable. The full citation format, on the other hand, preserves information (such as title and author) that can be used to restore a version of the reference that is still accessible. In addition, bare URLs can be less visually pleasing if the underlying URL is long.

To address this issue, convert all bare URLs used as references to the appropriate [[Wikipedia:Inline citations|citation template format]]. For bare URLs which are not used as references, use the following format: [bare_URL Descriptive text]. Depending on the specific URL, it may be necessary to use an archiving service to restore an URL. More information is available at [[WP:DEADLINK|Repairing a dead link]].
{{Hidden end}}

===Researching the tagged issue===
As noted previously, most templates contain links to guidance pages. Additionally, many templates have documentation that provides more information about the template's flagged issue, which is displayed when you visit the ''template page itself''.

To access the template and thereby see its documentation, type into the search field &lt;kbd&gt;Template:&lt;/kbd&gt;, followed by the ''name of the template'', seen when you view its placement in the Edit interface (typically found in the first lines of the article). The first &quot;parameter&quot; is the name of the template.

For example, if you found this in the Edit interface, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Unreferenced|date=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, then you would visit the template itself by searching for &lt;kbd&gt;Template:Unreferenced&lt;/kbd&gt;. The accompanying documentation for all maintenance templates, if it exists, can be located in this way.

==Still need help?==
If you've read through this page and are still confused about what needs to be done to fix an issue on a page and remove a maintenance template, try asking at the [[WP:Teahouse|Teahouse]], a page designed for new users to ask questions. Alternatively, you could try the more general [[WP:Help desk|Help desk]], or seek live assistance at the IRC channel: [[Wikipedia:Help desk/chat|#wikipedia-en-help]].

==See also==
* [[Wikipedia:Template messages]]
* [[Help:Template]]
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
{{Wikipedia template messages|state=collapsed}}
[[Category:Wikipedia template administration]]
[[Category:Wikipedia help]]</text>
      <sha1>073tpbns6rjmcdx9ksmwiby0q618yf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શૂન્ય ભેદભાવ દિવસ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144928</id>
    <revision>
      <id>904406</id>
      <parentid>889816</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8592" sha1="ill2n4aajl9i74egxgadqg0p86pb993" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = શૂન્ય ભેદભાવ દિવસ
|image         = 
|alt           = એક ધ્વજ જેની ઉપર ગુલાબી રંગનો પટ્ટો, મધ્યમાં જાંબલી રંગનો પટ્ટો અને તળિયે વાદળી રંગનો પટ્ટો હોય. ગુલાબી અને વાદળી પટ્ટાઓ બંને સમાન લંબાઈના હોય છે પરંતુ જાંબલી પટ્ટા અન્ય પટ્ટાઓ કરતા પાતળા હોય છે.
|caption       = 
|official_name = 
|firsttime     = 
|nickname      = 
|observedby    = [[સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ]] (UN)
|duration      = એક દિવસીય
|frequency     = વાર્ષિક
|date          = ૧ માર્ચ
|observances   = 
|type          = સાંસ્કૃતિક
|significance  = 
|relatedto     = યુએનએઇડ્સ (UNAIDS), [[એલજીબીટી પ્રાઈડ]]
}}

'''શૂન્ય ભેદભાવ દિવસ''' એ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (યુએન) અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો દ્વારા દર વર્ષે ૧ માર્ચના રોજ ઉજવવામાં આવતો વાર્ષિક દિવસ છે. આ દિવસનો હેતુ યુએનના તમામ સભ્ય દેશોમાં કાયદા સમક્ષ અને વ્યવહારમાં સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ દિવસની સૌપ્રથમ ઉજવણી ૧ માર્ચ, ૨૦૧૪ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને યુએનએઇડ્સ (UNAIDS – એચઆઇવી/એઇડ્સ પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો સંયુક્ત કાર્યક્રમ)ના કાર્યકારી નિદેશક મિશેલ સિદિબેએ તે જ વર્ષે ૨૭મી ફેબ્રુઆરીએ બેઇજિંગમાં એક પ્રમુખ કાર્યક્રમ સાથે તેની શરૂઆત કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2014/february/20140227zerodiscrimination|title=Zero Discrimination Day to be celebrated 1 March 2014 {{!}} UNAIDS|website=www.unaids.org|access-date=2017-03-01}}&lt;/ref&gt;

ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭માં, યુએનએઇડ્સે લોકોને &quot;શૂન્ય ભેદભાવની આસપાસ અવાજ ઉઠાવવા, બોલવા અને મહત્વાકાંક્ષાઓ, લક્ષ્યો અને સપનાઓ પ્રાપ્ત કરવાના માર્ગમાં ઉભા રહેવાના માર્ગમાં ભેદભાવને અટકાવવા&quot; હાકલ કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite press release |url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2017/february/20170301_zero-discrimination-day |title=UNAIDS urges everyone to make some noise for zero discrimination |website=www.unaids.org|access-date=2017-03-01}}&lt;/ref&gt;

આ દિવસની વિશેષ કરીને યુએનએઇડ્સ જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા નોંધ લેવામાં આવી છે જે એચઆઇવી/એઇડ્સ સાથે જીવી રહેલા લોકો સામે ભેદભાવનો સામનો કરે છે. લાઇબેરિયાના રાષ્ટ્રીય એઇડ્સ આયોગના અધ્યક્ષ ડૉ. ઇવાન એફ. કૈમેનોરના જણાવ્યા અનુસાર, &quot;એચઆઇવી સંબંધિત લાંછન અને ભેદભાવ વ્યાપક છે અને આપણા લાઇબેરિયા સહિત વિશ્વના લગભગ દરેક ભાગમાં અસ્તિત્વમાં છે.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |url=https://frontpageafricaonline.com/news/2016news/liberia-joins-global-community-to-stand-up-for-zero-discrimination/ |title=Liberia Joins Global Community to Stand Up For Zero Discrimination |last=Watkins |first=Solomon |website=FrontPage Africa |language=en-gb |access-date=2017-03-01 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006013419/https://frontpageafricaonline.com/news/2016news/liberia-joins-global-community-to-stand-up-for-zero-discrimination/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમ અંતર્ગત ૨૦૧૭માં આ ઉજવણી એચ.આઇ.વી /એઇડ્સથી સંક્રમિત [[એલજીબીટી પ્રાઈડ|એલજીબીટીઆઈ]] સમુદાયના લોકોને સમર્પિત કરવામાં આવી હતી, જેઓ ભેદભાવનો સામનો કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.undp.org/content/undp/en/home/blog/2017/2/28/Do-more-than-make-some-noise-.html |title=Do more than make some noise… |first=Mandeep |last=Dhaliwal |website=United Nations Development Programme |date=2017-02-28 |language=en |access-date=2017-03-01 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074733/https://www.undp.org/content/undp/en/home/blog/2017/2/28/Do-more-than-make-some-noise-.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ભારતમાં પ્રચારકોએ આ દિવસનો ઉપયોગ એલજીબીટીઆઈ સમુદાય સામે ભેદભાવને વધુ સંભવિત બનાવતા કાયદાઓ સામે અવાજ ઉઠાવવા માટે કર્યો છે, ખાસ કરીને દેશમાં સમલૈંગિકતાને અપરાધ તરીકે ગણાવતા કાયદા (ભારતીય દંડ સંહિતા, એસ ૩૭૭&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Shreya |last=Biswas |url=http://indiatoday.intoday.in/story/zero-discrimination-day-lgbt-feminism-rape-racism-hiv-aids/1/609022.html |title=Zero Discrimination Day: Heres why you should know about it and be a part |newspaper=India Today |date=March 1, 2016 |access-date=2017-03-01}}&lt;/ref&gt;) ને રદ કરવાના અગાઉના અભિયાન દરમિયાન તેનો વિશેષ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |url=https://time.com/5388231/india-decriminalizes-homosexuality-section-377/ |title=India's Supreme Court Decriminalizes Homosexuality in a Historic Ruling for the LGBTQ Community |author-first=Abhishyant |author-last=Iidangoor |magazine=Time (magazine) |date=6 September 2018 |access-date=31 December 2020 |archive-date=5 જાન્યુઆરી 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105613/https://time.com/5388231/india-decriminalizes-homosexuality-section-377/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

૨૦૧૫માં, કેલિફોર્નિયામાં આર્મેનિયન અમેરિકનોએ આર્મેનિયન નરસંહારના પીડિતોને યાદ કરવા માટે શૂન્ય ભેદભાવ દિવસ પર ''ડાઇ-ઇન'' કાર્યક્રમ આયોજીત કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત લોકોના એક જૂથ જાણે કે તેઓ મૃત્યુ પામ્યા હોય તેમ જાહેર સ્થળે સૂઈ જઈ સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓને અટકાવી દીધી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://armenianweekly.com/2015/03/02/ayf-die-in/ |title=Armenian Youth Stage 'Die-in' on 'Zero Discrimination Day' |last=Hairenik |date=2015-03-02 |website=Armenian Weekly |access-date=2017-03-01}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [https://www.unaids.org/en/zero-discrimination-day યુએનએઇડ્સ દ્વારા શૂન્ય ભેદભાવ દિવસ]

[[શ્રેણી:મહત્વના દિવસો]]</text>
      <sha1>ill2n4aajl9i74egxgadqg0p86pb993</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154738</id>
    <revision>
      <id>904433</id>
      <parentid>902708</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T09:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>/* ધીમા પડો */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>904433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1322" sha1="ls6j2mndpda9z7kbd7m97gxty5eftue" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=MichealBVN}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૭:૨૧, ૨૨ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

== ધીમા પડો ==

મિત્ર, આપ મશિન ભાષાંતર કરેલા લેખો ધડાધડ બનાવી રહ્યા છો પણ તેમાં ભાષા અને વ્યાકરણની ઘણી ભૂલો હોય છે. મહેરબાની કરી ને મૌલિક ભાષાંતર કરો અને મશિનભાષાંતરથી ઢગલાબંધ લેખો બનાવવાનું ટાળો. ઉદાહરણ તરીકે આજે તમે કરેલા શોલે લેખના ફેરફારો મારે ઉલટાવવા પડ્યા છે. આપણે અહિં ક્વોલિટીને પ્રાધાન્ય આપીએ છીએ ક્વોન્ટિટીને નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૧૯, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>ls6j2mndpda9z7kbd7m97gxty5eftue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904435</id>
      <parentid>904433</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ધીમા પડો */ ઉત્તર</comment>
      <origin>904435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="99xupjkpz7au2szo1y2kpjh3zsuesmo" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=MichealBVN}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૭:૨૧, ૨૨ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

== ધીમા પડો ==

મિત્ર, આપ મશિન ભાષાંતર કરેલા લેખો ધડાધડ બનાવી રહ્યા છો પણ તેમાં ભાષા અને વ્યાકરણની ઘણી ભૂલો હોય છે. મહેરબાની કરી ને મૌલિક ભાષાંતર કરો અને મશિનભાષાંતરથી ઢગલાબંધ લેખો બનાવવાનું ટાળો. ઉદાહરણ તરીકે આજે તમે કરેલા શોલે લેખના ફેરફારો મારે ઉલટાવવા પડ્યા છે. આપણે અહિં ક્વોલિટીને પ્રાધાન્ય આપીએ છીએ ક્વોન્ટિટીને નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૧૯, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

:બરાબર, આભાર સર. મને આ નીતિ વિશે વધારે જાણકારી નહોતી. હવે સમજાયું. શું હું ‘શોલે’ લેખને ફરીથી મૌલિક ભાષાંતર તરીકે, યોગ્ય ભાષા અને વ્યાકરણ સાથે એડિટ કરી શકું? [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૭:૧૬, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>99xupjkpz7au2szo1y2kpjh3zsuesmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Chaudhary nikunj</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155020</id>
    <revision>
      <id>904400</id>
      <timestamp>2026-08-19T14:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="2mykg696ksyu50vp0fpf6mo2i8x2v3p" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Chaudhary nikunj}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૧૯ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>2mykg696ksyu50vp0fpf6mo2i8x2v3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Pankaj bhuriya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155021</id>
    <revision>
      <id>904402</id>
      <timestamp>2026-08-19T15:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="bab37mqjlngn1v94hpg9uvl1iiq3tnf" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Pankaj bhuriya}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૧૩, ૧૯ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>bab37mqjlngn1v94hpg9uvl1iiq3tnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Mimusops</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155022</id>
    <revision>
      <id>904419</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Mimusops |parent=Sapotoideae |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="iyrfcsway9x4f4ujqcadqzy9gl3bppa" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Mimusops
|parent=Sapotoideae
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>iyrfcsway9x4f4ujqcadqzy9gl3bppa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Sapotoideae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155023</id>
    <revision>
      <id>904420</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Sapotoideae |parent=Sapotaceae |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="heth1yys0lg17p45kbo1t06j2liu9zd" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=subfamilia
|link=Sapotoideae
|parent=Sapotaceae
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>heth1yys0lg17p45kbo1t06j2liu9zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Sapotaceae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155024</id>
    <revision>
      <id>904421</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Sapotaceae |parent=Ericales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.123...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="471" sha1="izc0jjq81jzfe6eeay9ts2evv66mn5b" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=familia
|link=Sapotaceae
|parent=Ericales
|refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}}
}}</text>
      <sha1>izc0jjq81jzfe6eeay9ts2evv66mn5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Ericales</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155025</id>
    <revision>
      <id>904422</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt;{{High-use}} &lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=Ericales |parent=Asterids |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrar...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="502" sha1="9b54v0xkgso6asgal4mg6yk8pb3k4f3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{High-use}}
&lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=ordo
|link=Ericales
|parent=Asterids
|refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}}
}}</text>
      <sha1>9b54v0xkgso6asgal4mg6yk8pb3k4f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Asterids</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155026</id>
    <revision>
      <id>904423</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt;{{High-use}} &lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Asterids |parent=Superasterids |always_display=true |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="m8bn0pylcx1xavlsty5zcsp41pqzo3o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{High-use}}
&lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=clade
|link=Asterids
|parent=Superasterids
|always_display=true
|refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}}
}}</text>
      <sha1>m8bn0pylcx1xavlsty5zcsp41pqzo3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Superasterids</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155027</id>
    <revision>
      <id>904424</id>
      <timestamp>2026-08-19T18:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45290-41</username>
        <id>88714</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt;{{High-use}} &lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |parent=Core eudicots |rank=clade |link=Superasterids |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://o...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="513" sha1="p2xvevy4qnqm8j3t5jpl3a4ds2kg56q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{High-use}}
&lt;/noinclude&gt;{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|parent=Core eudicots
|rank=clade
|link=Superasterids
|refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}}
}}</text>
      <sha1>p2xvevy4qnqm8j3t5jpl3a4ds2kg56q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:સર્જન</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155028</id>
    <revision>
      <id>904425</id>
      <timestamp>2026-08-20T02:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="czckf3j3ia3w87ehx7bs6f6hxtnvo9v" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=સર્જન}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૭:૪૧, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>czckf3j3ia3w87ehx7bs6f6hxtnvo9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:VANRAJ1203</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155029</id>
    <revision>
      <id>904426</id>
      <timestamp>2026-08-20T04:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="ikbv4bf9wcmtfi2eb4moyklus4jf9io" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=VANRAJ1203}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૮, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>ikbv4bf9wcmtfi2eb4moyklus4jf9io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:હિતેશ રાવત</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155030</id>
    <revision>
      <id>904427</id>
      <timestamp>2026-08-20T05:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="q65i28f443q7w4qftckkcxs5yxkjdrc" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=હિતેશ રાવત}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૧:૦૧, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>q65i28f443q7w4qftckkcxs5yxkjdrc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>