વિભાગ:Infobox

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>વિભાગ:Infobox</title>
    <ns>828</ns>
    <id>52012</id>
    <revision>
      <id>904662</id>
      <parentid>865101</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T02:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChomponU Pongsawet</username>
        <id>87729</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q13107716|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>904662</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="21303" sha1="kueb5p6xeoq6x7bxu2zyyl7pmxgesrs" xml:space="preserve">local p = {}
local args = {}
local origArgs = {}
local root
local empty_row_categories = {}
local category_in_empty_row_pattern = '%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]'
local has_rows = false
local yesno = require(&quot;Module:Yesno&quot;)
local lists = {
	plainlist_t = {
		patterns = {
			'^plainlist$',
			'%splainlist$',
			'^plainlist%s',
			'%splainlist%s'
		},
		found = false,
		styles = 'Plainlist/styles.css'
	},
	hlist_t = {
		patterns = {
			'^hlist$',
			'%shlist$',
			'^hlist%s',
			'%shlist%s'
		},
		found = false,
		styles = 'Hlist/styles.css'
	}
}

local function has_list_class(args_to_check)
	for _, list in pairs(lists) do
		if not list.found then
			for _, arg in pairs(args_to_check) do
				for _, pattern in ipairs(list.patterns) do
					if mw.ustring.find(arg or '', pattern) then
						list.found = true
						break
					end
				end
				if list.found then break end
			end
		end
	end
end

local function isUntitledChildBox(sval)
	return sval and ( sval:match( '^%s*&lt;%s*[Tt][Rr]' ) or sval:match( '^%s*\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127%s*&lt;%s*[Tt][Rr]' ) )
end

local function fixChildBoxes(sval, tt)
	local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end
	
	if notempty(sval) then
		local marker = '&lt;span class=special_infobox_marker&gt;'
		local s = sval
		-- start moving templatestyles and categories inside of table rows
		local slast = ''
		while slast ~= s do
			slast = s
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Tt][Rr]%s*&gt;%s*)(%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*%]%])', '%2%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Tt][Rr]%s*&gt;%s*)(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127)', '%2%1')
		end
		-- end moving templatestyles and categories inside of table rows
		s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1')
		s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Tt][Rr]%s*&gt;)', '%1' .. marker)
		if s:match(marker) then
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '')
			s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*&gt;%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^&lt;&gt;]*&gt;%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*&lt;/[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*&gt;)', '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*\n|%})', '%1')
		end
		if s:match(marker) then
			local subcells = mw.text.split(s, marker)
			s = ''
			for k = 1, #subcells do
				if k == 1 then
					s = s .. subcells[k] .. '&lt;/' .. tt .. '&gt;&lt;/tr&gt;'
				elseif k == #subcells then
					local rowstyle = ' style=&quot;display:none&quot;'
					if notempty(subcells[k]) then rowstyle = ''	end
					s = s .. '&lt;tr' .. rowstyle ..'&gt;&lt;' .. tt .. ' colspan=2&gt;\n' ..
						subcells[k]
				elseif notempty(subcells[k]) then
					if (k % 2) == 0 then
						s = s .. subcells[k]
					else
						s = s .. '&lt;tr&gt;&lt;' .. tt .. ' colspan=2&gt;\n' ..
							subcells[k] .. '&lt;/' .. tt .. '&gt;&lt;/tr&gt;'
					end
				end
			end
		end
		-- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser
		-- [[Special:Diff/849054481]]
		-- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE
		s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1')
		return s
	else
		return sval
	end
end

-- Cleans empty tables
local function cleanInfobox()
	root = tostring(root)
	if has_rows == false then
		root = mw.ustring.gsub(root, '&lt;table[^&lt;&gt;]*&gt;%s*&lt;/table&gt;', '')
	end
end

-- Returns the union of the values of two tables, as a sequence.
local function union(t1, t2)

	local vals = {}
	for k, v in pairs(t1) do
		vals[v] = true
	end
	for k, v in pairs(t2) do
		vals[v] = true
	end
	local ret = {}
	for k, v in pairs(vals) do
		table.insert(ret, k)
	end
	return ret
end

-- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist
-- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and
-- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}.
local function getArgNums(prefix)
	local nums = {}
	for k, v in pairs(args) do
		local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$')
		if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

-- Adds a row to the infobox, with either a header cell
-- or a label/data cell combination.
local function addRow(rowArgs)
	
	if rowArgs.header and rowArgs.header ~= '_BLANK_' then
		has_rows = true
		has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class, args.headerclass })
		
		root
			:tag('tr')
				:addClass(rowArgs.rowclass)
				:addClass( isUntitledChildBox( rowArgs.header ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )
				:cssText(rowArgs.rowstyle)
				:tag('th')
					:attr('colspan', '2')
					:addClass('infobox-header')
					:addClass(rowArgs.class)
					:addClass(args.headerclass)
					-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-header
					:cssText(args.headerstyle)
					:cssText(rowArgs.rowcellstyle)
					:wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th'))
		if rowArgs.data and not yesno(args.decat) then
			root:wikitext(
				'[[Category:Pages using infobox templates with ignored data cells]]'
			)
		end
	elseif rowArgs.data and rowArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then
		has_rows = true
		has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class })
		
		local row = root:tag('tr')
		row:addClass(rowArgs.rowclass)
		row:cssText(rowArgs.rowstyle)
		if rowArgs.label then
			row
				:tag('th')
					:attr('scope', 'row')
					:addClass('infobox-label')
					-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-label
					:cssText(args.labelstyle)
					:cssText(rowArgs.rowcellstyle)
					:wikitext(rowArgs.label)
					:done()
		else
			row:addClass( isUntitledChildBox( rowArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )
		end

		local dataCell = row:tag('td')
		dataCell
			:attr('colspan', not rowArgs.label and '2' or nil)
			:addClass(not rowArgs.label and 'infobox-full-data' or 'infobox-data')
			:addClass(rowArgs.class)
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox(-full)-data
			:cssText(rowArgs.datastyle)
			:cssText(rowArgs.rowcellstyle)
			:wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td'))
	else
		table.insert(empty_row_categories, rowArgs.data or '')
	end
end

local function renderTitle()
	if not args.title then return end

	has_rows = true
	has_list_class({args.titleclass})
	
	root
		:tag('caption')
			:addClass('infobox-title')
			:addClass(args.titleclass)
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-title
			:cssText(args.titlestyle)
			:wikitext(args.title)
	
end

local function renderAboveRow()
	if not args.above then return end

	has_rows = true
	has_list_class({ args.aboveclass })
	
	root
		:tag('tr')
			:addClass( isUntitledChildBox( args.above ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )
			:tag('th')
				:attr('colspan', '2')
				:addClass('infobox-above')
				:addClass(args.aboveclass)
				-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-above
				:cssText(args.abovestyle)
				:wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th'))
end

local function renderBelowRow()
	if not args.below then return end

	has_rows = true
	has_list_class({ args.belowclass })
	
	root
		:tag('tr')
			:addClass( isUntitledChildBox( args.below ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )
			:tag('td')
				:attr('colspan', '2')
				:addClass('infobox-below')
				:addClass(args.belowclass)
				-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-below
				:cssText(args.belowstyle)
				:wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td'))
end

local function addSubheaderRow(subheaderArgs)
	if subheaderArgs.data and
		subheaderArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then
		has_rows = true
		has_list_class({ subheaderArgs.rowclass, subheaderArgs.class })
		
		local row = root:tag('tr')
		row:addClass(subheaderArgs.rowclass)
		row:addClass( isUntitledChildBox( subheaderArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )

		local dataCell = row:tag('td')
		dataCell
			:attr('colspan', '2')
			:addClass('infobox-subheader')
			:addClass(subheaderArgs.class)
			:cssText(subheaderArgs.datastyle)
			:cssText(subheaderArgs.rowcellstyle)
			:wikitext(fixChildBoxes(subheaderArgs.data, 'td'))
	else
		table.insert(empty_row_categories, subheaderArgs.data or '')
	end
end

local function renderSubheaders()
	if args.subheader then
		args.subheader1 = args.subheader
	end
	if args.subheaderrowclass then
		args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass
	end
	local subheadernums = getArgNums('subheader')
	for k, num in ipairs(subheadernums) do
		addSubheaderRow({
			data = args['subheader' .. tostring(num)],
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-subheader
			datastyle = args.subheaderstyle,
			rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)],
			class = args.subheaderclass,
			rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)]
		})
	end
end

local function addImageRow(imageArgs)

	if imageArgs.data and
		imageArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then

		has_rows = true
		has_list_class({ imageArgs.rowclass, imageArgs.class })
		
		local row = root:tag('tr')
		row:addClass(imageArgs.rowclass)
		row:addClass( isUntitledChildBox( imageArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil )

		local dataCell = row:tag('td')
		dataCell
			:attr('colspan', '2')
			:addClass('infobox-image')
			:addClass(imageArgs.class)
			:cssText(imageArgs.datastyle)
			:wikitext(fixChildBoxes(imageArgs.data, 'td'))
	else
		table.insert(empty_row_categories, imageArgs.data or '')
	end
end

local function renderImages()
	if args.image then
		args.image1 = args.image
	end
	if args.caption then
		args.caption1 = args.caption
	end
	local imagenums = getArgNums('image')
	for k, num in ipairs(imagenums) do
		local caption = args['caption' .. tostring(num)]
		local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)])
		if caption then
			data
				:tag('div')
					:addClass('infobox-caption')
					-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-caption
					:cssText(args.captionstyle)
					:wikitext(caption)
		end
		addImageRow({
			data = tostring(data),
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; .infobox-image
			datastyle = args.imagestyle,
			class = args.imageclass,
			rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)]
		})
	end
end

-- When autoheaders are turned on, preprocesses the rows
local function preprocessRows()
	if not args.autoheaders then return end
	
	local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data'))
	table.sort(rownums)
	local lastheader
	for k, num in ipairs(rownums) do
		if args['header' .. tostring(num)] then
			if lastheader then
				args['header' .. tostring(lastheader)] = nil
			end
			lastheader = num
		elseif args['data' .. tostring(num)] and
			args['data' .. tostring(num)]:gsub(
				category_in_empty_row_pattern, ''
			):match('^%S') then
			local data = args['data' .. tostring(num)]
			if data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('%S') then
				lastheader = nil
			end
		end
	end
	if lastheader then
		args['header' .. tostring(lastheader)] = nil
	end
end

-- Gets the union of the header and data argument numbers,
-- and renders them all in order
local function renderRows()

	local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data'))
	table.sort(rownums)
	for k, num in ipairs(rownums) do
		addRow({
			header = args['header' .. tostring(num)],
			label = args['label' .. tostring(num)],
			data = args['data' .. tostring(num)],
			datastyle = args.datastyle,
			class = args['class' .. tostring(num)],
			rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)],
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt; rowclass
			rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)],
			rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)]
		})
	end
end

local function renderNavBar()
	if not args.name then return end

	has_rows = true
	root
		:tag('tr')
			:tag('td')
				:attr('colspan', '2')
				:addClass('infobox-navbar')
				:wikitext(require('Module:Navbar')._navbar{
					args.name,
					mini = 1,
				})
end

local function renderItalicTitle()
	local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title'])
	if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then
		root:wikitext(require('Module:Italic title')._main({}))
	end
end

-- Categories in otherwise empty rows are collected in empty_row_categories.
-- This function adds them to the module output. It is not affected by
-- args.decat because this module should not prevent module-external categories
-- from rendering.
local function renderEmptyRowCategories()
	for _, s in ipairs(empty_row_categories) do
		root:wikitext(s)
	end
end

-- Render tracking categories. args.decat == turns off tracking categories.
local function renderTrackingCategories()
	if yesno(args.decat) then return end
	if args.child == 'yes' then
		if args.title then
			root:wikitext(
				'[[Category:Pages using embedded infobox templates with the title parameter]]'
			)
		end
	elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then
		root:wikitext('[[Category:Articles using infobox templates with no data rows]]')
	end
end

--[=[
Loads the templatestyles for the infobox.

TODO: FINISH loading base templatestyles here rather than in
MediaWiki:Common.css. There are 4-5000 pages with 'raw' infobox tables.
See [[Mediawiki_talk:Common.css/to_do#Infobox]] and/or come help :).
When we do this we should clean up the inline CSS below too.
Will have to do some bizarre conversion category like with sidebar.

]=]
local function loadTemplateStyles()
	local frame = mw.getCurrentFrame()
	
	local hlist_templatestyles = ''
	if lists.hlist_t.found then
		hlist_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = lists.hlist_t.styles }
		}
	end
	
	local plainlist_templatestyles = ''
	if lists.plainlist_t.found then
		plainlist_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = lists.plainlist_t.styles }
		}
	end
	
	-- See function description
	local base_templatestyles = frame:extensionTag{
		name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Infobox/styles.css' }
	}

	local templatestyles = ''
	if args['templatestyles'] then
		templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['templatestyles'] }
		}
	end
	
	local child_templatestyles = ''
	if args['child templatestyles'] then
		child_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['child templatestyles'] }
		}
	end
	
	local grandchild_templatestyles = ''
	if args['grandchild templatestyles'] then
		grandchild_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['grandchild templatestyles'] }
		}
	end
	
	return table.concat({
		-- hlist -&gt; plainlist -&gt; base is best-effort to preserve old Common.css ordering.
		-- this ordering is not a guarantee because the rows of interest invoking
		-- each class may not be on a specific page
		hlist_templatestyles,
		plainlist_templatestyles,
		base_templatestyles,
		templatestyles,
		child_templatestyles,
		grandchild_templatestyles
	})
end

-- common functions between the child and non child cases
local function structure_infobox_common()
	renderSubheaders()
	renderImages()
	preprocessRows()
	renderRows()
	renderBelowRow()
	renderNavBar()
	renderItalicTitle()
	renderEmptyRowCategories()
	renderTrackingCategories()
	cleanInfobox()
end

-- Specify the overall layout of the infobox, with special settings if the
-- infobox is used as a 'child' inside another infobox.
local function _infobox()
	if args.child ~= 'yes' then
		root = mw.html.create('table')

		root
			:addClass(args.subbox == 'yes' and 'infobox-subbox' or 'infobox')
			:addClass(args.bodyclass)
			-- @deprecated next; target .infobox-&lt;name&gt;
			:cssText(args.bodystyle)
		
		has_list_class({ args.bodyclass })

		renderTitle()
		renderAboveRow()
	else
		root = mw.html.create()

		root
			:wikitext(args.title)
	end
	structure_infobox_common()
	
	return loadTemplateStyles() .. root
end

-- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table.
-- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions.
local function preprocessSingleArg(argName)
	if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then
		args[argName] = origArgs[argName]
	end
end

-- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in
-- batches of the step size specified. This is to prevent references etc. from
-- appearing in the wrong order. The prefixTable should be an array containing
-- tables, each of which has two possible fields, a &quot;prefix&quot; string and a
-- &quot;depend&quot; table. The function always parses parameters containing the &quot;prefix&quot;
-- string, but only parses parameters in the &quot;depend&quot; table if the prefix
-- parameter is present and non-blank.
local function preprocessArgs(prefixTable, step)
	if type(prefixTable) ~= 'table' then
		error(&quot;Non-table value detected for the prefix table&quot;, 2)
	end
	if type(step) ~= 'number' then
		error(&quot;Invalid step value detected&quot;, 2)
	end

	-- Get arguments without a number suffix, and check for bad input.
	for i,v in ipairs(prefixTable) do
		if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= &quot;string&quot; or
			(v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then
			error('Invalid input detected to preprocessArgs prefix table', 2)
		end
		preprocessSingleArg(v.prefix)
		-- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present
		-- and not blank.
		if args[v.prefix] and v.depend then
			for j, dependValue in ipairs(v.depend) do
				if type(dependValue) ~= 'string' then
					error('Invalid &quot;depend&quot; parameter value detected in preprocessArgs')
				end
				preprocessSingleArg(dependValue)
			end
		end
	end

	-- Get arguments with number suffixes.
	local a = 1 -- Counter variable.
	local moreArgumentsExist = true
	while moreArgumentsExist == true do
		moreArgumentsExist = false
		for i = a, a + step - 1 do
			for j,v in ipairs(prefixTable) do
				local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i)
				if origArgs[prefixArgName] then
					-- Do another loop if any arguments are found, even blank ones.
					moreArgumentsExist = true
					preprocessSingleArg(prefixArgName)
				end
				-- Process the depend table if the prefix argument is present
				-- and not blank, or we are processing &quot;prefix1&quot; and &quot;prefix&quot; is
				-- present and not blank, and if the depend table is present.
				if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then
					for j,dependValue in ipairs(v.depend) do
						local dependArgName = dependValue .. tostring(i)
						preprocessSingleArg(dependArgName)
					end
				end
			end
		end
		a = a + step
	end
end

-- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so
-- that references etc. will display in the expected places. Parameters that
-- depend on another parameter are only processed if that parameter is present,
-- to avoid phantom references appearing in article reference lists.
local function parseDataParameters()

	preprocessSingleArg('autoheaders')
	preprocessSingleArg('child')
	preprocessSingleArg('bodyclass')
	preprocessSingleArg('subbox')
	preprocessSingleArg('bodystyle')
	preprocessSingleArg('title')
	preprocessSingleArg('titleclass')
	preprocessSingleArg('titlestyle')
	preprocessSingleArg('above')
	preprocessSingleArg('aboveclass')
	preprocessSingleArg('abovestyle')
	preprocessArgs({
		{prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}}
	}, 10)
	preprocessSingleArg('subheaderstyle')
	preprocessSingleArg('subheaderclass')
	preprocessArgs({
		{prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}}
	}, 10)
	preprocessSingleArg('captionstyle')
	preprocessSingleArg('imagestyle')
	preprocessSingleArg('imageclass')
	preprocessArgs({
		{prefix = 'header'},
		{prefix = 'data', depend = {'label'}},
		{prefix = 'rowclass'},
		{prefix = 'rowstyle'},
		{prefix = 'rowcellstyle'},
		{prefix = 'class'}
	}, 50)
	preprocessSingleArg('headerclass')
	preprocessSingleArg('headerstyle')
	preprocessSingleArg('labelstyle')
	preprocessSingleArg('datastyle')
	preprocessSingleArg('below')
	preprocessSingleArg('belowclass')
	preprocessSingleArg('belowstyle')
	preprocessSingleArg('name')
	-- different behaviour for italics if blank or absent
	args['italic title'] = origArgs['italic title']
	preprocessSingleArg('decat')
	preprocessSingleArg('templatestyles')
	preprocessSingleArg('child templatestyles')
	preprocessSingleArg('grandchild templatestyles')
end

-- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template.
-- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in.
function p.infobox(frame)
	if frame == mw.getCurrentFrame() then
		origArgs = frame:getParent().args
	else
		origArgs = frame
	end
	
	parseDataParameters()
	
	return _infobox()
end

-- For calling via #invoke within a template
function p.infoboxTemplate(frame)
	origArgs = {}
	for k,v in pairs(frame.args) do origArgs[k] = mw.text.trim(v) end
	
	parseDataParameters()
	
	return _infobox()
end
return p</text>
      <sha1>kueb5p6xeoq6x7bxu2zyyl7pmxgesrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e</title>
    <ns>3</ns>
    <id>147876</id>
    <revision>
      <id>904676</id>
      <parentid>872953</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Global rename script</username>
        <id>76080</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Global rename script એ દિશાનિર્દેશન છોડ્યા વગર પાના [[સભ્યની ચર્ચા:Kerem Timurkaynak]]ને [[સભ્યની ચર્ચા:Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e]] પર વાળ્યું: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Kerem Timurkaynak|Kerem Timurkaynak]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e|Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e]]&quot;</comment>
      <origin>872953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="qjtkrtkzff13l2g9xwf945d3e3jt91e" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Kerem Timurkaynak}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૩૪, ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)</text>
      <sha1>qjtkrtkzff13l2g9xwf945d3e3jt91e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ધ ગોડફાધર (ફિલ્મ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155082</id>
    <revision>
      <id>904656</id>
      <parentid>904638</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો */</comment>
      <origin>904656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78765" sha1="d7m5imwsczz7ccjtanemh7hpjl8fq4u" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.


== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>d7m5imwsczz7ccjtanemh7hpjl8fq4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904657</id>
      <parentid>904656</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો */</comment>
      <origin>904657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83393" sha1="5njrygw3qgu7681gvzjgyl9frrd5iat" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ ધર્મેન્દ્ર અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની અમિતાભ બચ્ચન અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫) અને પ્રકાશ ઝાની અજય દેવગણ, રણબીર કપૂર તથા અર્જુન રામપાલ અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>5njrygw3qgu7681gvzjgyl9frrd5iat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904658</id>
      <parentid>904657</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ભારતીય સિનેમા */</comment>
      <origin>904658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83357" sha1="3yceq3ywh77wz4jgnk7o4aiix5s4vla" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫) અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>3yceq3ywh77wz4jgnk7o4aiix5s4vla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904659</id>
      <parentid>904658</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો */</comment>
      <origin>904659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83822" sha1="4oq0kz8f5bfxtl6l16pb95eoj99ck85" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫) અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>4oq0kz8f5bfxtl6l16pb95eoj99ck85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904660</id>
      <parentid>904659</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સ્વાગત */</comment>
      <origin>904660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84338" sha1="rnckpq4fio1pzfs8fz4wtj6vjqe1euf" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મે શરૂઆતના દિવસે પાંચ થિયેટરોમાંથી $૫૭,૮૨૯ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે ટિકિટના ભાવ $૩થી વધારીને $૩.૫૦ કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/sim_variety_1972-03-22_266_6|title=&quot;તે બધાનો 'ગોડફાધર' છે&quot;|date=1972-03-22|others=Internet Archive|language=English}}&lt;/ref&gt; આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫) અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>rnckpq4fio1pzfs8fz4wtj6vjqe1euf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904661</id>
      <parentid>904660</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સ્વાગત */</comment>
      <origin>904661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84772" sha1="7sljjlq6uasso1z0pbuxjxpl2pi8fn7" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=&quot;2 કલાક 55 મિનિટની આ ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મે મચાવ્યો ગદર, IMDb 9.2 રેટિંગ સાથે મચાવી રહી છે ધૂમ!&quot;|url=https://sandesh.com/gallery/news/entertainment/the-godfather-crime-thriller-jio-hotstar-imdb-rating|url-status=live|access-date=2026-08-29|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મે શરૂઆતના દિવસે પાંચ થિયેટરોમાંથી $૫૭,૮૨૯ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે ટિકિટના ભાવ $૩થી વધારીને $૩.૫૦ કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/sim_variety_1972-03-22_266_6|title=&quot;તે બધાનો 'ગોડફાધર' છે&quot;|date=1972-03-22|others=Internet Archive|language=English}}&lt;/ref&gt; આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫) અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>7sljjlq6uasso1z0pbuxjxpl2pi8fn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904671</id>
      <parentid>904661</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ભારતીય સિનેમા */</comment>
      <origin>904671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85056" sha1="9dyamj135ng3d6amgdz7hd1wb1k62wv" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=&quot;2 કલાક 55 મિનિટની આ ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મે મચાવ્યો ગદર, IMDb 9.2 રેટિંગ સાથે મચાવી રહી છે ધૂમ!&quot;|url=https://sandesh.com/gallery/news/entertainment/the-godfather-crime-thriller-jio-hotstar-imdb-rating|url-status=live|access-date=2026-08-29|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી. કોપોલા માત્ર નવલકથાના લખાણને પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથાના ઘણા સામાન્ય પ્રસંગોને પોતાની અદ્ભુત દૃષ્ટિથી વધુ અસરકારક અને યાદગાર સિનેમેટિક દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા. તેમણે મૂળ વાર્તાની ભાવના જાળવી રાખીને દૃશ્યોને એવી રીતે રજૂ કર્યા કે જે ફિલ્મની સૌથી યાદગાર ક્ષણોમાં ફેરવાઈ ગયા.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મે શરૂઆતના દિવસે પાંચ થિયેટરોમાંથી $૫૭,૮૨૯ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે ટિકિટના ભાવ $૩થી વધારીને $૩.૫૦ કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/sim_variety_1972-03-22_266_6|title=&quot;તે બધાનો 'ગોડફાધર' છે&quot;|date=1972-03-22|others=Internet Archive|language=English}}&lt;/ref&gt; આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫)&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=ધ ગોડફાધરના ૫ ભારતીય રૂપાંતરણો
 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/5-indian-adaptations-of-the-godfather-10481151.html
 |website=Firstpost
 |date=March 10, 2022
 |access-date=30 August 2026
}}&lt;/ref&gt; અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>9dyamj135ng3d6amgdz7hd1wb1k62wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904672</id>
      <parentid>904671</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* દિગદર્શન અને લેખન */</comment>
      <origin>904672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84239" sha1="nx4jks8th8828il4igymbydon73tv7u" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=&quot;2 કલાક 55 મિનિટની આ ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મે મચાવ્યો ગદર, IMDb 9.2 રેટિંગ સાથે મચાવી રહી છે ધૂમ!&quot;|url=https://sandesh.com/gallery/news/entertainment/the-godfather-crime-thriller-jio-hotstar-imdb-rating|url-status=live|access-date=2026-08-29|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મે શરૂઆતના દિવસે પાંચ થિયેટરોમાંથી $૫૭,૮૨૯ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે ટિકિટના ભાવ $૩થી વધારીને $૩.૫૦ કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/sim_variety_1972-03-22_266_6|title=&quot;તે બધાનો 'ગોડફાધર' છે&quot;|date=1972-03-22|others=Internet Archive|language=English}}&lt;/ref&gt; આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫)&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=ધ ગોડફાધરના ૫ ભારતીય રૂપાંતરણો
 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/5-indian-adaptations-of-the-godfather-10481151.html
 |website=Firstpost
 |date=March 10, 2022
 |access-date=30 August 2026
}}&lt;/ref&gt; અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>nx4jks8th8828il4igymbydon73tv7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904673</id>
      <parentid>904672</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સ્વાગત */</comment>
      <origin>904673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87726" sha1="0tngr56dpsd61o49xobcr7tqugwheub" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ધ ગોડફાધર
| image          = 
| caption        = 
| director       = ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા
| producer       = આલ્બર્ટ એસ. રુડ્ડી
| writer         = {{ubl|મારિયો પુઝો|ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા}}
| screenplay     = 
| story          = મારિયો પુઝો
| based_on       = [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર (મારિયો પુઝોની નવલકથા)]]
| starring       = {{ubl|માર્લોન બ્રાન્ડો|[[અલ પચિનો]]|જેમ્સ કાન|રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો|રોબર્ટ ડુવાલ|ડાયેન કીટન}}
| music          = નીનો રોટા
| cinematography = ગોર્ડન વિલીસ
| editing        = {{ubl|વિલિયમ રેનોલ્ડ્સ|પીટર ઝિન્નર}}
| studio         = {{ubl|આલ્ફ્રાન પ્રોડક્શન્સ|પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ}}
| distributor    = પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ
| released       = {{ubl|૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (પ્રીમિયર)|૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ (અમેરિકા)}}
| country        = અમેરિકા
| language       = અંગ્રેજી
| runtime        = ૧૭૭ મિનિટ્સ
| budget         = $૬૦-૭૨ લાખ
| gross          = $૨૫-૨૯ કરોડ
}}

'''ધ ગોડફાધર''' એ ૧૯૭૨ માં બનેલી હોલીવુડ ની એક ભવ્ય ગેંગસ્ટર ક્રાઈમ ડ્રામા ફિલ્મ છે, જેનું દિગ્દર્શન ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મારીયો પુઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથા લખ્યા હતા. આ ફિલ્મ મારીયો પુઝોની જ અતિસફળ અને બેસ્ટ સેલર નવલકથા '[[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]]' પર આધારિત છે. ફિલ્મમાં માર્લોન બ્રાન્ડો, [[અલ પચિનો]], જેમ્સ કાન, ડાયેન કીટન અને રિચાર્ડ કેસ્ટેલાનો મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાના ઇતિહાસની સર્વકાલીન મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|access-date=2026-08-27|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=&quot;2 કલાક 55 મિનિટની આ ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મે મચાવ્યો ગદર, IMDb 9.2 રેટિંગ સાથે મચાવી રહી છે ધૂમ!&quot;|url=https://sandesh.com/gallery/news/entertainment/the-godfather-crime-thriller-jio-hotstar-imdb-rating|url-status=live|access-date=2026-08-29|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== વાર્તા ==
ફિલ્મની વાર્તા મારિયો પુઝોની આ જ નામની નવલકથા પર આધારિત છે. વાર્તા ૧૯૪૦ના દાયકાના અંતમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયગાળાની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂ થઈને ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળામાં ન્યૂયોર્ક શહેરમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની વચ્ચેના સત્તાસંઘર્ષની આસપાસ ફરે છે. તેના કેન્દ્રમાં કોર્લિયોન પરિવારના વડા ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પરિવારના મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. આ કારણે લોકો તેમને 'ગોડફાધર' તરીકે ઓળખે છે.

વિટો પોતાના મોટા પુત્ર સેન્ટિનો 'સોની' કોર્લિયોન અને દત્તક પુત્ર ટોમ હેગનની મદદથી પરિવારનો કારોબાર ચલાવે છે. ટોમ એક વકીલ હોવાની સાથે પરિવારનો સલાહકાર પણ છે. બીજી તરફ, વિટોનો નાનો પુત્ર માઈકલ પરિવારના ગુનાહિત વ્યવસાયથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો માઈકલ યુદ્ધનો હીરો છે અને પોતાના પિતાના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો તેનો કોઈ ઇરાદો નથી. પોતાની બહેન કોનીના કાર્લો રિઝી સાથેના લગ્ન દરમિયાન તે પોતાની ગર્લફ્રેન્ડ કેઈ એડમ્સને પરિવાર સાથે પરિચય કરાવે છે અને તેને સ્પષ્ટ કહે છે કે તે પોતાના પરિવારના વ્યવસાયનો ભાગ નથી.

કોનીના લગ્નના દિવસે ડોન વિટો પોતાની પાસે મદદ માગવા આવતા લોકોને નિરાશ કરતો નથી. સિસિલિયન પરંપરા મુજબ, દીકરીના લગ્નના દિવસે ગોડફાધર પાસે મદદ માગવા આવનારાઓની વાત સાંભળવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમનું કામ કરવું એ તેની જવાબદારી માનવામાં આવે છે.

આ મુલાકાતીઓમાં વિટોનો ધર્મપુત્ર, જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા જોની ફોન્ટેનનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફોન્ટેનને એક મોટી ફિલ્મમાં ભૂમિકા જોઈતી હોય છે, પરંતુ ફિલ્મના નિર્માતા જેક વોલ્ટ્ઝ તેની સામે અંગત દ્વેષ રાખતો હોવાથી તેને ભૂમિકા આપવા તૈયાર નથી. વિટો ટોમ હેગનને લોસ એન્જલસ મોકલે છે જેથી તે વોલ્ટ્ઝને ફોન્ટેનને ભૂમિકા આપવા માટે સમજાવી શકે. પરંતુ વોલ્ટ્ઝ પોતાની વાત પરથી હટતો નથી. હેગન ત્યાંથી પાછો ફર્યા પછી બીજા દિવસે સવારે વોલ્ટ્ઝ જ્યારે ઊંઘમાંથી જાગે છે ત્યારે તેને પોતાના પલંગમાં તેના કિંમતી રેસિંગ ઘોડા ખાર્તુમનું કપાયેલું માથું જોવા મળે છે. આ ભયાનક સંદેશા બાદ વોલ્ટ્ઝ ઝૂકી જાય છે અને જોની ફોન્ટેનને ફિલ્મમાં ભૂમિકા મળે છે.

ક્રિસમસ નજીક આવતાં પરિસ્થિતિ અચાનક બદલાઈ જાય છે. શહેરનો ડ્રગ વેપારી વર્જિલ 'ધ ટર્ક' સોલોઝો ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં ભાગીદારીની દરખાસ્ત લઈને આવે છે. સોલોઝોને તાતાગ્લિયા પરિવારનું સમર્થન હોય છે અને તે વિટોના રાજકીય તથા પોલીસ સંપર્કોનો લાભ લેવા માગે છે. પરંતુ વિટો ડ્રગ્સના વ્યવસાયમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. તેના થોડા સમય બાદ સોલોઝોના માણસો વિટો પર ગોળીબાર કરે છે. વિટો ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, પરંતુ જીવતો બચી જાય છે.

વિટો હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યો હોવાથી સોની પરિવારનો કાર્યકારી વડો બને છે. સોનીના ગુસ્સાવાળા સ્વભાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બને છે. દરમિયાન માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલમાં મળવા જાય છે અને ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીએ વિટોના બોડીગાર્ડ્સને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા છે. માઈકલને સમજાય છે કે હવે સોલોઝો ફરીથી વિટોની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

માઈકલ પોતાના પિતાને હોસ્પિટલના બીજા રૂમમાં ખસેડે છે અને બહાર ઊભો રહીને તેમની રક્ષા કરે છે. સોલોઝોના હત્યારાઓને તે પોતાની હાજરીથી ડરાવીને પાછા ફરવા મજબૂર કરે છે. પરંતુ ગુસ્સે ભરાયેલો કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ત્યાં પહોંચે છે અને માઈકલ પર હુમલો કરીને તેનું જડબું તોડી નાખે છે. થોડા સમય બાદ ટોમ હેગન અન્ય બોડીગાર્ડ્સ સાથે હોસ્પિટલમાં પહોંચે છે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે છે.

પરિવારના વ્યવસાયથી હંમેશાં દૂર રહેનાર માઈકલ હવે સમજી જાય છે કે જ્યાં સુધી સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી જીવતા છે ત્યાં સુધી તેના પિતા સુરક્ષિત નથી. તે બંને સાથે એક બેઠક યોજવાની યોજના બનાવે છે. પરિવાર શરૂઆતમાં આ વિચારથી ચોંકી જાય છે, પરંતુ અંતે તેની યોજના સ્વીકારે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાનારી બેઠક માટે બંદૂક છુપાવી રાખે છે.

રેસ્ટોરન્ટમાં માઈકલ સોલોઝો અને મેકક્લસ્કી બંનેને ગોળી મારીને હત્યા કરે છે. ત્યારબાદ તે પોલીસ અને વિરોધી માફિયા પરિવારોના બદલા̀થી બચવા માટે અમેરિકા છોડીને સિસિલી ભાગી જાય છે.

સિસિલીમાં રહેતા દરમિયાન માઈકલ સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલીના પ્રેમમાં પડે છે. બંને લગ્ન કરે છે અને માઈકલ થોડા સમય માટે પોતાની જૂની દુનિયાથી દૂર શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવવા લાગે છે. પરંતુ તેની આ શાંતિ લાંબી ચાલતી નથી. તેના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને બારઝિનીના માણસો લાંચ આપીને પોતાની તરફ કરી લે છે. ફેબ્રિઝિયો માઈકલની કારમાં બોમ્બ ગોઠવે છે. વિસ્ફોટમાં માઈકલ બચી જાય છે, પરંતુ એપોલોનિયાનું મોત થાય છે.

આ દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં કોર્લિયોન અને બાકીના ચાર પરિવારો વચ્ચે ગેંગવૉર શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. સોનીને ખબર પડે છે કે તેની બહેન કોનીનો પતિ કાર્લો તેની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે. સોની ગુસ્સામાં કાર્લોને માર મારીને કોનીને ફરી ક્યારેય હાથ ન લગાવવાની ચેતવણી આપે છે. પરંતુ કાર્લો ફરીથી કોની સાથે મારપીટ કરે છે અને આ વખતે કોની પોતાના પરિવારને મદદ માટે બોલાવે છે.

ગુસ્સામાં સોની કોનીના ઘરે જવા નીકળે છે, પરંતુ રસ્તામાં હાઇવે ટોલ બૂથ પાસે બારઝિનીના માણસો તેના પર હુમલો કરે છે અને સોનીની હત્યા કરી નાખે છે.

વિટો પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી તૂટી જાય છે, પરંતુ બદલો લેવાના બદલે યુદ્ધનો અંત લાવવાનું નક્કી કરે છે. તે ન્યૂયોર્કના પાંચેય માફિયા પરિવારોના વડાઓની બેઠક બોલાવે છે અને શાંતિ સમજૂતી કરાવે છે. આ સમજૂતી દરમિયાન ડ્રગ્સના વ્યવસાયને મર્યાદિત રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે અને માઈકલને સુરક્ષિત રીતે અમેરિકા પરત આવવાનો રસ્તો મળે છે.

માઈકલ સિસિલીમાં થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા પરત ફરે છે. હવે તે પહેલા જેવો નિર્દોષ યુવાન રહ્યો નથી. પરિવારના વ્યવસાયની વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને તે ધીમે ધીમે પોતાના પિતા પાસેથી કોર્લિયોન પરિવારની જવાબદારી સંભાળવા લાગે છે. તે કેઈ એડમ્સ સાથે લગ્ન કરે છે અને તેને વચન આપે છે કે થોડા વર્ષોમાં તે પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર બનાવી દેશે.

માઈકલ પોતાના ભાઈ ફ્રેડોને મળવા લાસ વેગાસ જાય છે. ત્યાં ફ્રેડો કેસિનોના માલિક મો ગ્રીનના પ્રભાવ હેઠળ રહે છે. માઈકલ મો ગ્રીન સાથે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારનો હિસ્સો ખરીદવાનો સોદો કરવા માગે છે, પરંતુ ગ્રીન તેને નકારી કાઢે છે અને બારઝિની પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન દર્શાવે છે. માઈકલ ત્યારબાદ ફ્રેડોને ગ્રીનનો પક્ષ લેવા બદલ ઠપકો આપે છે અને પરિવાર વિરુદ્ધ ક્યારેય ન જવાની ચેતવણી આપે છે.

વિટોને હવે સમજાઈ જાય છે કે સોનીના મૃત્યુ પાછળ તાતાગ્લિયા કરતાં બારઝિનીનો હાથ હતો. તે માઈકલને ચેતવણી આપે છે કે એક દિવસ કોઈ કોર્લિયોન માણસ બારઝિની સાથે માઈકલની બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરશે અને એ જ સમયે માઈકલની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ થશે. આ વ્યક્તિ કોણ હશે તે ઓળખી લેવાની જવાબદારી માઈકલની રહેશે.

થોડા સમય બાદ વિટો પોતાના પૌત્ર એન્થની સાથે બગીચામાં રમતા હોય છે ત્યારે અચાનક હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે.

વિટોના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન કોર્લિયોન પરિવારનો કેપો સાલ્વાતોર ટેસિયો માઈકલને બારઝિની સાથે બેઠક ગોઠવવાની ઓફર કરે છે. આથી માઈકલને પોતાના પિતાની આગાહી સાચી હોવાનું સમજાય છે અને ટેસિયો જ પરિવારનો દેશદ્રોહી હોવાનું બહાર આવે છે.

ત્યારબાદ માઈકલ પોતાના ભત્રીજાના બાપ્તિસ્મા સમારોહમાં ગોડફાધર તરીકે હાજરી આપે છે. ચર્ચમાં તે બાળકના ગોડફાધર તરીકે ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યો હોય છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના માણસો તેના આદેશ મુજબ એક પછી એક તેના તમામ મુખ્ય વિરોધીઓની હત્યા કરે છે. મો ગ્રીન અને ન્યૂયોર્કના અન્ય માફિયા પરિવારોના વડાઓ પણ આ હત્યાકાંડમાં માર્યા જાય છે.

ટેસિયોને તેના વિશ્વાસઘાત માટે પકડી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઈકલ કાર્લો રિઝી પાસેથી સોનીની હત્યામાં તેની ભૂમિકા અંગે કબૂલાત મેળવે છે. કાર્લો સ્વીકારે છે કે તેણે બારઝિની સાથે મળીને સોનીને ફસાવવાની યોજના બનાવી હતી અને કોની સાથેનો તેનો દુર્વ્યવહાર પણ આ જ યોજનાનો ભાગ હતો. માઈકલ તેને ઠપકો આપે છે અને પછી બહાર જવા દે છે. પરંતુ કાર્લોને સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જવાના બહાને ક્લેમેન્ઝા તેની કારમાં જ તેની હત્યા કરી નાખે છે.

ઘરે પાછા ફર્યા બાદ કોની માઈકલ પર કાર્લોની હત્યાનો આરોપ મૂકે છે. કેઈ જ્યારે માઈકલને પૂછે છે ત્યારે તે કાર્લોની હત્યા કરવાનો ઇનકાર કરે છે. પરંતુ થોડા સમય બાદ પરિવારના કેપો માઈકલ પાસે આવે છે અને તેને વફાદારીની ખાતરી આપે છે. કેઈ આ દૃશ્ય જોઈ રહી હોય છે ત્યારે ક્લેમેન્ઝા માઈકલના હાથને ચુંબન કરીને તેને 'ડોન કોર્લિયોન' કહીને સંબોધે છે. ત્યારબાદ નેરી દરવાજો બંધ કરી દે છે અને કેઈથી માઈકલની નવી દુનિયાને અલગ કરી દે છે.

આ રીતે, પરિવારથી દૂર રહેવા માગતો યુદ્ધનો હીરો માઈકલ કોર્લિયોન અંતે પોતાના પિતાની જગ્યાએ કોર્લિયોન પરિવારનો નવો ડોન બનીને ન્યૂયોર્કની માફિયા દુનિયાનો સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની જાય છે.

== કલાકારો ==
* માર્લોન બ્રાન્ડો — ડોન વિટો કોર્લિયોન: કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને ગુનાહિત સામ્રાજ્યના ડોન
* [[અલ પચિનો]] — માઈકલ કોર્લિયોન: ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી નાનો પુત્ર
* જેમ્સ કાન — સોની કોર્લિયોન: વિટોનો મોટો પુત્ર અને પરિવારનો કાર્યકારી વડો
* રોબર્ટ ડુવાલ — ટોમ હેગન: કોર્લિયોન પરિવારના કન્સિલિયેરી, વકીલ અને વિટોના દત્તક પુત્ર
* રિચાર્ડ એસ. કાસ્ટેલાનો — પીટર ક્લેમેન્ઝા: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* ડાયાન કીટન — કેઈ એડમ્સ: માઈકલની પ્રેમિકા અને પાછળથી તેની પત્ની
* જોન કેઝેલ — ફ્રેડો કોર્લિયોન: વિટોનો વચલો પુત્ર
* તાલિયા શાયર — કોની કોર્લિયોન: વિટોની એકમાત્ર પુત્રી
* જિયાન્ની રુસો — કાર્લો રિઝી: કોનીનો પતિ
* અલ લેટિએરી — વર્જિલ સોલોઝો: ડ્રગ્સનો વેપારી અને કોર્લિયોન પરિવારનો વિરોધી
* રિચાર્ડ કોન્ટે — ડોન એમિલિયો બારઝિની: બારઝિની પરિવારના વડા અને કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય હરીફ
* વિક્ટર રેન્ડિના — ફિલિપ તાતાગ્લિયા: તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા
* સ્ટર્લિંગ હેડન — ન્યૂયોર્ક પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી: સોલોઝોના પૈસે કામ કરતો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારી
* અલ માર્ટિનો — જોની ફોન્ટેન: ગાયક, અભિનેતા અને ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર
* અબે વિગોડા — સાલ્વાતોરે ટેસિયો: કોર્લિયોન પરિવારનો કેપોરેજિમ
* લેનિ મોન્ટાના — લુકા બ્રાસી: વિટોનો વફાદાર અને ખતરનાક માણસ
* જોની માર્ટિનો — પૉલી ગેટો: કોર્લિયોન પરિવારનો સૈનિક
* એલેક્સ રોકો — મો ગ્રીન: લાસ વેગાસનો કેસિનો માલિક અને માફિયા સભ્ય
* રૂડી બોન્ડ — કાર્માઇન ક્યુનિયો: ક્યુનિયો પરિવારના વડા
* ડોન કોસ્ટેલો — વિક્ટર સ્ટ્રાચી: સ્ટ્રાચી પરિવારના વડા
* મોર્ગાના કિંગ — કાર્મેલા કોર્લિયોન: વિટોની પત્ની
* જ્હોન માર્લી — જેક વોલ્ટ્ઝ: હોલીવૂડ ફિલ્મ નિર્માતા
* વિટો સ્કોટી — નાઝોરીન: બેકર અને ડોન વિટોનો પરિચિત
* સિમોનેટા સ્ટેફાનેલી — એપોલોનિયા વિટેલી-કોર્લિયોન: માઈકલની સિસિલિયન પત્ની
* એન્જેલો ઇન્ફાંટી — ફેબ્રિઝિયો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* ફ્રાન્કો ચિત્તિ — કાલો: સિસિલીમાં માઈકલનો બોડીગાર્ડ
* કોરાડો ગાઇપા — ડોન તોમ્માસિનો: સિસિલિયન માફિયા વડા અને ડોન વિટો કોર્લિયોનના જૂના મિત્ર.

== નિર્માણ ==

મારિયો પુઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજી પ્રકાશિત પણ થયું નહોતું, ત્યારે જ પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સનું ધ્યાન તેમની વાર્તા તરફ ગયું હતું. તે સમયે પુઝો આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતા. માર્ચ ૧૯૬૭માં પેરામાઉન્ટે પુઝોની આવનારી નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને તેના હક્કો મેળવવા માટે કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ નવલકથા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પેરામાઉન્ટે તેના ફિલ્મી હક્કો ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલરમાં ખરીદી લીધા હતા. ફિલ્મનું નિર્માણ થાય તો પુઝોને વધુ ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર ચૂકવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

નવલકથા ૧૯૬૯માં પ્રકાશિત થઈ ત્યારે તેને અસાધારણ વ્યાવસાયિક સફળતા મળી. તે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને બે વર્ષમાં તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ હતી. નવલકથાની આ જબરદસ્ત સફળતા બાદ પેરામાઉન્ટે તેના પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

૧૯૬૯માં પેરામાઉન્ટે નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાની પોતાની સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી અને ફિલ્મને ૧૯૭૧ના ક્રિસમસના દિવસે રજૂ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.

=== દિગદર્શન અને લેખન ===

પેરામાઉન્ટના નિર્માતા રોબર્ટ ઇવાન્સ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કોઈ ઇટાલિયન-અમેરિકન દિગ્દર્શક કરે, જેથી ફિલ્મમાં માફિયા અને ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિને વધુ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરી શકાય. આ નિર્ણય પાછળ પેરામાઉન્ટની અગાઉની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર મોટી ફ્લૉપ પણ એક કારણ હતી. ઇવાન્સને લાગતું હતું કે ફિલ્મમાં ઇટાલિયન મૂળના કલાકારો અને સર્જનાત્મક લોકોનો અભાવ તેની નિષ્ફળતાનું એક કારણ હતો.

આ માટે પેરામાઉન્ટે તે સમયે માત્ર ૨૯ વર્ષના અને હોલીવૂડમાં હજુ પોતાની ઓળખ બનાવવાની કોશિશ કરી રહેલા ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ઓફર કરી. કોપોલા પોતે ઇટાલિયન-અમેરિકન હતા, પરંતુ શરૂઆતમાં તેમણે આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવાની ના પાડી હતી. તેમને મારિયો પુઝોની નવલકથા ખાસ પસંદ નહોતી અને શરૂઆતમાં તેઓ તેને સસ્તી અને ગંદી વાર્તા માનતા હતા. જોકે, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પરિસ્થિતિને કારણે અંતે તેમને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન સ્વીકારવું પડ્યું.

ત્યારબાદ નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ મારિયો પુઝોને કોપોલા સાથે ફિલ્મની પટકથા લખવા માટે જોડ્યા. પુઝોની મૂળ નવલકથાને આધાર બનાવીને બંનેએ ફિલ્મની વાર્તા અને પટકથાને પડદા માટે ફરીથી તૈયાર કરી.

=== ફિલ્મ નિર્માણના બજેટ અંગેની મુશ્કેલીઓ ===

પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે ૨૩ માર્ચ ૧૯૭૦ના રોજ આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીને ફિલ્મના નિર્માતા તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા. સ્ટુડિયોના અધિકારીઓ તેમના ઇન્ટરવ્યૂથી પ્રભાવિત થયા હતા અને અગાઉની ફિલ્મો મર્યાદિત બજેટમાં પૂર્ણ કરવા માટે તેઓ જાણીતા હતા. પેરામાઉન્ટ આ ફિલ્મને ઓછા બજેટમાં બનાવવા માગતું હતું, કારણ કે તેની અગાઉની મોટા બજેટની ગેંગસ્ટર ફિલ્મ ધ બ્રધરહુડ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગઈ હતી. સ્ટુડિયોને એવું લાગતું હતું કે દર્શકો હવે ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં ખાસ રસ નહીં લે.

પરંતુ પેરામાઉન્ટને સતત ફ્લૉપ ફિલ્મો ની નિષ્ફળતા બાદ એક સફળ હિટ ફિલ્મની પણ જરૂર હતી. મારિયો પુઝોની નવલકથા ધ ગોડફાધરની જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા જોઈને સ્ટુડિયોને લાગ્યું કે આ વાર્તા ફિલ્મ માટે યોગ્ય તક બની શકે છે. તેથી પેરામાઉન્ટે ઓછા બજેટમાં ફિલ્મ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને રડ્ડીને તેનું નિર્માણ સોંપ્યું.

કોપોલાને દિગ્દર્શક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા ત્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મને શક્ય તેટલા ઓછા ખર્ચે બનાવવાનું ઇચ્છતું હતું. સ્ટુડિયો શરૂઆતમાં ન્યૂયોર્કને બદલે સેન્ટ લુઇસ જેવા સસ્તા શહેરમાં ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવાની અને જરૂરી સેટ ઊભા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો. ન્યૂયોર્કમાં શૂટિંગ કરવું ઘણું મોંઘું પડવાનું હોવાથી ફિલ્મનું બજેટ લગભગ ૨.૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આસપાસ રાખવાની સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી.

પરંતુ કોપોલા આ બાબતે શરૂઆતથી જ મક્કમ હતા. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ફિલ્મમાં વાર્તાના સમયગાળા મુજબ ૧૯૪૦ના દાયકાના ન્યૂયોર્કનો અસલી માહોલ જોવા મળે. આધુનિક સમયમાં શૂટિંગ કરીને જૂના સમયનો દેખાવ ઊભો કરવો તેમને યોગ્ય લાગતું નહોતું. તેથી જૂની કારો, કપડાં, રસ્તાઓ, ઇમારતો અને સેટ સહિત ફિલ્મના દરેક ભાગમાં તે સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટે વધુ ખર્ચ કરવો પડ્યો.

ખાસ કરીને માઈકલ કોર્લિયોનનું પાત્ર આ સમયગાળા સાથે સીધું જોડાયેલું હતું. ફિલ્મની શરૂઆતમાં તે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાંથી મરીન ઓફિસર તરીકે પરત ફરેલો યુવાન છે, જે ભણેલો-ગણેલો છે અને પોતાના પરિવારના માફિયા વ્યવસાયથી દૂર રહેવા માગે છે. જો વાર્તાને આધુનિક સમયમાં મૂકવામાં આવી હોત, તો માઈકલના પાત્રની પૃષ્ઠભૂમિ સહિત વાર્તાના ઘણા મહત્વના પાસાં બદલાઈ જાત. આ કારણથી કોપોલા માટે ૧૯૪૦ના દાયકાનો સમયગાળો જાળવી રાખવો ખૂબ મહત્વનો હતો.

આ ઉપરાંત ફિલ્મના સિસિલી સાથે જોડાયેલા દૃશ્યોને લઈને પણ સ્ટુડિયો અને કોપોલા વચ્ચે મતભેદ થયા હતા. પેરામાઉન્ટ ઇટાલીના સિસિલીમાં જઈને શૂટિંગ કરવા માટે થનારો વધારાનો મુસાફરી અને નિર્માણ ખર્ચ બચાવવા માગતું હતું. સ્ટુડિયોની ઇચ્છા હતી કે માઈકલ સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કર્યા બાદ સિસિલી ભાગી જાય તેવા દૃશ્યો અમેરિકામાં જ કોઈ યોગ્ય લોકેશન અથવા સેટ બનાવીને શૂટ કરી લેવામાં આવે.

પરંતુ કોપોલા માટે સિસિલી માત્ર વાર્તાનું એક સ્થળ નહોતું; તે કોર્લિયોન પરિવારના મૂળ અને માઈકલના જીવનમાં આવતા સૌથી મહત્વના વળાંક સાથે જોડાયેલું હતું. સિસિલીના પહાડી ગામડાં, જૂની ગલીઓ અને ઓલિવના બગીચાઓમાં માઈકલનું જીવન ફિલ્મમાં એક અલગ જ ભાવનાત્મક રંગ લાવે છે. ત્યાં જ તેને એપોલોનિયા સાથે પ્રેમ થાય છે અને તેના મૃત્યુ બાદ માઈકલના વ્યક્તિત્વમાં મોટો બદલાવ આવે છે. કોપોલાને લાગતું હતું કે આ વાતાવરણ કોઈ અમેરિકન સેટ પર સાચી રીતે ઊભું કરી શકાય તેમ નહોતું.

૧૯૭૧માં પ્રોડક્શન ટીમ સિસિલી પહોંચી ત્યારે મૂળ કોર્લિયોન ગામ સમય સાથે ઘણું બદલાઈ ગયું હતું. ત્યાં આધુનિક ઇમારતો, નવી કારો અને અન્ય આધુનિક વસ્તુઓ દેખાતી હોવાથી ૧૯૪૦ના દાયકાનો માહોલ ઊભો કરવો મુશ્કેલ હતો. આથી કોપોલાએ સિસિલીના સાવુકા અને ફોર્ઝા ડી'આગ્રો જેવા જૂના અને નાના ગામડાંઓને પસંદ કર્યા, જ્યાં તે સમયનો માહોલ હજુ પણ ઘણો અંશે જળવાઈ રહ્યો હતો.

સિસિલીમાં શૂટિંગ, જૂના સમયનો માહોલ ઊભો કરવા માટેના સેટ અને પ્રોપ્સ તથા વિન્ટેજ કારોના ખર્ચને કારણે ફિલ્મનું બજેટ શરૂઆતની યોજના કરતાં ઘણું વધી ગયું. અંતે ફિલ્મનું નિર્માણ લગભગ ૬થી ૭ મિલિયન અમેરિકન ડોલરના ખર્ચે થયું, જે પેરામાઉન્ટના શરૂઆતના અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;LNS&quot;&gt;{{cite news
 |agency=United Press International
 |title=ધ ગોડફાધર પાછળની પડદા પાછળની વાર્તા
 |newspaper=Lodi News-Sentinel
 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |date=૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |page=૯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121195947/https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19720314&amp;id=mWgzAAAAIBAJ&amp;sjid=JDIHAAAAIBAJ&amp;pg=7274,5626165
 |archive-date=૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

રસપ્રદ વાત એ છે કે અલ પચીનોના દાદા-દાદી પણ સિસિલીના કોર્લિયોન ગામમાંથી જ હતા. તેથી ફિલ્મમાં માઈકલ જે ભૂમિ પર પોતાના પરિવારના મૂળ સાથે જોડાય છે, તે સ્થળ સાથે પચીનોના પોતાના પરિવારનો પણ વાસ્તવિક સંબંધ હતો.

=== અસલી માફિયા સાથેનો વિવાદ ===

મારિયો પુઝોની સુપરહિટ નવલકથા ધ ગોડફાધર પરથી પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે અસલી માફિયા વર્તુળોમાં તેનો વિરોધ શરૂ થયો. કેટલાક માફિયા સભ્યોને પહેલેથી જ પુઝોની નવલકથા પસંદ નહોતી અને તેઓ માનતા હતા કે તેમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન લોકોને ખરાબ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. હવે આ જ વાર્તા ફિલ્મના રૂપમાં પડદા પર આવવાની હતી, જેના કારણે તેમનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

ન્યૂયોર્કની પાંચ મુખ્ય માફિયા પરિવારોમાંના એક કોલંબો પરિવારના વડા જોસેફ &quot;જો&quot; કોલંબોએ પોતાની ઇટાલિયન-અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ લીગ મારફતે ફિલ્મનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. &lt;ref name=&quot;NYT CRL&quot;&gt;{{cite news
 |last=Gage
 |first=Nicholas
 |title=થોડા પારિવારિક ખૂન, પરંતુ આ તો શો બિઝનેસ છે
 |url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |date=૧૯ માર્ચ ૧૯૭૨
 |work=ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ
 |access-date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725190051/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/godfather-ar2.html
 |archive-date=૨૫ જુલાઈ ૨૦૧૪
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt; ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન મળેલી ધમકીઓ અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ જો કોલંબો સાથે મુલાકાત કરી. બંને વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના ભાગરૂપે ફિલ્મમાં &quot;માફિયા&quot; અને &quot;કોસા નોસ્ટ્રા&quot; જેવા શબ્દોના ઉપયોગને ટાળવામાં આવ્યો.

આ સમજૂતી બાદ કોલંબોએ ફિલ્મના શૂટિંગમાં અડચણ ઊભી કરવાને બદલે ફિલ્મને સહકાર આપ્યો અને શૂટિંગ દરમિયાન સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ડોન વિટો ના વફાદાર ખતરનાક બોડીગાર્ડ લુકા બ્રાસીનું પાત્ર ભજવનાર લેની મોન્ટાના વાસ્તવિક જીવનમાં કોલંબો પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને જો કોલંબોના બોડીગાર્ડ તરીકે પણ કામ કરતા હતા.

શૂટિંગ દરમિયાન અસલી માફિયા સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સેટ પર નજર રાખતા હતા. ખાસ કરીને ફિલ્મની શરૂઆતમાં કોનીના લગ્નના લાંબા દૃશ્યમાં જોવા મળતા કેટલાક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ખરેખર માફિયા વર્તુળો સાથે જોડાયેલા હતા. આ કારણે ફિલ્મના ઘણા દૃશ્યોમાં દેખાતું વાતાવરણ માત્ર અભિનય પૂરતું નહોતું, પરંતુ તે સમયની વાસ્તવિક ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા દુનિયાની નજીકનું પણ હતું.

=== કલાકારોની પસંદગી ===

ડોન વિટો કોર્લિયોનનું પાત્ર ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રભાવશાળી પાત્ર હતું. કોપોલા ઇચ્છતા હતા કે આ ભૂમિકા માર્લોન બ્રાન્ડો ભજવે. બ્રાન્ડોમાં ડોન વિટો માટે જરૂરી વ્યક્તિત્વ, રુઆબ અને પાત્રમાં ઊંડાઈ લાવવાની ક્ષમતા હતી, પરંતુ પેરામાઉન્ટ બ્રાન્ડોને લેવા તૈયાર નહોતું. તેનું એક કારણ એ હતું કે તેમની છેલ્લી કેટલીક ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી અને તેમના સેટ પરના મુશ્કેલ સ્વભાવને કારણે સ્ટુડિયો પણ ચિંતિત હતો. તેમ છતાં, કોપોલા પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા.

બ્રાન્ડોએ ખાનગી રીતે આપેલા સ્ક્રીન ટેસ્ટમાં વિટો કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. તેમણે મોઢામાં કપાસ ભરીને અવાજમાં ભારેપણું લાવ્યું અને અરીસાની સામે પાત્રની હાવભાવ તથા બોલવાની રીત અજમાવી. આ સ્ક્રીન ટેસ્ટ જોયા બાદ પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને અંતે પેરામાઉન્ટે કોપોલાને બ્રાન્ડોને ડોન વિટોની ભૂમિકા માટે લેવાની મંજૂરી આપી, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. બ્રાન્ડોએ પોતાની સામાન્ય ફી કરતાં ઓછી રકમમાં કામ કરવું અને શૂટિંગ દરમિયાન તેમના કારણે ફિલ્મના નિર્માણમાં કોઈ વિલંબ ન થાય તેની ખાતરી માટે બોન્ડ આપવો જરૂરી હતો. ફિલ્મની કમાણીમાં હિસ્સો મળવાના કરારને કારણે બ્રાન્ડોએ અંતે આશરે ૧૬ લાખ અમેરિકન ડોલર કમાયા.

માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પણ કોપોલાની પસંદગી શરૂઆતથી જ અલ પચીનો હતા. પરંતુ પેરામાઉન્ટ આ મુખ્ય ભૂમિકા માટે કોઈ મોટા સ્ટારને લેવા માગતું હતું. તે સમયે પચીનો હજી નવા કલાકાર હતા. કોપોલા જોકે પોતાની પસંદગી પર અડગ રહ્યા, કારણ કે તેમને પચીનોમાં માઈકલના પાત્ર માટે જરૂરી તીવ્રતા અને અંદરની શાંતિ બંને જોવા મળતી હતી. પચીનો ઇટાલિયન મૂળના હોવાથી પણ કોપોલાને લાગતું હતું કે તે આ પાત્રને વધુ સ્વાભાવિક રીતે રજૂ કરી શકશે.

પેરામાઉન્ટે અંતે પચીનોને પસંદ તો કર્યા, પરંતુ શરૂઆતના શૂટિંગ દરમિયાન તેમના અભિનયથી સ્ટુડિયો સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નહોતો અને તેમને ફિલ્મમાંથી કાઢી મૂકવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. કોપોલાએ તેમને તક આપવા માટે એક અલગ રસ્તો અપનાવ્યો. ફિલ્મના થોડા શરૂઆત ના દૃશ્યો શૂટ કર્યા બાદ તેમણે સીધું માઈકલનું લુઇઝ રેસ્ટોરન્ટ ગોળીબાર નું પ્રસિદ્ધ દૃશ્ય વહેલું શૂટ કર્યું, જેમાં માઈકલ વર્જિલ સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.

આ દૃશ્યમાં અલ પચીનોએ જે તીવ્ર અને સંયમિત અભિનય કર્યો તે જોઈને પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ પણ પ્રભાવિત થઈ ગયા. તેમને સમજાઈ ગયું કે માઈકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે પચીનો કરતાં વધુ યોગ્ય પસંદગી કદાચ કોઈ નહીં હોય. ત્યારબાદ પચીનોને ફિલ્મમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા.

ટોમ હેગનના પાત્ર માટે કોપોલાની શરૂઆતથી જ પસંદગી રોબર્ટ ડુવાલ હતા. અન્ય કેટલાક કલાકારોના સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ અંતે કોપોલાની પસંદગી માનવામાં આવી અને ડુવાલને ટોમ હેગનની ભૂમિકા મળી.

જોની ફોન્ટેનના પાત્ર માટેની પસંદગીની વાત થોડી રસપ્રદ હતી. તે સમયે નાઇટક્લબમાં જાણીતા ગાયક અલ માર્ટિનોને એક મિત્રે મારિયો પુઝોની નવલકથા વાંચ્યા બાદ કહ્યું હતું કે જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર તેમના વ્યક્તિત્વને મળતું આવે છે. માર્ટિનોએ ત્યારબાદ ફિલ્મના નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીનો સંપર્ક કર્યો અને રડ્ડીએ તેમને આ ભૂમિકા આપી.

પરંતુ કોપોલા ફિલ્મના દિગ્દર્શક બન્યા બાદ માર્ટિનોને આ ભૂમિકામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ ગાયક વિક ડેમોનને પસંદ કરવામાં આવ્યા. માર્ટિનોના જણાવ્યા મુજબ, ત્યારબાદ તેમણે પોતાના ગોડફાધર અને માફિયા બોસ રસેલ બુફાલિનોનો સંપર્ક કર્યો. બુફાલિનોની મદદથી એવા સમાચાર પ્રસિદ્ધ થયા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે કોપોલાને રડ્ડીએ અગાઉ માર્ટિનોને ભૂમિકા આપી હતી તેની જાણ જ નહોતી.

આ દરમિયાન વિક ડેમોને પણ આખરે આ ભૂમિકા છોડી દીધી. તેનું એક કારણ ઓછું મહેનતાણું હતું, જ્યારે બીજું કારણ માફિયા સાથે કોઈ વિવાદ ઊભો ન થાય તેવું તેમનું માનવું હતું. અંતે જોની ફોન્ટેનની ભૂમિકા ફરીથી અલ માર્ટિનોને જ આપવામાં આવી.

જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર વાસ્તવિક જીવનમાં ફ્રેન્ક સિનાત્રાથી પ્રેરિત હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વાર્તામાં ફોન્ટેન પોતાના ગોડફાધરની મદદથી ફિલ્મમાં ભૂમિકા મેળવે છે, તેવી જ રીતે સિનાત્રાએ પણ પોતાના માફિયા સાથેના નજીકના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને ફિલ્મોમાં કામ મેળવ્યું હોવાની ચર્ચા હતી. આ કારણે સિનાત્રા આ પાત્રથી ખાસ નારાજ હતા. નવલકથા પ્રકાશિત થયા બાદ એક રેસ્ટોરન્ટમાં સિનાત્રા અને લેખક મારિયો પુઝો વચ્ચે આ બાબતે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી.

કોપોલાએ ફિલ્મમાં પોતાના પરિવારના કેટલાક સભ્યોને પણ નાની-મોટી ભૂમિકાઓ આપી હતી. તેમની બહેન તાલિયા શાયરને કોની કોર્લિયોનની મહત્વની ભૂમિકા મળી હતી. તે સમયે તેમની નાની દીકરી સોફિયા કોપોલા હજી શિશુ હતી, છતાં તેણે ફિલ્મના અંતિમ બાપ્તિસ્માના દૃશ્યમાં કોની અને કાર્લોના નવજાત પુત્ર માઈકલ ફ્રાન્સિસ રિઝીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

કોપોલાના પિતા કાર્મિન કોપોલા પણ ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે જોવા મળે છે અને એક દૃશ્યમાં પિયાનો વગાડતા નજરે પડે છે. તેમની પત્ની, માતા અને બે પુત્રોએ પણ ફિલ્મમાં નાની ભૂમિકાઓમાં એક્સ્ટ્રા તરીકે હાજરી આપી હતી.

=== પોસ્ટ-પ્રોડક્શન અને અંતિમ સંપાદન ===

૭ ઓગસ્ટ ૧૯૭૧ના રોજ ફિલ્મનું મુખ્ય શૂટિંગ પૂર્ણ થયું. ત્યારબાદ પોસ્ટ-પ્રોડક્શન દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ફિલ્મની લાંબી લંબાઈનો હતો. ફિલ્મનો પ્રારંભિક કટ ઘણો લાંબો હતો અને પેરામાઉન્ટને ચિંતા હતી કે જો ફિલ્મ આટલી લાંબી રહેશે તો એક દિવસમાં ઓછા શો રાખી શકાશે, જેના કારણે થિયેટરોની કમાણી પર પણ અસર પડી શકે.

આથી પેરામાઉન્ટે કોપોલાને ફિલ્મની લંબાઈ ઘટાડવા માટે કહ્યું. કોપોલા અને નિર્માતા આલ્બર્ટ એસ. રડ્ડીએ ફરીથી એડિટિંગ શરૂ કર્યું અને વાર્તા માટે જરૂરી ન હોય તેવા અનેક દૃશ્યો કાપી નાખ્યા. ખાસ કરીને સોની સાથે જોડાયેલા કેટલાક દૃશ્યો દૂર કરવામાં આવ્યા, કારણ કે તે મુખ્ય વાર્તાને આગળ વધારવામાં ખાસ મદદ કરતા નહોતા.
સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧માં ફિલ્મનો પ્રથમ રફ કટ તૈયાર થયો અને ત્યારબાદ પણ દૃશ્યો ઉમેરવા તથા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી. નવેમ્બર સુધીમાં કોપોલા અને રડ્ડીએ ફિલ્મનો લગભગ અંતિમ કટ તૈયાર કરી લીધો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના અંતથી જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ દરમિયાન પેરામાઉન્ટના અધિકારીઓ અને થિયેટર પ્રદર્શકોને ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.

== પ્રકાશન ==
=== થિયેટર રિલીઝ ===
ધ ગોડફાધરનું વિશ્વ પ્રીમિયર ૧૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ન્યૂયોર્ક શહેરના લોવ્ઝ સ્ટેટ થિયેટરમાં યોજાયું હતું. ફિલ્મની આ રજૂઆત તેની અગાઉ નક્કી કરાયેલી ૧૯૭૧ની ક્રિસમસ ડેની રિલીઝ તારીખ કરતાં લગભગ ત્રણ મહિના મોડી હતી. પ્રીમિયરમાંથી મળેલી આવક ધ બોયઝ ક્લબ ઑફ ન્યૂયોર્કને દાનમાં આપવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના સત્તાવાર પ્રીમિયર પહેલાં જ તેના માર્કેટિંગ અભિયાનના ભાગરૂપે દેશભરના ૪૦૦થી વધુ પસંદગીના થિયેટરો પાસેથી એડવાન્સ બુકિંગ દ્વારા આશરે ૧૫ મિલિયન અમેરિકન ડોલરની આવક થઈ હતી.

૧૫ માર્ચે ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક શહેરના પાંચ થિયેટરોમાં રજૂ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ૧૭ માર્ચે ટોરોન્ટોના ઇમ્પિરિયલ થિયેટરમાં અને ૨૨ માર્ચે લોસ એન્જલસના બે થિયેટરોમાં તેનું પ્રદર્શન શરૂ થયું. અંતે ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ધ ગોડફાધર સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ કરવામાં આવી અને પાંચ દિવસમાં જ દેશભરના ૩૧૬ થિયેટરોમાં પહોંચી ગઈ.

== સ્વાગત ==
ફિલ્મને વિવેચકો અને દર્શકો તરફથી ખૂબ જ સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ખાસ કરીને માર્લોન બ્રાન્ડો અને અલ પાચિનોના અભિનય, ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાના દિગ્દર્શન, કોપોલા માત્ર મારિયો પૂઝોની નવલકથાની વાર્તાને જ પડદા પર ઉતારવા પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા. તેમણે નવલકથામાં વર્ણવાયેલા ઘણા સામાન્ય પ્રસંગો અને ઘટનાઓને પોતાની સર્જનાત્મક દૃષ્ટિ અને સિનેમાની સમજથી વધુ અસરકારક, ભાવનાત્મક અને યાદગાર દૃશ્યોમાં રૂપાંતરિત કર્યા હતા. તેમણે મૂળ નવલકથાની વાર્તા અને તેની ભાવનાને જાળવી રાખીને ઘણા પ્રસંગોમાં એવા દૃશ્યાત્મક અને નાટ્યાત્મક તત્વો ઉમેર્યા, જેના કારણે ફિલ્મને નવલકથાથી અલગ એક આગવી સિનેમેટિક ઓળખ મળી, તેમજ પટકથા, વાર્તા, સિનેમેટોગ્રાફી, સંપાદન, સંગીત અને માફિયા જગતના ચિત્રણની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. 

ધ ગોડફાધરે ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાની દિગ્દર્શક તરીકેની કારકિર્દીને નવી ઊંચાઈ આપી અને તેમને હોલીવુડના અગ્રણી દિગ્દર્શકોમાં સ્થાન અપાવ્યું, અલ પચિનોને વિશ્વભરમાં મોટી ઓળખ અપાવી અને તેમને હોલીવુડના મોટા સ્ટાર તરીકે સ્થાપિત કર્યા. માઈકલ કોર્લિયોન તરીકેના તેમના અભિનયને ફિલ્મ જગતમાં અત્યંત તીવ્ર, સંયમિત અને પ્રભાવશાળી અભિનયના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણોમાંથી એક માનવામાં આવે છે,&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=ધ ગોડફાધર: એક એવું પાત્ર જેણે ઇતિહાસ અને ભૂગોળ બંને બદલી નાખ્યા
|url=https://sandesh.com/supplement/news/sanskar/the-godfather-a-character-who-changed-both-history-and-geography
 |website=Sandesh
 |date=26 April 2026
 |access-date=30 August 2026
 |last=Thakrar
 |first=Jayesh
}}&lt;/ref&gt; તથા ફિલ્મના અન્ય કલાકારો અને સર્જનાત્મક ટીમના ઘણા સભ્યોની કારકિર્દીને નવી ઊંચાઈ આપી હતી.

=== બોક્સ ઓફિસ ===
ધ ગોડફાધર ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ સમગ્ર અમેરિકામાં રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મે શરૂઆતના દિવસે પાંચ થિયેટરોમાંથી $૫૭,૮૨૯ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે ટિકિટના ભાવ $૩થી વધારીને $૩.૫૦ કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/sim_variety_1972-03-22_266_6|title=&quot;તે બધાનો 'ગોડફાધર' છે&quot;|date=1972-03-22|others=Internet Archive|language=English}}&lt;/ref&gt; આશરે ૬૦થી ૭૦ લાખ અમેરિકન ડોલર ($૬.૫ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૪.૯ કરોડ)ના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર ($૨૫૦–૨૯૧ મિલિયન; તે સમયના આશરે ₹૧૮૮–૨૧૮ કરોડ)ની કમાણી કરી અને બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ. તે ૧૯૭૨ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની હતી અને ૧૯૭૦ના દાયકાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ત્રીજા ક્રમે રહી હતી.

ફિલ્મે તેની મૂળ રિલીઝ દરમિયાન અમેરિકા અને કેનેડામાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૮.૧૫ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ૧૯૭૩માં ફરીથી રિલીઝ કરવામાં આવતા તેની કમાણી વધીને ૮.૫૭ કરોડ ડોલર થઈ હતી. ત્યારબાદ ૧૯૯૭ સહિત વિવિધ વર્ષોમાં થયેલા પુનઃપ્રદર્શનોને ગણતાં ફિલ્મે વિશ્વભરમાં આશરે ૨૫થી ૨૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી કરી છે.

ફિલ્મની મૂળ સફળતા એટલી મોટી હતી કે તેણે ગોન વિથ ધ વિન્ડને પાછળ છોડીને અમેરિકામાં સૌથી વધુ થિયેટર ભાડું મેળવનારી ફિલ્મનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. આ રેકોર્ડ ૧૯૭૫માં જૉઝની રિલીઝ સુધી તેની પાસે રહ્યો હતો. વિદેશી બજારોમાં પણ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી અને વિશ્વભરમાં થિયેટર ભાડામાંથી આશરે ૧૪.૨ કરોડ ડોલરની અભૂતપૂર્વ કમાણી થઈ. 

ધ ગોડફાધરની સફળતાનો પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સની માલિક કંપની ગલ્ફ એન્ડ વેસ્ટર્ન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ મોટો નાણાકીય પ્રભાવ પડ્યો. ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨ના લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી ૭૭ સેન્ટથી વધીને ૩.૩૦ ડોલર થઈ ગઈ હતી.

૧૯૯૭થી અત્યાર સુધી થયેલા અનેક પુનઃપ્રદર્શનો બાદ ફિલ્મની વિશ્વભરની બોક્સ ઓફિસ કમાણી આશરે ૨૫થી ૨૯.૧ કરોડ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ધ ગોડફાધરને વિશ્વભરમાં આશરે ૧૨.૮ કરોડ દર્શકોએ થિયેટરોમાં જોઈ હતી. ઉત્તર અમેરિકામાં ટિકિટના ભાવમાં થયેલા ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ધ ગોડફાધર આજે પણ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં ટોચના ૨૫માં સ્થાન ધરાવે છે.

== સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ અને વારસો ==

ધ ગોડફાધરને અત્યાર સુધીની સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રભાવશાળી ફિલ્મોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ગેંગસ્ટર ફિલ્મોની શૈલીમાં પણ તેને એક સીમાચિહ્નરૂપ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gambino |first=Megan |title=ધ ગોડફાધર ની અસર શું છે? |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |url-status=live |work=Smithsonian |date=January 31, 2012 |access-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061138/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/what-is-the-godfather-effect-83473971/ |archive-date=September 10, 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૯૯૦માં તેને યુએસ લાઇબ્રેરી ઑફ કોંગ્રેસની નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં જાળવણી માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તેને &quot;સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અથવા સૌંદર્યલક્ષી રીતે મહત્વપૂર્ણ&quot; માનવામાં આવી હતી. અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ધ ગોડફાધર પહેલાં પણ ગેંગસ્ટર વિષય પર ઘણી ફિલ્મો બની ચૂકી હતી, પરંતુ ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ આ ફિલ્મમાં ઇટાલિયન-અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ સંસ્કૃતિ, પરિવાર અને પરંપરાઓને જે રીતે રજૂ કરી તે ખૂબ જ અલગ હતી. ફિલ્મે માફિયા સાથે જોડાયેલા પાત્રોને માત્ર ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ લાગણીઓ, પરિવાર પ્રત્યેની વફાદારી અને પોતાના આંતરિક સંઘર્ષ ધરાવતા જટિલ માનવી તરીકે રજૂ કર્યા. આ બાબતને કારણે ધ ગોડફાધર ગેંગસ્ટર ફિલ્મોમાં એક નવા પ્રકારની વાસ્તવિકતા અને ઊંડાણ લાવી.

અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની યાદીમાં ધ ગોડફાધરને સિટિઝન કેન પછી અમેરિકન સિનેમાની બીજી સૌથી મહાન ફિલ્મ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા બાદ ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ (૧૯૭૪) અને ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩ (૧૯૯૦) નામની બે સિક્વલ ફિલ્મો બની હતી.

ડોન વિટો કોર્લિયોનની પ્રખ્યાત પંક્તિ, &quot;હું તેને એવી ઓફર કરીશ જેને તે નકારી શકશે નહીં&quot;, ૨૦૧૪માં અમેરિકન ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના AFI's 100 Years...100 Movie Quotesમાં સિનેમાના ઇતિહાસની બીજી સૌથી યાદગાર ફિલ્મી પંક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ પ્રકારની પંક્તિનો વિચાર ધ ગોડફાધર માટે નવો નહોતો. ફ્રેન્ચ લેખક હોનોરે દ બાલ્ઝાકે પોતાની ૧૮૩૫ની નવલકથા લે પેરે ગોરિયોમાં પણ લગભગ આ જ અર્થ ધરાવતી પંક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૯૩૩ની ફિલ્મ રાઇડર્સ ઑફ ડેસ્ટિનીમાં પણ આના જેવી જ પંક્તિ જોવા મળે છે.

ધ ગોડફાધરની લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ માત્ર તેની યાદગાર પંક્તિઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૧૪માં ધ હોલીવુડ રિપોર્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ૨,૧૨૦ હોલીવુડ ઉદ્યોગના વ્યાવસાયિકોએ ધ ગોડફાધરને સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પસંદ કરી હતી.

ધ ગોડફાધર અને તેની સિક્વલ ધ ગોડફાધર ભાગ IIની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇટાલિયન-અમેરિકન માફિયા અને સંગઠિત અપરાધને કેન્દ્રમાં રાખતી અનેક ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો. ત્યારબાદ માર્ટિન સ્કોર્સીસની ગુડફેલાસ અને ડેવિડ ચેઝની ધ સોપ્રાનોસ જેવી જાણીતી કૃતિઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી. ઇટાલિયન-અમેરિકન સંસ્કૃતિના ફિલ્મોમાં ચિત્રણ પર થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ધ ગોડફાધરના આ ક્ષેત્ર પરના વ્યાપક પ્રભાવની નોંધ કરવામાં આવી છે.

=== અસલી માફિયા સંસ્કૃતિ પર અસર ===

ધ ગોડફાધર ફિલ્મને અસલી માફિયા જગતના કેટલાક લોકો તરફથી પણ આશ્ચર્યજનક રીતે સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. ગેમ્બિનો ક્રાઇમ ફેમિલીના ભૂતપૂર્વ અંડરબોસ સાલ્વાટોર “સેમી ધ બુલ” ગ્રેવાનોએ ફિલ્મ જોયા બાદ કહ્યું હતું કે ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘણી બાબતો તેને પોતાની જ જિંદગી જેવી લાગી હતી. તેના જણાવ્યા મુજબ, અન્ય ઘણા માફિયા સભ્યોને પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આવો જ અનુભવ થયો હતો.

લેખક એન્થોની ફિયાટોના જણાવ્યા મુજબ, ફિલ્મ જોયા બાદ પેટ્રિઆર્કા ક્રાઇમ ફેમિલીના સભ્યો પાઉલી ઇન્ટીસો અને નિકી ગિસોએ વિટો કોર્લિયોનની બોલવાની અને વર્તવાની રીતથી પ્રેરણા લીધી હતી. ખાસ કરીને ઇન્ટીસોએ પોતાની વાત કરવાની રીતમાં ફેરફાર કર્યો અને વિટો કોર્લિયોન જેવી શાંત તથા વિચારશીલ ભાષા અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફિલ્મનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકન માફિયા પૂરતો સીમિત રહ્યો નહોતો. ૨૦૨૫માં ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઇટાલીમાં સિસિલિયન માફિયામાં જોડાનારા કેટલાક નવા સભ્યોને ધ ગોડફાધર જોવા માટે કહેવામાં આવતું હોવાની વાત સામે આવી હતી. તેનું એક કારણ એ પણ જણાવાયું હતું કે જૂના માફિયા સભ્યોને લાગતું હતું કે નવી પેઢીમાં અગાઉના સમયની જેમ “સન્માન” અને માફિયા સંસ્કૃતિની સમજ રહી નથી. આ રીતે ધ ગોડફાધર માત્ર માફિયા પર બનેલી ફિલ્મ ન રહી, પરંતુ કેટલાક અસલી માફિયા લોકો માટે પણ તેમની પોતાની દુનિયાને સમજવા અને રજૂ કરવાની એક પ્રકારની માર્ગદર્શિકા બની ગઈ.

=== વિશ્વ સિનેમા પર અસર ===

ધ ગોડફાધરની સફળતા અને તેના અનોખા કથાનક, પાત્રાલેખન તથા માફિયા પરિવારના ચિત્રણનો વિશ્વભરના સિનેમા પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પડ્યો. ફિલ્મથી પ્રેરિત થઈને વિવિધ દેશોમાં ગુનાહિત પરિવાર, સત્તા અને વારસાની આસપાસ ફરતી અનેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી હતી.

==== હોલીવુડ અને અન્ય ====

ધ ફ્રેશમેન (૧૯૯૦) એક ક્રાઇમ કોમેડી ફિલ્મ છે, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ધ ગોડફાધરમાં ભજવેલા ડોન વિટો કોર્લિયોનના પાત્રની પેરોડી કરી હતી. બેટલ્સ વિધાઉટ ઓનર એન્ડ હ્યુમેનિટી (૧૯૭૩) જાપાની યાકુઝા જગત પર આધારિત ફિલ્મ હતી અને તેને ઘણીવાર &quot;જાપાનીઝ ગોડફાધર&quot; તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હોલીવુડ ની રોડ ટુ પરડિશન (૨૦૦૨)માં પણ પિતા-પુત્રના સંબંધો, સંગઠિત અપરાધ અને ગુનાહિત દુનિયાની પૃષ્ઠભૂમિ જેવા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

==== ભારતીય સિનેમા ====

ભારતીય સિનેમામાં પણ ધ ગોડફાધરની વાર્તા અને પાત્રોથી પ્રેરિત થઈને અનેક ફિલ્મો બની છે. બોલિવૂડમાં ધ ગોડફાધરની અસર ખૂબ જલદી જોવા મળી હતી. ફિરોઝ ખાને અમેરિકામાં ધ ગોડફાધર જોયા બાદ તેનાથી પ્રભાવિત થઈને ધર્માત્મા (૧૯૭૫) બનાવી હતી, જેને ધ ગોડફાધરનું ભારતીય સિનેમામાં બનેલું સૌથી પહેલું જાણીતું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ [[ધર્મેન્દ્ર]] અભિનીત ઝુલ્મ કી હુકુમત (૧૯૯૨), રામ ગોપાલ વર્માની [[અમિતાભ બચ્ચન]] અભિનીત સરકાર (૨૦૦૫)&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=ધ ગોડફાધરના ૫ ભારતીય રૂપાંતરણો
 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/5-indian-adaptations-of-the-godfather-10481151.html
 |website=Firstpost
 |date=March 10, 2022
 |access-date=30 August 2026
}}&lt;/ref&gt; અને પ્રકાશ ઝાની [[અજય દેવગણ]], રણબીર કપૂર અભિનીત રાજનીતિ (૨૦૧૦) જેવી ફિલ્મોમાં પણ ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળી હતી. રાજનીતિમાં ધ ગોડફાધરની માફિયા-પરિવારની કથાને મહાભારતના પાત્રો અને રાજકીય સંઘર્ષ સાથે જોડીને એક અલગ પ્રકારની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.

દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં નાયકન (૧૯૮૭, તમિલ) ધ ગોડફાધરથી પ્રેરિત સૌથી જાણીતી ફિલ્મોમાંની એક છે. મણિ રત્નમ દ્વારા દિગ્દર્શિત અને કમલ હાસન અભિનીત આ ફિલ્મમાં મુંબઈના અપરાધ જગતની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક શક્તિશાળી ગેંગસ્ટરના જીવનને દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મલયાલમ ફિલ્મ ભીષ્મ પર્વમ (૨૦૨૨)માં પણ પરિવાર, સત્તા અને અપરાધની દુનિયા સાથે જોડાયેલા વિષયોમાં ધ ગોડફાધરની અસર જોવા મળે છે.

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{IMDb title}}

[[શ્રેણી:૧૯૭૨માં રજૂ થયેલી અમેરિકન ફિલ્મો]]</text>
      <sha1>0tngr56dpsd61o49xobcr7tqugwheub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:SUNILBHAGATRISHIKESH</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155102</id>
    <revision>
      <id>904652</id>
      <timestamp>2026-08-29T14:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="bin3jhrd63276njq4sotu2t6y8m6rjo" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=SUNILBHAGATRISHIKESH}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૭, ૨૯ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>bin3jhrd63276njq4sotu2t6y8m6rjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Baaghi Be A Rebel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155103</id>
    <revision>
      <id>904654</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="6y9p7flpr3sr4zh85lfqvwxowr9g3db" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Baaghi Be A Rebel}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૧:૫૩, ૨૯ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>6y9p7flpr3sr4zh85lfqvwxowr9g3db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:કે કે પટેલ ફાર્મ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155104</id>
    <revision>
      <id>904655</id>
      <timestamp>2026-08-29T19:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="0nqjjv9pyg0k0b485bu222r68p9xcl7" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=કે કે પટેલ ફાર્મ}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૦:૩૪, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>0nqjjv9pyg0k0b485bu222r68p9xcl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:ChomponU Pongsawet</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155105</id>
    <revision>
      <id>904663</id>
      <timestamp>2026-08-30T02:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="g44eaodbmrrbsdc2j5j0q598y9dxbqx" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=ChomponU Pongsawet}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૮:૧૬, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>g44eaodbmrrbsdc2j5j0q598y9dxbqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:નવલપુર</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155106</id>
    <revision>
      <id>904664</id>
      <timestamp>2026-08-30T04:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="03ez61ggqqrwjdzs2bbykzfcess37h7" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=નવલપુર}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૯:૩૭, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>03ez61ggqqrwjdzs2bbykzfcess37h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:કે કે પટેલ ફાર્મ હાઉસ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155107</id>
    <revision>
      <id>904665</id>
      <timestamp>2026-08-30T04:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="a6raihlo7s1niwbw83qbunq2qdk73yv" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=કે કે પટેલ ફાર્મ હાઉસ}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૯:૪૭, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>a6raihlo7s1niwbw83qbunq2qdk73yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Adwive</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155108</id>
    <revision>
      <id>904666</id>
      <timestamp>2026-08-30T04:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[Template:Welcome|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="elfraehqldwqefa18t23zy9r00852gf" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Adwive}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૯:૫૨, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>elfraehqldwqefa18t23zy9r00852gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્ય:Adwive</title>
    <ns>2</ns>
    <id>155109</id>
    <revision>
      <id>904668</id>
      <timestamp>2026-08-30T04:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adwive</username>
        <id>88838</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>904668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1206" sha1="32x4gcx42ok31uyfrwzeea6ai6jzcpt" xml:space="preserve">{{Babel|gu|en-3}}

== વિશે ==
હું ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર વ્યવસાયો, ટેક્નોલોજી અને ઉદ્યોગ સંબંધિત લેખોમાં ફાળો આપું છું, ખાસ કરીને વિશ્વસનીય સ્વતંત્ર સ્ત્રોતો દ્વારા હકીકતોની ચકાસણી અને સંદર્ભો ઉમેરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરું છું.

== રસના વિષયો ==
* ભારતીય ટેક્નોલોજી કંપનીઓ
* બાયોમેટ્રિક અને ડિજિટલ ઓળખ ટેક્નોલોજી
* ગુજરાતના ઉદ્યોગો

== સંપાદન અભિગમ ==
હું લેખોમાં ફેરફાર કરતી વખતે [[વિકિપીડિયા:નોંધપાત્રતા|નોંધપાત્રતા]] અને વિશ્વસનીય, સ્વતંત્ર સ્ત્રોતોના ઉપયોગ પર ભાર મૂકું છું.</text>
      <sha1>32x4gcx42ok31uyfrwzeea6ai6jzcpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>નવલપુર (તલોદ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155110</id>
    <redirect title="નવલપુર (તા. તલોદ)" />
    <revision>
      <id>904669</id>
      <timestamp>2026-08-30T05:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>કે કે પટેલ ફાર્મ હાઉસ</username>
        <id>88837</id>
      </contributor>
      <comment>નવલપુર એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના તલોદ તાલુકાનું ગામ છે ભારત દેશના માં પહેલું એવું ગામ છે કે ત્યાં નારી સશક્તિકરણ અત્યારે ગામ માં ગ્રા...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1958" sha1="ggikihinbfb4y2jf2qfcc3z9mylcvzh" xml:space="preserve">નવલપુર એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના તલોદ તાલુકાનું ગામ છે ભારત દેશના માં પહેલું એવું ગામ છે કે ત્યાં નારી સશક્તિકરણ અત્યારે ગામ માં ગ્રામ પંચાયત થી લઈને નારી શક્તિ સંભાળી છે એક ગામ એક ગોકુલ ગામ છે ગામ લગભગ સંખ્યા 750 છે ગામ માં સો ટકા સોલર પ્રોજેક્ટ છે ગટર યોજના છે આ ગટરનું પાણી એક કૂવામાં જાય છે કુવામાં ચોખ્ખું કરવાનું પ્લાન છે એ પાણી ચોખ્ખું કરીને અમૃત સરોવરમાં જાય છે એ પાણીમાંથી વેસ્ટ માટેલ માંથી ખેતી માટે ખાતર બનાવવામાં આવે છે અમૃત સરોવરમાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ નું સ્ટેચ્યુ પણ લગાવે છે અને શનિ મહારાજનું મંદિર પણ છે ચારે બાજુ વોકિંગ કરવા માટે બ્લોક પાથરેલા છે ચારે બાજુ લાઇટિંગ પણ છે ગામ એક આદર્શ ગામ તરીકે ઓળખાય છે ગામના લોકો ખેતી કરી છે એ પણ પ્રાકૃતિક સિસ્ટમમાં પણ કરે છે ખેતીના મુખ્ય પાકો મગફળી અને બટાકા જેવી ખેતી કરે છે</text>
      <sha1>ggikihinbfb4y2jf2qfcc3z9mylcvzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vijaytalaviya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155111</id>
    <revision>
      <id>904670</id>
      <timestamp>2026-08-30T05:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="92l73d497a6mnhiu08orexlxwcek63c" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Vijaytalaviya}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૧:૨૩, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>92l73d497a6mnhiu08orexlxwcek63c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Kamlesh R.Makwana</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155112</id>
    <revision>
      <id>904674</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="mdf2poxttbdxhuusqvzl6pp9fhgunfr" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Kamlesh R.Makwana}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૨:૪૯, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>mdf2poxttbdxhuusqvzl6pp9fhgunfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Rana k odedara</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155113</id>
    <revision>
      <id>904675</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="n07ezex5so035prv6szu573h0upxkxq" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Rana k odedara}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૦૩, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>n07ezex5so035prv6szu573h0upxkxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Global rename script</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155114</id>
    <revision>
      <id>904677</id>
      <timestamp>2026-08-30T09:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="qg8idt6a6x2j2s8c3dn7scglsxjgofu" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Global rename script}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૪:૫૨, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>qg8idt6a6x2j2s8c3dn7scglsxjgofu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>