સભ્યની ચર્ચા:Dsvyas

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Dsvyas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4481</id>
    <revision>
      <id>904689</id>
      <parentid>904651</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <comment>/* સભ્યપેજ ડીલીટ કરવા અંગે */ ઉત્તર</comment>
      <origin>904689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106105" sha1="bob7jux6383zs4ull6g8du9vq3pvqlu" xml:space="preserve">{{:User:Dsvyas/Archive}}

== px → upright ==

Hello!
I've changed images because setting them in pixels is deprecated. It overrides user preferences, which means that people with poor vision or with high-definition monitors cannot customize how they see WP. Better to have nothing (which defaults to the user-preferred size) or to set a relative size, e.g. upright=1.5 (150% of the user-preferred default).
Best, [[સભ્ય:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kwamikagami|ચર્ચા]]) ૦૫:૩૧, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
:Hi, thanks for your message. Yes, we prefer to have nothing there, just thumb should suffice. I reverted your changes where you had inserted upright=1.5 and/or had made changes to frame. I will take care of the rest. Thanks once again.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૫:૩૫, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૬, ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

==Copy of article==
Wondering if you can send me a copy of this[https://gu.wikipedia.org/wiki/Paracetamol]

If you could just drop it on my talk page that would be great. Best
Thanks. [[સભ્ય:Doc James|Doc James]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Doc James|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== A new member's curiosity about removal of an article ==

Greetings! I've recently joined gu.wikipedia, however I've been a language professional for 5+ years, and work closely with Mr. Andrew Morris at Proz Pro Bono which is a platform that has collaborated to work for Dr. Heilman's project. As a part of this, I had published a Gujarati version of the article Paracetamol (after careful editing), The page, however, has been removed by @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]. Kindly let me know the related issues, so that I may be watchful about the same in my future work. Thanks! --Shruti (shrutiba5282@gmail.com) [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૭, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:આ ગુજરાતી વિકિપીડિયા છે, જો આપને ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન ન હોય (જે તમારા આ અંગ્રેજીમાં લખેલા સંદેશા પરથી શક્ય લાગે છે) તો તમારે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર યોગદાન કરતા પહેલા કે દૂર કરવામાં આવેલા લેખો વિષે પૃચ્છા કરતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. જો તમે એમ કહેતા હોવ કે તમે &quot;careful editing&quot; કર્યું હતું તો શું તમે તમારો આ સંદેશો ગુજરાતીમાં અહીં લખી શકો છો? ગુજરાતીમાં લખશો તો હું આગળ વિસ્તારપૂર્વક જવાબ આપીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખને દૂર કરવાની વિનંતી મારા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે કારણો વગર નહોતી,
::૧. શીર્ષક અંગ્રેજીમાં હતું.
::૨. લેખમાં ઢગલાબંધ લાલ કડીઓ હતી.
::૩. ગુજરાતી ભાષાંતરની ગુણવત્તા લેખ રાખવા લાયક નહોતી.
::-- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::અને વળી સંદર્ભો [૧], [૨] એમ લખેલા હતાં (જુઓ: [[સભ્યની ચર્ચા:Doc James#વિનંતિનો_પ્રત્યુત્તર|અહિં, '''સભ્ય:Doc James'''એ મૂળ લેખ માંગતા એમને મોકલ્યો છે તે]]), જે બતાવે છે કે લેખ બનાવનારને વિકિપીડિયાનું કોઈ જ્ઞાન નથી. અને ભાષાનું જ્ઞાન હોય હોવું પણ લાગતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૩૧, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::આપનો આભાર. હું ધ્યાનમાં રાખીશ.
:::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૫૦, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આભાર. 
::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૪૮, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪]] પ્રતિયોગિતામાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપશ્રીનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય તો [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:નમસ્કાર. નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ પ્રતિયોગિતાનું મૂલ્યાંકન કરી પરિણામ જાહેર કરવા બદલ સ્પર્ધાના સંયોજક તરીકે આપનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નિવેદન હતું કે સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪#ઇનામ|ઈનામ]] જાહેર કરવાનું હજુ બાકી છે. જો આપના દ્વારા આ દિશામાં ઝડપથી કામગીરી કરી શકાય તો મને મેટા પેજ પર ગુજરાતી પ્રકલ્પનું પરિણામ જાહેર કરવામાં સાનુકૂળતા રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૧, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::એ લેખ પસંદ કરવામાં મોડું કરવા બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. હવે બધાં જ વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દીધી છે અને અહેવાલ તથા પ્રતિયોગિતાનું મુખ્યપૃષ્ઠ પણ જે તે વિગતો સાથે અપડેટ કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૦, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::ઘણો ઘણો આભાર ધવલભાઈ. આશા રાખું કે ભવિષ્યમાં પણ નિર્ણાયક તરીકે આપશ્રીની અવિરત સેવા-સહકારનો લાભ ગુજરાતી વિકિપીડિયાને મળતો રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૨૯, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ૦૪:૪૧, ૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Aodai ([[એઓ ડાઈ]]) ==

@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I am a Vietnamese. I want to write an Aodai post with the Gujarati version, it might take a long time. Please don't delete my post. It's similar to your country's Kurti, please consider this. Tell me, how many bytes does it take to keep my post from being deleted? [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૦૮:૫૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)

:Hi, it is not just about bites and size, it is more about readable and meaningful content. Google translation tool or any other machine translation tools out there are still not capable enough to properly translate simple English to Gujarati, probably due to lack of their interest in the language. Hence, if you are solely relying on any such automated translations, the article will not be considered worth here. We have several articles marked for deletion which are over 30,000 bytes, reason is simple. They are written in Gujarati that no Gujarati can understand. The great example of this is the page title, Aodai is one word, but here you have used it as two words in Gujarati, એઓ ડાઈ, and that too might be just a machine transliteration of letters A and O. In reality the actual word for your garment could transliterate in Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ or anything else. Unless you have a proper knowledge of Gujarati langauge and how letters are pronounced, it will be useless. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I have no knowledge of Gujarati, translating English into Gujarati is all I can do.  The reason I do this is not for promotion but because I see Ao-dai (actually Ao-djai, &quot;d = đ&quot;) and Kurti as similar.  I think the language barrier is not too difficult a problem, but the difficulty here is that speakers of that language do not know how to support speakers of other languages ​​in the editing process.  I will rewrite this post but please don't delete it and give me 7 days and I will write a complete post. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::Please create complete article in your username space or sandbox first and then paste it here as new article, that is the best way to prevent it from deletion. Moreover, if the language knowledge and understanding is missing while creating the article, it stands very slim chance of survival not only here on gu.wiki but on any wikipedia. I will advise you to seek help of someone who knows the language in translating/reviewing the article instead of relying on machine translation despite my advise above that they do not work for Gujarati language. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] &quot;Aodai&quot; is different &quot;Ao dai&quot;. Cannot write closely, Aodai does not exist ! I am sorry. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૮, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::You wrote &quot;I want to write an Aodai post with the Gujarati version&quot; in your original message above. Anyways, apart from everythign else my first advise is to use your username while messaging and contributing here, i.e. make contribution after logging in with your ursername and password, that is the first step to gain trust on wiki. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] Looks like &quot;dai&quot; /d/ might not be logically &quot;jai&quot; /z/, In Vietnamese, it is read as &quot;jai&quot;. I think I should name it Aodjai instead Aodai. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૦૧, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::Please log in before contributing, or else risk the deletion of content. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૧૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I can name it Vietnamese kurta ([[વિયેતનામીસ ઝભ્ભો]]) ? I'll log in later, don't ban me. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૩૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::Sorry, there is no reason to continue editing but not logging in. I have blocked the IP address. Please log in before making any new edits if you genuinely want to contribute. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૪૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::😂😂 Gazab manso aave ho pan, Sir tme etlo time kem kadhi lyo? means etlu daily check karvu and tmne bdhi knowledge pan hoy koi pn topic ma village hoy ke k district etc, like &quot;Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ&quot; tmaro reply ek dum fact based hoy hu 1kalak thi tmara reply and bdha read karu chu, gazabb [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૧, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ઝીંઝુવાડા ગામ ઝાંઝ ભરવાડ જે હૈહય વંશી યાદવ હતા તેમને વસાવ્યું હતું તેથી આ ગામનું નામ ઝીંઝુવાડા પડેલું છે plzz add this history [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:એ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ ક્યાં થયેલો છે? તે સંદર્ભ આપો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::ભાઈ ઝીંઝુવાડા ગામ ના પાદર માં હાલ માં પણ ઝાંઝ આપા નો પાળિયો છે હાલ માં પણ ગામ માં જઈને પુસી જોવો ૬ મહિના ના સોકરાને પણ ખબર છે છતાં પણ હું તમને જલ્દી થી સંદર્ભ મોકલવાનો પ્રયત્ન કરીશ [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખ ઇંગ્લિશ માં લખેલો છે ને એમાં જોવો ઝાંઝ લાંબરિયા નામના વ્યક્તિએ ઝીંઝુવાડા ની સ્થાપના કરેલી છે એવું લખેલું છે અને લાંબરિયા એ ભરવાડ ની જ એક શાખા છે જે હૈહય વંશી યાદવ છે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૪, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં પણ એ માટેનો કોઈ સંદર્ભ આપેલો નથી. ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, મેં ત્યાં પણ સંદર્ભની માંગણી કરી છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૦૬, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::ભાઈ તમે સમજતા નથી ઇતિહાસ તમે ગામ માં જઈને જોઈ લ્યો ને પણ બધી ખબર પડી જશે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::પરંતુ મને જાણકારી મળી છે કે હેમચંદ્ર ગ્રંથ માં તેનો ઉલ્લેખ છે પણ pdf મળતી નથી તમે મારી મદદ કરી શકો છો આમાં [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૯, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::એમ ગામમાં જઈ ને પૂછીએ અને લોકો કહે એને ઇતિહાસ ન કહેવાય મારા ભાઈ. હેમચંદ્ર ગ્રંથનું પૂરું નામ અને પ્રકરણ કહો તો કદાચ ક્યાંકથી શોધી ને ખરાઈ કરી શકાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::હા હું શોધું જ છું મળે એટલે મોકલીશ પણ એક બીજું કામ હતું તમારું વિકિપીડિયા નું જ તમે મારી મદદ કરશો? [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17|2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17]] ૨૧:૩૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::કહો, જો શક્ય હશે તો ચોક્કસ મદદ કરીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૪૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
::::::::1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.
::::::::2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.
::::::::4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.
::::::::5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.
::::::::7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.
::::::જર્મન મા લખેલ લખાણ-
::::::જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.
::::::संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::ગુજરાતી કે અંગ્રેજી પુસ્તક જણાવવા વિનંતી કેમકે જર્મન ભાષામાંથી અનુવાદ કરી ને સંદર્ભ ચકાસી શકાય તેવી સુવિધા મારી પાસે નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એક બીજો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે મને એમાં ખાસ ખબર નથી પડતી પણ : majmudar ,chronology s.221 છે જે પુસ્તક ની નામ જ છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૬:૧૮, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એ જર્મન પુસ્તક નું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ છે સંદર્ભ: vgl. westphal IV, s. 133 [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૭:૨૯, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.

જર્મન મા લખેલ લખાણ-

જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.

संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== Bharwad ==

અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.


2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.

4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.

5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.

7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, પણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના ઉલ્લેખ માટે તમારે ત્યાં તે લેખના ચર્ચાના પાને દલીલો રજૂ કરવી પડશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ભાઈ ઝુંઝાં ભરવાડ ના નામ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડેલું છે હું સંદર્ભ પણ આપુ છું છતાં પણ કેમ હટાવવામાં આવે છે જવાબ આપો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૩૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

:તમે [[ઝીંઝુવાડા (તા. દસાડા)]] લેખ જોયો ખરો? જોયાજાણ્યા વગર શું પાછળ પડી ગયા છો? અને આ જાતિવાદ-ફાતિવાદની પિપુડી અહીં વિકિપીડીયામાં વગાડવી નહીં, આ કોઈ રાજકીય અખાડો નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૩, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::તો જોવો ને તમે લખેલું છે એ જર્મની માં લખ્યું હોય તો એ મારો પ્રશ્ન નથી તમે આખો ઈતિહાસ ફેરવવાની કોશિશ ના કરશો મહેરબાની કરીને [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૪, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને ગુજરાતીમાં લખેલું નથી વંચાતું? તમને ગુજરાતી ભાષા ન આવડતી હોય અને ફક્ત જર્મન ભાષા જ આવડતી હોય તો મહેરબાની કરી ને જર્મન ભાષાના વિકિપીડીયા પર જાઓ.્્ [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૬, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::એવું ના હોય એમ તમે ખોટો ઇતિહાસ ના મૂકો ઝૂઝો ભરવાડ જ હતો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::વિકિપીડિયા છે તો ગમે તે ના ઇતિહાસ ના ચોરી કરો પેલા મારો સંદર્ભ જોવો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૫, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને બીજાના સંદર્ભો વંચાતા નથી? જાવ, કોર્ટમાં જઈ ને જાતિવાદ, ચોરી, વગેરે વગેરે જે ફરિયાદો કરવી હોય તે ફરિયાદોને આધારે કેસ નોંધાવી આવો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::તમે જાવ કોર્ટ માં કેસ કરવા ખોટા ખોટા સંદર્ભ લઈને હલયા આવો છો તો બધા જાતિવાદી જ કે [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

અંગ્રેજી ભાષા માં જુંઝાં ભરવાડ અંગેના 3 બુક ના સંદર્ભ મળ્યા છે તેથી હું બદલી સકું છું હવે તેથી તમે જવાબ આપો શું કરું હવે? [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૭:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== સમુદાય તકનિકી પરામર્શ પ્રક્રિયા 2024 ==

પ્રિય મિત્રો,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|The Indic MediaWiki Developers User Group]] is facilitating a community technical consultation process to understand the needs of the community members on various technical issues while contributing to Wikimedia projects. The goal is to better understand the challenges across communities, understand common problems, and streamline future technical development activities.

The first step is a survey where to report your common issues, ideas etc. Please fill the survey (in a language of your choice) at
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link 

સર્વે ફોર્મ ભરવાની '''છેલ્લી તારીખ છે ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪'''.

અમારી આ પહેલ વિષે વધુ જાણવા માટે મુલાકાત લો: https://w.wiki/AV78

સર્વે તમે ઉપરની કડી પર ગુજરાતી ભાષામાં પણ વાંચી શકો છો.

જો તમારી પાસે એક કરતા વધુ આઇડિયા કે સમસ્યાઓ હોય તો તમે આ સર્વે ફોર્મ એક કરતા વધુ વખત ભરી શકો છો.

આપ સૌના યોગદાન માટે આગોતરો આભાર! 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૬, ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST), on behalf of Indic MediaWiki Developers UG
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/gu&amp;oldid=27434526 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you translate and upload the article about the national currency [[:en:Azerbaijani manat]] in Gujarati Wikipedia?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૫, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Gujarati Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== પાનાંને દૂર ન કરવાની વિનંતિ ==

કૃપા કરીને [[ચીમન મારુ]] આ પેજને દૂર ન કરો, કેમ કે આ પાનું દૂર થવા લાયક નથી. જો તમને લાગે છે કે તેમાં કોઈ 'જાહેરાત અથવા સ્વપ્રશંસા' જેવી બાબતો છે, તો કૃપા કરીને તે વાક્ય, શબ્દ અથવા પાસાને દૂર કરો, અથવા બદલવા માટે વિચારો. અમે આ પેજ વિકિપીડિયાની માર્ગદર્શિકાઓ પ્રમાણે લખ્યું છે અને આ લેખ ન્યૂટ્રલ પોઈન્ટ ઓફ વિયુ (NPOV) પર આધારિત છે. નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં 'YourStory' જેવી જાણીતી ન્યૂઝ વેબસાઈટે આ વિષયને કવર કર્યું છે. ઉપરાંત, આ લેખના વીકિક્વોટ અને વિકિડેટા પર પણ નોંધ છે. જો આ લેખને સુધારવાની જરૂર હોય, તો અમે તે સુધારણા કરવા માટે પણ તૈયાર છીએ.@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:Brihaspati|Brihaspati]] [[વિશેષ:પ્રદાન/61.246.56.170|61.246.56.170]] ૧૮:૧૭, ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:અમે એટલે કેટલા લોકોએ ભેગા મળી ને લખ્યું હતું એ પાનું? તમે લેખ બનાવો ત્યારે તમારી જવાબદારી છે તેને સ્વપ્રશસ્તિ કે જાહેરાત ન બનવા દેવી, તમે એ કામ કરી ને અન્યો પર ન છોડી દઈ શકો કે &quot;તમને લાગે છે તો દૂર કરો&quot;. અમને લાગ્યું એટલે જ તમને કહ્યું. અન્ય ચર્ચામાં જણાવ્યું તે પ્રમાણે યોરસ્ટોરી જેવી અજાણી વેબસાઇટને તમે જાણીતી ન્યૂઝ સાઇટ જાહેર ન કરી શકો અને વિકિડેટા પર કશાનો ઉલ્લેખ હોવિ એનો અર્થ એમ નથી થતો કે તે નોંધપાત્ર છે. અન્ય પ્રબંધકે જો કે આ લેખ દૂર કરી દીધો છે એટલે હવે કોઈ ચર્ચાને અવકાશ નથી. પણ તમારી ગેંગ કેટલા લોકોની બનેલી છે અને તેનો મુખિયો કોણ છે તે જાણવાની ઉત્કંઠા રહેશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૫, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઢાંચામાં ફેરફાર ==

આ [[વિકિપીડિયા:આજનું ચિત્ર/૨૦૨૪ પ્રસ્તાવના| પાના પરના લેટેસ્ટ ફેરફાર]] મુજબ સંલગ્ન ઢાંચામાં તારીખનો ફેરફાર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૧૬, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઝંડ હનુમાન ! ==

શ્રદ્ધેય સાહેબ,

હું &lt;nowiki&gt;''ઝંડ હનુમાન''&lt;/nowiki&gt; (Gujarati Wikipage)ને અંગ્રેજી વિકિમાં ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તે સ્વીકારવામાં આવી રહ્યું નથી. એપ્રુવર્સ કહે છે કે મને યોગ્ય સ્રોતો અને ઉલ્લેખો જોઈએ, જ્યાંથી આ માહિતી આવી રહી છે. મને ઓનલાઇન માત્ર એક જ સ્રોત મેળવ્યો છે, જે વડોદરાની વેબસાઈટનો છે. જો તમે ફુરસદમાં હોવ તો, કૃપા કરીને આ લેખને યોગ્ય રીતે લખવામાં અને જરૂરી માહિતી ઉમેરીને મદદ કરી શકો છો?

આપની મદદ માટે આભાર. [[સભ્ય:Druvx13|Druvx13]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Druvx13|ચર્ચા]]) ૧૯:૪૭, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, મને પણ એ કહેતા સંકોચ થાય છે પણ હકીકત એ જ છે કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા એના માપદંડો પ્રમાણેના માહિતીસ્રોતો અને સંદર્ભો ન મળે તો લેખ ટકવા દેશે નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૦, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

==જયશ્રી ચૌધરી==
Dsvyad Sir, Namste . આ અન્ય લેખ , વિગતવાર માહિતી જયશ્રી ચૌધરી લેખક તરીકે કઈ રીતે મૂકવી ? આપના માર્ગદર્શન અનુસાર લખીશ.--[[સભ્ય:Ash7979|Ash7979]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Ash7979|ચર્ચા]]) ૦૪:૧૪, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (GMT)
:{{ping|Ash7979}}, અહીં તમે તમારા પોતાના વિષે લેખ ન લખી શકો. વિકિપીડીયાના કોઈ સભ્યને તમાર્રું લેખક તરીકેનું યોગદાન નોંઢપાત્ર લાગે, એની જાહેર પ્રકાશન માધ્યમોમાં નોંધ લેવાએલી હોય તો કોઈ અન્ય તમારો લેખ તરીકેનો લેખ બનાવી શકે. બાકી તમે પોતે તમારા વિષે લખો તે તો સ્વપ્રશસ્તિ હોય અને વિકિપીડિયાનો તટસ્થતાનો માપદંડ જળવાય નહીં.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૨, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫ ==

માનનીય ધવલભાઈ, [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫]] પ્રતિયોગિતા તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપનો વિશેષ આભાર. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતાએ પૂર્ણ કરી દેશો તથા [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫#ઇનામ|ઈનામ]] પણ જાહેર કરવાનું હોઈ આ વિષયમાં પણ આપનો નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો. પુનઃ આપની નિર્ણાયક તરીકેની ભૂમિકા બદલ આભાર.[[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૯, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== My edits reverted by you ==

કેમ છો @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], [[ગૃહમંત્રી]] પર તમે મારા સંપાદનો શા માટે પાછા ખેંચ્યા તે સમજાવવા માંગો છો? મેં ફક્ત માહિતી બોક્સ અને સૂચિ બંનેમાં વધુ સારી અને તાજેતરની છબીઓ અપડેટ કરી. સામાન્ય રીતે તમારી પાસેથી સંપાદન સારાંશમાં પાછા ખેંચવાનું કારણ સમજાવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આભાર. [[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shaan Sengupta|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:પહેલી વાત તો એ કે અહીં કોઈએ પોતાના ફેરફારો જ યથાવત રહે એવો આગ્રહ રાખવો જોઈએ નહીં, ખાસ કરી ને ત્યારે કે જ્યારે તમે પહેલી જ વખત કોઈ ફેરફાર કરતા હોવ. તમે બે પાનાઓમાં ફેરફાર કર્યા, મેં એકને જ ઉલટાવ્યા, કેમ? એ તમે ન વિચાર્યું? તમે કેમ એમ ન પૂછ્યું કે તમે [[અમિત શાહ]] પર કરેલા તમારા ફેરફારો મેં કેમ ન પાછા વાળ્યા? હું નથી માનતો કે ગૃહમંત્રીની એક જ તસવીર બધી જગ્યાએ હોવી જોઈએ, અને આ પાના પર જે તસવીર છે તે યોગ્ય જ છે, બધી જગ્યાએ એકની એક તસવીર ન દેખાય એ માટે મેં એક પાના પર તમારી મનપસંદ તસવીર રહેવા દીધી અને બીજેથી એ દૂર કરી. વળી હું એ તસવીર દૂર કરતો હોઉં તો મારે એ તસવીરનું વર્ણન પણ દૂર કરવું જ પડે ને? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૩૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::I would communicate in English as it would be easy for me to understand and will rescue us from any possible variations that may happen in google translations. What I meant is that I couldn't get the reason as to why do you insist on keeping an old image Amit Shah when we have a new one. Normally we require new images of any living person if its of a good quality. And the ones I used satisfy them. Now the reason I didn't mention about the article on Amit Shah is bcoz I saw no action from you there. So its not worth mentioning that. Now coming to ''Grihmantri.'' I put two different images. The one I put in infobox shows Shah in office which is quite ok for a ministry page and in the infobox, I put the latest available image which again is a general practice. Regarding the description part, I meant that normally its expected from the one reverting to provide a description in the edit summary as to why what was done was done. My only concern here is that we should give people the best possible thing we can. The image is the list of ministers is a decade old. Shah's look has changed much with time. The one in infobox is from June 2019. That's roughly 6 years. I expect a reply with reason as to why should we go with old images when we have new good quality image with better view. Thank you and I appreciate your work here. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૬, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Also just one more thing. There is no favouritism here. (You use the word manpasand). Cheers! '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૭, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Who do you refer to as &quot;we&quot; here? Is there any written rule that applies to all wikis? I do not see that and hence, I do not need to further justify my action. If you have objection with the image used on the page, please mark it gor deletion on commons and that will ensure that it is not used here.
:::I am not compelled to use the image that you put on the page, so please do not try to imply any rules by generalising statements. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૧૮, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::::You are getting me all wrong. I am not saying that it is a rule or something. Its just that it is very general to use new images bcoz a person's appearance changes with time. Also I have no objection with the image itself that will compel me to nominate it with deletion. Also thats not how commons work. And I never said that you are compelled to use any image of my choice. The only thing I am not able to understand is what possible objection one might have with a new image when it is a lot better than the old one. Especially the one in the list of ministers. Also as much as I understand this is a volunteer project where collective work is appreciated.
::::Please tell me which one is a better image according to you. [[:ચિત્ર:Amit Shah.Jpg]] (used currently in list, from 2015) or [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah in Raigad.jpg]] (suggested by me, from 2025). Also for infobox, [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg]] (2019, in use) or [[:ચિત્ર:Union Minister for Home Affairs.jpg]] (2023, suggested by me). If you don't like these and want any other, please let me know I can search and give more good and recent images and you choose which one to have in the article. Thank you. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૦૯:૪૬, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::@[[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] Yes, I have also noticed here few people reverting changes without providing any reason, I think they should provide clear reasons while reverting the changes. Otherwise how the new editors are supposed to know the rules or how experience people here interpret them! Afterall what we all want is wider editorbase while maintaining quality of Articles. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૩, ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::વાહ, શું વાત છે! તમારા પોતાના ચર્ચાના પાને થયેલી ચર્ચા તમે ભૂલી ગયા? [[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651#ચેતવણી]] જોઈ લેશો, અને ભવિષ્યમાં આમ બળતામાં ઘી હોમવાની કોશિષ કરવાનું માંડી વાળજો. ૨૬ ઓક્ટોબરથી આજ સુધીમાં તમે આ બીજું યોગદાન આપ્યું છે, અને અહીં તમને છેક એપ્રિલ મહિનામાં થયેલી ચર્ચા દેખાઈ ગઈ પણ બીજું કશું યોગદાન કરવાનું ન મળ્યું? કશો વાંધો નહીં, ચાલુ રાખો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૨:૦૦, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મૂળ વાત એમ છે કે, ફેરફારો ઉલટાવતી વખતે કારણ આપવુ જોઈએ જેથી લાંબી ચર્ચાઓની જરૂર ન રહે.આભાર. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૦૭:૦૯, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Jay Mataji ==

Jay Mataji Dhavalbhai... Kem Chho Badha Wiki Mitro... [[વિશેષ:પ્રદાન/103.78.204.118|103.78.204.118]] ૧૫:૦૧, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:{{ping|જીતેન્દ્રસિંહ}}જી, ઘણા વખતે દેખાયા? તમે કેમ છો બાપુ? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૦, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

==  Special Action Force (SAF)   ==

નમસ્કા… 

મારા તરફથી [[Special Action Force (SAF)]] ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] પર વાળવાનુ એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે જ્યારે બ્રાઉઝર મા Special Action Force, સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ), Special Action Force gujarat police વગેરે જેવા નામોથી સેર્ચ કરવામા આવે એટલે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાનુ સર્ચ રિઝ્લ્ટ મા દેખાય છે. પરંતુ આ પાનુ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો ક્રુપા કરીને આનો કઇ ઉપાય હોય તો જણાવજો. 

- તમે તમારા બ્રાઉઝરમાં &quot;Special Action Force gujarat police&quot; સર્ચ કરી જુવો. 

આ માટે જ મે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાના ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] આ પાના પર રીડાયરેક્ટ કરેલ હતું. [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:જેને ગુજરાતીમાં વાંચવું હોય તે ગુજરાતીમાં સર્ચ કરે, અથવા તો special action force gujarati એમ લખી ને સર્ચ કરે. તમે આ બન્ને વાક્યો સર્ચ કરી જુઓ, તમને ગુજરાતી વિકિપીડીયા સર્ચ રિઝલ્ટમાં જોવા મળશે.
:બાકી તો આપણે મંદિરમાં દેવલા ઓછા ને પૂજારી ઝાઝા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય. આ એક જ લેખ માટે નીચે લખ્યા છે એટલા રિડાયરેક્ટ પાના બનાવવા પડે,
:Special Action Force (SAF)
:Special Action Force
:SAF
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ
:એસએએફ
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ
:અને વળી એક્શનને એકસન, એકશન, વગેરે રીતે લખનારાઓ માટે વળી એના કોમ્બિનેશનો.
:માટે જ આપણે અહીં નીતિ રાખી છે કે લેખનું નામ ફક્ત ગુજરાતી લિપિમાં જ અને શક્ય હોય ત્યાં ગુજરાતી ભાષામાં જ રાખવું (દા.ત.: [[એલ.ડી. એન્જીનિયરીંગ કોલેજ]]). અન્ય ભાષા/લિપિમાં નામો ધરાવતાં પાનાં બનાવવા નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૦, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
::જી ધન્યવાદ [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૬, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

== Clarification for Dawoodi Bohra page ==

Hi @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], I need to clarify one thing regarding Dawoodi bohra page. I have been trying to make the Gujarati version aligned with English page of Dawoodi bohra. But i could see that you were reverted the same for all modifications.
Can you please guide me what is the issue with my update. [[સભ્ય:AstridDreams|AstridDreams]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AstridDreams|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

:યાદ રાખો કે આ ગુજરાતી ભાષાનું વિકિપીડિયા સંસ્કરણ છે. અહીં આવતા વાચકો ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી મેળવવાના ઉદ્દેશથી આવે છે. જો એમને લખાણ સમજાય નહીં તો એને અહીં રાખવાનો કોઈ ફાયદો નથી. તમે જે પણ ઉમેરો તે સમજી શકાય તેવી ગુજરાતી ભાષામાં લખેલું હોવું જોઈએ. વળી એ જરુરી નથી કે અહિંનું લખાણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા સાથે શબ્દશઃ મેળ ખાય જ, તમે કરેલા ફેરફારો જે મેં ઉલટાવ્યા છે એમાંનું એક ઉદાહરણ જુઓ,
::'''ફાતેમી રાજવંશે પહેલા મદીના શહેરમાં વસવાટ કર્યો અને પછી ઉત્તર આફ્રિકા અને મિસ્ર સહિત ૧૦મી અને ૧૧મી સદી દરમિયાન ઇસ્લામી ક્ષેત્રના મોટા ભાગો પર મોહમ્મદ દ્વારા સ્થાપિત ધાર્મિક પરંપરાઓને પ્રોત્સાહન અને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી શાસન કર્યું. ફાતેમી રાજવંશના ઇમામોએ તેમની રાજકીય, આર્થિક, સાહિત્યિક અને કલાત્મક સિદ્ધિઓની દ્રષ્ટિએ ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં એક અનોખા સમયનો અનન્ય દાખલો બેસાડ્યો.'''
::'''''(આ મૂળ લખાણ હતું)'''''
:::'''ફાતિમીઓ, જે પયગંબર મુહમ્મદના વંશજ હતા, તેમણે 10મી અને 11મી સદી દરમ્યાન ઉત્તર આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, હિજાઝ અને લેવાંત પર શાસન કર્યું હતું. મોરિસ લોમ્બાર્ડ દ્વારા જણાવાયેલા &quot;ઇસ્લામના સુવર્ણ યુગ&quot; દરમિયાન તેઓ વિફળ્યા અને કલા, વિજ્ઞાન અને શીખવાની પ્રોત્સાહક હતા.'''
:::'''''(તમે એના બદલે આમ લખ્યું)'''''
:હવે જો તમે ભાષા જાણતા હોવ તો તમે જ મને જણાવો કે જે મૂળ લખાણ હતું એને બદલે તમે જે લખ્યું તેનાથી લેખને ફાયદો થયો કે નુકસાન? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૯, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
::આ મિસ્ત્રીની કડી કેમ અહીં ઉમેરાઇ છે. મિસ્ર અને મિસ્ત્રીમાં જમીન આકાશનો નહી ભૂગર્ભ અને ૧૩ અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર આવેલી આકાશગંગા જેટલો ફરક છે! -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૫૬, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
:::મૂળ લેખમાં એ ખોટા પાનાને જોડતી કડી હતી, ત્યાં પણ સુધારી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== આજનું ચિત્ર ==
[[વિકિપીડિયા:ચોતરો#આજનું ચિત્ર|આજનું ચિત્ર - ચોતરા પર]]

== બનાસકાંઠા જિલ્લા બાબત ==

વ્યાસજી તમારા જણાવ્યા મુજબ હજી સુધી બનાસકાંઠાના તાલુકાના વિકિપીડિયા પેજમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી જેના માટે તમે બ્લોક કર્યો હતો !!

તો શું હું એમાં ફેરફાર કરી શકું છું? [[સભ્ય:Dinesh P Purohit|DP Purohit]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Dinesh P Purohit|ચર્ચા]]) ૨૦:૪૪, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:પ્રતિબંધ માટે માફી માગું છું પુરોહિત સાહેબ, થોડો સમય હજુ થોભી જાવ. જે પ્રમાણે વાવ તાલુકામાંથી ધરણીધર તાલુકામાં અને માંડવી તાલુકામાંથી અરેઠ તાલુકામાં ગામો ખસેડ્યાં છે એ જ રીતે બાકીના ગામોને પણ હાથ પર લેવાના છે. પરંતુ યારે ધરણીધર તાલુકાનું કામ હાથ પર લીધું હતું ત્યારે જ ધાનેરા અને કાંકરેજને પાછા બનાસકાંઠામાં લઈ જવાની જાહેરાત થઈ હતી. સરકારનો કોઈ દૃઢ નિર્ણય ત્યારે પણ જણાતો ન હતો, એટલે વારંવાર આપણૅ ફેરબદલ કરવામાંથી બચીએ એ આશયથી આ કામને થોડૉ વિરામ આપ્યો હતો. પણ હવે  બધી જાહેરાતો થયે મહિના ઉપરનો સમય થઈ ગયો છે એટલે આ કામ ફરીથી શરુ કરી શકું તેમ છું. તમે લેખોમાં ફેરફાર કરવાને બદલે અન્ય કોઈ રીતે મદદરુપ થઈ શકો છો, દા.ત. એવો કોઈ માહિતીનો સ્રોત હોય જ્યાંથી સરકારના આખરી નિર્ણય મુજબના ગામો/તાલુકાની વહેંચણી ફાઇનલ થઈ છે તો એ મને જણાવો જેથી એનો સહારો લઈ ને હું જથ્થાબંધ ફેરફારો કરું અને તમને લૂપમાં રાખું. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૬, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Category:Gujarati-language novels missing on Gujarati Wikipedia ==

Hello! It's rather funny that https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Gujarati-language_novels has some presence on Urdu Wikipedia: https://w.wiki/GY$2 but is surprisingly missing on Gujarathi Wikipedia. It'll be great if the community tries to fulfill this missing gap. [[સભ્ય:Hindustanilanguage|Hindustanilanguage]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Hindustanilanguage|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૪, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:Sure, will pick up this task. The reason some of them are in Urdu wikipedia is that the subject had prominent contribution in Urdu and/or the authors hailed from what is now Pakistan. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૨૨, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== mira bai ==

1499 ma barth thayo hato bhai.
hu spardhatmak exam ma study karavi chu darek book ma 1499 j che. 1498 nathi so sudharva vinanti loko miss gide thay che. [[સભ્ય:Bhargavraval111|Bhargavraval111]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bhargavraval111|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૮, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:તમે કહો છો તે બધી બુકોમાંથી કોઈ સારી બે-ત્રણ બુકોના નામ જણાવજો અને તેમાં જ્યાં મીરાબાઈનો જન્મ ૧૪૯૯માં થયો હતો એવું લખ્યું હોય તે પાનાનો ઉલ્લેખ કરશો તો એની ખરાઈ કરી ને લેખમાં સુધારી લેવામાં આવશે. હાલમાં તો [https://gujarativishwakosh.org/મીરાં/ ગુજરાતી વિશ્વકોશ]માં લખ્યા મુજબ આપણે ૧૪૯૮ રાખ્યું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૦૭, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૪૭, ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== છબિ હટાવવા વિશે ==

છબિ હટાવવાનુ કોઈ ચોક્કસ કારણ? આ છબિ મને વિકીપિડીયાના એડિટિંગ સાધને સૂચવી હતી, અને તે લેખને આનુષંગિક જણાઈ, તો હટાવવા પાછળનુ ચોક્કસ કારણ જાણી શકું? [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૬, ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

:જી, માફ કરજો ગઈ કાલે છબી દૂર કરતી વખતે જ તમને સંદેશો મોકલવાનો હતો પણ કામની વ્યસ્તતાને કારણે મોકલી શક્યો નહીં. તમે જે છબી ઉમેરી હતી તે ભગવદ ગીતાના લેખને અનુરુપ છે, એ જ છબી ભગવદ્ ગીતાના અઢારે અઢાર અધ્યાયને લાગુ પડે એમ છે કારણ કે તેમાં અર્જુનને સંબોધી રહેલા શ્રી કૃષ્ણ દર્શાવેલા છે, જે આખી ગીતાને લાગુ પડે છે આ એક માત્ર [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] અધ્યાયને નહીં. એટલે જો એ છબી [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] લેખમાં ઉમેરીએ તો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કેમ એ જ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં ન ઉમેરવી? અને એ કારણે છબી દૂર કરી છે. લેખમાં કોઈ છબી ન હોય તો તેનું કદ કે મહત્ત્વ ઓછું થતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૨૩, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::તમારી વાત સાચી છે, પણ મારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લેખને થોડો વધુ જીવંત અને આકર્ષક બનાવવાનો હતો. એકાદ પ્રસ્તુત છબીથી વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. જો અત્યારે આ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં પણ સમાન રીતે લાગુ પડતી હોય, તો પણ તે રાખવી યોગ્ય નથી? બાકી, આપના અનુભવ મુજબ જે યોગ્ય જણાય તેમ કરી શકાય [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૦:૫૯, ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
:::'''વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે''' આવું કોણે અને ક્યારે સિદ્ધ કર્યું છે? છાપામાં પહેલા પાને એક મોટી છબી હોય અને એની નીચે ચાર જ લીટી લખેલી હોય. એ સીવાય, મોટી હેડલાઇનમાં આજના મુખ્ય સમાચાર હોય, એમાં કોઈ છબી ન હોય તો પણ લોકોને એ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. આ છબીઓની ઘેલછા મનનો વહેમ છે. અને જે વાત મેં ઉપર કહી એ જ તમારા તર્કમાં છે, &quot;એકાદ '''''પ્રસ્તુત છબીથી''''' વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે&quot;, સવાલ છે પ્રસ્તુત અને અપ્રસ્તુતનો. ગીતાના અઢાર અધ્યાયના ૧૮ લેખોમાં એકની એક છબી મૂકી ને આપણે કશું વિશેષ ઉપલબ્ધ નથી કરી લેવાના. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૦૬, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::::સમજાયું. આપનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યાજબી છે. વિગતવાર સમજૂતી અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર! [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬ ==

'''માનનીય ધવલભાઈ,'''

સાદર પ્રણામ.

'''‘[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬]]’''' લેખન પ્રતિયોગિતા ગત તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારવા બદલ આપનો હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું.

આપને નમ્ર વિનંતી છે કે, પ્રતિયોગિતા અંતર્ગત પ્રાપ્ત થયેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતા મુજબ પૂર્ણ કરી આપશો. સાથે જ, પ્રતિયોગિતાના '''[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬/અહેવાલ|અહેવાલ પાના]]''' પર આપના પ્રતિભાવો અને મંતવ્યો રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું સત્તાવાર પરિણામ જાહેર કરવા વિનંતી છે.

આ સ્પર્ધામાં રજૂ થયેલા લેખોમાંથી '''&lt;nowiki/&gt;'શ્રેષ્ઠ લેખ'''' પસંદ કરી વિજેતાનું નામ જાહેર કરવાનું હોઈ, તે અંગે પણ આપનો અંતિમ નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો.

આપના માર્ગદર્શન અને સહયોગ બદલ અમે આપનો આભાર. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૨, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) on ૦૦:૦૦, ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૦:૦૩, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Hellow Sir ==

hellow Dhaval Sir, i hope majama hso,

હું છેલ્લા 5 વર્ષથી વિકિપીડિયા વાપરી રહ્યો છું, ખાસ કરીને વિકિડેટા અને English Wikipedia. શરૂઆત મેં Gujarati Wikipedia થી જ કરી હતી. તે સમયે હું નવો હતો, અને મને યાદ છે કે ત્યારે પણ તમે Gujarati Wikipedia પર ખૂબ active હતા. હું જ્યાં પણ recent changes અથવા edits ચેક કરતો, ત્યાં ઘણી વાર તમારું નામ દેખાતું.

આજે ઘણા સમય પછી, BCA અને MSc IT ની Study Rajkot માં પૂરી કરીને, હું સારી job કરી રહ્યો છું અને 25 ni age ma મારી પોતાની startup પણ શરૂ કરી છે. તેમ છતાં, Wikipedia સાથેનું connection જાણે બાળપણથી જ જોડાયેલું રહ્યું છે. કદાચ કિસ્મત મને ફરીથી Wikipedia તરફ લઈ આવી.
આજે ઘણા સમય પછી જ્યારે મેં ફરીથી recent changes ચેક કર્યા અને તમારું નામ જોયું, ત્યારે હું થોડીવાર માટે અટકી ગયો. મને મારા જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા, જ્યારે હું નવો હતો, વધારે સમજ નહોતી, અને ક્યારેક તમારી સાથે argument પણ કરતો હતો. મારું account block થયું હતું એ પણ મને યાદ છે.

આજે maturity આવ્યા પછી સમજાય છે કે તે સમયે હું ઘણી વાર ખોટી રીતે argue કરતો હતો. તેના માટે હું દિલથી sorry કહું છું.
સાથે સાથે, હું તમારો દિલથી આભાર માનું છું. આજે હું જે કંઈ શીખ્યો છું, મારી research skill, knowledge અને learning habit — તેમાં Wikipedia નો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો છે. અને Gujarati Wikipedia માં તમારા જેવા senior contributors ને જોઈને ઘણું શીખવા મળ્યું.

Thank you so much, sir.🙏 [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૯:૧૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

:ઓહોહો ભાઈ, ખૂબ જ આનંદ થયો આપનો આ સંદેશો વાંચી ને, મને કોઈ યાદ રાખનારું પણ છે એ જાણી ને હર્ષ કોને ન થાય? આપનું અહિં પુનઃસ્વાગત છે અને આશા રાખું કે તમે સમય મળ્યે આમ આવતા રહો અને યોગદાન કરતા રહો. સારા અભ્યાસ અને સારી નોકરી માટે અભિનંદન, માતાપિતાને તમારા પર ગર્વ હશે, તેમના આશીર્વાદથી ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
::Sir, તમે હજી પણ લંડનમાં છો?
::અમદાવાદ ક્યારે આવવાના છો? 
::મારી પહેલી job અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં જ હતી. અને Sunday ના દિવસે જ્યારે હું કાંકરિયા Lake જતો, ત્યારે ખાડિયા રસ્તામાં જ આવતું.
::મારું બાળપણથી dream છે કે હું London જાઉં અને ત્યાં job કરું. પરંતુ તમે તો આ સપનું 2005 માં જ પૂરું કરી લીધું. તેથી please મને થોડું guidance આપશો કે BCA + MSc IT કર્યા પછી અને છેલ્લા 2 વર્ષથી Digital Marketing Manager તરીકે કામ કરું છું, તો London માં entry લેવા માટે મારે કેવી રીતે આગળ વધવું જોઈએ? [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૫, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ  ==

નમસ્કાર પ્રબંધકશ્રી, મેં 'ધ ગૉડફાધર' નવલકથાનો આર્ટિકલ પબ્લિશ કર્યો છે જે મંજૂર થયેલ છે. આ નવલકથાના 'ગુજરાતી રૂપાંતરણ' સેક્શનમાં મારે ગુજરાતી એડિશનનું ઓફિશિયલ બુક કવર મૂકવું છે, જેનું કેપ્શન 'Godfather Gujarati Edition Cover' રાખવાનું છે. હાલમાં લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી હું આ ફાઇલ ચઢાવી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને આ ફાઇલ અપલોડ કરી સેક્શનમાં સેટ કરી આપવા વિનંતી છે. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્કાર {{સાંભળો|MichealBVN}}, તમારે એ ફાઇલ [[C:|કોમન્સ]]માં અપલોડ કરવાની રહેશે. વિકિમીડિયા કોમન્સની નીતિઓનું પાલન કરતી ફાઇલ તમે ત્યાં [[C:Special:UploadWizard|અપલોડ]] કરી શકો છો અને એની કડી અહિં લેખમાં ઉમેરી શકશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૧, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
::હા ડન મેં કરી નાખ્યું થેન્ક્સ સર [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૫:૪૩, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
::નમસ્તે પ્રબંધકશ્રી, [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૬:૨૭, ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::નમસ્તે પ્રબંધકશ્રી, હું ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર 'ધ ગૉડફાધર (નવલકથા)' ના ગુજરાતી અનુવાદ વિશે નવો લેખ બનાવી રહ્યો છું. મારી પાસે આ પુસ્તકની અસલી હાર્ડકોપી છે અને મેં તેનો રિયલ ફોટો પાડ્યો છે, પરંતુ ગ્લોબલ વિકિમીડિયા કૉમન્સ પર કૉપિરાઇટ નિયમોના કારણે તે ડિલીટ થઈ ગયો છે. સામાન્ય યુઝર્સ માટે લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી, શું તમે મને આ ફાઇલને ગુજરાતી વિકિપીડિયાના લોકલ સર્વર પર (વાજબી ઉપયોગ) લાયસન્સ હેઠળ અપલોડ કરી આપવામાં મદદ કરશો? ધન્યવાદ [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૫, ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
:::ના, માફ કરશો. અમે વિકિમીડિયા કોમન્સની જ નીતિનું પાલન કરીએ છીએ. જે ચિત્રો તમે ત્યાં અપલોડ ન કરી શકો તે અહિં મૂકવાનો અન્ય કોઈ માર્ગ છે નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૯, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::::નમસ્તે ધવલભાઈ, તમારી વાત સાચી છે કે ગુજરાતી વિકિપીડિયા કૉમન્સની નીતિઓનું પાલન કરે છે. પરંતુ વિકિમીડિયા કૉમન્સની નીતિ મુજબ, પુસ્તકનો રિયલ-લાઈફ ૩D પર્સ્પેક્ટિવ ફોટોગ્રાફ (જેમાં મારું પોતાનું બેકગ્રાઉન્ડ અને હાથ દેખાય છે) એ 'Derivative Work' નથી ગણાતો, કારણ કે તે એક ભૌતિક વસ્તુ ની પ્રસ્તુતિ છે. 
::::ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર જ અન્ય ઘણી નવલકથાઓ કે ફિલ્મોના પેજ પર તેના મુખપૃષ્ઠ કે પોસ્ટરો વર્ષોથી ઉપલબ્ધ છે જ. જ્યારે આ તો મેં પોતે ખરીદેલા અસલી પુસ્તકનો કેમેરાથી પાડેલો મુક્ત લાયસન્સ (CC BY-SA 4.0) વાળો ઓરિજિનલ ફોટો છે. જો સ્થાનિક સ્તરે આવા સાચા પ્રયાસોને સમર્થન નહીં મળે, તો સામાન્ય સભ્યો માટે ગુજરાતી સાહિત્યના પુસ્તકોના માહિતીસભર લેખો બનાવવાનું ખૂબ મુશ્કેલ બની જશે. કૃપા કરીને આ વિષય પર પુનર્વિચાર કરવા વિનંતી છે. ધન્યવાદ. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
:::::જી, અહિં પ્રોત્સાહન કરતા વધુ ભાર અમે નીતિઓ અને અન્યોના પ્રકાશનાધિકાર (કોપીરાઇટ), વગેરે પર મૂકીએ છીએ. અમારી નીતિ જથ્થા કરતા ગુણવત્તાને (Quality over quantity) પ્રાધાન્ય આપવાની છે અને એમાં કોઈ બાંધછોડ કરવા માંગતા નથી. તમારા ધ્યાને એવા કયા 'અન્ય ઘણા'' લેખો ચડ્યા છે જેમાં આ નીતિની બાંધછોડ થઈ હોય તે જણાવશો, તો હું અને અન્ય્ પ્રબંધકો/સભ્યો તેના પર પણ કામ કરીશું. પરંતુ, કોઈ એક (કે વધુ) લેખમાં રહેલી ક્ષતિને નિયમ બનાવી ને આગળ તો ન જ વધી શકીએ. મુક્ત લાયસન્સ તમારી પોતાની રચનાને તમે આપી શકો, તમે અહિં પુસ્તકનું કવર કે જે અન્ય કોઈકની રચના છે તેનો ફોટો લો તો એને કોઈ કાળે અમારી પોતાની રચના ગણી ન શકો. 
:::::એમ તો આખેઆખા પુસ્તકની ઝેરોક્સ કોપી બનાવી ને આપણે એને અહિં અપલોડ કરવા માંડીએ અને કહીએ કે મારા પોતાના પૈસે ખરીદેલા ઝેરોક્સ મશિન પર, મારા પોતાના હાથે પુસ્તક કોપી કર્યું છે એટલે એને હું મુક્ત લાયસન્સ હેઠળ મૂકું છું તો કેવી રીતે ચલાવી લેવાય. 
:::::મારી તો તમને એક જ વિનંતિ છે કે, જો તમને કોમન્સની નીતિઓમાં કોઈ બાંધછોડ જણાતી હોય, કે તમારા લાયસન્સને ત્યાં જુદી રીતે જોવામાં આવ્યું હોય તો તમારે ત્યાં ચર્ચા કરી તેનો નિવેડો લાવવો જોઈએ. ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં સ્થાનિક ચિત્રો અપલોડ કરાતા નથી, અને એવા ચિત્રો કે જે કોમન્સમાં રિજેક્ટ થયા હોય તે તો કદાપિ નહિં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૭, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)
::::::ધવલભાઈ, તમારી કાયદાકીય સ્પષ્ટતા અને ઝેરોક્સવાળા ઉદાહરણ બદલ આભાર. નીતિઓ જાળવવાની તમારી વાત સાથે હું સહમત છું, યોગ્ય માર્ગદર્શન અને નીતિઓ સ્પષ્ટ કરવા બદલ ફરીથી આભાર. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૨:૩૬, ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== એડિટ રિવર્ટ કરવાનું કારણ  ==

નમસ્તે સર, હું ‘શોલે’ મૂવીના આર્ટિકલમાં જે ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ ખૂબ જ ટૂંકો અને માહિતી વગરનો છે, તેમાં માહિતી ઉમેરી રહ્યો છું. તો મેં એવું શું ખોટું એડિટ કર્યું હતું કે તમે તેને હટાવી દીધું? [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૭:૦૯, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

:મેં તમારા ચર્ચાના પાને મૂકેલા સંદેશા અને તમારા એના પરના જવાબ પછી, મને લાગતું નથી કે અહિં મારે કશું વિશેષ કહેવાની જરુર છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૨૮, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== સભ્યપેજ ડીલીટ કરવા અંગે  ==

નમસ્તે,

મારા નામે બનાવાયેલ સભ્યપેજ '''“સભ્ય:કવિ પાર્થ બાપુ હરિયાણી”''' હવે હું રાખવા માંગતો નથી.

મારી પાસે આ સભ્ય ખાતાનું લૉગિન/પાસવર્ડ હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી, તેથી હું જાતે પેજ કાઢી શકતો નથી.

કૃપા કરીને આ સભ્યપેજની deletion request સ્વીકારી તેને કાઢી આપવા વિનંતી.

સભ્યપેજ: &lt;nowiki&gt;https://gu.wikipedia.org/wiki/સભ્ય:કવિ_પાર્થ_બાપુ_હરિયાણી&lt;/nowiki&gt;

આભાર. [[વિશેષ:પ્રદાન/&amp;#126;2026-45987-74|&amp;#126;2026-45987-74]] ([[સભ્યની ચર્ચા:&amp;#126;2026-45987-74|talk]]) ૧૬:૪૪, ૨૯ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્તે,
:તમારી વિનંતિ મુજબ તમારૂ સભ્ય પાનું ગુજરાતી વિકિ ઉપરથી હટાવી દેવાયું છે. --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૨૯, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>bob7jux6383zs4ull6g8du9vq3pvqlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>એલેપ્પી જિલ્લો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5311</id>
    <revision>
      <id>904695</id>
      <parentid>904524</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91670" sha1="os9u24m2wyn3dkvi9iql8b3usqy1erl" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = અલપ્પુઝા જિલ્લો
| other_name = એલેપ્પી જિલ્લો
| settlement_type = જિલ્લો
| nickname = પૂર્વીય વિશ્વ નું વેનિસ&lt;ref name=&quot;Venice&quot;/&gt; પર્શ્વજળનો રાજા
| image_skyline = {{Photomontage
 | photo1a      = Alappuzha Boat Beauty W.jpg
 | photo2a      = Krishnapuram palace1.jpg
 | photo2b      = Thottappally.jpg
 | photo3a      = Alappuzha Bypass Aerial View 1.jpg
 | photo3b      = Alleppey beach.jpg
 | photo4a      = Cherthala infopark.jpg
 | spacing      = 1
 | color_border = black
 | color        = white
 | size         = 210
 | foot_montage = '''ઉપરથી ઘડિયાળની દિશામાં:'''&lt;br/&gt; કેટ્ટુવલ્લમ, થોટ્ટપ્પલ્લી, અલપ્પુઝા બીચ, ઈન્ફોપાર્ક કેમ્પસ, ચેરથલા, અલપ્પુઝા બાયપાસ અને કૃષ્ણપુરમ પેલેસથી કયામકુલમ.
}}
| image_map = 
| mapframe = yes
| map_caption = [[કેરળ]] માં સ્થાન
| pushpin_map = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{coord|9.49|76.49|display=inline,title}}
| subdivision_type = દેશ
| subdivision_name = {{Flag|ભારત}}
| subdivision_type1 = રાજ્ય
| subdivision_name1 = [[કેરળ]]
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| seat_type = મુખ્ય મથક
| seat = [[એલેપ્પી|અલપ્પુઝા]]
| parts_type = પેટાવિભાગો
| parts_style = Para
| parts = {{collapsible list|title=મહેસૂલ વિભાગો (૨)|અલાપ્પુઝા|ચેંગન્નુર|}}
{{collapsible list|title=તાલુકાઓ (૬)|ચેરથલા | અંબાલપ્પુઝા | કુટ્ટનાડુ | કાર્તિકપલ્લી | ચેંગન્નુર| માવેલીક્કારા|}}
| government_type = 
| governing_body = 
| leader_title1 = જિલ્લા કલેક્ટર
| leader_name1 = શાજી વી. નાયર, (IAS)
| leader_title2 = જિલ્લા પોલીસ વડા
| leader_name2 = પી. મોહન ચંદ્ર (IPS)
 &lt;ref name=&quot;Alappuzha Home&quot;&gt;{{cite web |title=Home |url=https://alappuzha.nic.in |website=Alappuzha District |access-date=21 February 2021}}&lt;/ref&gt;
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = &lt;ref name=&quot;AlappuzhaProfile&quot;&gt;{{cite web |title=District Profile |url=https://alappuzha.gov.in/district-profile/ |date=2018 |website=Government of Kerala: Alappuzha |access-date=11 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141447/https://alappuzha.gov.in/district-profile/ |archive-date=2018-06-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_rank = ૧૪મો
| area_total_km2 = ૧,૪૧૪
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = ૨,૧૨૭,૭૮૯
| population_as_of = ૨૦૧૧
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_note = 
| demographics_type1 = ભાષા
| demographics1_title1 = સત્તાવાર
| demographics1_info1 = [[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]], [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]
| timezone1 = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
| utc_offset1 = +૫:૩૦
| postal_code_type = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code = 
| iso_code = IN-KL
| registration_plate = '''KL-04''' અલપ્પુઝા,&lt;br/&gt; '''KL-29''' કાયમકુલમ,&lt;br/&gt; '''KL-30''' ચેંગન્નુર,&lt;br/&gt; '''KL-31''' માવેલીક્કારા,&lt;br/&gt; '''KL-32''' ચેરથલા,&lt;br/&gt; '''KL-66''' કુટ્ટાનાડ
| blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ૦.૭૯૪&lt;ref name=&quot;unhdi-gdl&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &amp;#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2026-08-13|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ({{color|Green| High}})}}
| blank_name_sec1 = માનવ વિકાસ સૂચકાંક {{nobold|(૨૦૦૫)}}
| website = [https://alappuzha.nic.in alappuzha.nic.in]
| footnotes = 
}}

'''એલેપ્પી જિલ્લો''' અથવા અલાપ્પુઝા જિલ્લો એ [[ભારત]] દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[કેરળ]] રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તેની રચના ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૫૭ના રોજ અલેપ્પી જિલ્લા તરીકે કરવામાં આવી હતી, અને ૧૯૯૦માં જિલ્લાનું નામ બદલીને અલાપ્પુઝા રાખવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;&gt;{{cite web |title=History |url=https://alappuzha.gov.in/history/ |date=2018 |website=Government of Kerala: Alappuzha |access-date=11 June 2018}}&lt;/ref&gt; અલાપ્પુઝા કેરળનો સૌથી નાનો જિલ્લો છે.&lt;ref name=&quot;SPB Alappuzha Profile&quot;&gt;{{cite web |title=District Profile |url=http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-alappuzha |date=2015 |website=Kerala State Planning Board – District Planning Office, Alappuzha |access-date=9 March 2020 |archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217053355/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-alappuzha |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જિલ્લા મુખ્યાલય અલેપ્પી શહેરનું નામ બદલીને ૨૦૧૨માં અલાપ્પુઝા રાખવામાં આવ્યું હતું.

કેનાલો (નહેરો), બેકવોટર્સ, સમુદ્રતટો અને સરોવરો ધરાવતા અલાપ્પુઝા શહેરનું વર્ણન ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં ભારતના બ્રિટિશ ગવર્નર-જનરલ જ્યોર્જ કર્ઝન દ્વારા '''&quot;પૂર્વનું વેનિસ&quot;''' તરીકે કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;Venice&quot;&gt;{{cite web|title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/history/|access-date=2020-09-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt; આ જિલ્લો તેના મનોરમ કેરળ બેકવોટર્સ માટે વિશેષ રૂપે જાણીતો છે, જેના દ્વારા તે કુમરાકોમ જેવા લોકપ્રિય પ્રવાસી સ્થળ સહિત કેરળના અન્ય ભાગો સાથે સુસજ્જ રીતે જોડાયેલો છે. આ જિલ્લો ભારતમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળ છે. તે તેના કાથી (કોઇર) ના કારખાનાઓ માટે પણ ઓળખાય છે, કારણ કે કેરળના મોટાભાગના કાથી ઉદ્યોગો અલાપ્પુઝા શહેર અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં સ્થિત છે.

વેમ્બનાડ સરોવર, જે દરિયાઈ સપાટીથી નીચે સ્થિત છે, તે ભારતીય દ્વીપકલ્પનું સૌથી લાંબુ સરોવર છે, અને અલાપ્પુઝા જિલ્લો આ સરોવર અને અરબી સમુદ્રની વચ્ચે આવેલો છે.[૭] અલાપ્પુઝા જિલ્લાનો કુટ્ટનાડ વિસ્તાર, જે દરિયાઈ સપાટીથી નીચે સ્થિત છે, તે સમગ્ર ભારતનો સૌથી ઓછી ઊંચાઈ ધરાવતો વિસ્તાર છે.[૭] કુટ્ટનાડ, જે '''&quot;કેરળના ચોખાના કટોરા&quot;''' તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે ભારતમાં સૌથી નીચી ઊંચાઈ ધરાવે છે અને તે વિશ્વના એવા બહુ ઓછા સ્થળોમાંનું એક છે જ્યાં દરિયાઈ સપાટીથી નીચે ખેતી કરવામાં આવે છે..&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Kerala Boat Ferries Lone Passenger To Help Her Take Exam|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/coronavirus-lockdown4-kerala-government-boat-ferries-lone-passenger-sandra-babu-to-help-her-take-exam-2238752|agency=Press Trust of India|date=1 June 2020|access-date=17 November 2020|work=NDTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/07/13/stories/2003071300600200.htm|title=Thirst below sea level|last=Suchitra|first=M|date=2003-08-13|work=The Hindu|access-date=2020-11-17|archive-date=2019-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922101804/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/thirst-below-sea-level/article28523147.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

આ જિલ્લો ૧૯૪૦ના દાયકામાં બ્રિટિશ શાસન હેઠળના ત્રાવણકોર રજવાડાના દિવાન સામે થયેલા કમ્યુનિસ્ટોની આગેવાની હેઠળના ''પુન્નપ્રા-વયાલાર આંદોલન'' (વિદ્રોહ)નું સ્થળ હતો.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Manorama Yearbook 2011, ISSN 0970-9096&lt;/ref&gt;

મર્ચન્ટ નેવીમાં સેવા આપતા નાવિકોના એક સમૂહ દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૪માં ''મેરિનર્સ ક્લબ આલેપ્પી (MCA)'' ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/mca_alleppey?igsh=MWV2c2R2ZWZndDZ0dg==]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== નામવ્યુત્પત્તિ ==
[[File:Alappuzha Bypass Aerial View 2.jpg|thumb|આલાપ્પુઝા બીચ રોડ વ્યૂ]]

તત્કાલીન કોલ્લમ (Quilon) અને કોટ્ટાયમ જિલ્લાઓમાંથી અલગ કરીને આ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી હતી. આજના આધુનિક આલાપ્પુઝા જિલ્લાનો મોટાભાગનો વિસ્તાર ત્રાવણકોર રજવાડાના ક્વિલોન (કોલ્લમ) જિલ્લાનો ભાગ હતો, જ્યારે ઉત્તર આલાપ્પુઝાનો નાનો ભાગ ૧૯૫૭ સુધી કોટ્ટાયમ જિલ્લા હેઠળ આવતો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shungoonny Menon |first=P. |url=http://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog |title=A history of Travancore from the earliest times |date=1878 |publisher=Madras, Higginbotham |others=University of California}}&lt;/ref&gt; આધુનિક આલાપ્પુઝા જિલ્લાની સ્થાપના ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૫૭ના રોજ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં તેમાં સાત તાલુકાઓનો સમાવેશ થતો હતો: ચેરથલા, અંબાલાપ્પુઝા, કુટ્ટનાડ, ચંગન્નુર, કાર્તિકાપલ્લી અને માવેલીકારા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha 1957|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=2011-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'આલાપ્પુઝા' નામ એ એક સ્થાનનામ (Toponym) છે. 'આલાયમ' નો અર્થ 'ઘર' થાય છે અને ડો. હર્મન ગંડર્ટના શબ્દકોશ અનુસાર 'પુઝા' (Puzha) નો અર્થ 'જળમાર્ગ' અથવા 'નદી' થાય છે. આ નામ આલાપ્પુઝા અને તેના આસપાસના વિસ્તારોમાં ફેલાયેલા જળમાર્ગો અને પશ્ચજળ (Backwaters) ના નેટવર્કને દર્શાવે છે.

આ જિલ્લાની ઉત્તરે એર્નાકુલમ જિલ્લાના કોચી અને કનાયન્નુર તાલુકા, પૂર્વમાં કોટ્ટાયમ જિલ્લાના વૈકોમ, કોટ્ટાયમ અને ચંગનાસ્સેરી તાલુકા તથા પથાનમથિટ્ટા જિલ્લાના થિરૂવલ્લા, કોઝેનચેરી અને અદૂર તાલુકા, દક્ષિણે કોલ્લમ જિલ્લાના કુન્નથુર અને કરુનાગપલ્લી તાલુકા અને પશ્ચિમે લક્ષદ્વીપ સાગર (અરબી સમુદ્ર) આવેલા છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=boundaries|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=2011-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

વર્તમાન આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં છ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે: ચેરથલા, અંબાલાપ્પુઝા, કુટ્ટનાડ, કાર્તિકાપલ્લી, ચંગન્નુર અને માવેલીકારા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=2011-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; The area of the district is {{cvt|1414|km2}} આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૧,૪૧૪ ચોરસ કિલોમીટર (૫૪૬ ચોરસ માઇલ) છે. તેનું વડું મથક (મુખ્યાલય) આલાપ્પુઝા ખાતે આવેલું છે.

== ઇતિહાસ ==
[[File:Raja Kesava Das Statue in Alleppey - Changanassery Road @ Changananassery Junction.jpg|thumb|ચાંગણસેરી ખાતે રાજા કેશવદાસની પ્રતિમા]]

અર્વાચીન અલાપ્પુઝા શહેરનું અસ્તિત્વ ૧૮મી સદીના ઉત્તરાધમાં રાજા કેશવદાસના આભારી છે. જોકે, અલાપ્પુઝા જિલ્લો પ્રાચીન મલયાલમ સાહિત્યમાં પહેલેથી જ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવતો હતો. કેરળનો 'ચોખાનો કટોરો' ગણાતો કુટ્ટનાડ વિસ્તાર પ્રારંભિક સંગમ કાળથી જ જાણીતો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India | url= https://alappuzha.nic.in/en/history/ |access-date=2025-01-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== પ્રાચીન કાળ ===
[[File:Light House Alleppey,Kerala.jpg|left|thumbnail|પુરાક્કડ ખાતે દીવાદાંડી]]

સંગમ કાળ દરમિયાન, સામાન્ય યુગની પ્રારંભિક સદીઓમાં વર્તમાન અલાપ્પુઝા જિલ્લામાં સમાવિષ્ટ વિસ્તારને પ્રાચીન ગ્રીસ, પ્રાચીન રોમ, પ્રાચીન લેવન્ટ (મધ્ય પૂર્વનો દરિયાકાંઠાનો વિસ્તાર), પ્રાચીન અરબી દ્વીપકલ્પ અને પ્રાચીન ઇજિપ્ત સાથે વેપારી સંબંધો હોવાનું ઇતિહાસમાં નોંધાયેલું છે.&lt;ref name=AlappuzhaHistoryOld&gt;{{cite web |title=History |url=http://alappuzha.gov.in/pages/aboutalpy-history.htm |website=Official Web Site of Alappuzha District, Kerala State, India |publisher=Collectorate, Alappuzha District, Kerala State, India |access-date=3 August 2016 }}&lt;/ref&gt;

'પેરિપ્લસ ઓફ ધ એરિથ્રિયન સી' (ઇ.સ. આશરે ૫૦માં લખાયેલ) જેવા પ્રાચીન ગ્રીક-રોમન પ્રવાસવર્ણનોમાં હિંદ મહાસાગરના વેપારના એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે નોંધાયેલું પ્રાચીન બંદર 'બારાકે' (Barace) અવારનવાર અલાપ્પુઝા જિલ્લામાં પંબા નદીના મુખ પર આવેલા આધુનિક દરિયાકાંઠાના નગર પુરક્કાડ તરીકે ઓળખાય છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; આ પંબા નદી પેરિયાર અને ભરતપુઝા નદીઓ પછી કેરળની ત્રીજી સૌથી લાંબી નદી છે.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi&quot;&gt;{{cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing &amp; Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|last=Chandran |first=VP |language=ml|edition=Malayalam }}&lt;/ref&gt;

ચેરા વંશના પ્રારંભિક શાસકોનું મૂળ ઘર કુટ્ટનાડમાં હતું અને તેઓ ક્યારેક 'કુટ્ટુવન' તરીકે પણ ઓળખાતા હતા.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; જોકે, પ્રાચીન સમયમાં પંબા નદીના દક્ષિણના વિસ્તારો પર 'આય' (Ay) સામ્રાજ્યનું શાસન હતું. પ્રાચીન ગ્રીકો-રોમન પ્રવાસવર્ણનોમાં પંબા નદીનો ઉલ્લેખ 'બારિસ' (Baris) તરીકે કરવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; આ જિલ્લાના પ્રારંભિક સમયગાળાના પુરાતત્વીય પુરાવાઓ ઉત્ખનન સ્થળો, ગુફાઓ, મંદિરો વગેરે જેવા સ્થળોએ પ્રાચીન અશ્મિઓ, શિલાલેખો અને સ્મારકોના રૂપમાં મળ્યા છે. સંગમ કાળની સાહિત્યિક કૃતિઓ પણ જિલ્લાના પ્રાચીન સમયગાળાની ઝાંખી મેળવવામાં મદદ કરે છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

અલાપ્પુઝા જિલ્લો આ ક્ષેત્રમાં નંબરુદિરી બ્રાહ્મણોના આગમન પહેલાં દક્ષિણ ભારતમાં બૌદ્ધ ધર્મનું એક અગ્રણી કેન્દ્ર હતો.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; તે સમયે 'શ્રી મુલાવાસમ' ભારતીય દ્વીપકલ્પમાં બૌદ્ધ ધર્મનું એક પ્રમુખ તીર્થધામ હતું. અંબાલાપ્પુઝા અને માવેલીકારા તાલુકાઓમાંથી એક સમયે અહીં ફેલાયેલા બૌદ્ધ ધર્મના અનેક અવશેષો મળી આવ્યા છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

=== મધ્યકાલીન ઇતિહાસ ===
આ જિલ્લામાં સમાવિષ્ટ વિસ્તારો 'ઉન્નૂનીલી સંદેશમ' જેવા મધ્યકાલીન મલયાલમ સાહિત્યિક કાર્યોમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવતા હતા.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; આ સમયગાળાની પ્રખ્યાત સાહિત્યિક કૃતિઓમાંથી એક 'આશ્ચર્ય ચૂડામણિ' હતી, જે ચંગન્નુરના વિદ્વાન શક્તિભદ્ર દ્વારા લખાયેલું સંસ્કૃત નાટક હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nayar|first=V. R. Prabodhachandran|date=2011-02-11|title=Gem of a play|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/Gem-of-a-play/article15379095.ece|access-date=2020-09-08|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

ચેમ્બકાસ્સેરીનું સામંતવાદી શાસન પૂરાદમ થિરુનાલ દેવનારાયણનના શાસનકાળ દરમિયાન તેના ચરમસીમા પર હતું. તેઓ એક મહાન વિદ્વાન અને કવિ હતા, જેમણે 'વેદાંત રત્નમાલા' નામના સાહિત્યિક ગ્રંથની રચના કરી હતી. એવું કહેવાય છે કે તે સમયે અંબાલાપ્પુઝા ખાતે આવેલું અંબાલાપ્પુઝા શ્રી કૃષ્ણ મંદિર બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ભગવાન કૃષ્ણની મૂર્તિની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી. મધ્યકાલીન યુગ દરમિયાન ચેમ્બકાસ્સેરી પર બ્રાહ્મણ શાસકોનું શાસન હતું.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;  એવું માનવામાં આવે છે કે મેલપથુર નારાયણ ભટ્ટથિરી, કુમારન નંબૂથિરી અને નીલકંઠ દીક્ષિત જેવા પ્રખ્યાત વિદ્વાનો તેમના દરબારને શોભાવતા હતા અને તેમના દ્વારા સંરક્ષણ પામ્યા હતા.&lt;ref name=AlappuzhaHistoryOld /&gt;

=== મધ્યકાલીન યુગ દરમિયાન સામંતવાદી રજવાડાં ===
વર્તમાન અલાપ્પુઝા જિલ્લાના દક્ષિણ વિસ્તારો એક સમયે તત્કાલીન ''&quot;ઓડાનાડ સામ્રાજ્ય&quot;'' (જે &quot;કાયમકુલમ સામ્રાજ્ય&quot; અથવા &quot;ઓનાત્તુકારા&quot; તરીકે પણ ઓળખાતું હતું) નો ભાગ હતા, જેના પર બાદમાં ઈ.સ. ૧૭૪૬માં ત્રાવણકોરના સૈન્ય દ્વારા આક્રમણ કરીને કબજો કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;&gt;{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&amp;q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=10 June 2022|language=ml}}&lt;/ref&gt; તે પ્રાચીન આય (Ay) સામ્રાજ્યની જ એક શાખા હતી.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; આ રાજ્ય 'ચિરાવા સ્વરૂપમ' તરીકે પણ ઓળખાતું હતું, જ્યાં 'ચિરાવા' શબ્દ બે મલયાલમ શબ્દો 'ચેરુ' અને 'આયી'ના સંયોજનથી બન્યો છે, જેનો અર્થ ''&quot;આય સામ્રાજ્યની નાની શાખા&quot;'' થાય છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; તેમાં આધુનિક સમયના ચંગન્નુર, માવેલીકારા, કાર્તિકાપલ્લી અને કરુનાગપલ્લી તાલુકાઓના કેટલાક ભાગોનો સમાવેશ થતો હતો.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

આ જિલ્લાનો ઉત્તરનો સૌથી છેવાડાનો વિસ્તાર, જે આજના ચેરથલા તાલુકા સાથે સુસંગત છે, તેના પર ૧૭૬૨માં ત્રાવણકોર સામ્રાજ્ય અને કોચિન સામ્રાજ્ય વચ્ચે થયેલી સંધિ પહેલા &quot;કારપ્પુરમ સામ્રાજ્ય&quot;નું શાસન હતું.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; કારપ્પુરમ ૧૭૬૨ સુધી કોચિન સામ્રાજ્યનું એક કરદ રાજ્ય (મંડલિક) હતું, ત્યારબાદ તે ત્રાવણકોર સામ્રાજ્યને સોંપી દેવામાં આવ્યું હતું. કોચિન રાજપરિવારની 'મડાથીંગલ શાખા'નું મુખ્યાલય કારપ્પુરમના મડાથીનકારા ખાતે આવેલું હતું.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

કારપ્પુરમની દક્ષિણે ''&quot;ચેમ્બકાસ્સેરી સામ્રાજ્ય&quot;'' આવેલું હતું, જે ૧૭૪૬માં ત્રાવણકોર દ્વારા કરવામાં આવેલા વિજય પહેલા ''&quot;પુરક્કાડ સામ્રાજ્ય&quot;'' તરીકે પણ ઓળખાતું હતું.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; ચેમ્બકાસ્સેરી સામ્રાજ્યમાં આજના અંબાલાપ્પુઝા અને કુટ્ટનાડ તાલુકાઓનો સમાવેશ થતો હતો. ચેમ્બકાસ્સેરીના રાજા &quot;ચેમ્બકાસ્સેરી દેવ નારાયણન&quot; ના ખિતાબથી ઓળખાતા હતા.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; દક્ષિણ મલબાર પ્રદેશના મૂળ નિવાસી એવા મેલપથુર નારાયણ ભટ્ટથિરી અને કુંચન નંબિયાર સમયાંતરે ચેમ્બકાસ્સેરી સામ્રાજ્યના દરબારી કવિઓ રહ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

કાર્તિકાપલ્લી એક નાનું સામંતવાદી રજવાડું હતું જે ૧૮મી સદીના મધ્યમાં ત્રાવણકોરના આક્રમણ સુધી ઓડનાડ અને ચેમ્બકાસ્સેરીના સામંતવાદી રાજ્યોની વચ્ચે આવેલું હતું, જે આજના કાર્તિકાપલ્લી તાલુકા સાથે સુસંગત છે.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt; આ જિલ્લાનો દક્ષિણનો સૌથી છેવાડાનો ભાગ એક સમયે તત્કાલીન કરુનાગપલ્લીના સામંતવાદી રજવાડાનો ભાગ હતો, જે સમયાંતરે ચિરાવા સ્વરૂપમ (કાયમકુલમ) ના તાબેદાર રહ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;

=== ત્રાવણકોર યુગ (૧૭૪૬–૧૯૪૭) દરમિયાન પ્રગતિ અને સામાજિક સુધારણા ===
[[File:Travancore 1871.JPG|thumb|૧૮૭૧માં પ્રકાશિત થયેલ બ્રિટિશ ત્રાવણકોર રજવાડાના નકશા.]]

૧૭મી સદીમાં મલબાર દરિયાકાંઠે પોર્ટુગીઝ સત્તાનો અસ્ત થયો અને આ જિલ્લાની રિયાસતોમાં ડચ મલબાર પ્રભુત્વ ધરાવતું સ્થાન પ્રાપ્ત કરવામાં સફળ રહ્યું.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;/&gt; મૌખિક પરંપરાઓ અનુસાર, કોક્કામંગલમ અથવા કોક્કોથમંગલમ ખાતે આવેલું ચર્ચ ઇસુ ખ્રિસ્તના બાર શિષ્યોમાંના એક એવા સેન્ટ થૉમસ ધ અપોસ્સલ દ્વારા સ્થાપિત સાત ચર્ચોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. અલાપ્પુઝા શહેરનું મનોહર સીએસઆઈ ક્રાઇસ્ટ ચર્ચ ૧૮૧૬માં ભારતમાં પ્રથમ ચર્ચ મિશનરી સોસાયટી મિશનરી રેવરન્ડ થૉમસ નોર્ટન દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. તે તત્કાલીન ત્રાવણકોર રાજ્યમાં સ્થપાયેલું પ્રથમ એંગ્લિકન ચર્ચ હતું.

૧૮મી સદીના મધ્યમાં મહારાજા માર્તંડ વર્મા, જેઓ ''&quot;આધુનિક ત્રાવણકોરના શિલ્પી&quot;'' તરીકે જાણીતા છે, તેમણે જિલ્લાના વિવિધ ભાગો પર શાસન કરતા નાના સામંતવાદી રજવાડાઓની રાજકીય બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. જિલ્લાના આંતરિક વિકાસ અને પ્રગતિમાં માર્તંડ વર્મા મહારાજાનું અસાધારણ પ્રદાન રહ્યું હતું. કૃષ્ણાપુરમ પેલેસ (રાજમહેલ), જે હાલમાં રાજ્યના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા સંરક્ષિત સ્મારક છે, તેનું નિર્માણ પણ તેમના શાસનકાળ દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું. તેઓ ''&quot;આધુનિક એલેપ્પીના શિલ્પી&quot;'' તરીકે ઓળખાતા હતા અને અલાપ્પુઝાને ત્રાવણકોરના એક અગ્રણી બંદર શહેર તરીકે વિકસાવવામાં તેમણે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;/&gt;

બલરામ વર્મા મહારાજાના શાસનકાળ દરમિયાન, વેલુ થમ્પી દળવાએ શહેર અને બંદરના વિકાસમાં વિશેષ રસ લીધો હતો. તેમણે પથિરામનલ ટાપુના સમગ્ર વિસ્તારમાં નાળિયેરની ખેતી અને તેના મોટા ભાગોમાં ડાંગરની (ચોખાની) ખેતી શરૂ કરાવી હતી. આલાપ્પુઝાના વિકાસમાં વેલુ થમ્પી દળવા યોગદાન અત્યંત નોંધપાત્ર છે. ૧૯મી સદીમાં આ જિલ્લાએ તમામ ક્ષેત્રોમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ હાંસલ કરી હતી.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;/&gt;

કાયમકુલમ કોચુન્ની ૧૯મી સદીમાં થઈ ગયેલા કાયમકુલમના એક સાહસિક અને લોકપ્રિય બહારવટિયા (રોબિન હૂડ જેવા નાયક) હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%BF |title=Wikibooks Malayalam- Aithihyamala- Kayamkulam Kochunni |publisher=Wikibooks-Malayalam |date=7 June 2011 |access-date=10 June 2011}}&lt;/ref&gt; ૧૯મી સદીના પ્રખ્યાત સામાજિક સુધારક અરાત્તુપુઝા વેલાયુધ પાનિકર પણ આજના આલાપ્પુઝા જિલ્લાના જ મૂળ નિવાસી હતા.&lt;ref name=&quot;osella&quot;&gt;{{cite book |title=Social Mobility In Kerala: Modernity and Identity in Conflict |first1=Filippo |last1=Osella |first2=Caroline |last2=Osella |publisher=Pluto Press |year=2000 |url=https://books.google.com/books?id=rMRw0gTZSJwC |pages=156–157|isbn=9780745316932 }}&lt;/ref&gt;

કાથી (કોઇર) ની સાદડીઓ અને ચટાઈઓના ઉત્પાદન માટેનું પ્રથમ આધુનિક કારખાનું પણ ૧૮૫૯માં અલાપ્પુઝા ખાતે સ્થાપવામાં આવ્યું હતું. આલાપ્પુઝા શહેર સુધારણા સમિતિ (ટાઉન ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ કમિટી) ની સ્થાપના ૧૮૯૪માં કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;/&gt; ત્રાવણકોરના શાસનકાળ દરમિયાન, ચેરથલા તાલુકાનો સમાવેશ ઉત્તરીય વિભાગ (કોટ્ટાયમ વિભાગ) માં કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે આજના અલાપ્પુઝા જિલ્લાના બાકીના તમામ તાલુકાઓને બ્રિટિશ ત્રાવણકોર રજવાડાના મધ્ય વિભાગ (કોલ્લમ વિભાગ) હેઠળ રાખવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;1931_census&quot;&gt;{{cite book|title=Census of India, 1931, VOLUME XXVIII, Travancore, Part-I Report|publisher=Government of Travancore|year=1932|location=Trivandrum|url=https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/18998 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Allepeymartyrscolumn.JPG|thumbnail|૧૯૪૬માં બ્રિટિશ રજવાડાના ત્રાવણકોરના દિવાન સામે થયેલા પુન્નાપરા-વાયલર બળવાની યાદમાં સામ્યવાદી સ્મારક સ્તંભ..&lt;ref name=&quot;feudal states in early 18th century Kerala&quot;/&gt;]]

આ જિલ્લાએ ત્રાવણકોરના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. અસ્પૃશ્યતા નાબૂદી માટેનું અભિયાન આ જિલ્લામાં પત્રકાર ટી. કે. માધવન દ્વારા ઘણું વહેલું આયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું, અને ૧૯૨૫માં મંદિરોના પહોંચ માર્ગો, ખાસ કરીને અંબાલાપ્પુઝા શ્રી કૃષ્ણ સ્વામી મંદિર તરફ જતા રસ્તાઓ તમામ જ્ઞાતિના હિંદુઓ માટે ખુલ્લા મૂકવામાં આવ્યા હતા.

આ જિલ્લામાં ૧૯૩૨માં બંધારણીય દમનના વિરોધ તરીકે શરૂ થયેલા 'નિવર્તન' (Nivarthana) આંદોલન પણ જોવા મળ્યું હતું. કેરળમાં સૌપ્રથમ રાજકીય હડતાળ ૧૯૩૮માં અલાપ્પુઝા ખાતે જ યોજાઈ હતી.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaHistory&quot;/&gt; ૧૯૪૦ના દાયકામાં બ્રિટિશ ત્રાવણકોર રજવાડાના દીવાન સામે કોમ્યુનિસ્ટોના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલા 'પુન્નાપ્રા-વયાલાર આંદોલન'નું કેન્દ્ર પણ આ જ જિલ્લો હતો.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== ભૂગોળ ==
[[File:Kerala backwaters, Vembanad Lake, India.jpg|left|thumbnail|વેમ્બનાડ તળાવ]]

અલપ્પુઝા અરબી સમુદ્ર અને વેમ્બનાડ સરોવરની વચ્ચે આવેલો એક દ્વીપકલ્પીય ભૂમિભાગ છે. મણિમાલા, પંબા અને અચનકોવિલ અહીંની મુખ્ય નદીઓ છે; તેમની શાખાઓ અને ઉપનદીઓ અલપ્પુઝામાંથી વહીને વેમ્બનાડ સરોવરમાં ઠલવાય છે. આ પ્રદેશનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સરોવર વેમ્બનાડ છે.&lt;ref name=&quot;AlappuzhaRiversLakes&quot;&gt;{{cite web |title=Rivers and Lakes |url=https://alappuzha.gov.in/about-district/rivers-lakes/ |date=12 June 2018 |website=Government of Kerala: Alappuzha |access-date=18 March 2021}}&lt;/ref&gt;

== જંગલો અને વન્યજીવો ==
[[File:Pathiramanal island - view from muhamma.jpg|thumbnail|પથિરામનલ ટાપુ – મુહમ્મા તરફથી એક દ્રશ્ય]]

અલપ્પુઝા કેરળનો એકમાત્ર એવો જિલ્લો હતો જ્યાં કોઈ સરકારી જંગલ નહોતું. પરંતુ ૨૦૧૩માં આ પરિસ્થિતિ બદલાઈ, જ્યારે વન અને વન્યજીવ વિભાગ દ્વારા વીય્યાપુરમ ખાતેની ૧૪.૫ એકર (૫.૯ હેક્ટર) જમીનને અનામત જંગલ તરીકે જાહેર કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Paul |first=Biju E |title=Alappuzha gets a canopy |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/jun/05/alappuzha-gets-a-canopy-1986058.html |date=5 June 2019 |newspaper=The New Indian Express |access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;

અલપ્પુઝા જિલ્લાના વેમ્બનાડ સરોવરમાં આવેલો ''પથિરામનલ ટાપુ'' તેના દુર્લભ સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ (Migrating birds) માટે ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pathiramanal in Alappuzha |url=https://www.keralatourism.org/destination/pathiramanal-alappuzha/536 |date=2017 |website=Department of Tourism, Government of Kerala |access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;

== વહીવટ ==
[[File:Alappuzha loves Wikimedia IMG 7589.JPG|thumb|આલાપ્પુઝા જિલ્લા અદાલત]]
[[File:Alappuzha loves Wikimedia IMG 7599.JPG|thumb|એલેપ્પી બાર અસોશીએશન]]

આલાપ્પુઝા શહેર આલાપ્પુઝા જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્યાલય છે. આ જિલ્લાને આલાપ્પુઝા અને ચંગન્નુર એમ બે મહેસૂલી વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;SPB Alappuzha Profile&quot; /&gt;

=== નગરપાલિકાઓ ===
જિલ્લામાં ૬ નગરપાલિકાઓ (મ્યુનિસિપલ ટાઉન) આવેલી છે:&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Municipalities {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/municipalities/|access-date=2021-11-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

{{columns-list|colwidth=20em|
* આલાપ્પુઝા
* ચંગન્નુર
* ચેરથલા
* હરિપાદ
* કાયમકુલમ
* માવેલીકારા
}}

=== વિધાનસભા અને લોકસભા પ્રતિનિધિત્વ ===
આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં બે લોકસભા મતવિસ્તારો આવેલા છે:

# આલાપ્પુઝા 
# માવેલીકારા 

જિલ્લામાં ૯ વિધાનસભા મતવિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે:
{{columns-list|colwidth=20em|
* અરોર 
* ચેરથલા 
* અંબાલાપ્પુઝા 
* આલાપ્પુઝા 
* કુટ્ટનાડ 
* હરિપાદ 
* કાયમકુલમ 
* માવેલીકારા 
* ચંગન્નુર
}}

=== તાલુકાઓ ===
આલાપ્પુઝા જિલ્લાને બે મહેસૂલી વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત કુલ છ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે:&lt;ref name=&quot;alprvn&quot;&gt;{{cite web |url=https://alappuzha.nic.in/en/villages/ |title=Revenue villages, Taluks, and Revenue divisions in Alappuzha district |website= |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India |access-date=10 June 2022}}&lt;/ref&gt;

* આલાપ્પુઝા મહેસૂલી વિભાગ&lt;ref name=&quot;alprvn&quot;/&gt; 
** ચેરથલા 
** અંબાલાપ્પુઝા 
** કુટ્ટનાડ 

* ચંગન્નુર મહેસૂલી વિભાગ&lt;ref name=&quot;alprvn&quot;/&gt;
** કાર્તિકાપલ્લી 
** માવેલીકારા 
** ચંગન્નુર

=== મહેસૂલી ગામો ===
મહેસૂલી વહીવટની સરળતા અને વિકેન્દ્રીકરણ માટે આલાપ્પુઝા જિલ્લાને કુલ ૯૩ મહેસૂલી ગામોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;alprvn&quot;/&gt;

== જનસંખ્યા ==
{{historical populations|11=1901|12=5,09,545|13=1911|14=5,85,094|15=1921|16=6,93,538|17=1931|18=8,65,222|19=1941|20=9,83,184|21=1951|22=11,65,845|23=1961|24=14,04,269|25=1971|26=16,71,286|27=1981|28=18,65,455|29=1991|30=20,01,217|31=2001|32=21,09,160|33=2011|34=21,27,789|percentages=pagr|footnote=source:&lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]&lt;/ref&gt;|align=center}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| '''વિસ્તાર'''
| ૧૪૧૪ ચો.મી. - રાજ્યના વિસ્તારનો ૩.૬૪%
|-
| '''વસ્તી'''
| રાજ્યની વસ્તીના ૨,૧૨૭,૭૮૯ – ૬.૬૧% (૨૦૧૧)
|-
| '''વસ્તી ગીચતા''' || ૧૫૦૪ પ્રતિ વર્ગકિમી (૨૦૧૧)
|-
| '''સાક્ષરતા''' || ૯૭.૩૬%–૯૪.૨૪% (૨૦૧૧)
|-
| '''જાતિ ગુણોત્તર''' || ૧૧૦૦ સ્ત્રીઓ/૧૦૦૦ પુરુષો
|-
| '''શહેરીકરણા''' || ૨૯.૪૬%
|}
&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Demography {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/demography/|access-date=2021-11-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, આલાપ્પુઝા જિલ્લાની કુલ વસ્તી ૨૧,૨૭,૭૮૯ (૨૧.૨૭ લાખ) છે,&lt;ref name=districtcensus2011&gt;{{cite web |title=District Census Hand Book: Alappuzha |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/642/download/2216/DH_2011_3211_PART_A_DCHB_ALAPPUZHA.pdf |website=Census of India |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt; જે લગભગ નામીબિયા દેશ&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | access-date = 2011-10-01 | quote = Namibia 2,147,585 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | archive-date = 2011-09-27 }}&lt;/ref&gt; અથવા અમેરિકાના ન્યૂ મેક્સિકો રાજ્યની વસ્તી જેટલી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |title=2010 Resident Population Data |publisher=U. S. Census Bureau |access-date=2011-09-30 |quote=New Mexico – 2,059,179 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101090833/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |archive-date=1 January 2011 }}&lt;/ref&gt; વસ્તીની દૃષ્ટિએ ભારતના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી આલાપ્પુઝાનો ક્રમ ૨૧૬મો આવે છે. જિલ્લામાં વસ્તી ગીચતા દર ચોરસ કિલોમીટરે ૧,૫૦૪ રહેવાસીઓ (૩,૯૦૦ પ્રતિ ચોરસ માઈલ) છે.&lt;ref name=districtcensus2011 /&gt; ૨૦૦૧-૨૦૧૧ ના દાયકા દરમિયાન અહીંનો વસ્તી વૃદ્ધિ દર ૦.૮૮% રહ્યો હતો.&lt;ref name=districtcensus2011 /&gt; આલાપ્પુઝામાં દર ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૧૧૦૦ મહિલાઓનું ઉત્કૃષ્ટ પ્રમાણ છે.&lt;ref name=districtcensus2011 /&gt; જિલ્લાનો સાક્ષરતા દર ૯૫.૭૨% છે.કુલ વસ્તીના ૫૩.૯૬% લોકો શહેરી વિસ્તારોમાં રહે છે. અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ની વસ્તી અનુક્રમે ૯.૪૬% અને ૦.૩૧% છે.&lt;ref name=districtcensus2011 /&gt;

મલયાલમ એ અહીંની મુખ્ય ભાષા છે, જે કુલ વસ્તીના ૯૯.૦૦% લોકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, શહેરી વિસ્તારોમાં થોડી સંખ્યામાં કોંકણી ભાષા બોલતો લઘુમતી સમુદાય પણ વસે છે.&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt; કેરળ રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં આલાપ્પુઝા જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા સૌથી વધુ છે. જિલ્લાનું શહેરીકરણ ૨૯.૪૬% જેટલું થયેલું છે.&lt;ref&gt;[http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm Census GIS India&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111052456/http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm |date=2010-01-11 }}&lt;/ref&gt; ભૌગોલિક વિસ્તારની દૃષ્ટિએ આલાપ્પુઝા એ કેરળનો સૌથી નાનો જિલ્લો છે.

=== ધર્મ ===
{{bar box
|title = અલાપ્પુઝા જિલ્લામાં ધર્મો (2011)&lt;ref name=&quot;religion&quot;/&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ધર્મ
|right1=ટકાવારી
|float=left
|bars=
{{bar percent|હિન્દુ|darkorange|68.64}}
{{bar percent|ખ્રિસ્તી|dodgerblue|20.45}}
{{bar percent|ઇસ્લામ|green|10.55}}
{{bar percent|અન્ય|black|0.36}}
}}

[[File:Entrance of Ambalapuzha Sri Krishna Temple.jpg|thumb|અંબાલાપ્પુઝા શ્રી કૃષ્ણ મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર]]

૨૦૧૧ની ભારતીય વસ્તી ગણતરી મુજબ, હિન્દુ વસ્તી ૬૮.૬૪%, ખ્રિસ્તી (સાયરો મલબાર કેથોલિક, ઓર્થોડોક્સ, માર્થોમા, પેન્ટેકોસ્ટલ, લેટિન કેથોલિક અને માલંકારા કેથોલિક) ૨૦.૪૫% અને મુસ્લિમ વસ્તી ૧૦.૫૫% હતી.&lt;ref name=&quot;religion&quot;&gt;{{Cite web|date=2011|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=Census of India |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt; જિલ્લાના તમામ તાલુકાઓમાં સ્પષ્ટ હિન્દુ બહુમતી હોવા છતાં, જિલ્લાના તમામ ભાગોમાં ખ્રિસ્તીઓ એક મોટી લઘુમતી બનાવે છે અને તેમાંથી, કુટ્ટાનાડમાં સૌથી વધુ ખ્રિસ્તી વસ્તી છે અને તે સાયરો-મલબાર ચર્ચનું કેન્દ્ર છે અને ચેંગન્નુર ઓર્થોડોક્સ ચર્ચનું કેન્દ્ર છે. જ્યારે, દરિયાકાંઠાના પટ્ટાઓમાં લેટિન કેથોલિકો છુપાયેલા છે.

==== આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં ધર્મો (તાલુકા મુજબ) ====
ભારતની ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, અલ્લાપ્પુઝા જિલ્લાની ધાર્મિક રચના તેના તાલુકાઓમાં નોંધપાત્ર તફાવત દર્શાવે છે.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! તાલુકા !! હિન્દુ (%) !! મુસ્લિમ (%) !! ખ્રિસ્તી (%) !! અન્ય (%)
|-
| ચેરથલા || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 72.41 || 6.21 || 21.05 || 0.31
|-
| અંબાલાપ્પુઝા || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 56.58 || 19.85 || 23.31 || 0.24
|-
| કુટ્ટનાડ || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 59.64 || 0.67 || 39.34 || 0.35
|-
| કાર્તિકપલ્લી || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 75.81 || 15.75 || 8.09 || 0.36
|-
| ચેંગન્નુર || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 68.59 || 4.37 || 26.51 || 0.53
|-
| માવેલીક્કારા || style=&quot;background:#FF9933;&quot; | 75.44 || 7.98 || 16.09 || 0.50
|}

== પરિવહન ==
=== જમીનમાર્ગ ===
{{wide image|Pallathuruthi bridge pano small.jpg|1200px|align-cap=center|પલ્લથુરુથી પુલ}}

==== રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો  ====
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૬૬ (NH 66) એ ભારતના સૌથી લાંબા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોમાંનો એક છે. તે પનવેલ (મુંબઈ નજીક) થી કન્યાકુમારી સુધી જાય છે અને આલાપ્પુઝા શહેરમાંથી પસાર થાય છે. આ હાઈવે મુંબઈ, ગોવા, ઉડુપી, મંગલુરુ, કન્નુર, કોઝિકોડ, ગુરુવાયુર, એર્નાકુલમ, કોલ્લમ અને ત્રિવેન્દ્રમ (તિરુવનંતપુરમ) જેવા અન્ય મુખ્ય શહેરોને સાંકળે છે. શહેરના મધ્ય ભાગમાં ટ્રાફિકનું ભારણ ઘટાડવા માટે કોમ્માડી થી કલારકોડ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ માટે બનાવવામાં આવેલ આલાપ્પુઝા બાયપાસનું નિર્માણ કાર્ય પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, અને આ એલિવેટેડ હાઈવે ૨૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ના રોજ વાહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો. આલાપ્પુઝા માર્ગ પરિવહન દ્વારા ખૂબ સારી રીતે જોડાયેલું છે. દરિયાકાંઠા અને પહાડી વિસ્તારના પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧૧ (SH 11) ને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ તરીકે અપગ્રેડ કરવાની યોજના છે, જેથી આલાપ્પુઝાને તમિલનાડુના તમિલનાડુ સ્થિત કોડાઈકેનાલ સાથે સીધું જોડી શકાશે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150809/nation-current-affairs/article/jawahar-thayankari-lifts-nehru-trophy|title=Jawahar Thayankari lifts Nehru trophy|date=9 August 2015|website=Deccan Chronicle|access-date=24 April 2018}}&lt;/ref&gt;

==== રાજ્ય ધોરીમાર્ગો  ====
[[File:AC Road SH-11.JPG|thumb|રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧૧ (કેરળ)]]

આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં કુલ આઠ રાજ્ય ધોરીમાર્ગો આવેલા છે, જેમાંથી ત્રણ ધોરીમાર્ગો આલાપ્પુઝા શહેરથી જ શરૂ થાય છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧૧ (SH 11) આલાપ્પુઝાના કલારકોડ થી શરૂ થઈને ચંગનાસ્સેરીના પેરુન્ના ખાતે પૂરો થાય છે. આ રસ્તો લોકપ્રિય રીતે AC રોડ (આલાપ્પુઝા-ચંગનાસ્સેરી માર્ગ) તરીકે ઓળખાય છે અને તેની લંબાઈ ૨૪.૨ કિમી છે. આ એક અત્યંત વ્યસ્ત અને મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે જે આલાપ્પુઝા શહેરને કોટ્ટાયમ જિલ્લા સાથે જોડે છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૪૦ (SH 40) એકમાત્ર અંતરરાજ્ય રાજ્ય ધોરીમાર્ગ છે. તે આલાપ્પુઝા શહેરને તમિલનાડુના મદુરાઈ શહેર સાથે જોડે છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૬૬ (SH 66) આલાપ્પુઝા શહેરથી શરૂ થાય છે અને એર્નાકુલમના થોપ્પુમ્પડી ખાતે પૂર્ણ થાય છે.

[[File:Main Central Road - SH1.JPG|thumb|ચેંગન્નુર પાસે મુખ્ય સેન્ટ્રલ રોડ]]

એમ. સી. રોડ / રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧ (મુખ્ય કેન્દ્રિય માર્ગ - SH 1) એ કેરળના ત્રાવણકોર વિસ્તારની મુખ્ય ધમની સમાન રાજ્ય ધોરીમાર્ગ છે. કેરળ લોક નિર્માણ વિભાગ (PWD) દ્વારા તેને SH 1 તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. તે આલાપ્પુઝા જિલ્લાના ચંગન્નુર શહેરમાંથી પસાર થાય છે અને તેને કેરળના અન્ય ભાગો સાથે જોડે છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૫ (SH 5) કાયમકુલમથી શરૂ થઈને પુલીમુક્કુ જંકશન ખાતે પૂરો થાય છે. આ હાઈવેની લંબાઈ ૪૨.૫ કિમી છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૬ (SH 6) કાયમકુલમથી શરૂ થઈને થિરૂવલ્લા ખાતે પૂર્ણ થાય છે, જેની લંબાઈ ૩૦.૮ કિમી છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧૦ (SH 10) માવેલીકારા થી શરૂ થઈને કોઝેનચેરી સુધી જાય છે અને તે ૨૮.૭ કિમી લાંબો છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૧૨ (SH 12) અંબાલાપ્પુઝા થી શરૂ થઈને થિરૂવલ્લા ખાતે પૂરો થાય છે અને તેની લંબાઈ ૨૭.૨ કિમી છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Highways in Kerala |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=SH&amp;pageId=249 |date=2008 |website=Kerala Public Works Department |access-date=11 December 2020 |archive-date=21 જુલાઈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721161434/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=SH&amp;pageId=249 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Aroor bypass.jpg|thumb|અરૂર બાયપાસ]]

==== રેલવે ====
[[File:Kayamkulam Railway Station.jpg|thumb|કયામકુલમ જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન]]

આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં મુખ્ય બે રેલવે લાઈનો આવેલી છે.

એર્નાકુલમ-કાયમકુલમ કોસ્ટલ (તટીય) રેલવે લાઈન મુખ્યત્વે જિલ્લાના પશ્ચિમ અને દરિયાકાંઠાના ભાગોને સાંકળે છે. તેમાં હરિપાદ, આલાપ્પુઝા, ચેરથલા અને કાયમકુલમ જંકશન રેલવે સ્ટેશનોનો સમાવેશ થાય છે. એર્નાકુલમ-કોટ્ટાયમ-કોલ્લમ રેલવે લાઈન જિલ્લાના પૂર્વ ભાગને જોડે છે, જેમાં ચંગન્નુર અને માવેલીકારા રેલવે સ્ટેશનો આવેલા છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Highways in Kerala |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=SH&amp;pageId=249 |date=2008 |website=Kerala Public Works Department |access-date=11 December 2020 |archive-date=21 જુલાઈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721161434/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=SH&amp;pageId=249 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== જળપરિવહન ===
આલાપ્પુઝામાં જળમાર્ગોની વિપુલતાને કારણે બોટ અને ફેરી (હલેસાં તથા મોટર બોટ) અહીંની પરિવહન વ્યવસ્થાનો એક અભિન્ન ભાગ છે.[૪૩] રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ ૩ (NW 3) પણ આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Koshy |first=Sara |date=17 January 2025 |title=Photo essay: A deep dive into Alappuzha's water transport system |url=https://idronline.org/article/livelihoods/photo-essay-a-deep-dive-into-alappuzhas-water-transport-system/ |access-date=2025-01-26 |website=India Development Review |language=en-US}}&lt;/ref&gt; આલાપ્પુઝા શહેરમાં KSRTC બસ સ્ટેન્ડની સામે જ રાજ્ય જળ પરિવહન વિભાગ (SWTD - State Water Transport Department) નું બોટ જેટી આવેલું છે. અહીંથી કોટ્ટાયમ, કોલ્લમ અને ચંગનાસ્સેરી જેવા મોટા શહેરો ઉપરાંત અસંખ્ય નાના નગરો અને નાની જેટીઓ સુધી દૈનિક બોટ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.

=== હવાઈ માર્ગ ===
આલાપ્પુઝા શહેર હવાઈ, રેલ, સડક અને જળમાર્ગો દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકાય તેવું સ્થળ છે. ઉત્તરમાં ૭૮ કિલોમીટર (૪૮ માઇલ) અંતરે આવેલું કોચિન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (COK) આલાપ્પુઝાનું સૌથી નજીકનું એરપોર્ટ છે. દક્ષિણમાં ૧૫૯ કિલોમીટર (૯૯ માઇલ) દૂર આવેલું તિરુવનંતપુરમ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (TRV) આ જિલ્લાને અન્ય દેશો સાથે જોડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓ આલાપ્પુઝા પહોંચવા માટે આ સુવિધાનો બહોળો ઉપયોગ કરે છે. આ ઉપરાંત કોઝિકોડ (૨૩૬ કિલોમીટર) અને કોયમ્બતૂર (૨૫૪ કિલોમીટર)ના એરપોર્ટ પણ નજીકમાં આવેલા છે. આલાપ્પુઝા શહેરમાં એક હેલિપેડ પણ આવેલું છે, જે સરકારી ઉપયોગ માટે અનામત રાખવામાં આવ્યું છે.

== સંસ્કૃતિ ==
સાપ આકારની નૌકાઓની સ્પર્ધા (Snake boat races) એ અલેપ્પી (આલાપ્પુઝા) નો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરંપરાગત ઉત્સવ છે. આ રેગટા (નૌકા સ્પર્ધાઓ) સામાન્ય રીતે ઓગસ્ટ અને ઓક્ટોબર વચ્ચે યોજાય છે, જેમાં ૧૨૦ જેટલા નાવિકો દ્વારા ચલાવવામાં આવતી લાંબી અને પાતળી બોટનો ઉપયોગ થાય છે. નેહરુ ટ્રોફી બોટ રેસ એ આ પ્રકારની નૌકા સ્પર્ધામાં સૌથી જાણીતી સ્નેક બોટ રેસ છે.

=== પ્રવાસન ===
[[File:Alleppey canal 3.jpg|thumb|અલેપ્પીના પશ્ચિમમાં વાણિજ્યિક નહેરનો માર્ગ]]
[[File:Sunrise Beauty of Nature.jpg|thumb|અરૂર પુલ પરથી સૂર્યોદય]]

'આલાપ્પુઝા' નામ મલયાલમ શબ્દો 'આલ' (સમુદ્ર) + 'પુઝા' (નદીનું મુખ) પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે &quot;નદી અને સમુદ્રનું મિલન સ્થાન&quot;. આલાપ્પુઝા એ રાજ્યના સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસન કેન્દ્રોમાંનું એક છે. અહીં આંતરિક નહેરોનું વિશાળ નેટવર્ક આવેલું હોવાથી તેને &quot;પૂર્વનું વેનિસ&quot; (Venice of the East) ઉપનામ મળેલું છે. નહેરોનું આ વિશાળ નેટવર્ક અલેપ્પીની જીવાદોરી સમાન છે. આલાપ્પુઝા ભૂતકાળમાં વેપારના સૌથી વ્યસ્ત કેન્દ્રોમાંનું એક હતું, અને મલબાર કિનારે આવેલું એક ખૂબ જ જાણીતું બંદર હતું. આજે પણ તે નાળિયેરના રેસાના કાર્પેટ ઉદ્યોગ અને ઝીંગા ઉછેરના મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે પોતાનું આકર્ષણ જાળવી રાખે છે.

આલાપ્પુઝા એ પશ્ચજળ (બેકવોટર્સ) પ્રવાસન માટે, તેમજ ચર્ચોથી ભરેલા કોટ્ટાયમ શહેર અને આરનમુલા નગરની મુલાકાત લેવા માટેનું આદર્શ કેન્દ્ર (વડું મથક) છે. આરનમુલા નગર તેની ઐતિહાસિક વાર્ષિક 'આરનમુલા સ્નેક બોટ રેસ' માટે જાણીતું છે. આલાપ્પુઝામાં આવેલું ચંગન્નુર એ સબરીમાલા મંદિરનું સૌથી નજીકનું રેલવે સ્ટેશન છે.

માવેલીકારાના મુખ્ય આકર્ષણોમાં બુદ્ધની મૂર્તિ અને 'શારદા મંદિરમ'નો સમાવેશ થાય છે.

બુદ્ધની આ પ્રતિમા પદ્માસન મુદ્રામાં બેઠેલી જોવા મળે છે. અહીંની મૂર્તિઓનું એક સામાન્ય લક્ષણ એ છે કે તેમના મસ્તક પર વાળનું કોતરકામ કરવામાં આવ્યું નથી. પુરાતત્વ વિભાગના અભ્યાસો પણ વાળ ગાયબ હોવાના આ કારણને સ્પષ્ટ કરી શક્યા નથી, જ્યારે ગાંધાર અને મથુરા શૈલીની સામાન્ય બુદ્ધ પ્રતિમાઓમાં વાળનું કોતરકામ જોવા મળતું હોય છે. મસ્તકના ભાગે હેડગિયર (શિરોભૂષણ) જેવા ચિહ્નો કે નિશાનો બનેલા છે.

જોકે પુરાતત્વ વિભાગે આ પ્રતિમા માટે પેગોડા જેવું માળખું (છત) બનાવ્યું છે, છતાં અહીં આવતા પ્રવાસીઓ માટે મૂર્તિ વિશેની કોઈ ચોક્કસ માહિતી કે વિગતો ઉપલબ્ધ નથી. સ્થાનિક લોકો આ બુદ્ધ પ્રતિમા સામે દીવા પ્રગટાવે છે. માવેલીકારા ખાતે આવેલી આ બુદ્ધ મૂર્તિ ૪ ફીટ (૧.૨ મીટર) ઊંચી છે અને તે કદાચ સૌથી મોટી બુદ્ધ પ્રતિમા છે. મસ્તક પરનું કોતરકામ ગ્રીક પ્રતિમાઓના હેલ્મેટ જેવું દેખાય છે. શરીર પર જનોઈનું નિશાન સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. બીજી એક વિશેષતા એ છે કે એક ખભા પર શાલ (ઓઢાડી હોય તેવું) નિશાન બનેલું છે. અહીં પુરાતત્વ વિભાગે આ પ્રતિમાના સમયગાળાનો ઉલ્લેખ કરતું એક સૂચના બોર્ડ પણ લગાવ્યું છે. શારદા મંદિરમ (Saradha Mandiram) એ 'કેરળ પાણિની' (એ. આર. રાજરાજ વર્મા) નું નિવાસસ્થાન હતું.

આલાપ્પુઝા દર વર્ષે ઓગસ્ટના બીજા શનિવારે યોજાતી તેની સ્નેક-બોટ રેસ માટે પણ પ્રખ્યાત છે. આ સ્પર્ધા — નેહરુ બોટ રેસનો પ્રારંભ ઈ.સ. ૧૯૫૨માં થયો હતો અને તેનું નામ ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે સો કરતાં પણ વધુ નાવિકો દ્વારા ચલાવવામાં આવતી આ સ્નેક-બોટ્સ પવનની ઝડપે પાણીને કાપીને આગળ ધપે છે, ત્યારે સમગ્ર વાતાવરણ રોમાંચ અને ઉત્સાહથી ભરી દે તેવું હોય છે.

રેવી કરુણાકરન મેમોરિયલ મ્યુઝિયમમાં કલા અને કલાકૃતિઓનું પ્રદર્શન પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યું છે. રેવી કરુણાકરન આધુનિક નાળિયેર રેસા (Coir) ઉદ્યોગના આર્કિટેક્ટ (ઘડવૈયા) હતા, જે ઉદ્યોગ આજે પણ કેરળ રાજ્યમાં ૫,૦૦૦,૦૦૦ (૫ લાખ) થી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. આ મ્યુઝિયમમાં મૂકવામાં આવેલી વસ્તુઓ તેમના પરિવાર દ્વારા ત્રણ પેઢીઓથી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં વિશ્વના તમામ ખૂણાઓથી લવાયેલી અનોખી અને દુર્લભ કલાત્મક ચીજવસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. આલાપ્પુઝા, જે આ જિલ્લાનું વડું મથક છે, તે નયનરમ્ય નહેરો, પશ્ચજળ (બેકવોટર્સ) અને સરોવરો (લાગુન) ધરાવતું શહેર છે. તેને લોર્ડ કર્ઝન દ્વારા &quot;પૂર્વનું વેનિસ&quot; (Venice of the East) તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in/|title=Official Website of Alappuzha District, Kerala State, India|website=alappuzha.nic.in|access-date=24 April 2018}}&lt;/ref&gt;

=== તહેવાર ===
''ચેટ્ટીકુલંગરા ભરણી''એ આલાપ્પુઝા જિલ્લાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે. આ ઉત્સવ કેરળના અગ્રણી મંદિર ઉત્સવોમાંનો એક છે. ભગવતી દેવીને સમર્પિત 'ચેટ્ટીકુલંગરા ભગવતી મંદિર' માવેલીકારાથી લગભગ ૪ કિલોમીટર અને કાયમકુલમથી ૬ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. આ તહેવાર ફેબ્રુઆરી/માર્ચ મહિનામાં 'ભરણી' નક્ષત્ર દરમિયાન ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉત્સવની મુખ્ય વિધિઓ 'કુથિયોત્તમ' અને 'કેત્તુકવચ'નો સમાવેશ થાય છે. 
કુથિયોત્તમમાં કઠિન ધાર્મિક તપસ્યા અને વ્રત કરનારા નાના છોકરાઓની એક શોભાયાત્રા (સરઘસ) નીકળે છે. પરંપરાગત ઢોલ-નગારા, સંગીત અને ઝળહળતી સુશોભિત છતરીઓ સાથે આ છોકરાઓ ભાવવિભોર થઈને નૃત્ય કરતા આ સરઘસમાં આગળ વધે છે.

આલાપ્પુઝા જિલ્લામાં આવેલું સેન્ટ અંડ્રુઝ બેસિલિકા (અર્થુંકલ) અને સેન્ટ થોમસ ચર્ચ (થુમ્પોલી) તેમના વાર્ષિક ઉત્સવ માટે જાણીતા છે, જે લોકપ્રિય રીતે અર્થુંકલ પેરુન્નાલ અને થુમ્પોલી પેરુન્નાલ તરીકે ઓળખાય છે ('પેરુન્નાલ' નો અર્થ તહેવાર કે ઉત્સવ થાય છે).

'ચિરાપ્પુ મહોત્સવ' એ ડિસેમ્બર મહિનામાં આલાપ્પુઝાના પ્રસિદ્ધ મુલ્લાક્કલ રાજરાજેશ્વરી મંદિરમાં ઉજવાતો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ છે. આ મહોત્સવની વચ્ચે જ ક્રિસમસ (નાતાલ) પણ આવતી હોવાથી તે સમયે આલાપ્પુઝા શહેર ખૂબ જ ઉત્સાહ અને રોનકથી ભરાઈ જાય છે. આખો મહિનો રસ્તાઓ પર લોકોની ભારે ભીડ જોવા મળે છે, જ્યાં હરતા-ફરતા બજારો અને સર્કસ તેમજ વિવિધ પ્રદર્શનો જેવી મનોરંજક પ્રવૃત્તિઓથી શેરીઓ ધમધમે છે. આ ઉત્સવનું મુખ્ય આકર્ષણ 'શીવેલી'ની વિધિ છે, જેમાં પરંપરાગત 'ચેંડા' અને 'પંચવાદ્યમ' સંગીતના ભવ્ય તાલ સાથે ૯ સુશોભિત ગજરાજો (હાથીઓ)નું ભવ્ય પ્રદર્શન યોજાય છે.

પડનિલમ શિવરાત્રિ એ આલાપ્પુઝા જિલ્લાની બીજી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક ઘટના અને તહેવાર છે. આ ઉત્સવ દર વર્ષે પદાનિલમ પરબ્રહ્મ મંદિરમાં ખૂબ જ શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. આ મંદિર પદાનિલમ નામના નાના નગરમાં આવેલું છે, જે માવેલીકારા શહેરથી આશરે ૧૬ કિલોમીટરના અંતરે સ્થિત છે.

[[File:Edappon Nandikeshan Padanilam.jpg|thumbnail|right|નૂરનાદ પડનિલમ શિવરાત્રી]]

અનન્ય નાગરાજ મંદિર (મન્નરસાળા મંદિર, વેટ્ટીકોડુ નાગરાજ મંદિર) ખાતે ઓક્ટોબર/નવેમ્બર મહિનામાં એક ભવ્ય વાર્ષિક મહોત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. આ મંદિર દ્વારા ઉજવાતો અન્ય એક તહેવાર એક દિવસીય 'થાઈપુયમ કાવડી' છે. દર વર્ષે ડિસેમ્બર મહિના દરમિયાન કીડંગમ-પારમ્પુ મંદિર ખાતે 'ચંદનકુડમ' ઉત્સવ ઉજવાય છે. આલાપ્પુઝાના કોટ્ટમકુલંગરા મંદિરમાં ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ એમ બે તહેવારોની સિઝન (ઉત્સવો) યોજાય છે, કારણ કે એક જ કમ્પાઉન્ડ વોલ (પ્રાંગણ) ની અંદર અલગ-અલગ ધ્વજસ્તંભ ધરાવતા બે અલગ-અલગ દેવી-દેવતાઓ બિરાજમાન છે.

કંડમંગલમ રાજરાજેશ્વરી મંદિર ચેરથલાના કડક્કરપ્પલ્લીમાં, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૪૭ (NH 47) પર થાંકે જંકશનથી ૧ કિમી પશ્ચિમ દિશામાં આવેલું છે. આ મંદિરનો વાર્ષિક ઉત્સવ માર્ચ-એપ્રિલ મહિનામાં યોજાય છે. આ તહેવાર દરમિયાન દેવી માતાને બાળકો અર્પણ કરવાની પ્રથા, જેને 'ચિક્કારા' કહેવામાં આવે છે, તે અહીનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. બાળકોનો 'ચમંજુ વલાથુ' ઉત્સવના બીજા દિવસે શરૂ થાય છે અને આઠમા દિવસ સુધી ચાલે છે. 'થલપ્પોલી' નામની શોભાયાત્રા ધ્વજારોહણના દિવસે જ શરૂ થઈ જાય છે. ઉત્સવના ૧૦મા દિવસે મંદિરના પ્રાંગણમાં આવેલા એક કુંડમાં (તળાવમાં) દેવીનો પવિત્ર સ્નાન સમારોહ યોજવામાં આવે છે, જેને 'આરાટ્ટુ' કહેવાય છે. હાથીઓની ભવ્ય શોભાયાત્રા, આતશબાજી, અને સ્ટેજ શો વગેરે અહીંના અન્ય મુખ્ય કાર્યક્રમો છે, જે હજારો ભક્તો અને પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે.

અહીંના ચર્ચો ભવ્ય વાર્ષિક ઉત્સવો (પેરુન્નાલ) ની ઉજવણી કરે છે. 'અર્થુંકલ પેરુન્નાલ' ઉત્સવ અર્થુંકલ ચર્ચ ખાતે ધામધૂમથી ઉજવાય છે. આ ઉપરાંત, ઈડાથુઆ ચર્ચ, થુમ્પોલી ચર્ચ (આલાપ્પુઝા) અને પલ્લીપુરમ ચર્ચ (ચેરથલા) ના તહેવારો અહીંના મુખ્ય અને મોટા ખ્રિસ્તી ઉત્સવો છે. અહીંના ઘણા તહેવારોમાં બોટ રેસ (Regatta) એક વિશેષ ભાગ ભજવે છે. ઓણમના તહેવાર સાથે જોડાયેલી વાર્ષિક વલ્લમ કલી / નેહરુ ટ્રોફી બોટ રેસ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પશ્ચજળ (બેકવોટર્સ) માં યોજાય છે. તેનું મુખ્ય આકર્ષણ 'ચુંદર વલ્લમ' (સ્નેક બોટ) ની સ્પર્ધા છે, જેમાં વડાપ્રધાનની ટ્રોફી મેળવવા માટે અસંખ્ય દાવોદારો ભાગ લે છે.

આલાપ્પુઝામાં અન્ય એક લોકપ્રિય ઉજવણી &quot;બીચ ફેસ્ટિવલ&quot; છે, જે ૩૦ ડિસેમ્બરથી ૨ જાન્યુઆરી દરમિયાન યોજાય છે. આ ઉપરાંત, ચાંપાકુલમની &quot;વલિયા પલ્લી&quot; ચર્ચ ખાતે ઉજવાતો વાર્ષિક ઉત્સવ પણ અહીંનો બીજો એક મોટો અને ભવ્ય તહેવાર છે.

== શિક્ષણ ==
=== મેડિકલ કોલેજો ===
[[File:Alappuzha Medical College.jpg|1050px|center|thumb|સરકારી ટીડી મેડિકલ કોલેજ, આલાપ્પુઝા]]
* સરકારી ટીડી મેડિકલ કોલેજ, આલાપ્પુઝા]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tdmcalappuzha.org/|title=Government TD Medical College Alappuzha, Kerala|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010163817/http://www.tdmcalappuzha.org/|archive-date=10 October 2013|access-date=18 February 2016}}&lt;/ref&gt;

==== પેરામેડિકલ કોલેજો ====
* KVM ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ પેરામેડિકલ સાયન્સ, ચેરથલા.

==== નર્સિંગ કોલેજો ====
* સરકારી કોલેજ ઓફ નર્સિંગ, વંદનમ.
* KVM કોલેજ ઓફ નર્સિંગ, ચેરથલા.

==== કલા અને વિજ્ઞાન કોલેજો ====
{{columns-list|colwidth=22em|
* બિશપ મોર કોલેજ, માવેલીકારા
* સરકારી આર્ટસ અને સાયન્સ કોલેજ, અંબાલાપ્પુઝા
* શ્રી અય્યપ્પા કોલેજ, એરામલ્લીકારા
* શ્રી નારાયણ કોલેજ, ચંગન્નુર
* માર ગ્રેગોરિયોસ કોલેજ, પુન્નાપરા&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://margregoriospunnapra.org/|title=Mar Gregorios College|access-date=2026-08-14|archive-date=2015-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019133501/http://margregoriospunnapra.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* એમ. એસ. એમ. કોલેજ, કાયમકુલમ&lt;ref name=MSMHome&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.msmcollege.in/ |website=Milad E Sherif Memorial (MSM) College |access-date=21 June 2016 }}&lt;/ref&gt;
* એન. એસ. એસ. કોલેજ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.grotal.com/e/NSS-College-Alappuzha-C4791 |title=NSS Alappuzha |publisher=Grotal.com |access-date=2013-09-25 |archive-date=2013-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928101857/http://www.grotal.com/e/NSS-College-Alappuzha-C4791 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* સેન્ટ અલોયસિયસ કોલેજ, ઈડાથુઆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aloysiuscollege.org/ |title=St Aloysius |publisher=Aloysiuscollege.org |access-date=2013-09-25 |archive-date=2013-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://www.aloysiuscollege.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* સેન્ટ જોસેફ્સ કોલેજ ફોર વુમન, આલાપ્પુઝા&lt;ref name=&quot;SJCW&quot;&gt;{{cite web |title=Welcome to St.Joseph's College |url=http://www.stjosephcollegeforwomen.com/ |date=2010 |website=St. Joseph's College for Women, Alappuzha |access-date=3 April 2022 |archive-date=9 જાન્યુઆરી 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109222048/http://stjosephcollegeforwomen.com/ |url-status=dead }}&quot;&lt;/ref&gt;
* સેન્ટ માઈકલ્સ કોલેજ, ચેરથલા&lt;ref name=&quot;SMC&quot;&gt;{{cite web |title=St. Michael's College |url=http://www.keralauniversity.edu/stmicheals.htm |website=University of Kerala |access-date=3 April 2022 |archive-date=27 મે 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527094214/http://www.keralauniversity.edu/stmicheals.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* સનાતન ધર્મ કોલેજ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sdcollege.in|title=Welcome – Sanatana Dharma College|access-date=25 August 2020}}&lt;/ref&gt;
* શ્રી નારાયણ કોલેજ, ચેરથલા&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sncollegecherthala.in/|title=SN COLLEGE CHERTHALA|access-date=24 April 2018|archive-date=22 ફેબ્રુઆરી 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222082800/http://www.sncollegecherthala.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ટી. કે. માધવ મેમોરિયલ કોલેજ&lt;ref name=TKMHome&gt;{{cite web |title=Home |url=http://tkmmcollege.org/ |website=T. K. Madhava Memorial College |access-date=21 June 2016 |archive-date=24 જૂન 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624105428/http://tkmmcollege.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

== ચિત્ર વિથિકા ==
&lt;gallery&gt;
File:Kerala backwaters, Vembanad Lake, Houseboats, India.jpg|વાંબનાડ તળાવ પર હાઉસબોટ્સ
File:Kerala backwaters, Canal, Palm trees, India.jpg|અલાપ્પુઝામાં બેકવોટર્સ.
File:Kerala backwaters, Cruise, India.jpg|અલાપ્પુઝામાં હાઉસબોટ
File:Kerala Water Transport DS.jpg|કેરળમાં જાહેર પરિવહન બોટ સેવા.
File:CSIALP.jpg|{{center|ચર્ચ ઓફ સાઉથ ઈન્ડિયા (CSI) ક્રાઈસ્ટ ચર્ચ, અલાપ્પુઝા}}
File:Palamel_kara_nandikeshan.jpg|નૂરનાદ પડનિલમ શિવરાત્રી.
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== પૂરક વાંચન ==
* {{Citation
 | author = U. Sivaraman Nair | year=1952
 | title= 1951 Census Handbook- Quilon District | publisher=Travancore-Cochin Government Press
 | location = Trivandrum
 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5607/1/20626_1951_QUI.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5607/1/20626_1951_QUI.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live
}}
* {{Citation
 | author = M. K. Devassy | year=1965
 | title= 1961 Census Handbook- Alleppey District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands
 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5669/1/22618_1961_ALL.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5669/1/22618_1961_ALL.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live
}}
* {{Citation
 | author = Government of India | year=2014–15
 | title= District Census Handbook – Alappuzha (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala
 | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3211_PART_A_ALAPPUZHA.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3211_PART_A_ALAPPUZHA.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live
}}
* {{Citation
 | author = Government of India | year=2014–15
 | title= District Census Handbook – Alappuzha (Part-B) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala
 | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3211_PART_B_ALAPPUZHA.pdf
}}

==  બાહ્ય કડીઓ ==
{{commons category|Alappuzha district|એલેપ્પી જિલ્લો}}
* [http://alappuzha.nic.in/ અલાપ્પુઝા જિલ્લાની સત્તાવાર વેબસાઇટ]
* [https://web.archive.org/web/20141217005939/http://bestkeralaresorts.com/ અલાપ્પુઝા હોટેલ્સ &amp; રિસોર્ટ્સ]
* [https://www.shappees.com શપ્પિલ હાઉસ - માવેલિકારામાં પ્રાચીન કુટુંબ]

{{કેરળના જિલ્લાઓ}}

[[શ્રેણી:કેરળ]]</text>
      <sha1>os9u24m2wyn3dkvi9iql8b3usqy1erl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>યુનાઇટેડ કિંગડમ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8577</id>
    <revision>
      <id>904699</id>
      <parentid>903981</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347540" sha1="ky5ts38gt2ryqyoosg1ate1ianksuz2" xml:space="preserve">{{સુધારો}}

{{માહિતીચોકઠું દેશ
|conventional_long_name = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
|common_name            = the United Kingdom
|image_flag             = Flag of the United Kingdom.svg
|image_coat             = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
|symbol_type            = Royal coat of arms
|image_map              = Location UK EU Europe.png
|map_caption            = The United Kingdom (dark green) shown in relation to the [[European Union]] (light green) and other areas of [[Europe]] (dark grey)
|national_anthem        = &quot;[[God Save the King]]&quot;&lt;ref&gt;It serves as the [[de facto]] [[National Anthem]] as well as being the [[Royal anthem]] for several other countries.&lt;/ref&gt;
|official_languages     = [[English language|English]] ([[de facto]])&lt;ref&gt;English is established by [[de facto]] usage. In [[Wales]], the [[Welsh Language Board|Bwrdd yr Iaith Gymraeg]] is legally tasked with ensuring that, &quot;in the conduct of public business and the administration of justice, the English and [[Welsh language|Welsh]] languages should be treated on a basis of equality&quot;. {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1993/Ukpga_19930038_en_2.htm |title=Welsh Language Act 1993 |publisher=Office of Public Sector Information |access-date=3 September 2007}}. [[Bòrd na Gàidhlig]] is tasked with &quot;securing the status of the [[Scottish Gaelic language|Gaelic]] language as an [[official language]] of [[Scotland]] commanding equal respect to the English language&quot; {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/acts2005/asp_20050007_en_1 |title=Gaelic Language (Scotland) Act 2005 |publisher=Office of Public Sector Information |dateformat=dmy|access-date=9 March 2007}}&lt;/ref&gt;
|regional_languages     = [[Irish language|Irish]], [[Ulster Scots]], [[Scottish Gaelic]] &lt;!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic --&gt;, [[Scots language|Scots]], [[Welsh language|Welsh]], [[Cornish language|Cornish]] &lt;ref&gt;Under the [[European Charter for Regional or Minority Languages]] the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], [[Irish language|Irish]], [[Ulster Scots]] and [[Scots language|Scots]] languages are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority]] languages by the [[United Kingdom Government|UK Government]] ({{cite web|publisher=Scottish Executive|url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European Charter for Regional or Minority Languages|dateformat=dmy|access-date=23 August 2007|archive-date=1 ફેબ્રુઆરી 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/5nDcN4gAz?url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|url-status=dead}}) See also [[Languages in the United Kingdom]].&lt;/ref&gt;
|ethnic_groups          = 92.1% [[White people|White]]&lt;br /&gt; 4.0% [[South Asia]]n&lt;br /&gt; 2.0% [[Black people|Black]]&lt;br /&gt; 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Chinese people|Chinese]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Other ethnic group (United Kingdom Census)|Other]]
|ethnic_groups_year     = [[United Kingdom Census 2001|2001]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; See: [[Ethnic groups of the United Kingdom#2001 Census|UK Ethnic groups list]]&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|title=United Kingdom population by ethnic group|publisher=Office for National Statistics|date=2001-04-01|work=[[United Kingdom Census 2001]]|access-date=2009-04-15|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221162206/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|archive-date=2003-12-21}}&lt;/ref&gt;
|demonym                = [[British people|British, Briton]]
|capital                = [[લંડન]]
|latd                   = 51
|latm                   = 30
|latNS                  = N
|longd                  = 0
|longm                  = 7
|longEW                 = W
|largest_city           = લંડન
|government_type        = [[Parliamentary system|Parliamentary democracy]] and [[constitutional monarchy]]
|leader_title1          = રાજા
|leader_name1           = ચાર્લ્સ તૃતિય
|leader_title2          = વડાપ્રધાન
|leader_name2           = ઋષિ સુનક 
|sovereignty_type       = [[History of the United Kingdom|Formation]]
|legislature            = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]]
|upper_house            = [[House of Lords]]
|lower_house            = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]]
|state_religion         = 
|sovereignty_note       =
|established_event1     = [[Acts of Union 1707]]
|established_date1      = 1 May 1707
|established_event2     = [[Act of Union 1800]]
|established_date2      = 1 January 1801
|established_event3     = [[Anglo-Irish Treaty]]
|established_date3      = 12 April 1922
|accessionEUdate        = 1 January 1973
|religion               = [[Church of England|Anglican]]
|EUseats                = 73
|area_rank              = 79th
|area_magnitude         = 1 E11
|area_km2               = 244820
|area_sq_mi             = 94526
|percent_water          = 1.34
|population_estimate_year = ૨૦૦૯
|population_estimate      = 61,612,300&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |title=Eurostat estimate |date= |dateformat=dmy |access-date=16 October 2008 |archive-date=6 ફેબ્રુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206105316/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 22nd
|population_census        = 58,789,194&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp Population Estimates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225213245/http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp |date=2008-12-25 }} at www.statistics.gov.uk&lt;/ref&gt;
|population_census_year   = ૨૦૦૧
|population_density_km2   = 246
|population_density_sq_mi = 637
|population_density_rank  = 48th
|GDP_PPP_year             = ૨૦૦૮
|GDP_PPP                  = $2.230 trillion&lt;ref name=GDP&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=68&amp;pr.y=19&amp;sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=112&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=United Kingdom|publisher=International Monetary Fund|access-date=2009-04-22}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank             = 7th
|GDP_PPP_per_capita       = $36,523&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 18th
|GDP_nominal              = $2.674 trillion&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_rank         = 6th
|GDP_nominal_year         = 2008
|GDP_nominal_per_capita   = $43,785&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 20th
|HDI_year                    = 2008
|HDI                         = {{decrease}} 0.947
|HDI_rank                    = 21st
|HDI_category                = &lt;span  style=&quot;color:#090;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|Gini = 34&lt;ref name=factbook&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|title=The World Factbook - United Kingdom|publisher=CIA|dateformat=dmy|access-date=23 September 2008|archive-date=7 જાન્યુઆરી 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065049/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  
|Gini_year                   = ૨૦૦૫
|Gini_rank                   = 
|currency                    = [[Pound sterling]]&lt;ref&gt;The [[Euro]] is accepted in many payphones and some larger shops.&lt;/ref&gt;
|currency_code               = GBP
|country_code                = GBR
|time_zone                   = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
|utc_offset                  = +0
|time_zone_DST               = [[Western European Summer Time|BST]]
|utc_offset_DST              = +1
|drives_on                    = left&lt;ref&gt;British dependencies drive on the left except for [[BIOT]] and [[Gibraltar]].&lt;/ref&gt;
|cctld                       = [[.uk]]&lt;ref&gt;[[ISO 3166-1 alpha-2]] states that this should be [[Great Britain|GB]], but [[.gb]] is practically unused. The [[.eu]] domain is shared with other [[European Union]] member states.&lt;/ref&gt;
{{refend}}
|calling_code = 44
}}

'''યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ''' &lt;ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમ અને અન્ય આધારિત પ્રદેશોમાં, [[યુનાઇટેડ કિંગડમાં ભાષાLaઓ|અન્ય ભાષાઓ]] સત્તાવાર રીતે કાયદેસરની [[દેશી ભાષા]] [[પ્રાદેશિક ભાષા|(પ્રાદેશિક) ભાષાઓ]] તરીકે [[પ્રાદેશિક અને લઘુમતી ભાષા માટે યુરોપીયન પત્ર|પ્રાદેશિક અથવા લઘુમતી માટે યુરોપીયન ચાર્ટર]] તરીકે ઓળખાય છે. આમાંથી દરેક, યુકેના સત્તાવાર નામ નીચે પ્રમાણે છે {{lang-cy|Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon}}&lt;/ref&gt; (સામાન્ય રીતે '''યુનાઇટેડ કિંગડમ ''' , '''યુકે''' , અથવા '''બ્રિટન''' )&lt;ref&gt;ભૌગોલિક અને રાજકીય સંદર્ભમાં શબ્દ &quot;બ્રિટન&quot;ના વપરાશની વધુ સમજણ માટે જુઓ [[બ્રિટન ઇસ્લેસની પરિભાષા|]]ટર્મિનોલોજી ઓફ ધ બ્રિટીશ ઇસલેસ&lt;/ref&gt;તરીકે ઓળખાય છે. જે [[સાર્વભૌમ રાજ્ય|પ્રજાસત્તાક રાજ્ય]] છે અને [[યુરોપ ખંડ|યુરોપીયન ઉપખંડ]]ના ઉત્તરપૂર્વ દરિયાકિનારા સામે આવેલું છે. તે [[આઇલેન્ડ દેશ|ટાપુ દેશ છે]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom|title= Encyclopaedia Britannica|quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|access-date=2007-09-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Countries&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.number10.gov.uk/Page823|title=Countries within a country|publisher= www.number-10.gov.uk|access-date=2007-06-13|quote=Countries within a country|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823|archive-date=2008-09-09}}&lt;/ref&gt; જેમાં ઘણા [[દ્વીપસમૂહ|દ્વીપસમૂહો]]આવેલા છે જેમાં [[ગ્રેટ બ્રિટન]] , [[આયર્લેન્ડ]]નો ઉત્તરપૂર્વ ભાગ, અને ઘણા નાના ટાપુઓ આવેલા છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] એક માત્ર યુકેનો ભાગ છે જે [[રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ યુનાઇટેડ કિંગડમ બોર્ડર|જમીન સરહદ સાથે]]છે, જેમાં [[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|આયર્લેન્ડ પ્રજાસત્તાક]]સાથે ભાગ પડાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2009-10-05 |archive-date=2009-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090515154952/http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Border checks between Britain and Ireland proposed | website=The Telegraph | url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2455710/Border-checks-between-Britain-and-Ireland-proposed.html | language=da | access-date=2025-11-15}}&lt;/ref&gt;જમીન સરહદ સિવાય યુકેની આસપાસ [[એટલાન્ટિક સમુદ્ર]] , [[ઉત્તર સમુદ્ર]], [[ઇંગ્લીશ ચેનલ|ઇંગ્લીશ ખાડી]] અને [[આઇરિશ સમુદ્ર|આઇરીશ સમુદ્ર]] આવેલો છે. સૌથી મોટો ટાપુ, ગ્રેટ બ્રિટન, [[ફ્રાંસ]] સાથે [[ચેનલ ટનલ]] દ્વારા જોડાયેલો છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ [[બંધારણીય શાસક]] અને [[એકતા રાજ્ય|એકરૂપ રાજ્ય]] છે જેમાં ચાર[[યુનાઇટેડ કિંગડમના દેશો|દેશો]]નો સમાવેશ થાય છે: [[ઇંગ્લેંડ|ઇંગ્લેડ]], [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]] [[વોલ્સ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|title=The Countries of the UK|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=10 October 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020329130655/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|archive-date=29 March 2002}}&lt;/ref&gt; તેની [[સંસદીય પદ્ધતિ]] દ્વારા તેની [[લંડન]]માં આવેલી [[સરકારની બેઠક]] દ્વારા સંભાળ રાખવામાં આવે છે. લંડન એ [[રાજધાની (રાજકીય)|રાજધાની]] જેમાં [[બેલફાસ્ટ]], [[કાર્ડિફ|કાર્ડિફ્ફ]] અને [[એડિનબર્ગ]]માં રાષ્ટ્રીય વહીવટ [[ફરજ સોંપણી|સોંપવામાં]] આવ્યો છે. આ ત્રણેય અનુક્રમે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, વોલ્સ અને સ્કોટલેન્ડની રાજધાનીઓ છે. [[જર્સી]] અને [[દૂધાળું ઢોર|ગ્યુર્નસી]]ના [[ચેનલ આઇલેન્ડ|ખાડી ટાપુ]] [[બેઇલીવિક]]અને [[ઈસ્લે ઓફ મેન|ઇસ્લે ઓફ મેન]] [[તાજ નિર્ભરતા|ક્રાઉન ડેપેન્ડસી]]છે અને યુકેનો ભાગ નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|title=Key facts about the United Kingdom|access-date=2008-06-26|work=Government, citizens and rights|publisher=[[Directgov]]|quote=The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. 'The UK' is made up of England, Scotland, Wales and Northern Ireland. 'Great Britain' (or just 'Britain') does not include Northern Ireland. The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK.|archive-date=2012-10-15|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
યુકે ચૌદ [[બ્રિટીશ વિદશી પ્રદેશો|વિદશી પ્રદેશો]]ધરાવે છે,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|title=FCO global network|work=FCO in Action|publisher=[[Foreign and Commonwealth Office]]|access-date=2008-06-26|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080331091058/http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|archive-date=2008-03-31}}&lt;/ref&gt; દરેક[[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]નાના ભાગ છે, જે 1922ની ઊંચાઇએ આવેલું છે, અને વિશ્વની ત્રીજા ભાગની જમીનનો સમાવેશ કરે છે આમ તે [[સૌથી મોટા સામ્રાજ્યની યાદી|ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું સામ્રાજ્ય]]છે. બ્રિટીશની અસર સતત રીતે ભાષા, સંસ્કૃતિ અને તેની અગાઉની ઘણી વસાહતમાં જોઇ શકાય છે.

સાધારણ [[જીડીપી]] દ્વારા [[જીડીપી દ્વારા દેશોની સૂચિ(નામ પ્રમાણે)|છઠ્ઠા ક્રમના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર]] સાથે યુકે [[વિકસિત દેશો|વિકસિત દેશ]] છે અને [[સમતુલ્ય ખરીદશક્તિ|ખરીદશક્તિ]]ની દ્રષ્ટિએ સાતમો સૌથી મોટો દેશ છે. &lt;ref name=&quot;GDP&quot;/&gt; તે વિશ્વનો ,સૌપ્રથમ [[ઔદ્યોગિકરણ|ઓદ્યોગિકૃત્ત]] દેશ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Industrial_Revolution.html|title=Industrial Revolution|access-date=2008-04-27|archive-date=2008-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427080826/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_warming/older/Industrial_Revolution.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;છે અને 19મી અને 20સદીના પ્રારંભ દરમિયાનમાં વિશ્વની [[આંતરરાષ્ય્રીય સંબોધોમાં શક્તિ|અગ્રણી સત્તા]] હતો,&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ferguson|first= Niall|year=2004 |title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power|url=https://archive.org/details/empirerisedemise0000ferg_p9m6|publisher=Basic Books|isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; પરંતુ બે વિશ્વ યુદ્ધનો આર્થિક ખર્ચ અને 20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં તેના સામ્રાજ્યમં થયેલા ઘટાડાને લીધે વૈશ્વિક બાબતોમાં તેની ભૂમિકામાં ઘટાડો થયો હતો. તેમ છતા પણ યુકે મજબૂત આર્થિક, સાસ્કૃતિક, લશ્કરી, વૈજ્ઞાનિક અને રાજકીય અસર સાથે [[મહાસત્તા|મોટી સત્તા]]તરીકે ટકી રહ્યો છે.તે [[પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતા રાજ્યોની યાદી|પરમાણુ શક્તિ]] અને વિશ્વમાં ચતુર્થ સૌથી મોટું [[લશ્કરી ખર્ચના આધારે દેશોની યાદી|સંરક્ષણ ખર્ચ]] ધરાવે છે. તે [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીયન યુનિયન]]નું [[યુરોપીય સંઘનું સભ્ય રાજ્ય|સભ્ય રાજ્ય]] છે, અને [[સંયુક્ત રાષ્ટ્રો સુરક્ષા સમિતિ|યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ]]માં કાયમી બેઠક ધરાવે છે અને તે [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ]], [[જી8|જી૮]], [[ઓઇસીડી.|ઓઇસીડી]], [[નાટો]] અને [[વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન|વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશન]]નું પણ સભ્ય છે.

== ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Sadler, Battle of Waterloo.jpg|thumb|વોટરલૂના યુદ્ધે નેપોલીયન યુદ્ધ અને પેક્સ બ્રિટાન્નીકાના પ્રારંભનો સંકેત આપ્યો હતો.]]
૧ મે ૧૭૦૭ના રોજ [[ગ્રેટ બ્રિટનનું સામ્રાજ્ય|કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/actofunion/ |title=Welcome|publisher=www.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=7 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title=The treaty or Act of the Union |publisher=www.scotshistoryonline.co.uk |dateformat=dmy |access-date=27 August 2008 |archive-date=27 મે 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ની રચના [[કિંગડમ ઓફ ઇંગ્લેંડ]]ના [[રાજકીય સંઘ]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. (જેમાં[[વોલ્સ]])અને [[કિંગડમ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]]નો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટના [[સંઘની સંધિ|યુનિયનની સંધિ]]નું પરિણામ હતી, જે અંગે 22 જુલાઇ 1706ના રોજ સંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |title=Articles of Union with Scotland 1707|publisher=www.parliament.uk |dateformat=dmy|access-date=19October 2008}}&lt;/ref&gt;અને ત્યાર બાદ [[ઇંગ્લેંડની સંસદ|ઇંગ્લેડની સંસદ]] અને [[સ્કોટલેન્ડની સંસદ]] બન્ને દ્વારા 1707માં [[યુનિયન 1707ના પગલાંઓ|યુનિયનનો કાયદો]]પસાર કરીને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. 1707. આશરે એક સદી બાદ [[કિંગડમ ઓફ આયર્લેન્ડ]], 1691માં ઇંગ્લીશના નિયંત્રણ હેઠળ હતું, તેને [[યૂનિયન 1800ના પગલાં|યુનિયન કાયદો ૧૮૦૦]] પસાર કરીને [[યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને આયર્લેન્ડ|યુનાઇટેડ કિંગડમ]]ની રચના માટે કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન સાથે ભેળવી દેવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |title=The Act of Union |publisher=Act of Union Virtual Library |dateformat=dmy |access-date=15 May 2006 |archive-date=27 મે 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH4MBFc?url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ૧૭૦૭ પહેલા ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ અલગ રાજ્યો હોવા છતાં તેઓ 1603માં [[યૂનિયન ઓફ ક્રાઉન્સ|યુનિયન્સ ઓફ ક્રાઉન્સ]]થી [[વ્યક્તિગત સંઘ|વ્યક્તિગત યુનિયન]]માં હતા, જ્યારે [[ઇંગ્લેન્ડનો જેમ્સ-1|જેમ્સ VI સ્કોટના રાજા]]એ કિંગડ્મ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને આયર્લેન્ડનો આનુવંશીક તાજ પહેર્યો હતો અને તેની [[રોયલ કોર્ટ|કોર્ટ]] from એડિનબર્ગથી ખસેડીને લંડન લઇ ગયા હતા. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Chronology of Scottish History|url=https://archive.org/details/chronologyofscot0000ross|publisher=Geddes &amp; Grosset|isbn=1855343800|last=Ross|first=David|year=2002|quote=''1603:'' James VI becomes [[James I of England]] in the [[Union of the Crowns]], and leaves Edinburgh for London|page=[https://archive.org/details/chronologyofscot0000ross/page/56 56]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Claiming Scotland: National Identity and Liberal Culture|url=https://archive.org/details/claimingscotland0000hear|publisher=Edinburgh University Press|isbn=1902930169|last=Hearn|first=Jonathan|year=2002|quote=Inevitably, James moved his court to London|page=[https://archive.org/details/claimingscotland0000hear/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:The British Empire.png|thumb|upright=2|એવા પ્રદેશો કે જ્યાં એક સમયે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતા. બ્રિટીશ વિદેશી પ્રદેશો (બ્રિટીશ એનાટાર્ટિક ટેરિટરી સિવાય)ની નીચે લાલ લાઇન કરવમાં આવી છે.]]

તેમની પ્રથમ સદીમાં સંસદીય સમિતિના [[પશ્ચિમી દુનિયા|પશ્ચિમી]] ખ્યાલોને વિકસાવવામાં તેમજ સાહિત્ય, કલા અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે મહત્વનું પ્રદાન કરીને અગત્યની ભૂમિકા ભજવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ferguson |first=Niall |authorlink=Niall Ferguson |year=2003 |title=Empire: The Rise and Demise of the British World Order |url=https://archive.org/details/empirerisedemise0000ferg_p9m6 |publisher=Basic Books |isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; યુકેની આગેવાની હેઠળની [[ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ]]એ દેશને સ્થાપિત કર્યો હતો અને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]ને આગળ ધકેલવામાં વેગ પૂરો પાડ્યો હતો. 1807માં [[ગુલામ વેપાર કાયદો 1807|ગુલામ વેપાર કાયદો]] પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં [[એટલાન્ટિક ગુલામ વેપાર]]સહિત આ સમયગાળા દરમિયાન, યુકે અન્ય [[મહા સત્તા]]ની જેમ [[સંસ્થાનવાદ|વસાહતવાદ]] શોષણમાં સામેલ હતું, અને [[ગુલામ વેપાર|ગુલામીમાં વેપાર]]ને નાથવા માટે યુકેએ અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી હતી. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ગુલામી સામે સંઘર્ષ ][http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml જો લૂઝમોર]બીબીસી દ્વારા &lt;/ref&gt;[[નેપોલિયન પ્રકારના યુદ્ધ|નેપોલિયોનિક યુદ્ધ]]માં [[ફ્રાંસનો નેપોલિયન 1|નેપોલિયન]]ની હાર બાદ, યુકે 19મી સદીની મુખ્ય નૌકા શક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું અને 20મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અગ્રણી સત્તા તરીકે રહ્યું હતું. બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય ૧૯૨૧ સુધી તેના મહત્તમ કદ સુધી વધ્યું હતું અને [[વિશ્વયુદ્ધ ૧|પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]] બાદ ભૂતપૂર્વ જર્મન અને ઓટ્ટોમન વસાહતો પર [[લીગ ઓફ નેશન્સ]] ફરજિયાત બનાવ્યું હતું. એક વર્ષ બાદ વિશ્વના પ્રથમ મોટા પાયાના આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોડકાસ્ટીંગ એવા [[બીબીસી]]ની રચના કરવામાં આવી હતી. 

1918માં [[સિન ફેઇન]]ની ચુંટણીમાં વિજય થયા બાદ આયર્લેન્ડમાં [[સ્વતંત્રતા માટેનું આઇરીશ યુદ્ધ|સ્વતંત્રતા યુદ્ધ]] 1921માં ટાપુઓના [[આયર્લેન્ડના ભાગલા|ભાગલા]]માં પરિણમ્યુ હતું &lt;ref&gt;એસઆર એન્ડ ઓ 1921, ૩ મે 1921નો નં. 533&lt;/ref&gt;ત્યાર બાદ 1922માં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સાથે [[આઇરીશ મુક્ત રાજ્ય]]ની સ્વતંત્રતા યુકેના એક ભાગમાં પરિણમી હતી &lt;ref name=&quot;CAIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |title=The Anglo-Irish Treaty, 6 December 1921 |publisher=CAIN |dateformat=dmy |access-date=15 May 2006 |archive-date=14 મે 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;પરિણામ સ્વરૂપે, 1927માં યુકેનું ઔપચારીક નામ [[રોયલ એન્ડ પાર્લમેન્ટરી ટાઇટલ્સ 1927|બદલાઇને]] પ્રવર્તમાન નામ યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ પડ્યું હતું. 

[[ચિત્ર:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|thumb|right|સોમના યુદ્ધ દરમિયાન રોયલ આઇરીશ રાઇફલ્સનું પાયદળ.વિશ્વયુદ્ધ 1ના યુદ્ધના મેદાન પર ૮૮૫,૦૦૦ બ્રિટીશ સૈનિકોએ પોતાના જાન ગુમાવ્યા હતા. ]]
[[ચિત્ર:Supermarinespitfire.JPG|thumb|બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં બ્રિટનનું યુદ્ધ એક વળાંક સમાન હતું. ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમ [[બીજા વિશ્વયુદ્ધના સાથી રાષ્ટ્રો|વિશ્વ યુદ્ધ II]]ના અનેક રાષ્ટ્રોમાંનું એક હતું. યુદ્ધના પ્રથમ યુદ્ધમાં તેના સાથી રાષ્ટ્રી યુરોપીનની હાર થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે જર્મની અને સામે હવાઇ હૂમલા જારી રાખ્યા હતા, જે [[બ્રિટનનું યુદ્ધ|બ્રિટનની લડાઇ]]તરીકે ઓળખાય છે. વિજય હાંસલ કર્યા બાદ, યુકે યુદ્ધ પછીની દુનિયાનું સર્જન કરવામાં સહાય કરવા માટે અનેક મહાસત્તામાંનું એક હતું. વિશ્વ યુદ્ધ II એ યુનાઇટેડ કિંગડમને નાણાંકીય રીતે પાયમાલ કરી નાખ્યું હતું. જોકે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા પાસેથી લેવામાં આવેલી [[માર્શલ યોજના|માર્શલ સહાય]]અને ખર્ચાળ [[લોન્સ|લોનો]]એ યુકેને સુધારાના માર્ગ પર પરત આવવા મદદ કરી હતી. યુદ્ધ પછી તરત જ [[કલ્યાણ રાજ્ય]]ની સ્થાપના થઇ હતી, જેમાં વિશ્વની પ્રથમ અને અત્યંત વ્યાપક જાહેર [[રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સેવા|આરોગ્ય સેવા]]નો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે અર્થતત્રને સુધારવાની માગે સમગ્ર [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]]ની [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં કાયમી વસવાટ(1922-આજ દિવસ)|પ્રજાને]] [[મલ્ટીએથનિક (અનેક મૂલ્યો)|મલ્ટીએથનિક]] બ્રિટનની રચના કરવા માટે નજીક લાવ્યા હતા. યુદ્ધ બાદ નવી મર્યાદાઓ હોવા છતાં બ્રિટનની [[બિનવસાહતવાદ|રાજકીય]]ભૂમિકા 1956ની [[સ્યુઝ કટોકટી]] બાદ નક્કી થઇ ગઇ હતી, [[ઇંગ્લીશ ભાષા|ઇંગ્લીશ ભાષાન]]આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપે તેના [[બ્રિટીશ સાહિત્ય|સાહિત્ય]]અને[[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસ્કૃતિ|સંસ્કૃતિ]]ની અસર સતત રાખી હતી, જ્યારે 1960થી તેની [[લોકપ્રિય સંસ્કૃતિ]] પર પણ વિદેશમાં અસર જોવા મળી હતી. 

1970માં વૈશ્વિક આર્થિક મંદી અને ઔદ્યોગિક સંઘર્ષને કારણે, 1980માં નોંધપાત્ર [[ઉત્તર સમુદ્રી ઓઇલ|ઉત્તર સમુદ્ર]]આવક પ્રવાહ અને આર્થિક વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. [[માર્ગારેટ થેચર|માર્ગારેટચ થેચર]]ની આગેવાનીના કારણે યુદ્દ પછીના રાજકીય અને આર્થિક સંમતિઓને દ્રષ્ટિએ નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો; તે જ ચીલો 1997થી [[ટોની બ્લેયર]] અને ગોર્ડોન બ્રાઉનની [[મજૂર પક્ષ (યુકે)#ન્યુ લેબર|ન્યૂ લેબર]]સરકાર હેઠળ ચાલુ રહ્યો હતો. 

યુનાઇટેડ [[યુરોપિય મંડળ|કિંગડમ યુરોપીયન સંઘ]]ના 12 સ્થાપક સભ્યોમાંનું એક હતું, કેમ કે તેનો પ્રારંભ [[માસ્ટ્રીટ સંધિ|માસ્ટસ્ટ્રીક્ટ સંધિ]] પર હસ્તાક્ષર થવાથી થયો હતો. તેની પહેલા તે ઇયુના ફોરરનર યુરોપીયન ઇકોનોમિક કોમ્નોયુનિટી (ઇઇસી)1973થી સભ્ય હતો. આ સંસ્થા સાથેના વધુ સંકલનની દિશામાં પ્રવર્તમાન [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર]]સરકારની વર્તણૂંક મિશ્ર છે,&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |title=Modest progress but always on back foot |publisher=Times Online |date=21 December 2005 |dateformat=dmy |access-date=16 May 2006 |archive-date=17 જુલાઈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717104113/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જ્યારે[[સત્તાવાર વિરોધ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સત્તાવાર વિરોધપક્ષ]], [[બચાવ પક્ષ(યુકે)|કંઝર્વેટિવ પાર્ટી]], થોડી સત્તાઓની અને ઇયુને તબદિલ કરેલી સ્પર્ધાત્મકતાની તરફેણ કરતી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |title=Foreign Affairs and Europe |publisher=Conservative Party |dateformat=dmy |access-date=17 October 2008 |archive-date=29 સપ્ટેમ્બર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929133409/http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;20મી સદીના અંતમાં ધારાસભા પહેલા [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં લોકમત|લોકમત]]ને આધારે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અનો વોલ્સને રાષ્ટ્રીય [[અવક્રાંતિ|વહીવટની સોંપણી]]ની સ્થાપના સાથે યુકેની સંભાળમાં પણ મોટા ફેરફારો આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://publius.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/28/1/217 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom|access-date=2009-02-04|journal=Publius: the Journal of Federalism|volume=28|issue=1|pages=217|author=Keating, Michael|year=1998|month=Jan|day=01}}&lt;/ref&gt;

== સરકાર અને રાજકારણ ==
[[ચિત્ર:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|left|thumb|upright|રાજા ચાર્લ્સ તૃતિય]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના બંધારણીય શાસક છે રાજા ચાર્લ્સ તૃતિય (કિંગ ચાર્લ્સ ધ થર્ડ) જેઓ [[સપ્ટેમ્બર ૮|૮ સપ્ટેમ્બર]] ૨૦૨૨ના રોજ થયેલા તેમની માતા રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતિયના અવસાન બાદ યુકે તેમજ અન્ય ૧૫ રાષ્ટ્રમંડળ (કોમનવેલ્થ) દેશોના વડા બન્યા. જે યુકેને અન્ય રાજ્યોની સાથે વ્યક્તિગત સંઘમાં રાખી રહ્યા છે. આયલ ઑફ મેન અને જર્સીના મેજિસ્ટ્રેટ કે બૅલીફનું કાર્યક્ષેત્ર અને ગર્નસીના ક્રાઉન ડિપેન્ડન્સીઝ સામે ક્રાઉન સર્વોપરિતા ધરાવે છે, આ દેશો કે જે યુનાઇટેડ કિંગડમના ભાગ નથી છતાં યુકે સરકાર તેમના વિદેશી બાબતો અને સંરક્ષણનું સંચાલન કરે છે અને યુકે સંસદને તેમના વતી ધારાઓ ઘડવાની સત્તા છે.

[[ચિત્ર:Elizabeth II greets NASA GSFC employees, May 8, 2007 edit.jpg|left|thumb|upright|રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતિય]]
યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં ત્રણ દેશોમાંનો એક દેશ છે જેની પાસે લેખિત [[બંધારણ]] નથી&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |title=A Guide To the UK Legal System |author=Sarah Carter |publisher=[[University of Kent|University of Kent at Canterbury]] |dateformat=dmy |access-date=16 May 2006 |archive-date=27 મે 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6Ly5h?url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, [[યુનાઇટેડ કિંગડમનું બંધારણ|યુનાઇટેડ કિંગડમ]]ના બંધારણમાં મોટે ભાગે [[પૂતળું|લેખિત કાયદા]]નો જેમ કે સ્ટેચ્યુ, જજ-મેઇડ [[કેસ લો]] અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે સામાન્ય લેખિત કાયદાઓ અને બંધારણીય કાયદા વચ્ચે કોઇ ટેકનિકલ તફાવત નથી, [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ|યુકે સંસદ]] સરળતાથી [[સંસદનું કાર્ય|સંસદીય કાયદા]]ઓ પસાર કરીને બંધારણીય સુધારણા હાથ ધરી શકે છે અને આ રીતે તેની પાસે બંધારણના કોઇ પણ લેખિત કે લેખિત વિનાના કોઇ પણ ભાગનો નાશ કરવાનો કે તમાં સુધારો કરવાની [[રાજકીય શક્તિ|સત્તા]] છે.જોકે, ભવિષ્યની કોઇ પણ સંસદ ફેરફાર ન કરી શકે તેવા કોઇ પણ કાયદાઓ જે તે સંસદ પસાર કરી શકે નહી. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|title=Official UK Parliament web page on parliamentary sovereignty|access-date=2009-10-05|archive-date=2012-05-27|archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6yA8K?url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

યુકે પાસે [[વેસ્ટમિનીસ્ટર પદ્ધતિ]] પર આધારિત [[સંસદીય પદ્ધતિ|સંસદીય સરકાર]] છે જેનું આખા વિશ્વમાં અનુકરણ કરવામાં આવ્યું છે -જેને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]નો વારસો કહી શકાય.[[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ]] કે જે [[વેસ્ટમિનીસ્ટરનું સ્થળ|વેસ્ટમિનીસ્ટરના મહેલ]]માં મળે છે તેને બે ગૃહ છેઃ ચુંટાયેલ [[યુનાઈટેડ કિંગડમનું હાઉસ ઓફ કોમન્સ|હાઉસ ઓફ કોમોન્સ]] અને નિમાયેલ [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] અને કોઇ પણ પસાર થયેલા ખરડાને કાયદો બનાવવા માટે [[રોયલ એસેન્ટ|રોયલની અનુમતિ]]ની જરૂર પડે છે. [[Scottish Parliament|સ્કોટલેન્ડ]]માં સંસદની [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વિધાનસભા|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] અને [[સ્કોટ્ટીશ સંસદ|વોલ્સમાં વિધાનસભાની સોંપણી કરી ત્યારથી યુનાઇટેડ કિંગડમમાં તે આખરી ધારાસભા સત્તા છે. આ તમામ સાર્વભૌમ સંસ્થાઓ નથી અને તેની રચના પ્રજાની સંમતિથી]] [[લોકમત]]માં દર્શાવ્યા અનુસાર થઇ હોવા છતાં તેને યુકે સંસદ દ્વારા નાબૂદ કરી શકાય છે. 

[[ચિત્ર:Westminster palace.jpg|thumb|સંસદગૃહ]]

યુકેના સરકારના [[યુનાઈટેડ કિંગડમના વડાપ્રધાન|વડા વડાપ્રધાન]] [[સરકારનો વડો|સરકારના વડા]]નું પદ સંસદસભ્ય સાથે લેગવળગે છે, જે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં વિશ્વાસનો બહુમત મેળવી શકે છે, સામાન્ય રીતે તે ચેમ્બરમાં સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષનો પ્રવર્તમાન નેતા હોય છે. ઔપચારીક રીતે શાસક દ્વારા વડાપ્રધાન અને કેબિનેટની નિમણૂંક [[તેણી મેજેસ્ટીની સરકાર|હર મેજેસ્ટીઝ સરકાર]]ની રચના કરવા માટે થાય છે, વડાપ્રધાન કેબિનેટની પસંદગી કરતા હોવાથી એક સંમેલનમાં એચએમ રાણી વડાપ્રધાનની પસંદગીને માન આપે છે. T[[યુનાઇટેડ કિંગડમની કેબિનેટ|કેબિનેટ]] પરંપરાગત રીતે બન્ને ધારાસભાઓમાં રહેલા વડાપ્રધાનના પક્ષમાંના સભ્યોમાંથી રચવામાં આવે છે અને મોટે ભાગે તે હાઉસ ઓફ કોમન્સ હોય છે જેને [[જવાબદાર સરકાર|તેઓ જવાબદાર]] હોય છે.વડાપ્રધાન અને કેબિનેટ દ્વારા એક્ઝિક્યુટિવ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે લોકોએ [[તેણી મેજસ્ટીની અત્યંત માનપાત્ર સલાહકારમંડળ|હર મેજેસ્ટીની અત્યંત માનવાચક વ્યક્તિગત કાઉન્સીલ]]માં સોગંદ લીધા હોય તે [[ક્રાઉનના પ્રધાન|મિનીસ્ટર્સ ઓફ ક્રાઉન]] બને છે. [[સંસદ સભ્ય|એમપી]], [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર પક્ષના]] ના નેતા ''આરટી હોન'' [[હ્રોડોન બ્રાઉન|ગોર્ડન બ્રાઉન]]૨૭ જૂન 2007થી વડાપ્રધાન હતા, તેમજ તેઓ [[ટ્રેઝરની પ્રથમ લોર્ડ|ટ્રેઝરીના ફર્સ્ટ લોર્ડ]] અને [[નાગરિક સેવા માટેના પ્રધાન|સિવીલ સર્વિસ]] પ્રધાન હતા.&lt;ref name=&quot;npm&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6245682.stm | title= Brown is UK's new prime minister | daymonth=27 June|year=2007 | accessdaymonth= 23 January|accessyear=2008| work= BBC News | publisher= [[BBC News|news.bbc.co.uk]] }}&lt;/ref&gt;

હાઉસ ઓફ કોમન્સની ચુંટણી માટે, યુકે હાલમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમ મતવિસ્તાર|૬૪૬ મતવિસ્તરો]]માં વહેંચાયેલું છે, જેમાં ઇંગ્લેંડમાં ૫૨૯, ૧૮ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં અને [[2005થી સ્કોટ્ટીશ વેસ્ટમિનીસ્ટર મતદાનવિસ્તાર|૫૯ સ્કોટલેન્ડ]]માં અે ૪૦ વોલ્સમાં છે,&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020518024611/http://www.statistics.gov.uk/geography/westminster.asp Westminster Parliamentary Constituencies] statistics.gov.uk, ૧૦ ઓક્ટોબર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન કરાયેલું &lt;/ref&gt; જોકે [[પછીની યુનાઇટેડ કિંગડમ સામાન્ય ચુંટણી|આગામી સામાન્ય ચુંટણી]]માં આ ક્રમાંક વધીને ૬૫0નો થશે.દરેક મતવિસ્તાર [[બહુમતી મતદાન વ્યવસ્થા|સરળ બહુમતી]]થી સંસદના એક સભ્યને ચુંટી કાઢે છે. સામાન્ય ચુંટણીની ઘોષણા શાસક દ્વારા જ્યારે વડાપ્રધાન તેવી સલાહ આપે ત્યારે કરવામાં આવે છે. સંસદની કોઇ ઓછામાં ઓછી અવધિ નહી હોવા છતાં [[સંસદીય કાયજો 1911|સંસદીય કાયદા (૧૯૧૧)]]માં નવી ચુંટણી અગાઉની સામાન્ય ચુંટણીના પાંચ વર્ષમાં થવી જોઇએ તેવું કરવાની જરૂર છે. 

યુકેના ત્રણ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રાજકીય પક્ષોની યાદી #યુનાઇટેડ કિંગડમમાં મોટા રાજકીય પક્ષો|મોટા રાજકીય પક્ષો]] [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર પાર્ટી]], [[બચાવ પક્ષ (યુકે)|કંઝર્વેટિવ પાર્ટી]] અને [[ઉદાર ડેમોક્રેટિક સભ્ય|લિબરલ ડેમોક્રેટ્સ]] છે, જેમણે [[યુનાઇટેડ કિંગડમ સામાન્ય ચુંટણી, 2005|2005ની સામાન્ય ચુંટણી]]માં હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં ઉપલબ્ધ 646 બેઠકોમાંથી 616 બેઠકો જીતી લીધી હતી. મોટા ભાગની બાકીની બેઠકો એવા પક્ષો જેમ કે [[સ્કોટ્ટીશ નેશનલ પક્ષ|સ્કોટ્ટીશ નેશનલ પાર્ટી]] (ફક્ત સ્કોટલેન્ડ), [[પ્લેઇડ સાયમ્રુ]] (ફક્ત વોલ્સ) અને [[ડેમોક્રેટિક યુનિયનીસ્ટ પક્ષ|ડેમોક્રેટિક યુનિયનીસ્ટ પાર્ટી]], [[સોશિયલ ડેમોક્રેટિક એન્ડ મજૂર પક્ષ|સોશિયલ ડેમોક્રેટિક અને લેબર પાર્ટી]], [[અલ્સ્ટર યુનિયનીસ્ટ પાર્ટી|અલ્સ્ટર યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી]] અને [[સિન ફેઇન]] (ફક્ત ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, જોકે સિન ફેઇન [[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|આયર્લેન્ડ]]માં પણ ચુંટણી લડે છે)દ્વારા જીતવામાં આવી હતી કે જે યુકેના એક જ ભાગમાં ચુટણી લડતા હતા. પાર્ટીની નીતિના અનુસાર સિન ફેઇનના ચુંટાયેલા કોઇ સંસદ સભ્યએ તેમના મતવિસ્તાર વતી બોલવા માટે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં હાજરી આપી ન હતી, સંસદ સભ્યએ શાસક સમક્ષ રાજ્ય નિષ્ઠાના સોગંધ લેવાની જરૂર પડે છે. 
&lt;ref&gt;જોકે, પ્રવર્તમાન પાંચ સિન ફેઇન સંસદસભ્યોએ 2002થી ઓફિસો અને વેસ્ટમિનીસ્ટર પાસે ઉપલબ્ધ સવલતોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. {{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1771635.stm |title=Sinn Fein moves into Westminster|publisher=BBC|date=21 January 2002|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[યુરોપીયન સંસદ]]ની ચુંટણી માટે યુકે પાસે હાલમાં ૭૨ એમઇપી છે, જે ૧૨ [[મતદાન પદ્ધતિ #એક કરતા વધુ વિજેતા પદ્ધતિ|એક કરતા વધુ સભ્ય]] મતવિસ્તારમાંથી ચુંટાઇ આવ્યા છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/vote2004/euro_uk/html/front.stm યુરોપીયન ચુંટણી: યુનાઇટેડ કિંગડમ પરિણામ ] બીબીસી સમાચાર, 14 જૂન, ૨૦૦૪.&lt;/ref&gt;. યુકેના [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીય સંઘ]]ના સભ્યપદને લીધે સાર્વભૌમત્વ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. &lt;ref name=&quot;Times20050914&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |title=Europe Wins The Power To Jail British Citizens |publisher=The Times |date=14 September 2005 |dateformat=dmy |access-date=20 October 2008 |archive-date=7 ઑક્ટોબર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007145712/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== રાષ્ટ્રીય વહીવટની સોંપણી ===
[[ચિત્ર:Edinburgh Scottish Parliament01 2006-04-29.jpg|thumb|સ્કોટ્ટીશ સંસધ સ્કોટલેન્ડની રાષ્ટ્રીય ધારાસભ છે. ]]
[[ચિત્ર:Stormont Parliamentary Building 01.JPG|thumb|સ્ટોરમોન્ટ, બેલફાસ્ટમાં સંસદની ઇમારતો, વિધાનસભાની બેઠક]]

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]] અને [[વોલ્સ]] એમ દરેક પાસે તેની પોતાની [[એક્ઝિક્યુટિવ (સરકાર)|સરકાર કે એક્ઝિક્યુટિવ]] છે, જેનું સંચાલન [[પ્રથમ પ્રધાન]] અને [[અવક્રાંતિ|સોંપણી કરાયેલ]] [[અનેક ધારાસભાઓ દ્વારા ઘડાયેલ|એક ગૃહ ધરાવતા]] ધારસભા દ્વારા કરવામાં આવે છે.ઇંગ્લેંડ, યુનાઇટેડ કિંગડમનો સૌથી મોટો દેશ છે, જેની પાસે સોંપણી કરાયેલ એક્ઝિક્યુટિવ કે ધારાસભા નથી અને દરેક મુદ્દે તેનો વહીવટ અને નિયમન સીધું જ યુકે સરકાર અને સંસદ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિએ બહુચર્ચીત [[વેસ્ટ લોથીયન પ્રશ્ન|વેસ્ટ લોથીયન પ્રશ્નો]]માં વધારો કર્યો છે, જેમાં ઇંગ્લેડ કે જેનું સંચાલન સોંપણી કરાયેલ તેમના પોતાના મતવિસ્તાર દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે તેને સંબંધિક બાબતો પર ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સના એમપી કેટલીકવાર નિર્મણયાત્મક&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/3432767.stm|title=Scots MPs attacked over fees vote|publisher=BBC News|date=27 January 2004|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; રીતે મત આપી શકે છે તે અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/talking_politics/82358.stm|title=UK Politics: Talking Politics The West Lothian Question|publisher=BBC News|date=1 June 1998|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટ્ટીશ સરકાર]] અને [[સ્કોટ્ટીળ સંસદ|સંસદ]] પાસે ખાસ કરીને યુકે સંસદ સુધી [[અનામત બાબતો|સીમીત]] ન હોય તેવી કોઇપણ બાબત અંગેની વ્યાપક સત્તા છે, જેમાં [[સ્કોટલેન્ડમાં શિક્ષણ|શિક્ષણ]], [[એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ|આરોગ્યસંભાળ]], [[સ્કોટ કાયદો]] અને [[સ્કોટલેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|સ્થાનિક સરકાર]]નો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm|title=Scotland's Parliament - powers and structures|publisher=BBC News|date=8 April 1999|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; [[સ્કોટ્ટીશ સંસદ ચુંટણી, 2007|2007ની ચુંટણી]]માં થયેલા તેમના વિજયને પગલે [[સ્કોટ્ટીશ સ્વતંત્રતા|સ્વતંત્રતા તરફી]] [[સ્કોટ્ટીશ પાર્ટી|એસએનપી]]એ લઘુમતી [[ત્રીજી સ્કોટ્ટીશ સંસદની સરકાર|સરકાર]]ની રચના તેમના નેતા [[એલેક્સ સાલમોન્ડ]] સાથે કરી હતી, જે [[સ્કોટલેન્ડના પ્રથમ પ્રધાન|સ્કોટલેન્ડના સૌપ્રથમ પ્રધાન]] બન્યા હતા. જ્યારે યુનિયન તરફી પાર્ટીઓએ એક વિકલ્પ તરીકે [[સ્કોટ્ટીશ સ્વતંત્રતા]]ને બાદ કરતા વધારાની સત્તા સોંપણી માટેના કેસની ચકાસણી કરવા [[સ્કોટલેન્ડ ફરજ સોપણીમાં પંચ|કમિશન]]ની રચના કરીને એસએનપીની ચુંટણીની સફળતાને પ્રતિભાવ આપ્યો હતો. 

વોલ્સ એસેમ્બલી ગવર્નમેન્ટ અને [[વોલ્સ માટેની રાષ્ટ્રીય વિધાનસભા|નેશનલ એસેમ્બલી ફોર વોલ્સ]] પાસે સ્કોટલેન્ડની ફરજ સોંપણી તુલનામાં[[વોલ્સ કાયદો 2006ની સરકાર |વોલ્સ સરકાર કાયદો ૨૦૦૬ પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં મર્યાદિત સત્તા હતી&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |title=Structure and powers of the Assembly |publisher=BBC News |date=9 April 1999|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;, હવે વિધાનસભા ]][[કાયદાની રચના સ્પર્ધાત્મકતા આદેશ|લેજિસ્લેટિવ કોમ્પીટન્સી ઓર્ડર]] મારફતે કેટલાક મુદ્દે કાયદાઓ ઘડી શકે છે, જેને વિવિધ કેસને આધારે મંજૂરી આપી શકાય.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2007/jul/16/wales.devolution |title=What powers does the Welsh Assembly have? |publisher=Guardian |date=16 July 2007|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; 2007ની ચુટણીના થોડા સપ્તાહો બાદ બાદ લઘુમતીના ટૂંકા ગાળાના વહીવટ બાદ જ્યારે [[પ્લેઇટ સાયમ્રુ|પ્લેઇડ સામ્રુ]] પ્રથમ પ્રધાન [[હોદ્રી મોર્ગન|ર્હોદ્રી મોર્ગન]]ની સતત આગેવાની હેઠળ [[વોલ્સ માટેની ત્રીજી રાષ્ટ્રીય વિધાનસભાની સરકાર|યુતિ સરકાર]] [[વોલ્સ મજૂર પક્ષ|લેબર]] જોડાયા હતા તેના પગલે પ્રવર્તમાન [[વેલ્શ વિધાનસભા સરકાર|વેલ્શ એસેમ્બલી સરકાર]]ની રચના થઇ હતી. 

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વિધાનસભા|વિધાનસભા]] પાસે સ્કોટલેન્ડને જે સોંપણી કરાયેલ છે તેને બંધ કરવાની સત્તા છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ]] હાલમાં પ્રથમ પ્રધાન [[પીટર રોબિન્સોન (રાજકારણી)|પીટર રોબિન્સન]], ([[ડેમોક્રેટિક યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી]]) અને નાયબ પ્રથમ પ્રધાન [[માર્ટિન મેકગિનેસ|માર્ટીન મેકગિનેસ]] ([[સિન ફેઇન]]) દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;northernireland1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm |title=Devolved Government - Ministers and their departments |publisher=Northern Ireland Executive |dateformat=dmy |access-date=17 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822230925/http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm |archive-date=22 ઑગસ્ટ 2007 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== સ્થાનિક સરકાર ===
[[ચિત્ર:ManchesterTownHall OwlofDoom.jpg|thumb|માંન્ચેસ્ટર ટાઉન હોલ, જેનો ઉપયોગ માન્ચેસ્ટરનીસ્થાનિક સંભાળ માટે થતો હતો, તે વિક્ટોરીયન યુગ ગોથીક પુનઃસજીવન આર્કિટેક્ચરનું ઉદાહરણ છે. ]]

યુનાઇટડે કિંગડમના દરેક દેશ પાસે અગાઉ યુનાઇટેડ કિંગડમ કેવું હતું તેની યાદી સાથે સ્થાનિક સરકારની અલગ પદ્ધતિ છે. 19મી સદી સુધી તે વ્યવસ્થાઓમાં નાનો ફેરફાર હતો પરંતુ, ત્યારથી ભૂમિકા અને કાર્યોનો સતત વિકાસ થતો આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;barlow&quot;&gt;બારલો, આઇ., ''મેટ્રોપોલિટન મહાનગરીય સરકાર'' , (1991)&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં આ ફેરફારે સ્થાન એકસમાન રીતે લીધુ ન હતું અને સ્કોટલેન્ડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સ્થાનિક સરકારને સત્તાની સોંપણીનો અર્થ એવો થાય છે કે ભવિષ્યના ફેરફારો એકસમાન હશે નહી. 

[[ઇંગ્લેંડમાં સ્થાનિક સરકાર]]નું ઓર્ગેનાઇઝેશન જટિલ છે, કેમ કે કાર્યોની વહેંચણી સ્થાનિક વ્યવસ્થાઓને આધારે અલગ પડે છે. [[ઇંગ્લેંડ]]માં સ્થાનિક સરકારને લાગેવળગતા કાયદાઓ યુકે સંસદ અને [[તેણી મેજસ્ટીની સરકાર|યુનાઇટેડ કિંગડમની સરકાર]] દ્વારા નક્કી થાય છે કેમ કે ઇંગ્લેંડ પાસે પોતાની અલાયદી સંસદ નથી.અપર ટાયર ઇંગ્લેંડના પેટાવિભાગો નવ [[ઇંગ્લેંડના પ્રદેશો|સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો]] અથવા યુરોપીયન સંઘ સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gos.gov.uk/national/|publisher=gos.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=31 July 2008|title=Welcome to the national site of the Government Office Network|archive-date=16 મે 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516181202/http://www.gos.gov.uk/national/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; એક પ્રદેશ [[ગ્રેટર લંડન સત્તા|ગ્રેટર લંડન]] [[ગ્રેટર લંડન ઓથોરિત લોકમત, 1998|લોકમત]]માં દરખાસ્ત માટે લોકપ્રિય ટેકા માટે સીધી રીતે ચુંટાયેલ વિધાનસભા અને મેયર 2000ની સાલથી ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|title=A short history of London government|publisher=www.london.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=4 October 2008|archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035814/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|archive-date=7 જાન્યુઆરી 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; એવો ઇરાદો રાખવામાં આવ્યો હતો કે અન્ય રાજ્યોને પણ તેમી પોતાની ચુંટાયેલ પ્રાદેશિક વિધાનસભા આપવામાં આવશે પરંતુ [[ઉત્તરીય ઇંગ્લેંડ સોંપણી લોકમત, 2004|2004માં લોકમત]]માં ઉત્તર પૂર્વ પ્રદેશમાં સૂચિત વિધાનસભા તેનો અસ્વીકાર કરવામાં આવતા તે ખ્યાલ આગળ ધપતા અટકી ગયો હતો.&lt;ref&gt;&quot;સરકાર હવે સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં કરેલી સત્તાસોંપણીને પ્રદર્શિત કરવા ઇંગ્લેંડમાં આઠ અને નવ પ્રાદેશિક વિધાનસભાઓનું સર્જન કરવા તેની બાર વર્ષ જૂની યોજના વિખેરી નાખે તેવી ધારણા છે. &quot;{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|title=Prescott's dream in tatters as North East rejects assembly|dateformat=dmy|access-date=15 February 2008|publisher=The Times|archive-date=25 મે 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; પ્રાદેશિક સ્તરથી નીચે લંડનમાં ૩૨ જેટલા [[લંડન બોરોઘ]]નો સમાવેશ થાય છે અને બાકીના ઇંગ્લેંડમાં ક્યાં તો [[ઇંગ્લેંડના મહાનગર અને મહાનગર સિવાયના દેશો|કાઉન્ટી કાઉન્સીલ્સ]] અને જિલ્લા કાઉન્સીલ્સ અથવા [[એકતા સત્તા|એકરૂપ સત્તાઓ]]નો સમાવેશ થાય છે. એક જ સભ્યના વોર્ડમાં [[ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધ પોસ્ટ|ફર્સ્ટ પા્ટ ધી પોસ્ટ]] અથવા એક કરતા વધુ સભ્યોના વોર્ડમાં [[એક કરતા વધુ સભ્યોની બહુમતીવાળી પદ્ધતિ|એક કરતા વધુ સભ્યની બહુમતી પદ્ધતિ]]થી સલાહકારોની ચુંટણી થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|title=Local Authority Elections|publisher=Local Government Association|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=18 જાન્યુઆરી 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118195001/http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ઉત્તર આયર્લેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1973થી સ્થાનિક સરકાર]] ૨૬ જિલ્લા કાઉન્સીલમાં સમાયેલી છે, દરેકની ચુંટણી [[એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવો મત|એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત]] દ્વારા કરવામાં આવી છે જેમની સત્તા કચરો ભેગો કરવો, કૂતરાઓને અંકુશમાં રાખવા અને બગીચાઓ અને સ્મશાનની જાળવણી જેવી સેવાઓ સુધી સીમીત છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm|title=NI local government set for shake-up|publisher=BBC|date=18 November 2005|dateformat=dmy|access-date=15 October 2008}}&lt;/ref&gt;જોકે, ૧૩ માર્ચ 2008ના રોજ એક્ઝિક્યુટિવ પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થાને બદલાવવા માટે ૧૧ નવી કાઉન્સીલની રચના કરવાની દરખાસ્ત પર &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|title=''Foster announces the future shape of local government''|publisher=NI Executive|dateformat=dmy|access-date=20 October 2008|archive-date=25 જુલાઈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;અને હવે પછીની સ્થાનિક ચુંટણી આ બાબતને ટેકો મળી રહે તે માટે ૨૦૧૧ સુધી મુલતવી રખાશે તેની પર સંમત થયા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|title=Local Government elections to be aligned with review of public administration|publisher=www.nio.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=2 August 2008|archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217174725/http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટલેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|સ્કોટલેન્ડમાં રહેલી સ્થાનિક સરકાર]]ને [[સ્કોટલેન્ડના પેટાવિભાગો|૩૨ કાઉન્સીલ વિસ્તારો]] કે જેમાં કદ અને વસતી એમ બન્ને રીતે બહોળો ફરક છે તેના આધારે વહેંચવામાં આવી છે. [[ગ્લાસગો]], એડિનબર્ગ, [[એબરડીન|એબર્ડન]] અને [[ડંડી|ડૂંડી]]ના શહેરો [[હાઇલેન્ડ કાઉન્સીલ વિસ્તારનું રાજકારણ|હાઇલેન્ડ કાઉન્સીલ]]ની જેમ અલગ કાઉન્સીલ વિસ્તારો છે, જેમાં સ્કોટલેન્ડનો ત્રીજા ભાગના વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તેમાં ફક્ત ૨૦૦,000થી વધુ માણસો છે.ઓથોરિટીમાં જે સત્તા આપવામાં આવી છે તેનું સંચાલન ચુંટાયેલ સલાહકારો દ્વારા થાય છે, જેમાંથી તેઓ હાલમાં ૧,૨૨૨&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|title=STV in Scotland:Local Government Elections 2007|publisher=Political Studies Association|format=PDF|dateformat=dmy|access-date=2 August 2008|archive-date=20 માર્ચ 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/5xJnMrHvK?url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; છે, તેમાંના દરેકને અલ્પ કાલીન વેતન ચૂકવવામાં આવે છે.ચુંટણીઓ એક કરતા વધુ સભ્યો ધરાવતા વોર્ડમાં [[એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવો મત|એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત]] દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જે ક્યાંતો ત્રણ અથવા ચાર સલાહકારોને ચુંટી કાઢે છે.દરેક કાઉન્સીલ [[પ્રોવોસ્ટ (સિવીલ)|પ્રોવોસ્ટ]] અથવા [[ખુરશી (સત્તાવાર)|કન્વીનર]]ની કાઉન્સીલની ખુરશી સંભાળવા માટે અને જે તે વિસ્તારના અગ્રણી તરીકે કાર્ય કરવા ચુંટી કાઢે છે. [[સલાહકાર|સલાહકારો]]ને [[સ્કોટલેન્ડ માટે સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિશન|સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિશન ફોર સ્કોટલેન્ડ]] દ્વારા લાગુ પાડવામાં આવેલી [[બ્લોગર્સ માટેની આચાર સંહિતા|આચાર સંહિતા]]ને અનુસરવાની હોય છે. &lt;ref&gt;જાહેર જીવન માળખામાં નૈતિક ધોરણો: {{cite web |title=Ethical Standards in Public Life |url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |publisher=The Scottish Government |access-date=2008-10-03 |archive-date=2014-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141211075152/http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક સત્તાનું પ્રતિનિધિઓનું એસોસિયેશન [[સ્કોટ્ટીશ સ્થાનિક સત્તામંડળનું સંમેલન|કોન્વેન્શન ઓફ સ્કોટ્ટીશ લોકલ ઓથોરિટીઝ]] (કોલસા) હોય છે. 

[[વોલ્સમાં સ્થાનિક સરકાર|વોલ્સ સ્થિત સ્થાનિક સરકાર]]માં ૨૨ સમાન સત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં કાર્ડિફ્ફ, [[સ્વાનસી]] અને [[ન્યુપોર્ટ]] શહેરોનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમના પોતાના અધિકારની રુએ અલગ સમાન સત્તા છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en Local Authorities|title=Local Authorities in Wales|publisher=new.wales.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=31 July 2008|archive-date=30 મે 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530004428/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ચુંટણીઓ દર વર્ષે [[ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધ પોસ્ટ|ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધી પોસ્ટ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx Local government elections in Wales|title=How do I vote?|publisher=www.aboutmyvote.co.uk|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=19 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081019215436/http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; દ્વારા યોજવામાં આવે છે, જેમાંની તાજેતરમાં જ મે 2008મા યોજાઇ હતી. [[વેલ્શ સ્થાનિક સરકાર એસોસિયેશન|વેલ્સ લોકલ ગવર્નમેન્ટ એસોસિયેશન વોલ્સ]] સ્થિત સ્થાનિક સત્તાના હિતો પ્રદર્શિત કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wlga.gov.uk/|title=Welsh Local Government Association|publisher=Welsh Local Government Association|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=11 નવેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081111154039/http://www.wlga.gov.uk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== વિદેશી સંબધો અને સશસ્ત્ર દળો ==
[[ચિત્ર:HMS Illustrious 1.jpg|thumb|right|એચએમએસ ''નામાંકિત'' -રોયલ નેવીના અનેક ''અજેય''માંનો એક વર્ગનો એરક્રાફ્ટ કેરિયર]]
[[ચિત્ર:Trident II missile image.jpg|thumb|રોયલ નેવીના વાનગાર્ડ વર્ગના સબમરીનમાંના એક એવ ટ્રાઇડન્ટ ૨ એમઆઇઆરવી એસએલબીએમની અજમાયશી શરૂઆત]]
[[ચિત્ર:Eurofighter-1.jpg|thumb|right|રોયલ એર ફોર્સના યૂરોફાઇટર ટાયફૂન -એડવાન્સ્ડ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ]]

[[સંયુક્ત રાષ્ટ્રો સુરક્ષા સમિતિ|યુનાઇટેડ કિંગડમ યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ]]નું કામયી સભ્ય છે, તેમજ [[જી8|જી૮]], [[નાટો]], [[ઓઇસીડી.|ઓઇસીડી]], [[ડબ્લ્યુટીઓ]], [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ]]નું સભ્ય છે અને [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીયન સંઘ]]નું સભ્ય રાજ્ય છે. યુકેનું મહત્વનું નોંધપાત્ર જોડાણ તેના [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]] સાથેના [[ખાસ સંબંધ]] છે.યુએસ અને [[યુરોપ]] સિવાય બ્રિટનના ગાઢ જોડાણમાં કોમનવેલ્થ નેશન્સ અને અન્ય જેમ કે [[જાપાન]]નો સમાવેશ થાય છે.બ્રિટનની વૈશ્વિક હાજરી અને તેનો પ્રભાવ તેના વ્યાપારી સંબંધો અને તેના સશસ્ત્ર દળો દ્વારા વધુ વિશાળ બન્યો છે, જે આશરે એંસી લશ્કરી ઇન્સ્ટોલેશન્સ અને વિશ્વમાં અન્ય ડિપ્લોયમેન્ટ કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpowereurope.eu/|title=Global Power Europe|publisher=Globalpowereurope.eu|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008|archive-date=3 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003231050/http://www.globalpowereurope.eu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;લશ્કર, [[નૌકા સેવા|નેવી]] અને [[રોયલ હવાઇ દળ|એર ફોર્સ]] સામૂહિક રીતે બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો તરીકે ઓળખાય છે. ત્રણ દળોનું સંચાલન[[સંરક્ષણ મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણ મંત્રાલય]] દ્વારા થાય છે અને [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંરક્ષણ કાઉન્સીલ|સંરક્ષણ કાઉન્સીલ]] દ્વારા તેની પર અંકુશ રાખવામાં આવે છે તેમજ તેના અધ્યક્ષપદે [[સંરક્ષણ મંત્રાલય માટેના સંરક્ષણના રાજ્ય સચિવ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણના રાજ્ય સચિવ]] હોય છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ અનેક ટેકનોલોજીકલી એડવાન્સ ક્ષેત્રોમાંનું એક ધરાવે ચે અને વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ તાલીમ પામેલ સશસ્ત્ર દળ ધરાવે છે. યુકે [[સક્રિય દળની સંખ્યાના આધારે દેશોની યાદી|માનવશક્તિ]]ની દ્રષ્ટિએ 27મું સૌથી મોટું લશ્કર ધરાવવા છતાં [[સંરક્ષણ મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણ મંત્રાલય]] સહિતના સ્ત્રોતો અનુસાર યુકે વિશ્વમાં ત્રીજું સૌથી વધુ [[લશ્કરી ખર્ચના આધારે દેશોની યાદી|લશ્કરી ખર્ચ]] ધરાવે છે. હાલમાં કુલ સંરક્ષણ ખર્ચ કુલરાષ્ટ્રીય જીડીપીના ૨.૫ ટકા જેટલું છે[[કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન|GDP]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/Organisation/KeyFactsAboutDefence/DefenceSpending.htm |title=Defence Spending|publisher=MOD|dateformat=dmy|access-date=6 January 2008}}&lt;/ref&gt; ધ રોયલ નેવી [[બ્લ્યુવોટર નેવી|બ્લ્યુ વોટર નેવી]] છે, જે [[ફ્રેંચ નેવી]] અને [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ નૌકાદળ|યુનાઇટેડ સ્ટેટસ નેવી]]ની સાથે હાલમાં અનેક થોડામાંનું એક છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|title=The Royal Navy: Britain’s Trident for a Global Agenda - The Henry Jackson Society|publisher=Henry Jackson Society|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008|archive-date=13 ઑક્ટોબર 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013070014/http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;બે નવા [[સુપર કેરિયર|સુપરકેરિયર]] કદના [[રાણી એલિઝાબેથ વર્ગનું એરક્રાફ્ટ કેરિયર|એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ]] ખરીદવા માટે ૩ જુલાઇ 2008ના રોજ સંરક્ષણ મંત્રાલયે ૩.૨ અબજ ડોલરના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7486683.stm|title=£3.2bn giant carrier deals signed|publisher=BBC News|date=3 July 2008|dateformat=dmy|access-date=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમ [[પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતા રાજ્યોની યાદી|પાંચ ઓળખી કઢાયેલા દેશો]]માંનો એક દેશ છે, જેની પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો છે, તેમજ [[વાનગાર્ડ ક્લાસ સબમરીન]] આધારિત [[ટ્રાઇડન્ટ મિસાઇલ|ટ્રાઇડન્ટ ૨]] બોલેસ્ટિક મિસાઇલ સિસ્ટમ ધરાવે છે. 

બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો પર યુનાઇટેડ કિંગડમ અને તેના [[બ્રિટીશ વિદેશી પ્રદેશો|વિદેશી પ્રદેશો]]ના રક્ષણની જવાબદારી છે, જે યુનાઇટડ કિંગડમની વૈશ્વિક સલામતી હિતોને પ્રોત્સાહન આપે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ રાખવાના પ્રયત્નોને ટેકો આપે છે. તેઓ [[NATO|એલાઇડ રાપીડ રિયેક્શન કોર્પસ તેમજ]] [[ફાઇવ પાવર ડિફેન્સ એરેન્જમેન્ટસ|ફાઇવ પાવર ડિફેન્સ એરેન્જમેન્ટ]]સ [[રિમપેક]] અને અન્ય વૈશ્વિક યુતિ કાર્યો સહિત [[નાટો]]માં સક્રિય અને નિયમિત ભાગીદાર છે. વિદેશી રક્ષક લશ્કર અને સવલતો [[ઇશુ ખ્રિસ્તનું આઇસલેન્ડ|એસે્સન આઇલેન્ડ]], [[બેલીઝનું લશ્કર|બેલિઝ]], [[બ્રુનેઇ સ્થિત લશ્કરી દળો|બ્રુનેલ]], [[બ્રિટીશ આર્મી ટ્રેઇનીંગ સફિલ્ડ|કેનેડા]], [[ડાઇગો ગાર્સીયા|ડિગો ગ્રેસીયા]], ધી [[ફોકલેન્ડ આઇસલેન્ડનું લશ્કર|ફાકલેન્ડ આઇલેન્ડઝ]], [[બ્રિટીશ દળો જર્મની|જર્મની]], [[બ્રિટીશ દળો જિબ્રાલ્ટર|જિબ્રાલ્ટર]], [[કેન્યા]], [[સાર્વભૌંમ પાયાના વિસ્તારો|સાયપ્રસ]] અને [[કતાર]] રાખવામાં આવે છે. &lt;ref name=&quot;Facilities&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=raf%20diego%20garcia&amp;ALL=RAF&amp;ANY=&amp;PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=&amp;SPEAKER=&amp;COLOUR=red&amp;STYLE=s&amp;ANCHOR=50221w33.html_spnew0&amp;URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0|title=House of Commons Hansard|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;2005માં બ્રિટીશ લશ્કરે 102,440, એર ફોર્સની 49,210 અને નેવીની 36,320ની તાકાત દર્શાવી હતી. &lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.mod.uk/NR/rdonlyres/6FBA7459-7407-4B85-AA47-7063F1F22461/0/modara_0405_s1_resources.pdf Annual Reports and Accounts 2004-05]|1.60&amp;nbsp;MB}}. સંરક્ષણ મંત્રાલય૧૪ મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલું &lt;/ref&gt;

[[યુનાઇટેડ કિંગડ્મ ખાસ દળો|યુનાઇટેડ કિંગડમ ખાસ દળો]] જમીન અને સમુદ્રના [[આંતકવાદ નિયંત્રણ|આંતકવાદ નાથવા]] અને [[પાણી અને જમીનમાં યુદ્ધ કરવું|ઉભયચર પ્રવૃત્તિઓ]] નાથવા માટે ઝડપી, મોબાઇલ અને લશ્કરી પ્રતિભાવ માટે તાલીમ પામેલી ટુકડીઓ પણ પૂરી પાડે છે અને ઘણી વાર ગુપ્ત અને વેશપલ્ટા જેવા કાર્યોની પણ જરૂર પડે છે. તદુપરાંત કાયમી લશ્કરને ટેકા માટે અનામત દળો પણ ઉપલબ્ધ છે. તેમાં [[પર્વતીય લશ્કર|ટેરિટોરીયલ આર્મી]], [[રોયલ નેવલ રિઝર્વ]], [[રોયલ મરિન રિઝર્વ|રોયલ મરિન્સ રિઝર્વ]] અને [[રોયલ ઓક્ઝીલરી એર ફોર્સ]]નો સમાવેશ થાય છે.આમ કુલ સક્રિય અને અનામત ફરજ પરની લશ્કરી વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યા આશરે ૪૨૯,500ને એંસી જેટલા દેશોમાં મૂકવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ કિંગડમની લશ્કરી ક્ષમતા હોવા છતાં, તાજેતરની વ્યવહારીક સંરક્ષણ નીતિએ એવી ધારણા વ્યક્ત કરી છે કે અત્યંત જરૂર હોય તેવા ઓપરેશન યુતિના એક ભાગની જે હાથ ધરવામાં આવશે.&lt;ref&gt;રાષ્ટ્રીય આંકશાસ્ત્ર ઓફિસ ''યુકે 2005: યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને નોર્ધન આયર્લેન્ડની સત્તાવાર યરબુક'' , પી. 89 &lt;/ref&gt; [[ઓપરેશન પાલીસર|સિયેરા લિયોનમાં દરમિયાનગીરી]], [[બોસ્નીયન યુદ્ધ|બોસ્નીયા]], [[કોસોવો યુદ્ધ|કોસોવો]], [[અફઘાનિસ્તાન]] અને [[ઓપેરશન ટેલિક|ઇરાક]]માં ઓપરેશનને એક બાજુ રાખીને આ તમામ બાબતને એક આધાર તરીકે લેવામાં આવશે. ખરેખર છેલ્લું યુદ્ધ કે જેમાં બ્રિટીશ લશ્કર એકલા હાથે લડ્યં હતું તે 1982નું [[ફોકલેન્ડ યુદ્ધ|ફાકલેન્ડ યુદ્ધ]] હતું, જેમાં તેનો વિજય થયો હતો.

== કાયદો અને ફોજદારી ન્યાય ==
{{main|Law of the United Kingdom}}
[[ચિત્ર:Royal courts of justice.jpg|thumb|ધી રોયલ કોર્ટસ ઓફ જસ્ટિસ ઓફ ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ ]]
[[યૂનિયન સંધિ|યુનિયન સંધિ]]ના આર્ટિકલ ૧૯ સાથે અગાઉના સ્વતંત્ર દેશોના રાજકીય યુનિયન દ્વારા સર્જવામાં આવેલી હોવાથી યુનાઇટેડ કિંગડમ એકમાત્ર કાનૂની વ્યવસ્થા ધરાવતો નથી, જે સ્કોટલેન્ડની અલગ કાનૂની વ્યવસ્થા અસ્તિત્વમા હોવાની બાંયધરી આપે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706|publisher=www.scotshistoryonline.co.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=27 મે 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આજે યુકે પાસે ત્રણ સ્પષ્ટ [[વિશ્વની કાયદેસરની પદ્ધતિ|કાનૂની પદ્ધતિ]] છેઃ [[ઇંગ્લીશ કાયદો]], [[કોર્ટસ ઓફ નોર્ધન આયર્લેન્ડ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો]] અને [[સ્કોટસનો કાયદો|સ્કોટ્સ કાયદો]]. તાજેતરના બંધરણીય ફેરફારને કારણે [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સુપ્રીમ કોર્ટ|સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ યુનાઇટેડ કિંગડમ]] જોઇ શકાશે જે ઓક્ટોબર 2009માં અસ્તિત્વમાં આવે જે [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]]ની એપેલેટ કમિટીના અપીલ કાર્યો હાથ પર લેશે.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom]|252&amp;nbsp;KB}},બંધારણીય બાબતોનો વિભાગ.૨૨ મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરેલું.&lt;/ref&gt; [[ગુપ્ત કાઉન્સીલની ન્યાયિક સમિતિ|જ્યુડિશીયલ કમિટી ઓફ પ્રિવી કાઉન્સીલ]] કે જેમાં [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] જેવા સમાન સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે તે વિવિધ કોમનવેલ્થ દેશો, યુકે ઓવરસીઝ અને બ્રિટીશ ક્રાઉન ડિપેન્ડસીઝ માટે સૌથી વધુ અપીલ ધરાવતી કોર્ટ છે. 

=== ઇંગ્લેડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ===
[[ઇંગ્લીશ કાયદો]] અને [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ]] અને [[કોર્ટસ ઓફ નોર્ધન આયર્લેન્ડ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો]] એમ બન્નેમાં લાગુ પડે તે જે [[common law|સમાન કાયદા]]ના સિદ્ધાંતને આધારે છે. સમાન કાયદાનો હેતુ એ છે કે કાયદો [[કોર્ટ]]માં બેસનાર [[જજ]] દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેઓ તેમની સામે રહેલી બાબત પર તેમની સામાન્ય બુદ્ધિ અને [[ચૂકાદો|પ્રિસીડન્ટ]] (''[[સ્ટેર ડિસીસિસ|સ્ટેર ડિસીસીસ]]'' )ની જાણકારી લાગુ પાડે છે. [[કોર્ટસ ઓફ ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ|કોર્ટ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ]]નું સંચાલન સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ જ્યુડીકેચર ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં [[કોર્ટ ઓફ અપીલ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ|કોર્ટ ઓફ અપીલ]], [[હાઇ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ|હાઇ કો્ટ ઓફ જસ્ટીસ]] (સિવીલ કેસ માટે) અને [[ક્રાઉન કોર્ટ]] (ફોજદારી કેસો માટે)નો સમાવેશ થાય છે. [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] (સામાન્ય રીતે ફક્ત ધી હાઉસ ઓપ લોર્ડઝ તરીક ઓળખવામાં આવે છે) એપેલેટ કમિટી હાલમાં [[ઇંગ્લેંડ]], [[વોલ્સ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]માં ફોજદારી અને સિવીલ એમ બન્ને કેસો માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ છે અને જે કોઇ પણ તે નિર્ણય લે તે અન્ય સ્થળોએ આવેલી ઉપલી નીચલી કોર્ટને બંધનકર્તા રહેશે. ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 1981અને 1995ના ગાળામાં ગુન્હાખોરીમાં વધારો થયો હતો, એટલા ઊંચા દરથી 1995થી ૨૦૦૭/8માં એકંદરે ૪૮ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7511192.stm |title=Police-recorded crime down by 9% |publisher=BBC News |date=17 July 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ગુન્હાખોરીના દરમાં ઘટાડો થયો હોવા છતા [[ઇંગ્લેડ અને વોલ્સની જેલની વસતી|ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં જેલની વસતી]] સમાન ગાળા દરમિયાનમાં લગભગ બમણી એટલે કે ૮૦,૦૦૦ કરતા વધુ હતી જે ઇંગ્લંડ અને વોલ્સને પશ્ચિમ યુરોપમાં જેલમાં પુરવાની સંખ્યા દર ૧૦૦,૦૦૦એ 147નો ઊંચા દર થઇ ગયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7235438.stm|title=New record high prison population|publisher=BBC News|date=8 February 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; [[તેણી મેજેસ્ટીની જેલ સેવા|હર મેજેસ્ટીઝ પ્રિઝન સર્વિસ]] કે જે [[ન્યાય મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|ન્યાય મંત્રાલય]]ને અહેવાલ આપે છે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમા આવેલી તમામ [[જેલ|જેલો]]નું સંચાલન કરે છે.

=== સ્કોટલેન્ડ ===
[[ચિત્ર:High Court of Justiciary.jpg|thumb|ધી હાઇકોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી – સ્કોટલેન્ડની વડી ફોજદારી કોર્ટ.]]
[[સ્કોટનો કાયદો|સ્કોટ્સ કાયદો]], વર્ણસંકર પદ્ધતિ કે જે સમાન કાયદો અને [[નાગરિક કાયદો (કાયદેસરની પદ્ધતિ)|સિવીલ કાયદા]]ના સિદ્ધાંતો એમ બન્ને પર આધારિત છે, જે [[સ્કોટલેન્ડ]]માં લાગુ પડે છે. સિવીલ કેસ માટે મુખ્ય કોર્ટ [[કોર્ટ ઓફ સેશન]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|title=Court of Session - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=25 મે 2012|archive-url=https://archive.today/20120525195153/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;અને ફોજદારી કેસો માટે [[હાઉકોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી|હાઇ કોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી]] છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|title=High Court of Justiciary - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=5 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://archive.today/20120805180111/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ (સામાન્ય રીતે ફર્ત ધી હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ તરીકે ઉલ્લેખ થાય છે)એપેલેટ કમિટી હાલમાં સ્કોટ્સ કાયદા હેઠળ અપીલ માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ તરીકે સેવા આપે છે, જેમાં કોર્ટ ઓફ સેશનથી અપીલ માટેની રજા સામાન્ય નિયમમાં જરૂરી નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm|title=House of Lords - Practice Directions on Permission to Appeal|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=22 June 2009}}&lt;/ref&gt; [[શેરિફ કોર્ટ|શેરિફ્ફ કોર્ટ]] મોટા ભાગના સિવીલ અને ફોજદારી કેસો ચલાવે છે જેમાં જ્યુરી સાથે ફોજદારી [[કેસ (કાયદો)|કેસો]] ચલાવવાનો સમાવેશ થાય છે, જે શેરિફ્ફ સોલમ કોર્ટ અથવા શેરિફ્ફ સાથે અને જ્યુરી વિના (શેરિફ્ફ સમરી કોર્ટ)તરીકે ઓળખાય છે.[[શેરિફ કોર્ટ|શેરિફ્ફ કોર્ટ]] છ શેરિફ્ફડોમમાં પથરાયેલી ૪૦ શેરિફ્ફ કોર્ટસ સાથે સ્થાનિક કોર્ટ સેવા પૂરી પાડે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|title=Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=5 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://archive.today/20120805135430/http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સ્કોટની કાનૂની પદ્ધતિ ફોજદારી કેસ માટે ત્રણ શક્ય ચૂકાદાઓ લેવામાં વિશિષ્ટ પ્રકારની છેઃ જેમ કે [[ગુન્હો(કાયદો)|ગુનેહગાર]], [[નિર્દોષ છૂટકારો|ગુનેહગાર નહી]] અને ''[[સાબિત થયો નથી|સાબિત નહી થયેલા]]'' .ગુનેહગાર નહી અને સાબિત નહી થયેલા એમ બન્ને [[નવો કેસ|પુનઃકેસ]] ચલાવવાની શક્યતા નહી હોવાથી [[નિર્દોષ છૂટકારો|નિર્દોષ છૂટકારા]]માં પરિણમે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|title=The case for keeping 'not proven' verdict|publisher=www.timesonline.co.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=25 મે 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121435/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ન્યાયના કેબિનેટ સચિવ]] સ્કોટ્ટીશ સરકારના સભ્ય છે અને પોલીસ, કોર્ટસ અને ફોજદારી ન્યાય માટે જવાબદાર છે, અને [[સ્કોટ્ટીશ જેલ સેવા|સ્કોટ્ટીશ પ્રિઝન સર્વિસ]] કે જે સ્કોટલેન્ડમાં આવેલી જેલનું સંચાલન કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|title=Scottish Cabinet and Ministers|publisher=www.scotland.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=7 સપ્ટેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907053528/http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007/8માં નોંધાયેલા ગુન્હાઓ ઘટીને 25 વર્ષમાં સૌથી ઓછા ગુન્હાના સ્તરે આવી ગયા હોવા છતા&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7643870.stm|title=Scottish crime 'lowest since 80s'|publisher=BBC News|date=30 September 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; જેલની સંખ્યા 8,000થી&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|title=Prisoner Population at Friday 22 August 2008|publisher=www.sps.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=28 August 2008|archive-date=7 માર્ચ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307182522/http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; વધુ છે જે વિક્રમી મથાળે સ્પર્શી રહી છે અને તે જે ક્ષમતાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું તેના કરતા વધુ છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7587724.stm|title=Scots jail numbers at record high|publisher=BBC News|date=29 August 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

== ભૂગોળ ==
[[ચિત્ર:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|upright|યુનાઇટેડ કિંગડમના દેશો ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના કુલ વિસ્તારમાં આશરે{{convert|245000|km2|sqmi|-1}} ગ્રેટ બ્રિટનના ટાપુઓ, આયર્લેન્ડ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ) ટાપુઓ અને નાના ટાપુઓનો એક છઠ્ઠમાંશ ભાગનો સમાવશ થાય છે.તે ઉત્તર એટલાન્ટિક સમુદ્ર અને ઉત્તર સમુદ્રની વચ્ચે {{convert|35|km|mi|0}}આવેલો છે, તેમજ ફ્રાંસના ઉત્તર દરિયાકિનારાની હદમાં પણ છે, જ્યાંથી [[ઇંગ્લીશ ખાડી]] દ્વારા તે અલગ પડે છે. ગ્રેટ બ્રિટન 49 અને 59 એન અક્ષાંશ (શીતલેન્ડ ટાપુ આશરે 61 અંશ એન)અને 8 અંશ ડબ્લ્યુ થી 2 અંશ ઇ રેખાંશ વચ્ચે આવેલો છે.લંડનમાં આવેલા રોયલ ગ્રીનવિચ ઓબ્ઝર્વેટરી [[પ્રાઇમ મેરિડીયન]]ને નક્કી કરતો પોઇન્ટ છે.ઉત્તર-દક્ષિણને સીધી રીતે માપતા ગ્રેટ બ્રિટન{{convert|1100|km|mi|-2}} લંબાઇમાં થોડો નાનો અને તેની પહોળાઇ{{convert|500|km|mi|-2}}માં ભાગ ધરાવે છે, પરંતુ બન્ને પોઇન્ટ વચ્ચેનું સૌથી વધુ અંતર [[જમીનનો અંત|જમીનના અંત]]{{convert|1350|km|mi|-1}} વચ્ચે [[કોર્નવેલ|કોર્નવોલ]] [[કેથનેસ|કેઇથનેસ]] ([[થ્રુસો]] પાસે)માં પેન્ઝાન્સ અને [[જોહ્ન ઓ ગ્રોટ્સ]] પાસે)છે. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ {{convert|360|km|mi|0|adj=on}}[[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|રિપલ્બિક ઓફ આયર્લેન્ડ]] સાથે જમીનની સહદમાં ભાગ પડાવે છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ સમશીતોષ્મ [[હવામાન]] ધરાવે છે, જેમાં આખા વર્ષમાં પુષ્કળ વરસાદ રહે છે. તાપમાન સીઝનની સાથે બદલાય છે પરંતુ ભાગ્યે જ અત્યત નીચુ{{convert|-10|C|lk=on}} કે અત્યંત ઉપર{{convert|35|C}} જાય છે.ત્યાં નૈઋત્યનો પવન વાય છે, તેમજ એટલાન્ટિક સમુદ્ર પરથી સતત હળવા અને ભીના સતત વાયરાઓ વાય છે. પૂર્વના ભાગ મોટે ભાગે આ પવનથી આચ્છાદિત રહે છે અને તેથી સૌથી સૂકા હોય છે. એટલાન્ટિકના પ્રવાહોને [[અખાતી પ્રવાહ|અખાતી ખાડી]] ગરમ રાખે છે, તેથી ખાસ કરીને પશ્ચિમમાં હળવો શિયાળો લઇ આવે છે, જ્યાં શિયાળો ખાસ કરીને ઊંચી ટેકરી પરના વિસ્તારમાં ભેજવાળો હોય છે.યુરોપની મુખ્ય જમીનથી નજીક હોવાથી અને ઉત્તરમાં સૌથી ઠવધુ ઠંડી હોવાથી ઇંગ્લેંડના દક્ષિણ પૂર્વમાં ઉનાળો સૌથી ગરમ હોય છે.શિયાળામાં અને વસતઋતુના પ્રારંભમાં બરફવર્ષા થઇ શકે છે, જોકે ઊંચી ટેકરીથી ભાગ્યે જ વધુ પડતી ઊંડાઇએ સ્થાપિત થાય છે. 

[[ચિત્ર:uk topo en.jpg|thumb|left|upright|યુકેની સ્થાનિક ભૂગોળ]][[ઇંગ્લેડની ભૂગોળ|ઇંગ્લેંડ]]નો ભાગ યુકેના આવરણના કુલ વિસ્તારથી અર્ધા જેટલો જ છે. {{convert|130410|km2|sqmi|-1}}. મોટા ભાગના દેશ નીચીજમીનવાળો ભૂપ્રદેશ ધરાવે છે, [[ગોલ્ફના કાણાની રેખા|ટીઝ એક્સ લાઇન]]ની ઉત્તર પશ્ચિમમાં પર્વતીય ભૂપ્રદેશ આવેલો છે, જેમાં લેઇક જિલ્લાના [[લેઇક ડિસ્ટ્રીક્ટ|કમ્બ્રીયન પર્વતો]], [[પેન્નીન્સ|પેનિન્સ]] અને [[પિક ડિસ્ટ્રીક્ટ|પીક જિલ્લા]]ના [[ચૂનો|ચૂનાના પર્વતો]], [[એક્સમૂર]] અને [[ડાર્ટમૂર]]નો સમાવેશ થાય છે. [[નદી થેમ્સ|થેમ્સ]], [[નદી સેવર્ન|સેવર્ન]] અને [[હંબર]] એ મુખ્ય નદીઓ અને નદીમુખ છે. ઇંગ્લેંડનો સૌથી ઊંચો પર્વત [[સ્કાફેલ પાઇક]] છે, જે [[લેઇક ડિસ્ટ્રીક્ટ|લેઇક જિલ્લા]]{{convert|978|m|ft|0}}માં આવેલો છે. ઇંગ્લેંડ અસંખ્ય મોટા શહેરો ધરાવે છે, જેમાં યુરોપીય સંઘમાં ટોચના 50 [[મોટા શહેર વિસ્તારો|મોટા શહેરી વિસ્તારો]]માંના છનો સમાવેશ થાય છે.

[[સ્કોટલેન્ડની ભૂગોળ|સ્કોટલેન્ડ]] યુકેના કુલ વિસ્તારના ત્રીજા ભાગમાં સમાયેલું છે, {{convert|78772|km2|sqmi|-1}},&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |title=Scotland Facts |publisher=www.scotland.org |accessedaymonth=16 July |accessyear=2008 |access-date=2009-10-05 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જેમાં આશરે ૮૦૦ જેટલા [[સ્કોટલેન્ડના ટાપુઓની યાદી|ટાપુઓ]],&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html સ્કોટ્ટીશ આઇલેન્ડની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301063015/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html |date=2011-03-01 }} independent.co.uk, 19 મે 2001&lt;/ref&gt; મુખ્યત્વે પશ્ચિમ અને મુખ્ય જમીનની ઉત્તરે આવેલા વિખ્યાત [[હેબ્રીડ્ઝ|હબ્રિજ]], [[ઓર્કની|ઓર્કની ટાપુઓ]] અને [[શીટલેન્ડ|શીટલેન્ડ ટાપુઓનો]] સમાવેશ થાય છે.સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક ભૂગોળ [[દોષ (ભૂસ્તરશાસ્ત્ર)|જિયોલોજિકલ રોક ફ્રેક્ચર]]{{ndash}} એવા [[હાઇલેન્ડ બાઉન્ડ્રી ફોલ્ટ]]{{ndash}}થી અલગ પડે છે, જે સ્કોટ્ટીશ મુખ્ય જમીનને વાંકીચૂંકી બનાવે છે અને [[હેલેન્સબર્ઘ|હેલેન્સબર્ગ]]થી [[સ્ટોનહેવન]] સુધી જાય છે. દોષરેખા બન્નેને અલગ અલગ પ્રદેશ તરીકે જુદા પાડે છે; જેમાં ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં [[સ્કોટ્ટીશ હાઇલેન્ડઝ|હાઇલેન્ડઝ]] અને [[સ્કોટ્ટી લોલેન્ડઝ|લોલેન્ડ]] દક્ષિણથી પૂર્વનો સમાવેશ થાય છે. વધુ ખાડાટેકરા વાળા હાઇલેન્ડ પ્રદેશમાં [[બેન નેવીસ|બેન નેવિસ]] કે જે [[બ્રિટીશ ટાપુઓ|બ્રિટીશ ટાપુ]]માં {{convert|1343|m|ft|0}}સર્વોચ્ચ પોઇન્ટ છે તેના સહિત સ્કોટલેન્ડના પર્વતીય પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે. નીચીજમીનવાળા પ્રદેશો ખાસ કરીને [[ક્લાઇડનો ફાંટો|ફિર્થ ઓફ ક્લાઇડ]] અને [[ચતુર્થનો ફાંટો|ફિર્થ ઓફ ફોર્થ]]ની વચ્ચે જમીનનો સાંકડો ભાગ [[સેન્ટ્રલ લોલેન્ડઝ|સેન્ટ્ર્લ બેલ્ટ]] તરીકે ઓળખાય છે, જે સુંદર છે અને સ્કોટલેન્ડના સૌથી મોટા શહેર એવા [[ગ્લાસગો]] અને દેશની રાજધાની અને રાજકીય કેન્દ્ર એવા [[એડિનબર્ગ]] સહિતની મોટાભાગની વસતીનું ઘર છે. 
[[ચિત્ર:BenNevis2005.jpg|thumb|સ્બેકોટલેન્ડમાં નેવિસ, બ્રિટીશ ટાપુઓમાં ઊંચામાં ઊચો પોઇન્ટ છે.]]
[[વોલ્સની ભૂગોળ|વોલ્સ]] કુલ યુકેના આવરણ{{convert|20758|km2|sqmi|-1}}ના દશમા ભાગ કરતા ઓછો ભાગ ધરાવે છે. વોલ્સ મોટે ભાગે પર્વતીય વિસ્તાર છે, જોકે [[દક્ષિણ વોલ્સ]]માં [[ઉત્તર વોલ્સ|ઉત્તર]] અને [[મધ્ય વોલ્સ]]ની તુલનામાં ઓછા પર્વતો છે. મુખ્ય વસતી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો દક્ષિણ વોલ્સમાં છે, જેમાં દરિયાકિનારાના શહેર કાર્ડિફ્ફ (રાજધાની, રાજકીય અને આર્થિક કેન્દ્ર), સ્વાનસી અને ન્યુપોર્ટ અને [[દક્ષિણ વોલ્સ ખીણ|દક્ષિણ વોલ્સ વેલીઝ]] તેના ઉત્તરમાં સમાવેશ કરે છે.વોલ્સમાં સૌથી ઊંચા પર્વતોમાં [[સ્નોડોનીયા]] અને [[સ્નોડોન|સ્નોડાઉન]] ({{lang-cy|Yr Wyddfa}})નો સમાવેશ થાય છે, જે 1,085 મી (3,560 ફૂટ)સૌથી ઊંચો વોલ્સનો પર્વત છે.14 (કદાચ શક્યતઃ 15)વેલ્શ પર્વતો 3,000(914 મી)ફૂટથી વધુ ઊંચાઇના છે અને તે સામૂહિક રીતે [[વેલ્શ 3000]]તરીકે ઓળખાય છે.વોલ્સ ૧,200કીમી (૭૫૦ માઇલ્સ)નો દરિયાકિનારો ધરાવે છે.વેલ્શની મુખ્યજમીનની સામે વિવિધ [[આઇસલેન્ડ|ટાપુઓ]] આવેલા છે, જેમાંનો સૌથી ઊંચો [[એન્જલસે]] (''વીનીઝ મોન'' ) ઉત્તરપૂર્વમાં આવેલા છે. [[આયર્લેન્ડની ભૂગોળ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] ફ્કત(1/} ધરાવે છે અને મોટે ભાગે ટેકરીવાળો છે.તેમાં [[લોઘ નિયાધ|લૌફ નિયાઘ]],(1/} યુકેમાં સૌથી મોટું સ્થળ અને [[આયર્લેન્ડ]]નો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |title=Geography of Northern Ireland |publisher=University of Ulster |dateformat=dmy |access-date=22 May 2006 |archive-date=18 જાન્યુઆરી 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી ઊંચો પર્વત [[સ્લીવ ડોનાર્ડ|સ્લિવ ડોનાર્ડ]] {{convert|849|m|ft|0}}[[વિલાપ કરતા પર્વતો|મૌર્ન પર્વતો]]માં આવેલો છે.

=== શહેરો અને નગરજૂથ ===
યુકેના વ્યક્તિગત દશોની રાજધાની આ પ્રમાણે છેઃ બેલફાસ્ટ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ),કાર્ડિફ્ફ, એડિનબર્ગ (સ્કોટલેન્ડ)અને લંડન (ઇંગ્લેંડ); છેલ્લું એકંદરે યુકેની રાજધાની પણ છે. 

સૌથી મોટા નગરજૂથો આ પ્રમાણે છે:
* [[ગ્રેટ લંડન શહેરી વિસ્તાર|ગ્રેટર લંડન શહેરી વિસ્તાર]] - 8.5&amp;nbsp;મિલીયન
* [[પશ્ચિમ મિડલેન્ડઝ નગરજૂથ|પશ્ચિમ મિડલેન્ડઝ નગજરૂથ]] - 2.3&amp;nbsp;મિલીયન
* [[ગ્રેટ માન્ચેસ્ટર શહેરી વિસ્તાર|ગ્રટર માન્ચેસ્ટર શહેરી વિસ્તાર]] - 2.2&amp;nbsp;મિલીયન
* [[પશ્તિમ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તાર|પશ્ચિમ યોર્શાયર શહેરી વિસ્તાર]] - 1.5&amp;nbsp;મિલીયન
* [[ગ્રેટર ગ્લાસગો]] - 1.2&amp;nbsp;મિલીયન

== ડેમોગ્રાફી (વસતીમાં જન્મ, મૃત્યુ, રોગ વગેરેનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ) ==
દર દશ વર્ષે યુકેના સમગ્ર ભાગમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં વસતી|વસતી ગણતરી]]હાથ ધરવામા આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|title=Census Geography|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=10 October 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020607155455/http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|archive-date=7 June 2002}}&lt;/ref&gt;[[રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્રની ઓફિસ|ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ]] ઇંગ્જલેડ અને વોલ્સમાં માહિતી એકત્ર કરવા માટે જવાબદાર છે. [[સ્કોટલેન્ડની જનરલ રજિસ્ટર ઓફિસ|જનરલ રજિસ્ટર ઓફિસ ફોર સ્કટલેન્ડ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ આંકડાશાસ્ત્ર અને સંશોધન એજન્સી|નોર્ધન આયર્લેન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ એન્ડ રિસર્ચ એજન્સી]] બન્ને પોતપોતાના દેશોમાં વતી ગણતરી માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|title=Census|publisher=www.ons.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=11 October 2008|archive-date=1 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201132440/http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== વસતી ===
તાજેતરની [[યુનાઇટેડ કિંગડમ વસતી 2001|2001માં વસતી]]અનુસાર, યુનાઇટેડ કિંગડમની કુલ વસતી 58,789,194, હતી જે [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીય સંઘ]]માં ત્રીજા ક્રમની સૌથી મોટી છે,અને [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]]માં પાંચમા ક્રમની સૌથી મોટી અને વિશ્વમાં સૌથી મોટી વસતીમાં 21માં ક્રમે આવે છે. 2007ના મધ્યમાં એવું મનાતું હતું કે વસતી વધીને 60,975,000થઇ છે.&lt;ref name=&quot;Population2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|title=Population estimates: UK population grows to 60,975,000|date=21 August 2008|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20021202165044/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|archive-date=2 December 2002}}&lt;/ref&gt; પ્રવર્તમાન વસતી વધારો કુલ[[કાયમી વસવાટ|ઇમીગ્રેશન]]ને કારણે છે, પરંતુ વધતો જતો [[ફલદ્રુપતા દરને આધારે દેશો અને પ્રદેશોની યાદી|જન્મ દર]]અને વધી રહેલી આવરદાએ પણ તેમાં ફાળો આપ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/business/2006/aug/25/immigrationasylumandrefugees.asylum |title=Rising birth rate, longevity and migrants push population to more than 60&amp;nbsp;million |publisher=The Guardian |date=25 August 2006|dateformat = dmy|access-date=25 August 2006}}&lt;/ref&gt;૨૦૦૭ મધ્યની વસતી એવું પણ દર્શાવે છે કે સૌપ્રથમ વાર યુકે ૧૬ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોને બદલે વધુ નિવૃત્ત લોકોનું ઘર બની ગયું છે. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/22/population.socialtrends|title=Ageing Britain: Pensioners outnumber under-16s for first time|last=Travis|first=Alan|date=22 August 2008|work=The Guardian|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt;

ઇંગ્લેંડની વસતી 2007ના મધ્યમાં 51.1 મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું. &lt;ref name=&quot;natpop&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|title=Population estimates: UK population approaches 61 million in 2007|date=21 August 2007|publisher=Office for National Statistics|format=PDF|accessdaymonth=28 August|accessyear= 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080821110543/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|archive-date=21 August 2008}}&lt;/ref&gt; વિશ્વમાં આ દેશ સૌથી વસતી ગીચતા ધરાવતો દેશ છે જેમાં 2003ના મધ્યમાં દર ચોરસ કિલોમીટરે ૩૮૩ લોકો રહેતા હતા,&lt;ref name=&quot;2003density&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=760|title=Population: UK population grows to 59.6 million|date=28 January 2005|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth = 20 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt;જેમાં ખાસ કરીને લંડન અને દક્ષિણ પૂર્વમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. 2007ના મધ્યના અંદાજ અનુસાર સ્કોટલેન્ડની વસતી ૫.૧ મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું, વોલ્સની ૩ મિલીયન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની ૧.૮ મિલીયન હોવાનું મનાતુ હતું. &lt;ref name=&quot;natpop&quot;/&gt;જે ઇંગ્લેંગડની તુલનામાં ઓછી વસતી ગીચતા ધરાવે છે. ઇંગ્લેડની તુલનામાં {{convert|383|PD/km2|PD/sqmi}}, અગાઉના વર્ષના સમાન ગાળાના આંકડાઓ{{convert|142|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}} વોલ્સ {{convert|125|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}}અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ માટે અને {{convert|65|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}} સ્કોટલેન્ડ માટે 2003ના મધ્યમાં અત્યંત નાના હતા. &lt;ref name=&quot;2003density&quot;/&gt;

2007માં, આખા યુકેમાં સરેરાશ [[કુલ ફળદ્રુપતા દર#પુરવણી દરો|કુલ જન્મદર]] (ટીએફઆર) સ્ત્રીદીઠ ૧.૯૦ બાળકોનો હતો. &lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?ID=951|title=Fertility: Rise in UK fertility continues|publisher=Office for National Statistics|date=21 August 2008|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt; એવું મનાય છે કે 2008માં [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ|ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સ]]નો જન્મદર વધીને સ્ત્રીદીઠ 1.95નો થઇ ગયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1185465/Baby-boom-Nearly-quarter-babies-born-mothers-outside-UK-birth-rate-hits-time-high.html|title=Baby boom: Nearly quarter of babies are born to mothers from outside the UK as birth rate hits all-time high|date=22 May 2009|access-date=21 May 2009}}&lt;/ref&gt;કેમ કે 709,000 બાળકો તે વર્ષે જન્મ્યા હતા જે ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાનમાં વિદેશી માતાની કૂખે જન્મદર સ્ત્રી દીઠ 2.2 બાળકોનો હતો, જ્યારે બ્રિટીશમાં જન્મેલ માતાનો જન્મદર સરેરાશ 1.6 બાળકનો રહ્યો હતો. વધી રહેલો જન્મ દર પ્રવર્તમાન વસતી વૃદ્ધિમાં ફાળો આપી રહ્યો છે, ત્યારે 1964માં બાળક જન્મ દર ્ત્રીદીઠ ૨.૯૫ બાળકોના સ્તેર રહ્યો હતો&lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;/&gt;જે રિપ્લેસમેન્ટ દર 2.1 કરતા નીચો છે, પરંતુ 2001ના રેકોર્ડ નીચા દર 1.63 કરતા વધુ છે. &lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;/&gt; સ્કોટલેન્ડમાં સૌથી નીચો જન્મ દર સ્ત્રીદીઠ 1.73 બાળકોનો અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી વધુ 2.02 બાળકોનો રહ્યો હતો. 

=== કાયમી વસવાટ (ઇમીગ્રેશન) ===
અન્ય કેટલાક યુરોપીય દેશોની વિરુદ્ધમાં ઇમીગ્રેશન વસતી વધારામાં ફાળો આપી રહ્યું છે,&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do બ્રિટીશ સિવાયની માતાઓના કાયમી વસવાટ અને તેમણે આપેલા જન્મ બ્રિટીશ વસતીને વિક્રમી મથાળે પહોંચાડી છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210072321/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do |date=2008-12-10 }}, આ લંડન છે, ૨૨ ઓગસ્ટ 2008&lt;/ref&gt;જે ૧૯૯૧ અને 2001ની વચ્ચે વસતી વધારા માટે અર્ધો અડધ જેટલું જવાબદાર છે. [[યુરોપિય મંડળ|યુરોરીયન સંઘ]]ના નાગરિકોને રહેવાનો અને સભ્ય રાજયમાં કામ કરવાનો અધિકાર છે&lt;ref&gt;[http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm યૂનિયન નાગરિક અને તેમના પરિવારનો સભ્ય રાજ્યોમાં મુક્ત પણે ફરવાનો અને નિવાસ કરવાનો હક્ક ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204054324/http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm |date=2012-02-04 }} યુરોપ.ઇયુ, 6 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન કરાયેલું&lt;/ref&gt; અને છ ઇમીગ્રન્ટમાંથી એક [[પૂર્વીય યુરોપ|પૂર્વ યુરોપ]]હતો આ એ દેશો છે જે 2004માં ઇયુમાં જોડાયા હતા, જેમાં મોટા ભાગના લોકો [[નવું કોમનવેલ્થ|ન્યૂ કોમનવેલ્શ]]દેશોમાંથી આવતા હતા. &lt;ref&gt;
{{cite web
 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1569400/Emigration-soars-as-Britons-desert-the-UK.html
 |title=Emigration soars as Britons desert the UK}}
&lt;/ref&gt; સંક્રતિ વ્યવસ્થાઓ રોમન્સ અને બલ્ગેરીયન્સને લાગે વળગે છે જેમના દેશો જાન્યુઆરી 2007માં ઇયુમાં જોડાયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/sep/23/immigration.eu|title=Home Office shuts the door on Bulgaria and Romania|last=Doward|first=Jamie|coauthors=Temko, Ned|date=2007-09-23|work=The Observer|page=2|access-date=2008-08-23}}&lt;/ref&gt; સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ૨,૩ મિલીયન કુલ માઇગ્રન્ટ (સ્થળાંતર થયેલા)&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1023512/Third-World-migrants-2-3m-population-boom.html અમારી ૨.૩એમ વસતી પાછળ ત્રીજા વિશ્વનું સ્થળાંતર કારણભૂત છે], ડેઇલી મેઇલ, 3 જૂન 2008&lt;/ref&gt;લોકો 1997થી બ્રિટન જતા રહ્યા હતા,&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour's+U-turn/article.do ટોરીઝ કાયમી વસવાટના આકરા નિયંત્રણ માટે કહે છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021051705/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour%27s+U-turn/article.do |date=2008-10-21 }}, આ લંડન છે, 20 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt;તેમાંના 84% યુરોપની બહારના હતા,&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html કાયમી વસવાટ: ફિલ વૂલાસ સતત નિષ્ફળતાઓ માટે લેબરને જવાબદાર માને છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523205821/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html |date=2010-05-23 }}, ટેલિગ્રાફ, 21 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt;અને વધુ 7મિલીયન લોકો 2031સુધીમાં જશે તેવું મનાય છે,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7602526.stm માઇગ્રન્ટ નિયંત્રણ યોજનાને ફગાવતા પ્રધાન], બીબીસી સમાચાર, 8 સપ્ટેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;જોકે આ આંકડાઓ વિવાદાસ્પદ છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |title=Immigration 'far higher' than figures say |publisher=The Telegraph |date=2007-01-05 |access-date=2007-04-20 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529014735/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
છેલ્લા સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 2007માં યુકેમાં કુલ ઇમીગ્રેશન આંક 237,000હતો જે, પાછલા વર્ષના 191,000 કરતા વધુ છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7737134.stm યુકેનમાં કુલ સ્થળાંતરીત લોકોની સંખ્યા 237,૦૦૦ સુધી] બીબીસી સમાચાર, 19 નવેમ્બર, 2008&lt;/ref&gt; યુકેમાં વિદેશી જન્મેલા લોકોનું પ્રમાણ અન્ય યુરોપીયન દેશોની તુલનામાં થોડું નીચે છે,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=402 |title=Europe: Population and Migration in 2005 |author=Rainer Muenz |publisher=Migration Policy Institute |month=June | year=2006 |access-date = 2007-04-02}}&lt;/ref&gt;જ્યારે ખરેખર આંક આગામી બે દાયકામાં કદાચ બમણો થઇને ૯.1મિલીયનથી વધુના આંકે સ્પર્શી જશે. &lt;ref name=&quot;immigrants&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-'9.1m-immigrants-by-2030'.html|title=Britain to have '9.1&amp;nbsp;m immigrants by 2030'|publisher=Daily Telegraph|access-date=2009-10-05|archive-date=2008-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080601163417/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-%279.1m-immigrants-by-2030%27.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેજ સમયે ઇમીગ્રેશનને કારણે ઓછામાં ઓછા 5.5&amp;nbsp;મિલીયન બ્રિટીશમાં જન્મેલા લોકો વિદેશમાં રહે છે,&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |author=Dhananjayan Sriskandarajah and Catherine Drew |publisher=Institute for Public Policy Research |date=2006-12-11 |access-date=2007-01-20 |archive-date=2007-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |title=Brits Abroad |publisher=BBC News |access-date = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |title=5.5&amp;nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |publisher=BBC|date=2006-12-11 |access-date = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt;જેમાં ટોચના ત્રણ સ્થળો જેમ કે [[ઓસ્ટ્રેલિયા|ઓસ્ટ્રેલીયા]], [[સ્પેઇન]], અને [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]નો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;/&gt; 

[[ચિત્ર:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|upright=1.5|left|જન્મના દેશ દ્વારા વિદેશમાં જન્મેલી વસતી ]]
[[ચિત્ર:British expats countrymap.svg|thumb|upright=1.5|left|વિદેશમાં વસતો બ્રિટીશ નાગરિક ]]

2006માં ૧૪૯,૦૩૫ બ્રીટશ નાગરિકત્વ માટેની હતી, જે ૨૦૦૫ કરતા ૩૨ ટકા ઓછી છે. 2006માં જેટલા લકોને નાગરિકત્વ અપાયું તેનો આંક 154,૦૯૫ હતો, જે 2005ની તુલનામાં 5% ઓછો છે. સૌથી વધુ જૂથોને બ્રિટીશ નાગરિકત્વ અપાયું હતું તેમાં [[ભારત]], [[પાકિસ્તાન]], [[સોમાલિયા|સોમાલીયા]] અને [[ફિલીપીન્સ]]ના લોકોનો માવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;જોહ્ન ફ્રીલવ મેનસાહ, [http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/hosb0807.pdf વ્યક્તિઓને બ્રિટીશ નાગરિકત્વ અપાયું યુનાઇટેડ કિંગડમ, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070620072431/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/hosb0807.pdf |date=2007-06-20 }}, હોમ ઓફિસ સ્ટેટિસ્ટિકલ બુલેટીન 08/07, ૨૨ મે 2007, 21 સપ્મેમ્બર 2007ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 21.9% કુલ બાળખો ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 2006માં જન્મ્યા હતા, જેમની માતાઓ યુકેની બહારની હતી(669,601માંથી 146,956), એમ 2007માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવેલી સત્તાવાર સ્ટેટિસ્ટિક્સ યાદીમાં જણાવ્યુ્ હતું. &lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=369 ૨૬ વર્ષોમાં સૌથી વધુ પ્રજનન દર]નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ , 13 એપ્રિલ 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 

ઓગસ્ટ 2007માં પ્રકાશિત થયેલા આંકડાઓ એવો નિર્દેશ આપે છે કે 682,940&amp;nbsp;લોકોએ [[કામદાર નોંધણી યોજના|વર્કર રજિસ્ટ્રેશન સ્કીમ]] (મધ્ય અને પૂર્વીય યુરોપીયન રાજ્યો કે જે ઇયુમાં 2004માં જોડાયા હતા)માં ૧ મે ૨૦૦૪ અને ૩૦ જૂન 2007ની વચ્ચે અરજી કરી હતી, જેમાંથી 656,395 ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web|publisher=UK Border Agency, Department for Work and Pensions, HM Revenue &amp; Customs and Communities and Local Government|url=http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|title=Accession Monitoring Report: May 2004-June 2008|access-date=2007-08-26|archive-date=2008-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081023085803/http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સ્વ-રોજગાર કામદારો અને લોકો કે જે કામ કરતા નથી (વિદ્યાર્થીઓ સહિત)તેમને આ યોજના હેઠળ નોંધણી કરાવવાની જરૂર નથી, તેથી આ આંકડાઓ ઇમીગ્રેશન પ્રવાહ પર નીચલી મર્યાદા સુચવે છે. આ આંકડાઓ એવું દર્શાવતા નથી કે કેટલા ઇમીગ્રન્ટસ ઘરે પરત ફર્યા છે, પરંતુ ૩૦ જૂન 2007ના રોજ પૂરા થતાં ૧૨ મહિનામાં અરજી કરનારાઓમાંથી 56% જેટલા લોકો વધુમાં વધુ ત્રણ મહિના સુધી રહેવાનું આયોજન કરતા હતા તેવું જાણવા મળ્યું છે, જેની સાથે નવા ઇયુ રાજ્યોમાંથી 2005માં કુલ માઇગ્રેશન આંક 64,000છે. &lt;ref name=&quot;ONS&quot;&gt;
{{cite web
 |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=1311
 |title=International migration: Net inflow rose in 2004
 |publisher=Office for National Statistics
 |date=15 December 2005
 |dateformat = dmy|access-date=22 November 2006}}
&lt;/ref&gt;સંશોધન સુચવે છે કે આશરે ૧ મિલીયન લોકો નવા ઇયુથી સભ્ય રાજ્યોમાંથી યુકેમાં એપ્રિલ 2008માં જતા રહ્યા હતા, પરંતુ તેમાંના અર્ધા લોકો ક્યાં તો ઘરે પરત ફરી ગયા છે અથવા તો કોઇ ત્રીજા દશમા ચાલ્યા ગયા છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates%5For%5Fturnstiles%2Epdf|title=Floodgates or turnstiles? Post-EU enlargement migration flows to (and from) the UK|author=Naomi Pollard, Maria Latorre and Dhananjayan Sriskandarajah|publisher=Institute for Public Policy Research|date=2008-04-30|access-date=2008-04-30|archive-date=2009-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421131227/http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates_or_turnstiles.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7372025.stm|title=Half EU migrants 'have left UK'|publisher=BBC News|date=2008-04-30|access-date = 2008-04-30}}&lt;/ref&gt;યુકેમાં દર ચારમાથી એક [[પોલ્સ|પોલે(પોલેન્ડનો વતની)]]ત્યાં આજીવન રહેવાનું આયોજન કર્યું હતું એમ સર્વે જણાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-509042/One-Poles-Britain-plan-stay-life-says-survey.html|title=One in every four Poles in Britain plan to stay for life, says survey}}&lt;/ref&gt; યુકેમાં [[2008ની આર્થિક કટોકટી]]અને [[પોલેન્ડ]]માં વૃદ્ધિ પામતા જતા અર્થતંત્રએ [[પોલ્સ]]થી લઇને યુકેમાં માઇગ્રન્ટ થતા લોકો માટે આર્થિક પ્રોત્સાહનોમાં ઘટાડો કર્યો હતો. &lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home:+Poles+hit+by+UK's+economic+downturn/article.do ઘરે જવા માટે પેકિંગ: યુકેની આર્થિક પીછેહઠથી અસર પામેલા પોલેન્ડના નિવાસીઓ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023063415/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home%3A+Poles+hit+by+UK%27s+economic+downturn/article.do |date=2008-10-23 }}, આ લંડન છે, 20 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt; 

[[રાષ્ટ્રીય વીમો|નેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ]] માહિતી સુચવે છે કે 2.5&amp;nbsp;મિલીયન વિદેશી કામદારો કામ માટે યુકેમાં ચાલ્યા ગયા હતા(જે લોકો ઓઠા સમય માયે જાય છે તેમના સહિત), જેમાં મોટા ભાગના લોકો ૨૦૦૨ અને 2007ની મધ્યમાં ઇયુ દેશોના હતા. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6913296.stm|title=UK gets 2.5&amp;nbsp;m new foreign workers|date=24 July 2007}}&lt;/ref&gt;યુકેની સરકાર હાલમાં [[યુરોપીયન આર્થિક વિસ્તાર|યુરોપીયન ઇકોનોમિક એરિયા]]થી બહારના લોકો માટે[[પોઇન્ટસ આધારિત કાયમી વસવાટની પદ્ધતિ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|પોઇન્ટસ આધારિત ઇમીગ્રેશન પદ્ધતિ]]અમલમાં લાવી રહી છે જે પ્રવર્તમાન યોજનાને બદલાવશે, જેમાં સ્કોટ્ટીશ સરકારના[[નવેસરની પ્રતિભા પ્રયત્ન|ફ્રેશ ટેલેન્ટ ઇનીશિયેટિવ]]નો પણ સમાવેશ થાય છે. 

=== એથનિક જૂથો ===
યુકેની આજના દિવસની વસતી [[બ્રિટીશ ટાપુઓનો ઉત્પત્તિ ઇતિહાસ|વિવિઝ એથનિક સ્ટોક્સથી ઉતરતી]], જેમાં મુખ્યત્વે [[પિક્ટીશ|પ્રિ-સેલ્ટીક]], [[સેલ્ટસ|સેલ્ટીક]], [[રોમન નાગરિક|રોમન]], [[એન્ગ્લો સેક્સન|એંગ્લો-સેક્સોન]] અને [[નોર્મન્સ|નોર્મન]]નો સમાવેશ થાય છે. 1945થી [[આફ્રિકા]], [[કેરિબિયન|કેરિબીયન]] અને [[દક્ષિણ એશિયા]]માંથી થયેલા નોંધપાત્ર ઇમીગ્રેશનને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]દ્વારા રચવામાં આવેલા કાનૂનનુ રક્ષણ છે. Migration from new EU member states in [[મધ્ય યુરોપ|મધ્ય]]અને [[પૂર્વીય યુરોપ|પૂર્વ યુરોપ]]માં 2004થી નવા ઇયુ સભ્ય રાજ્યોમાથી થયેલું માઇગ્રેશન આ વસતી જૂથોની વૃદ્ધિમાં પરિણમ્યુ છે, પરંતુ ૨૦૦૮ અનુસાર આ વલણ વિપરીત બન્યુ છે અને આમાંના મોટા ભાગના માઇગ્રન્ટ ઘરે પરત ફરી રહ્યા છે, જેના કારણે આ જૂથોનું કદ અજાણ રહ્યું છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7374683.stm 'પોલેન્ડ પાછા વળવા માટે મે યુકે શા માટે છોડી દીધું'], બીબીસી સમાચાર&lt;/ref&gt; [[યુનાઇટેડ કિંગડમ વસતી 2001|2001]]અનુસાર, વસતીના 92.1% તેમની જાતને ગોરા તરીકે ઓલખી કાઢી હતી, જેના લીધે યુકેની વસતીના 7.9%&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176 |title=Ethnicity: 7.9% from a non-White ethnic group |publisher=Office for National Statistics |date=2004-06-24 |access-date = 2007-04-02|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090909132851/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176|archive-date=2009-09-09}}&lt;/ref&gt;લોકોએ મિશ્ર જાતિ અથવા તો [[લઘુમતિ જૂથ|એથનિક લઘુમતી]] તરીકે ઓળખાવી હતી. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;font-size:100%&quot;
|-
! width=&quot;200px&quot;| [[એથનિક જૂથ]] 
! [[વસતી]] 
! કુલની % *
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[વ્હાઇટ પોલ|શ્વેત]] 
|  {{commas|54153898}} 
|  92.1% 
|  align=&quot;left&quot;| [[કાળી પ્રજા|કાળા]] 
|  {{commas|1148738}} 
|  2.0% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બહુવંશીય|મિશ્ર જાતિ]] 
|  {{commas|677117}} 
| 1.2%
|  align=&quot;left&quot;| [[હ્રિટીશ ભારતીય|ભારતીય]] 
|  {{commas|1053411}} 
|  1.8% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બ્રિટીશ પાકિસ્તાની|પાકિસ્તાની]]  
|  {{commas|747285}} 
|  1.3% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બ્રિટીશ બાંગ્લાદેશી|બાંગ્લાદશી]] 
|  {{commas|283063}} 
| 0.5
|  align=&quot;left&quot;| અન્ય [[બ્રિટીશ એશિયન|એશિયન]] (ચાઇનીઝ સિવાયના) 
|  {{commas|247644}} 
|  0.4% 
|  align=&quot;left&quot;| [[ચાઇનીઝ પ્રજા|ચીની]] 
|  {{commas|247403}} 
|  0.4% 
|  align=&quot;left&quot;|અન્યઃ
|  {{commas|230615}} 
|  0.4% 
|-
|  colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot;| {{smaller|* Percentage of total UK population}}
|}

એથનિક વૈવિધ્યતા આખા યુકેમાં નોંધપાત્ર રીતે પથરાયેલી છે. લંડનની વસતીના 30.4% &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3&amp;b=276743&amp;c=London&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=325264&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1201351285750&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812&amp;bhcp=1|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): London|publisher=Office for National Statistics|access-date=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HAPQg?url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; and [[લિસેસ્ટર|લિસેસ્ટરની]] 's&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&amp;b=276827&amp;c=Leicester&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=394575&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1208962134759&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): Leicester|publisher=Office for National Statistics|access-date=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HctGd?url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;વસતીના 37.4% જૂન ૨૦૦૫ અનુસાર શ્વેત સિવાયના હોવાનું મનાતુ હતું, જ્યારે 5% કરતા ઓછી [[ઉત્તર પૂર્વ ઇંગ્લેંડ|ઉત્તર પૂર્વ ઇંગ્લેંડ /3}, વોલ્સ]] [[દક્ષમઇ પશ્ચિમ ઇંગ્લેંડ|દક્ષિણ પશ્ચિમ]]ની વસતી 2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર એથનિક લઘુમતીઓની હતી. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/commentaries/ethnicity.asp|title=Census 2001 - Ethnicity and religion in England and Wales|publisher=Office for National Statistics|access-date=2008-04-23|archive-date=2012-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630185133/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007ના અનુસાર [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] ના ૨૨% અને [[સેકંડરી શાળા|સેકંડરીના]] ૧૭.૭% વિદ્યાર્થીઓ કે જે [[ઇંગ્લેંડ]]માં [[રાજ્યની શાળા|શાળામાં ભણતા હતા]]તે એથનિક લઘુમતી પરિવારોના હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |title=Schools and Pupils in England |month=January |year=2007 |format=PDF |access-date=2008-10-17 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019014742/http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1564365/One-fifth-of-children-from-ethnic-minorities.html |title=One fifth of children from ethnic minorities |publisher=The Daily Telegraph |author=Graeme Paton |date=2007-10-01 |access-date = 2008-03-28}}&lt;/ref&gt;

=== ભાષાઓ ===
[[ચિત્ર:Anglospeak (subnational version).svg|thumb|upright=1.5|એવા દેશો કે જ્યાં ઇંગ્લીશ ભાષા વાસ્તવિક અથવા કાયદેસરની સત્તાવાર ભાષાનો દરજ્જો ધરાવે છે. ]]

યુકે''[[વાસ્તવિક|કાયદેસરની]]'' કોઇ સત્તાવાર ભાષા ધરાવતું નથી પરંતુ મોટે ભાગે [[બોલાતી ભાષા]][[ઇંગ્લીશ ભાષા|ઇંગ્લીશ]]છે, [[પશ્ચિમ જર્મેટિક ભાષાઓ|પશ્ચિમની જર્મનીક ભાષા]] [[જૂની અંગ્રેજી ભાષા|જૂના ઇંગ્લીંશ]]કરતા ઉતરતી છે, જે [[જૂની નોર્વેની ભાષા|જૂની નર્સ]], [[નર્મન ભાષા|નોર્મન]] [[ફ્રેંચ ભાષા|ફ્રેંચ]] અને [[લેટિન]]પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ઋણ લીધું હતું. મોટે ભાગે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યને કારણે, ઇંગ્લીશ ભાષા આશા વિશ્વમાં પથરાયેલી છે, અને [[આંતરરાષ્ટ્રીય ઇંગ્લીશ|કારોબારની આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષા]] બની ગઇ છે તેમજ મોટા પ્રમાણમાં શીખાયેલી [[વિદેશી અથવા દ્વિતીય ભાષા તરીકે ઇંગ્લીંશ|દ્વિતીય ભાષા]] છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |title=English-Language Dominance, Literature and Welfare |author=Jacques Melitz |publisher=Centre for Economic Policy Research |year=1999 |access-date=2006-05-26 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yGyCeG9?url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[સ્કોટસ ભાષા|સ્કોટ્સ]],પ્રારંભના ઉત્તરીય [[મધ્ય ઇંગ્લીશ]]કરતા ઉતરતી ભાષા છે,જેને યુરોપીયન સ્તરે માન્યતા આપવામાં આવી છે &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2449&amp;Itemid=52&amp;lang=en |title=Eurolang - Language Data - Scots |publisher=Eurolang.net |date= |access-date=2008-11-02}}&lt;/ref&gt; અને તે ફક્ત ઇંગ્લીશનો ઉચ્ચાર નથી.તદુપરાંત ચાર [[સેલ્ટીક (કેલ્ટ લોકોની) ભાષાઓ|સેલ્ટિક ભાષા]]ઓ યુકેમાં વપરાશમાં છે: [[વેલ્શ ભાષા|વેલ્શ]], [[આઇરિશ ગાલિક (ભાષા)|આઇરીશ ગાલિક]] (સામાન્ય રીતે ફક્ત [[આઇરીશ ભાષા|આઇરીશ]]તરીકે ઓળખાય છે), [[સ્કોટ્ટીશ ગાલિક]]અને [[કોર્નિશ ભાષા|કોર્નિશ]]. 2001માં વોલ્સની વસતીના પાંચ(21%)મા ભાગની વસતી કહેવાય છે કે તે વેલ્શ બોલી શકતી હતી,&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=447&amp;amp;Pos=6&amp;amp;ColRank=1&amp;amp;Rank=192 રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય માહિતી ઓનલાઇન] www.statistics.gov.ઉક પર ઉપલબ્ધ&lt;/ref&gt;જે 1991ની વસતીના પ્રમાણમાં વધારો દર્શાવે છે (18%).&lt;ref&gt;{{cite web|format=PDF|url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|title=Differences in estimates of Welsh Language Skills|access-date=2008-12-30|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722055520/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|archive-date=2004-07-22}}&lt;/ref&gt; વધુમાં, એવું મનાય છે કે આશરે ૨૦૦,૦૦૦ વેલ્શ બોલનારાઓ ઇંગ્લેંડમાં રહે છે. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml વેલ્શ ટુડે પ્રો. પીટર વીન થોમસ દ્વારા] bbc.co.uk&lt;/ref&gt; ઉત્તરીય આયાર્લેન્ડમાં 2001ની વસતી દર્શાવે છે કે 167,487 (10.4%) લોકોને કેટલુંક આઇરીશની જાણકારી હતી (જુઓ [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આઇરીશ ભાષા]]), જે કેથોલિક/નેશનાલિસ્ટ વસતીમાં જ જોવા મળે છે. સ્કોટલેન્ડમાં 92,000 થી વધુ લોકો (વસતીના 2% કરતા ઓછા)પાસે કેટલીક ગાલિક ભાષા ક્ષમતા હતી, જેમાં [[એલિયન સિયર|એઇલીન સિયર]]રહેતા ૭૨ ટકા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html સ્કોટલેન્ડની વસતી 2001 - ગેલિકનો અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |date=2013-05-22 }} gro-scotland.gov.uk, 15 ઓક્ટોબર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; વેલ્શ અને સ્કોટ્ટીશ ગાલિક ભાષા વિશ્વમાં નાના જૂથો દ્વારા બોલવામાં આવે છે તેમજ કેટલાક [[કેનેડીયન ગાલિક|ગાલિક]] હજુ પણ [[નોવા સ્કોટીયા]] , [[કેનેડા]],અને [[પેટાગોનીયા]]માં વેલ્સ, [[આર્જેન્ટિના]]માં બોલવામાં આવે છે. 

આખા યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, કેટલાક અંશે વિદ્યાર્થીઓ માટે બીજી ભાષામાં અભ્યાસ કરવો ફરજિયાત છે: ઇંગ્લેંડમાં ૧૪ વર્ષની ઉંમર સુધી,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/3983713.stm ફરજિયાત ભાષા શિક્ષણમાં ઘટાડો ] બીએનસી સમાચાર 4 નવેમ્બર, 2004&lt;/ref&gt;અને સ્કોટલેન્ડમાં ૧૬ વર્ષની ઉંમર સુધી. [[ફ્રેંચ ભાષા|ફ્રેંચ]] અને[[જર્મન ભાષા|જર્મન]] ભાષાઓ ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડમાં સામાન્ય રીતે શીખવવામાં આવતી બીજી ભાષા છે. વોલ્સમાં, દરેક ૧૬ વર્ષની ઉંમરના દરેક વિદ્યાર્થીઓને વેલ્શમાં અથવા બીજી ભાષા તરીકે વેલ્શમાં ભણાવવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120310162644/http://www.bbc.co.uk/wales/schoolgate/aboutschool/content/inwelsh.shtml વોલ્સમાં માતાપિતા માટે શાળાનો દરવાજો] બીબીસી વોલ્સ, 11 ઓક્ટોબર, 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;

=== ધર્મ ===
[[યૂનિયન સંધિ|યુનિયનની સંધિ]]કે જે યુનાઇટેડ કિંગડમની રચનામાં પરિણમી હતી તે એ વાતની ખાતરી રાખે છે કે [[વિરોધીઓ|પ્રોટેસ્ટન્ટ (સુધારાવાદી સંપ્રદાયનો માણસ)]] અનુયાયી તેમજ [[ચર્ચ અને રાજ્યના ભાગલા|ચર્ચ અને રાજ્ય]] વચ્ચેની કડી હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે. પોતના ધર્મને વળગી રહેનાર તરીકે [[ક્રિસ્ટીનીટી|ખ્રિસ્તી]]એ મોટો ધર્મ છે, તેના પછી [[ઇસ્લામ]], [[હિન્દુત્વ]], [[શીખવાદ|શીખ]] અને ત્યાર બાદ[[યહૂદીવાદ|યહૂદી]]નો ક્રમ આવે છે. 2007નો [[ટિયરફંડ]] સર્વે &lt;ref name=&quot;Tearfund_Survey&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |format=PDF |title=Tearfund Survey 2007 |access-date=2007-05-05 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318014531/http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જણાવે છે કે 53% લોકોએ પોતાની જાતને ખ્રિસ્તી તરીકે ઓળખાવી હતી, જે 2004ના બ્રિટીશ સોશિયલ એટ્ટીટ્ટીટ્યૂડ્ઝ સર્વે અનુસારનો હતો,&lt;ref name=&quot;BSAS2004&quot;&gt;{{Citation
|publication-date = 2006-02-20
|year = 2004
|title = British Social Attitudes Survey
|publisher = National Centre for Social Research
|url = http://www.data-archive.ac.uk/findingData/snDescription.asp?sn=5329
|access-date = 2008-02-25
}}&lt;/ref&gt; અને 2001ની વસતી ગણતરીમાં 71.6% લોકોએ જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તત્વ તેમનો ધર્મ હતો,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=UK Census 2001 |access-date=2007-04-22}}&lt;/ref&gt; (જોકે બાદમાં તેનો &quot;સહેલા પ્રશ્ન&quot;તરીકે ઉપયોગ થયો હતો.) આમ છતાં, ટિયરફંડ સર્વેએ દર્શાવ્યું હતું કે બ્રિટનમાં દશમાંથી એક વ્યક્તિએ સપ્તાહમાં ખરેખર મૂલાકાત લીધી હતી. &lt;ref&gt;[http://news.adventist.org/data/2007/1175717480/index.html.en. &quot;બ્રિટીશ ચેરિટી, ટિયરફંડ દ્વારા ચાલુ સપ્તાહે જાહેર કરાયેલ સંશોધન, જે ચર્ચના આગેવાનોના વાંચનને ખરાબ બનાવે છે. ][http://news.adventist.org/data/2007/1175717480/index.html.en. બ્રિટીશ વસતીમાંથી ૫૩ ટકા લોકો પોતાની જાતને ખ્રિસ્તી ગણાવતા હોવા છતા યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ૧૦માંથી એક વ્યક્તિ જ સાપ્તાહિક રીતે ચર્ચમાં હાજરી આપે છે.&quot;]&lt;/ref&gt;

તેમજ [[એથેઇઝમ|નાસ્તિક]] અને [[એગ્નોસ્ટીસિઝમ|અજ્ઞેયવાદી]]ઓની વસતી મોટી છે અને તેમાં વધારો થઇ રહ્યો છે. 2001ની વસતી ગણતરીમાં 9.1&amp;nbsp;મિલીયન (યુકેની વસતીના ૧૫ ટકા)એ દાવો કર્યો હતો કે તેઓ[[નાસ્તિકવાદ|કોઇ ધર્મ]]ધરાવતા નથી, તેમજ વધુ ૪.3મિલીયન (યુકેની વસતીના ૭ ટકા)તેમની ક્યા ધર્મમાં રૂચિ છે તે દર્શાવતા નથી. &lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221054139/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=6590 ધર્મ: 2001 વસતી] રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્રની વેબસાઇટ.&lt;/ref&gt;જે લોકો પોતાની જાતને કોઇ ચોક્કસ ધર્મના હોવાનું ઓળખાવે છે અને જે લોકો ખુલ્લેઆમ કહે છે કે તેઓ ભગવાનમાં મનાે છે તેમના વચ્ચે અસમાનતા છેઃ 2005માં હાથ ધરાયેલો [[યૂરોબેરોમીટર]]પોલ દર્શાવે છે કે 38 ટકા પ્રતિવાદીઓ માને છે કે ભગવાન છે, 40 ટકા લોકો માને છે કે એવું કોઇ અલૌકિક તત્વ છે અથવા જીવનસ્ત્રોત છે અને ૨૦ ટકા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે કોઇક અલૌકિક તત્વ, ભગવાન અથવા જીવન સ્ત્રોત છે. &lt;ref name=&quot;Eurobarometer&quot;&gt;{{PDFlink|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf Eurobarometer poll conducted in 2005]|1.64&amp;nbsp;MB}}. પાન 9. યુરોપીયન કમિશન. ૭ ડિસેમ્બર 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલું&lt;/ref&gt;

==== ખ્રિસ્તી (ક્રિસ્ટીનીટી) ====
[[ચિત્ર:Westminster abbey west.jpg|thumb|બ્રિટીશ શાસકોના રાજ્યાભિષેક માટે વેસ્ટમિનીસ્ટર એબેનો ઉપયોગ થાય છે. ]]

ક્રિસ્ટીનીટી એ [[ઇંગ્લેડમાં ધર્મ|ઇંગેલેડમાં મુખય ધર્મ]]છે, તેમજ [[ઇંગ્લેડના ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડ]] ([[એંગ્લીકન|એન્ગીકન]]) [[સ્થાપિત ચર્ચ|એસ્ટાબ્લીશ્ડ ચર્ચ]]:&lt;ref&gt;[http://www.cofe.anglican.org/about/history/ ઇંગ્લેંડના ચર્ચનો ઇતિહાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |date=2010-02-21 }} ધી ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ, 23 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; ચર્ચ [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ|યુકે સંસદ]]માં [[ઇશ્વરીય તત્વ|અધિકાર]] ધરાવે છે અને [[યુનાઇટેડ કિંગડમનો શાસક|બ્રિટીશ શાસક]]ચર્ચનો સભ્ય છે ([[યૂનિયન સંધિ|યુનિયન સંધિ]])તેમજ[[ઇંગ્લેડના ચર્ચનો વડો ગવર્નર|સુપ્રીમ ગવર્નર]]ના આર્ટિકલ ૨ હેઠળ જરૂરી). ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ (ધાર્મિક વહીવટને લાગેવળગતા) [[ઇંગ્લેડના ચર્ચનો સામાન્ય પાદરી|જનરલ સાયનોડ]]મારફતે કાયદા ઘડવા અંગેનો અધિકાર ધરાવે છે, જેને સંસદના કાયદા દ્વારા પસાર કરી શકાય. [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં કેથોલિક ચર્ચ|ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચ]] સૌથી મોટો બીજા ક્રમનો ક્રિશ્ચીયન ચર્ચ છે, જે મુખ્યત્વે ઇંગ્લેંડમાં આશરે પાંચ મિલીયન સભ્યો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં આવેલા ચર્ચ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227121543/http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales |date=2009-12-27 }} કેથોલિક-ew.org.uk, 27 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;તેમજ ઇંગ્લેંડમાં [[રૂઢ|રૂઢીગત]], [[બાઇબલનો ઉપદેશવાદ|ઇવાન્ગેલિકલ]] અને[[પેન્ટેકોસ્ટાલિઝમ|પેન્ટેકોસ્ટલ]] ચર્ચો, હાલમાં ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને રોમન કેથોલિક બાદ ચર્ચમાં હાજરીની દ્રષ્ટિએ ત્રીજા ક્રમે આવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece 'ફ્રિંજ' ચર્ચ વીનીંગ ધ બીલીવર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814125609/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece |date=2011-08-14 }} ટાઇમ્સઓનલાઇન, 19 ડિસેમ્બર 2006&lt;/ref&gt; અન્ય મોટા ક્રિશ્ચિયન જૂથોમાં [[મેથોડિઝમ (ધાર્મિક સંપ્રદાય)|મેથોડિસ્ટ]] અને [[બપ્ટીસ્ટ|બેપ્ટીષ્ટ]]નો સમાવેશ થાય છે. 

[[પ્રિસ્બેટેરિયન ધર્મસંઘ|પ્રિસ્બીટેરીયન]] [[સ્કોટલેન્ડનો ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]] ([[કિર્ક|ધી કિર્ક]]તરીકે જાણીતો), [[રાષ્ટ્રીય ચર્ચ|નેશનલ ચર્ચ]] ઓફ સ્કોટલેન્ડ અને રાજ્યના અંકુશ હેઠળ નહી તેવી રીતે જાણીતો છે. બિર્ટીશ શાસક સામાન્ય સભ્ય છે અને તેણે કે તેણીએ રાજપ્રાપ્તિ સમયે ચર્ચની સલામતી રક્ષક તરીકેના સોગંદ લેવાની જરૂરિયાત છે. [[સ્કોટલેન્ડમાં રોમન કેથોલિઝમ|સ્કોટલેન્મડમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચ]]સ્કોટલેન્ડનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ક્રિશ્ચિયન ચર્ચ છે, જે કુસ વસતીનો છઠ્ઠો ભાગ પ્રદર્શિત કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 2001વસતીમાં ધર્મનું પૃથ્થકરણ: સંક્ષિપ્ત અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223164451/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 |date=2014-12-23 }} scotland.gov.uk, 6 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; [[સ્કોટ્ટીશ એપિસ્કોપલ ચર્ચ]] ,કે જે એન્ગ્લિકોન કોમ્યુનિયનનો એક ભાગ છે, અને સ્કોટલેન્ડમાં 1690માં પ્રિસ્બીટેરીયનની સ્થાપનાની ઝાંખી પૂરાવે છે, જયારે તે ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડથી છૂટું પડ્યું હતું અને તે ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડનું ડોટર ચર્ચ નથી. ખાસ કરીને ઓગણીસમી સદીમાં ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડમાં વધુ ભાગલા પડ્યા હતા, જે સ્ક્ટોલેન્ડમાં વિવિધ અન્ય પ્રિ્બીટેરિયન ચર્ચોના સર્જનમાં પરિણમ્યા હતા, જેમાં [[સ્કોટલેન્ડનો મફત ચર્ચ (૧૯૦૦-પછીનું )|ફ્રી ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]]નો પણ સમાવેશ થાય છે.

1920માં [[વોલ્સમાં આવેલા ચર્ચ|વોલ્સમાં આવેલો ચર્ચ]] ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડથી સ્વતત્ર થયો હતો અને '[[ચર્ચ સાથેનો સંબંધ તોડી નાખનારાઓ|બિનસ્થાપિત']]બન્યો હતો, પરંતુ તે [[એંગ્લીકન કોમ્યુનિયન|એન્ગ્લિકન કોમ્યુનિયન]]માં જ રહ્યો હતો. વોલ્સમાં મેથોડિઝમ અને અન્ય વધુ સ્વતંત્ર ચર્ચ પરંપરાગત રીતે મજબૂત છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ધર્મ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ધાર્મિક જૂથો]] [[તમામ આયર્લેન્ડ|ઓલ આયર્લેન્ડ]] ધોરણે સંગઠિત થયેલા છે. પ્રોટેસ્ટન્ટસ અને એન્ગ્લિકનની બહુમતી હોવા છતાં,&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=980 ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સમુદાયો] statistics.gov.uk, 29 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;[[આયર્લેન્ડમાં રોમન કેથોલિઝમ|રોમન કેથોલિક ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડ]]સૌથી મોટો એકમાત્ર ચર્ચ છે. [[આયર્લેન્ડમાં પ્રિસ્બેટેરિયન ચર્ચ|આયર્લેન્ડમાં પ્રિસ્બીટેરિયન ચર્ચ]] , આસ્થાતંત્ર અને ઇતીહાસની દ્રષ્ટિએ ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું છે, જે [[આયર્લેન્ડનો ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડ]] (એન્ગ્લિકન)કે જેનું 19મી સદીમાં વિસ્થાપન થયું હતુ તેના પછી બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ચર્ચ છે. 

==== અન્ય ધર્મ ====
[[ચિત્ર:ELM and LMC Angled View 1.jpg|thumb|પૂર્વ લંડનની મસ્જીદ, દેશનું સૌથી મોટું પ્રાર્થના કરવાનું ઇસ્લામિક સ્થળ.]]

2001ની વસતી ગણતરીમાં 1,536,015 જેટલા[[ઇંગ્લેંડમાં મુસ્લિમો|ઇંગ્લેંડમાં]] અને વોલ્સમાં મુસ્લિમો હતા,&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722150028/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=8288 કેએસ૦૭ ધર્મ: શહેરી વિસ્તારો માટેના અગત્યના આંકડાઓ, શહેરી વિસ્તારમાં વસતીના કદ દ્વારા પરિણામો] statistics.gov.uk, statistics.gov.uk, 29 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;જે કુલ વસતીનો 3% હિસ્સો ધરાવે છે. [[સ્કોટલેન્ડમાં ઇસ્લામ|સ્કોટલેન્ડમાં]] રહેલા 42,557 મુસ્લિમો કુલ વસતીના 0.84% હિસ્સો ધરાવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp ૨૦૦૧ વસતીમાં ધર્મનું પૃથ્થકરણ: સંક્ષિપ્ત અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506102959/http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp |date=2008-05-06 }} scotland.gov.uk, 6 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; તેમજ વધુમાં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1,943 મુસ્લિમો હતા. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nisranew.nisra.gov.uk/Census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |title=ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વસતી ૨૦૦૧ અગત્યના આંકડાઓ |access-date=2009-10-05 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122204353/http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મુસ્લિમોના સૌથી મોટા જૂથ[[બ્રિટીશ પાકિસ્તાની|પાકિસ્તાની]], [[બ્રિટીશ બાંગ્લાદેશી|બાંગ્લાદશી]]અને [[બ્રિટીશ ભારતીય|ભારતીય]]મૂળના છે. [[રાષ્ટ્ર્યી આંકડાશાસ્ત્રની ઓફિસ|ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ]] ના અનુસાર 2008માં [[યુકેમાં મુસ્લિમો|યુકેમાં]] મુસ્લિમોની સંખ્યા 2,422,૦૦૦ હતી. &lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece મુસ્લીમ સમાજ 'અન્ય સમાજની તુલનામાં ૧૦ ગણી ઝડપથી વધતો સમાજ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525121541/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece |date=2010-05-25 }}, ધી ટાઇમ્સ, જાન્યુઆરી 30, 2009&lt;/ref&gt; 1 મિલીયનથી વધુ લોકો[[ભારતીય ધર્મો|ભારતીય ધર્મ]]અનુસરે છે:જેમાં 560,000 હિન્દુઓ, 340,000 શીખો તેમજ આશરે 150,000 [[બુદ્ધ સંપ્રદાય|બુધ્ધ]]ધર્મ પાળનારાઓ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |access-date=2007-01-27 |publisher=Office for National Statistics |archive-date=2007-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717035415/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; એક [[બિન રકારી સંસ્થા|બિન સરકારી સંસ્થા]]ના અંદાજ અનુસાર 800,000 જેટલા યુકેમાં હિન્દુઓ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |title=Hinduism in Britain today |publisher=International Society for Krishna Consciousness |access-date=2007-04-22 |archive-date=2010-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230639/http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[લિસેસ્ટર]] વિશ્વમાં ભારત બહારના થોડા [[જૈન સંપ્રદાય|જૈન]] મંદિરો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.jaincentre.com/ ધી જૈન સેન્ટર, લિસેસ્ટર. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }}[http://www.jaincentre.com/ યુકે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }} jaincentre.com, 29 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર આશરે 270,000 જેટલા યહૂદીઓ[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં યહૂદીઓનો ઇતિહાસ|બ્રિટન]]માં છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |access-date=2007-12-02 |publisher=Office for National Statistics |archive-date=2007-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717035415/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== અર્થતંત્ર ==
[[ચિત્ર:City of London.jpg|thumb|લંડન એ યુરોપનું સૌથી મોટું નાણાંકીય કેન્દ્ર છે અને ન્યુ યોર્ક અને ટોક્યોની સાથે વિશ્વના ત્રણ મોટા નાણાંકીય કેન્દ્રોમાંનું એક છે.[321]]]

યુકેનું અર્થતંત્ર [[સ્કોટલેન્ડનું અર્થતંત્ર|ઇંગ્લેંડ]], [[વોલ્સનું અર્થતંત્ર|વોલ્સ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડનું અર્થતંત્ર|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]ના અર્થતંત્રની તુલનામાં (કદ અનુસાર ઉતરતા ક્રમમાં) બનાવવામાં આવ્યું છે. [[બજાર]] [[વિનીમય દર|વિનિમય દર]]ને આધારે, યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું અને યુરોપમાં [[જર્મની]] અને [[ફ્રાંસ]] બાદ ત્રીજા ક્રમનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે.&lt;ref name=&quot;GDP&quot;/&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમમાં [[ઓદ્યોગિક ક્રાંતિ|ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ]] ની શરૂઆત પ્રારંભિક રીતે ભારે ઉદ્યોગો જેમ કે [[શિપબિલ્ડીંગ]], [[કોલ માઇનીંગ]], [[સ્ટીલ (પોલાદ)|સ્ટીલ]] ઉત્પાદન અને [[ટેક્સટાઈલ|કાપડઉદ્યોગ]]પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની સાથે થયો હતો. સામ્રાજ્યએ બ્રિટીશ પેદાશો માટે વિદેશી બજાર તૈયાર કર્યં હતું, જે યુકેને 19મી સદીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પ્રભુત્વ ધરાવવાની મંજૂરી આપતું હતું. જોકે, અન્ય રાષ્ટ્રોએ પણ ઔદ્યોગિકરણ પ્રાપ્ત કરતા, તેમજ અર્થતંત્રમાં બે વિશ્વ યુદ્ધ પછી પીછેહઠ થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે તેનો સ્પર્ધાત્મક ફાયદો ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું હતું અને ભારે ભારે ઉદ્યોગોએ આખી 20મી સદીમાં પાછી પાની કરી હતી. ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અર્થતંત્રનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રહ્યો છે, પરંતુ 2003માં કુલ રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો ફક્ત એક છઠ્ઠમાંશ જેટલો જ હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |title=TUC Manufacturing Conference |author=Patricia Hewitt |publisher=Department for Trade and Industry |date=2004-07-15 |access-date=2006-05-16 |archive-date=2007-06-03 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070603164510/http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[બ્રિટીશ મોટર ઉદ્યોગ]] આ ક્ષેત્રનો મહત્વનો ભાગ છે, તેમ છતાં [[એમજી રોવર ગ્રુપ|એમજી રોવર જૂથ]]પડી ભાંગતા અને મોટા ભાગના ુદ્યોગો વિદેશની માલિકીના હોવાથી તેના કદમાં ઘટાડો થયો હતો.સિવીલ અને એરક્રાફ્ટ ઉત્પાદન, વિશ્વમાં બીજા ક્રમના સૌથી મોટા [[બચાવ કોન્ટ્રેક્ટર|ડિફેન્સ કોન્ટ્રાક્ટર]] [[બીએઇ સિસ્ટમ્સ]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8086117.stm |title=Military spending sets new record |access-date=2009-06-08 |publisher=www.BBC.co.uk}}&lt;/ref&gt;અને યુરોપીય ખંડની કંપની [[ઇએડીએસ]], [[એરબસ]]ના માલિક દ્વારા કરવામાં આવે છે. [[રોલ્સ રોયસી પીએલસી|રોલ્સ રોયસી]]વૈશ્વિક એરોસ્પેસ એન્જિન્સ બજારનો મહત્તમ હિસ્સો ધરાવે છે. યુકેમાં કેમિકલ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ મજબૂત છે, તેમજ વિશ્વની બીજા અને છઠ્ઠા ક્રમની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અનુક્રમે ([[ગ્લેક્સોસ્મિથક્લાઇન]] અને [[એસ્ટ્રાઝેનેકા]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |title=The Pharmaceutical sector in the UK |access-date=2007-02-27 |publisher=Department of Trade and Industry |archive-date=2007-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205141427/http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;યુકેની છે. 

યુકેનું [[અર્થતંત્રનું ત્રીજું ક્ષેત્ર|સર્વિસ ક્ષેત્ર]]નો નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ થયો છે અને હાલમાં જીડીપીમાં આશરે 73% નો હિસ્સો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-04-26 |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=9333 |title=Index of Services (experimental) |publisher=Office for National Statistics |access-date=2006-05-24}}&lt;/ref&gt; સર્વિસ ક્ષેત્ર પર [[નાણાંકીય સેવાઓ|નાણાંકીય સેવા]] નુ્, ખાસ કરીને બેન્કિંગ અને વીમા ક્ષેત્રની પ્રભુત્વ છે. લંડન [[લંડન સ્ટોક એક્સચેંજ]]હોવાની સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું નાણાંકીય કેન્દ્ર છે, તેમજ [[લંડન ઇન્ટરનેશનલ ફાયનાન્સિયલ એન્જ ઓપ્શન્સ એક્સચેંજ|લંડન ઇન્ટરનેશનલ ફાયનાન્સિયલ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ એક્સચેંજ]] , અને [[લ્લોયડ્ઝ ઓફ લંડન|લ્લોયડઝ ઓફ લંડન]] વીમા બજાર એ તમામ [[લંડનનું શહેર|લંડન શહેર]]માં આવેલા છે. [[આંતરરાષ્ટ્રીય કારોબાર]] અને વાણિજ્ય માટે લંડન મોટું કેન્દ્ર છે અને [[વૈશ્વિક અર્થતંત્ર]]([[ન્યૂયોર્ક શહેર|ન્યુ યોર્ક શહેર]] અને [[ટોક્યો]]સહિત )માટે ત્રણ કમાન્ડ સેન્ટરોનું અગ્રણી છે..&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Saskia Sassen|Sassen, Saskia]]|title=The Global City: New York, London, Tokyo|url=https://archive.org/details/globalcitynewyor00unse|year=2001|publisher=Princeton University Press|edition=2nd}}&lt;/ref&gt; વિશ્વમાં આવેલી વિદેશી બેન્કોની શાખા પર ભારે પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ભૂતકાળના દાયકાઓમાં લંડનમાં રાઇવલ નાણાંકીય કેન્દ્રનો [[લંડન ડોકલેન્ડ્ઝ|ડોકલેન્ડઝ]] વિસ્તારમાં, વિશ્વની સૌથી મોટી બેન્ક [[એચએબીસી|એચએસબીસી]], &lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Rank.html &quot;ખાસ અહેવાલ - ધી ગ્લોબલ 2000,&quot;] ''ફોર્બસ'' , એપ્રિલ 2, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies &quot;ફોર્બસની યાદીમાં વિશ્વની સૌથી મોટી કંપનીઓમાં એચએસબીસી ટોચના સ્થાને,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113200650/http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies |date=2013-01-13 }} એચએસબીસી વેબસાઇટ, 4 એપ્રિલ 2008&lt;/ref&gt; અને [[બારક્લેઝ પીએલસી|બર્કલેઝ બેન્ક]]સાથે વિકાસ થયો છે, જેમણે પોતાની મુખ્ય ઓફિસ ત્યાં પુનઃખસેડી હતી. જે મુખ્તવે યુકેની ન હોય તેવી અસંખ્ય બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ તેમના યુરોપીયન અથવા વિશ્વમાં અન્ય સ્થળ તરીકે લંડનમાં ઓફિસ રાખવાનું પસંદ કર્યું છે. તેનું ઉદાહરણ છ અમેરિકન નાણાંકીય કંપની [[સિટીગ્રુપ]]. સ્કોટ્ટીશ રાજધાની એડિનબર્ગ [[યુરોપ]]ના અનેક મોટા નાણાંકીય કેન્દ્રોમાંનું એક ધરાવે છે &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo030430/halltext/30430h05.htm#30430h05_spnew0|title=Financial Services Industry |first=Mark |last=Lazarowicz (Labour MP) |date=2003-04-30|publisher=United Kingdom Parliament |access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; અને [[રોયલ બેન્ક ઓફ સ્કોટલેન્ડ ગ્રુપ|રોયલ બેન્ક ઓફ સ્ટોટલેન્ડ ગ્રુપ]]વિશ્વની અનેક મોટી બેન્કોમાંની એકનું વડુમથક ધરાવે છે.

[[ચિત્ર:Oil platform in the North SeaPros.jpg|thumb|ઉત્તરીય સમુદ્રી ઓઇલ અને ગેસ પુરવઠો મોટા ભાગના યુકેની ઉર્જા જરૂરિયાત છે.]]

[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં પ્રવાસન|પ્રવાસન]] બ્રિટીશ અર્થતંત્ર માટે અત્યંત અગત્યનું છે. 2004માં 27મિલીયનથી વધુ પ્રવાસીઓ આવતા, યુનાઇટેડ કિંગડમ વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું સૌથી મોટું પ્રવાસી સ્થળ બની ગયું છે. &lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.world-tourism.org/facts/eng/pdf/highlights/2005_eng_high.pdf International Tourism Receipts]|1.10&amp;nbsp;MB}}. યુએનડબ્લ્યુટીઓ ટૂરીઝમ હાઇલાઇટ્સ, આવૃત્તિ 2005 પાન 12. વર્લ્ડ ટૂરીઝમ ઓર્ગેનાઇઝેશ.24 મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરાયેલું&lt;/ref&gt; નોંધપાત્ર માર્જિન સાથે લંડન એવું શહેર છે જ્યાં વિશ્વના મોટા ભાગના પ્રવાસીઓએ મૂલાકાત લીધી હતી જેમાં 2006માં 15.6 મિલીયન પ્રવાસીઓ લંડન આવ્યા હતા, જે બેંગકોકની તુલનામાં બીજા ક્રમનું મોટું સ્થળ છે (બેંગકોકમાં 10.4 મિલીયન મૂલાકાતીઓ) and ત્રીજા ક્રમે પેરિસ (9.7 મિલીયન)આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|title=Top 150 city destinations: London leads the way|first=Caroline|last=Bremner|publisher=Euromonitor International|date=2007-10-11|access-date=2008-08-28|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209063157/http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[સર્જનાત્મક ઉદ્યોગો]]નો 2005માં જીવીએના 7% હતો અને સરારેશ વાર્ષિક 6% ના દરે ૧૯૯૭ અને 2005ની મધ્યમાં તેમાં વૃદ્ધિ થઇ હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-03-09 |url=http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |title=From the Margins to the Mainstream - Government unveils new action plan for the creative industries |publisher=DCMS |access-date=2007-03-09 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204131529/http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

યુનાઇટેડ કિંગડમનું કૃષિ ક્ષેત્ર દેશની જીડીપીમાં ફક્ત ૦.૯ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. યુકે પાસે [[કોલસો|કોલસા]]ની નાની અનામત છે, જે હજુ સુધી નોંધપાત્ર સ્તરે છે, તેમજ &lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-11-30 |url=http://europe.theoildrum.com/story/2006/11/19/135819/75 |title=The architecture of UK offshore oil production in relation to future production models |publisher=The Oil Drum |access-date=2008-08-27}}&lt;/ref&gt; [[કુદરતી ગેસ|નેચરલ ગેસ]] અને [[ઓઇલ અનામત]]માં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઇ રહ્યો છે. 400 મિલીયન ટનથી વધુ પ્રૂવન કોલની અનામતો યુકેમાં ઓળખી કાઢવામાં આવી છે. &lt;ref name=&quot;Coal 1&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Around the World|author=UK Coal|url=http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|access-date=2008-09-23|publisher=UK Coal|year=2007|work=UK Coal website|archive-date=2008-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013045749/http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;2004માં કુલ યુકેનો કોલ વપરાશ (આયાતો સહિત)61 મિલીયન ટનના સ્તરે હતો,&lt;ref name=&quot;BERR 1&quot;&gt;{{cite web|title=Chapter 2: Long term trends Solid fuels and derived gases|author=UK Coal|url=http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|access-date=2008-09-23|publisher=Department for Business Enterprise &amp; Regulatory Reform|format=PDF|year=2008|work=BERR website|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923193134/http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જે યુકેને ૬.૫ વર્ષો માટે કોલની બાબતમાં સ્વનિર્ભર બનાવે છે, તેમ છતાં કોલસો કાઢવાનો સમય હજુ ૨૦ વર્ષ જેટલો લાગશે. &lt;ref name=&quot;Coal 1&quot;/&gt; [[કોલસો#ઇંધણ તરીકે કોલસો|કોલસા આધારિત]]ના વિકલ્પ રૂપે [[વીજ ઉત્પાદન]] [[અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન|અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન(યુસીજી)છે.]] . યુજીસીમાં ઇન્જેક્ટીંગ સ્ટીમ અને ઓક્સીજન ડાઉન બોરહોલનો સમાવેશ થાય છે, જે કોલસામાંથી ગેસ ઉત્પન્ન કરે છે અને તેનું મિક્ચર સરફેસ પર નાખે છે-આમ કોલસાનો દુરુપયોગ કરવાની અત્યંત નીચી કાર્બન પદ્ધતિ છે. ઓળખી કઢાયેલા ઓનશોર વિસ્તારો કે જેમાં યુજીસીનો 7 અબજ અને 16 અબજ ટનનો જથ્થો હોવાનું મનાય છે. &lt;ref name=&quot;Coal 2&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Reserves in the United Kingdom|author=The Coal Authority|url=http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|access-date=2008-09-23|publisher=The Coal Authority|format=PDF|year=2007|work=Response to Energy Review|archive-date=2009-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104054403/http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; યુકેના પ્રવર્તમાન કોલસાના આધારે, આ વોલ્યુમો એ અનામત દર્શાવે છે જે યુકેમાં આગામી ૨૦૦ અને ૪૦૦ વર્ષ સુધી ટકી શકશે.&lt;ref name=&quot;Coal 3&quot;&gt;{{cite web|title=BBC News England Expert predicts 'coal revolution'|author=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7046981.stm|access-date=2008-09-23|publisher=BBC|dater=2007-10-16|work=BBC News website}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ; યુનાઇટેડ કિંગડમની મધ્યસ્થ બેન્ક.]]

અર્થતંત્રમાં સરકારની સામેલગીરીનું સંચાલન [[સરકારી તિજોરીના ચાન્સેલર|ચાન્સેલર ઓફ ધ એક્સચેકર]] (હાલમાં [[એલિસ્ટેઇર ડાર્લિંગ|અલીસ્ટેઇર ડાર્લિંગ]])છે, જે [[એચએમ ટ્રેઝરી]]ના વડા છે, પરંતુ [[યુનાઈટેડ કિંગડમના વડાપ્રધાન|વડાપ્રધાન]] (હાલમાં ''માન્ય'' [[ગોર્ડન બ્રાઉન|ગોર્ડોન બ્રાઉન]] એમપી), [[ટ્રેઝરીના પ્રથમ લોર્ડ|ટ્રેઝરીના પ્રથમ લોર્ડ છે]]; જ્યારેન્સેલર ઓફ ધી એક્સચેંક ટ્રેઝરીના બીજા લોર્ડ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, યુકે અર્થતંત્રનું સંચાલન બજાર ઉદારીકરણ અને ઓછા કરવેરા અને નિયમનો દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યુ છે. 1997થી , [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ|બેંક ઓફ ઇંગ્લેડ]]ની [[મોનેટરી પોલિસી કમિટી]]કે જેના વડા [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડના ગવર્નર|બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેડના ગવર્નર છે]],તે દર વર્ષે ચાન્સેલર દ્વારા અર્થતંત્રમાં ફૂગાવાનો દર નક્કી કરવામાં આવે છે તેને જરૂરી સ્તર સુધી લાવવા માટે [[સત્તાવાર બેન્ક દર|વ્યાજ દર]]નક્કી કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm બેન્ક દ્વારા વધુ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312060011/http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm |date=2008-03-12 }} www.bankofengland.co.uk, 8 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટ્ટીશ સરકાર, સ્કોટ્ટીશ સંસદની મંજૂરીની શરતે સ્કોટલેન્ડમાં જે આવક વેરો ચૂકવવામાં આવે છે તેમાં ૩ પેન્સના વધારા કે ઘટાડા દ્વારા આવકવેરાનો મૂળ દર નક્કી કરવાની સત્તા ધરાવે છે, જોકે, આ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. માર્ચ 2009ના અનુસાર યુકેનું [[સરકારી ઋણ]] [[કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન|જીડીપી]]ના 49 ટકા જેટલું હતું. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7952262.stm યુકે અંદાજપત્રીય ખાધ વિસ્તૃત] બીબીસી સમાચાર, 19 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; યુકેનું ચલણ [[પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ]]છે, જેને '''[[પાઉન્ડનું પ્રતીક|£]]''' ના પ્રતીકરૂપે દર્શાવવામાં આવે છે. [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ]] [[મધ્યસ્થ બેન્ક]]છે, જે ચલણ બજારમાં મૂકવા માટે જવાબદાર છે. સ્કોટલેન્ડ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આવેલી બેન્કો, જે તે મુદ્દાને પહોંચી વળવા માટે બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ પાસેથી પૂરતી નોટો મેળવવાની શરતે તેમની પોતાની નોટો બહાર પાડવાનો અધિકાર ધરાવે છે. ચલણને બજારમાં તરતું મૂકતી વખતે યુકેએ [[યૂરો]]ની સાથે જોડાવાનું પસંદ કર્યું ન હતુ અને બ્રિટીશ વડાપ્રધાન ''માનનીય'' ગોર્ડોન બ્રાઉન એમપીએ નજીકના ભવિષ્યમાં સભ્યપદ માટે એમ કહીને ઇનકાર કર્યો હતો કે નહી જોડાવાનો નિર્ણય લેવાનો બ્રિટન અને યુરોપ પાસે અધિકાર છે.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-07-24 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |title=Puritanism comes too naturally for 'Huck' Brown |publisher=Times Online |access-date=2007-07-24 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814094905/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેયરની સરકારે [[પાંચ આર્થિક પરીક્ષણો|પાંચ આર્થિક પરીક્ષણ]]માં ખરા ઉતરી શકાય છે કે કેમ તે માટે લોકમત લેવાની અરજી કરી હતી.2005માં યુકેમાંથી અર્ધા કરતા વધુ (55%)ચલણને અપનાવવાની વિરુદ્ધમાં હતા, જ્યારે ૩૦ ટકા લોકો તેની તરફેણમાં હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |date=2005-02-28 |url=http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/emu-entry-and-eu-constitution.ashx|title=[[EMU]] Entry and [[EU Constitution]] |publisher=MORI |access-date=2006-05-17}}&lt;/ref&gt; 23 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ પાસેથી ઉપલબ્ધ થયેલા સરકારી આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 1991થી અત્યાર સુધીમાં સૌપ્રથમ વખત સત્તાવાર રીતે [[૨૦૦૦ના પાછલા વર્ષોની મંદી|મંદી]]માં હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7846266.stm|title=UK in recession as economy slides |publisher=BBC|date=2009-01-23|access-date=2009-01-23}}&lt;/ref&gt;

== શિક્ષણ ==
[[ચિત્ર:KingsCollegeChapelWest.jpg|thumb|કીંગ્સ કોલેજ, કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીનો ભાગ ]]
[[ચિત્ર:Tom Quad, Christ Church 2004-01-21.jpg|thumb|right|ક્રિસ્ટ ચર્ચ, ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીનો ભાગ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના દરેક દેશો અલગ પ્રકારની શિક્ષણ વ્યવસ્થા ધરાવે છે તેમજ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સને શિક્ષણ સોંપણી અંગેની સત્તા આપી દીધી છે. [[ઇંગ્લેંડમાં શિક્ષણ]] એ [[ચિલ્ડ્ર્ન , સ્કુલ્સ એન્ડ ફેમિલીઝ માટે રાજ્ય સચિવ|ચિલ્ડ્રનસ સ્કુલ્સ એન્ડ ફેમિલીઝના રાજ્ય કક્ષાના સચિવ]]ની અને [[ઇનોવેશન, યુનિવર્સિટીઝ એન્ડ સ્કીલ્સનો રાજ્ય સચિવ|ઇનોવેશન, યુનિવર્સિટીઝ એન્ડ સ્કીલ્સના રાજ્ય કક્ષાના સચિવ]] ની જવાબદારી છે,જોકે રાજ્યની દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ એ [[સ્થાનિક શિક્ષણ સત્તા|સ્થાનિક સત્તા]] (અગાઉ સ્થાનિક શિક્ષણ ઓથોરિટી તરીકે જાણીતી)ની જવાબદારી છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/localauthorities/index.cfm |title=Local Authorities |publisher=DCSF |access-date=2008-12-21}}&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં યુનિવર્સલ સ્ટેટ એજ્યુકેશન 1870માં અને 1900માં સેકંડરી ધોરણનું શિક્ષણ પ્રાથમિક ધોરણે લાગુ પાડવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |title=United Kingdom |publisher=Humana |access-date=2006-05-18 |archive-date=2006-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003010910/http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પાંચથી ૧૬ વર્ષની વયના માટે શિક્ષણ ફરજિયાત છે. (જો જુલાઇ અથવા ઓગસ્ટના અંતમાં જન્મ થયો હોય તો ૧૫ વર્ષ)સ્ટેટ સેકરચ શાળાઓમાં મોટા ભાગના બાળકો શિક્ષીત છે, ફક્ત નાનો ભાગ કે શૈક્ષણિક લાયકાતના ધોરણે પસંદગી કરે છે. ખરેખર આંકડાઓમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, ઇંગ્લેંડમાં [[ખાનગી શાળા|ખાનગી શાળાઓ]]જતા બાળકોનું પ્રમાણ 7%થી ઉપર વધ્યું છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/education/2007/nov/09/schools.uk |title=Private school pupil numbers in decline |publisher=Guardian |date=2007-11-09}}&lt;/ref&gt; [[યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રીજ|કેમ્બ્રિજ]] અને [[યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ|ઓક્ફોર્ડ]]યુનિવર્સિટીના અર્ધા ઉપરાંતના વિદ્યાર્થીઓએ શાળામાં હાજરી આપી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/6905288.stm |title=More state pupils in universities |publisher=BBC News |date=2007-07-19}}&lt;/ref&gt; રાજ્યની શાળાઓ કે જે વિદ્યાર્થીઓની બુદ્ધિમતા અને શૈક્ષણિક લાયકાતની દ્રષ્ટિએ પસદગી કરે છે તે મોટા ભાગની પસદગીયુક્ત શાળાની તુલનામાં તુલનાત્મક પરિણામો હાંસલ કરી શકે છે: જીસીએસઇના 2006ના પરિણામની દ્રષ્ટિએ ટોચની દશ શાળાઓમાંથી બે શાળાઓરાજ્યસંચાલિત [[ગ્રામર શાળા]]ઓ હતી. . ઇંગ્લેંડ વિશ્વમાં કેટલીક ટોચની યુનિવર્સિટીઓ ધરાવે છે; [[યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રીજ|યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ]], [[યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ]], [[ઇમ્પીરીયલ કોલેજ લંડન]] અને [[યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડન]]ન સમાવેશ 2008માં વૈશ્વિક ધોરણે ટોચની 10માં થતો હતો. [[ટીએચઇએસ-ક્યુએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ|ટીએચઇએ - ક્યૂએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1|title=The top 200 world universities|publisher=Times Higher Education|date=2008-10-09|access-date=2009-05-14|archive-date=2010-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231190900/http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ટ્રેન્ડઝ ઇન ઇન્ટરનેશનલ મેથેમેટિક્સ એન્ડ સાયંસ સ્ટડી ([[ટીઆઇએમએસએ|ટીઆઇએમએસએસ]])ના રેટિંગવાળા ઇંગ્લેડના વિદ્યાર્થીઓ વિશ્વમાં ગણિતમાં 7મા અને વિજ્ઞાનમાં 6ઠ્ઠા ક્રમે છે. પરિણામો ઇંગ્લેંડના વિદ્યાર્થીઓને [[જર્મની]]અને[[સ્કેન્ડીનેવીયા]]સહિતના યુરોપીયન દેશોની આગળ લઇ જાય છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7773081.stm વૈશ્વિક ટોચના 10માં ઇંગ્લેંડના વિદ્યાર્થીઓ] બીબીસી સમાચાર, 10 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટલેન્ડમાં શિક્ષણ]]એ [[એજ્યુકેશન એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગના રાજ્ય સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર એજ્યુકેશન એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગ]]ની જવાબદારી છે, જ્યારે રાજ્યની શાળાઓના દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ સ્થાનિક સત્તાની જવાબદારી છે.[[સ્કોટ્ટીશ જાહેર સંસ્થાઓ|બિન-ડિપાર્ટમેન્ટ જાહેર સંસ્થાઓ]]ની સ્કોટ્ટીશ શિક્ષણમાં મહત્વની ભૂમિકા છે: [[સ્કોટ્ટીશ ક્વોલિફીકેશન્સ ઓથોરિટી|સ્કોટ્ટીશ ક્વોલિફિકેશન્સ ઓથોરિટી]] સેકડરી શાળાઓમાં આપવામાં આવતી ડિગ્રીઓ સિવાય વિકાસ, is responsible for the development, અધિકારપત્ર, મૂલ્યાંકન અને લાયકાતનું પ્રમાણીકરણ કરવા માટે જવાબદાર છે, [[વધુ શિક્ષણ|વધુ અભ્યાસ માટે]] [[પ્રાદેશિક શિક્ષણ|સેકંડરી પછીની]] કોલેજો અને અન્ય કેન્દ્રોઃ &lt;ref&gt;[http://www.sqa.org.uk/sqa/5656.html એસક્યૂએ વિશે] sqa.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; અને[[લર્નીંગ એન્ડ ટીચીંગ સ્કોટલેન્ડ]] શૈક્સ્ત્રોષણિક સમાજને અભ્યાસક્રમના વિકાસ અને સંશોધનની સંસ્કૃત્તિ, મહત્વાકાંક્ષા અને શ્રેષ્ઠતાના સર્જન માટે સલાહ, સ્ત્રોતો અને સ્ટાફ વિકાસ પૂરા પાડે છે. &lt;ref&gt;[http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp સ્કોટલેન્ડ વિશે શીખવું અને શીખડાવવું] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401140609/http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp |date=2012-04-01 }} ltscotland.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડમાં 1496માં ફરજિયાત શિક્ષણનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/education/e_brain_drain.html બ્રેઇન ડ્રેઇન ઇન રિવર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071204064525/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/education/e_brain_drain.html |date=2007-12-04 }} scotland.org, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડમાં ખાનગી શાળાઓમાં જતા બાળકોનું પ્રમાણ ફક્ત 4% છે, જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં તેમાં ધીમો વધારો જોવાયો છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/6563167.stm |title=Increase in private school intake |publisher=BBC News |date=2007-04-17}}&lt;/ref&gt; સ્કોટ્ટીશ વિદ્યાર્થીઓ કે જે સ્કોટ્ટીશ યુનિવર્સિટીમાં હાજરી આપે છે તેઓ ક્યાં તો ટ્યુશન ફી અથવા તો કાયમી સ્નાતક દરો ચૂકવતા નથી કેમ કે 2001માં ફી નાબૂદ કરવામાં આવી હતી અને ગ્રેજ્યુએટ એન્ડોવમેન્ટ યોજના 2008માં નાબૂદ કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7268101.stm દેણગી ફી રદ કરવા માટે એમએસપીનો મત] બીબીસી સમાચાર, 28 ફેબ્રુઆરી 2008&lt;/ref&gt;

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં શિક્ષણ]] એ [[શિક્ષણ પ્રધાન (ઉત્તર આયર્લેન્ડ)|શિક્ષણ પ્રધાન]] અને[[રોજગાર અને ભણતર પ્રધાન|રોજોગારી અને ભણતર પ્રધાન]]ની જવાબદારી છે, આમ છથાં સ્થાનિક ધોરણે જવાબદારીનું સંચાલન પાંચ શિક્ષણ અને ગ્રાંથાલય બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોને આવરી લે છે. '[[શૈક્ષણિકસત્ર, પરીક્ષા અને મૂલ્યાંકન માટેની કાઉન્સીલ|કાઉન્સીલ ફોર ધ ક્યુરિક્યુલમ, એક્ઝામિનેશન્સ એન્ડ એસેસમેન્ટ]] (સીસીઇએ) એવી સંસ્થા છે જે [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ|સરકાર]]ને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની શાળાઓમાં શુ શીખવવું જોઇએ, દેખરેખના ધોરણો અને લાયકાત આપવા અંગે સલાહ પૂરી પાડે છે. &lt;ref&gt;[http://www.ccea.org.uk/ અમારા વિશે- -અમે શુ કરીએ છીએ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305135914/http://ccea.org.uk/ |date=2018-03-05 }} ccea.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;[[વોલ્સની રાષ્ટ્રીય વિધાનસભા]] ની જવાબદારી [[વોલ્સમાં શિક્ષણ|વોલ્સમાં શિક્ષણની]] છે. વેલ્શના મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓને સંપૂર્ણ અથવા મોટે ભાગે [[વેલ્શ ભાષા]]શીખવવામાં આવે છે; વેલ્શમાં દરેક માટે ૧૬ વર્ષના ન થાય ત્યાં સુધી ફરજિયાત છે. સંપૂર્ણ દ્વિભાષી વોલ્સ અપનાવવાની નીતિના ભાગરૂપે વેલ્શ મિડીયમ શાળાઓ વધારવાનું આયોજન છે.

== આરોગ્યસંભાળ ==
[[ચિત્ર:NorfolkAndNorwichUniversityHospital(KatyAppleton)Aug2005.jpg|thumb|right|નોરફોક અને નોરવિક યુનિવર્સિટી હોસ્પીટલ-આધુનિક એનએચએસ હોસ્પીટલ ]]
[[ચિત્ર:Royal Aberdeen Children's Hospital.jpg|thumb|right|ધી રોયલ એબર્ડીન ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પીટલ ખાસ બાળકોની હોસ્પીટલ છે, જે એનએચએસ સ્કોટલેન્ડનો ભાગ છે. ]]

[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં આરોગ્યસંભાળ|યુનાઇટેડ કિંગડમમાં આરોગ્સંભાળ]] એ [[અવક્રાંતિ|સોંપાયેલ બાબત]]છે અને ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં વિવિધ નીતિઓ અને અગ્રિમતા સાથે અલગ વ્યવસ્થા છે &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm એનએચએસની સોંપણીમાં 'ભારે વિપરીતતા' ] બીબીસી સમાચાર, 28 ઓગસ્ટ 2008 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm એનએચએસ પાસે ચાર વિવિધ પદ્ધતિઓ છે] [[બીબીસી]] 2 જાન્યુઆરી 2008&lt;/ref&gt;જોકે સહકારનનું સ્તર સામાન્ય રીતે સેવાઓના વપરાશ કરતા સરહદી વપરાશકારોની તુલનામાં સામાન્ય રીતે ગુપ્ત તફાવત રહેલો છે. ચાર વ્યવસ્થાઓ [[જાહેર ભંડોળ ધરાવતું આરોગ્યસંભાળ|જાહેર આરોગ્યસંભાળ]] તમામ[[બ્રિટીશ નાગરિકત્વ કાયદો|યુકેના કાયમી નિવાસી]]ઓને પૂરી પાડે છે, તે જરૂરિયાતના મુદ્દે તદ્દન વિનામૂલ્યે છે અને તેની ચૂકવણી [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં કરલાદણ|સામાન્ય કરવેરા]]દ્વારા કરવામાં આવે છે. ઘણી નાની ખાનગી તબીબી વ્યવસ્થા પણ અસ્તિત્વમાં છે. યુકેમાં મોટા પાયે વિવિધ નિયમનકારી સંસ્થાઓ પથરાયેલી છે જેમ કે [[જનરલ મેડિકલ કાઉન્સીલ]] , [[નર્સીંગ એન્ડ મિડવાઇફકી કાઉન્સીલ|નર્સીંગ એન્ડ મિડવાઇફરી કાઉન્સીલ]] અને બિન સરકારી આધારિત (ઉદા.[[રોયલ કોલેજ]]s). આખા યુકેમાં મોટી સંખ્યામાં[[મેડિકલ શાળા]]ઓ અને [[ડેન્ટીસ્ટ્રી|ડે્ટલ શાળા]]છે, અને તાલીમ [[નર્સ (આયા)|નર્સ]]અને દવા સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયો માટે નોંધપાત્ર સંસ્થાઓ છે. 

[[ઇંગ્લેડમાં આરોગ્યસંભાળ|ઇંગ્લેંડમાં આરોગ્યસંભાળ]]મુખ્યત્વે[[નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (ઇંગ્લેંડ)|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે આજે ફક્ત ઇંગ્લેંડને આવરે છે, જ્યારે મૂળભૂત રીતે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સને આવરી લેતી હતી. તેની સ્થાપના [[નેશનલ હેલ્ત સર્વિસ એક્ટ 1946|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ કાયદો 1946]]દ્વારા કરવામાં આવી હતી જે 5જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો. [[આરોગ્ય વિભાગ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ]]ઇંગ્લેંડની પ્રજાના આરોગ્યમાં સુધારો કરવા માટે સુખાકારી માટે અસ્તિત્વમાં છે,&lt;ref&gt;[http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm આરોગ્ય વિભાગ વિશે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214204741/http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm |date=2009-12-14 }} dh.gov.uk, 5 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;અને [[આરોગ્યના રાજ્ય સચિવ|સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર હેલ્થ]] તેના કામ માટે અને એનએચએસના કામ માટે યુકેની સંસદને જવાબ આપવા બંધાયેલી છે. ઇંગ્લેડની એનએચએસ વિશ્વમાં અનેક મોટા સખત સંસ્થાઓમાંની એક છે, જે 1.3&amp;nbsp;મિલીયન લોકોથી વધુને રોજગારી પૂરી પાડે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6450303.stm |title=NHS workforce 'falls by 11,000' |publisher=BBC News, |date=2007-03-14}}&lt;/ref&gt; જાહેર ક્ષેત્રની આરોગ્ય સંભાળ આપતી સંસ્થાઓના સેવા સ્તરમાં પ્રાથમિક ([[જનરલ પ્રેક્ટીશનર|જનરલ પ્રેક્ટિસ]]), સેકંડરી ([[હોસ્પીટલ|જિલ્લા જનરલ હોસ્પિટલ]])અને ટેરિટરી ([[વિદ્યા આપતી હોસ્પીટલ|ટીચીંગ હોસ્પિટલ]])નો સમાવેશ થાય છે. વિવધ સ્તરો વચ્ચ નોંધપાત્રલ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા અને આપલે છે. ે[[નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર હેલ્થ એન્જ ક્લિનીકલ એક્સેલન્સ|નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર હેલ્થ એન્ડ ક્લિનીકલ એક્સેલન્સ]],અથવા એનઆઇસીઇ, ઇંગ્લેડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ દ્વારા દવા કે સારવાર પૂરી પડશે કે કેમ તે અંગેની સલાહ આપે છે. 

[[સ્કોટલેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ]] એ મુખ્યત્વે [[એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ]],સ્કોટલેન્ડની જાહર આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ સર્વિસની સ્થાપના નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૪૭ દ્વારા કરવામાં આવી હતી (બાદમાં નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૭૮ દ્વારા પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો)જે ૫ જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો, તેની સાથે ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ સર્વિસનો પ્રારંભ થયો હતો. જોકે,૧૯૪૮ પહેલા, સ્કોટલેન્ડની અર્ધા ભાગની વસતીને રાજ્ય દ્વારા ભંડોળ પૂરિુ પડાયેલ હેલ્થકેર દ્વારા આવરી લેવામા આવ્યા હતા, જેને [[હાઇલેન્ડ્ઝ અને આઇસલેન્ડ્ઝ સર્વિસ|હાઇલેન્ડઝ એન્ડ આઇલેન્ડ મેડિકલ સર્વિસ]]દ્વારા સેવા પૂરી પડાતી હતી. &lt;ref&gt;[http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html હાઇલેન્ડઝ અને આયલેન્ડ મેડિક સર્વિસ (એચઆઇએમએસ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114040031/http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html |date=2013-01-14 }} www.60yearsofnhsscotland.co.uk, 28 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 2006માં એનએચએસ સ્કોટલેન્ડે 158,000 કર્મચારીઓને રોજગારીએ રાખ્યા હતા, જેમાં 47,500 થી વધુ નર્સ, દાઇ, હેલ્થ વિઝીટર અને 3,800 થી વધુ કન્સલટન્ટને રોજગારીએ રાખ્યા હતા. વધુમાં, 12,000 થી વધુ ડોકટરો, ફેમિલી પ્રેકિસનરો અને ડેન્ટીસ્ટ, ઓપ્ટીશિયન અને કોમ્યુનિટી ફાર્માસિસ્ટ સહિતના સંબંધિત આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો હતા, જેઓ સ્વતંત્ર કોન્ટ્રક્ટરોની જેમ કામ કરતા હબતા અને એનએચએસના પરિપ્રેક્ષ્યમાં અસંખ્ય સેવાઓ પૂરી પાડતા હતા તેની સામે તેમને ફી અને ભથ્થાઓ મળતા હતા. &lt;ref&gt;[http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx સ્કોટલેન્ડમાં એનએચએસ વિશે ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628224652/http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx |date=2014-06-28 }}એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ&lt;/ref&gt; [[આરોગ્ય અને સુખસંભાળના કેબિનેટ સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર હેલ્થ એન્જ વેલબીઇંગ]] એનએચએસના સ્કોટલેન્ડમાં કામ માટે સ્કોટ્ટીશ સંસદને જવાબદાર હતા. 

[[એનએચએસ વોલ્સ|વોલ્સમાં આરોગ્યસંભાળ]] મુખ્યત્વે [[એનએચએસ વોલ્સ]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. એનએચએસ જેવા જ સમાન માળખા તરીકે મૂળભૂત રીતે સ્થપાયેલી અને [[નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ કાયદો 1946|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ એક્ટ 1946]]દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી,વોલ્સની એનએચએસ કરતા વધુ સત્તા ધરાવતી સંસ્થાને 1969માં સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર વોલ્સને તબદિલ કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{1એનએચએસ વોલ્શ ૧૯૬૦ વિશે પરિચય{/1} www.wales.nhs.uk &lt;/ref&gt; તેની સામે, એનએચએસ વોલ્સની જવાબદારી વેલ્શ એસેમ્બલી અને એક્ઝિક્યુટિવને 1999ની ફરજ સોંપણી અંતર્ગત આપવામાં આવી હતી. એનએચએસ વોલ્સ વોલ્સમાં જાહેર આરોગ્યસંભાળ પૂરી પાડે છે અને આશરે 90,000 જેટલા કર્મચારીઓને રોજગારી પૂરી પાડે છે, જે તેને વોલ્સનો સૌથી મોટો રોજગારદાતા બનાવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11590&amp;amp;orgid=452 એનએચએસ વોલ્સ કર્મચારીઓ વિશે પરિચય] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707180613/http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=452&amp;pid=11590 |date=2009-07-07 }} www.wales.nhs.uk&lt;/ref&gt;વેલ્શ એસેમ્બલી સરકારમાં આર્ગોય અને સામાજિક સેવાના પ્રધાન એવા વ્યક્તિ છે જે કેબિનેટની જવાબદારી ધરાવે છે જેમાં વોલ્સમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સેવાનો સમાવેશ થાય છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સંભાળ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ]] મુખ્યત્વે [[આરોગ્ય, સામાજિક સેવા અને જાહેર સલામતી વિભાગ|ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ, સોશિયલ સર્વિસ એન્ડ પબ્લિક સેફ્ટી]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. 

== વાહનવ્યવહાર ==
[[ચિત્ર:London Heathrow T5 AB1.JPG|thumb|હીથ્રો ટર્મીનલ 5. વિશ્વના અન્ય હવાઇમથકની તુલનામાં હીથ્રો હવાઇમથક સૌથી આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફર પ્રવાહ ધરાવતું હવાઇમથક છે. [396][398]]]
[[ચિત્ર:Bb-forthrailbridge.jpg|thumb|સ્કોટલેન્ડમાં આવેલો ફોર્થ રેલવે બ્રિજ રેલ માળખાનું સાંસ્કૃતિક લક્ષણ છતું કરે છે. ]]

[[હાઇવે એજન્સી]] [[એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી|અક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી /1}છે અને તે ખાનગી માલિકીના અને સંચાલના કરવામાં આવતા]] [[એમ6 ટોલ|એમ૬ ટોલ]] સિવાય પણ ટ્રન્ડ રોડ અને મોટરવેઝ માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;[http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 એમ6ટોલ સતત પછાતા પ્રશ્નો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113225031/http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 |date=2013-01-13 }} www.m6toll.co.uk, 13 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દર્શાવે છે કે [[ટ્રાફિક ભીડ|ટ્રાફિક ભરાવો]]અનેક વાહનવ્યવહારમી સમસ્યાઓમાંની એક છે અને જો તેની પુનઃતપાસ કરવામાં નહી આવે તો ૨૦૨૫ સુધીમાં ઇંગ્લેંડને તેનો વધારાનો 22અબજ ડોલરનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડશે.&lt;ref&gt;{{cite web|title = Tackling congestion on our roads|url = http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053607/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા 2006ના[[એડ્ડિંગ્ટોન ટ્રાન્સપોર્ટ અભ્યાસ|એડ્ડિન્ગ્ટોન અહેવાલ]]અનુસાર, વાહનોનો ભરાવાને [[માર્ગ ભાવનિર્ધારણ|રોડ પ્રાઇસીંગ]] અને વાહનવ્યવહારના માળખાના વિસ્તરણ દ્વારા નાથવામાં નહી આવે તો તે ભયાનક બની રહેશે અને અર્થતંત્રને નુકસાનરૂપ છે. &lt;ref&gt;{{cite web|title = Delivering choice and reliability|url = http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2009-06-06|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090606082130/http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = The Eddington Transport Study|author = Rod Eddington|year = 2006|month = December|url = http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|publisher = UK Treasury|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053704/http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

સ્કોટ્ટીશ [[વાહનવ્યવહાર]] માળખું એ [[એન્ટરપ્રાઇઝ, ટ્રાન્સપોર્ટ એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગ ડિપાર્ટમેન્ટ (સ્કોટલેન્ડ)|સ્કોટ્ટીશ સરકારના સાહસ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને લાઇફલોંગ લર્નીંગ ડિપાર્ટમેન્ટ]]ની જવાબદારી છે, [[વાહનવ્યવહાર સ્કોટલેન્ડ|ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેંડ]] [[સ્કોટ્ટીશ સરકારની એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સીઓ|એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી]]હોવાથી [[નાણાં અને સતત વૃદ્ધિના કેબિનેટ સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર ફાયનાન્સ એન્ડ સુ્સ્ટેઇનેબલ ગ્રોવ્થ]]ની સ્કોટલેન્ડના ટ્રન્ડ રોડ અને રેલ નેટવર્કની જવાબદાર છે.&lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/ ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેન્ડ - સ્કોટલેન્ડને ફરતું રાખે છે] www.transportscotland.gov.uk, 1 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડના રેલ માળખામાં આશરે 340 રેલવે સ્ટેશન્સ અને ૩,૦૦૦ કિલોમીટરના ટ્રેકનો સમાવેશ થાય છે જેની પર દર વર્ષે 62 મિલીયનથી વધી મુસાફરો મુસાફરી કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/rail ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેન્ડ - રેલ] www.transportscotland.gov.uk, 10 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;2008માં સ્કોટ્ટીશ સરકારે આગામી 20 વર્ષ માટે રોકાણ યોજના નક્કી કરી હતી, જેમાં નવા ફોર્થ રોજ બ્રિજ અને રેલ માળખાના વીજળીકરણને અગ્રિમતા આપવાનો સમાવેશ કરાયો હતો. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7775936.stm વાહનવ્યવહાર યોજના પ્રથમ નજરે ] બીબીસી સમાચાર, 10 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;આખા યુકેમાં, {{convert|46904|km|mi|0}}મુખ્ય માર્ગોનું મોટરવે નેટવર્કનું{{convert|3497|km|mi|0}}રેડિયલ રોડ નેટવર્ક છે. તેમજ વધુમાં {{convert|213750|km|mi|0}}પત્થર જડેલી પગથીનો પણ સમાવેશ થાય છે. ગ્રેટ બ્રિટનમાં ૧૬,૧૧૬ કિલોમીટર (૧૦,૦૭૨ માઇલ્સ)નું [[નેટવર્ક રેલ|રેલ માળખું]] છે અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]માં ૩૦૩ રુટ કિમી (૧૮૯ રુટ એમઆઇ)ના ૧૮,૦૦૦ પેસેન્જર ટ્રેઇનથી વધુ અને ૧૦૦૦ દૈનિક ફ્રેઇટ ટ્રેઇનનો સમાવેશ થાય છે.લંડન અને અન્માંય શહેરોમાં શહેરી રેલ માળખું અત્યંત સુવિકસિત છે. એક સમયે યુકેમાં 48,000 રુટ કીમીથી વધુ(30,000 રુટ એમઆઇ)રેલ માળખું હતં, જોકે તેમાંના મોટા ભાગના માળખામાં ૧૯૫૫ અને 1975ના ગાળામાં ઘટાડો થયો હતો, જેમાંનો મોટો ઘટાડો સરકારના સલાહકાર [[રિચાર્ડ બીચીંગ|રિચાર્ડ બીચીંગે]]1960ના મધ્યમાં આપેલા અહેવાલ બાદ થયો હતો.(જે [[બીચીંગ એક્સ]]તરીકે જાણીતો છે.)હવે આગામી ૨૦૨૫ સુધીમાં નવી હાઇ સ્પીડ લાઇનો તૈયાર કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7467203.stm નવી મોટી રેલ લાઇનની વિચારણા] બીબીસી સમાચાર, 21 જૂન 2008 &lt;/ref&gt;રાજધાનીની પશ્ચિમે ૧૫ માઇલ (૨૪ કિમી)દૂર આવેલું[[લંડનનું હિથરો વિમાની મથક|લંડન હીથ્રો એરપોર્ટ]]યુકેનું સૌથી વધુ વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે અને વિશ્વના અન્ય કોઇ પણ એરપોર્ટની તુલનામાં સૌથી વધુ પેસેન્જર ટ્રાફિક ધરાવે છે. 

== રમત ==
બ્રિટીશ સ્પોર્ટને ઘણી વખત રાષ્ટ્રવાર ઇંગ્લશ, સ્કોટ્ટીશ, વેલ્શ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ અને અથવા આઇરીશ સંસ્થાઓમાં પેટા વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે. મોટી [[રમતગમત|રમત]]કે જેમાં [[એસોસિયેશન ફૂટબોલ]], [[રગ્બી ફૂટબોલ]], [[બોક્સીંગ]], [[બેડમિંટોન]], [[ક્રિકેટ]], [[ટેનીસ|ટેનિસ]] અને [[ગોલ્ફ]]નો સમાવેશ થાય છે તેનો યુનાઇટેડ કિંગડમ અને જે રાજ્યોએ તેને આગળ ધપાવ્યા હતા તેને મૂળ રીતે લાગે ળગે છે અથવા ત્યાં તેનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો હતો. 2008ના સર્વેક્ષણોમાં એવું મળી આવ્યું હતું કે ફૂટબોલ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રમતગમત|યુનાઇટડ કિંગડમમાં અત્યંત લોકપ્રિય રમત]] છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|title=Crowded Summer Of Sport|publisher=Ipsos Mori|access-date=2008-10-17|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618163751/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ ટીમો [[ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સ]],અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]નું મોટા ભાગની ટીમ રમતોમાં તેમજ [[કોમનવેલ્થ રમતો|કોમનવેલ્થ ગેઇમ્સમાં]]પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. (રમતના સંદર્ભમાં આ ટીમોનો સામૂહિક રીતે [[હોમ નેશન્સ]]તરીકે ઉલ્લેખ કરી શકાય.) આમ છતા, એવા પણ પ્રસંગો છે જ્યાં એક જ રમત ટીમ યુનાઇટેડ કિંગડમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હોય, જેમ કે [[રમતોત્સવ (ઓલિમ્પીક)|ઓલિમ્પીક]]સહિતની રમતોમાં જ્યાં યુકેનું પ્રતિનિધિત્વ [[ઓલિમ્પીકમાં ગ્રેટ બ્રિટન|ગ્રેટ બ્રિટન ટીમ]]દ્વારા થતું હોય.

=== ક્રિકેટ ===
ક્રિકેટને ઘણી વખત સારતત્વરૂપ ઇગ્લીશ પ્રવૃત્તિ તરીકે જોવામાં આવ્યું છે.યુકેના મોટા ભાગમાં તે રમાતું હોવા છતાં,તે ફક્ત દક્ષિણ વોલ્સમાં જ [[ગ્લામોર્ગન|ગ્લેમોર્ગન]]રહ્યું છે, જ્યાં ક્રિકેટે ઇંગ્લેડની બહારની રમત તરીકેનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કર્યો છે. ફક્ત ઇંગ્લેંડ જ નોંધપાત્ર રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે. [[ક્રિકેટ]]ની શોધ ઇંગ્લેંડમાં થઇ હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે (જોકે તાજેતરના સંશોધનો સુચવે છે કે તેની ખરેખર શોધ બેલ્જિયમમાં થઇ હતી)&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7919429.stm ક્રિકેટની શોધ બેલ્જિયમમાં થઇ હતી'] બીબીસી સમાચાર, 2 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; અને [[ઇંગ્લેંડ ક્રિકેટ ટીમ|ઇંગ્લેડ ક્રિકેટ ટીમ]] નું નિયંત્રણ, [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડ|ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડ]]દ્વારા થાય છે,&lt;ref&gt;[http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ ઇસીબી વિશે] www.ecb.co.uk, 4 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt;જે ફક્ત યુકેમાં [[ટેસ્ટ ક્રિકેટ|ટેસ્ટ સ્ટેટસ]] સાથેની રાષ્ટ્રીય ટીમ છે. ટીમ સભ્યોને મુખ્ય કાઉન્ટી સાઇડથી લેવામાં આવે છે અને તેમાં ઇંગ્લીશ અને વેલ્શ ખેલાડીઓનો સમાવેશ થાય છે. ક્રિકેટ ફૂટબોલ અને રગ્બીથી અલગ પડે છે, જ્યાં વોલ્સ અને ઇંગ્લેંડ અલગ રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે, જોકે વોલ્સે ભૂતકાળમાં તેની અલગ ટીમ ઊભી કરી હતી.[[આયર્લેન્ડમાં રમતગમત|આઇરીશ]] અને [[સ્કોટલેન્ડમાં ક્રિકેટ|સ્કોટ્ટીશ]]ખેલાડીઓ ઇંગ્લેંડ વતી રમ્યા છે કારણે કે [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ ક્રિકેટ ટમ|સ્કોટલેન્ડ]] કે [[આયર્લેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ|આયર્લેન્ડ]] ટેસ્ટ દરજ્જો ધરાવતા હતા અને તેમણે તાજેતરમાં જ [[વનડે ક્રિકેટ મેચ|વન ડે ઇન્ટરનેશનલ]]માં રમવાનું શરૂ કર્યું છે.સ્કોટલેન્ડ, ઇંગ્લેંડ (અને વોલ્સ), અને આયર્લેન્ડે (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સહિત) [[ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ]]માં ભાગ લીધો હતો, જેમાં ઇંગ્લેંડ ફાઇનલમાં ત્રણ વખત પહોંચી ગયું હતું. તદુપરાંત વ્યાવસાયિક[[કાઉન્ટી ચેમ્પીયનશીપ|લીગ ચેમ્પીયનશીપ]] પણ છે જેમાં ક્લબ્સ ૧૭ ઇંગ્લશ દેશોનું અને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ૧ વેલ્શ કાઉન્ટીમાં તેમાં ભાગ લે છે.

=== ફૂટબોલ ===
[[ચિત્ર:Wembley Stadium closeup.jpg|thumb|right|ઇંગ્લેંડનું નવું વેમ્બ્લી સ્ટેડિયમ. અત્યાર સુધીમાં બંધાયેલા તમામ સ્ટેડિયમમાં આ અત્યંત ખર્ચાળ સ્ટેડિયમ છે. [423]]]
[[ચિત્ર:Hampden Stadium.jpg|thumb|right|હેમ્પડેન પાર્ક, ગ્લાસગો-સ્કોટલેન્ડનું નેશનલ ફૂડબોલ સ્ટેડિયમ ]]
[[ચિત્ર:Millennium Stadium North.jpg|thumb|કાર્ડિફનું મિલેનીયમ સ્ટેડિયમ, વોલ્સનું નેશનલ સ્ટેડિયમ ]]

દરેક [[હોમ નેશન્સ]] પાસે તેની પોતાનું ફૂટબોલ એસોસિયેશન, રાષ્ટ્રીય ટીમ અને [[લીગ સિસ્ટમ]]છે, જોકે, બહુ ઓછી ક્લબો વિવિધ ઐતિહાસિક અને તર્કબદ્ધ કારણોસર તેમના અલગ અલગ દેશની પદ્ધતિ અનુસાર રમે છે. [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|ઇંગ્લેડ]], [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|વોલ્સ]]અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફૂડબોલ ટીમ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ દેશ તરીકે ભાગ લે છે અને પરિણામ સ્વરૂપે યુકે [[ઓલિમ્પીક રમતો|ઓલિમ્પીક રમતોમાં]]ફૂટબોલની ઇવેન્ટમાં એક જ ટીમ તરીકે ભાગ લેતું નથી. [[2012 ઉનાળુ રમતોત્સવ|2012 સમર ઓલિમ્પીક]]માં ભાગ લેવા માટે [[યુનાઇટેડ કિંગડમ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|યુકેની ટીમને રાખવી તેવી દરખાસ્તો છે]]પરંતુ [[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ એસોસિયેશન|સ્કોટ્ટીશ]], [[ફૂટબોલ એસોસિયેશન ઓફ વોલ્સ|વેલ્શ]]અને [[આઇરીશ ફૂટબોલ એસોસિયેશન|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] ફૂટબોલ એસોસિયેશનોએ આમ થવાને કારણે તેમનો સ્વતંત્ર દરજ્જો છીનવાઇ જશે તેવા ભયથી તેમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને આ દહેશતને ફીફાના પ્રમુખ સેપ્પ બ્લેટરે સમર્થન આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7286011.stm|title=Blatter against British 2012 team|publisher=BBC News|date=2008-03-09|access-date=2008-04-02}}&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ હોમ નેશન્સમાં અત્યંત સફળ રહી છે, તેમજ [[1966 ફીફા વર્લ્ડ કપ|1966માં દેશની જ ધરતી પર]] [[ફીફા વર્લ્ડ કપ|વર્લ્ડ કપ]]જીતી લીધો હતો, તેમ છતાં [[ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ ફૂડબોલ હરીફાઇ|ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ વચ્ચેની હરિફ ટીમોમાં]]ઐતિહાસિક ગાઢ લડાઇ થઇ હતી..

[[ઇંગ્લીશ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]] માં અસંખ્ય આંતરિક રીતે જોડાયેલી અને હજ્જારો વિભાગો ધરાવતી લીગોનો સમાવેશ થાય છે.ટોચમાં [[પ્રિમીયર લીગ|પ્રિમીયરશીપ]], વિશ્વમાં સૌથી વધુ નાહાળાતી ફૂટબોલ લીગ છે&lt;ref&gt;[http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html પ્રિમીયર અને ચેમ્પીયન્સ લીગનો ઇતિહાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205073341/http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html |date=2008-12-05 }} watch-football.net, 1 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; અને ખાસ કરીને તે [[એશિયા]]માં લોકપ્રિય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3207829.stm |title=Chinese phone maker's fancy footwork |publisher=BBC News |date=2003-10-27 |access-date=2006-08-09}}&lt;/ref&gt; તેનાથી નીચે, [[ધી ફૂટબોલ લીગ]]ત્રણ વિભાગો ધરાવે છે અને ત્યાર બાદ [[ફૂટબોલ કોન્ફરન્સ]] રાષ્ટ્રીય વિભાગો અને બે ફીડર પ્રાદેશિક લીગો ધરાવે છે. ત્યાર બાદ પ્રાદેશિકતામાં વધારો થઇ રહેલા માળખાઓ અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા. ઇંગ્લેંડ વૈશ્વિક ધોરણે જાણીતી ફૂડબોલ ક્લબો જેમ કે [[આર્સેનલ એફ.સી..|આર્સેનલ]], [[લિવરપુલ એફ.સી.|લીવરપુલ]], [[માંન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ એફ.સી.|માન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ]] અને [[ચેલ્સા એફ.સી.|ચેલ્સા]]નું ઘર છે. ઇંગ્લીશ ટીમો યુરોપીયન કપ/યુઇએફએ ચેમ્પીયન લીગ વિજેતા સહિત યુરોપ સ્પર્ધાઓમાં સફળ રહી છે: [[લિવરપુલ એફ.સી.|લિવરપુલ]] (પંચ વખત), [[માન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ એફ.સી.|માન્ચેસ્ચર યુનાઇટેડ]] (ત્રણ વખત), [[નોટ્ટિંગહામ ફોરેસ્ટ એફ.સી.|નોટ્ટીંગહામ ફોરેસ્ટ]] (બે વખત) અને [[એસ્ટોમ વિલ્લા એફ.સી.|એસ્ટોન વિલ્લા]]. અન્ય દેશની તુલનામાં ઇંગ્લેંડના વધુને વધુ ક્લબોએ યુરોપીયન કપ જીત્યો છે (ચારની તુલનામાં ત્રણ ટીમો જેમ કે ઇટાલી, જર્મની અે નેધરલેન્ડઝ). વધુમાં, યુરોપીયન ક્લબ ટ્રોફી વિજેતાની દરે સમયની યાદીમાં ઇંગ્લેડ ૩૫ વખત વિજેતા બનીને હંમેશા બીજા ક્રમે રહ્યું છે, જ્યારે પ્રથમ ક્રમે ઇટાલી ૩૬ ટ્રોફીઓ સાથે રહ્યું છે.1950માં ટોચના યુરોપીયન સાઇડની વિરુદ્ધમાં યુરોપીય કપ હરિફાઇ અન્ય ઇંગ્લીશ ક્લબ [[વોલ્વરહેમ્પ્ટોન વન્ડરર્સ એફ.સી.|વોલ્વરહેમપ્ટોન વન્ડરર્સ]]ના પરિણામસ્વરૂપે બહાર આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://galeb.etf.bg.ac.yu/~mirad/archive.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001212711/http://galeb.etf.bg.ac.yu/~mirad/archive.html|archive-date=2007-10-01|title=The Beginning of Champions Cup|access-date=2009-10-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 90,000-દર્શકોની ક્ષમતા ધરાવતું ઇંગ્લેંડનું [[વેમ્બલી સ્ટેડિયમ]] રમતો મુખ્ય સ્ટડીયમ છે.

[[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ સિસ્ટમ|સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]બે રહાષ્ટ્રીય લીગ ધરાવે છે: [[સ્કોટ્ટીશ પ્રિમીયર લીગ]], ટોચનું ડિવીઝન, અને [[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ લીગ]] , જે ત્રણ ડિવીઝનો ધરાવે છે. તેનાથી નીચે, પરંતુ રાષ્ટ્રીય લીગ સાથે જોડાયેલું નહી તેવી ત્રણ લીગો છે; [[હાઇલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ]], [[ઇસ્ટ ઓફ સ્કોટલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ|ઇસ્ટ ઓફ ફૂટબોલ સ્કોટલેન્ડ લીગ]] અને [[સાઉથ ઓફ સ્કોટલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ]]. એક ઇંગ્લીશ ક્લબ, [[બર્વિક રેન્જર્સ એફ.સી.|બર્વિક રેન્જર્સ]],સ્કોટ્ટીશ સિસ્ટમમાં રમે છે. સ્કોટલેન્ડ [[સેલ્ટીક એફ.સી.|સેલ્ટીક]]ની[[જૂની કંપની|ઓલ્ડ ફર્મ]] અને [[રેન્જર્સ એફ.સી.|રેન્જર્સ]] માં વૈશ્વિક ધોરણે જાણીતી બે ફૂટબોલ ક્લબનું ઘર છે. સ્કોટ્ટીશ ટીમ કે જે યુરોપીયન સ્પર્ધાઓમાં વિજયી બની હતી તેમાં [[સેલ્ટીક એફ.સી.|સેલ્ટીક]] ([[યુરોપીયન કપ ૧૯૬૬-67|1967માં યુરોપીયન કપ]]), [[રેન્જર્સ એફ.સી.|રેન્જર્સ]] ([[યુઇએફએ કપ વિનર્સ કપ 1971–72|1972માં યુરોપીયન કપ વિજેતા]]) અને [[એબર્ડન એફ.સી.|અબર્ડીન]] ([[યુઇએફએ કપ વિનર્સ કપ 1982–83|યુરોપીયન કપ વિનર્સ કપ]] અને [[1983 યુઇએફએ સુપર કપ|1983માં યુરોપીયન સુપર કપ]])નો સમાવેશ થાય છે. સેલ્ટીક [[યુરોપીયન ચેમ્પીયન ક્લબ્સ કપ|યુરોપીયન કપ]] જીતનાર સૌપ્રથમ બ્રિટીશ ક્લબ હતી.

[[વેલ્શ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં [[વેલ્શ પ્રિમીયર લીગ]]અને પ્રાદેશિક લીગનો સમાવેશ થાય છે. વેલ્શ પ્રિમીયરશીપ ક્લબ [[ધી ન્યુ સેઇન્ટસ એફ.સી.|ધી ન્યુ સેઇન્ટસ]]તેમી હોમ મેચ [[ઓસ્વેસ્ટ્રી]]માં સરહદની ઇંગ્લીશ સાઇડે રમે છે.વેલ્સની [[કાર્ડિફ સિટી એફ.સી.|કાર્ડિફફ સિટી એફ.સી.]], [[કોલ્વીન બે એફ.સી.]], [[માર્થીયર ટાયફિલ એફ.સી.|મર્થીયેર ટિડફિલ એફ.સી.]], [[ન્યુપોર્ટ કાઉન્ટી એ.એફ.સી.|ન્યુપોર્ટ કાઉન્ટી એ.એફ.સી]], [[સ્વાનસી સિટી એ.એફ.સી.|સ્વાન્સા સિટી એ.એફ.સી.]] અને[[વ્રેક્સહામ એફ.સી.|વ્રેક્સાહામ એફ.સી.]]ક્લબો ઇંગ્લીશ સિસ્ટમમાં રમે છે. કાર્ડિફફનું ૭૬,૨૫૦ બેઠકવાળું [[મિલેનીયમ સ્ટેડિયમ|મિલેનીયમ સ્ટેડીયમ]] વોલ્સનું મુખ્ય રમતગમત માટેનું સ્ટેડીયમ છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં [[આઇએફએ પ્રિમીયરશીપ]]નો સમાવેશ થાય છે. એક ઉત્તરીય આઇરીશ ક્લબ, [[ડેરી સિટી એફ.સી.|ડેરી સિટી]],યુકેની બહાર [[એફએઆઇ લીગ ઓફ આયર્લેન્ડ|રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં ફટબોલ રમે છે.

=== રગ્બી લીગ ===
[[રગ્બી લીગ]] લઘુમતી રમત આખા યુકેમાં રમાય છે, પરંતુ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ઘણા વિસ્તારોમાં ખાસ કરીને ઔદ્તેયોગિક યોર્કશાયર અને લેંકેશાયરના શહેરો જેમ કે વિગાન અે સંટ હેલેન્સમાં મુખ્ય રમત છે.તેમજ લંડનમાં પણ તે નોંધપાત્ર હાજરી ધરાવે છે.[[ઉત્તરીય ઇંગ્લેંડ]]માં તેનું મૂળ છે અને રમાય છે અને એકમાત્ર 'ગ્રેટ બ્રિટન' ટીમે [[રગ્બી લીગ વર્લ્ડ કપ]]માં ભાગ લીધો હતો પરંતુ 2008માં તેમાં ફેરફાર થઇ જશે, જ્યારે [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|સ્કોટલેન્ડ]]અને [[આયર્લેન્ડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|આયર્લેન્ડ]]એક અલગ રાષ્ટ્ર તરીકે સ્પર્ધા કરશે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rlwc08.com/|title=Official Website of Rugby League World Cup 2008}}&lt;/ref&gt;

=== રગ્બી યુનિયન ===
[[રગ્બી યુનિયન]] નું [[ઇંગ્લેંડમાં રગ્બી યુનિયન|ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડમાં રગ્બી યુનિયન|સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સમાં રગ્બી યુનિયન|વોલ્સ]] અને [[આયર્લેન્ડમાં રગ્બી યુનિયન|આયર્લેન્ડ]]ના ધોરણે અલદ ધોરણે આયોજન થાય છે, જેમાં દરેક લીગ સિસ્ટમ ધરાવે છે અને ટોચના ક્રમાંકની આંતરરાષ્ટ્રીય ટીમ છે. [[રગ્બી યુનિયન]]આખા યુકેમં રમાય છે, પરંતુ અસંખ્ય મૂળધરતી ધરાવે છે, જેમાં મોટે ભાગે [[દક્ષિણ વોલ્સ]], [[સ્કોટ્ટીશ બોર્ડર્સ]], ઇંગ્લીશ [[પશ્ચિમ દેશ|પશ્ચિમ કંટ્રી]]અને તે પ્રમાણે.તદુપરાંત તે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, (આરયુનું દરેક આયર્લેન્ડ ધોરણે આયોજન થાય છે) એડિનબર્ગ, લંડન, લિસેસ્ટર વગેરેમાં નોધપાત્ર હાજરી ધરાવે છે. [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|ઇંગ્લેડે]][[રગ્બી યુનિયન વર્લ્ડ કપ|રગ્બ યુનિયન વર્લ્ડ કપ]]2003માં જીત્યો હતો,ત્યારે [[વોલ્સ નેસનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|વોલ્સે]]ત્રીજુ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું અને [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|સ્કોટલેન્ડે]] ચતુર્થ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. [[આયર્લેન્ડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|આયર્લેન્ડે]]ક્વાટર ફાઇનલપછી પ્રગતિ કરી ન હતી. 

=== અન્ય રમતો ===
[[ચિત્ર:Wimbledon Grojean 2004 RJL.JPG|thumb|વિમ્બલડન ચેમ્પીયનશીપ, ગ્રાન્ડ સ્લામ ટૂર્નામેન્ટ, જે દર જૂન/જુલાઇમાં વિમ્બલડન, લંડનમાં યોજાય છે.]]
[[ચિત્ર:Royal &amp; Ancient Clubhouse.jpg|thumb|ધી રોયલ એન્ડ એન્સિયન્ટ ગોલ્ફ કલ્બ ઓફ સેંટ. એન્ડ્રુઝ, જે સમાન્ય રીતે વિશ્વનું &quot;ગોલ્ફનું ઘર&quot;તરીકે ઓળખાય છે.]]

[[સ્નૂકર]]પણ યુકેની અનેક રમતોમાંની એક છે. વર્લ્ડ ચેમ્પીયનશીપ વાર્ષિક ધોરણે [[શેફ્ફિલ્ડ|શેફિલ્ડ]]માં યોજાય છે, જ્યારે આ રમત સતત રીતે વિશ્વમાં પ્રસરી રહી છે, જેમાં ચીનમાં ભારે વિકાસ થયો છે. [[ટેનીસ|ટેનિસ]]ની રમત સૌપ્રથમ વખત[[બર્મિંગહામ]]ને 1859 અને 1865વચ્ચે લાગેળગતી હતી. [[ધી ચેમ્પીયનશીપ્સ, વિમ્બલડન]]આંતરરાષ્ટ્રીય [[ટેનીસ|ટેનિસ]]ઘટના છે જે દક્ષિણ [[લંડન]]માં [[વિમ્બલડન, લંડન|વિમ્બલડન]]દર ઉનાળામાં યોજાય છે અને વૈશ્વિક ટેનિસ કેલેન્ડરમાં અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત ઘટના તરીકે ઓળખાય છે. [[ઈંગ્લેન્ડનો ચાર્લ્સ બીજો|ઇંગ્લેંડના ચાર્લ્સ II]] ના માનમાં સ્પોર્ટ ઓફ કીંગ્સ તરીકે યોજાતી [[થોરફબ્રેડ ઘોડાની સ્પર્ધા|થ્રૂબ્રેડ રેસીંગ]], આખા યુકેમાં લોકપ્રિય છે, જેમાં વિશ્વ વિખ્યાત રેસ જેમાં[[ગ્રાન્ડ નેશનલ]], [[એપસન ડર્બી]] અને [[આસ્કોટ રેસકોર્સ#રોયલ આસ્કોટ|રોયલ આસ્કોટ]]નો સમાવેશ થાય છે. [[ન્યુમાર્કેટસ સફોલ્ક|ન્યુમાર્કેટ]]ના શહેરની ગણના મોટે ભાગે [[ન્યુમાર્કેટ રેસકોર્સ]]ને લીધે ઇંગ્લીશ રેસીંગના કેન્દ્ર તરીકે થાય છે.યુકેએ [[રોવીંગ (રમત)|રોવીંગ]] આંતરરાષ્ટ્રીય રમતમાં સફળતા સાબિત કરી છે.એવું વ્યાપક રીતે વિચારાય છે કે રમતના સૌથી વધુ સફળ રોવર [[સ્ટીવ રેડગ્રેવ]]છે, જેમણે પાંચ સુવર્ણચંદ્રકો અને એક તાંબાનો ચંદ્રક સતત પાંચ [[ઓલિમ્પીક રમતો|ઓલિમ્પીક ગેઇમ્સ]]માં જીત્યા હતા, તેમજ [[વર્લ્ડ રોવીંગ (તળાવમાં બોટન રમત) ચેમ્પીયનશીપ|વર્લ્ડ રોવીંગ ચેમ્પીયનશીપ્સ]] અને [[હેન્લી રોયલ રેગાટ્ટા|હેનલી રોયલ રેગાટ્ટા]]માં અસંખ્ય વાર જીત મેળવી હતી. 

યુકેમાં ભાગલા દ્વારા ગોલ્ફ છઠ્ઠી મોટી લોકપ્રિય રમત છે. જોકે સ્કોટલેન્ડમાં [[ધી રોયલ એન્ડ એન્સિયન્ટ ગોલ્ફ ક્લબ ઓફ સેંટ એન્ડ્રુઝ]]આ રમતનું ઘર મનાય છે,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|title=Tracking the Field|format=PDF|publisher=Ipsos MORI|access-date=2008-10-17|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;વિશ્વનો સૌથી જૂનો ગોલ્ફ કોર્સ ખરેખર મુસ્સેલબર્ગ લિંક્સ ઓલ્ડ ગોલ્ફ કોર્સ છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm રેકોર્ડ બુકમાં કડીઓ ભાગ ભજવે છે] બીબીસી સમાચાર, 17 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; [[શિન્ટી]] (અથવા''કેમાન્ચડ'' ) [[સ્કોટ્ટીશ હાઉલેન્ડ્ઝ|સ્કોટ્ટીશ હાઇલેન્ડઝ]]માં લોકપ્રિય છે, કેટલીકવાર વધુ વસતી ધરાવતા યુકેના હજ્જારો દર્શકોને તેની તરફ આકર્ષે છે, જેમા ખાસ કરીને તેની પ્રિમીયરની ફાઇનલ ટૂર્નામેન્ટ [[કેમનાડ કપ|કેમાન્ચડ કપ]]નો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;[http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm શિન્ટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010105806/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |date=2017-10-10 }} scottishsport.co.uk, 2 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં [[જીએએ]] - [[ગાલિક ફૂટબોલ]] અને [[હર્લીંગ (હોકી જેવી આઇરીશ પરંપરાગત રમત)|હર્લિંગ]] ભાગીદારી અને નિહાળવાની એમ બન્ને દ્રષ્ટિએ લોકપ્રિય ટીમ રમતો છે.યુકેમાં આખામાં રહેતા આઇરીશની રહેવાસીઓ પણ તે રમે છે. પરંપરાગત રીતે જીએએ બ્રિટીશ લશ્કર તરફ દુશ્મન જેવી વર્તણૂંક ધરાવે છે. યુકે [[મોટરસ્પોર્ટ]]સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું છે. [[ફોર્મ્યુલા વન]] (એફ1)માં ઘણી ટીમો અને ચાલકો યુકેના છે અને બ્રિટનના ચાલકોએ અન્ય દેશો કરતા વધુ વર્લ્ડ ટાઇટલો જીત્યા હતા. આ દેશ ઘણી એફ૧ અને [[વર્લ્ડ રેલી ચેમ્પીયનશીપ]]યોજે છે અને તેની પાસે તેનું પોતાની[[ટૂરીંગ કાર રેસીંગ]]ચેમ્પીયનશીપ [[બ્રિટીશ ટૂરીંગ કાર ચેમ્પીયનશીપ|બ્રિટીશ ટૂંરીંગ કાર ચેમ્પીયનશીપ]] (બીટીસીસી)છે. [[બ્રિટીશ ગ્રાન્ડ પ્રિક્સ]]દર જુલાઇમાં [[સિલ્વરસ્ટોન સર્કિટ|સિલ્વરસ્ટોન]]ખાતે યોજાય છે.

== સંસ્કૃતિ ==
[[યુનાઇટડે કિંગડમની સંસ્કૃતિ|યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસ્કૃતિ]]—બ્રિટીશ સંસ્કૃતિને —તેના [[યુનાઇટેડ કિંગડમનો ઇતિહાસ|ઇતિહાસ]]દ્વારા અપાયેલી માહિતી તરીકે [[વિકસિત દેશો|વિકસિત]] [[ટાપુ દેશ]], મોટી સત્તા, અને ચાર દેશોના [[રાજકીય સંઘ|રાજકીય યુનિયન]] તરીકે પણ વર્ણન થાય છે, જેમાં દરેક તત્વા સ્પષ્ટ પરંપરા, પ્રણાલિ અને પ્રતીકવાદનું નિરુપણ કરે છે. [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]ના પરિણામસ્વરૂપે, બ્રિટીશ પ્રભુત્વ તેની અગાઉની અસંખ્ય વસાહતોમાં ભાષા, સંસ્કૃતિ અને કાનૂની પદ્ધતિમાં જોઇ શકાય છે, આ વસાહતોમાં [[કેનેડા]], [[ઓસ્ટ્રેલિયા|ઓસ્ટ્રેલીયા]], [[ભારત]],અને [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]નો સમાવેશ થાય છે. 

=== સિનેમા ===
યુનાઇટેડ કિંગડમ સિનેમાના વિકાસમાં ભારે પ્રભાવક રહ્યું છે જેમાં [[એલીંગ સ્ટુડિયોઝ|એલીંગ સ્ટુડિયો]] વિશ્વમાં સૌથી જૂનો સ્ટુડિયો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અગત્યના અને સફળ પ્રડક્શનોનો ઇતિહાસ હોવા છતાં, ઉદ્યોગને તેની ઓળખ અને અમેરિકન અને યુરોપીયન સિનેમાના પ્રભાવ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. ખાસ કરીને બ્રિટીશ અને અમેરિકન ફિલ્મની વચ્ચે ઘમી ફિલ્મોનું ઘણી વખત સહ-ઉત્પાદન અથવા ઘણ બ્રિટીશ એક્ટરોની સાથે કામ કરવામાં આવ્યું છે જેમાં હવે ઘણા બ્રિટીશ એક્ટરો નિયમિતપણે હોલીવુડની ફિલ્મોમાં અભિનય કરે છે. [[બીએફઆઇ ટોચની ૧૦૦ બ્રિટીશ ફિલ્મો]]એ એક એવું સર્વેક્ષણ છજે [[બ્રિટીશ ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યુટ|બ્રિટીશ ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યુટ દ્વારા]] હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું જેમાં દરેક સમયે ૧૦૦ મહાન બ્રિટીશ ફિલ્મો હોવાની તેમને પ્રતીતી થઇ હતી તેને સમાવવામાં આવી છે. 

=== સાહિત્ય ===
[[ચિત્ર:Shakespeare.jpg|thumb|upright|ચાન્ડોઝનું ચિત્ર, જે વિલીયન શેક્સપિયરને પ્રદર્શિત કરતું હોય તેવું મનાય છે. ]]
[[ચિત્ર:Robert burns.jpg|thumb|upright|રોબર્ટ બર્નસ, જે સ્કોટલેન્ડની રાષ્ટ્રીય કવિતા તરીકે ઓળખાય છે. ]]

'બ્રિટીશ સાહિત્ય'માં [[સાહિત્ય]]નો ઉલ્લેખ કરાયો છે, જે યુનાઇટેડ કિંગડમ સાથે સંલગ્ન છે, [[ઈસ્લે ઓફ મેન|ઇસ્લે ઓફ મેન]] અને ચેનલ આઇલેન્ડ તેમજ ઇંગ્લેંડ, વોલ્સ, અને સ્કોટલેન્ડના યુનાઇટેડ કિંગડમની રચના પૂર્વેના સાહિત્ય છે.મોટા ભાગના બ્રિટીશ સાહિત્ય [[ઇંગ્લીશ ભાષા]]માં છે.ઇંગ્લીશ The English નાટકકાર અને કવિ [[વિલિયમ શેક્સપીયર|વિલીયન શેક્સપિયર]]ને કાયમ માટેને મહાન નાટકકાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |title=Encyclopedia Britannica article on Shakespeare |access-date=2006-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |access-date=2006-02-26 |archive-date=2006-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |title=Columbia Electronic Encyclopedia article on Shakespeare |access-date=2006-02-26}}&lt;/ref&gt; અગાઉના ઇંગ્લીશ લેખકોમાં [[જિયોફ્રે ઓફ મેનમાઉથ|ગોફ્રે ઓફ મોનમાઉથ]] (12મી સદી), [[જિયોફ્રે ચાઉસર|ગોફ્રે ચૌસર]] (14મી સદી),અને [[થોમસ મેલોરી]] (15મી સદી)નો સમાવેશ થાય છે. 19મી સદીમાં [[સેમ્યુઅલ રિચાર્ડસન]]ને ઘણીવાર આધુનિક નવલકથાની શોધનો યશ અપાય છે.19મી સદીમાં, વધુ સંશોધનો થયા હતા જેમાં [[જેન ઓસ્ટેન]], [[બ્રોન્ટે|બ્રોન્ટે સિસ્ટર્સ]],સામાજિક ચળવળકાર[[ચાર્લ્ ડિકન્સ|ચાર્લ્સ ડિકન્સ]], [[તટસ્થતાવાદ(સાહિત્ય)|તટસ્થતાવાદી]] [[થોમસ હાર્ડી]], દૂરંદેશીયતા ધરાવતા કવિ [[વિલીયમ બ્લેક]] અને વીરશૃંગાર કવિ [[વિલીયમ વર્ડઝવર્થ]]નો સમાવેશ થાય છે. વીસમી સદીના લેખકોમાં વૈજ્ઞાનિક કાલ્પનિક નવલકથાકાર [[એચ.જી.વેલ્સ|એચ.જી. વેલ્સ]], વિવાદાસ્પદ [[ડી.એચ.લોરેન્સ|ડીયએચ.લોરેન્સ]], [[આધુનિકતાવાદ|આધુનિકતાવાદી]] [[વર્જિના વુલ્ફ (ઇંગ્લીશ લેખક)|વર્જિના વુલ્ફ]], કટાક્ષકાર [[એવલીન વોઘ]], the આગાહીયુક્ત લખાણ લખનાર [[જ્યોર્જ ઓરવેલ|જ્યોર્જ ઓર્વેલ]], વિખ્યાત નવલકથાકાર [[ગ્રેહામ ગ્રીન]],અને કવિઓ [[ટેડ હગીઝ|ટેડ હ્યુજીસ]] અને [[જોહ્ન બેટજેમન|જોહ્ન બેજમેન]]નો સમાવેશ થાય છે. નજીકના તાજેતરમાં બાળકોની કાલ્પનિકથા [[મેરી પોટ્ટર|હેરી પોટ્ટર]]શ્રેણીના લેખક [[જે કે રોઉલિંગ|જે.કે.રોવલીંગ]][[જે.આર.આર.ટોલ્કેઇન|જે.આર.આર.ટોલિકીયિન]]ની લોકપ્રિયતાની યાદ અપાવે છે.

[[સ્કોટ્ટીશ સાહિત્ય|સ્કોટલેન્ડના ફાળામાં]] ડિટેક્ટીવ લેખ [[આર્થર કોનાન ડોયલ|આર્થર કોનન ડોયલ]], સર [[વોલ્ટેર સ્કોટ્ટ|વોલ્ટર સ્કોટ્ટ]]દ્વારા વીરશૃંગાર સાહિત્ય અને [[રોબર્ટ લુઇસ સ્ટીવન્સન]]ને મૂળ સાહસકથાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેણે [[રોબર્ટ બર્ન્સ]],તેમજ[[વિલીયમ મેકગોનાગલ્લ|વિલીયમ મેકગોન્ગાલ]]જેવા કવિઓને પેદા કર્યા છે અને તેનો આનંદ માણ્યો છે,જેને વિશ્વની ખરાબમાં ખરાબ ઘટનાઓમાંની એક તરીકે ગણવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/31/AR2007073101696.html 'વિશ્વના સૌથી ખાબ કવિની'ની ઉજવણી કેવી રીતે કરવી?] washingtonpost.com, 1 ઓગસ્ટ, 2007&lt;/ref&gt;તાજેતરમાં જ, આધુનિકતાવાદી અને રાષ્ટ્રીયતાવાદી [[હઘ મેકડાયરમિડ|હગ મેકડાયરમિડ]]અને[[નેઇલ એમ. ગૂન|નેઇલ એમ. ગુન્ને]][[સ્કોટ્ટીશ પુનર્જીવન|સ્કોટ્ટીશ સાહિત્યના પુર્જીવન]]માં ફાળો આપ્યો હતો. વધુ નિરાશાજનક દેખાવ [[ઇયાન રેન્કીન|ઇયાન રેન્કિંન]]ની વાર્તાઓમાં અને [[ઇએન બેન્ક્સ|આયેન બેન્ક]]મનોવૈજ્ઞાનિક ભયાનક રમૂજીમાં જોવા મળ્યો હતો.સ્કોટલેન્ડની રાજધાની એડિનબર્ગ યુેસ્કોની પ્રથમ વૈશ્વિક [[સાહિત્યનું શહેર]]છે.&lt;ref&gt;[http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=27852&amp;amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;amp;URL_SECTION=201.html એડિનબર્ગ, યુએકએ પ્રથમ યુનેસ્કો સિટી ઓફ લિટરેચરની નિમણૂંક કરી હતી] unesco.org, 20 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;મધ્યયુગના પ્રારંભમાં વેલ્શ લેખકોએ [[મેબિનોગિયોન]] કંપોઝ કર્યું હતું. આધુનિક સમયમાં કવિએ [[આર.એસ. થોમસ]] અને[[ડીલાન થોમસ]]વેલ્શ સંસ્કૃતિને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રેક્ષકો સમક્ષ લાવ્યા હતા. 

અન્ય રાષ્ટ્રીયતા ધરાવતા ખાસ કરીને આયર્લેન્ડ અથવા [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]] દેશોના લેખકોએ યુકેમાં રહ્યા છે અને કામ કર્યું છે.આખી સદીના ઉદાહરણોમાં [[જોનાથન સ્વીફ્ટ]], [[ઓસ્કર વિલ્ડે]], [[બ્રામ સ્ટોકેર|બ્રાન સ્ટોકર]], [[જ્યોર્જ બર્નાર્ડ શો|જ્યોર્જ બર્નાડ શો]], [[જોસેફ કોનરાડ|જોસેફ કોનાર્ડ]], [[ટી. એસ. ઇલિયટ|ટી.એસ.એલિયોટ]] અને [[એઝરા પાઉન્ડ]], અને નજીકના તાજેતરમાં બ્રિટીશમાં જન્મેલા વિદેશી એવા [[કાઝુઓ ઇશીગુરો|કાઝૌ ઇશીગુરો]] અને સર [[સલમાન રશ્દી]]નો સમાવેશ થાય છે. થિયેટરમાં શેક્સપિયરના સમકાલિન નાટકો[[ક્રિસ્ટોફર માર્લો]] અને[[બેન જોનસન|બેન જોનસોન]]ને ઊંડાઇમાં વધારો કર્યો હતો. તાજેતરમાં વધુ [[એલન આયકબૌર્ન|એલન આઇકબોર્ન]], [[હેરોલ્ડ પિન્ટર]], [[મિશેલ ફ્રેયન]], [[ટોમ સ્ટોપ્પાર્ડ|ટોમ સ્ટોપર્ડ]] અને[[ડેવીડ એડગર (નાટ્યકથા)|ડેવીડ એડગરે]] ચોક્કસવાદ, વાસ્તવિકતા વાદ અને મૂળ સિદ્ધાંતવાદના તત્વોને એકત્ર કર્યા હતા. 

=== માધ્યમો ===
ઇંગ્લીશ ભાષાની પ્રાધાન્યતા યુકે માધ્યમોને વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય દ્રષ્ટિકોણ પ્રદાન કરે છે.

==== પ્રસારણ ====
[[ચિત્ર:BBC Television Centre.JPG|thumb|બીબીસી ટેલિવીઝન સેન્ટરબીબીસી વિશ્વમાં સૌથી મોટું અને જૂની પ્રસારણકર્તા છે. [454] ]]
[[ચિત્ર:Channel 4 Building - Horseferry Road - London - 310504.jpg|thumb|ચેનલ ૪ બિલ્ડીંગ]]

યુકેમાં પાંચ મોટી રાષ્ટ્રીય સ્તરે પથરાયેલી ટેલિવીઝ ચેનલ છે: [[બીબીસી વન]], [[બીબીસી ટુ]], [[આઇટીવી]], [[ચેનલ 4]] અને[[પાંચ (ચેનલ)|પાંચ]] - હાલમાં એનાલોગ ટેરેટ્ર્યીલ, ફ્રી ટુ એર સિગ્નલો સાથે તેનું પ્રસારણ થાય છે, પાછળની ત્રણ ચેનલો માટેનું ભંડોળ વ્યાપારી જાહેરાત દ્વારા ઉભી કરવામાં આવે છે. વોલ્સમાં, [[એસ4સી]] વેલ્શ ફોર્થ ચેનલ ચેનલ 4નું સ્થાન લે છે, જે વ્યસ્ત સમયમાં વેલ્શ ભાષામાં પ્રસારણ કરે છે. તેમજ અન્ય સમયે તે ચેનલ ૪ કાર્યક્રમોનું પણ પ્રસારણ કરે છે. [[બીબીસી]] યુકેની જાહેર ભંડોળ દ્વારા ચલાવવામાં આવતો [[રેડીયો]], [[ટેલિવિઝન|ટેલિવીઝન]]અને [[ઇન્ટરનેટ]] બ્રોડકાસ્ટીંગ કોર્પોરેશન છે, અને તે વિશ્વમાં સૌથી જૂનો અને અને મોટામાં મોટું પ્રસારણકર્તા છે. તે યુકે અને વિદેશમાં વિવિધ [[બીબીસી ટેલિવીઝન|ટેલિવીઝન ચેનલ]]અને[[બીબીસી રેડીયો|રેડીયો]] સ્ટેશન્સ ચલાવે છે. બીબીસીની આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલિવીઝન ન્યૂઝ સર્વિસ, [[બીબીસી વર્લ્ડ ન્યૂઝ]], નું વિશ્વભરમાં પ્રસારણ થાય છે અને [[બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ]]રેડીયો નેટવર્ક વૈશ્વિક ધોરણે ૩૩ ભાષામાં પ્રસારણ કરે છે, તેમજ વેલ્શમાં [[બીબીસી રેીયો સિમ્રુ|બીબીસી રેડીયો સામ્રુ]]અને ગાલિકમાં કાર્યક્રમો [[બીબીસી રેડીયો નાન ગેઇધેલ|બીબીસી રેડીયો સ્કોટલેન્ડમાં નાન ગૈઘીયલ]] અને આઇરીશમાં ઉત્તર આયર્લેન્ડમાં પ્રસારણ થાય છે.

બીબીસીની સ્થાનિક સેવાને [[ટેલિવીઝન પરવાનો|ટેલિવીઝન લાયસન્સ]] દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ રેડીઓને [[ફોરેન અને કોમનવેલ્થ ઓફિસ]]દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે અને તેનું સંચાલન [[બીબીસી વર્લ્ડવાઇડ]]દ્વારા કેબલ અને ઉપગ્રહની સેવા મારફતે વ્યાપારી ભરણા દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે.આ બીબીસીની વ્યાપારી પાંખ છે જે [[યુકેટીવી]]ના અર્ધા ભાગની [[વર્જિન મિડીયા]]સાથે રચના કરે છે.યુકે હવે મહાકાય અસંખ્ય ટેરેસ્ટ્ર્ીયલ ચેનલ્સ ધરાવે છે જેમં બીબીસીની વધુ છ, આઇટીવીની પાંચ અને ચેનલ 4ની ત્રણ અને એક એસ4સીનો સમાવેશ થાય છે, જે અન્યોની તુલનામાં ફક્ત વેલ્શમાં જ છે. 

મોટા ભાગના ડિજીટલ [[કેબલ ટેલિવીઝન]] સેવાઓ [[વર્જિન મિડીયા]]દ્વારા [[સેટેલાઇટ ટેલિવીઝન|સેટેલાઇટ]] ટેલિવીઝન દ્વરા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે [[ફ્રીસેટ (મુક્ત પ્રસારણ)|ફ્રીસેટ]] અથવા[[બ્રિટીશ સ્કાય બ્રોડકાસ્ટીંગ]] દ્વારા ઉપલબ્ધ છે અને [[ફ્રી ટુ એર]] ડિજીટલ ટેરેસ્ટ્રીયલ ટિલીવીઝન [[ફ્રીવ્યૂ (યુકે)|ફ્રીવ્યૂ]]દ્વારા ઉપલબ્ધ છે. સમગ્ર યુકે ૨૦૧૨ સુધીમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ડિજીટલ ટેરેસ્ટ્રીયલ ટેલિવીઝન #ડિજીટલ સ્વીચગિયર|ડિજીટલ]] નો ઉપયોગ કરતું થઇ જશે. [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રેડીયો|યુકમાં રડીયો પર]] [[બીબીસી રેડીયો|બીબીસી રેડિયો]]નું પ્રભુત્વ છે, જે દસ રાષ્ટ્રીય નેટવર્કનું અને ૪૦ સ્થાનિક રેડીયો સ્ટશનોનું સંચાલન કરે છે. સાંભળનારાઓની સંખ્યાના આધારે મોટા લોકપ્રિય રેડીયો સ્ટેશનો [[બીબીસી રેડીયો 2]],તેમજ ત્યાર બાદ [[બીબીસી રેડિયો 1|બીબીસી રેડીયો 1]]નો ક્રમ આવે છે. દશભરમાં સોએક જટેલા મુખ્ય સ્થાનિક વ્યાપારી રેડીયો છે, જે વિવિધ પ્રકારના સંગીત અથવા વાર્તાલાપ સ્વરૂપ રજૂ કરે છે. 

==== ઇન્ટરનેટ ====
યુનાઇટડ કિંગડમ માટે [[ઇન્ટરનેટ]] [[દેશનો કોડ|કંટ્રી કોડ]] [[ટોચનું ડોમેન|ટોપ લેલ ડોમેન]] ([[સીસી ટીએલડી|સીસીટીલડી]])માટે [[.યુકે|.uk]]છે. . જોકે સ્કોટ્ટીશ સરકાર વર્કીંગ ગ્રુપ 2009માં સ્કોટ્ટીશ વેબ ડોમેન - &quot;[[.એસસીઓ|.sco]]&quot; અથવા &quot;.scot&quot; - નું સર્જન કરવાની તૈયારીઓ કરી રહી છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7782273.stm સાલમોન્ડ ડોટસ્કોટ વેબ નામને ટેકો આપે છે] બીબીસી સમાચાર, 14 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;

==== પ્રિન્ટ ====
પરાંપરાગત રીતે, [[યનાઇટેડ કિંગડમના અખબારોની યાદી|બ્રિટીશ અખબારો]] ને ''ગુણવત્તા'' માં વહેંચી શકાય, સિરીયસ માઇન્ડેડ અખબાર (સામાન્ય રીતે તેમના કદ પ્રમાણે &quot;[[બ્રોડશિટ|બ્રોડશીટ]]&quot;તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) અને વધુ લોકપ્રિય, ''[[ટેબ્લોઇડ (નાના અખબાર)|ટેબ્લોઇડ]]'' નો સમાવેશ થાય છ. વાંચનમા સરળતા રહે તે માટે ઘણા પરંપરાગત બ્રોડશીટ્સે વધુ [[નાના (અખબાર)|નાના]]-કદના સ્વરૂપને અપનાવ્યું છે, જેનો પરંપરાગત રીતે [[ટેબ્લોઇડ]]દ્વારા ુપયોગ કરવામાં આવે છે. ''[[ધી સન]]'' યુકેના અન્ય કોઇ પણ દૈનિક અખબારની તુલનામાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે: 3.1 મિલીયન, જે કુલ બજારના ત્રીજા ભાગ બરોબર છે. &lt;ref name=&quot;paper&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing|title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008|publisher=Audit Bureau of Circulations|access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; તેનું સંલ્ગન પેપર ''[[ન્યૂઝ ઓફ ધ વર્લ્ડ]]'' રવિવારના અખબારી બજારમાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે અને પરંપરાગત રીતે વિખ્યાત વ્યક્તિઓ આધારિત સ્ટોરીઓને અનુસરે છે&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing1|title=ABCs: National Sunday newspaper circulation September 2008 |publisher=Audit Bureau of Circulations |date=2008-10-10|access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; ''[[ધી ડેઈલી ટેલિગ્રાફ|ધ ડઇલી ટેલિગ્રાફ]] '' , [[રાઇટ વિંગ પોલિટિક્સ|રાઇટ વિંગ]] બ્રોડશીટ પેપર, ગુણવત્તાવાળા સૌથી વેચાતા અખબારોમાંનું એક છે. &lt;ref name=&quot;paper&quot;/&gt; ''[[ધી ગાર્ડિયન]]'' વધુ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ઉદારવાદ|લિબરલ]] &quot;ગુણવત્તા&quot; વાળુ બ્રોડશીટ અને ''[[ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ|ફાયનાન્સિયલ ટાઇમ્સ]]'' મુખ્ય બિઝનેસ અખબાર છે, જે અલગ પડે તેવા સાલમોન પિંક બ્રોડશીટ પેપરમા છપાય છે. 

બેલ્ફાસ્ટમાં 1737માં સૌપ્રથમ વખત ''[[ધી ન્યૂઝ લેટર]] '' પ્રિન્ટ થયો હતો, તે સૌથી જૂનું ઇંગ્લીશ ભાષાનું દૈનિક અખબાર છે, જે આજ પણ પ્રકાશિત થાય છે. તેનું અનુયાયી ઉત્તરીય આઇરીશ સ્પર્ધક, ''[[ધી આઇરીશ ન્યૂઝ]]'' ,ને યુનાઇટેડ કિંગડમમાં 2006 અને 2007માં શ્રેષ્ઠ પ્રાદશિક અખબારનો ક્રમાંક અપાયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |title=The Newspaper Awards |access-date=2007-05-19 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510080001/http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અખબારો સિવાય ''[[ધી ઇકોનોમિસ્ટ]]'' અન ''[[નેચર (જર્નલ)|નેચર]]'' સહિતના બ્રિટીશ મેગેઝીનો અને જર્નલે વિશ્વભરમાં ફેલાવો હાંસલ કર્યો છે. સ્કોટલેન્ડ અખબારી વાંચનની તફાવતયુક્ત પરંપરા ધરાવે છે. (see [[સ્કોટલેન્ડના અખબારોની યાદી|સ્કોટલેન્ડમાં અખબારોની યાદી]]). ટેબ્લોઇડ ''[[ડેઇલી રેકોર્ડ (સ્કોટલેન્ડ)|ડેઇલી રેકોર્ડ]]'' અન્ય દૈનિક અખબારની તુલનામાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે. તેમજ ''[[ધી સન#ધી સ્કોટ્ટીશ સન|સ્કોટ્ટીશ સન]] '' કરતા ચારથી એક જ્યારે તેનું સંલગ્ન પેપર ''[[સંડે મેઇલ (સ્કોટલેન્ડ)|સંડે મેઇલ]]'' તેજ રીતે રવિવારના અખબારમાં અગ્રણી છે. સ્કોટલેન્ડમાં અગ્રણી &quot;ગુણવત્તાવાળુ&quot; દૈનિક અખબાર ''[[ધી હેરાલ્ડ (ગ્લાસ્ગો)|ધી હેરાલ્ડ]]'' છે, જોકે તે ''[[ધી સ્કોટ્સમેન|ધી સ્કોટ્મેન]]'' નું સંલગ્ન પેપર છે, ''[[સ્કોટલેન્ડ ઓન સંડે]]'' , રવિવારના અખબારોમાં અગ્રણી છે. &lt;ref&gt;[http://www.business7.co.uk/business-news/breaking-business-news/2008/02/11/scottish-newspaper-readership-falls-97298-20316075/ સ્કોટ્ટીશ અખબાર વાંચકોમાં ઘટાડો ] બિઝનેસ7, 11 ફેબ્રુઆરી 2008&lt;/ref&gt;

=== સંગીત ===
[[ચિત્ર:The Fabs.JPG|thumb|બીટલ્સ એ સંગીતના ઇતિહાસમાં વ્યાપારી રીતે અંત્યંત સફળ અને ટીકાકારો દ્વારા વખાણાયેલી બેન્ડ છે અને જેનું વૈશ્વિક સ્તે અબજોની સંખ્યામાં વેચાણ થાય છે.[467]]]

વિવિધ પ્રકારના સંગીત લોકપ્રિય છે, જેમાં સ્થાનિક [[ઇંગ્લેંડનું ફોક મ્યુઝિક|ફોક મ્યુઝિક ઓફ ઇંગ્લેડ]], ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સથી લઇને [[હેવી મેટલ મ્યુઝિક|હેવી મેટલ]]નો સમાવેશ થાય છે. [[ગ્લોસગો|ગ્લાસગો]]નો સંગીત ક્ષેત્રેનો ફાળો 2008માં જ્યારે તેને યુનાઇટેડ નેશન્સ સિટી ઓફ મ્યુઝિક એવુ નામ આપવામાં આવ્યું ત્યારે ઓલખી કાઢવામાં આવ્યો હતો, આ પ્રકારનું સન્માન મેળવનાર વિશ્વમા ફક્ત ત્રણ શહેરોમાંનું એક હતું. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm ગ્લોસગોને સિટી ઓફ મ્યુઝિકનું ન્માન અપાયું] bbc.co.uk, 20 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt; 1960 અને 1970માં [[રોક મ્યુઝિક]]ના વિકાસ માટે યુકેમાં ફાળો આપનારા અગ્રણીઓમાં [[ધી બીટલ્સ]], [[રોલીંગ સ્ટોન્સ]], [[ધી કિન્ક્સ|ધી કિન્કસ]], [[એરિક ક્લેપ્ટોન]], [[એલ્ટોન જોહ્ન]], [[પિંક ફ્લોયડ]], [[જિનેસીસ (બેન્ડ)|જિનેસિસ]], [[યથાવત્|સ્ટેટસ ક્વો]],&lt;ref&gt;[http://www.statusquo.co.uk/factsheet.htm ક્વો ફેક્ટસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091226090132/http://www.statusquo.co.uk/factsheet.htm |date=2009-12-26 }} statusquo.co.uk, 14 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; [[સ્લેડ]],&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/2245820.stm ગ્લામ રોકેટર્સ માટે માનદ એવોર્ડ] બીબીસી સમાચાર, 9 સપ્ટેમ્બર, 2002 &lt;/ref&gt; [[લેડ ઝેપ્પેલીન|લેડ ઝેપ્લીન]], [[ધી હૂ|ધી હુ]], [[ક્વીન (બેન્ડ)|ક્વીન]], [[ડેવીડ બોવી]], [[રોડ સ્ટુવર્ટ]], [[સ્ટિંગ (સંગીતકાર)|સ્ટીંગ]], [[ડીપ પર્પલ]], અને [[બ્લેક સબ્બાથ|બ્લેક સાબ્બાહ]]નો સમાવેશ થાય છે. યુકેના કલાકારોએ વિશ્વભરની અન્ય શૈલી જેમ કે હેવી મેટલ, [[હાર્ડ રોક]], [[પૂંક રોક|પંક રોક]], [[ન્યૂ વેવ મ્યુઝિક|ન્યુ વેવ]], [[ન્યુ રોમેન્ટિક]], [[ઇન્ડી રોક]], [[ટેકનો]], અને [[ઇલેક્ટ્રોનીકા|ઇસેક્ટ્રોનીકા]]માં નોધપાત્ર ફાળો આપ્ય હતો. તેમાં વિખ્યાત કલાકારોમાં [[સેક્સ પિસ્તોલ્સ|સેકસ પિસ્તોલ્સ]], [[ધી ક્લેશ]], [[કલ્ચર કલ્બ|કલ્ચર ક્લબ]], [[દૂરા દૂરાન|દુરાન દુરાન]], [[હ્યુમન લીગ]], [[ધી સ્મિથસ|ધી સ્મિથ્સ]], [[કાટે બુશ]], [[ઓએસિસ (બેન્ડ)|ઓએસિસ]], [[બ્લુર (બેન્ડ)|બ્લુર]], [[રેડીયોહેડ|રેડિયોહેડ]], [[જથ્થાબંધ હૂમલાઓ|માસિવ એટેક]] અને[[ધી પ્રોડીગી|ધી પ્રોડિગી]]નો સમાવેશ થાય છે. તદુપરાંત એવી પણ લોકપ્રિય શૈલીઓ છે જે યુકેમાંથી ઉભરી આવી હતી અને તેને વિશ્વ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. તેના ઉદાહહરણોમાં [[2-ટોન]], [[ટ્રિપ હોપ]], [[ઇન્ડી પોપ]], બ્રિટપોપ, [[શૂગેઝીંગ]], [[હાર્ડ હાઉસ]] અને[[ડબ્સસ્ટેપ]]નો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં જ, આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ ધરાવતા સંગીત કલાકારોએ રેડિયોહેડ, [[સ્પાઇસ ગર્લ્સ]], [[કોલ્ડપ્લે]], [[એમી વાઇનહાઉસ|એમિ વાઇનહાઉસ]]અને[[લિયોના લેવીસ]]ને સમાવ્યું છે. 

વિખ્યાત શાસ્ત્રીય સંગીતના યુનાઇટેડ કિંગડમના કંપોઝર કે જેમણે વિવિધ દેશોમાં અગ્રેસર રહ્યા હતા તેમાં [[વિલીયન બીર્ડ|વિલીયમ બીર્ડ]], [[હેનરી પર્સેલ|હેનરી પ્યોરસેલ]], સર [[એડવર્ડ એલ્ગર]], [[ગુત્સવ હોસ્ટ|ગુત્સવ હોલ્સ]], સર [[આર્થર સુલ્લીવાન|આર્થર સુલ્લીવન]] (ઓપેરા પર શ્રેષ્ઠ રીતે શબ્દો ગોઠવનાર સર [[ડબ્લ્યુ.એસ. ગિલબર્ટ|ડબ્લ્યુ.એસ. ગિલ્બર્ટ]]), [[રાલ્ફ વૌઘાન વિલીયમ્સ]], અને [[બેન્જામિન બ્રિટ્ટેન]], આધુનિક બ્રીટીશ [[ઓપેરા]]માં અગ્રણી હતા). સર[[પીટર મેક્સવલેલ ડેવીસ|પીટર નેક્સવેલ ડેવીસ]] અનેક અગ્રણી કંપોધરોમાંના એક હતા અને પ્રવર્તમાન [[માસ્ટર ઓફ ધી ક્વીન્સ મ્યુઝિક|માસ્ટર ઓફ ધ ક્વીન્સ મ્યુઝિક]]છે. યુકે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતું સિમ્ફોનીક ઓરકેસ્ટ્રા અને કોરસ જેમ કે [[બીબીસી સિંફની ઓરકેસ્ટ્રા|બીબીસી ઓરકેસ્ટ્રા]] અને [[લંડન સિંફની કોરસ|લંડન સિંફોની કોરસ]]નું ઘર છે. વિખ્યાત [[હાથ ધરે છે.|કંડકટર્સમાં]]સર [[સિમોન રેટ્ટલ]], [[જોહ્ન બાર્બીરોલ્લી|જોહ્ન બાર્બીરોલી]] અને સર [[માકોમ સાર્જન્ટ|માલકોમ સાર્જન્ટ]]નો સમાવેશ થાય છે.

=== ફિલોસોફી ===
ધી યુનાઇટેડ કિંગડ્મ &quot;બ્રિટીશ એમ્પિરિસીઝમ&quot;ની પરંપરા માટે જાણીતું છે, જ્ઞાનની ફિલોસોફીની એક શાખા જે દર્શાવે છે કે અનુભવ દ્વારા ચકાસી શકાય તેજ જાણકારી માન્ય છે. આ પરંપરાના અત્યંત જાણીતા ફિલોસોફરો [[જોહ્ન લોક]], [[જ્યોર્જ બર્કલે|જ્યોર્જ બર્કેલી]] અને[[ડેવીડ હ્યુમ]]છે. વધુમાં બ્રિટન યુટિલીટેરિએનિઝમ, થિયરી ફ ધ મોરલ ફિલોસોફી માટે જાણીતું છે, જેનો પ્રથમ ઉપયગ [[જેરેમી બેન્થાન|જેરેની બેન્થમ]]અને બાદમાં [[જોહ્ન સ્ચુઅર્ટ મિલ|જોહ્ન સ્ટુઅર્ટ મિલ]],દ્વારા તેમની ટૂંકી રચના ''[[યુટીલિટેરિયન (પુસ્તક)|યુટિલીટેરિએનિઝમ]]'' માં કરાયો હતો. યુકેના અન્ય આગળ પડતા ફિલોસોફરો દર્શાવે છે કે તેમાં અગ્રણી રહેનારાઓમાં [[ડન્સ સ્કોટસ]], [[વિલીયમ ઓફ ઓખામ]], [[તોમસ હોબ્સ|થોમસ હોબ્સ]], [[બર્ટરાન્ડ રશેલ]], [[આદમ સ્મિથ]] અન[[આલ્ફ્રેડ આયર]]નો સમાવેશ થાય છે. વિદેશમાં જન્મેલા ફિલોસોફર કે જેઓ યુકમાં સ્થાયી થયા હતા તેમાં [[ઇસૈયાહ બર્લિન]], [[કાર્લ માર્કસ|કાર્લ માર્ક્સ]], [[કાર્લ પોપ્પેર|કાર્લ પોપ્પર]], અને [[લૂડવિગ વિટ્ટજેનસ્ટેઇન|લુડવિગ વિટ્ટજેનસ્ટેઇન]]નો સમાવેશ થાય છે.

=== વિજ્ઞાન, એન્જિનિયરીંગ અન શોધ ===
[[ચિત્ર:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|right|upright|સર આઇઝેક ન્યુટન]]
[[ચિત્ર:Charles Darwin aged 51.jpg|thumb|right|upright|ચાર્લ્સ ડાર્વિન ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમ અને દેશો કે જે આગોતરી શોધો કરતા હતા તેવા વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિયર્સ (ઇજનેર)ને પેદા કરવામાં અગ્રણી રહ્યા હતા, તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે;

* આધુનિક [[વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ]] નો વિકાસ [[ઇંગ્લીશ પ્રજા|ઇંગ્લીશ]] ફિલોસોફર [[ફ્રાંસિસ બાકોન|ફ્રાંસિસ બેકોન]]દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. 
* [[ન્યુટનનો હિલચાલના કાયદાઓ|લોઝ ઓફ મોશન]] અને [[ગુરુત્વાકર્ષણ]]નો પ્રકાશ, [[ઇંગ્લીશ પ્રજા|ઇંગ્લીશ]] [[ભૌતિક વિજ્ઞાન વિહ]], [[ગણિતશાસ્ત્રી]], [[જ્યોતીષશાસ્ત્ર|અવકાશયાત્રી]], [[કુદરતી માન્યતા|નેચરલ ફિલોસોફર]], [[આલ્કેમી|કીમીયાગર]] અને[[થિયોલોજી|થિયલોગિયન]], સર [[આઇઝેક ન્યુટન|આઇજેખ ન્યૂટન]]નો સમાવેશ થાય છે. 
* [[જેમ્સ ક્લાર્ક મેક્સવેલ]] દ્વારા યુનિફિકેશન ઓફ [[ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટીઝમ|ઇલેક્ર્ટ્રોમેગ્નેટિઝમ]] 
* [[હેનરી કેવેનડિશ|હેનરી કેવેન્ડીશ]]દ્વારા [[હાઇડ્રોજન]]ની શોધ
* [[રિચાર્ડ ટ્રેવિથીક|રિચાર્ડ ટ્રેવિથિક]]અને [[એન્ડ્રુ વિવિયન|એન્ડ્રુ વિવીયન]] દ્વારા [[વરાળ એન્જિન]]
* વિશ્વની સૌપ્રથમ કામ કરતી [[ટેલિવીઝન]]સિસ્ટમની શોધ[[સ્કોટ્ટીશ પ્રજા|સ્કટ્ટીશ]] [[ઇજનેર (એન્જિનીયર)|એન્જિનીયર]] અને શોધક [[જોહ્ન લોગી બૈર્ડ|જોહ્ન લોગી બાયર્ડે]]કરી હતી.
* [[ફ્રેંક વ્હીટ્ટલ]]દ્વારા [[જેટ એન્જિન]]ની શોધ
* [[ચાર્લ્સ ડાર્વિન|ચાર્લ્ડ ડાર્વિન]]દ્વારા [[કુદરતી પસંદગી]] મારફતે વિકાસ
* [[એલાન ટુરીંગ|એલન ટર્નીંગ]] દ્વારા [[ટ્યુરીંગ મશિન|ટર્નીંગ મશિન]]ની શોધ, આધુનિક [[કોમ્પ્યુટર]]નો આધાર
* [[ક્રિસ્ટોફર કોકરેલ|ક્રિસ્ટોફર કોકરવેલ]]દ્વરા [[હોવરક્રાફ્ટ]]ની શોધ
* [[બ્રિટીશ એરક્રાફ્ટ કોર્પોરેશન]] દ્વારા વિશ્વના સૌપ્રથમ સુપરસોનિક એરલાઇનર[[કોન્કોરેડ|કોન્કોરોડ]]નો વિકાસ
* [[ફ્રાંન્સિસ ક્રિક|ફ્રાંસિક ક્રિક]]અને અન્યો દ્વારા [[ડીએનએ]]ના માળખાનો વિકાસ 
* [[વર્લ્ડ વાઇડ વેબ#ઓરિજીન્સ|વર્લ્ડ વાઇડ વેબ]]ના વિકાસનો યશ મોટે ભાગે[[ટિમ બેર્નર્સ-લી|ટીમ બાર્નર્સ લી]]ને જાય છે. 
* સ્કોટ્ટીશ [[જીવવિજ્ઞાની]] અને [[ઔષધિ વિજ્ઞાની|ફાર્માકોલોજિસ્ટ]], [[સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમીંગ|સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લમીગ]]દ્વારા [[પેનિસીલીન]]ની શોધ
* [[એલેક્ઝાન્ડર ગ્રેહામ બેલ|એલેક્ઝાન્ડ ગ્રેહામ બેલ]] દ્વારા પ્રથમ કામ કરતા [[ટેલિફોન]]ની શોધ

વિખ્યાત [[બાંધકામ ઇજનેરી કામ|સિવીલ એન્જિનીયરીંગ]] પ્રોજેક્ટોમાં, અગ્રણીમાં [[ઇસામબાર્ડ કિંગડમ બ્રુનેલ|ઇસામબાર્દ કિંગડમ બ્રુનેલે]],વિશ્વની સૌપ્રથમ રાષ્ટ્રીય રેલવે ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ આપી હતી. યુકેમાં અન્ય એડવાન્સીસ અગ્રણીમાં [[મિરન ક્રોનોમીટર|મરિન ક્રોનોમીટર]], [[જેટ એન્જિન]], આધુનિક [[સાયકલ]], [[લેમ્પ (વીજાણુ ઘટક)|ઇલેક્ટ્રીક લાઇટીંગ]],[[ઇલેક્ટ્રીક મોટર]], [[આગબોટ કે વિમાનનો પંખો|સ્ક્રુ પ્રોપેલર]], [[ઇન્ટરનલ કોમ્બુશન એન્જિન|ઇન્ટરનલ કોમ્બ્યુશન એન્જિન]], લશ્કરી [[રડાર]] , ઇલેક્ર્ટ્રનીક [[કોમ્પ્યુટર]], [[રસીકરણ]] અને [[એન્ટિબાયોટિક]]નો સમાવેશ થાય છે. યુકમાં પેદા કરવામાં આવેલી વૈજ્ઞાનિક જર્નલ્સમાં ''[[નેચર (જર્નલ)|નેચર]]'', ''[[બ્રિટીશ મેડિકલ જર્નલ]]'' અને ''[[ધી લાન્સેટ]]'' નો સમાવેશ થાય છે. 2006માં એવું બહાર આવ્યું હતું કે યુકેએ વિશ્વના કુલ વૈજ્ઞાનિક સંશોધન પેપરોમાંથી 9% પૂરા પાડ્યા છે અને 12% હિસ્સો પદવીઓનો છે, જે યુએસ બાદ વિશ્વમાં સૌથી વધુ બીજો ક્રમ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |title=Britain second in world research rankings |publisher=The Guardian |date=2006-03-21 |access-date=2006-05-14}}&lt;/ref&gt;

=== વિઝ્યુઅલ આર્ટ ===
ધી [[રોયલ એકેડમી]] લંડનમાં આવેલી છે. આર્ટની અન્ય મોટી શાળાઓમાં [[સ્લેડ સ્કુલ ઓફ ફાઇનઆર્ટ|સ્લેડ સ્કુલ ઓફ ફાઇન આર્ટ]]; ધી છ શાળાની [[યુનિવર્સિટી ઓફ ધી આર્ટ લંડન|યુનિવર્સિટી ઓફ ધ આર્ટસ લંડન]], કે જેમાં [[સેન્ટ્રલ સેઇન્ટ માર્ટિન્સ કોલેજ ઓપ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન|સેન્ટ્રલ સેઇન્ટ માર્ટિન્સ કોલેજ ઓફ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન]] અને[[ચેલ્સા કોલેજ ઓફ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન|ચેલ્સા કોલેજ ઓપ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન]]; [[ગ્લાસગો સ્કુલ ઓફ આર્ટ|ગ્લાસગ સ્કુલ ઓપ આર્ટ]],અને [[ગોલ્ડસ્મિથ્સ યુનિવર્સિટી ઓફ લંડન|ગોલ્ડસ્મિથ્સ, યુનિવર્સિટી ઓફ લંડન]]નો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપારી સાહસ બ્રિટનનું અનેક અગ્રણી વિઝ્યુઅલ આર્ટ સંસ્થાઓમાંની એક છે. 
મોટા બ્રટીશ કલાકારોમાં સર[[જોસુહા રેયનોલ્ડઝ|જોસ્હુઆ રેનોલ્ડઝ]], [[થોમસ ગેઇન્સબોરોઘ]], [[જોહ્ન કોન્સ્ટેબલ|જોહ્ન કોન્સેટબલ]] , [[વિલીયન બ્લેક|વિલીયમ બ્લેક]], [[જે.એમ.ડબ્લ્યુ ટર્નર|જે.એમ.ડબ્લ્યુ.ટર્નર]] , [[વિલીયમ મોરિસ|વિલીયમ મોરસ]], [[એલ.એસ.લૌરી|એલ.એસ. લૌરી]], [[ફ્રાંસિસ બેકોન]], [[લ્યુસિયન ફ્રિયુડ|લ્યુસિયન ફ્રુઇડ]], [[ડેવીડ હોકની]], [[ગિલ્બર્ટ અન જ્યોર્જ|ગિલબર્ટ એન્ડ જ્યોર્જ]], [[રિચાર્ડ હેમિલ્ટન (કલાકાર)|રિચાર્ડ હેમિલ્ટોન]], [[પીટર બ્લેક (કલાકાર)|પીટર બ્લેક]] , [[હાવર્ડ હોડકીન|હોવર્ડ હોડકિન]] , [[એન્ટોની ગોર્મલી]], અને [[અનીશ કપૂર|અનિશ કપૂર]]નો સમાવેશ થાય છે. 1980 અને 1909ના અંતમાં લંડનમાં [[સાચી ગેલેરી|સત્ચી ગિલેરી]] એક કરતા વધુ કલાઓ ધરાવતા જુથને જાહેર જનતાના ધ્યાનમાં લાવ્યા હતા, જે કદાચ [[નાના બ્રિટીશ કલાકારો|યંગ બ્રિટીશ આર્ટિસ્ટ]]તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. [[ડેમેન હિર્સ્ટ|ડેમિયન હ્રીસ્ટ]], [[ક્રિસ ઓફિલી|ક્રિસ ઓફિલ]], [[રશેલ વ્હાઇટરીડ]], [[ટ્રેસી એમિન|ટ્રેસી એવિન]], [[માર્ક વોલીંગર]], [[સ્ટીવ મેક્વીન (કલાકાર)|સ્ટીવ મેક્વીન]] , [[સામ ટેયલોર વુડ|સામ ટેયલોર-વુડ]], અને [[જેક અને ડિનોસ ચેમ્પમેન|ચંપન બ્રધર્સ]] આ હળવી રીતે સંકળાયેલી ચળવળના વધુ સારી રીતે જાણીતા સભ્યોમાંના એક હતા.

== પ્રતીકો ==
{{main|Symbols of the United Kingdom, the Channel Islands and the Isle of Man}}
[[ચિત્ર:Britannia-Statue.jpg|thumb|upright|પ્લાયમાઉથમાં બ્રિટાનીયાનું પૂતળુ.બ્રિટાનીયા એ યુકેનો રાષ્ટ્રીય અવતાર છે. ]]
[[યુનાઇટેડ કિંગડમન ધ્વજ|યુનીઇટેડ કિંગડમનો રાષ્ટ્રધ્વજ]] [[યુનિયન ધ્વજ|યુનિયન ફ્લેગ]]છે. તેની રચના [[ઇંગ્લેંડનો ધ્વજ|ફ્લેગ ઓફ ઇંગ્લેડ]] , [[સ્કોટલેન્ડનો ધ્વજ|ફ્લેગ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]] [[સેઇન્ટ પેટ્રિકનો ધ્વજ|સેઇન્ટ પેટ્રિક્સ ફ્લેગ]]ના સંમિશ્રણથી 1801માં રચના કરવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ કિંગડમની રચના થઇ તે પહેલા વોલ્સ જીતીને લેવામાં આવ્યું હોવાથી અને તે ઇંગ્લેંડ સાથે સંકળાયેલું હોવાથી યુનિયન ફ્લેગમાં વોલ્સ પ્રદર્શિત થતું નથી. જોકે, વોલ્સના પ્રતિનિધિત્વને દર્શાવવા માચે યુનિયન ફ્લેગની પુનઃરચનાની શક્યતા સંપૂર્ણ રીતે નકારી શકાતી નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm|title=Welsh dragon call for Union flag|publisher=BBC|date=27 November 2007|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમનું [[રાષ્ટ્રીય ગીત|રાષ્ટ્રગીત]]&quot;[[ગોડ સેવ ધ ક્વીન|ગોડ સેવ ધ કીંગ]]&quot;છે, જેમાં &quot;કીંગ&quot;ને સ્થાને&quot;ક્વીન &quot; ને લેખકની લેખકની ભાવનાઓમાં સમાવવામાં આવી છે જ્યાં શાસક તરીકે એક સ્ત્રી છે. રાષ્ટ્રગીતનું નામ &quot;ગોડ સેવ ધ કિંગ&quot;છે.

[[બ્રિટાનીયા]] એ યુનાઇટેડ કિંગડમનું [[રાષ્ટ્રીય અવતાર|રાષ્ટ્રીય વ્યક્તિકરણ]]છે, જે [[રોમન બ્રિટન]] નું મૂળ દર્શાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |dateformat=dmy|access-date=25 June 2006}}&lt;/ref&gt; બ્રિટાનીયાને ભૂખરા અથવા સોનેરી વાળ ધરાવતી યુવાન સ્ત્રી તરીકે સિંમ્બોલાઇઝ્ડ કરાયુ્ં છે, જેણે [[કોરીથિયન હેલ્મેટ|કોરિન્થીયન શૈલીની હેલ્મેટ]]અને સફેદ ઝભ્ભો પહેર્યા છે. તેણી યુનિયન ફ્લેગ ધરાવતા [[પોઝડોન|પોઝેઇડોન]]નું ત્રિશૂળ અને [[કવચ|ઢાલ]]છે.કેટલીક વખત સિંહની પીઠ પર સવાર થયેલી તેણીને દર્શાવવામાં આવે છે. બ્રિટીશ સામ્રાજ્યની ઊંચાઇ ધરાવતા હોવાથી, બ્રિટાનીયા ઘણીવખત દરિયાઇ પ્રભુત્વ સાથે સંકળાયેલ હોય છે,જેમ દેશભક્તિના ગીત ''[[નિયમ, બ્રિટાનીયા!|રુલ, બ્રિટાનીયા !]]'' માં દર્શાવેલું હોય છે. [[સિંહ]]એ બ્રિટાનીયાની પાછળ [[બ્રિટીશ પચાસ પેન્સનો સિક્કો|બ્રિટીશ પચાસ પેન્સના સિક્કા]]પર અંકિત છે અને તેને [[બ્રિટીશ દશ પેન્સનો સિક્કો|બ્રિટીશ દસ પેન્સના સિક્કા]]ની પાછળના ભાગમાં પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તેનો [[બ્રિટીશ લશ્કર]]ના અવિધિવત ફ્લેગ પરના પ્રતીક તરીકે પણ ઉપયોગ થાય છે. [[બુલડોગ]]નો ઉપયોગ કેટલીકવાર યુનાઇટેડ કિંગડમના પ્રતીક રૂપે પણ થાય છે અને તે [[વિન્સ્ટન ચર્ચીલ|વિન્સ્ટોન ચર્ચીલ]]ની નાઝી જર્મનીની અવજ્ઞા સાથે સંકળાયેલું છે. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=Steve|title=Picturing the Beast|url=https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8|publisher=University of Illinois Press|year=2001|pages=p.52|isbn=0252070305}}&lt;/ref&gt;

=== યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!ફ્લેગ
!દેશ
!આશ્રયદાતા સંત
!ફૂલ
|-
|  {{flagicon|England}} 
| ઇંગ્લેંડ
|  [[સેઇન્ટ જ્યોર્જ|સેંટ.જ્યોર્જ]] 
|  [[ટ્યૂડોર રોઝ|ટ્યૂડોર ગુલાબ]]
|-
|  {{flagicon|Scotland}} 
| સ્કોટલેન્ડ
|  [[સેઇન્ટ એન્ડ્રુ|સેંટ.એન્ડ્રુ]] 
|  [[થિસલ]]
|-
|  {{flagicon|Wales}} 
| વોલ્સ
|  [[સેઇન્ટ ડેવીડ|સેંટ. ડેવીડ]] 
|  [[લીક|લિક]]/[[નાર્સિસસ (ઉત્પત્તિ)|ડેફોડીલ]]
|-
|  
| ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ
|  [[સેઇન્ટ પેટ્રિક|સેંટ.પેટ્ર્કિ]] 
|  [[ફ્લેક્સ]]/[[શેમરોક|શામ રોક]]
|}
[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ બંધારણ કાયદો 1973]]અનુસાર[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડનો ધ્વજ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]કોઇ સત્તાવાર ફ્લેગ નથી અથવા કોઇપણ બિનસત્તાવાર ફ્લેગ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડને સમર્થન આપતો નથી. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં વિવિધ ફ્લેગના ઉપયોગ વિશે તકરાર ચાલી રહી છે.જોકે, [[અલ્સ્ટર બેનર]]નો ઘણીવખત રમત ઘટનાઓમાં ઉપયોગ થાય છે. જુઓ [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ધ્વજા મુદ્દો|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફ્લેગ મુદ્દો]] અને [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf ધી યુનિયન ફ્લેગ અને ફ્લેગ્સ ઓફ ધ યુનાઇટેડ કિંગડમ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf |date=2008-05-21 }}

== વધુ જૂઓ ==
{{portal|United Kingdom|Flag of the United Kingdom.svg}}

* [[યુનાઇટેડ કિંગડમ સંબંધિત વિષયોની યાદી|યુનાઇટેડ કિંગડમ બંધિત વિષયોની યાદી]] 
* [[યુનાઇટેડ કિંગડમની રૂપરેખા|યુનાઇડેટ કિંગડમની રૂપરેખા]] 

== નોંધ અને સંદર્ભો ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== બ્રાહ્ય કડીઓ ==
{{sisterlinks|United Kingdom}}
{{wikivoyage|United Kingdom}}

;સરકાર
* [http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp બ્રિટીશ મોનાર્કન સત્તાવાર વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213150954/http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp |date=2009-02-13 }}
* [http://www.direct.gov.uk/en/index.htm યુનાઇટેડ કિંગડમ સરકારની સત્તાવાર વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907093139/http://www.direct.gov.uk/en/index.htm |date=2009-09-07 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html રાજ્યના વડા અને કેહિનેટ સભ્ય] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026195959/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html |date=2009-10-26 }}
* [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20011119164232/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703 યુનાઇટેડ કિંગડમ ]આંકડાશાસ્ત્રની સત્તાવાર યરબુક
* [http://www.number10.gov.uk/ બ્રિટીશ વડાપ્રધાનની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી ] [http://www.number10.gov.uk/Page823 &quot;દેશમાં રહેલા વિવિધ દેશો] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |date=2008-09-09 }} 

;સામાન્ય માહિતી 
* [http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;amp;CO=29 આર્થિક અને સામાજિક ડેટા રેન્કિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010152137/http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;CO=29 |date=2008-10-10 }}
* ''યુસીબી ગ્રંથાલય જીઓવીપબ્સમાંથી '' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm યુનાઇટેડ કિંગડમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm |date=2009-04-06 }}

;મુસાફરી 
* [http://www.visitbritain.com/ બ્રિટનની સત્તાવાર પ્રવાસી માર્ગદર્શિકા]

[[શ્રેણી:યુનાઇટેડ કિંગડમ]]
[[શ્રેણી:ઇંગ્લીશ બોલતા દેશો]]
[[શ્રેણી:જી૮ રાષ્ટ્રો]]
[[શ્રેણી:ટાપુ દેશો]]
[[શ્રેણી:કોમનવેલ્થ રાષ્ટ્રોના સભ્યો]]</text>
      <sha1>ky5ts38gt2ryqyoosg1ate1ianksuz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>કેળાં</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25269</id>
    <revision>
      <id>904696</id>
      <parentid>875659</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9023" sha1="4hjczqlpbjg2kgaweyxlwsvzbggysci" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = કેળાં
|image = Banana and cross section.jpg
|image_caption = Peeled, whole, and cross section
|image_width=250px
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Monocots]]
|unranked_ordo = [[Commelinids]]
|ordo = [[Zingiberales]]
|familia = [[Musaceae]]
|genus = [[Musa (genus)|Musa]]
|species = 
|binomial = 
|binomial_authority = 
}}

મૂસા જાતિમાં સમાવિષ્ઠ ઘાસ વર્ગના છોડને [[કેળ]] કહેવામાં આવે છે અને આ વનસ્પતિ દ્વારા ઉત્પાદિત ફળને સામાન્ય રીતે '''કેળાં'''  કહેવામાઅં આવે છે. મૂળ રૂપે આ છોડ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના ઉષ્ણદેશીય ક્ષેત્રમાંના ગણાય છે અને સંભવતઃ પપુઆ ન્યૂ ગિની ખાતે એને સૌથી પહેલાં ઉપજાવવામાં આવ્યાં હતાં. આજના સમયમાં, કેળાંની ખેતી સંપૂર્ણ [[ઉષ્ણકટિબંધીય]] ક્ષેત્રોમાં કરવામાં આવે છે. &lt;ref&gt; ^[http://agroforestry.net/tti/Musa-banana-plantain.pdf agroforestry.net]&lt;/ref&gt;

કેળાંના છોડ [[મુસા પરિવાર]]નાં ગણાય છે.  મુખ્ય રૂપે ફળ મેળવવા માટે કેળાંની ખેતી કરવામાં આવે છે. અને અમુક હદ સુધી [[રેષાઓ]]ના ઉત્પાદન માટે તેમ જ [[સુશોભનના છોડ]] તરીકે પણ એની ખેતી કરવામાં આવે છે. જો કે કેળાંના છોડ ઘણાં લાંબા અને સામાન્ય રીતે ઘણા મજબૂત હોય છે, અને એને કેટલીક વાર [[વૃક્ષ]] સમજી લેવામાં આવે છે, પરંતુ કેળાંનું મુખ્ય અથવા સીધું થડ વાસ્તવમાં એક થડ (હિંદી:છદ્મતના) હોય છે. કેટલીક [[પ્રજાતિઓ]]માં આ થડની [[ઊંચાઈ]] ૨-૮ મીટર સુધીની અને તેનાં [[પર્ણો]] ૩.૫ મીટર જેટલાં [[લાંબાં]] હોય શકે છે. પ્રત્યેક થડ નવાં લીલાં કેળાંઓની એક લુમ ઉત્પન્ન કરી શકે છે, જે ખાસ કરીને પાક્યા પછી પીળાં અથવા ક્યારેક લાલ રંગમાં પરિવર્તિત થઇ જાય છે. ફળ લાગ્યા પછી, આ થડ મરી જાય છે અને એની જગ્યાએ નવું થડ ઊગી નીકળે છે.

કેળાં ના ફળ લટકતા ગુચ્છા માં જ મોટા થાય છે, જેમાં ૨૦ ફળો ની એક પંક્તિ હોય છે (જેને ''હાથ''  પણ કહે  છે), અને એક ગુચ્છા માં ૩-૨૦ કેળા ની [[wikt:tier#noun 2|પંક્તિ]] હોય છે.   કેળા ના લટકતા સમ્પૂર્ણ સમૂહ ને ગુચ્છા કહે છે, કે વ્યાવસાયિક રૂપે આને &quot;બનાના સ્ટેમ&quot; કહે છે, અને આનું વજન ૩૦-૫૦ કિલો હોય છે. એક ફળ લગભગ ૧૨૫ ગ્રામ હોય છે, જેમેં લગભગ ૭૫% [[પાણી]] અને ૨૫% સૂકી સામગ્રી હોય છે. પ્રત્યેક ફળ (કેળા કે 'ઉંગલી' ના રૂપ માં જ્ઞાત) માં એક સુરક્ષાત્મક બાહરી છાલ હોય છે.  જેની અંદર એક માંસલ [[ખાદ્ય]] ભાગ હોય છે. આની છાલ અને અંદરનો ભાગ, બનેં ને  કાચા કે રાંધી ખાઈ શકાય છે. સામાન્ય રીતે [[પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ]] ના લોકો કેવળ અંદર ના ભાગ નું જ સેવન કરે છે, અને છાલ ફેંકી દે છે, જ્યારે અમુક એશિયાઈ  [[સંસ્કૃતિ]]{{Which?|date=November 2009}} ના લોકો સામાન્ય રીતે  છાલ અને અંદર ના ભાગ ને રાંધી {{Citation needed|date=November 2009}}ને ખાય છે. ફળોમાં સામાન્ય રીતે પર ઘણા તાર હોય છે ([[ફ્લોએમ બંડલ]] કહે છે), જે ત્વચા અને અંદરના ભાગ ની મધ્યમાં સમાહીત હોય છે. આ પીળા ફળ નો અઁદરનો ભાગ આસાની થી લમ્બવત ત્રણ ધરીઓમાં વિભાજિત હોય છે. કેળામાં [[વિટામિન બી6|વિટામિન બી&lt;sub&gt;૬&lt;/sub&gt;]],  [[વિટામિન સી]] અને [[પોટેશિયમ]] નો મૂલ્યવાન સ્રોત હોય છે.

[[ચિત્ર:Bananas.jpg|thumb|'કેવેન્ડિશ' કેળાં મુખ્ય વાણિજ્યિક કૃષિજોપજાતિ છે.]]

કમ સે કમ ૧૦૭ [[દેશો]] માં કેળા ની ઉપજ થાય છે. [[લોકપ્રિય સંસ્કૃતિ]] અને [[વાણિજ્ય]] માં, &quot;કેળા&quot; સામાન્ય રીતે નરમ, મીઠા &quot;ડેઝર્ટ&quot; કેળાં ને સંદર્ભિત કરે છે. [[કૃષિજોપજાતિ]] નો એક સમૂહ ના એક મજબૂત, માડ઼ીદાર ફળ ને [[પ્લાંટેન]] કહે છે.  કેળાં ને કાપી અને સુકાવી ચિપ્સ ના રૂપે પણ ખાઈ શકાય છે. સૂકાયેલ કેળા ને પીસી  કેળાનો લોટ પણ બનાવાય છે.

યદ્યપિ જંગલી પ્રજાતિઓ માં ઘણાં મોટા અને કઠોર [[બીજ]] વાળા ફળ હોય છે, પણ લગભગ બધા રસોઈ વાળા કેળા માં [[વગર બીજ નું ફળ]] હોય છે. કેળાં ને [[ડેઝર્ટ]] કેળા (અર્થાત પીળા રંગ ના અને ખાવા ના સમયે પૂરી રીતે પાકેલ) કે શાક ના લીલા કેળાં ના રૂપે વર્ગીકૃત કરાય છે. નિકાસ થતા પ્રાયઃ બધા કેળાં ડેઝર્ટ પ્રકાર ના હોય છે, પણ, સમ્પૂર્ણ ઉત્પાદન ના કેવળ ૧૦-૧૫% જ [[નિકાસ]] કરાય છે, જેમાં [[અમેરિકા]] અને [[યૂરોપીય સંઘ]] વર્તમાન માં આના પ્રમુખ ખરીદાર છે.

==બાહ્ય કડીઓ==
* [http://www.iita.org/cms/details/banana_project_details.aspx?zoneid=65&amp;amp;articleid=223 બનાના ઓવરવ્યૂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331184411/http://www.iita.org/cms/details/banana_project_details.aspx?zoneid=65&amp;articleid=223 |date=2009-03-31 }} - IITA દ્વારા કેળાં વિશે વિસ્તૃત વિવરણ
* [http://permaculture.org.au/2008/06/23/build-a-banana-circle/ કેળાંનું વર્તુળ કેવી રીતે બનાવી શકાય?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811191407/http://permaculture.org.au/2008/06/23/build-a-banana-circle/ |date=2010-08-11 }}

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ફળ]]
[[શ્રેણી:રેષાયુક્ત છોડ]]
[[શ્રેણી:જમૈકાની વનસ્પતિઓ]]
[[શ્રેણી:સપુષ્પીય વનસ્પતિ]]
[[શ્રેણી:મુખ્ય ખાદ્ય પદાર્થો]]
[[શ્રેણી:ઉષ્ણકટિબંધનાં ફળો]]
[[શ્રેણી:ઉષ્ણકટિબંધના પાકો]]</text>
      <sha1>4hjczqlpbjg2kgaweyxlwsvzbggysci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28394</id>
    <revision>
      <id>904697</id>
      <parentid>903835</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T02:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169241" sha1="oss8togun2oc4h9de6hkmfcd8atqzyh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name=Portland
| official_name = City of Portland
| settlement_type = [[City]]
| nickname = &lt;!-- do not add nicknames without reviewing discussion on talk page first --&gt; &quot;Rose City&quot;, &quot;Stumptown&quot;, &quot;[[P-town]]&quot;, &quot;[[PDX]]&quot;, and &quot;Little Beirut&quot;&lt;ref name=&quot;Oregonian1&quot;&gt;{{cite news
| last = McCall
| first = William
| title = 'Little Beirut' nickname has stuck
| work = [[The Oregonian]]
| date = August 19, 2003
| access-date = 2007-01-21
}}&lt;/ref&gt; See [[Nicknames of Portland, Oregon]] for a complete listing.
| website = [http://www.portlandonline.com/ www.portlandonline.com]
| image_skyline = 
| imagesize =
| image_caption = Montage of Portland
| image_flag = Flag of Portland, Oregon.svg
| image_seal = Seal of Portland OR.png
&lt;!-- see http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=Search&amp;_county=Portland&amp;_cityTown=Portland&amp;_state=04000US41&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010 for more detailed map that is public domain --&gt;
| image_map = Multnomah_County_Oregon_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Portland_Highlighted.svg
| map_caption = Location of Portland in [[Multnomah County, Oregon|Multnomah County]] and the state of [[Oregon]]
|pushpin_map              = USA
|pushpin_map_caption      = Location in the United States
| image_map1              =
| mapsize1 =
| map_caption1 =
| subdivision_type = [[List of countries|Country]]
| subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]]
| subdivision_type2 = [[List of counties in Oregon|Counties]]
| subdivision_name = {{Flag|United States}}
| subdivision_name1 = {{Flag|Oregon}}
| subdivision_name2 = [[Multnomah County, Oregon|Multnomah]], [[Washington County, Oregon|Washington]], [[Clackamas County, Oregon|Clackamas]]
| government_type = [[City commission government|Commission]]
| leader_title = [[Mayor]]
| leader_name = [[Sam Adams (Oregon politician)|Sam Adams]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |title=Elected Officials |access-date=2007-08-26 |year=2007 |publisher=City of Portland, Oregon |archive-date=2007-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830051921/http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1 = Commissioners
| leader_name1 = [[Randy Leonard]]&lt;br /&gt;[[Dan Saltzman]]&lt;br /&gt;[[Nick Fish]]&lt;br /&gt;[[Amanda Fritz]]
| leader_title2 = Auditor
| leader_name2 = [[LaVonne Griffin-Valade]]
| established_title = [[Municipal corporation|Founded]]
| established_title2 = [[Municipal corporation|Incorporated]]
| established_date = 1845
| established_date2 = February 8, 1851
| area_magnitude = 1 E8
| area_total_km2 = 376.5
| unit_pref        = Imperial
| area_total_sq_mi = 145.4
| area_land_km2 = 347.9
| area_land_sq_mi = 134.3
| area_water_km2 = 28.6
| area_water_sq_mi = 11.1
| population_as_of = 2009
| population_total = 582,130
| population_metro = 2,217,325
| population_density_km2 = 1655.31
| population_density_sq_mi = 4288.38
| population_blank1_title = [[Demonym]]
| population_blank1 = Portlander
| timezone = [[Pacific Standard Time Zone|PST]]
| utc_offset = -8
| timezone_DST = [[Pacific Daylight Time|PDT]]
| utc_offset_DST = -7
| postal_code_type = [[ZIP code]]s
| postal_code = 97086-97299
| area_code = [[Area codes 503 and 971|503/971]]
| latd = 45 |latm = 31 |lats = 12 |latNS = N
| longd = 122 |longm = 40 |longs = 55 |longEW = W
| coordinates_display = inline,title
| coordinates_type = type:city(568380)_region:US-OR_source:gnis-1136645
| elevation_m = 15.2
| elevation_ft = 50
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
| blank_info = 41-59000{{GR|2}}
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
| blank1_info = 1136645{{GR|3}}
| footnotes =
}}

'''પોર્ટલેન્ડ'''  એ ઉત્તરપશ્ચિમ સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં ઑરેગોન રાજ્યમાં વિલ્મેટ અને કોલંબિયા નદીઓના સંગમસ્થળ પાસે નીવિષ્ટ એક શહેર છે.  જુલાઈ 2009ના આંકડા પ્રમાણે તેની વસતી 582,130 લોકોની હતી&lt;ref name=&quot;prc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|publisher=Portland State University|title=Certified Population Estimates for Oregon and Oregon Counties|access-date=2010-01-31|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927063750/http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જેથી સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં તે 30મા ક્રમનું સૌથી વધુ ગીચ શહેર હતું.  પોર્ટલેન્ડ ઑરેગોનનું સૌથી વધુ વસતી ધરાવતું શહેર છે, અને સિયેટલ, વોશિંગ્ટન અને વ્હેન્કુવર, બ્રિટિશ કોલંબિયા પછી પ્રશાંત ઉત્તરપશ્ચિમમાં ત્રીજા ક્રમનું સૌથી વધુ વસતી ધરાવતું શહેર છે.  પોર્ટલેન્ડ મેટ્રોલિટન એરિયા (MSA)માં આશરે 22 લાખ લોકો વસવાટ કરે છે, જુલાઈ, 2006ના આંકડાઓ પ્રમાણે તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો 23મો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો વિસ્તાર છે.&lt;ref&gt;{{cite web|title=JULY 1, 2006 Population estimates for Metropolitan Combined Statistical Areas| publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2006/CBSA-EST2006-01.csv|format=[[csv]]|access-date=2007-10-19}}&lt;/ref&gt; 

પોર્ટલેન્ડની સ્થાપના 1851માં કરવામાં આવી હતી અને મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીમાં તે કાઉન્ટી સિટ (સીટ) છે.{{GR|6}}  આ શહેર પશ્ચિમમાં થોડું વોશિંગ્ટન કાઉન્ટી અંદર અને દક્ષિણમાં ક્લેકામાસ કાઉન્ટી સુધી ફેલાયેલું છે.  તેનો વહીવટ એક મેયર અને ચાર અન્ય કમિશન દ્વારા કમિશન આધારિત સરકાર મારફત થાય છે. 

સિટી ઓફ પોર્ટલેન્ડની ગણના સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં સૌથી વધુ અને વિશ્વમાં બીજા ક્રમના પર્યાવરણ અનુકુળ અથવા “ગ્રીન” શહેર તરીકે થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/ |title=15 Green Cities |access-date=2008-07-08 |author=Kate Sheppard |date=2007-07-19 |publisher=Environmental News and Commentary }}&lt;/ref&gt;  આ શહેર અને વિસ્તાર જમીનનો મહત્તમ ઉપયોગ કરીને આયોજન&lt;ref name=&quot;smartplan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; કરવા માટે તથા વિશિષ્ટ પ્રાદેશિક-સરકાર મેટ્રોના ટેકાથી લાઇટ રેલમાં રોકાણ માટે જાણીતો છે.  પોર્ટલેન્ડ તેની મોટી સંખ્યામાં આવેલી માઇક્રોબ્રુરીઅઝ અને માઇક્રોડિસ્ટીલરીઝ માટે તથા કૉફી માટે તેના ઉત્સાહ માટે જાણીતું છે.  તે ટ્રેઇલ બ્લેઝર્સ એનબીએ (NBA) ટીમનું ઘર પણ છે. 

પોર્ટલેન્ડ મરીન પશ્ચિમ કિનારાના હવામાનના વિસ્તારમાં આવેલું છે, જ્યાં ઉનાળો હુંફાળો, સૂકો હોય છે, જ્યારે શિયાળામાં વરસાદ અને ખુશનુમા આબોહવા રહે છે.  [[ગુલાબ|ગુલાબ]] ઉગાવવા માટે આવી આબોહવા આદર્શ છે અને એક સદી કરતા વધુ સમયથી પોર્ટલેન્ડ &quot;ધ સિટી ઓફ રોઝીસ&quot; તરીકે ઓળખાય છે&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.frommers.com/articles/1721.html |title=Portland, Oregon: Green City of Roses &amp;#124; Frommers.com |publisher=Frommers.com |date= |access-date=2008-10-20 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107121014/http://www.frommers.com/articles/1721.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |title=Portland - MSN Encarta |publisher=Encarta.msn.com |date= |access-date=2008-10-20 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/Portland.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જ્યાં અનેક ગુલાબના બગીચાં આવેલાં છે જેમાં ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડન સૌથી વિખ્યાત છે. 

== ઇતિહાસ ==
[[File:Portland Oregon in 1890.jpg|thumb|left|1890માં પોર્ટલેન્ડ]]

પોર્ટલેન્ડની શરૂઆત “ધ ક્લિયરિંગ” તરીકે ઓળખાતા સ્થળ તરીકે થઇ હતી&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Orloff |first=Chet |year=2004 |title=Maintaining Eden: John Charles Olmsted and the Portland Park System |journal=Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers |volume=66 |pages=114–119 |doi=10.1353/pcg.2004.0006 }}&lt;/ref&gt; જે વિલ્મેટના કિનારે ઑરેગોન સિટી અને ફોર્ટ વ્હેન્કુવરની વચ્ચે અડધા અંતરે આવેલું હતું.  1843માં વિલિયમ ઓવર્ટોનને આ જમીનમાં પુષ્કળ સંભાવનાઓ દેખાઇ પરંતુ જમીન પર દાવો કરવા માટે ભંડોળની અછત હતી.  તેમણે બોસ્ટન, મેસેચ્યુસેટ્સ સ્થિત પોતાના ભાગીદાર એસા લવજોય સાથે એક સોદો કર્યો હતોઃ તે મુજબ 25 સેન્ટમાં ઓવર્ટોનએ 640 એકર (2.6 વર્ગ કિમી) વિસ્તાર પર પોતાના દાવામાં હિસ્સેદારી કરવાની હતી.  ઓવર્ટોને ત્યાર બાદ પોતાના દાવાની અડધી જમીન પોર્ટલેન્ડ, મેઇનના ફ્રાન્સિક ડબલ્યુ પેટ્ટીગ્રોવને વેચી દીધી હતી.  પેટ્ટીગ્રોવ અને લવજોય પોતપોતાના વતનના શહેરના નામ પરથી નવા શહેરને નામ આપવા માંગતા હતા, તેનો નિર્ણય સિક્કાના ટોસ દ્વારા લેવાયો જેમાં પેટ્ટીગ્રોવ ત્રણમાંથી બે વખત ટોસ જીતી ગયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Portland: The Town that was Almost Boston | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/history.html | access-date = 2006-11-18 | archive-date = 2011-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110101150705/http://www.travelportland.com/media/history.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  આ નિર્ણય માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલો સિક્કો હવે પોર્ટલેન્ડ પેની તરીકે ઓળખાય છે, જે ઑરેગોન હિસ્ટોરિકલ સોસાયટીના વડામથકમાં રાખવામાં આવ્યો છે. 

8 ફેબ્રુઆરી, 1851ના રોજ પોર્ટલેન્ડની સ્થાપના થઇ ત્યારે તેમાં 800થી વધુ વસાહતી,&lt;ref name=&quot;Gibson&quot;&gt;ગિબ્સન, કેમ્પબેલ (જૂન 1998). [http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027.html સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં 100 સૌથી મોટા શહેરો અને અન્ય શહેરી વિસ્તારોની વસતીઃ 1790થી 1990]. ''યુએસ વસતી ગણતરી બ્યૂરો-વસતી વિભાગ'' .&lt;/ref&gt; વરાળથી ચાલતી એક લાકડાની મિલ, એક લોગ કેબિન હોટલ અને ધ ''વીકલી ઓરેગોનિયન''  નામે એક અખબાર હતું.  1879 સુધીમાં વસ્તી વધીને 17,500 સુધી પહોંચી હતી.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Loy|first=William G.|coauthors=Stuart Allan, Aileen R. Buckley, James E. Meecham|title= Atlas of Oregon|publisher=[[University of Oregon Press]]|year=2001|pages=32–33|isbn=0-87114-102-7}}&lt;/ref&gt; 1891માં આ શહેર આલ્બિના અને ઇસ્ટ પોર્ટલેન્ડમાં ભળી ગયું અને 1915માં તે સેન્ટ જોહન્સ સાથે ભળી ગયું હતું.

પોર્ટલેન્ડ એવા સ્થળે આવેલું છે જ્યાંથી વિલ્મેટ અને કોલંબિયા નદી મારફત [[પ્રશાંત મહાસાગર|પ્રશાંત મહાસાગર]] સુધી તથા પશ્ચિમ હિલ્સમાં એક ખીણ મારફત ગ્રેટ પ્લેન્ક રોડ દ્વારા ફળદ્રુપ ટોલેટિન વેલી સુધી (અત્યારનો યુએસ રૂટ 26) જઇ શકાય છે. જેના કારણે નજીકના બંદરોની સરખામણીમાં તેને ફાયદો થયો અને બહુ ઝડપથી વિકસ્યું.&lt;ref&gt;&quot;સિટી કિપ્સ લાઇવલી પલ્સ.&quot; (સ્પેન્સર હેઇન્ઝ, ''ધ ઑરેગોનિયન'' , જાન્યુઆરી 23, 2001)&lt;/ref&gt;  19મી સદીમાં મોટા ભાગના સમય સુધી પ્રશાંત ઉત્તરપૂર્વમાં તે મુખ્ય બંદર હતું. 1890ના દાયકામાં સિયેટલના ઉંડા પાણીના બંદરને રેલ દ્વારા બાકીની મુખ્ય ભૂમિ સાથે જોડવામાં આવ્યું અને કોલંબિયા નદીના ભૂલભૂલામણીવાળા જળમાર્ગના બદલે જમીન પરનો રૂટ ખુલ્યો ત્યાં સુધી તે મુખ્ય બંદર રહ્યું હતું. 

=== ઉપનામો ===
પોર્ટલેન્ડનું સૌથી સામાન્ય ઉપનામ ''ધ સિટી ઓફ રોઝીસ''  છે&lt;ref name=&quot;cityrecorder&quot;&gt;[http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;amp;c=cheid સિટી ફ્લાવર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423075247/http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;c=cheid |date=2009-04-23 }}. ''સિટી ઓફ પોર્ટલેન્ડ ઓડિટર્સ ઓફિસ – સિટી રેકોર્ડર ડિવિઝન'' .&lt;/ref&gt; અને 2003માં તે શહેરનું સત્તાવાર ઉપનામ બન્યું હતું.&lt;ref name=&quot;Oreg-June2003&quot;&gt;સ્ટર્ન, હેનરી (જૂન 19, 2003). “પી-ટાઉન માટે નામ આવ્યાઃ પોર્ટલેન્ડના નામ તરીકે 'સિટી ઓફ રોઝિસ' નામ પસંદ કરવામાં શહેરની કાઉન્સિલને કોઇ કાંટા નડ્યા નથી”. ''ધ ઑરેગોનિયન'' .&lt;/ref&gt;  અન્ય ઉપનામોમાં સામેલ છે ''સ્ટમ્પટાઉન'' ,&lt;ref name=&quot;endoftheoregontrail&quot;&gt;{{cite web | publisher = End of the Oregon Trail Interpretive Center | title = From Robin's Nest to Stumptown | url = http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2000-09-01 | archive-url = https://archive.today/20000901050119/http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''બ્રિજટાઉન'' ,&lt;ref name=&quot;bridgetown&quot;&gt;{{cite web | publisher = [[Portland State University]] | title = The Water | url = http://www.pdx.edu/water.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2006-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061031090707/http://www.pdx.edu/water.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''રિપ સિટી'' ,&lt;ref&gt;{{Cite news | first = Nena | last = Baker | title = R.I.P. FOR 'Rip City' Ruckus | date = May 21, 1991 | newspaper = The Oregonian | pages = A01 | postscript = &lt;!--None--&gt; }}&lt;/ref&gt; ''લિટલ બૈરૂત'', ''બિયરવાના'' &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.latimes.com/travel/la-tr-beer-20100530,0,767659.story|title=Achieving Beervana in Portland, Ore.|last=Engel|first=Mary|date=2010-05-30|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=30 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/portland/index.ssf/2010/05/beervana_gets_shout_out_in_la.html|title=Beervana gets shout out in L.A. Times|last=Terry|first=Lynne|date=2010-05-29|work=[[The Oregonian]]|access-date=30 May 2010}}&lt;/ref&gt; અથવા ''બિયરટાઉન'' ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.draftmag.com/beertowns/detail/portland |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-11-25 |archive-date=2012-08-06 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hclwPdk?url=http://draftmag.com/new/beertowns/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'' પી-ટાઉન'' ,&lt;ref name=&quot;Oreg-June2003&quot;&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | last = Hagestedt
 | first = Andre
 | title = The Missing Oregon Coast: Waves After Dark
 | url = http://www.beachconnection.net/news/missin040709_147.php
 | access-date = 2009-04-30
 | date = 2009-04-07
 | quote = I’m used to seeing that hint of dawn back in P-town, with my wretched habit of playing video games until 6 a.m
 | archive-date = 2009-05-04
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090504011838/http://www.beachconnection.net/news/missin040709_147.php
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; ''સોકર સિટી યુએસએ'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Portland is new Soccer City, USA |url=http://news.google.com/newspapers?id=II4QAAAAIBAJ&amp;sjid=J-ADAAAAIBAJ&amp;pg=5122,3289171&amp;hl=en |agency=United Press International |newspaper=Eugene Register-Guard |location=Eugene, Oregon |date=1975-08-13 |access-date=2010-06-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Seeking Help to Bring an M.L.S. Team to Portland |first=Richard |last=Sandomir |url=http://www.nytimes.com/2008/11/07/sports/soccer/07franchise.html?ref=soccer |newspaper=The New York Times |location=New York, New York |date=2008-11-06 |access-date=2010-06-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Portland's ugly road to MLS status |first=Richard |last=Sandomir |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |newspaper=Sports Illustrated |date=2009-09-18 |access-date=2010-06-22 |archive-date=2012-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119010346/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Portland Timbers show bark, bite as they prepare to join MLS |first=Beau |last=Dure |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-08-25-portland-timbers_N.htm |newspaper=USA Today |location=McLean, Virginia |date=2009-08-26 |access-date=2010-06-22 }}&lt;/ref&gt; અને ''PDX''  (પીડીએક્સ).

== ભૂગોળ ==
{{wide image|WillametteRvrPano edit.jpg|1500px|The [[Willamette River]] runs through the center of the city, while [[Mount Tabor, Portland, Oregon|Mount Tabor]] (center&lt;!--Please scroll the picture (or your page) horizontally and look at the entire image, before you attempt to edit this.--&gt;) rises on the city's east side.  [[Mount Saint Helens]] (left) and [[Mount Hood]] (right center) are visible from many places in the city.}}

=== સ્થાનિક ભૂગોળ ===
પોર્ટલેન્ડ ઑરેગોનના સૌથી વસતી ધરાવતા વિસ્તાર વિલ્મેટ વેલીના ઉત્તર છેડે આવેલું છે.  મહાનગરીય ક્ષેત્ર વેલીના બાકીના ભાગથી સાંસ્કૃતિક અને રાજનૈતિક રીતે અલગ છે, છતાં સ્થાનિક ઉપયોગમાં ઘણી વાર પોર્ટલેન્ડ વાસ્તવિક વેલીથી અલગ પડી જાય છે. લગભગ આખું પોર્ટલેન્ડ મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીમાં આવે છે, છતાં શહેરના કેટલાક નાના ભાગ ક્લેકામાસ અને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીમાં આવે છે જેમાં 2005ના મધ્યમાં વસતી અનુક્રમે 785 અને 1,455 હતી.  વિલ્મેટ રિવર શહેરના ઉત્તરથી થોડે દૂર કોલંબિયા રિવર (જે વોશિંગ્ટન રાજ્યને ઑરેગોન રાજ્યથી અલગ કરે છે) સાથે ભળી જવા માટે ઉત્તર પશ્ચિમની તરફ વળતા પહેલા શહેરને પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં વિભાજિત કરતી શહેરના મધ્યથી ઉત્તર તરફ વહે છે. 

સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા વસતી ગણતરી બ્યૂરો મુજબ શહેરનું કુળ ક્ષેત્રફળ 145.4 ચોરસ માઇલ (376.5 વર્ગ કિમી) છે.  તેમાં 134.3 ચોરસ માઇલ (347.9 વર્ગ કિમી) જમીન છે અને 11.1 ચોરસ માઇલ (28.6 વર્ગ કિમી) અથવા 7.6% હિસ્સામાં પાણી છે.{{GR|1}} 

પોર્ટલેન્ડ બોરિંગ લાવા ફિલ્ડ તરીકે વિખ્યાત એક સુષુપ્ત પ્લિયો-પ્લિસ્ટોસેન જ્વાળામુખી ક્ષેત્રની ઉપર આવેલું છે.&lt;ref name=&quot;volcano&quot;&gt;{{cite web | title = The Boring Lava Field, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2011-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110701101745/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  બોરિંગ લાવા ફિલ્ડમાં માઉન્ટ ટેબોર જેવા ઓછામાં ઓછા 32 શંકુ અંગાર સામેલ છે&lt;ref&gt;{{cite web | title = Mount Tabor Cinder Cone, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | access-date = 2007-04-20 | archive-date = 2012-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120716231818/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, અને જેનું કેન્દ્ર દક્ષિણપૂર્વ પોર્ટલેન્ડમાં પડે છે.  હવામાન સ્વચ્છ હોય ત્યારે શહેરના મોટા ભાગના હિસ્સામાંથી પોર્ટલેન્ડના પૂર્વમાં નિષ્ક્રિય પરંતુ સંભવિત સક્રિય જ્વાળામુખી માઉન્ટ હુડ સરળતાથી જોવા મળે છે.  વોશિંગ્ટનના ઉત્તરમાં સક્રિય જ્વાળામુખી માઉન્ટ સેન્ટ હેલેન્સ શહેરના ઉંચા સ્થાનો પરથી સુદુરમાં સ્પષ્ટ જોવા મળે છે અને તે એટલો નજીક પણ છે કે 18 મે 1980ના રોજ વિસ્ફોટ બાદ શહેરમાં જ્વાળામુખીની રાખ છવાઇ ગઇ હતી.&lt;ref&gt;{{cite news|title=History, relived saved from St. Helens by a six-pack of Fresca|last=Nokes|first=R. Gregory|date=December 4, 2000|work=The Oregonian|pages=17|access-date=2008-10-27}}&lt;/ref&gt;

=== આબોહવા ===
પોર્ટલેન્ડની આબોહવા શીતોષ્ણ છે જેને સામાન્ય રીતે હલ્કા, ભેજયુક્ત શિયાળો અને અપેક્ષાકૃત શુષ્ક ગરમ ઉનાળો ધરાવતું સમુદ્રી અથવા મરિન પશ્ચિમી કિનારાવર્તી આબોહવાના રૂપમાં વર્ણવવામાં આવે છે.  મોટા ભાગના ઉત્તરપશ્ચિમ પ્રશાંતની જેમ, કોપ્પેન આબોહવા વર્ગીકરણ પ્રમાણે તે ઠંડા, શુષ્ક ગર્મ ઉષ્ણકટિબંધિય ઝોન (''Csb'' )માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Kottek | first = M. | coauthors =J. Grieser, C. Beck, B. Rudolf, and F. Rubel | title =World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated | journal =Meteorol. Z. | volume =15 | pages =259–263 | url =http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pics/kottek_et_al_2006.gif | doi =10.1127/0941-2948/2006/0130 | access-date = 2007-02-15 | year =2006 }}&lt;/ref&gt;  અન્ય આબોહવા વર્ગીકરણ પ્રણાલિ જેમ કે ટ્રેવર્થા અનુસાર તે નિશ્ચિત રીતે સમુદ્રી ઝોન (''Do'' )માં આવે છે.&lt;ref&gt;http://www.fao.org/docrep/006/ad652e/ad652e07.htm&lt;/ref&gt; 


પોર્ટલેન્ડમાં ઉનાળો ગરમ, તડકાદાર અને વધુ શુષ્ક હોય છે, જુલાઈ સુધીમાં સરેરાશ તાપમાન 81 °F (27 °C) ની ઊંચાઇએ અને મહિનાના અંતમાં ઘટીને 58 °F (14 °C) સુધી પહોંચી જાય છે. તેની અંતર્દેશિય અવસ્થિતિના કારણે અને જ્યારે સમુદ્રી હવા ન હોય ત્યારે લૂ લાગવા માંડે છે (ખાસ કરીને જુલાઈ અને ઓગસ્ટ મહિનામાં) અને હવાનું તાપમાન 100 °F (38 °C)થી ઉપર સુધી વધી જાય છે.  શિયાળો હલ્કાથી ઠંડો અને અત્યંત ભેજવાળો હોઇ શકે છે અને જાન્યુઆરીમાં તાપમાન મહત્તમ 46 °F (8 °C) અને લઘુત્તમ 37 °F (3 °C) સુધી પહોંચે છે.  વસંત ઋતુમાં હવામાન અનિશ્ચિત બની જાય છે જેમાં ક્યારેક ગરમી આવે છે તો ક્યારેક કાસ્કેડ રેન્જ (Cascade Range) પર વાદળો છવાઇ જતા જોવા મળે છે.  પોર્ટલેન્ડના વ્યાપારી ક્ષેત્રમાં દર વર્ષે સરેરાશ વરસાદ{{convert|37.5|in|mm}} હોય છે.  પોર્ટલેન્ડમાં વર્ષમાં માપવાપાત્ર વરસાદ પડવાની સરેરાશ 155 દિવસ છે.  ઠંડીનો ગાળો ટૂંકો હોય છે અને હિમપાત પણ દર વર્ષે અમુક સમય માટે જ થાય છે, જોકે કોલંબિયા રિવર ગોર્જમાંથી ઉઠતી ઠંડી હવાના કારણે શહેર બરફ સાથેના તોફાની પવન માટે પ્રસિદ્ધ છે.  શિયાળા દરમિયાન શહેરમાં હિમપાતનું પ્રમાણ કેટલીક વાર નહીવતથી લઇને 1992-93માં 60.9 ઇંચ (154.7 સેમી) રહ્યું છે.  પોર્ટલેન્ડમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી નીચું તાપમાન 2 ફેબ્રુઆરી, 1950ના રોજ −3 °F (−19 °C) નોંધાયું હતું.  અત્યાર સુધીનું સૌથી ઊંચું તાપમાન 30 જુલાઈ, 1965ના રોજ તથા 8 ઓગસ્ટ 1981 અને 10 ઓગસ્ટ 1981ના રોજ 107 °F (42 °C) નોંધાયું હતું. મેથી સપ્ટેમ્બર સુધી દરેક મહિનામાં 100 °F (38 °C) નું તાપમાન નોંધાયું છે.  

{{Infobox Weather
| single_line=Yes
| location =Portland, Oregon ([[Portland International Airport|PDX]])
| Jan_Hi_°F =45.6
| Feb_Hi_°F =50.3
| Mar_Hi_°F =55.7
| Apr_Hi_°F =60.5
| May_Hi_°F =66.7
| Jun_Hi_°F =72.7
| Jul_Hi_°F =79.3
| Aug_Hi_°F =79.7
| Sep_Hi_°F =74.6
| Oct_Hi_°F =63.3
| Nov_Hi_°F =51.8
| Dec_Hi_°F =45.4
| Year_Hi_°F =62.1
| Jan_Lo_°F =34.2
| Feb_Lo_°F =35.9
| Mar_Lo_°F =38.6
| Apr_Lo_°F =41.9
| May_Lo_°F =47.5
| Jun_Lo_°F =52.6
| Jul_Lo_°F =56.9
| Aug_Lo_°F =57.3
| Sep_Lo_°F =52.5
| Oct_Lo_°F =45.2
| Nov_Lo_°F =39.8
| Dec_Lo_°F =35
| Year_Lo_°F =44.8
&lt;!--
| Jan_REC_Hi_°F =66
| Feb_REC_Hi_°F =71
| Mar_REC_Hi_°F =80
| Apr_REC_Hi_°F =90
| May_REC_Hi_°F =100
| Jun_REC_Hi_°F =102
| Jul_REC_Hi_°F =107
| Aug_REC_Hi_°F =107
| Sep_REC_Hi_°F =105
| Oct_REC_Hi_°F =92
| Nov_REC_Hi_°F =73
| Dec_REC_Hi_°F =65
| Year_REC_Hi_°F =107
| Jan_REC_Lo_°F = −2
| Feb_REC_Lo_°F = −3
| Mar_REC_Lo_°F = 19
| Apr_REC_Lo_°F = 29
| May_REC_Lo_°F = 29
| Jun_REC_Lo_°F = 39
| Jul_REC_Lo_°F = 43
| Aug_REC_Lo_°F = 44
| Sep_REC_Lo_°F = 34
| Oct_REC_Lo_°F = 26
| Nov_REC_Lo_°F = 13
| Dec_REC_Lo_°F = 6
| Year_REC_Lo_°F = −3
--&gt;
| scprecip = green
| Jan_Precip_inch =5.07
| Feb_Precip_inch =4.18
| Mar_Precip_inch =3.71
| Apr_Precip_inch =2.64
| May_Precip_inch =2.38
| Jun_Precip_inch =1.59
| Jul_Precip_inch =0.72
| Aug_Precip_inch =0.93
| Sep_Precip_inch =1.65
| Oct_Precip_inch =2.88
| Nov_Precip_inch =5.61
| Dec_Precip_inch =5.71
| Year_Precip_inch =37.07
|Jan_Snow_inch = 1.6
|Feb_Snow_inch = 1.6
|Mar_Snow_inch = 0
|Apr_Snow_inch = 0
|May_Snow_inch = 0
|Jun_Snow_inch = 0
|Jul_Snow_inch = 0
|Aug_Snow_inch = 0
|Sep_Snow_inch = 0
|Oct_Snow_inch = 0
|Nov_Snow_inch = 0.6
|Dec_Snow_inch = 1.3
|Year_Snow_inch = 5.2
|Jan_Sun=86.8
|Feb_Sun=118.7
|Mar_Sun=192.2
|Apr_Sun=222.0
|May_Sun=275.9
|Jun_Sun=291.0
|Jul_Sun=331.7
|Aug_Sun=297.6
|Sep_Sun=237.0
|Oct_Sun=151.9
|Nov_Sun=78.0
|Dec_Sun=65.1
|Year_Sun=2347.9
|Unit_Precip_days= 0.01 in
|Unit_Snow_days= 0.1 in
|Jan_Snow_days = 1.0   |Jan_Precip_days = 17.2
|Feb_Snow_days = 1.1   |Feb_Precip_days = 15.8
|Mar_Snow_days = 0     |Mar_Precip_days = 17.2
|Apr_Snow_days = 0     |Apr_Precip_days = 15.3
|May_Snow_days = 0     |May_Precip_days = 12.8
|Jun_Snow_days = 0     |Jun_Precip_days = 8.8
|Jul_Snow_days = 0     |Jul_Precip_days = 4.4
|Aug_Snow_days = 0     |Aug_Precip_days = 4.8
|Sep_Snow_days = 0     |Sep_Precip_days = 7.5
|Oct_Snow_days = 0     |Oct_Precip_days = 11.4
|Nov_Snow_days = 0.4   |Nov_Precip_days = 18.9
|Dec_Snow_days = 1.3   |Dec_Precip_days = 18.3
| source = NOAA &lt;ref name = NCDC &gt;
{{Cite web
  |url=http://www.wrh.noaa.gov/pqr/climate/pdx_clisummary.php 
  |title=NOW Data-NOAA Online Weather Data 
  |publisher= [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
  |access-date= 2009-07-30
}}&lt;/ref&gt;
|access-date = 2009-07-30
| source2 = HKO &lt;REF NAME = HKO &gt;
{{cite web
  | url = http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/Portland_e.htm
  | title = Climatological Normals of Portland, OR
  | access-date = 2010-06-26
  | publisher = [[Hong Kong Observatory]]
  | archive-date = 2011-09-25
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20110925051035/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/portland_e.htm
  | url-status = dead
  }}
&lt;/ref&gt;
  | accessdate2 = 2010-06-26 }}

== શહેરી વિસ્તાર ==
{{wide image|HawthorneBridge-Pano.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland. [[Hawthorne Bridge]] viewed from a dock on the [[Willamette River]] near the [[Oregon Museum of Science and Industry]] (OMSI)}}
{{wide image|Portland_Night_panorama.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland at night. Viewed from across the [[Willamette River]] in SE Portland.}}
{{See also|Architecture of Portland, Oregon|List of tallest buildings in Portland, Oregon|Downtown Portland|Neighborhoods of Portland, Oregon}}

પોર્ટલેન્ડ કોલંબિયા રિવરની સાથે વિલ્મેટ રિવરના સંગમ પાસે વિલ્મેટ નદીની આરપાર ફેલાયેલું છે.  વધુ ગીચ અને પહેલેથી વિકસીત પશ્ચિમી ક્ષેત્ર સામાન્ય રીતે નજીકમાં વેસ્ટ હિલ્સ (ટુએલેટિન પર્વતમાળા)થી કિનારે આવેલું છે, જોકે તે તેનાથી ઉપરથી લઇને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીની સરહદ સુધી ફેલાયેલું છે.  સમતળ પૂર્વ ક્ષેત્ર ગ્રેશમના ઉપનગર લગભગ 180 બ્લોકમાં ફેલાયેલું છે. ગ્રામ્ય મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટી સુદુર પૂર્વમાં સ્થિત છે. 
[[File:portland.png|thumb|left|પોર્ટલેન્ડના વિભાગો]]
1981માં પોર્ટલેન્ડ, આલ્બિના અને પૂર્વ પોર્ટલેન્ડ શહેર સંગઠીત થયા અને પુનરાવર્તિત નામ ધરાવતા માર્ગોને નવા નામ આપવામાં આવ્યા.  2 સપ્ટેમ્બર, 1931ના રોજ “મહાન પુનઃસંખ્યાકન” દ્વારા નામકરણ વિધીને માનકીકરણ કરવામાં આવ્યું અને ઘરના નંબર બદલીને 20 પ્રતિ બ્લોકની જગ્યાએ 100 પ્રતિ બ્લોક કરવામાં આવ્યા.  તેનાથી પોર્ટલેન્ડ દક્ષિણ પશ્ચિમ, દક્ષિણ પૂર્વ, ઉત્તર પશ્ચિમી, ઉત્તર અને પૂર્વોત્તર એમ પાંચ વિભાગમાં વિભાજિત થઇ ગયું. બર્નસાઇડ સ્ટ્રીટ ઉત્તર અને દક્ષિણને વિભાજિત કરે છે અને વિલ્મેટ નદી પૂર્વ અને પશ્ચિમને વિભાજિત કરે છે. નદી બર્નસાઇડના ઉત્તરમાં પાંચ બ્લોક પશ્ચિમ તરફ વળે છે અને તેના સ્થાન પર વિલિયમ્સ એવેન્યુનો ઉપયોગ એક વિભાજક તરીકે કરવામાં આવે છે.  ઉત્તર વિભાગ વિલિયમ્સ એવેન્યુ અને પશ્ચિમમાં વિલ્મેટ નદી વચ્ચે આવેલું છે. 

પશ્ચિમ બાજુએ રિવરપ્લેસ, જોન્સ લેન્ડિંગ અને સાઉથ વોટરફ્રન્ટ ડિસ્ટ્રીક્ટ્સ “છઠ્ઠા ચતુર્થાંશ”માં આવે છે જ્યાં સરનામા પશ્ચિમથી પૂર્વમાં નદી તરફ અને ઉપરની બાજુએ જાય છે.  “છઠ્ઠા ચતુર્થાંશ” પશ્ચિમમાં નૈટો પાર્કવે અને બાર્બર બુલેવાર્ડથી ઉત્તરમાં મોન્ટગોમેરી સ્ટ્રીટ તરફ દક્ષિણમાં નેવેડા સ્ટ્રીટથી ઘેરાયેલું છે.  આ વિસ્તારમાં પૂર્વ-પશ્ચિમના સરનામાની આગળ શૂન્ય આવે છે. (એટલે કે 0246 SW કેલિફોર્નિયા સ્ટ્રીટ એ 246 SW કેલિફોર્નિયા સ્ટ્રીટ નથી. મોટા ભાગના મેપિંગ પ્રોગ્રામ આ બે અલગ સરનામામાં તફાવત પારખી શકતા નથી.) 

=== ઉદ્યાન અને બગીચા ===
[[File:IntnlRoseTestGarden.jpg|thumb|right|ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડનનું વિહંગાવલોકન]]
[[File:TomMcCallWaterfrontPark.jpg|thumb|right|ઉત્તરમાંથી જોવાતું ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્ક]]
પાર્કલેન્ડને તેના પાર્કો અને ખુલ્લી જગ્યાઓ જાળવવાના તેના વારસાનું ગૌરવ છે. પાર્ક અને હરિયાળા જગ્યાઓની યોજના જોન ચાર્લ્સ ઓમસ્ટેડના 1903ના ''રિપોર્ટ ટુ ધ પોર્ટલેન્ડ પાર્ક બોર્ડ'' થી ચાલુ છે.  1995માં પોર્ટલેન્ડના મહાનગરીય ક્ષેત્રના મતદારોએ માછલી, વન્ય જીવન અને લોકોના મૂલ્યવાના પ્રાકૃતિક ક્ષેત્રોના અધિગ્રહણ માટે એક ક્ષેત્રીય બોન્ડ પસાર કર્યું. દશ વર્ષ બાદ પારિસ્થિતિક મહત્વના થી વધુ{{convert|8100|acre|km2|0}} કુદરતી વિસ્તારો ખરીદાઇ ચૂક્યા હતા અને તે સ્થાયી રીતે વિકાસથી સુરક્ષિત છે.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Houck | first = Mike | title = Metropolitan Greenspaces: A Grassroots Perspective | publisher = Audubon Society of Portland | url = http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928071519/http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 

પોર્ટલેન્ડ સમીપવર્તી અમેરિકામાં (જેક્સન, મિસિસિપી અને બેન્ડ, ઑરેગોન ઉપરાંત) માત્ર એવા ત્રણ શહેરોમાં સામેલ છે જેની સરહદની અંદર વિલુપ્ત જ્વાળામુખી છે.  માઉન્ટ ટેબોર પાર્ક પોતાના કુદરતી દૃશ્યો અને ઐતિહાસિક તળાવો માટે જાણીતું છે.&lt;ref&gt;{{ cite web | title = Mount Tabor Park | publisher = Portland Parks &amp; Recreation | url = http://www.portlandonline.com/parks/finder/index.cfm?action=ViewPark&amp;PropertyID=275 | access-date = 2006-11-07}}&lt;/ref&gt; 

ફોરેસ્ટ પાર્ક સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં શહેરની સરહદ અંદર સૌથી મોટું પાર્ક છે જે 5000 એકર (20 km²)થી વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે.  વિશ્વનો સૌથી મોટો પાર્ક (બે ફુટના વ્યાસનો દાયરો, પાર્કનું ક્ષેત્રફળ માત્ર 0.3 ચોરસ માઇલ છે) મિલ એન્ડ્સ પાર્ક પણ પોર્ટલેન્ડમાં આવેલું છે.  વોશિંગ્ટન પાર્ક શહેરના પશ્ચિમી વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં છે, ઑરેગોન પ્રાણીસંગ્રહાલય, પોર્ટલેન્ડ જાપાની ગાર્ડન અને ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડન છે.  નજીકમાં પોર્ટલેન્ડનું સૌથી ઊંચું પોઇન્ટ કાઉન્સિલ ક્રેસ્ટ પાર્ક આવેલું છે. 

ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્ક વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં વિલ્મેટના પશ્ચિમ કિનારે બાજુ બાજુમાં આવેલું છે.  હાર્બર ડ્રાઇવ હટાવ્યા બાદ 1974માં {{convert|37|acre|0|adj=on}} પાર્ક બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં વર્ષભર મોટા મોટા કાર્યક્રમો આયોજિત થાય છે.  પોર્ટલેન્ડના વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં શહેરના બ્લોક્સના બે જૂથ પાર્ક માટે ફાળવાયેલા છેઃ ઉત્તર અને દક્ષિણ પાર્ક બ્લોક્સ. 

ટ્રાઇઓન ક્રીક સ્ટેટ નેચરલ એરિયા પોર્ટલેન્ડના ત્રણ ઑરેગોન સ્ટેટ પાર્ક્સમાં એક અને સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે તેના નાળામાં સ્ટીલહેડ હોય છે. અન્ય બે સ્ટેટ પાર્ક છે વેસ્ટ હિલ્સમાં સ્થિત વિલ્મેટ સ્ટોન સ્ટેટ હેરિટેઝ સાઇટ અને પોર્ટલેન્ડ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકની નજીક કોલંબિયા રિવરમાં સ્થિત ગવર્નમેન્ટ આઇલેન્ડ સ્ટેટ રિક્રિયેશન એરિયા. 

== સંસ્કૃતિ અને સમકાલિન જીવન ==
પોર્ટલેન્ડને ઘણીવાર “અમેરિકાનું સૌથી હરિયાળું શહેર” તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવે છે અને વિશ્વના ટોચના 10 હરિયાળા શહેરોમાં તેનો સમાવેશ થાય છે.  ''પોપ્યુલર સાયન્સ'' એ પોર્ટલેન્ડને સતત અમેરિકાના સૌથી હરિયાળા શહેર તરીકે પુરસ્કૃત કર્યું છે અને ''ગ્રિસ્ટ''  મેગેઝિન અનુસાર તે વિશ્વના સૌથી હરિયાળા શહેરોની યાદીમાં બીજા ક્રમે આવે છે.&lt;ref&gt;{{ cite web |url= http://www.popsci.com/environment/article/2008-02/americas-50-greenest-cities?page=1|title= America's 50 Greenest Cities |access-date= 2010-06-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite web |url= http://www.grist.org/article/cities3/|title= 15 Green Cities |access-date= 2010-06-10 }}&lt;/ref&gt;  પોર્ટલેન્ડને અમેરિકી ડીઆઇવાય (DIY) યુવા સંસ્કૃતિનું ઘર માનવામાં આવે છે. 1980ના ઉત્તરાર્ધથી આજ સુધી પોર્ટલેન્ડ જીન-રચના જેવા આંદોલનોનું મુખ્ય કેન્દ્ર, પોર્ટલેન્ડ [[જીન]] સંગોષ્ઠી જેવી ઘટનાઓનું આયોજક&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.pdxzines.com/info/ |title= Portland Zine Symposium Official Site |access-date= 2007-09-15 |archive-date= 2011-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111104035943/http://pdxzines.com/info/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; અને માઇક્રોકોઝમ જેવા અગ્રણી જીનવ વિતરકોનું ઘર રહ્યું છે.  ડીઆઇવાય (DIY) શિલ્પ સમુદાયએ 1990ના દાયકાથી વસતી વિસ્ફોટ પણ જોયો છે અને હવે ક્રાફ્ટી વંડરલેન્ડ&lt;ref&gt;{{ cite web |url= http://www.craftywonderland.com/|title= Crafty Wonderland Official Site |access-date= 2007-09-15 }}&lt;/ref&gt; અને નિયમિત ચર્ચ ઓફ ક્રાફ્ટ&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.churchofcraft.org/index4.html |title= Church of Craft Official Site |access-date= 2007-09-15 |archive-date= 2007-09-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070915144045/http://www.churchofcraft.org/index4.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; બેઠકો જેવી ઘટનાઓની મેજબાની કરે છે અને નિટન કિટન&lt;ref&gt;{{ cite web |url= http://knittnkitten.com/|title= Knittn Kitten Official Site |access-date= 2007-09-15 }}&lt;/ref&gt; અને સ્ક્રેપ (SCRAP)&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.scrapaction.org/ |title= School &amp; Community Reuse Action Project Official Site |access-date= 2007-09-15 |archive-date= 2011-01-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110129095815/http://scrapaction.org/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; જેવા સ્ટોર્સ અને બોલ્ટ, પીડીએક્સ સ્ટીમસ્ટર્સ ડ્રોપ ઇન સુઇંગ સ્ટુડિયો,&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://pdxseamsters.com/|title= PDX Seamsters Official website|access-date= 2010-04-21|archive-date= 2011-02-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20110207145024/http://pdxseamsters.com/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; યાર્ન ગાર્ડન&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.yarngarden.net/ |title= Yarn Garden Official Site |access-date= 2007-09-15 |archive-date= 2010-07-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100704072206/http://yarngarden.net/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; અને વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં ફાઇબર ડિસ્ટ્રીક્ટ જેવા સ્વતંત્ર માલિકીના અનેક સ્ટોર્સનું ઘર છે.  પોર્ટલેન્ડ કટ્ટર નારીવાદી અને સમલૈંગિક સક્રિયતા જેવા આંદોલનોનું ઘર છે અને 1975માં શરૂ તથા ઇમ્પિરિયલ સોવેરિન રોઝ કોર્ટ ઓફ ઑરેગોન&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rosecourt.org/|title=Imperial Sovereign Rose Court official site|3=access date+ 2008-12-08|access-date=2010-11-25|archive-date=2000-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20000915183117/http://www.rosecourt.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ની રૂપરેખા પર તૈયાર ધ વર્લ્ડ્સ ઓલ્ડેસ્ટ ટીનેઝ ડ્રેગ ક્વિન પેજેન્ટ રોજ બેન્ડ અને થોર્ન પેજેન્ટનું ગૃહ નગર પણ છે. આ શહેરને પંક, હાર્ડકોર, ક્રસ્ટ પંક અને અરાજકતાવાદી આંદોલનો અને ઉપ શૈલી જેમાં ઉપરોક્ત ઉપ સંસ્કૃતિઓનો હિસ્સો આત્મનિર્ભર DIY સંસ્કૃતિ આંદોલન પણ સામેલ છે, તેનું આશ્રયસ્થાન માનવામાં આવે છે.

=== મનોરંજન અને લલિતકળાઓ ===
[[File:SchnitzerAtNightFront.jpg|thumb|right|આર્લેન સ્કિનિત્ઝર કોન્સર્ટ હોલ, અન્ય ઉપરાંત ઑરેગોન સિમ્ફનીનું ઘર]]
મોટા ભાગના મોટા શહેરોની જેમ પોર્ટલેન્ડમાં પણ ગીત-સંગીતની અનેક સંસ્થાઓ છે જેમાં ઑરેગોન બેલે થિયેટર, ઑરેગોન સિમ્ફની, પોર્ટલેન્ડ સેન્ટર સ્ટેજ, પોર્ટલેન્ડ બરોક ઓર્કેસ્ટ્રા અને પોર્ટલેન્ડ ઓપેરાનો સમાવેશ થાય છે.  તેમાં ન્યૂયોર્કના ઓફ બ્રોડવે અથવા ઓફ-ઓફ બ્રોડવે જેવા કેટલાક રંગમંચ પણ છે.  ઉદાહરણ તરીકે પોર્ટલેન્ડ સેન્ટર સ્ટેજ, આર્ટિસ્ટ્સ રિપેર્ટરી થિયેટર, મિરેકલ થિયેટર, સ્ટાર્ક રેવિંગ થિયેટર, અને ટિયર્સ ઓફ જોય થિયેટર. પોર્ટલેન્ડ હોલિવૂડ થિયેટરમાં વિશ્વમાં એકમાત્ર એચપી લવરક્રાફ્ટ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ&lt;ref&gt;{{ cite web |url= http://www.hplfilmfestival.com/|title= Lovecraft Film Festival Official Site |access-date= 2007-11-25 }}&lt;/ref&gt;નું આયોજન કરે છે. 

પોર્ટલેન્ડ લુઇ લુઇ માટે વિખ્યાત ધ કિંગ્સમેન અને પોલ રિવિયર એન્ડ રેડર્સ જેવા પ્રસિદ્ધ બેન્ડ્સનું ઘર પણ છે.  અન્ય સુવિખ્યાત સંગીત સમૂહોમાં સામેલ છે ધ ડેન્ડી વોરહોલ્સ, એવરક્લિયર, મોડેસ્ટ માઉસ, પિંક માર્ટિની, સ્લેટર-કિની, ધ શિન્સ, બ્લિટ્ઝન ટ્રેપર, ધ ડિસેમ્બરિસ્ટ્સ અને સ્વર્ગીય એલિયટ સ્મિથ. શહેરનું સેટિરીકોન નાઇટ ક્લબ એવી સંસ્થાના રૂપમાં પ્રસિદ્ધ છે જ્યાં નિર્વાણના અગ્રણી સ્વર્ગીય કર્ટ કોબેન અને રૉક સંગીતકાર કોર્ટની લવ મળ્યા હતા અને પછી તેમણે લગ્ન કરી લીધા હતા.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://www.biography.com/articles/Kurt-Cobain-9542179?print|work=Biography.com|title=Kurt Cobain|access-date=17 May 2010|archive-date=6 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69hcsVnTD?url=http://www.biography.com/people/kurt-cobain-9542179|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

સુવિખ્યાત એનિમેટર્સ મેટ ગ્રોનિંગ (''ધ સિમ્પસન્સ'' ), વિલ વિન્ટોન (''વિલ વિન્ટોન્સ એ ક્લેમેશન ક્રિસ્મસ સેલિબ્રેશન'' ), અને ફિલ્મનિર્માતા ગસ વાન સેન્ટ (''ગુડ વિલ હન્ટિંગ''  (1997), ''મિલ્ક''  (2008)). અભિનેતા સેમ ઇલિયટ અને સેલી સ્ટ્રથર્સ પોર્ટલેન્ડના છે. ''હેવી મેટલ''  અને અન્ય સામયિકોના કાર્ટૂનિસ્ટ-ચિત્રકાર ડેન સ્ટીફન પોર્ટલેન્ડમાં રહે છે. 

પોર્ટલેન્ડ પર આધારિત અને શૂટ કરવામાં આવેલી તાજેતરની ફિલ્મોમાં ''એક્સ્ટ્રાઓર્ડિનરી મેઝર્સ'' , ''બોડી ઓફ એવિડન્સ'' , ''વ્હોટ ધ બ્લીપ ડુ વી નો!?'' , ''ધ હન્ટેડ'' , ''ટ્વિલાઇટ'' , ''પેરાનોઇડ પાર્ક'' , ''વેન્ડી એન્ડ લ્યુસી'' , ''ફીસ્ટ ઓફ લવ'' , અને ''અનટ્રેસેબલ'' નો સમાવેશ થાય છે.  પોર્ટલેન્ડના મનોરંજન ક્ષેત્રે એક અસામાન્ય વિશેષતા છે કે અહી મોટી સંખ્યામાં મૂવી થિયેટર્સમાં ઘણી વાર બીજી વાર ચાલતી તથા પુનઃપ્રદર્શિત ફિલ્મો સાથે બિયર પીરસાય છે. આવા “બ્રુ એન્ડ વ્યૂ” થિયેટરોનું એક ઉલ્લેખનિય ઉદાહરણ છે ધ બગદાદ થિયેટર એન્ડ પબ. ''લિવરેજ'' અને ''અંડર સસ્પિશન'' જેવા ટીવી શોનું ફિલ્માંકન પોર્ટલેન્ડમાં થયું છે.

=== લેખકો  ===
પોર્ટલેન્ડમાં થઇ ગયેલા લેખકોમાં ''અર્થસી''  નોવેલ્સ, ''હૈનિશ સાઇકલ''  અને ''ઓર્સિનિયન ટેલ્સ''  માટે વિખ્યાત ફિક્શન લેખિકા ઉરસુલા કે. લી ગુઇન, ટ્રાન્સગ્રેશનલ ફિક્શન નવલકથાકાર અને પોતાની એવોર્ડ વિજેતા નવલકથા ''ફાઇલ ક્લબ''  માટે જાણીતા ચક પલાહનિક, બાળકોના પુસ્તકોની લોકપ્રિય શ્રેણીના લેખક બેવર્લી ક્લેરી, જેમના પાત્રોમાં હેનરી હગિન્સ, તેમનો કૂતરો રિબ્સી, બિટ્રીસ “બિઝસ” ક્વિમ્બી અને રોમોના ક્વિમ્બીનો સમાવેશ થાય છે. ક્લેરીના પાત્રો જ્યાં રહે છે તે ક્લિકિટેટ સ્ટ્રીટ વાસ્તવમાં ઉત્તરપૂર્વ પોર્ટલેન્ડની ગલી છે. નજીકના ગ્રાન્ટ પાર્કમાં આ પાત્રોના પૂતળા મૂકવામાં આવ્યા છે.

=== પર્યટન ===
[[File:Portlandia.jpg|right|thumb|SW 5th એવેન્યુ પર પોર્ટલેન્ડ બિલ્ડીંગના પ્રવેશ દ્વાર પર રખાયેલું તાંબાનું પુતળું પોર્ટલેન્ડિયા]]

પોર્ટલેન્ડ વિવિધ શ્રેણીના કલાકારો અને કલા સંગઠનોનું ઘર છે અને 2006માં ''અમેરિકન સ્ટાઇલ''  સામયિકે તેને અમેરિકાનું દશમું સર્વશ્રેષ્ઠ બિગ સિટી આર્ટ્સ ડેસ્ટિનેશન જાહેર કર્યું હતું. ધ પોર્ટલેન્ડ આર્ટ મ્યુઝિયમ શહેરમાં સૌથી મોટું કળાકૃતિઓના સંગ્રહની માલિકી ધરાવે છે અને દર વર્ષે વિવિધ પ્રવાસી પ્રદર્શનો યોજે છે અને તાજેતરમાં જ આધુનિક અને સમકાલિન કલાની વિંગ જોડવાથી તે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના પચ્ચીસ સૌથી મોટા મ્યુઝિયમ પૈકી એક બની ગયું છે.  વ્યાપારી ક્ષેત્ર પર્લ ડિસ્ટ્રીક્ટ, અલ્બર્ટા ડિસ્ટ્રીક્ટ અને શહેરભરના અનેક વિસ્તારોમાં તેની આર્ટ ગેલેરી હાજર છે. ઑરેગોન મ્યુઝિયમ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (OMSI), વ્યાપારિક પોર્ટલેન્ડથી વિલ્મેટ રિવરની પાર પૂર્વ કિનારા પર આવેલ છે અને તે ભૌતિક વિજ્ઞાન, જીવ વિજ્ઞાન, પૃથ્વી વિજ્ઞાન, પ્રૌદ્યોગિકી, ખગોળ વિજ્ઞાન અને પ્રારંભિક બાળ શિક્ષા પર વિવિધ પ્રકારના સૂચનાપરક પ્રદર્શનો ધરાવે છે.  ઓએમએસઆઇ (OMSI)માં એક ઓમ્નીમેક્સ (OMNIMAX) થિયેટર છે અને તે ''ધ હંટ ફોર રેડ ઓક્ટોબર''  ફિલ્મમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી સબમરીનનું ઘર છે.{{USS|Blueback|SS-581|6}} પોર્ટલેન્ડમાં પ્રમાણિત સુઝૌ-શૈલીના ચાર દિવાલ ધરાવતા પોર્ટલેન્ડ ક્લાસિકલ ચાઇનીઝ ગાર્ડન પણ આવેલું છે. 

પોર્ટલેન્ડ બિલ્ડિંગની પશ્ચિમમાં પોર્ટલેન્ડિયા મૂર્તિ (સ્ટેચ્યુ ઓફ લિબર્ટી પછી) ઠોકવામાં આવેલા તાંબાથી બનેલી અમેરિકાની બીજા ક્રમની સૌથી મોટી પ્રતિમા છે. પોર્ટલેન્ડની સાર્વજનિક કલાકૃતિઓનું સંચાલન રિઝનલ આર્ટ્સ એન્ડ કલ્ચર કાઉન્સિલ દ્વારા કરવામાં આવે છે. પોવેલ્સ સિટી ઓફ બુક્સ સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં પુસ્તકોની સૌથી મોટી સ્વતંત્ર દુકાન અને મિસિસિપી રિવરની પશ્ચિમમાં પુસ્તકોની સૌથી મોટી દુકાન હોવાનો દાવો કરે છે.

પોર્ટલેન્ડ રોઝ ફેસ્ટિવલ દર વર્ષે જૂનમાં યોજાય છે અને તેમાં બે પરેડ, ડ્રેગન બોટ દોડ, ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્કમાં આનંદોત્સવ સવારી અને એવા ડઝનબંધ કાર્યક્રમો સામેલ હોય છે. 

વેસ્ટ હિલ્સનું વોશિંગ્ટન પાર્ક પોર્ટલેન્ડના કેટલાક સૌથી લોકપ્રિય મનોરંજન સ્થળોનું ઘર છે જેમાં ઑરેગોન પ્રાણીસંગ્રહાલય, પોર્ટલેન્ડ જાપાની ગાર્ડન, વર્લ્ડ ફોરેસ્ટરી સેન્ટર અને હોયત એબ્રોરેટમ સામેલ છે.

બિયર અને શરાબની ખુશીમાં પોર્ટલેન્ડમાં આખો વર્ષ દરમિયાન ઉત્સવો યોજાતા રહે છે જેમાં ઑરેગોન બ્રુઅર્સ ફેસ્ટિવલ પણ સામેલ છે. દર વર્ષે ઉનાળામાં જુલાઈના અંતિમ સપ્તાહમાં આયોજિત તે ઉત્તર અમેરિકામાં સૌથી મોટા આઉટડોર તહેવાર છે જેમાં 2008માં 70,000 લોકોએ ભાગ લીધો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|title=OregonLive blog|access-date=2010-11-25|archive-date=2013-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922011706/http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; કેલેન્ડર વર્ષમાં યોજાયેલા અન્ય મુખ્ય બિયર તહેવારોમાં એપ્રિલમાં સ્પ્રિંગ બિયર એન્ડ વાઇન ફેસ્ટિવલ, જૂનમાં નોર્થ અમેરિકન ઓર્ગેનિક બ્રુઅરીઝ ફેસ્ટિવલ, જુલાઇમાં પોર્ટલેન્ડ ઇન્ટરનેશનલ બિયરફેસ્ટ&lt;ref&gt;{{cite news
| title = Brewers, beer lovers get many reasons to raise a glass
| first = Anne Marie
| last = Distefano
| work = Portland Tribune
| date = July 8, 2005
| url = http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717
| access-date = નવેમ્બર 25, 2010
| archive-date = ડિસેમ્બર 6, 2008
| archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074237/http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; અને ડિસેમ્બરમાં હોલિડે એલ ફેસ્ટિવલનો સમાવેશ થાય છે. 

=== ખરીદી ===
[[File:MadeinOregonsign.jpg|thumb|મેડ ઇન ઑરેગોન સંજ્ઞા]]
પોર્ટલેન્ડમા ખરીદી માટે ઘણા વિકલ્પો હાજર છે. ખરીદદારી કેટલાક જાણીતા ક્ષેત્રોમાં સામેલ છે ડાઉનટાઉન પોર્ટલેન્ડ, નોબ હિલ (NW 21મું અને 23મું એવેન્યુ), પર્લ ડિસ્ટ્રીક્ટ અનો લોઇડ ડિસ્ટ્રીક્ટ.  વ્યાપાર ક્ષેત્રમાં મોટા ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર્સમાં સામેલ છે નોર્ડસ્ટોર્મ, મેસી’ઝ, સેક્સ ફિફ્થ એવેન્યુ અને મેરિયોઝ.  મહાનગરીય ક્ષેત્રમાં મોટા મોલમાં સામેલ છે બ્રિજપોર્ટ વિલેજ, વોશિંગ્ટન સ્કવેર, ક્લેકામસ ટાઉન સેન્ટર, લોઇડ સેન્ટર, વ્હેન્કુવર મોલ અને પાયોનિયર પ્લેસ. અન્ય એક ગંતવ્ય સ્થાન પોર્ટલેન્ડ સેટરડે માર્કેટ છે જે શહેરી બજાર જેવી જગ્યા છે જ્યાં પોર્ટલેન્ડની વિવિધ સંસ્કૃતિઓ દર્શાવતા હસ્તશિલ્પથી લઇને તિબેટીયન માલ વેચવામાં આવે છે.  શનિવાર બજાર માર્ચથી લઇને ક્રિસમસ સુધી દર સપ્તાહાંતે ખુલ્લું રહે છે. મેડ ઇન ઑરેગોન કંપની પોર્ટલેન્ડમાં આવેલ  છે, તે ઑરેગોનમાં બનતા ઉત્પાદનો અને ઉપહારમાં તે વિશેષતા ધરાવે છે.  ક્લાર્ક કાઉન્ટી, વોશિંગ્ટનના ઘણા રહેવાસીઓ ઑરેગોનના કરમુક્ત સ્ટોર્સમાં ખરીદી કરવા માટે રાજ્યની સરહદ પાર કરીને આવે છે.

=== બ્રુઅરીઝ ===
પોર્ટલેન્ડ પોતાની માઇક્રોબ્રુઅરી બિયર માટે ઘણું પ્રસિદ્ધ છે.&lt;ref name=&quot;brewpub&quot;&gt;{{cite news |url=http://travel.nytimes.com/2006/01/13/travel/escapes/13beer.html | title=In Oregon, It's a Brew Pub World | first = Jessica | last = Merrill | date=January 13, 2006 | access-date=2009-12-16 | work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;  ઑરેગોન પબ્લિક બ્રોડકાસ્ટિંગએ સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં માઇક્રોબ્રુ ક્રાંતિમાં પોર્ટલેન્ડની ભૂમિકાને “બિયરવાના”&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |title=Oregon Experience: Beervana |access-date=January 6, 2009 |archive-date=ઑગસ્ટ 6, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hcvE5J8?url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; નામના રિપોર્ટમાં નામના રિપોર્ટમાં પ્રલેખિત કર્યું છે, આ શબ્દનો અર્થ છે “પોર્ટલેન્ડ સ્ટેટ ઓફ માઇન્ડ”.{{Tone-inline|date=December 2009}}{{Citation needed|date=October 2008}}  કેટલાક લોકો પીણામાં પોર્ટલેન્ડના લોકોની રૂચિનું કારણ આ રીતે દર્શાવે છે, 1888માં સ્થાનિક શરાબ નિર્માતા હેનરી વાઇનહાર્ડએ પોતાની બ્રુઅરી નવ સમર્પિત ફુવારા સ્કિડમોર ફાઉન્ટનમાં બિયરના પ્રવાહની દરખાસ્ત કરી હતી. જોકે સારી ગુણવત્તાના બિયર માટે તે 1980ના દાયકાથી જ પ્રસિદ્ધ છે જ્યારે શરાબની ભઠ્ઠીના પરિસરમાં બિયર પીવાની પરવાનગી આપવા માટે રાજ્યના કાનૂનમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો.  થોડા જ સમયમાં આખા શહેરમાં માઇક્રોબ્રુઅરી અને બ્રુપબ્સ ગમે ત્યાં ખુલવા લાગ્યા.  {{Citation needed|date=October 2008}}સ્થાનિક સામગ્રી ઓછા પ્રોટીનવાળી જવ, બે ડઝનથી વધુ પ્રકારના હોપ્સની પુષ્કળ ઉપલબ્ધિ અને બુલ રન વોટરશેડથી આવતા શુદ્ધ પાણીના કારણે તેની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું.  વિલ્મેટ વેલી સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં હોપની ખેતી કરવાવાળો મુખ્ય વિસ્તાર છે.

આજે શહેરમાં અઠ્ઠાવીસ બ્રુઅરીઝ વાળું પોર્ટલેન્ડ દેશના અન્ય કોઇ પણ શહેરની સરખામણીમાં સૌથી વધુ બ્રુઅરીઝનું ઘર છે.&lt;ref name=&quot;brewpub&quot;/&gt; એકલા મેકમેનામિન બ્રધર્સના જ ત્રીસથી વધુ બ્રુપબ્સ, ભઠ્ઠીઓ અને શરાબઘર મહાનગરીય ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલા છે, અનેક જીર્ણોદ્ધાર કરાયેલા થિયેટરો અને પાડવા માટે નિશ્ચિત જૂની ઇમારતોમાં ખુલ્યા છે.  પોર્ટલેન્ડના અન્ય ઉલ્લેખનીય શરાબ નિર્માતા વિડ્મર બ્રધર્સ, બ્રિજપોર્ટ અને હેર ઓફ ડોગ અને અનેક નાના ગુણવત્તાસભર શરાબ નિર્માતા છે.  1999માં લેખક માઇકલ &quot;બિયરહંટર&quot; જેક્સનએ પોર્ટલેન્ડને ''દુનિયાની બિયર રાજધાની''  ગણાવી જણાવી કારણ કે શહેરમાં કોલોન, જર્મની કરતા પણ વધુ બ્રુઅરીઝ છે.  પોર્ટલેન્ડ ઑરેગોન વિઝિટર્સ એસોસિયેશન શહેરના ઉપનામોના આધારે “બિયરવાના” અને “બ્રુટોપિયા”ને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.&lt;ref name=&quot;Beer&quot;&gt;{{cite web | title = Portland: The center of the beer universe | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | access-date = 2006-11-18 | archive-date = 2006-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060323063856/http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; મધ્ય જાન્યુઆરી, 2006માં મેયર ટોમ પોટરએ સત્તાવાર રીતે શહેરને એક નવું ઉપનામ- બિયરટાઉન આપ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Portland lifts a glass to its new name | publisher = KOIN 6 News | date = January 12, 2006 | url = http://www.koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | access-date = 2007-01-26 | archive-date = 2007-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070213215818/http://koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

=== વ્યંજન ===
પોર્ટલેન્ડમાં અનેક રેસ્ટોરાં છે અને 2007માં ફુડ નેટવર્ક્સ એવોર્ડ્સના ત્રણ નામાંકનોમાં તેને “વર્ષનું સૌથી સ્વાદિષ્ટ ગંતવ્યઃ ભોજનના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ઉભરતા શહેર”નો પુરસ્કાર મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0,3151,FOOD_28456_61089,00.html |title=TV : Food Network Awards : Food Network Awards Winners : Food Network |publisher=Foodnetwork.com |date= |access-date=2008-10-06 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418122635/http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0%2C3151%2CFOOD_28456_61089%2C00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
[[File:StumptownCoffeeDivision.jpg|thumb|180px|left|47મી અને ડિવિઝન ખાતે અસલ સ્ટમ્પટાઉન કોફી લોકેશન.]]તે વર્ષમાં જ ''ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ'' એ પણ રેસ્ટોરાંની વધતી સંખ્યાના કારણસર પોર્ટલેન્ડને ઓળખ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/09/26/dining/26port.html?pagewanted=3&amp;_r=1 |title=In Portland, a Golden Age of Dining and Drinking - New York Times |publisher=Nytimes.com |date=Published: September 26, 2007 |access-date=2008-10-06 | first=Eric | last=Asimov}}&lt;/ref&gt; 2007માં ''ટ્રાવેલ + લિઝર'' એ તમામ રાષ્ટ્રીય શહેરોમાં પોર્ટલેન્ડને #9 ઘોષિત કર્યું.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/afc/2007/category/6 |title=America's Favorite Cities 2007 &amp;#124; Food/Dining &amp;#124; Food/Dining (Overall) &amp;#124; Travel + Leisure |publisher=Travelandleisure.com |date= |access-date=2008-10-06}}&lt;/ref&gt;  શહેર અમેરિકામાં સૌથી વધુ શાકાહારી-અનુકુળ શહેર હોવા માટે પણ પ્રસિદ્ધ છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goveg.com/f-vegcities-portland.asp |title=GoVeg.com // Features // North America's Most Vegetarian-Friendly Cities! // Portland, Oregon |publisher=Goveg.com |date= |access-date=2008-10-06}}&lt;/ref&gt; 

બિયર ઉપરાંત પ્રશાંત ઉત્તરપશ્ચિમમાં પોર્ટલેન્ડ પ્રમુખ કૉફી ગંતવ્યના સ્વરૂપમાં ઓળખાય છે, કૉફી હાઉસની પ્રચુરતાના સંદર્ભમાં સિયેટલ પછી તેનું જ નામ આવે છે. Yelp.comએ પોર્ટલેન્ડના 20થી વધુ કૉફી હાઉસને 4.5-5 સિતારા શ્રેણીનો દરજ્જો આપ્યો છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=
http://www.yelp.com/c/portland/coffee |title=Portland Coffee Shops |publisher=Yelp.com |date= |access-date=2009-10-15}}&lt;/ref&gt;  શહેર મૂળ સ્ટમ્પટાઉન કૉફી રોસ્ટર્સનું ઘર છે, પ્રશંસકો જેને પ્રત્યક્ષ વ્યાપાર માટે રાષ્ટ્રની ઉચ્ચતમ ગુણવત્તાવાળી રોસ્ટરીઝ સાથે&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/09/16/dining/reviews/16brief-001.html |title=A Seductive Cup |publisher=New York Times |date= 2009-09-16|access-date=2009-10-15 | first=Oliver | last=Strand}}&lt;/ref&gt; અન્ય ડઝનો માઇક્રો-રોસ્ટરીઝ અને કાફે પૈકી એક માને છે. 

=== રમતગમત ===
[[File:RoseGardenArenaS.jpg|thumb|right|પોર્ટલેન્ડ ટ્રેઇલ બ્લેઝર્સનું ઘર ધ રોઝ ગાર્ડન]]
પોર્ટલેન્ડ નેશનલ બાસ્કેટબોલ એસોસિયેશનના ટ્રેઇલ બ્લેઝર્સનું ઘર છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/mlb/columns/story?columnist=neyer_rob&amp;id=1600284|title=Though not perfect, Portland a viable city for baseball|last=Neyer|first=Rob|date=August 21, 2003|publisher=ESPN.com|quote=&quot;Portland is the largest metropolitan area with just one major professional sports team (the Trail Blazers).&quot;|access-date=2009-01-06}}&lt;/ref&gt;  2011થી આ શહેર મેજર લીગ સોકર ફ્રેન્ચાઇઝીનું યજમાન બનશે જે પોર્ટલેન્ડ ટિમ્બર્સની શ્રેણીમાં હશે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=20090320&amp;content_id=228140&amp;vkey=pr_mls&amp;fext=.jsp |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2021-07-10 |archive-date=2010-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100319020353/http://web.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=20090320&amp;content_id=228140&amp;vkey=pr_mls&amp;fext=.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; શહેરમાં અનેક નાની લીગ ટીમો પણ છે.  દોડવું એ મહાનગરીય વિસ્તારમાં એક લોકપ્રિય રમત છે જ્યાં પોર્ટલેન્ડ મેરાથોન અને મોટા ભાગની હૂડ ટુ કોસ્ટ રિલે (વિશ્વની આ પ્રકારની સૌથી મોટી સ્પર્ધા) યોજાય છે.  નજીકમાં માઉન્ડ હૂડ પર ઘણાં રિસોર્ટ્સ હોવાથી સ્કિઇંગ અને સ્નોબોર્ડિંગ પણ ઘણા લોકપ્રિય છે તેમાં આખા વર્ષ દરમિયાન યોજાતું ટિમ્બરલાઇન સામેલ છે. 

ભૂતકાળમાં તે પેસિફિક કોસ્ટ હોકી એસોસિયેશનના પોર્ટલેન્ડ રોઝબડ્સનું ઘર હતું જે ઑરેગોનની પ્રથમ વ્યવસાયિક રમતગમત ટીમ હતી અને અમેરિકનમાં પ્રથમ વ્યવસાયિક હોકી ટીમ હતી. રોઝબડ્સ 1916માં સ્ટેન્લી કપ ફાઇનલ રમ્યા હતા જે આમ કરનારી પ્રથમ અમેરિકન ટીમ હતી. 

અમેરિકામાં સાઇકલ દોડમાં પોર્ટલેન્ડ સૌથી વધુ સક્રિય છે, ઑરેગોન બાઇસિકલ રેસિંગ એસોસિયેશન દર વર્ષે આવી સેંકડો સ્પર્ધાઓની મંજૂરી આપે છે.  વસંત અને ઉનાળામાં એલ્પેનરોઝ વેલોડ્રોમ ખાતે સાપ્તાહિક અને પોર્ટલેન્ડ ઇન્ટરનેશનલ રેસવે ખાતે સપ્તાહની દર રાતે દોડ યોજાય છે અને શરદમાં ક્રોસ ક્રુસેડ જેવી સાઇક્લોક્રોસ દોડોમાં 100થી વધુ સવાર અને ઉત્સાહી દર્શકો ભાગ લે છે. 

આ ઉપરાંત પોર્ટલેન્ડ મેટ્રોની પોતાની [[ક્રિકેટ|ક્રિકેટ]] લીગ, ઑરેગોન ક્રિકેટ લીગ (ઓસીએલ) છે જે દર વર્ષે ક્રિકેટની આઉટડોર રમતના 2 ફોર્મેટનું આયોજન કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-11-25 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002030311/http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oregoncricketleague.org/ |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-11-25 |archive-date=2009-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725121402/http://www.oregoncricketleague.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

=== માધ્યમો ===
પોર્ટલેન્ડમાં ''ધ ઑરેગોનિયન''  એકમાત્ર દૈનિક સામાન્ય રસનું અખબાર છે.  તે સમગ્ર રાજ્યમાં તથા ક્લાર્ક કાઉન્ટી, વોશિંગ્ટનમાં ફેલાવો ધરાવે છે. અખબારોના બોક્સ દ્વારા તથા શહેરભરના સ્થળોએ મફતમાં વિતરીત થતા નાના સ્થાનિક અખબારોમાં સામેલ છે ''પોર્ટલેન્ડ ટ્રિબ્યુન''  (ગુરુવારે પ્રકાશિત થતું સામાન્ય રસનું અખબાર), ''વિલ્મેટ વિક'' (સામાન્ય રસનું એકાંતરે આવતું સાપ્તાહિક), ''ધ પોર્ટલેન્ડ મર્ક્યુરી''  (યુવા શહેરી વાચકો પર કેન્દ્રીત વધુ એક સાપ્તાહિક), અને ''ધ એશિયન રિપોર્ટર''  (એશિયાના આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક સમાચાર આવરી લેતું સાપ્તાહિક).

પોર્ટલેન્ડ ઇન્ડિમિડિયા એ સૌથી જૂના અને સૌથી મોટા સ્વતંત્ર મિડિયા સેન્ટર્સ પૈકી એક છે. ''પોર્ટલેન્ડ એલાયન્સ'' , એક મોટા ભાગે સત્તા-વિરોધી પ્રગતિશીલ માસિક, શહેરનું સૌથી મોટું ચરમપંથી છપાતું અખબાર છે. પોર્ટલેન્ડમાં મહિનામાં બે વખત પ્રકાશિત થતું ''જસ્ટ આઉટ'' આ પ્રદેશનું અગ્રણી એલજીબીટી (LGBT) પ્રકાશન છે.  સપ્તાહમાં બે વાર પ્રકાશિત થતું ''સ્ટ્રીટ રુટ્સ'' ઘરવિહોણા સમુદાયના સભ્યો દ્વારા શહેરમાં વેચવામાં આવે છે.  ''ધ પોર્ટલેન્ડ બિઝનેસ જર્નલ'' સાપ્તાહિક બિઝનેસને લગતા સમાચાર આવરી લે છે તેવી જ રીતે ''ધ ડેઇલી જર્નલ ઓફ કોમર્સ''  પણ બિઝનેસના સમાચાર આપે છે.  ''પોર્ટલેન્ડ મંથલી'' માસિક સમાચાર અને સંસ્કૃતિનું સામયિક છે. 100 વર્ષથી વધુ જૂનું ''ધ બી''  અન્ય એક પડોશનું અખબાર છે જે આંતરિક ઉત્તરપૂર્વ પડોશના વાચકો સુધી પહોંચે છે. 

પોર્ટલેન્ડમાં ટેલિવિઝન અને રેડિયોની પણ સારી સુવિધા છે. મેટ્રો વિસ્તાર 22મા ક્રમનું સૌથી મોટું અમેરિકન બજાર વિસ્તાર છે જેમાં 1,086,900 ઘર આવેલા છે અને તે અમેરિકન માર્કેટનો 0.992% હિસ્સો છે.{{Citation needed|date=February 2009}}  અગ્રણી નેટવર્ક ટેલિવિઝન સહયોગીઓમાં સામેલ છેઃ
* KATU 2 (ABC)
* KOIN 6 (CBS)
* KGW 8 (NBC)
* KOPB-TV 10 ઑરેગોન પબ્લિક બ્રોડકાસ્ટિંગ (PBS)
* KPTV 12 (Fox)
* KPXG 22 (ION)
* KRCW-TV 32 (The CW)
* KUNP-LP 47 (યુનિવિઝન)
* KPDX 49 (માયનેટવર્કટીવી)

== અર્થતંત્ર ==
છેલ્લા દાયકા દરમિયાન પોર્ટલેન્ડ મહાનગરીય ક્ષેત્રની વસતીમાં વૃદ્ધિએ રાષ્ટ્રીય સરેરાશને પાછળ રાખી દીધી છે, વર્તમાન અંદાજ પ્રમાણે આવતા 50 વર્ષમાં વસતીવૃદ્ધિમાં 60 ટકાથી વધુ વૃદ્ધિ થવાની 80 ટકા શક્યતા છે.&lt;ref name=&quot;pt_growth&quot;&gt;{{cite web | title = Metro takes long view of growth | url = http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | last = Law | first = Steve | publisher = Portland Tribune | date = 2008-05-29 | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2008-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074247/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Portland house price index.gif|thumb|પોર્ટલેન્ડ મકાન-ભાવ સૂચકાંક રાષ્ટ્રીય એવરેજ કરતા મજબૂત રહ્યો છે.]]‎

સ્થળની દૃષ્ટિએ પોર્ટલેન્ડની સ્થિતિ ઘણા ઉદ્યોગો માટે ફાયદાકારક છે. પ્રમાણમાં ઉર્જાના ઓછા ખર્ચ, સુલભ સંસાધનો, ઉત્તરદક્ષિણ અને પૂર્વપશ્ચિમ આંતરરાજ્ય, આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ ટર્મિનલ, મોટી સમુદ્રી નૌકાવહન સુવિધા અને બંને પશ્ચિમી કિનારા પર આંતરમહાદ્વિપિય રેલવે માર્ગ બધું આર્થિક રીતે ફાયદાકારક છે.&lt;ref name=&quot;citydata_economy&quot;&gt;&lt;/ref&gt; અમેરિકન કન્સલ્ટન્સી પેઢી મર્સરએ 2009માં “કર્મચારીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ય પર લગાવવા માટે સરકારો અને પ્રમુખ કંપનીઓની સહાયતા માટે” કરવામાં આવેલા મૂલ્યાંકનમાં દુનિયાભરમાં જીવનની ગુણવત્તા માટે પોર્ટલેન્ડને 42મું સ્થાન આપ્યું હતું, આ સર્વેક્ષણ રાજકીય સ્થિરતા, વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા, સ્વચ્છતા, ગુનાખોરી, આવાસ, પ્રાકૃતિક વાતાવરણ, મનોરંજન, બેન્કિંગ સુવિધાઓ, ઉપભોક્તા વસ્તુઓની ઉપલબ્ધિ, શિક્ષણ અને સાર્વજનિક પરિવહન સુવિધાઓ પર આધારિત હતું.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=28 April 2009| access-date=2009-05-08 }}&lt;/ref&gt; 

=== રિયલ એસ્ટેટ અને નિર્માણ ===
[[File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|thumb|પોર્ટલેન્ડની શહેરી વિકાસ સીમાનો વિડિયો. ]][[File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|લાલ ટપકા 1986 અને 1996 વચ્ચે વૃદ્ધિનો વિસ્તાર દર્શાવે છે ([[:File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|વધુ મોટું કદ]])]]

ઑરેગોનનો 1973નો “શહેરી વિકાસ સીમા” કાનૂન ઑરેગોનના પ્રત્યેક મહાનગરીય ક્ષેત્રમાં મોટા પાયે વિકાસની સીમાઓ નિર્ધારિત કરે છે.&lt;ref name=&quot;metro_ugb&quot;&gt;{{cite web | title = Metro: Urban growth boundary | url = http://www.metro-region.org/index.cfm/go/by.web/id/277 | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120812085659/http://www.oregonmetro.gov/index.cfm/go/by.web/id/277 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  આ સીમા ગટર, પાણી અને દૂરસંચાર જેવી સુવિધાઓ તથા અગ્નિશમન, પોલીસ અને શાળાઓના વિસ્તારની સીમા નક્કી કરે છે.&lt;ref name=&quot;metro_ugb&quot;&gt;&lt;/ref&gt; મૂળ સ્વરૂપમાં આ કાનૂન પ્રમાણે એ અનિવાર્ય હતું કે શહેરની સીમાઓની અંદર પર્યાપ્ત જમીન રાખવામાં આવે જે અનુમાનિત 20 વર્ષની વૃદ્ધિ માટે પુરતી હોય પરંતુ 2007માં વિધાયક દ્વારા સંશોધિત કાનૂન પ્રમાણે સીમાની અંદર અનુમાનિત 50 વર્ષની વૃદ્ધિની સ્થાપના માટે કરવામાં આવે છે અને સાથમાં ખેતી અને ગ્રામિણ ભૂમિનું સંરક્ષણ કરવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;pt_growth&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

વૃદ્ધિની સીમા અને આર્થિક વિકાસ ઝોન બનાવવાના પીડીસીના પ્રયાસોએ એક મોટા વ્યાપારિક હિસ્સા, મોટી સંખ્યામાં મધ્ય તેમ જ ઉચ્ચ વિકાસ અને આવાસ તેમજ વ્યાપાર ઘનત્વમાં સમગ્ર વૃદ્ધિને પ્રેરિત કરી છે.&lt;ref name=&quot;ssp_portland&quot;&gt;{{cite web | title = Portland - SkyscraperPage | url = http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120806181558/http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olmis_jobgrowth&quot;&gt;{{cite web | title = OLMIS - Portland Metro Area: A Look at Recent Job Growth | url = http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2012-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121031180919/http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ઓક્ટોબર, 2009માં ફોર્બ્સ મેગેઝિનએ પોર્ટલેન્ડને અમેરિકાના ત્રીજા સૌથી સુરક્ષિત શહેરનો દરજ્જો આપ્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |title=રિયલ એસ્ટેટ માટે અમેરિકાના સૌથી સુરક્ષિત શહેરો |access-date=2012-07-31 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.is/20120731111427/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

=== નિર્માણ ===
કમ્પ્યુટરના ભાગોની ઉત્પાદક ઇન્ટેલ પોર્ટલેન્ડમાં સૌથી વધુ નિયોક્તા છે જે 14,000થી વધુ રહેવાસીઓને રોજગાર આપે છે અને મધ્ય પોર્ટલેન્ડના પશ્ચિમમાં હિલ્સબોરો શહેરમાં તેના ઘણા પરિસર છે.&lt;ref name=&quot;citydata_economy&quot;&gt;{{cite web | title = Portland: Economy - Major Industries and Commercial Activity | url=http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Portland-Economy.html | access-date = 2008-06-04 }}&lt;/ref&gt;  મહાનગરીય ક્ષેત્રમાં 1,200થી વધુ પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓ છે.&lt;ref name=&quot;citydata_economy&quot;&gt;&lt;/ref&gt; પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓની ભારે ગીચતાના કારણે પોર્ટલેન્ડને વર્ણવવા માટે તેને સિલિકોન ફોરેસ્ટ ઉપનામ અપાયું છે જે આ વિસ્તારમાં વૃક્ષોની ગીચતાના સંદર્ભમાં છે. 

પોર્ટલેન્ડમાં એડિડાસનું પ્રાદેશિક વડુંમથક છે.  મહાનગરીય ક્ષેત્રમં કોલંબિયા સ્પોર્ટ્સવેર કોર્પોરેશન, યાકિમા પ્રોડક્ટ્સ અને નાઇકી, ઇન્ક. માટે વડામથક તરીકે કામ કરે છે.  માત્ર બે ફોર્ચ્યુન 500 કંપનીઓ બિવેર્ટોન, ઓરેગોન્સ નાઇકી, ઇન્ક. અને પોર્ટલેન્ડની પ્રિસિઝન કાસ્ટપાર્ટ્સ કોર્પોરેશનના વડામથક ઑરેગોનમાં છે.  નાઇકીના સહ સ્થાપક અને અધ્યક્ષ ફિલિપ નાઇટ ઑરેગોન નિવાસી અને યુનિવર્સિટી ઓફ ઑરેગોનના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. 

પોર્ટલેન્ડમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગનો ઇતિહાસ બીજા વિશ્વયુદ્ધથી જૂનો છે. 1950ના દાયકા સુધી સ્ટીલ ઉદ્યોગ રોજગાર આપવા માટે શહેરનો પ્રથમ ક્રમનો ઉદ્યોગ હતો.&lt;ref name=&quot;history_pdx_steel&quot;&gt;{{cite web | title = Steel Industry | url = http://www.history.pdx.edu/guildslake/industry/steel1.htm | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdAqlqF?url=http://www.pdx.edu/history/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; અગ્રણી સ્ટીલ કંપની શ્નિત્ઝર સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની સાથે ક્ષેત્રમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગનો ઝડપી વિકાસ થયો છે જેણે 2003 દરમિયાન 1.15 અબજ ટન ટન ધાતુ સ્ક્રેપ એશિયાનો મોકલવાનો વિક્રમ કર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;history_pdx_steel&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 

20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં પોર્ટલેન્ડમાં એલ્યુમિનિયમ ઉદ્યોગનું વિસ્તરણ થયું. તે મુખ્યત્વે ક્ષેત્રમાં અપેક્ષાકૃત ઓછા ખર્ચે મળતી વીજળીના કારણે શક્ય હતું જે સ્થાનિક નદીઓ પર બાંધવામાં આવેલા અનેક બંધના કારણે મળતી હતી. આ ઉદ્યોગમાં જોકે રાજકીય દૃષ્ટિએ ઘણી દખલગીરી થઇ જે શહેરની તુલનામાં રહેણાક અને વ્યાવસાયિક ઉર્જાના ખર્ચ પર અસરના કારણે અને એલ્યુમિનિયમના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલા પ્રદૂષણના કારણે છે.&lt;ref name=&quot;jstor&quot;&gt;{{cite web | title = The Juice Junkie | url = http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | access-date = 2008-06-04 | archive-date = 2008-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081020040022/http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

=== પ્રચાલન તંત્ર ===
સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં પોર્ટલેન્ડ સૌથી વધુ ઘઉં બહાર મોકલે છે,&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html
 | title = Next stop: Port of Portland
 | date = January 7, 2009
 | access-date = 2009-02-06
 | archive-date = 2012-08-06
 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdBXpeD?url=http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.ccrh.org/comm/slough/primary/stmntofnd.htm
 | title = Port of Portland's Statement of Need
 | publisher = Center for Columbia River History
 | access-date = 2009-02-06
}}&lt;/ref&gt; અને વિશ્વમાં ઘઉંનું સૌથી મોટું બંદર છે.&lt;ref&gt;[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2004/08/20040813-1.html વ્હાઇટ હાઉસ પ્રેસ રિલિઝઃ કોલંબિયા નદીની ચેનલને ઊંડી કરવાનો પ્રોજેક્ટ, 13 ઓગસ્ટ, 2004-03-25]&lt;/ref&gt; 
એકલું સમુદ્રી ટર્મિનલ દર વર્ષે 13 મિલિયન ટનથી વધુ માલનું સંચાલન કરે છે અને દેશના મોટા વાણિજ્યિક જહાજ ગોદામોમાંથી એકનું ઘર છે.&lt;ref name=&quot;answers_cg&quot;&gt;{{cite web | title = Cascade General, Inc. | url=http://www.answers.com/topic/cascade-general-inc?cat=biz-fin | access-date = 2008-06-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;portofportland_report&quot;&gt;{{cite web | title= Portfolio | url= http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | format= PDF | access-date= 2008-06-04 | archive-date= 2013-01-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130115174439/http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ધ પોર્ટ ઓફ પોર્ટલેન્ડ પશ્ચિમી કિનારા ત્રીજું સૌથી મોટું અમેરિકન બંદર છે, જોકે તે પ્રવાહથી વિપરીત દિશામાં પર{{convert|80|mi|km}} આવેલું છે.&lt;ref name=&quot;citydata_economy&quot;&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;portofportland_report&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== પરિવહન ==
{{multiple image
 | direction = vertical
 | width     = 200
 | footer    =
 | image1    = PortlandTriMetMAX.jpg
 | width1    =
 | alt1      =
 | caption1  = [[MAX Light Rail]] is the centerpiece of the city's public transportation system
 | image2    = PortlandStreetcar5.jpg
 | alt2      =
 | width2    =
 | caption2  = [[Portland Streetcar]] runs north-south through Downtown
 | image3    = PortlandTramCar3.jpg
 | alt3      =
 | width3    =
 | caption3  = [[Portland Aerial Tram]] car descends towards the [[South Waterfront]] district
}}
પોર્ટલેન્ડ મહાનગરીય ક્ષેત્રની પરિવહન સેવાઓ અમેરિકાના મુખ્ય શહેરો માટે સામાન્ય છે, જોકે ઓરેગોને શહેરી વિકાસ સીમાની અંદર સક્રિય જમીન ઉપયોગ યોજના અને ટ્રાન્ઝિટ-લક્ષી વિકાસ પર ભાર મૂક્યો છે જેનો અર્થ થયો કે પ્રવાસીઓ પાસે એકથી વધુ સુવિકસીત વિકલ્પો હાજર છે.

કેટલાક પોર્ટલેન્ડવાસી પોતાના દૈનિક પરિવહન માટે માસ ટ્રાન્ઝિટનો ઉપયોગ કરે છે. 2008માં પોર્ટલેન્ડના કુલ પ્રવાસીઓમાંથી 12.6 % લોકો જાહેર ટ્રાન્ઝિટનો ઉપયોગ કરતા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=American Community Survey 2006, Table S0802
|publisher=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]
|url=http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_
|access-date=2010-11-25
|archive-date=2020-02-12
|archive-url=https://archive.today/20200212054754/http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ટ્રાઇમેટ આ વિસ્તારની મોટા ભાગની બસો અને MAX (મેટ્રોપોલિટન એરિયા એક્સપ્રેસનું ટૂંકું નામ) લાઇટ રેલ પ્રણાલીનું સંચાલન કરે છે જે શહેર અને પરા વિસ્તારોને જોડે છે.  વેસ્ટસાઇડ એક્સપ્રેસ સર્વિસ અથવા WES ફેબ્રુઆરી 2009માં પોર્ટલેન્ડ પશ્ચિમી પરા વિસ્તારો માટે પ્રવાસી રેલ તરીકે ખુલી હતા જેમાં બીવર્ટન અને વિલ્સનવિલેને જોડવામાં આવે છે.  પોર્ટલેન્ડ સ્ટ્રીટકાર પોર્ટલેન્ડ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી મારફત દક્ષિણ વોટરફ્રન્ટમાં અને ઉત્તરમાં નજીકના ઘરો અને બજારો સુધી સેવા આપે છે.  વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં કેન્દ્રિત નિર્દિષ્ટ ભૌગોલિક ક્ષેત્રની ફ્રી રેલ ઝોનમાં ટ્રાઇમેક્સની મેક્સ અને સ્ટ્રીટકાર મફત છે.  વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં ફિફ્થ અને સિક્સ્થ એવેન્યુ પોર્ટલેન્ડ ટ્રાન્ઝિટ મોલ છે. આ બંને માર્ગ સિમિત ઓટોમોબાઇલ ઉપયોગ સાથે મુખ્ય રૂપથી બસ અને લાઇટ રેલ ટ્રાફિકને સમર્પિત છે.  ગહન સાર્વજનિક પરિવહન વિકાસ ચાલુ છે. બો લાઇટ રેલ લાઇન અને કેટલાક પારગમન વિકલ્પ જોડતું એક નવું વ્યાપારિક પારગમન મોલ નિર્માણાધિન છે.  ટ્રાઈમેટ પણ પોતાના ટ્રાન્ઝિટટ્રેકર સાથે બસ અને ગાડીઓના વાસ્તવિક સમય પર નજર રાખે છે અને સોફ્ટવેર ડેવલપર્સને ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવે છે તેથી તે પોતાના અનુકુલિત ઉપકરણોનું નિર્માણ કરી શકે.&lt;ref&gt;[http://www.myTrimet.com ટ્રિમેટ વેબસાઇટ]&lt;/ref&gt;

I-5 પોર્ટલેન્ડને વિલ્મેટ વેલી, દક્ષિણ ઑરેગોન, દક્ષિણને કેલિફોર્નિયા તરફથી અને ઉત્તરમાં વોશિંગ્ટન સાથે જોડે છે.  I-405 શહેરના કેન્દ્રીય વ્યાપારિક ક્ષેત્રની આસપાસ I-5 સાથે ઘેરો બનાવે છે અને I-205 પૂર્વમાં લૂપ ફ્રીવે માર્ગ છે જે પોર્ટલેન્ડ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇમથક સાથે જોડે છે.  યુએસ 26 મેટ્રો ક્ષેત્રની અંદર આવજાને સરળ બનાવે છે અને પશ્ચિમ તરફ પ્રશાંત મહાસાગર અને માઉન્ટ હૂડ અને પૂર્વ તરફ કેન્દ્રીય ઑરેગોનની ઉપર જાય છે.  યુએસ 30નું એક મુખ્ય બાયપાસ અને વ્યાપાર માર્ગ છે જે શહેરની વચ્ચેથી થઇને પશ્ચિમમાં એસ્ટોરિયા, ઓરોગોન, ગ્રેશમ, ઑરેગોન, પૂર્વીય ઉપનગરથી દૂર થઇને I-84ને જોડતા બોઇસ, ઇડાહો તરફ જાય છે. 

પોર્ટલેન્ડનું મુખ્ય એરપોર્ટ પોર્ટલેન્ડ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇમથક છે જે વ્યાપાર ક્ષેત્રથી ઉત્તરપૂર્વમાં કાર દ્વારા 20 મિનિટના અંતરે (મેક્સ દ્વારા 40 મિનિટ) આવેલું છે.  આ ઉપરાંત પોર્ટલેન્ડમાં ઑરેગોનનું એકમાત્ર જાહેર ઉપયોગ માટેનું હેલિપોર્ટ, ધ પોર્ટલેન્ડ ડાઉનટાઉન હેલિપોર્ટ આવેલું છે. 
રાષ્ટ્રીય પ્રવાસી રેલ પ્રણાલી એમ્ટ્રેક યુનિયન સ્ટેશન પર ત્રણ રૂટ પર પોર્ટલેન્ડને સેવા પૂરી પાડે છે.  લાંબા અંતરની ટ્રેનના રૂટમાં કોસ્ટ સ્ટારલાઇટ (લોસ એન્જલસથી સિયેટલ સુધીની સેવા) અને એમ્પાયર બિલ્ડર (પોર્ટલેન્ડથી શિકાગો સુધીની સેવા) સામેલ છે.  એમ્ટ્રેક કાસ્કેડ્સ પ્રવાસી ટ્રેનો વ્હેન્કુવર, બ્રિટિશ કોલંબિયા અને યુગેન, ઑરેગોન વચ્ચે દોડે છે અને પોર્ટલેન્ડને દિવસમાં અનેકવાર સેવા આપે છે. 

આ શહેર શહેરી સાઇક્લિંગ માટે વિશેષ રીતે અનુકુળ છે અને તેના રસ્તાઓના નેટવર્ક અને અન્ય સાઇકલ અનુકુળ સેવાઓ માટે લીગ ઓફ અમેરિકન બાઇસિક્લિસ્ટ્સ દ્વારા તેને માન્યતા મળી છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url=http://www.bikeleague.org/media/press/
 | title=League of American Bicyclists * Press Releases
 | publisher=Bikeleague.org
 | access-date=2008-10-06
 | archive-date=2013-05-30
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130530133918/http://www.bikeleague.org/media/press/
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; 
વિશ્વના સૌથી વધુ સાઇકલ અનુકુળ શહેરોમાં તે ઊંચું સ્થાન ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp
 | title = 11 Most Bike Friendly Cities in the World – Bicycle friendly cities
 | work = Virgin Vacations
 | publisher = Virgin Airlines
 | access-date = 2009-06-18
 | archive-date = 2010-01-01
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100101015142/http://virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
બાઇસિકલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન એલાયન્સ એક વાર્ષિક બાઇસિકલ કોમ્યુટ ચેલેન્જ યોજે છે જેમાં હજારો પ્રવાસીઓ અંતર અને તેમના પ્રવાસની આવૃત્તિના આધારે ઇનામ તથા માન્યતા મેળવવા માટે સ્પર્ધા કરે છે.&lt;ref&gt;[http://www.bikecommutechallenge.com/oregon બાઇસિકલ કોમ્યુટ ચેલેન્જ ] માહિતી&lt;/ref&gt;  આશરે 8% પ્રવાસીઓ સાઇકલ પર કામે જાય છે જે કોઇ પણ મુખ્ય અમેરિકન શહેર કરતા વધુ પ્રમાણ છે અને રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી 10 ગણું પ્રમાણ છે.&lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB124242099361525009.html ‘યુથ મેગ્નેટ’ શહેરોમાં મધ્યમ વયની કટોકટી] ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ. સુધારો 2009-06-14.&lt;/ref&gt; ઝિપકાર અને યુ કાર શેર દ્વારા કાર શેરિંગની સુવિધા શહેરના રહેવાસીઓ અને કેટલાક પરા વિસ્તારના લોકો માટે ઉપલબ્ધ છે.  પોર્ટલેન્ડમાં કોમ્યુટર એરિયલ કેબલવે, ધ પોર્ટલેન્ડ એરિયલ ટ્રામ છે જે વિલ્મેટ રિવર પર સાઉથ વોટરફ્રન્ટ ડિસ્ટ્રીક્ટને માર્કેમ હિલ પર ઑરેગોન હેલ્થ એન્ડ સાયન્સ યુનિવર્સિટીના પરિસર સાથે જોડે છે. 

પોર્ટલેન્ડમાં પાંચ ઇનડોર સ્કેટપાર્ક છે અને ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બર્નસાઇડ સ્કેટપાર્ક અહીં આવેલું છે.  ગેબ્રિયલ સ્કેટપાર્ક તાજેતરમાં જ બન્યું છે જે 12 જુલાઈ, 2008ના રોજ ખોલવામાં આવ્યું હતું. અન્ય ચૌદ પર કામ ચાલુ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://skateportland.org/?page_id=11 |title=19: Portland's Skatepark Master Plan |access-date=2006-07-18 |publisher=Skaters for Portland Skateparks |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102223531/http://skateportland.org/?page_id=11 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલએ કહ્યું હતું કે પોર્ટલેન્ડ “અમેરિકામાં સ્કેટબોર્ડ માટે સૌથી વધુ અનુકુળ શહેર બની શકે છે.”&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204119704574238073660408040.html|title=Skateboarding Capital of the World|last=Dougherty|first=Conor|date=July 30, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2009-07-31}}&lt;/ref&gt;

== કાયદો અને સરકાર ==
{{See also|Government of Portland, Oregon}}
[[File:PortlandCityHall.jpg|right|thumb|પોર્ટલેન્ડ સિટી હોલ]]
પોર્ટલેન્ડ શહેરનો વહીવટ પોર્ટલેન્ડ સિટી કાઉન્સિલ દ્વારા થાય છે જેમાં મેયર અને ચાર કમિશનર- અને એક ઓડિટરનો સમાવેશ થાય છે.  તેમાંથી દરેકને શહેરભરમાંથી ચૂંટી કાઢવામાં આવે છે અને તેની મુદ્દત ચાર વર્ષની હોય છે.  ઓડિટરનું કામ સરકારના કમિશન સ્વરૂપમાં મર્યાદાઓ નક્કી કરવાનું અને જાહેર સ્રોતના ઉપયોગ માટે જવાબદારી નક્કી કરવાનું છે.  આ ઉપરાંત, ઓડિટર માહિતી પૂરી પાડે છે અને શહેરની સરકારને વિવિધ બાબતો પર જાણકારી આપે છે.

નેબરહુડ ઇન્વોલ્વમેન્ટની સિટી ઓફિસ શહેરની સરકાર અને 95 લત્તાના સંગઠન માટે સંકલનનું કામ કરે છે જેને સાત સંગઠનના જૂથમાં વહેંચવામાં આવેલા છે.

પોર્ટલેન્ડ અને તેની આસપાસા મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં મેટ્રો સુવિધા છે જે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની એકમાત્ર સીધી ચૂંટાયેલી પ્રાદેશિક સરકાર છે.  મેટ્રોના ચાર્ટરમાં જમીનના ઉપયોગ અને પરિવહન વ્યવસ્થા, ઘન કચરાનો નિકાલ, અને મેપ ડેવલપમેન્ટનો સમાવેશ થાય છે. તે ઑરેગોન કન્વેન્શન સેન્ટર, ઑરેગોન પ્રાણીસંગ્રહાલય, પોર્ટલેન્ડ સેન્ટર ફોર પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ અને પોર્ટલેન્ડ મેટ્રોપોલિટન એક્સપોઝિશન સેન્ટરની માલિકી ધરાવે છે અને સંચાલન કરે છે.  ધ મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટી સરકાર પોર્ટલેન્ડ વિસ્તારને તથા વોશિંગ્ટન અને પશ્ચિમ અને દક્ષિણમાં ક્લેકામસ કાઉન્ટીને ઘણી સુવિધાઓ પૂરી પાડે છે. 

વહેલું નહીં તો પણ, 1950ના દાયકાથી પોર્ટલેન્ડમાં સરકારના દરેક સ્તરે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની મજબૂત તરફેણ કરવામાં આવે છે.{{Citation needed|date=December 2008}}  સ્થાનિક ચૂંટણી તટસ્થ હોય છે છતાં, શહેરના મોટા ભાગના ચૂંટાયેલા અધિકારીઓ ડેમોક્રેટ્સ છે. ઑરેગોન લેજિસ્લેચરમાં પણ શહેરના પ્રતિનિધિમંડળમાં ડેમોક્રેટ્સનું પ્રભુત્વ છે.

ફેડરલ રીતે જોતા પોર્ટલેન્ડ ત્રણ કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રીક્ટમાં વિભાજિત છે.  મોટા ભાગનો શહેર ત્રીજા ડિસ્ટ્રીક્ટમાં છે જેનું પ્રતિનિધિત્વ અર્લ બ્લુમાનોર કરે છે જેમણે 1986થી લઇને 1996માં કોંગ્રેસમાં તેમની ચૂંટણી થઇ ત્યાં સુધી સિટી કાઉન્સિલમાં સેવા આપી હતી.  વિલ્મેટ રિવરની પશ્ચિમમાં શહેરનો મોટા ભાગનો વિસ્તાર ફર્સ્ટ ડિસ્ટ્રીક્ટનો હિસ્સો છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ ડેવિડ વુ કરે છે.  શહેરનો એક નાનકડો હિસ્સો ફિફ્થ ડિસ્ટ્રીક્ટમાં છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ કર્ટ સ્ક્રેડર કરે છે.  તેઓ ત્રણેય ડેમોક્રેટ્સ છે, 1975થી કોઇ રિપબ્લિકને પોર્ટલેન્ડના નોંધપાત્ર વિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું નથી.  ઑરેગોનના બંને સેનેટર્સ, રોન વાઇડન અને જેફ મર્કલી પોર્ટલેન્ડના છે.  પોર્ટલેન્ડના હાલના મેયર સેમ આદમ્સ 2009માં શહેરના પ્રથમ ખુલ્લેઆમ સજાતિય સંબંધ ધરાવતા મેયર બન્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |title=પોર્ટલેન્ડ સજાતિય સંબંધ ધરાવતા મેયર સાથેનું યુએસનું સૌથી મોટું શહેર બન્યું – સધર્ન વોઇસ |access-date=2010-11-25 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616134227/http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે સમયે પોર્ટલેન્ડ જીએલબીટી (GLBT) મેયર ધરાવતું યુ.એસ.નું સૌથી મોટું શહેર બન્યું હતું. 2004માં મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીએ ઑરેગોન બેલોટ મેજર 36 વિરૂદ્ધ 59.7% મત આપ્યા હતા જે મુજબ ઑરેગોનના બંધારણમાં સુધારો થવાનો હતો અને એક સ્ત્રી અને એક પુરુષ વચ્ચેના લગ્નને જ માન્યતા મળવાની હતી અને સમાન લિંગના લગ્ન પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો હતો. જોકે આ પગલું રાજ્યવ્યાપી મતમાં 56.6% મત સાથે પસાર થયું હતું.  બેન્ટન કાઉન્ટી, જેમાં ઑરેગોન સ્ટેટ યુનિવર્સિટીનું ઘર કોર્વાલિસ સામેલ છે, એકમાત્ર એવી અન્ય કાઉન્ટી છે જ્યાં આ પગલું નિષ્ફળ ગયું હોય.&lt;ref&gt;[http://www.uselectionatlas.org/RESULTS/state.php?year=2004&amp;amp;off=60&amp;amp;elect=0&amp;amp;fips=41&amp;amp;f=0 ઑરેગોન મેઝર 36 રિઝલ્ટ્સ બાય કાઉન્ટી ]&lt;/ref&gt; 

=== આયોજન અને વિકાસ ===
[[File:PortlandOR-aerial.jpg|thumb|મધ્ય પોર્ટલેન્ડની આકાશમાંથી છબિ]]
[[File:PDX1966PGEplant.jpg|thumb|right|1966ના ફોટોમાં ડાઉનટાઉનના કિનારે સૉડસ્ટથી સંચાલિત વીજ મથક જોવા મળે જે ગીચ રહેણાક વિકાસ માટે જગ્યા ખુલ્લી કરવા દૂર કરવામાં આવ્યો હતો.પૃષ્ઠભૂમિકામાં ઊંચી ઇમારતો પોર્ટલેન્ડ ડેવલપમેન્ટ કમિશનના પ્રારંભિક પ્રોજેક્ટો હતા.]]

શહેરે છેક 1903થી શહેરી આયોજનના નિષ્ણાતોની સલાહ લીધી છે. વોશિંગ્ટન પાર્ક અને દેશના સૌથી શ્રેષ્ઠ ગ્રીનવે પૈકીના એક, 40 માઇલ લૂપનો વિકાસ શરૂ થયો જેમાં શહેરના ઘણા ઉદ્યાનોને આંતરિક રીતે જોડવામાં આવ્યા છે. 

પોર્ટલેન્ડને ઘણી વાર જમીનના ઉપયોગના આયોજનના નિયંત્રણ સાથેના શહેર તરીકે ઉદાહરણ આપવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;smartplan&quot;&gt;{{cite web | title = The &quot;Smart Growth&quot; Debate Continues | publisher = Urban Mobility Corporation | date = May/June 2003 | url = http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdOobtC?url=http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; તેના માટે મુખ્યત્વે 1973માં ગવર્નર ટોમ મેકકોલ દ્વારા લાગુ પાડવામાં આવેલી રાજ્યવ્યાપી જમીન જાળવણીની નીતિ જવાબદાર છે જે ખાસ કરીને દરેક શહેર અને મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર માટે શહેરી વિકાસ સીમા (યુજીબી) માટેની જરૂરિયાત સંબંધિત હતી.  તેનાથી એકદમ વિરૂદ્ધ ઉદાહરણ સામાન્ય રીતે હ્યુસ્ટન, ટેક્સાસ છે જે એવું શહેર છે જેમાં ઓછા નિયંત્રણ છે અથવા બિલકુલ નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/the_thread/hotproperty/archives/2007/10/how_houston_get.html |title=How Houston gets along without zoning - BusinessWeek |publisher=Businessweek.com |date= |access-date=2008-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/travel/destinations/cityguides/houston/2003-10-07-spotlight-zoning_x.htm |title= Houston: A city without zoning |publisher=Usatoday.com |author=Sherry Thomas, special for USATODAY.com |date=Posted 10/30/2003 12:20 PM |access-date=2008-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.planetizen.com/node/109 |title=Zoning Without Zoning &amp;#124; Planetizen |publisher=Planetizen.com |author=Author: Michael Lewyn |date= |access-date=2008-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DEFDB103FF934A2575BC0A960948260 |title=FOCUS: Houston; A Fresh Approach To Zoning - New York Times |publisher=Query.nytimes.com |author=Robert Reinhold |date=Published: August 17, 1986 |access-date=2008-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://houston.bizjournals.com/houston/stories/2006/04/10/editorial1.html |title='The only major U.S. city without zoning' - Houston Business Journal: |publisher=Houston.bizjournals.com |date= |access-date=2008-10-20}}&lt;/ref&gt;

1979માં અપનાવાયેલી પોર્ટલેન્ડની શહેરી વિકાસ સીમાથી શહેરી વિસ્તારો (જ્યાં ગીચ વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે અને તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રીત છે)ને પરંપરાગત કૃષિ જમીન (જ્યાં બિન-ખેતી વિકાસ પરના નિયંત્રણો અત્યંત કડક છે)થી અલગ પાડવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml સ્ટેટવાઇડ પ્લાનિંગ ગોલ્સ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103211716/http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml |date=2011-11-03 }} ઑરેગોન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ લેન્ડ કન્ઝર્વેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ.
 સુધારો ડિસેમ્બર 23, 2007&lt;/ref&gt; આ સામાન્ય રીતે એવો સમય હતો જ્યારે ઓટોમોબાઇલના ઉપયોગના કારણે ઘણા વિસ્તારોએ પોતાના મુખ્ય શહેરોની અવગણના કરી અને આંતરરાજ્ય હાઇવે, પરા વિસ્તાર અને સેટેલાઇટ શહેરોની તરફેણ કરવામાં આવી હતી. 

વસતીમાં વધારો થયો હોવાથી શહેરી વિકાસ સીમા અંદરની અવિકસીત જમીન ઘટી છે, તેથી નિયમોમાં છુટછાટ આપવા માટે દબાણ વધ્યું છે.{{Citation needed|date=October 2008}} વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીમાં નાઇકી અને ઇન્ટેલ જેવી બે મોટી રોજગારદાતા કંપનીઓની ઝડપી વૃદ્ધિએ દબાણમાં વધારવામાં ભૂમિકા ભજવી છે.{{Citation needed|date=October 2008}}

રાજ્યના અસલ નિયમો પ્રમાણે શહેરી વિકાસ સીમા વિસ્તારવાની જોગવાઇ હતી, પરંતુ ટીકાકારોને લાગ્યું હતું કે તેમાં સફળતા મળી રહી નથી. 1995માં રાજ્યએ એક કાયદો પસાર કર્યો જેના હેઠળ શહેરોએ યુજીબી વિસ્તારવાનું જરૂરી બન્યું જેથી અંદાજિત વૃદ્ધિના સ્તરે 20 વર્ષ માટે ભવિષ્યના હાઉસિંગ માટે અવિકસિત જમીનનો પૂરવઠો મળી રહે.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Comprehensive Land Use Planning Coordination | publisher = Legislative Counsel Committee of the Oregon Legislative Assembly | url = http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2012-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121028035146/http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

પોર્ટલેન્ડ ડેવલપમેન્ટ કમિશન અર્ધ જાહેર એજન્સી છે જે બજાર વિસ્તારના વિકાસમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. શહેરની અર્બન રિન્યુએબલ એજન્સી તરીકે કામ કરવા માટે શહેરના મતદારોએ તેની રચના 1958માં કરી હતી.  તે શહેરમાં આવાસ અને આર્થિક વિકાસના કાર્યક્રમ પૂરા પાડે છે અને જંગી પ્રોજેક્ટ રચવા માટે મોટા સ્થાનિક વિકાસકર્તાઓ સાથે પડદા પાછળ કામ કરે છે.

1960ના દાયકાની શરૂઆતમાં પીડીસી (PDC) એ ઇટાલીયન-યહુદી પડોશના શહેરના મધ્ય ભાગને તોડી પાડવામાં આગેવાની લીધી હતી. આ વિસ્તાર આઇ-405 ફ્રીવે, વિલ્મેટ રિવર, ફોર્થ એવેન્યુ અને માર્કેટ સ્ટ્રીટ વચ્ચે આવેલો હતો.

મેયર નીલ ગોલ્ડસ્કમિટએ 1972માં પદ સંભાળ્યું હતું અને મધ્યસ્થ વિસ્તારમાં રહેણાક અને સંબંધિત જીવંતતા પરત લાવવાની હિમાયત કરી હતી જે સાંજે 5 વાગ્યા પછી ખાલી થઇ જતા હતા.  આ પ્રયાસોથી ત્યાર પછીના 30 વર્ષ સુધી નાટ્યાત્મક અસર પડી હતી, અને અનેક હજાર નવા રહેણાક એકમો આ 3 વિસ્તારોમાં સ્થપાયા હતાઃ પોર્ટલેન્ડ સ્ટેટ યુનિવર્સિટીથી ઉત્તરમાં (આઇ-405 ફ્રીવે, એસડબલ્યુ બ્રોડવે અને એસડબલ્યુ ટેલર સ્ટ્રીટ વચ્ચે.), માર્કેમ (આઇ-5) પુલ નીચે વોટરફ્રન્ટ પાસે રિવરપેલેસ વિકાસ અને પર્લ ડિસ્ટ્રીક્ટમાં સૌથી નોંધપાત્ર વિકાસ (આઇ-405, બર્નસાઇડ સેન્ટ., એનડબલ્યુ નોર્થઅપ સેન્ટ., અને એનડબલ્યુ નાઇન્થ એવેન્યુ)

પોર્ટલેન્ડ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી જ્યોગ્રાફી ડિપાર્ટમેન્ટના સેન્ટર ફોર મેપિંગ રિસર્ચમાં આવેલી ધ અર્બન ગ્રીનસ્પેસિસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ બાંધકામના અને કુદરતી પર્યાવરણના વધુ સારા સંકલનને પ્રોત્સાહિત કરે છે. આ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ શહેરી પાર્ક, ટ્રેઇલ, અને નૈસર્ગિક વિસ્તારોના આયોજન માટે સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક સ્તરે કામ કરે છે.

''ગ્રિસ્ટ''  સામયિક પ્રમાણે પોર્ટલેન્ડ વિશ્વમાં રિકઝેવિક, [[આઇસલૅન્ડ|આઇસલેન્ડ]] પછી બીજા ક્રમનું સૌથી વધુ ઇકો-ફ્રેન્ડલી અથવા “ગ્રીન” શહેર છે.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Grist 15 Green Cities | publisher = ''Grist'' Magazine Online | url = http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | access-date = 2007-01-02 | archive-date = 2011-01-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110102130205/http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2010માં મૂવ, આઇએનસી.એ પોર્ટલેન્ડને “ટોચના 10 સૌથી હરિયાળા શહેરો”ની યાદીમાં મૂક્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/idahosportugal/index.ssf/2010/03/portland_makes_list_of_top_10.html|title=Top 10 greenest cities: Portland makes the cut|last=Sienstra|date=2010-03-24|work=[[The Oregonian]]|access-date=24 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.move.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|title=The Top 10 Greenest Cities|last=Kipen|first=Nicki|date=2010-03-24|work=[[Move.com]]|access-date=24 March 2010|archive-date=2012-08-06|archive-url=https://www.webcitation.org/69hdRdHwz?url=http://www.realtor.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== વાણી સ્વાતંત્ર્ય ===
ઑરેગોનના બંધારણમાં વાણી સ્વાતંત્ર્યને મજબૂત રક્ષણ અપાયું છે જેને ઑરેગોન સુપ્રીમ કોર્ટ હેનરી વી ઑરેગોન બંધારણ 1987 દ્વારા માન્ય રખાયું છે જેમાં ખાસ જણાવાયું છે કે પૂર્ણ નગ્નતા અને સ્ટ્રીપ ક્લબમાં લેપ ડાન્સ વાણી સ્વાતંત્ર્યનો હિસ્સો છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Busse
 | first = Phil
 | publisher = [[The Portland Mercury]]
 | title = Cover Yourself!
 | date = November 7, 2002
 | url = http://www.portlandmercury.com/portland/Content?oid=27886&amp;category=22101
 | access-date = 2007-02-01
}}&lt;/ref&gt; પોર્ટલેન્ડમાં માથા દીઠ સ્ટ્રીપ ક્લબની સંખ્યા લાસ વેગાસ કે સાન ફ્રાન્સિસ્કો કરતા પણ વધુ હોવાનું માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Moore
 | first = Adam S.
 | coauthors = Beck, Byron
 | title = Bump and Grind
 | publisher = [[Willamette Week]]
 | date = November 8, 2004
 | url = http://www.wweek.com/story.php?story=6093
 | access-date = 2007-02-01
 | archive-date = 2012-08-06
 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdVNoXh?url=http://www.wweek.com/portland/article-4194-1995.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://abcnews.go.com/TheLaw/Story?id=6088041&amp;page=1
 | title = Strip Club Teases Small Oregon City—In National Capital of Stripping, Residents Say Free Speech Has Gone Too Far
 | author = Susan Donaldson James
 | publisher = ABC News
 | date = October 22, 2008
 | access-date = 2008-12-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.katu.com/news/local/8263157.html
 | title = Judge: Salem lap dances protected by constitution
 | author = Associated Press
 | work = KATU News
 | date = June 30, 2007
 | access-date = 2008-12-08
 | archive-date = 2012-05-06
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120506210914/http://www.katu.com/news/local/8263157.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; 

એક ન્યાયાધીશે નવેમ્બર 2008માં એક નગ્ન સાઇકલસવાર સામેના આરોપો એવા આધાર પર નકારી કાઢ્યા હતા કે શહેરની વાર્ષિક વર્લ્ડ નેકેડ બાઇક રાઇડ “પોર્ટલેન્ડની સારી રીતે પ્રસ્થાપિત પરંપરા હતી.”&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.katu.com/news/local/34445764.html
 | title = Judge: riding in the buff is 'tradition,' man cleared
 | work = Associated Press
 | publisher = KATU
 | date = November 21, 2008
 | access-date = 2008-12-08
 | archive-date = 2009-01-22
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090122082145/http://www.katu.com/news/local/34445764.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; 2009ની નેકેડ બાઇક રાઇડ&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.youtube.com/watch?v=i5wSKi5Bchk
 | title = BUTTCRACKS AND BICYCLES: the Portland naked bike ride 2009!
 | author = magnifiquem
 | work = YouTube
 | date = June 12, 2009
 | access-date = 2009-06-22
}}&lt;/ref&gt; કોઇ મોટી ઘટના વગર યોજાઇ હતી. શહેર પોલીસે ટ્રાફિકનું સંચાલન કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.katu.com/news/local/48028862.html
 | title = Cyclists bare all in naked ride through Portland
 | date = June 14, 2009
 | work = KATU
 | access-date = 2009-06-22
 | archive-date = 2012-08-06
 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hiBW0JZ?url=http://www.katu.com/news/local/48028862.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; તેમાં લગભગ 3000થી 5000 લોકોએ ભાગ લીધો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://pdxpipeline.wordpress.com/2009/06/15/portland-naked-bike-ride-5000-people-pictures-story/
 | title = Portland Naked Bike Ride: 5000 People
 | date = June 15, 2009
 | work = PDX Pipeline
 | author = Jonathan Maus, BikePortland
 | access-date = 2009-06-22
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://bikeportland.org/2009/06/14/world-naked-bike-ride-was-it-good-for-you/
 | title = An estimated 5,000 take part in Portland's Naked Bike Ride
 | author = Jonathan Maus
 | work = Bike Portland
 | date = June 14, 2009
 | access-date = 2009-06-22
}}&lt;/ref&gt;

હિંસક પ્રતિભાવ આપવાની શક્યતા હોય તેવી વ્યક્તિને જાહેરમાં અપમાનિત કરતા અટકાવતા રાજ્યના એક કાયદાની પોર્ટલેન્ડમાં ચકાસણી થઇ હતી અને રાજ્યની સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા સર્વાનુમતે રદ કરાયો હતો તેમાં એવું કારણ અપાયું હતું કે તેનાથી વાણી સ્વાતંત્ર્યના રક્ષણનો ભંગ થાય છે અને વધુ પડતો વિસ્તૃત છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.seattlepi.com/local/375034_racist15.html
 | title = Oregon Court: Racist, insulting speech is protected
 | date = August 14, 2008
 | author = Associated Press
 | work = Seattle Post-Intelligencer
 | access-date = 2008-12-08
}}&lt;/ref&gt;

== વસ્તી-વિષયક માહિતી ==
{{USCensusPop
| 1850 = 821
| 1860 = 2874
| 1870 = 8293
| 1880 = 17577
| 1890 = 46385
| 1900 = 90426
| 1910 = 207214
| 1920 = 258288
| 1930 = 301815
| 1940 = 305394
| 1950 = 373628
| 1960 = 372676
| 1970 = 382619
| 1980 = 366383
| 1990 = 437319
| 2000 = 529121
| estyear= 2009
| estimate= 566141
| footnote = U.S. Census Bureau&lt;ref&gt;{{cite web | title = State &amp; County QuickFacts | publisher = U.S. Census Bureau | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | access-date = 2006-11-07 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hd3i5Qq?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web | title = Oregon - Place Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau | url = http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US41&amp;-_box_head_nbr=GCT-T1-R&amp;-ds_name=PEP_2009_EST&amp;-_lang=en&amp;-format=ST-9S&amp;-_sse=on | access-date = 2010-07-09 | archive-date = 2010-02-01 | archive-url = https://www.webcitation.org/5nDh5p9BC?url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US41&amp;-_box_head_nbr=GCT-T1-R&amp;-ds_name=PEP_2009_EST&amp;-_lang=en&amp;-format=ST-9S&amp;-_sse=on | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;|}}
2000ના આંકડા પ્રમાણે શહેરમાં 529,121 લોકો વસવાટ કરતા હતા જેઓ 223,737 ઘર અને 118,356 પરિવારમાં રહેતા હતા. વસતીની ગીચતા પ્રતિ ચોરસ માઇલ 4,228.38 વ્યક્તિ હતી. (1,655.31/વર્ગ કિમી).  શહેરમાં 237,307 રહેણાક એકમો છે જેની સરેરાશ ગીચતા 1,766.7/ચોરસ માઇલ (682.1/વર્ગ કિમી) છે.


{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot;|2006-2008 અમેરિકન કોમ્યુનિટી સરવે અંદાજ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US4159000&amp;-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&amp;-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-_sse=on |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2021-07-10 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://archive.today/20200216012254/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US4159000&amp;-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&amp;-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-_sse=on |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! ''(NH)''  
! ''(DC)'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  433,172
| 78.6%
|  align=&quot;left&quot;|'''શ્વેત'''  
| ''74.0%''  
|  ''81.9%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  36,036
|  6.5%
|  align=&quot;left&quot;|'''એશિયાઇ'''  
| ''6.5%''  
|  ''7.7%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  35,246
|  6.4%
|  align=&quot;left&quot;|'''અશ્વેત અને આફ્રિકન અમેરિકન'''  
| ''6.3%''  
|  ''7.7%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  7,629
|  1.4%
|  align=&quot;left&quot;|'''અમેરિકન ઇન્ડિયન, અલાસ્કા નેટિવ'''  
| ''0.6%''  
|  ''2.8%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  2,668
|  0.5%
|  align=&quot;left&quot;|'''મૂળભૂત હવાઇયન, પેસિફિક આઇલેન્ડર'''  
| ''0.5%''  
|  ''0.6%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  16,026
|  2.9%
|  align=&quot;left&quot;|'''અન્ય કોઇ જાતિ''' 
| ''0.2%'' 
| ''3.2%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  20,449
|  3.7%
|  align=&quot;left&quot;|'''બે અથવા વધુ જાતિ''' 
| ''3.2%'' 
|  rowspan=&quot;5&quot; valign=&quot;bottom&quot;|''103.9%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  551,226
|  100%
|  align=&quot;left&quot;| '''તમામ જાતિઓનું કુલ''' 
|  rowspan=&quot;3&quot; valign=&quot;bottom&quot;|''91.2%'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  48,627
|  8.8%
|  align=&quot;left&quot;| '''કુલ હિસ્પેનિક/લેટિનો'''  (કોઇ પણ જાતિના)
|- align=&quot;right&quot;
|  colspan=&quot;3&quot;| '''''(NH)'' ''' '' જાતિ દ્વારા કુલ નોન-હિસ્પેનિક્સ'' 
|- align=&quot;right&quot;
|  colspan=&quot;4&quot;| '''''(DC)'' ''' '' કુલ, બેવડા/ત્રેવડી ગણતરી 'બે અથવા વધુ જાતિ''' 
|-
|}

ઑરેગોન રાજ્યની એવરેજની સરખામણીમાં પોર્ટલેન્ડની મિડિયન હાઉસ મૂલ્ય રાજ્યની સરેરાશથી વધુ છે, અને તેમાં અશ્વેત, હિસ્પેનિક અને વિદેશમાં જન્મેલા લોકોનું પ્રમાણ રાજ્યની સરેરાશથી નોંધપાત્ર વધુ છે.{{Citation needed|date=March 2009}}

223,737 પરિવારમાંથી 24.5%માં તેમની સાથે 18 વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો રહે છે, 38.1% પરિણીત દંપતિ સાથે રહે છે, 10.8% માં મહિલા સભ્ય છે પરંતુ પતિ હાજર નથી, અને 47.1% બિન-પરિવાર છે. કુલ ઘરમાંથી 34.6% માં વ્યક્તિગત રીતે રહે છે અને 9%માં કોઇ વ્યક્તિ એકલી રહે છે જેની ઉમર 65 વર્ષ કે તેનાથી વધુ છે. સરેરાશ ઘરમાં 2.3 વ્યક્તિ રહે છે અને સરેરાશ પરિવારમાં 3 સભ્ય હોય છે.

ઉમરની વહેંચણીમાં 21.1%ની ઉમર 18 વર્ષથી ઓછી, 10.3%ની ઉમર 18થી 24 વર્ષ વચ્ચે, 34.7%ની ઉમર 25થી 44 વર્ષ સુધી, 22.4%ની ઉમર 45થી 64 વચ્ચે અને 11.6%ની ઉમર 65 વર્ષ કે તેનાથી વધુ છે. સરેરાશ ઉમર 35 વર્ષ છે. દરેક 100 મહિલા દીઠ 97.8 પુરુષ છે. 18 વર્ષ કે તેનાથી વધુ વયની દર 100 મહિલા દીઠ 95.9 પુરુષ છે.

શહેરમાં ઘર દીઠ સરેરાશ આવક 40,146 ડોલર છે અને પરિવાર દીઠ સરેરાશ આવક 50,271 ડોલર છે. પુરુષોની સરેરાશ આવક 35,279 ડોલર અને મહિલાઓની સરેરાશ આવક 29,344 ડોલર છે. શહેરની માથાદીઠ આવક 22,643 ડોલર છે.  વસતીનો 13.1% હિસ્સો અને પરિવારોનો 8.5% હિસ્સો ગરીબી રેખા નીચે જીવે છે.  કુલ વસતીમાંથી 18 વર્ષથી નીચી વયના 15.7% લોકો અને 65 વર્ષ કે તેનાથી વધુ વયના 10.4% લોકો ગરીબી રેખાથી નીચે જીવે છે. વંશના આધારે આવકનું વિભાજન દર્શાવતા આંકડા હાલના સમયે ઉપલબ્ધ નથી.

શહેરની વસતી વધી રહી હોવા છતાં બાળકોની કુલ સંખ્યામાં ઘટાડો થઇ રહ્યો છે, જેનાથી જાહેર શાળાઓની સિસ્ટમ પર દબાણ આવ્યું છે અને શાળાઓ ઘટવા લાગી છે. 2005ના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે પોર્ટલેન્ડમાં 1925ની સરખામણીમાં હવે ઓછા બાળકો ભણવા જાય છે, જ્યારે શહેરની વસતી આટલા સમયમાં લગભગ બમણી થઇ ગઇ છે. શહેરમાં આગામી એક દાયકા સુધી દર વર્ષે ત્રણથી ચાર પ્રાથમિક શાળાઓ બંધ કરવી પડશે.&lt;ref&gt;{{ cite news | last = Egan | first = Timothy | url = http://www.nytimes.com/2005/03/24/national/24childless.html?ei=5090&amp;en=cbfa254535a51a5f&amp;ex=1269320400&amp;partner=rssuserland&amp;pagewanted=all&amp;position=  | title = Vibrant Cities Find One Thing Missing: Children | publisher = ''[[The New York Times]]'' | date = March 24, 2005 }}&lt;/ref&gt;

1940માં પોર્ટલેન્ડમાં આફ્રિકન-અમેરિકન વસતી આશરે 2000 જેટલી હતી જેમાં મોટી સંખ્યામાં રેલરોડના કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારો હતા.&lt;ref name=&quot;maccoll&quot;&gt;{{cite book
 | last = MacColl
 | first = E. Kimbark
 | authorlink =
 | coauthors =
 | title = The Growth of a City: Power and Politics in Portland, Oregon 1915-1950
 | url = https://archive.org/details/growthofcitypowe0000macc
 | origyear = 1979
 | edition =
 | year = 1979
 | publisher = The Georgian Press
 | location = Portland, [[Oregon]]
 | isbn = 0-9603408-1-5
 }}&lt;/ref&gt;  યુદ્ધ સમયે સ્વતંત્રતા જહાજ નિર્માણની તેજી વખતે કામદારોની જરૂરિયાત પડી હોવાથી શહેરમાં ઘણા અશ્વેતો આવ્યા હતા.  અશ્વેતોનો નવો પ્રવાહ ચોક્કસ વિસ્તારમાં રહેવા લાગ્યો હતો જેમ કે એલ્બિના ડિસ્ટ્રીક્ટ અને વેનપોર્ટ.  વેનપોર્ટનો જેમાં નાશ થયો તે મે 1948માં પૂર વખતે એકમાત્ર સંકલિત પાડોશ ખતમ થઇ ગયું અને શહેરના એનઇ ચતુર્થાંશમાં અશ્વેતોનો પ્રવાહ ચાલુ રહ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;maccoll&quot;&gt;&lt;/ref&gt; પોર્ટલેન્ડમાં 7.90% લોકો આફ્રિકન અમેરિકન છે અને રાજ્યની સરેરાશ કરતા આ આંકડો ચાર ગણો છે.  ઑરેગોનના આફ્રિકન-અમેરિકનોમાંથી બે તૃતિયાંશ કરતા વધુ લોકો પોર્ટલેન્ડમાં રહે છે.&lt;ref name=&quot;maccoll&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 2000ની વસતી ગણતરી મુજબ તેની ત્રણ હાઇસ્કૂલો (ક્લિવલેન્ડ, લિંકન અને વિલ્સન)માં 70%થી વધુ વિદ્યાર્થી શ્વેત હતા જે એકંદરે વસતીનું પ્રતિબિંબ આપે છે જ્યારે જેફરસન હાઇ સ્કૂલમાં 76% બિન શ્વેત હતા. બાકીની છ શાળાઓમાં મોટી સંખ્યામાં બિન શ્વેતો છે જેમાં અશ્વેતો અને એશિયનો સામેલ છે. હિસ્પેનિક વિદ્યાર્થીઓની એવરેજ વિલ્સનમાં 3.3% અને રુઝવેલ્ટમાં 31% હતી. &lt;ref&gt;[ http://en.wikipedia.org/wiki/Roosevelt_High_School_(Portland,_Oregon)|{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} title = Abernethy Elementary School: Recent Enrollment Trends, 1995-96 through 2002-03 | publisher = Portland Public Schools, Prepared by Management Information Services | url = http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307171009/http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf |date=2012-03-07 }} | format = PDF | date = October 30, 2002 ]&lt;/ref&gt;

પોર્ટલેન્ડ શહેરમાં એલજીબીટી (LGBT)ની વસતી દેશમાં સાતમા ક્રમે છે, 8.8% વસાહતીઓ સજાતિય સંબંધો ધરાવે છે અને મેટ્રો વિસ્તારમાં તેમનું પ્રમાણ 6.1% છે અને રાષ્ટ્રમાં તે ચોથા ક્રમે છે.&lt;ref name=&quot;ACSGates&quot;&gt;ગેરી જે. ગેટ્સ{{PDFlink|[http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey]|2.07&amp;nbsp;[[Mebibyte|MiB]]&lt;!-- application/pdf, 2180309 bytes --&gt;}} વિલિયમ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓન સેક્સ્યુઅલ ઓરિએન્ટેશન લો એન્ડ પબ્લિક પોલિસી, યુસીએલએ સ્કૂલ ઓફ લો ઓક્ટોબર, 2006. 20 એપ્રિલ, 2007 પર સુધારેલ.&lt;/ref&gt;

==ગુનાખોરી==
હત્યા સિવાયની તમામ કેટેગરીમાં પોર્ટલેન્ડમાં ગુનાખોરીનો આંક રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા ઊંચો છે.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Portland&amp;state=OR
 | title = Crime Statistics
 | work = City Rating
 | year = 2003
 | access-date = 2010-04-24
}}&lt;/ref&gt;

== શિક્ષણ ==
પોર્ટલેન્ડમાં છ પબ્લિક સ્કૂલ ડિસ્ટ્રીક્ટ અને અનેક ખાનગી શાળાઓ છે. પોર્ટલેન્ડ પબ્લિક સ્કૂલ એ સૌથી મોટી સ્કૂલ ડિસ્ટ્રીક્ટ છે.  અહીં ઘણી કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓ પણ આવેલી છે જેમાં પોર્ટલેન્ડ કોમ્યુનિટી કોલેજ, પોર્ટલેન્ડ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી અને ઑરેગોન હેલ્થ એન્ડ સાયન્સ યુનિવર્સિટી સૌથી મોટી છે.  આ શહેરમાં ખાનગી યુનિવર્સિટીઓ જેવી કે યુનિવર્સિટી ઓફ પોર્ટલેન્ડ, રીડ કોલેજ અને લુઇસ એન્ડ ક્લાર્ક કોલેજ આવેલી છે.

=== સંગ્રહાલયો===
અહીં ઘણા શૈક્ષણિક મ્યુઝિયમ્સ છે જેમાં સામેલ છેઃ
====ઑરેગોન મ્યુઝિયમ સાયન્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી====
ઑરેગોન મ્યુઝિયમ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (ઓએમએસઆઇ)માં પુખ્તવયના લોકો અને બાળકો માટે અનેક પ્રવૃત્તિ થાય છે.  ઓએમએસઆઇ (OMSI)માં પાંચ મુખ્ય હૉલ છે જેમાંથી મોટા ભાગનામાં નાની પ્રયોગશાળાઓ છેઃ અર્થ સાયન્સ હૉલ, લાઇફ સાયન્સ હૉલ, ટર્બાઇન હૉલ, સાયન્સ પ્લેગ્રાઉન્ડ અને ફિચર્ડ એક્ઝિબિટ હૉલ.  ફિચર્ડ એક્ઝિબિટ હૉલમાં દર અમુક મહિને એક નવું પ્રદર્શન યોજાય છે.  પ્રયોગશાળાઓમાં રસાયણ શાસ્ત્ર, ભૌતિક શાસ્ત્ર, ટેકનોલોજી, લાઇફ, પેલેઓન્ટોલોજી, અને વોટરશેડ સામેલ છે.  OMSIમાં બીજા અનેક વિશિષ્ટ આકર્ષણો છે, જેમ કે યુએસએસ બ્લુબેક (એસએસ-581), ધ ઓમ્નીમેક્સ ડોમ થિયેટર અને OMSIનું કેન્ડેલ પ્લાનેટેરિયમ.  યુએસએસ બ્લુબેક એ યુએસ નેવીમાં સામેલ થયેલી છેલ્લી બિન-આણ્વિય ફાસ્ટ એટેક સબમરીન હતી અને OMSI દૈનિક ટુર કરાવે છે.&lt;ref name=&quot;Oregon Museum of Science and Industry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.omsi.edu/submarine|title=USS Blueback: The Real Thing|access-date=2010-07-22}}&lt;/ref&gt; ધ ઓમ્નીમેક્સ ડોમ થિયેટર એ આઇમેક્સ (IMAX) મોશન પિક્ચર ફોર્મેટનો પ્રકાર છે જેમાં મૂવીને ડોમ્ડ પ્રોજેક્શન સપાટી પર પ્રોજેક્ટ કરવામાં આવે છે.  OMSIના ઓમ્નીમેક્સ ડોમ થિયેટર ખાતે પ્રોજેક્શનની સપાટી 6,532 ચોરસ ફુટ છે. ઓમ્નીમેક્સ થિયેટર મોશન પિક્ચર ઉદ્યોગમાં સૌથી મોટી ફ્રેમનો ઉપયોગ કરે છે અને સ્ટાન્ડર્ડ 35 એમએમની ફિલ્મ કરતા આ ફ્રેમ દશ ગણી મોટી હોય છે.&lt;ref name=&quot;Oregon Museum of Science and Industry&quot;/&gt; OMSIનું કેન્ડેલ પ્લાનેટેરિયમ સમગ્ર પ્રશાંત ઉત્તરપશ્ચિમમાં સૌથી વધુ મોટું અને તકનીકની દૃષ્ટિએ સૌથી આધુનિક પ્લાનેટેરિયમ છે.&lt;ref name=&quot;Oregon Museum of Science and Industry&quot;/&gt;

====પોર્ટલેન્ડ આર્ટ મ્યુઝિયમ====
પોર્ટલેન્ડ આર્ટ મ્યુઝિયમ પાસે શહેરનો સૌથી મોટો કલાકૃતિઓનો સંગ્રહ છે અને દર વર્ષે અનેક ટુર પ્રદર્શનોનું આયોજન કરે છે, તાજેતરમાં આધુનિક અને સમકાલિન કળાની પાંખના ઉમેરા સાથે તે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના પચીસ સૌથી મોટા મ્યુઝિયમોમાં સામેલ થયું છે. 

== બાજુ બાજુના નગરો  ==
પોર્ટલેન્ડ નવ બાજુ બાજુના નગરો ધરાવે છેઃ&lt;ref&gt;{{cite web | title = About Portland's Sister Cities | publisher = Office of Mayor Sam Adams | url = http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | access-date = 2009-03-18 | archive-date = 2009-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090616201710/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;float:left;width:48%&quot;&gt;
* {{Flagicon|Israel}} એશ્કેલોન, [[ઈઝરાયલ|ઇઝરાયલ]]
* {{Flagicon|Taiwan}} કાઓહસિયુંગ, તાઇવાન
* {{Flagicon|South Korea}} ઉલ્સાન, [[દક્ષિણ કોરિયા|સાઉથ કોરિયા]]
* {{Flagicon|Zimbabwe}} મુતારે, ઝિમ્બાબ્વે
* [279]ગુઆડાલજરા, મેક્સિકો
&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;float:right;width:48%&quot;&gt;
* {{Flagicon|Russia}} ખબારોસ્ક, રશિયા
* {{Flagicon|Japan}} સાપારો, જાપાન
* {{Flagicon|China}} સુઝહો, [[ચીન|ચીન]]
* {{Flagicon|Italy}} બોલોગ્ના, ઇટાલી
&lt;/div&gt;
{{-}}
&lt;br&gt;
પોર્ટલેન્ડ એક “ફ્રેન્ડશિપ સિટી”ના સંબંધ પણ ધરાવે છેઃ
* {{Flagicon|Estonia}} તાલિન, [[ઈસ્ટોનિયા|ઇસ્ટોનિયા]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&amp;a=235160 |title=સિસ્ટર સિટી પ્રોગ્રામ વિશે |access-date=2021-07-10 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616235442/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&amp;a=235160 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Portland or 1897.png|પોર્ટલેન્ડના 1897ના ટોપોગ્રાફિક નકશામાં શેરીઓ, રેલમાર્ગ, અને કોલંબિયા સ્લાઉમાં મહત્ત્વના તફાવત જોવા મળે છે.

File:Portland rose.jpg|પોર્ટલેન્ડના ઇતિહાસમાં ગુલાબનું મહત્ત્વનું સ્થાન રહ્યું છે જેના પરથી તેનું એક ઉપનામ પડ્યું છે.
File:Portland Max Tunnel.jpg|ઑરેગોન ઝુ ખાતે મેક્સ લાઇટ રેલ અને અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન
File:Panorama of Portland, Oregon from atop the KOIN Tower.jpg|કોઇન (KOIN) સેન્ટરની ટોચ પરથી વિલ્મેટ રિવરનું ચિત્ર
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== આ પણ જુઓ ==
{{Portal|Oregon}}
* પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોનના લોકોની યાદી
* 1972 પોર્ટલેન્ડ-વ્હેન્કુવર ટોર્નાડો 
* પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન સ્થિત હોસ્પિટલોની યાદી

==સંદર્ભો==
{{Reflist|2}}

== વધુ વાંચન ==
* સી. એબોટ, ''ગ્રેટર પોર્ટલેન્ડઃ અર્બન લાઇફ એન્ડ લેન્ડસ્કેપ ઇન ધ પેસિફિક નોર્થવેસ્ટ'' . ફિલાડેલ્ફિયાઃ યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલ્વેનિયા પ્રેસ, 2001. આઈએસબીએન 0-8122-1779-9
* સી. ઓઝાવા (ઇડી.), ''ધ પોર્ટલેન્ડ એજઃ ચેલેન્જિસ એન્ડ સક્સેસિસ ઇન ગ્રોઇંગ કમ્યુનિટિઝ'' . વોશિંગ્ટનઃ આઇલેન્ડ પ્રેસ, 2004. ISBN 1-55963-695-5.
* ચક પલાહનિયુક, ''[[Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon]]'' . ક્રાઉન, 2003. ISBN 1-4000-4783-8
* સ્ટુઅર્ટ હોલબ્રૂક, ''ધ ફાર કોર્નર'' . કોમસ્ટોક એડિશન્સ, 1952. આઇએસબીએન 0-89174-043-0
* ઇ. કિમ્બાર્ક મેકકોલ, ''ધ શેપિંગ ઓફ એ સિટીઃ બિઝનેસ એન્ડ પોલિટિક્સ ઇન પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન 1885થી 1915'' .  પોર્ટલેન્ડઃ જ્યોર્જિયન પ્રેસ, 1976. {{OCLC|2645815}} {{ASIN|B0006CP2A0}}
* ઇ. કિમ્બાર્ક મોકકોલ, ''ધ ગ્રોથ ઓફ એ સિટીઃ પાવર એન્ડ પોલિટિક્સ ઓફ પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન 1915થી 1950''  પોર્ટલેન્ડઃ જ્યોર્જિયન પ્રેસ, 1979. આઇએસબીએન 0-9603408-1-5
* જ્વેલ લાન્સિંગ, ''પોર્ટલેન્ડઃ પીપલ, પોલિટિક્સ, એન્ડ પાવર, 1851-2001'' . ઑરેગોન સ્ટેટ યુનિવર્સિટી પ્રેસ, 2003. ISBN 978-1563680182.
* {{cite book|author=MacGibbon, Elma|title=[http://www.secstate.wa.gov/history/publications%5Fdetail.aspx?p=63 Leaves of knowledge]|publisher=Shaw &amp; Borden Co|year=1904}}ઇલ્મા મેકગિબન્સ 1898થી શરૂ થયેલા તેના સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાંના પ્રવાસને યાદ કરે છે જ્યાં જે મુખ્યત્વે ઑરેગોન અને વોશિંગ્ટનમાં હતો. પ્રકરણ “પોર્ટલેન્ડ, ધ વેસ્ટર્ન હબ” સામેલ છે.
* ઓ’ટૂલ, રેન્ડેલ. [http://www.cato.org/pubs/pas/pa-596.pdf ''ડિબંકિંગ પોર્ટલેન્ડઃ ધ સિટી ધેટ ડઝ નોટ વર્ક'' ]. ''પોલિસી એનાલિસિસ. '' ''નં. 596. '' ''કેટો ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, જુલાઇ 9, 2007. '' 

==બાહ્ય લિંક્સ ==
* [http://www.portlandonline.com/ સિટી ઓફ પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710115957/http://www.portlandonline.com/ |date=2010-07-10 }}
** [http://www.portlandmaps.com/ પોર્ટલેન્ડના નકશા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722074758/http://www.portlandmaps.com/ |date=2010-07-22 }} (લોટ-સ્તર જીઆઇએસ)
** [http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm પોર્ટલેન્ડ ક્રાઇમમેપર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915204607/http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm |date=2008-09-15 }}
* [http://www.portlandalliance.com/ પોર્ટલેન્ડ બિઝનેસ જોડાણ- પોર્ટલેન્ડ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080823201712/http://www.portlandalliance.com/ |date=2008-08-23 }}
* [http://www.travelportland.com/ પોર્ટલેન્ડમાં પ્રવાસ]

'''પોર્ટલેન્ડની વેબસાઇટ્સ જે વિકિઝ પણ છે''' 
* બિવેર્ટોન ખાતે હોવર્ડ કનિંઘામ દ્વારા ઇન્સ્ટોલ કરાયેલ [[WikiWikiWeb:|વિકીવિકીવેબ]].  વોર્ડે વિકી વિકી વેબનો વિચાર રજૂ કર્યો ત્યાર બાદ આ અસ્તિત્વ ધરાવતું સૌથી પહેલું વિકી છે.
{{wikivoyage|Portland (Oregon)}}

[[Category:ઑરેગોનના શહેરો]]
[[Category:ઑરેગોનમાં કાઉન્ટી બેઠકો]]
[[Category:નવો શહેરીવાદ]]
[[Category:પોર્ટલેન્ડ, આરેગોન]]
[[Category:1840ના દાયકામાં સ્થપાયેલા વસતી ધરાવતા સ્થળો]]
[[Category:ઑરેગોનમાં પોર્ટ વસાહતો]]
[[Category:કોલંબિયા રિવર નજીક વસતી ધરાવતા સ્થળો]]
[[Category:પોર્ટલેન્ડ મહાનગરીય વિસ્તાર]]</text>
      <sha1>oss8togun2oc4h9de6hkmfcd8atqzyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઍલન ટ્યુરિંગ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31006</id>
    <revision>
      <id>904694</id>
      <parentid>904609</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>904694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370798" sha1="lstvj1gi5zznihl2qpnl0so8wxkjcdq" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox scientist
| name              = ઍલન ટ્યુરિંગ
| image             =Alan Turing az 1930-as években.jpg| image_width       =
| caption           =
| birth_date        = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}}
| birth_place       = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom
| death_date        = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}}
| death_place       = [[Wilmslow]], [[Cheshire]], England, United Kingdom
| nationality       = British
| field             = [[Mathematician]], [[logician]], [[cryptanalyst]],  [[computer scientist]]
| work_institutions = [[University of Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Government Code and Cypher School]]&lt;br /&gt;[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]&lt;br /&gt;[[University of Manchester]]  
| alma_mater        = [[King's College, Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Princeton University]]
| doctoral_advisor  = [[Alonzo Church]]
| doctoral_students = [[Robin Gandy]]
| known_for         = [[Halting problem]]&lt;br /&gt;[[Turing machine]]&lt;br /&gt;[[Cryptanalysis of the Enigma]]&lt;br /&gt;[[Automatic Computing Engine]]&lt;br /&gt;[[Turing Award]]&lt;br /&gt;[[Turing Test]]&lt;br /&gt;[[Turing pattern]]s
| prizes            = [[Officer of the Order of the British Empire]]&lt;br /&gt;[[Fellow of the Royal Society]]
}}
'''ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ''', ઓબીઈ, એફઆરએસ; 23 જૂન 1912 – 7 જૂન 1954), અંગ્રેજી ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી,સંકેતલિપિના વિશ્લેષક અને કમ્પ્યૂટર વૈજ્ઞાનિક હતા. તેમણે ટ્યુરિંગ મશિન સાથે ગાણિતિક નિયમો અને ગણતરીની વિભાવનાનું નિર્દિષ્ટીકરણ પૂરું પાડીને કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના વિકાસમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી યોગદાન આપ્યું હતું, જેણે આધુનિક [[કમ્પ્યૂટર]]ના સર્જનમાં મહત્તવપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.&lt;ref name=&quot;AFP&quot;/&gt; [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|બીજા વિશ્વ યુદ્ધ]] દરમિયાન, ટ્યુરિંગે ગવર્મેન્ટ કોડ અને  સાયફર સ્કૂલ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, બ્રિટનના કોડબ્રેકીંગ સેન્ટર માટે કામ કર્યું. થોડા સમય માટે તેઓ હટ 8 વિભાગના મુખ્યાધિકારી હતા, આ વિભાગ જર્મન નૌકા સૈન્યને સંબંધિત સંકેતલિપિના વિશ્લેષણમાટે જવાબદાર હતું. તેમણે જર્મનસંકેતલિપિને તોડતી પદ્ધતિઓમાંની એક યોજના નક્કી કરી રાખી હતી, જેમાં બોમ્બે પદ્ધતિ, ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલમશીન ઈનીગ્મા મશીન માટે ગોઠવણી શોધી શકે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે. યુદ્ધ પછી તેમણે નેશનલ ફિઝીકલ લેબોરેટરી ખાતે કામ કર્યું, જ્યાં એસીઈ(ACE), એક સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટર પ્રોગ્રામની સૌ પ્રથમ ડિઝાઈન તૈયાર કરી. તેમના જીવનના અંત ભાગમાં ટ્યુરિંગને ગાણિતિક જીવવિજ્ઞાનમાં રસ પડ્યો.  તેમણે આકાર વિકાસ(મૉર્ફોજિનેસિસ)નું રસાયણશાસ્ત્ર આધારિત પેપર લખ્યું,&lt;ref&gt;{{Cite journal| last= Turing | first= A. M. | title = The Chemical Basis of Morphogenesis | journal = Philosophical Transactions of The Royal Society of London, series B | volume = 237 | pages = 37–72 | year = 1952 }}&lt;/ref&gt; અને તેમણે ઓસીલેટીંગકેમિકલ રીએક્શન જેમ કે બીલોઅસોય- ઝાબોટીન્સ્કાય રીએક્શનનું અનુમાન કર્યું, જેનું 1960ના દાયકાઓમાં સૌ પ્રથમ વખત અવલોકિત બન્યું. 

ટ્યુરિંગની સજાતીયતા 1952માં ફોજદારી ફરિયાદમાં પરિણમી- તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સજાતીય વર્તણૂક ગેરકાયદેસર હતી- અને તેમણે જેલના વિકલ્પ તરીકે સ્ત્રી હોર્મોન(રાસાયણિક ખસીકરણ)ની સાથે સારવાર સ્વીકારી હતી. તેઓ 1954માં તેમના 42મા જન્મદિવસનાં કેટલાંક અઠવાડિયા પહેલાં, સાઈનાઈડ ઝેરથી મૃત્યુ પામ્યા.  કાયદેસરની તપાસમાં તે આત્મહત્યા હોવાનું શોધાયું હતું, તેમની માતા અને કેટલાક અન્ય લોકો તેમના મોતને એક અકસ્માત હોવાનું માની રહ્યાં હતાં.   10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ, ઈન્ટરનેટ ઝુંબેશને અનુસરતાં, યુદ્ધ પછી ટ્યુરિંગની સાથે જે રીતનો વ્યવહાર થયો હતો, તે માટે બ્રિટિશ સરકાર વતી બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ગોર્ડોન બ્રાઉને સત્તાવાર જાહેર માફી માંગી હતી. .&lt;ref name=&quot;PM-apology&quot;&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm | title = PM apology after Turing petition | date = 11 September 2009 | work = BBC News}}&lt;/ref&gt;

== બાળપણ અને યુવાની ==
ઍલન ટ્યુરિંગનું ગર્ભધાન [[છત્રપુર]],[[ઓરિસ્સા]], ભારતમાં થયું હતું.&lt;ref name=&quot;Hodges1983P5&quot;&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=5}}&lt;/ref&gt; તેમના પિતા, જુલિયસ મેથીસન ટ્યુરિંગભારતીય નાગરિક સેવાના સભ્ય હતા. જુલિયસ અને તેની પત્ની સારા (પૂર્વાશ્રમમાં સ્ટોનેય; 1881–1976, એડવર્ડ વોલ્લર સ્ટોનેય, મદ્રાસ રેલ્વેના મુખ્ય એન્જિનીયરની પુત્રી હતાં) ઇચ્છતાં હતાં કે ઍલનનો ઉછેર ઈંગ્લેન્ડમાં થાય, તેથી તેઓ મૈડા વેલે&lt;ref name=&quot;englishheritaget&quot;&gt;{{Cite web | url = http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.001002006005/chooseLetter/T | title = London Blue Plaques | access-date = 10 February 2007 | work = English Heritage}}&lt;/ref&gt;, લંડનમાં પાછાં આવ્યાં, જ્યાં ઍલન ટ્યુરિંગનો જન્મ 23 જૂન 1912ના રોજ થયો, જે પાછળથી કોલોન્નાડે હોટલપર બિલ્ડીંગની બહારની બાજુ&lt;ref&gt;{{openplaque|381}}&lt;/ref&gt;એ એક વાદળી તકતી દ્વારા નોંધાયેલું હતું.&lt;ref name=&quot;Hodges1983P5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;turingorguk&quot;&gt;{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/memorial.html | title=The Alan Turing Internet Scrapbook | access-date=26 September 2006}}&lt;/ref&gt; તેમને જ્હોન નામનો મોટો ભાઈ હતો. તેમના પિતાનું નાગરિક સેવા કમિશન હજી પણ સક્રિય હતું અને ટ્યુરિંગના બાળપણનાં વર્ષો દરમિયાન તેમનાં માતા-પિતા તેમના બે પુત્રોને નિવૃત્ત આર્મી દંપતી પાસે મૂકી, હેસ્ટીંગ્સ, ઈંગ્લેન્ડ&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=6}}&lt;/ref&gt; અને ભારત વચ્ચે આવ-જા કરતાં હતાં.  જીવનમાં ખૂબ જ જલદી, ટ્યુરિંગે પાછળથી વધુ પ્રમુખતાઓ દર્શાવી હતી જે પ્રતિભાસંપન્ન હોવાની નિશાની દર્શાવતી હતી.&lt;ref name=&quot;toolbox&quot;&gt;{{Cite web |title=Alan Turing&amp;nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1 |first=G. James |last=Jones |date=11 December 2001 |url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |access-date=27 July 2007 |work=System Toolbox |archive-date=3 ઑગસ્ટ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

છ વર્ષની ઉંમરે તેમના વાલીએ સેન્ટ મિશેલ, દિવસની સ્કૂલમાં તેમનું નામ નોંધાવ્યું હતું.  તેમની પ્રતિભા શરૂઆતમાં જ મુખ્ય શિક્ષિકાએ ઓળખી કાઢી, એવી રીતે તેમના ક્રમશઃ ઘણા શિક્ષકોએ તેમની પ્રતિભા ઓળખી હતી.  1924માં, 14 વર્ષની ઉંમરે, તેઓ ડૂરસેટમાં બજાર ભરાય એવા શહેર શેરબોર્નમાં જાણીતી સ્વતંત્ર્ય શાળાશેરબોર્ન શાળામાં ગયા.  સત્રના પ્રથમ દિવસે બ્રિટનમાં સામાન્ય હડતાળ હતી, પણ તેને પ્રથમ દિવસે હાજર રહેવું હતું તે નિર્ધારિત હતું, તેથી તેણે તેની સાઈકલ સાઉથએમ્પટોનથી શાળા સુધી {{convert|60|mi|km}}થી વધુ દોરીને લઈ ગયો, આખી રાત પ્રવાસી માટેની વીશીમાં રોકાયો.&lt;ref name=&quot;metamagical&quot;&gt;{{Cite book|title=Metamagical Themas: Questing for the Essence of Mind and Pattern |url=https://archive.org/details/metamagicalthema0000hofs |first=Douglas R. |last=Hofstadter |year=1985 |publisher=Basic Books |isbn=0-465-04566-9 |oclc=230812136}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:KingsCollegeChapel.jpg|thumb|કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બ્રીજ ખાતે કમ્પ્યૂટર ખંડનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં તેઓ 1931માં વિદ્યાર્થી અને 1935માં ફેલો બન્યા હતા.]]

ટ્યુરિંગની કુદરતી રુચિ ગણિત અને વિજ્ઞાન હોવાથી શેરબોર્નમાં કેટલાક શિક્ષકો, જેમની શિક્ષણની વ્યાખ્યામાં સાહિત્યપર વધુ ભાર આપતા હતા, પરિણામે તેઓ પ્રત્યેથી તેમને આદર ન મળ્યો.  તેમના મુખ્ય શિક્ષકે તેમના વાલીને લખ્યું હતું-  &quot;હું આશા રાખું છું કે તે બે સ્ટૂલની વચ્ચે ન પડે. જો તેને જાહેર શાળામાં રહેવું હશે, તો તેણે ચોક્કસપણે ''શિક્ષિત''  થવાનું ધ્યેય રાખવું જ પડશે.  જો તેણે માત્ર''વિજ્ઞાનના વિશેષજ્ઞ''  બનવું હશે, તો તે જાહેર શાળામાં તેનો સમય બરબાદ કરી રહ્યો છે. &quot;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=26}}&lt;/ref&gt; આ બધું થવા છતાં, ટ્યુરિંગે અભ્યાસમાં નોંધનીય ક્ષમતા દર્શાવવાની ચાલુ રાખી. 1927માં પ્રાથમિક કલનશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યાં વિના જ તેને જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં મજા આવતી હતી.  1928માં, 16 વર્ષની ઉંમરે, ટ્યુરિંગને [[આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન|આર્બલ્ટ આઈન્સ્ટાઈન]]ના કાર્યનો ભેટો થયો, તેણે માત્ર તેને સમજી લીધું એટલું જ નહીં, પણ તેણે એક લખાણમાંથી, કે જેમાં ક્યારેય એવું સ્પષ્ટપણે દર્શાવાયું નહોતું, તેમાંથી ન્યુટનના ગતિના નિયમોઅંગે આઈન્ટાઈનના પ્રશ્નો અંગે અનુમાન લગાવ્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=34}}&lt;/ref&gt; 

ટ્યુરિંગની આશાઓ અને આકાંક્ષાઓ તેણે શાળામાં પોતાનાથી સહેજ મોટા વિદ્યાર્થી, ક્રિસ્ટોફર મોર્કોમ સાથે વિકસાવેલી નજીકની મિત્રતા દ્વારા વધુ ઊભરી. મોર્કોમ ટ્યુરિંગની પ્રથમ પ્રેમ જિજ્ઞાસા હતી. મોર્કોમ તેઓની શેરબોર્ન ખાતેની છેલ્લા સત્રના માત્ર થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં, ગાયનું ચેપી [[દૂધ]] પીધા પછી સંકોચાઈને, ગાયનાં ફેફસાંના ક્ષય રોગની જટિલતાથી મૃત્યુ પામ્યો.&lt;ref name=&quot;teuscher&quot;&gt;** {{Cite book|last=Teuscher |first=Christof (ed.) |authorlink=Christof Teuscher |title=Alan Turing: Life and Legacy of a Great Thinker |url=https://archive.org/details/alanturinglifele0000unse |year=2004 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer-Verlag]] |isbn=3-540-20020-7 |oclc=53434737 62339998}}&lt;/ref&gt;  ટ્યુરિંગનો ધાર્મિક વિશ્વાસ કકડભૂસ થઈ ગયો અને તે નાસ્તિક બની ગયો. તેણે તમામ વસ્તુઓ જડવાદજ છે, એવી હકીકત ખાતરીપૂર્વક સ્વીકારી લીધી, જેમાં જીવિત માનવીય મગજનો પણ સમાવેશ થાય છે,&lt;ref&gt;પાઉલ ગ્રે, [http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} સદીના સૌથી મહત્વના ટાઈમ સામાયિકના લોકો, પાન નં ૨&lt;/ref&gt; પણ તે હજી પણ એવું માનતા હતાં કે મૃત્યુ પછી આત્માનું અસ્તિત્વ હોય છે.&lt;ref&gt;[http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/spirit.html ધી ઈન્સ્પીરેશન ઓફ લાઈફ એન્ડ ડેથ, 1928–1932] ઍલન ટ્યુરિંગ સ્કેપબુક &lt;/ref&gt;

== યુનિવર્સિટી અને ગણનક્ષમતા (કમ્પ્યૂટેબિલિટી) અંગેનું કાર્ય ==
[[ચિત્ર:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|સેકવિલે પાર્ક, માન્ચેસ્ટરમાં ઍલન ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળું]]
શેરબોર્ન પછી, ટ્યુરિંગ કેમ્બ્રિજ, કિંગસ્ કોલેજમાં અભ્યાસ કરવા ગયો.   ત્યાં તેણે તેના ગ્રેજ્યુએશન પહેલાંના ત્રણ વર્ષો 1931થી 1934 પસાર કર્યાં, [[ગણિત]]માં પ્રથમ વર્ગ ઓનર્સ સાથે ગ્રેજ્યુએટ થયો અને 1935માં સેન્ટ્રલ લિમિટ થિયરમ પરના મહાનિબંધની ક્ષમતા પર કિંગ કોલેજ ખાતે ફેલોતરીકે ચૂંટાઈ આવ્યો.&lt;ref&gt;જોહ્ન ઓલ્ડરીચનો ત્રીજો વિભાગ જુઓ, &quot;ઈંગ્લેન્ડ અને કોન્ટીનેન્ટલ પ્રોબેબલીટી ઈન ઈન્ટ વોર યર્સ&quot;, જર્નલ ઈલેક્ટોનીક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique, ભાગ  5/2 [http://www.jehps.net/decembre2009.html ડિસેમ્બર 2009] જર્નલ ઈલેક્ટ્રોનિક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique&lt;/ref&gt;

તેમના અતિમહત્ત્વના પેપર &quot;ઓન કમ્યૂટેબલ નંબરસ્, વીથ એન એપ્લીકેશન ટુ ધી  ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' &quot;,&lt;ref&gt;{{Cite journal | last= Turing | first= A. M. |year=1936 | publication-date = 1936–37 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 42 | pages = 230–65 | doi= 10.1112/plms/s2-42.1.230 | url = http://www.comlab.ox.ac.uk/activities/ieg/e-library/sources/tp2-ie.pdf}} (અને {{Cite news| last = Turing | first = A.M. | publication-date = 1937 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem: A correction | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 43 | pages = 544–6 | doi = 10.1112/plms/s2-43.6.544 | year = 1938 }})&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગે ગણતરી અને પ્રૂફની મર્યાદાઓ પરના 1931ના કુર્ટ ગોડેલનાં પરિણામો પર પુનઃસૂત્રો તારવી, ગોડેલના વૈશ્વિક ગાણિતિક આધારિત યાંત્રિક ભાષા સાથે ફેરબદલી કરીને યાંત્રિક અને સરળ ડિવાઈસો મૂક્યા, જે ટ્યુરિંગ મશીનો તરીકે જાણીતાં બન્યાં. તેમણે સાબિત કર્યું કે કેટલાંક આવા મશીનો કોઈપણ કલ્પના જો અલ્ગોરિધમ પ્રમાણે રજૂ કરવામાં આવે તો તેની ગાણિતિક ગણતરી કરવા માટે તે સક્ષમ બનશે.  તેઓ સાબિત કરતાં ગયા કે ટ્યુરિંગના મશીન માટે અચકાવવાની સમસ્યા અનિશ્ચિત છે જે સૌ પ્રથમ વખતે દર્શાવતાં ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' નો કોઈ ઉકેલ નથી કે એવું સાબિત કરતા ગયા હતા. તે નક્કી કરવું શક્ય નથી, વાસ્તવમાં, જ્યારે પણ ગાણિકીત ક્રિયા ટ્યુરિંગ મશીનને આપવામાં આવશે ત્યારે તે હંમેશા અચકાશે કે કેમ.  જો કે તેમના લેમ્બડા કલનને આદર આપવામાં એલોન્ઝો ચર્ચને સમકક્ષ પ્રુફ પથી તેમનું પ્રુફ પ્રકાશિત થયું હતું, તે વખતે ટ્યુરિંગ ચર્ચના કામથી અજાણ હતા. 

ટ્યુરિંગે તેમની યાદશક્તિમાં લખ્યું હતું કે તેઓ આ 1936 પેપર સ્વીકારવા અંગે નિરાશ થયા હતા અને તે અંગે માત્ર બે વ્યક્તિઓએ પ્રતિક્રિયા આપી- તેઓ હતા [[Wikipedia talk:Articles for creation/Heinrich Scholz|હૈન્રીચ સ્કૂલઝ]]અને રિચાર્ડ બેવેન બ્રેઈથવેઈટ. ટ્યુરિંગનો અભિગમ નોંધનીય પણે ઘણો ખુલ્લો અને સ્વયંસ્ફૂર્ત છે. અન્ય કોઈ પણ મશીનની જે એક આવું મશીન પણ કાર્ય કરી શકે એવા વિચારને પણ એક યુનિવર્સલ (ટ્યુરિંગ) મશીનની તેની ધારણામાં નવીનતાથી ઉતાર્યો હતો.  અથવા બીજા શબ્દોમાં, કોઈની પણ ગણતરી કરવાની ક્ષમતા સાબિત થાય છે તે ગણતરી કરે છે, તેનો અડસટ્ટો લગાવાય છે.  ટ્યુરિંગ મશીનો આ દિવસોમાં ગણતરી કરવાના સિદ્ધાંતમાં અભ્યાસ માટે કેન્દ્રિય ભાગ છે, સ્ટીફન વોલ્ફ્રામ દ્વારા 2 રાજ્ય 3 ચિહ્નો ટ્યુરિંગ મશીન શોધ એક સૌથી સરળ ઉદાહરણબને છે.&lt;ref&gt;[http://www.wired.com/wiredscience/2007/10/college-kid-pro/ કોલેજ કીડ પ્રૂવ ધેટ વોલ્ફ્રામસ ટ્યુરિંગ મશિન યુનિવર્સલ કમ્પ્યૂટરોમાંનું સૌથી સરળ છે] વાયર્ડ 24 ઓક્ટોબર 2007&lt;/ref&gt; પેપરવ્યાખ્યાયિત સંખ્યાઓની કલ્પના પણ રજૂ કરે છે. 

સપ્ટેમ્બર 1936થી જુલાઈ 1938 સુધી તેમણે ઍલોન્ઝો ચર્ચ હેઠળ અભ્યાસ કરવા માટે ઇન્સ્ટિટયૂટ ફોર એડવાન્સડ સ્ટડી, પ્રીન્સેટન, ન્યુ જર્સી ખાતે તેમનો મોટા ભાગનો સમય પસાર કર્યો.   સાથો સાથ પોતાના માત્ર ગાણિતને લગતા કામમાં તેમણે સાંકેતિક લિપિનો અભ્યાસ કર્યો અને એક વિદ્યુત યાંત્રિક દ્વિગુણ ગુણકના ચોથા તબક્કામાંથી ત્રણનું નિર્માણ પણ કર્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=138}}&lt;/ref&gt; જૂન 1938માં તેમણે પ્રીન્સેટનમાંથી તેમની Ph.D.ની ડીગ્રી મેળવીઃ તેમનો મહાનિબંધ સાપેક્ષ ગણતરીની કલ્પનાને રજૂ કરતો હતો, જ્યાં ટ્યુરિંગ મશીનો કહેવાતી ભાવિ આગાહી સાથે દલીલ કરે છે, સમસ્યાઓના અભ્યાસને મંજૂરી આપતાં, તે એક ટ્યુરિંગ મશીન દ્વારા ઉકેલી શકાતું નથી. કેમ્બ્રીજ ખાતે પાછા આવતાં, તેમણે લુડ્વીગ વિટ્ટુજેનસ્ટીન દ્વારા ગણિતની સ્થાપનાઅંગેના વ્યાખ્યામાં હાજરી આપી હતી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=152}}&lt;/ref&gt; શિષ્ટાચારના કડક પાલનથી ટ્યુરિંગના પ્રતિકાર સાથે બે વ્યક્તિઓએ દલીલ કરી અને અસહમતિ દાખવી અને વિટ્ટજેનસ્ટીનની દલીલ એ હતી કે ગણિતશાસ્ત્રી કશા પણ તદ્દન સત્યો શોધી કાઢતા નથી પણ તેના બદલે તેઓ તેનું નવનિર્માણ કરે છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|pp=153–154}}&lt;/ref&gt; તેમણે અંશકાલીન સમય માટે ગવર્મેન્ટ કોડ અને સિફર સ્કૂલ (GCCS) સાથે કામ પણ કર્યું. 

== સંકેતલિપિ વિશ્લેષણ ==
[[ચિત્ર:Turing flat.jpg|thumb|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે તબેલામાં બે કોટેજો.જ્યારે તેઓ હટ 8માં ગયા ત્યારે તેમણે અહીં 1939થી ૧૯૪૦ સુધી કામ કર્યું. ]]
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જર્મન સંકેતોને તોડવામાંના પ્રયત્નોમાં એક મુખ્ય સહભાગી હતા. યુદ્ધ પહેલાં સીફર બ્યુરોમાંથી પોલેન્ડમાં મેરિન રેજેવ્સ્કી,જેર્ઝી રોઝીસ્કીઅને હેન્રીક ઝીગાલ્સ્કી દ્વારા સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના કામની શરૂઆત પર, તેમણેઈનીગ્મા મશીન અને લોરેન્ઝ એસઝેડ 40/42 (એક ટેલીપ્રિન્ટર(ટેલીટાઈપ) બ્રિટિશ દ્વારા ''ટ્યુની''  કોડવાળું નામ ધરાવનાર સાંકેતિક જોડાણ) એ બંનેને તોડવા માટે ઊંડા જ્ઞાન દ્વારા ફાળો આપ્યો હતો, અને થોડા સમય માટે, જર્મન નૌકાદળના સિગ્નલો વાંચવા માટે જવાબદાર વિભાગ હટ 8ના મુખ્ય વ્યક્તિ હતા. 

સપ્ટેમ્બર 1938થી ટ્યુરિંગ કોડ તોડતી બ્રિટિશ સંસ્થા ગવર્મેન્ટ કોડ અને સાઈફર સ્કૂલ(GCCS), સાથે ખંડ-સમય  માટે (અનુમાન અનુસાર બ્રિટિશ ફોરેન ઓફિસમાટે)  કામ કર્યું હતું. તેમણે જર્મન ઈનીગ્મા મશીનની સમસ્યા પર કામ કર્યું અને GCCSના સિનિયર કોડબ્રેકર ડીલ્લી ક્નોક્ષસાથે મળીને કામ કર્યું.&lt;ref&gt;જેક કોપલેન્ડ, &quot;કોલોસ્સસ અને કમ્પ્યૂટરની ઉંમરનું ચિત્ર, પાના નં 352 ''એક્શન ધી ડે'' , 2001&lt;/ref&gt; 4 સપ્ટેમ્બર 1939એ જર્મની પર યુકે(UK)એ યુદ્ધનું એલાન કર્યું, ત્યારે ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, જીસીસીએસના યુદ્ધ સમયના સ્ટેશન પર હાજર થયા હતા.&lt;ref name=&quot;Copeland2006p378&quot;&gt;કોપલેન્ડ, 2006 પાન નં. 378&lt;/ref&gt; 1945માં, ટ્યુરિંગને તેમની યુદ્ધ સમયની સેવાઓ બદલ ઓબીઈ દ્વારા સન્માન આપવામાં આવ્યું, પણ તેમનું કાર્ય ઘણાં વર્ષો સુધી ખાનગી રહ્યું. ટ્યુરિંગ પાસે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કંઈક પ્રતિષ્ઠિત વિચિત્રતા હતી. જેક ગુડ, સંકેતલિપિના વિશ્લેષક, જેમણે તેમની સાથે કામ કર્યું હતું, તેમણે ટ્યુરિંગ વિશે રોનાલ્ડ લેવિને ટાંકીને કહ્યું: &lt;blockquote&gt; દરેક વર્ષે જૂનના પ્રથમ અઠવાડિયામાં તેને હે ફિવર (પરાગને લીધે થતી ઉધરસ અને ક્યારેક દમનો વિકાર)નો ખરાબ હુમલો લાગુ પડતો હતો, અને તેઓ પરાગરજને દૂર રાખવા માટે ઓફિસમાં પહેરવાનો સર્વિસ ગેસ માસ્ક સાયકલ ચલાવતી વખતે પહેરી લેતા.  તેમની સાયકલમાં ખરાબી હતીઃ ચેન નિયમિત અંતરાલે ઉતરી જતી. તેને સમી કરાવવાને બદલે તેઓ ગોળ ફરતાં પેડલની ગણતરી કરતાં અને ચેન સરખી કરવાના સમયે સાયકલ પરથી ઉતરી હાથ દ્વારા ચેનને સરખી કરતા.  તેમની અન્ય વિચિત્રતા એ હતી કે તેઓ તેમના મગ (પ્યાલા)ને ચોરી થતો અટકાવવા માટે રેડિયેટરની પાઈપ સાથે બાંધી દેતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Lewin|1978|p=57}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
બ્લેત્ચલેય ખાતે કામ કરતી વખતે, ટ્યુરિંગ, એક પ્રતિભાસંપન્ન લાંબુ અંતર દોડનારા હતા, પ્રસંગોપાત્ત જ્યારે તેમની જરૂરિયાતત ઉચ્ચ-સ્તરી બેઠકો માટે પડતી ત્યારે તેઓ {{convert|40|mi}} થી [[લંડન]] સુધી દોડતા.&lt;ref&gt;''બોડીગાર્ડ ઓફ લીઝ'' , એન્થોની કેવ બ્રાઉન દ્વારા, 1975.&lt;/ref&gt;

=== ટ્યુરિંગ- વેલ્ચમેન બોમ્બી ===
બ્લેત્ચલેય પાર્કમાં આવ્યાં પછી થોડા અઠવાડિયામાં,&lt;ref name=&quot;Copeland2006p378&quot;/&gt; ટ્યુરિંગ ચોક્કસ પ્રકારના ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલ મશીન વિશે જણાવ્યું, જે ઈનીગ્માને તોડવા માટે બોમ્બા કરતાં વધુ ઝડપી મદદ કરી શકે છે, 1938 પછી મૂળ પોલીશ-ડિઝાઈન બોમ્બામાં સુધારાવધારા થયા બાદ તેનું નામ બોમ્બી થયું. ગણિતશાસ્ત્રી ગોર્ડોન વેલ્ચમેન દ્વારા વધુ તીવ્ર બનાવવાના સૂચન સાથે બોમ્બી એક પ્રાથમિક સાધનોમાંનું એક બન્યું અને ઈનીગ્મા પર પ્રહાર કરવા-સંદેશાઓના વિનિમયમાં રક્ષણ મેળવવાના  ઉપયોગમાં યંત્ર પાસે કામ લેવામાં મુખ્ય બન્યું. 

[[ચિત્ર:Bombe-rebuild.jpg|thumbnail|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે બોમ્બીની એક સંપૂર્ણ અને કાર્યશીલ પ્રતિકૃતિ]]

જેક ગુડનો મત: &lt;blockquote&gt;મારા ''મતે''  ટ્યુરિંગનો અત્યંત મહત્તવનો ફાળો બોમ્બી, સંકેતલિપિનું વિશ્લેષણ કરતાં મશીનની ડિઝાઈન કરવામાં હતો. તેમની પાસે એવો વિચાર હતો કે જેનો તમે ઉપયોગ કરી શકો, પરિણામ રૂપે, તર્ક શાસ્ત્રનો એક પ્રમેયમાં વાહિયાતની બદલે બિનતાલીમી કાન લાગે છે, તેનાથી વિરોધાભાસી તમે ''દરેક વસ્તુનું''  અનુમાન લગાવી શકો છો.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt1155383/episodes &quot;ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા&quot;], UKTV ઔતિહાસિક ચેનલની દસ્તાવેજી શ્રેણીઓનો ચોથો ભાગ [http://www.imdb.com/title/tt1157073/ &quot;હિરોઝ ઓફ વર્લ્ડ વોર 2&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

બોમ્બી ઈનીગ્મા સંદેશા (એટલે કે રોટરનો ક્રમ, રોટરની ગોઠવણી, વગેરે)માટે શક્ય એટલી સાચી ગોઠવણોના ઉપયોગ માટે શોધ કરતું હતું, અને યોગ્ય'' ભાષાંતરઃ''  સંભાવ્ય વાક્યનો એક ટુકડાનો ઉપયોગ કરતું. રોટરો(જેને 10&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; દરજ્જાનો ઓર્ડર અથવા યુ બોટ ચાર-રોટર માટે 10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;થી ભિન્ન હોય છે)&lt;ref&gt;&quot;ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા&quot;માં પ્રોફેસર જેક ગુડ, 2003: &quot;જો મારી યાદદાસ્ત સાચી છે&quot;, તેમની ચેતવણી સાથે &lt;/ref&gt;ના દરેક શક્ય ગોઠવણીઓ માટે બોમ્બી ભાષાંતરના આધાર પર તાર્કીક અનુમાનોની સાંકળની ભજવણી કરી, ઈલેક્ટ્રીક રીતે તેનું અમલીકરણ કરતું. જ્યારે વિરોધાભાસ ઉદ્ભવે ત્યારે બોમ્બીને શોધી કાઢવામાં આવે છે, અને તે ગોઠવણીને કાઢી નાખવામાં આવે છે અને પછી બીજા પર આગળ વધવામાં આવે છે. મોટાભાગની શક્ય ગોઠવણીઓ વિરોધાભાસો સર્જે છે અને તેને નાશ કરવામાં આવે છે, માત્ર ખૂબ ઓછા ઊંડાણપૂર્વક સંશોધન કરવા માટે બાકી રહે છે. ટ્યુરિંગનું બોમ્બી 18 માર્ચ 1940માં પ્રથમ વખત ઈન્સ્ટોલ થયું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=191}}&lt;/ref&gt; યુદ્ધ પૂર્ણ થતાં પહેલાં 200 થી પણ વધારે બોમ્બીઓ કાર્યાન્વિત કરવામાં આવ્યાં હતાં.&lt;ref name=&quot;codebreaker&quot;&gt;{{Cite web|title=Alan Turing, Codebreaker and Computer Pioneer |last=Copeland |first=Jack |coauthors=Diane Proudfoot |month=May | year=2004 |url=http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/codebreaker.html |access-date=27 July 2007}}&lt;/ref&gt;

=== હટ  8 and નોકાદળનું ઈનીગ્મા ===
[[ચિત્ર:AlanTuring-Bletchley.jpg|thumbnail|સ્ટેફન કેટ્ટલ દ્વારા બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગનું પૂતળું, અમેરિકાના પરોપકારી સીડની ઈ ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપાયેલું કાર્ય.&lt;ref&gt;[58]&lt;/ref&gt;]]
ટ્યુરિંગે જર્મન નોકા દળના ઈનીગ્માની ખાસ મુશ્કેલ સમસ્યાને ઉકેલવાનું નક્કી કર્યું &quot;કારણ કે તેના માટે કોઈ અન્ય કંઈ પણ કરી રહ્યા નથી અને હું મારી જાતે તે કરી શકું છું&quot;.&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;&gt;{{Harvnb|Mahon|1945|p=14}}&lt;/ref&gt; ડિસેમ્બર 1939માં, ટ્યુરિંગે નોકાદળની સૂચના આપતાં તંત્રના જરૂરી ભાગનો ઉકેલી આપ્યો, જે અન્ય સેવાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતાં સૂચકોના તંત્ર કરતાં વધુ જટિલ હતો.&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=184–186}}&lt;/ref&gt; જે રાત્રિએ તેમણે નોકાદળના સૂચક તંત્રનો ઉકેલ લાવ્યા તે જ રાત્રિએ તેમને ''બન્બુરીસ્મુસ'' નો વિચાર આવ્યો, આ એક પરિણામરૂપ આંકડાકીય પદ્ધતિ, જે નૌકાદળના ઈનીગ્માને તોડવામાં મદદરૂપ બનવા માટે હતી. (જેને અબ્રાહમ વાલ્ડેપાછળથી સિક્વેન્શ્યલ એનાલિસીસ) &quot;જોકે હું ચોક્કસ ન હતો કે વાસ્તવમાં તે કામ કરી જશે, અને જ્યાં સુધી વાસ્તવમાં કેટલાંક દિવસો સુધી ઈનીગ્માને તોડ્યા ત્યાં સુધી હું ચોક્કસ ન હતો.&quot;&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;/&gt; આ માટે તેમણે પુરાવાઓનું વજન માપવાની શોધ કરી, જેને તેઓ''બન'' કહેતા હતા.  બાનબુરીસ્મઅસ ઈનીગ્મા રોટોરસના કેટલાક આદેશોને ધ્યાન બહાર મૂકી શકતાં, પરિણામરૂપે બોમ્બી પરનો પરીક્ષણ ગોઠવણીનો જરૂરી સમય ઓછો થઈ ગયો. 

1941માં, ટ્યુરિંગે હટ 8ના સહકાર્યકર જોઅન ક્લાર્કે, એક સાથી ગણિતશાસ્ત્રી સમક્ષ લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, પણ તેઓના વિવાહ ખૂબ જ ઓછા સમય માટે રહ્યો.  પોતાની સમલૈગિકતા અંગે તેમની વાગ્દત્તાને જણાવ્યાં બાદ, નવાઈ પમાડે તેવી વાત બહાર આવવાથી તેણી અસ્વસ્થ હતી, તેથી ટ્યુરિંગે નક્કી કર્યું કે લગ્ન સાથે આગળ નહીં વધી શકે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=176–178}}&lt;/ref&gt;

જૂલાઈ 1942માં, જર્મનીના નવા જેહૈમસ્ચ્રૈબર મશિન (''ખાનગી લેખક'' ) દ્વારા લોરેન્ઝ સીફર વિરૂદ્ધ તૈયાર કરવામાં આવેલાં સંદેશાઓના&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=380}}&lt;/ref&gt; ઉપયોગ માટે ટ્યુરિંગે ''ટ્યુરિંગ્રેરી''  (અથવા મજાકમાં ''ટ્યુરિંગીસમસ'' )નામની પદ્ધતિની યોજના બનાવી.  જેનું બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કોડનું નામ ''ટ્યુની'' હતું.  તેમણે મેક્સ ન્યુમેનના માર્ગદર્શન હેઠળ ટોમ્મી ફ્લાવરસ સાથે ટ્યુની ટીમની પણ શરૂઆત કરી, જે કોલોસ્સઅસ કમ્પ્યૂટર, દુનિયાનું સૌ પ્રથમ ડિઝીટલ ઈલેક્ટ્રોનિક કમ્પ્યૂટરના નિર્માણમાં પડ્યાં હતાં, જે સરળ એવું પહેલાનું મશીન(હીથ રોબિન્સન)ના બદલે મૂકવાનું હતું અને તેની અત્યંત ઝડપી કામ કરવાની ગતિ  દરરોજ બદલાતી સાઈફરની ઉપયોગીતાને લાગુ કરવા માટેની ડિક્રિપ્શન તકનીકના ભૌતિક-બળને મંજૂરી આપતું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=72}}&lt;/ref&gt; એક સતત ખોટી ધારણા એ છે કે ટ્યુરિંગ કોલોસ્સઅસના ડિઝાઈનમાં એક મુખ્ય વ્યક્તિ હતી, પણ તે કિસ્સો એવો ન હતો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|pp=382,383}}&lt;/ref&gt;

ટ્યુરિંગએ નવેમ્બર 1942માં સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાનો પ્રવાસ કર્યો અને નોકાદળના ઈનીગ્મા પર સંકેતલિપિ વિશ્લેષક તરીકે અને વોશીંગ્ટનમાં બોમ્બીના નિર્માણમાં યુએસ નૌકાદળ સાથે કામ કર્યું, અને સલામત ભાષા ઉપકરણના વિકાસ સાથે બેલ લેબ્સખાતે સહાયક ભૂમિકા ભજવી.  તેઓ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે માર્ચ 1943માં પાછા આવ્યા.  તેમની ગેરહાજરી દરમિયાન, હ્યુગ એલેક્ઝેન્ડરેઅધિકૃત રીતે હટ 8ના પ્રમુખ તરીકેનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું હતું, જોકે એલેક્ઝાન્ડર થોડા સમય માટે ''ડે ફાક્ટો'' ના પ્રમુખ તરીકે હતા- ટ્યુરિંગને રોજ-બ-રોજની ભાગાદોડી વાળા વિભાગમાં થોડો રસ હતો.  ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના એક સામાન્ય સલાહકાર બન્યા.  

એલેક્ઝાન્ડરે તેમના યોગદાન અંગે આ પ્રમાણે લખ્યું:  &lt;blockquote&gt;હટ 8ની સફળતામાં ટ્યુરિંગનું કામ સોથી મોટું પરિબળ હતું તે બાબતે કોઈના મનમાં પ્રશ્ન ન થવો જોઈએ.  શરૂઆતના દિવસોમાં તે માત્ર સંકેતલિપિનો વિશ્લેષક હતો, જે ઉકેલવા લાયક સમસ્યાને વિચારતો અને તે માત્ર હટની અંદરના મુખ્ય સૈદ્ધાંતિક કામ માટે પ્રાથમિક પણ જવાબદાર ન હતો પણ તે વેલ્ચમેન સાથે દરેક મુદ્દાની રજૂઆત કરતો અને બોન્બીની શોધ માટે મુખ્ય શ્રેય માટે ઉત્સુક હતો.  તે હંમેશા કહેવું મુશ્કેલ છે કે દરેક વ્યક્તિ તદ્-ન અનિવાર્ય છે પણ જો હટ 8 માટે કોઈ અનિવાર્ય હતું તો તે ટ્યુરિંગ હતો.  જ્યારે અનુભવ અને રોજિંદું કાર્ય પાછળથી સહેલું લાગે છે ત્યારે શરૂઆતનું કામ હંમેશા ભૂલી જવાય છે અને હટ 8માંના ઘણાં એવું અનુભવે છે કે બહારની દુનિયાને ટ્યુરિંગના યોગદાનનું મહત્તવ ક્યારેય સંપૂર્ણ પણે સમજાઈ શકશે નહીં.&lt;ref&gt;{{ Harvnb | Alexander | circa 1945 }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

યુદ્ધના પછીના ભાગમાં તેઓ હાન્સ્લોપ પાર્ક ખાતે કામ કરવા ગયા, જ્યાં તેઓ એન્જિનીયર ડોનાલ્ડ બેયલેયની મદદથી ઈલેક્ટ્રોનિકસના જ્ઞાનમાં વધુ વિકાસ કર્યો.  તેઓએ સાથે એક પોર્ટેબલ સુરક્ષિત આવાજ સંચાર જેનું કોડનું નામ ''ડેલીલાહ'' હતું, તેનું ડિઝાઈન તૈયાર કરી અને નિર્માણ કર્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=270}}&lt;/ref&gt;  તેનો હેતુ લાંબા અંતરાલ માટે રેડિયો ટ્રાન્સમીશન સાથેના ઉપયોગ માટેની ક્ષમતાની ઉણપ અને કોઈ પણ કિસ્સામાં તેની વિવિધ ઉપયોગીતા માટેનો હતો, ડેલીલાહનું નિર્માણ યુદ્ધ દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવા માટે મોડુ પૂર્ણ થયું હતું. જોકે ટ્યુરિંગે અધિકારીઓને વિંસ્ટન ચર્ચિલનું ભાષણનું  રેકોર્ડીંગ એનક્રિપ્ટીંગ/ડિક્રિપ્ટીંગ દ્વારા નિર્દેશિત કર્યું હોવા છતાં, ડેલીલાહનો ઉપયોગ કરવા માટે સ્વીકારવામાં ન આવ્યું. ટ્યુરિંગે SIGSALY, એક સલામત અવાજ તંત્રના વિકાસ માટે બેલ લેબ્સ સાથે સલાહ પણ લીધી, જેનો ઉપયોગ યુદ્ધના પાછળના વર્ષોમાં થયો હતો.  

== શરૂઆતના કમ્પ્યૂટરો અને  ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ ==
તેઓ 1945થી 1947 સુધી ચર્ચ સ્ટ્રીટ, હેમ્પટન&lt;ref&gt;{{openplaque|1619}}&lt;/ref&gt; ખાતે રહેતા હતા અને નેશનલ ફિઝીક્સ લેબોરેટરીમાં હતા, જ્યાં તેઓ એસીઈ (ઓટોમેટીક કમ્પ્યૂટીંગ એન્જિન)ની ડિઝાઈન પર કામ કરતા હતા. તેમણે 19 ફેબ્રુઆરી 1946ના રોજ એક પેપરની રજૂઆત કરી, જે એક પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય તેવા કમ્પ્યૂટરની સૌ પ્રથમ વિગત આપતી ડિઝાઈન હતી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=108}}&lt;/ref&gt; જોકે એસીઈ એ શક્ય કરી શકાય એવી ડિઝાઈન હતી, તેમ છતાં યુદ્ધના સમયે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ગોપનીય વાતાવરણ હોવાથી પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં વિલંબ થયો અને તેમનો ભ્રમ દૂર થયો. 1947ના વર્ષમાં પાછળથી એક સેબિટીકલ વર્ષ (અભ્યાસ અને પ્રયાસ માટે અપાતી રજાઓ) માટે કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યા. જ્યારે તેઓ કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યાં ત્યારે પાયલોટ એસીઈ તેમની ગેરહાજરીમાં તૈયાર થઈ ગયો હતો. તેનો પ્રથમ પ્રોગ્રામ 10 મે 1950ના રોજ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો. 

1948માં તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે ગણિત વિભાગમાં રીડર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.  1949માં, તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે કમ્પ્યૂટીંગ લેબોરેટરીના ઉપ નિયામક બન્યા, અને સોથી પહેલાં પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટરોના એક માન્ચેસ્ટર માર્ક 1ના સોફ્ટવેર અંગે કામ કર્યું. આ સમય દરમિયાન તેમણે વધુ એબસ્ટ્રેક કામ ચાલુ રાખ્યું અને &quot;કમ્પ્યુટીંગ મશીનરી અને ઈન્ટલીજન્સ&quot;માં (માઈન્ડ, ઓક્ટોબર 1950), ટ્યુરિંગ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાની સમસ્યાને સંબોધતાં હતા, અને એક સૂચિત પ્રયોગ જે ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ તરીકે જાણીતું બન્યું, મશીન માટે સ્ટાન્ડર્ડ નિર્ધારિત કરવાનો પ્રયત્ન &quot;બુદ્ધિમત્તા&quot; કહેવાઈ.  વિચાર એ હતો કે જો કમ્પ્યૂટરમાં વિચારવામાં ઝીણવટથી તપાસ કરનારની કરામત મૂકી શકાય જે એક વ્યક્તિ સાથે વાર્તાલાપ કરતો હતો તો કમ્પ્યૂટરને &quot;વિચારવાનું&quot; કહી શકાય. પેપરમાં ટ્યુરિંગે સૂચવ્યું હતું કે વયસ્કના મનનું અનુકરણ કરે એવા પ્રોગ્રામને બનાવવા કરતાં એક સરળ પ્રોગ્રામ બનાવવો બાળકોના મનનું અનુકરણ કરે અને પછી શિક્ષણના એક કોર્ષ તરીકેનો ઉદ્દેશ્ય બનાવવો.  ટ્યુરિંગ પરીક્ષણથી વિરોધાભાસી સ્વરૂપ ઈન્ટરનેટ પર વ્યાપકપણ ઉપયોગમાં લેવાય છે- વપરાશકાર વ્યક્તિ છે કે કમ્પ્યૂટર એ નક્કી કરવા માટેનો હેતુપૂર્વકનું CAPTCHA (કેપ્ચા) પરીક્ષણ છે. 

1948માં, ટ્યુરિંગ તેમના પૂર્વ ઉપસ્નાતક સાથીકાર્યકર ડી.જી.ચેમ્પરનોવ્ની સાથે કામ કરતાં, કમ્પ્યૂટર માટે [[ચેસ]]નો પ્રોગ્રામ લખવાની શરૂઆત કરી, જે હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી.  1952માં, પ્રોગ્રામને અમલી બનાવવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં શક્તિશાળી એવા કમ્પ્યૂટરની ઉણપને કારણે, ટ્યુરિંગે રમત રમી જેમાં તેમણે કમ્પ્યૂટરનું અનુકરણ કર્યું, એક ચાલ રમવા માટે લગભગ અડધો કલાક લીધો.  રમતની નોંધ લેવાઈ હતી.&lt;ref&gt;[http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1356927 ઍલન ટ્યુરિંગ વિરુદ્ધ એલીક ગ્લેન્ની(1952) &quot;ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ&quot;] Chessgames.com&lt;/ref&gt; પ્રોગ્રામ ટ્યુરિંગના સહકાર્યકર એલીક ગ્લેન્નીના માટે ખોઈ દીધો છે, જો કે એવું કહેવામાં આવે છે કે પ્રોગ્રામે  ચેમ્પરનોવ્નીની પત્ની વિરુદ્ધ રમત જીતી લીધી હતી. તેમનું ટ્યુરિંગ પરીક્ષણએક મહત્ત્વપૂર્ણ અને ઉત્તેજક વિશેષતા ધરાવતું હતું અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સંદર્ભેની ચર્ચમાં છેલ્લું યોગદાન હતું, જે અડધી સદી કરતાં વધુ ચાલુ રહ્યું.&lt;ref&gt;સેજીન, એ.પી.., સીકેક્લી, આઈ., અને એકમેન, વી. (2000) ટ્યુરિંગનું પરીક્ષણ: 50 વર્ષો પછી. માઈન્ડસ એન્ડ મશીનસ, Vol. 10, પાનું&amp;nbsp;463–518.&lt;/ref&gt; તેમણે લુ વિઘટનની પદ્ધતિ પણ 1948માં શોધી હતી, જેનો વર્તમાન સમયમાં મેટ્રીક્સ સમીકરણના ઉકેલમાં ઉપયોગ થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm સ્પાઈસ 1 2 3 અને બીયોન્ડ][http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm ઈન્ટુસોફ્ટ ન્યુઝલેટર, ઓગસ્ટ 2003]&lt;/ref&gt; 

== પેટર્નનું બંધારણ અને ગાણિતીય જીવવિજ્ઞાન ==
ટ્યુરિંગે 1952થી તેમના 1954માં થયેલા મૃત્યુ સુધી ગાણિતીય [[જીવવિજ્ઞાન]] ખાસ કરીને મોર્ફોજીનેસીસ પર કામ કર્યું હતું.  તેમણે 1952માં પેટર્ન બંધારણની ટ્યરિંગની પૂર્વધારણા રજૂ કરતું હતું, ધી ''કેમિકલ બેઝીઝ ઓફ મોર્ફોજીનેસીસ''  વિષય પર એક પેપર પ્રકાશિત કર્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/releases/2006/11/061128093244.htm &quot;કંટ્રોલ મિકેનીઝમ ફોર બાયોલોડીકલ પેટર્ન ફોર્મેશન ડેકોડેડ&quot;] ''સાયન્સ ડેઈલી'' , 30 નવેમ્બર 2006&lt;/ref&gt; તેમના રસનો  કેન્દ્ર વિસ્તાર ફિબોનાકી ફિલ્લોટેક્સીઝ, ગ્રહ માળખામાં ફિબોનાકી આંકડાઓનું અસ્તિત્વ સમજવાનું હતું.  તેઓ રીએક્શન-ડીફ્યુઝન સમીકરણોનો ઉપયોગ કરતાં જે પેટર્ન બંધારણના ક્ષેત્રના મધ્યસ્થાને છે.  જ્યારે 1992માં ''કલેક્ટેડ વર્ક ઓફ એ.એમ.ટ્યુરિંગ''  પ્રકાશિત થયું ત્યાં સુધી પછીના પેપરો અપ્રકાશિત રહ્યાં.  આ ક્ષેત્રમાં તેમનું યોગદાન આધારભૂત ભાગ ગણવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html ટ્યુરિંગઝ લાસ્ટ, લોસ્ટ વર્ક ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030823032620/http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html |date=2003-08-23 }} સ્વીનટનસ&lt;/ref&gt;

== અનુચિતતા માટે ગુનેગાર ઠરવું ==
જાન્યુઆરી 1952માં, ટ્યુરિંગ માન્ચેસ્ટરમાં સિનેમાની બહાર આર્નોલ્ડ મૂર્રેને મળ્યાં હતાં.  એક બપોરના ભોજના પછી ટ્યુરિંગે મૂર્રેને તેમના ઘરે સપ્તાહાંત પસાર કરવા માટે આમંત્રણ આપ્યું, મૂર્રેએ આમંત્રણ સ્વીકાર્યુ હોવા છતાં ટ્યુરિંગના ઘરે દેખાયા નહીં.  આ જોડી માન્ચેસ્ટરમાં પછીના સોમવારે ફરીવખત મળી, ત્યારે મૂર્રેએ ટ્યુરિંગને તેમના ઘરે આવવાનું નિમંત્રણ સ્વીકાર્યું. થોડા અઠવાડિયા પછી મૂર્રેએ ટ્યુરિંગના ઘરની ફરી વખત મુલાકાત લીધી અને તે દેખીતું હતું કે રાત પણ ત્યાંજ વીતાવી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=266}}&lt;/ref&gt;તેમના ઘરમાં મળતિયાઓને તોડફોડમાં મૂર્રેએ મદદ કર્યાં બાદ, ટ્યુરિંગે પોલીસમાં ગુનો નોંધાવ્યો.  તપાસ દરમિયાન, ટ્યુરિંગે મૂર્રે સાથેના જાતીય સંબંધ સ્વીકાર્યો.  તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સમલૈગિંક કૃત્યો ગેરકાનૂની હતાં&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=458}}&lt;/ref&gt; અને તેથી ક્રિમીનલ લો અમેન્ડન્ટ એક્ટ 1885ના સેકશન 11 હેઠળ અનુચિતતા બદલ તે બંને પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો, 15 વર્ષથી વધુ વર્ષ પહેલાં ઓસ્કાર વાઈલ્ડ માટે આ જ ગુના હેઠળ આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;LeavittP268&quot;&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=268}}&lt;/ref&gt; 

ટ્યુરિંગને કેદમાં પૂરાવું અથવા પોતાની કામવાસનાને ઓછી કરવા માટે હોર્મોનની સારવાર સ્વીકારવી એ બે વિકલ્પ આપવામાં આવ્યા હતા. તેમણે ઈસ્ટ્રોજન હોર્મોન ઈન્જેક્શન દ્વારા રાસાયણિક કૅસ્ટ્રેશન(ખસીકરણ)નો સ્વીકાર કર્યો.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a,2.html |title=ટ્યુરિંગ, ઍલન(1912–1954) |access-date=2011-03-21 |archive-date=2009-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901020647/http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a%2C2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગ ગુનેગાર ઠરતાં તેમની સુરક્ષા મંજૂરીને દૂર કરવામાં આવી અને GCHQ માટે તેમની સંકેતલિપિ વિશ્લેષક સલાહકાર તરીકેનું કામ ચાલુ રાખવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. તેમના બ્રિટિશ પાસપોર્ટ રદ કરી નાખવામાં આવ્યો, જો કે તેમનુ ગુનેગાર ઠરવા પછી યુનાઈટેડ સ્ટેટમાં તેનો પ્રવેશ નિષેધ કરવામાં આવ્યો.{{Citation needed|date=December 2010}} તે સમયે, સોવિએટ એજન્ટો દ્વારા સમલૈગિંકો અને જાસૂસોને ઝાંસામાં લેવાની ઉત્કૃત જીજ્ઞાસા લોકોમાં હતી,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=269}}&lt;/ref&gt; કારણ કે તાજેતરમાં કેમ્બ્રીજ પાંચના પ્રથમ બે સભ્યો ગાય બુર્ગીસ્સ અને ડોનાલ્ડ મેક્લીન KGBના બે તરફ એજન્ટ તરીકે બહાર આવ્યા હતા.  ટ્યુરિંગ પર જાસૂસ તરીકેનો ક્યારેય આરોપ લાગ્યો ન હતો, પણ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જેટલા પણ લોકોએ કામ કર્યું હતું, તેમને તેમની યુદ્ધ સમયની કામગીરી અંગે ચર્ચા કરતાં અટકાવવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=143}}&lt;/ref&gt;

== મૃત્યુ ==
8 જૂન 1954એ ટ્યુરિંગના સફાઈ કરનારને જણાયું કે તેમનું મૃત્યુ થયું છે. તેમનું મૃત્યુ આગળના દિવસે થયું હતું. પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટમાં જણાયું હતું કે તેમના મૃત્યુનું કારણ સાઈનાઈડનું ઝેર હતું.   જ્યારે એવું જાણવા મળ્યું કે અડધું ખવાયેલું સફરજન તેમની પથારીની બાજુમાં પડ્યું હતું,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=488}}&lt;/ref&gt; અને તેમ છતાં તે સફરજનનો સાઈનાઈડ પરીક્ષણ કરવામાં ન આવ્યું, સફરજનનો ઉપયોગ કરીને તેમને ઘાતક માત્રા સાઈનાઈડ આપવામાં આવ્યું હોઈ શકે એવું અનુમાન કરવામાં આવે છે.   એક કાયદાકીય તપાસે એ નક્કી કર્યું હતું કે તેમણે આત્મહત્યા કરી હતી અને તેમને 12 જૂન 1954ના રોજ સ્મશાનમાં અગ્નિદાહ આપવામાં આવ્યો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=529}}&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગની માતાએ ઘણી તર્ક પૂર્ણ દલીલો કરી કે લેબોરેટરીનાં રસાયણોની લાપરવાહી ભર્યા સંગ્રહના કારણે સાઈનાઈડ ગળી જવું તે આકસ્મિક હતું. પોતાની માતાને કંઈક સત્યાભાસી અસ્વીકાર લાગે, તે માટે ટ્યુરિંગે જાણી જોઈને પોતાની જાતને સંદિગ્ધ રીતે નાખી હોય તેમ બની શકે એવું તેમના ચરિત્ર લેખક એન્ડ્રુવ હોજેસએ સૂચવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|pp=488, 489}}&lt;/ref&gt;  કેટલાક અન્યોએ એવું સૂચવ્યું હતું કે ટ્યુરિંગ ફરીથી 1937ની ફિલ્મ ''સ્નો વ્હાઈટ'' માંથી પોતાની પસંદગીના પરીકથાના એક દ્રશ્યનું પુનઃઅભિનય કરી રહ્યો હોય તેમ બની શકે, &quot;જેમાં તેને ખાસ કરીને એક ચૂડેલ ઝેરી દારૂમાં પોતાનું સફરજન ડૂબાડે છે એ દૃશ્યમાં ખૂબ મજા આવતી હતી.&quot;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=140}}&lt;/ref&gt;

=== સમાધિલેખ ===
{{quote|
Hyperboloids of wondrous Light&lt;br /&gt;
Rolling for aye through Space and Time&lt;br /&gt;
Harbour those Waves which somehow Might&lt;br /&gt;
Play out God's holy pantomime
&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Turing |first=A. M. |title=Postcard to [[Robin Gandy]] |year=1954 |publisher=Turing Digital Archive, AMT/D/4 image 16, [http://www.turingarchive.org/ The Turing Digital Archive]}}&lt;/ref&gt;}}

== માન્યતા અને શ્રદ્ધાંજલિઓ ==
[[ચિત્ર:Turing Plaque.jpg|thumbnail|વિલ્મસ્લોવ, ચેશીર ખાતે ટ્યુરિંગના ઘર પર તકતીથી કરવામાં આવેલું ચિહ્ન ]]

ટ્યુરિંગના મૃત્યુ (અને તેમનું યુદ્ધ સમયનું કાર્ય હજી પણ ઓફિશ્યલ સીક્રેટસ એક્ટનો વિષય હતો) પછી થોડા સમયમાં રોયલ સોસાયટી દ્વારા એક જીવનચરિત્ર પ્રકાશિત થયું.{{quote|Three remarkable papers written just before the war, on three diverse mathematical subjects, show the quality of the work that might have been produced if he had settled down to work on some big problem at that critical time. For his work at the Foreign Office he was awarded the OBE.|{{Cite book|last=Newman |first=M. H. A. |title=Alan Mathison Turing |year=1955 |publisher=The Royal Society |isbn =|series=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, 1955, Volume 1}}}1966થી એસોશિયેશન ફોર કમ્પ્યૂટીંગ મશીનરીદ્વારા એવી વ્યક્તિને ટ્યુરિંગ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે, જેણે કમ્પ્યુટીંગ સમુદાયમાં ટેક્નીકલ યોગદાન આપ્યું હોય. તે કમ્પ્યૂટરની દુનિયામાં તેને [[નોબૅલ પારિતોષિક|નોબલ પ્રાઈઝ]]ને સમકક્ષ સર્વોચ્ચતમ સન્માન ગણવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|title=ACM'S Turing Award Prize Raised To $250,000|publisher=[[Association for Computing Machinery|ACM]] press release|date=27 July 2007|access-date=16 October 2008|author=Steven Geringer|archive-date=30 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;એલન ટ્યુરિંગ અંગેનો હુગ વ્હાઈટમોર દ્વારા ''બ્રેકીંગ ધી કોડ''  1986નું નાટક છે.  આ નાટકના શો લંડનના વેસ્ટ એન્ડમાં નવેમ્બર 1986થી અને બ્રોડવેમાં 15 નવેમ્બર 1987થી શરૂ થયા અને 10 એપ્રિલ 1988માં પૂર્ણ થયા.  1996માં બીબીસી ટેલીવિઝનનું પણ નિર્માણ થયું હતું.  દરેક કિસ્સાઓમાં ડેરેક જોકાબી ટ્યુરિંગનું પાત્ર ભજવતા.  ટોની એવોર્ડ માટે બ્રોડવે નિર્માણનું ત્રણ વખત નામ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો જેમાં નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા, નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતા અને નાટક માટે શ્રેષ્ઠ  માર્ગદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. અને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતાનો સમાવેશ થાય છે. 2008માં &quot;ડેન્જરસ નોલેજ&quot; નામની બીબીસી દસ્તાવેજીફિલ્મમાં તપાસ કરવામાં આવેલાં ચાર ગણીતશાસ્ત્રીઓમાંના એક ટ્યુરિંગ હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/features/dangerous-knowledge.shtml|title=Dangerous Knowledge|publisher=BBC Four|date=11 June 2008|access-date=25 September 2009}}&lt;/ref&gt;

23 જૂન 1998ના રોજ, ટ્યુરિંગના 86ના જન્મદિવસે, એન્ડ્રુ હોજેસ, તેમના જીવનચરિત્રકે, તેમના જન્મસ્થાન અને તેમના બાળપણનું ઘર વોર્રીંગટ્ન ક્રીસેન્ટ, લંડન અને પછીથી કોલોન્નેડ હોટલ ખાતે અધિકૃતપણે ઈંગ્લીશ હેરિટેજવાદળી તકતીનું અનાવરણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/bio/oration.html | title=Unveiling the official Blue Plaque on Alan Turing's Birthplace | access-date=26 September 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013143212/http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-date=13 ઑક્ટોબર 2007 | title=About this Plaque&amp;nbsp;– Alan Turing | access-date=25 September 2006 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
તેમના મૃત્યુની 50મી વર્ષગાંઠે, એક યાદગાર તકતીનું અનાવરણ તેમના પહેલાંના રહેઠાંણ હોલીમેડ,વિલ્મસ્લો, ચેરશીર ખાતે 7 જૂન 2004માં કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{openplaque|3276}}&lt;/ref&gt;

13 માર્ચ 2000ના રોજ, સેઈન્ટ વિન્સેટ અને ગ્રીનાડીન્સે દ્વારા 20મી સદીની શ્રેષ્ઠ સિદ્ધઓની ઉજવણી માટે ટિકિટો બહાર પાડવામાં આવી, જેમાંની એક શૂન્ય અને એક સંખ્યાના પુનરાવર્તિત પૂર્વભૂમિકા સાથે ટ્યુરિંગનું પોર્ટેટ મૂકવામાં આવ્યું છે અને તેની નીચે આ પ્રમાણેનું લખાણ લખવામાં આવ્યું છેઃ&quot;1937: ઍલન ટ્યુરિંગસ થીયરી ઓફ ડીજિટલ કમ્પ્યુટીંગ&quot;.28 ઓક્ટોબર 2004ના રોજ,જોહ્ન ડબલ્યુ મીલ્સ દ્વારા સર્જિક ઍલન ટ્યુરિંગનું કાંસ્ય આધારિત શિલ્પ ગીલ્ડફોર્ડમાં યુનિવર્સિટી ઓફ સૂર્રેય ખાતે અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું. જે ટ્યુરિંગના મૃત્યુના 50 વર્ષ સૂચવતું હતું- કેમ્પસમાં તેઓ તેમના પુસ્તકો લઈ જતાં રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે.&lt;ref name=&quot;univsurrey&quot;&gt;{{Cite web |url=http://portal.surrey.ac.uk/press/oct2004/281004a/ |title=The Earl of Wessex unveils statue of Alan Turing |access-date=10 February 2007 |archive-date=23 ઑક્ટોબર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023193441/http://portal.surrey.ac.uk/portal/page?_pageid=799%2C277813&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;2006માં, બોસ્ટન પ્રાઈડે તેમના માનદ્ ગ્રાન્ડ માર્શલનું નામ ટ્યુરિંગ આપ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;bostonpride&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |title=Honorary Grand Marshal |access-date=10 February 2007 |archive-date=1 જાન્યુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101213356/http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પ્રિન્સટન એલ્યુમની વિકલીનું નામ ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું, જે પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસમાં અત્યંત મહત્તવપૂર્ણ વિદ્યાર્થીઓમાં બીજા હતા, બીજા અન્ય રાષ્ટ્રપતિ જેમ્સ મેડિસન હતાં. 

બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગના જીવન આકાર 1.5 ટનની પ્રતિમાનું અનાવરણ 19 જૂન 2007ના રોજ કરવામાં આવ્યું. વેલ્શ સ્લેટના લગભગ અડધા મિલિયન ટુકડાઓથી તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, સ્ટેપ્હન કેટ્ટલ દ્વારા શિલ્પનું સર્જન કરવામાં આવ્યું હતું,  આ કામ સ્વર્ગસ્થ અમેરિકાના અબજોપતિ સિડની ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html બ્લેત્ચલેય પાર્ક અનવેઈલ્સ સ્ટેટ્યુ  કમેમરેટીંગ ઍલન ટ્યુરિંગ,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227171427/http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html |date=2012-02-27 }} , બ્લેત્ચલેય પાર્ક પ્રેસ રીલીઝ, 20 જૂન 2007&lt;/ref&gt;ટ્યુરિંગને માન્ચેસ્ટર શહેર, જેમાં તેઓ તેમની જીવનના અંત સુધી કામ કર્યાં રહ્યાં, ત્યાં તેમને વિવિધ રીતે માનસન્માન મળ્યું હતું.   1994માં A6010 રોડ (માન્ચેસ્ટર શહેરનો આંતરિક રિંગ રોડ) બનાવવામાં આવ્યો, જેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ વે રાખવામાં આવ્યું હતું.  આ રસ્તો આગળ જતાં વધારે પહોળા પુલમાં લઈ જતો હતો અને તેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ બ્રીજ રાખવામાં આવ્યું છે. 23 જૂન 2001માં માન્ચેસ્ટરશહેરમાં ટ્યુરિંગનું પુતળું અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું.  તે સેકવિલે પાર્કમાં, વિટવર્થ સ્ટીટની ઉપર યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટરઅને કેનલ સ્ટ્રીટ ગે વિલેજની વચ્ચે આવેલું છે. યાદગાર પૂતળું, &quot;ફાધર ઓફ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ&quot;ને વર્ણવતું ટ્યુરિંગનું પૂતળું બગીચામાં કેન્દ્ર સ્થાને એક બાંકડાની ઉપર બેઠું છે.  આ પૂતળાનું અનાવરણ ટ્યુરિંગના જન્મદિવસે થયું હતું. 

[[ચિત્ર:Sackville Park Turing plaque.jpg|left|thumbnail|200px|ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળાની તકતી ]]
ટ્યુરિંગને એક સફરજન પકડીને દર્શાવવામાં આવ્યાં છે. – એક શિષ્ટ પ્રતીક વર્જિત પ્રેમની રજૂઆત કરવામાં વપરાય છે,  સફરજન [[આઇઝેક ન્યુટન|આઈઝેક ન્યુટન]]ના ગુરુત્વાકર્ષણ બળના સિદ્ધાંતના વિચારને રજૂ કરે છે અને ટ્યુરિંગના પોતાના મૃત્યુનો અર્થ પણ સૂચવે છે. બાંકડા પર રાહતમાં બેઠેલાં કાંસામાં પૂતળા હેઠળ આ વાક્ય મૂકવામાં આવ્યું છે 'ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ 1912–1954', અને જો ઈનીગ્મા મશીન: 'IEKYF ROMSI ADXUO KVKZC GUBJ'નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો તેમનું જીવનસૂત્ર 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના સ્થાપક' એવું બનશે.  

પૂતળાના પગ પાસેનું એક તકતી કહે છે 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના પિતા, ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી, યુદ્ધ સમયના કોડ તોડનારા, પૂર્વાગ્રહના શિકાર બનેલા'.  બેર્ટ્રાન્ડ રસેલનું વાક્ય પણ આ પ્રમાણે કહે છે 'ગણિત, સાચી રીતે જોવાયેલું, સત્યના માત્ર સ્વામિ નહીં, પણ સર્વોચ્ચ સુંદરતાના સ્વામી- શિલ્પની જેમ ઠંડી અને તપસ્યાની સુંદરતા.'   શિલ્પકારે તેના જૂના એમસ્ટ્રાડ કમ્પ્યૂટરને દફનાવી દીધું, જે એક પહેલાંનું જાણીતું કમ્પ્યૂટર હતું, એક શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે તકતીની નીચે લખ્યું હતું, &quot; ધી ગોડ ફાધર ઓફ ઓલ મોર્ડન કમ્પ્યૂટર્સ&quot;.&lt;ref name=&quot;computerburied&quot;&gt;^ જુઓ{{Cite news | title = Computer buried in tribute to genius | publisher = Manchester Evening News| date = 15 June 2001 | url = http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/s/27/27595_computer_buried_in_tribute_to_genius.html | access-date = 23 June 2009 }}&lt;/ref&gt;

આધુનિક કમ્પ્યૂટરના સર્જનમાં ટ્યુરિંગની ભૂમિકા માટે 1999માં ''ટાઈમ સામાયિકે''  [[Time 100: The Most Important People of the Century|20 સદીના 100 અત્યંત મહત્ત્વના લોકો]]માંના એક તરીકે ટ્યુરિંગનું નામ મૂક્યું હતું, અને કહ્યું હતું: &quot;હકીકત એ છે કે દરેક વ્યક્તિ જે કીબોર્ડ થપાટ લગાવે છે, સ્પ્રેડશીટ અથવા વર્ડ પ્રોસેસીંગ પ્રોગ્રામ ચાલું કરે છે, તે ટ્યુરિંગ મશીનના મૂર્ત સ્વરૂપ પર કામ કરે છે.&quot;&lt;ref name=&quot;AFP&quot;&gt;{{Cite web |title=Alan Turing&amp;nbsp;– Time 100 People of the Century |url=http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |publisher=''[[Time Magazine]]'' |quote=The fact remains that everyone who taps at a keyboard, opening a spreadsheet or a word-processing program, is working on an incarnation of a Turing machine. |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226144919/http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2002માં,''બીબીસી'' એ વૈશ્વિક સ્તરે કરવામાં આવેલાં 100 શ્રેષ્ઠ બ્રિટીશરોના મતદાનમાં ટ્યુરિંગને 21મો ક્રમાંક મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 August 2002 | work = BBC News }}&lt;/ref&gt;

એપલ કમ્પ્યૂટરનો લોગો મોટા ભાગે ઍલન ટ્યુરિંગને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે આત્મહત્યાની તેમની પદ્ધતિને એક કટકાના સાથેના સંદર્ભમાં ખોટી રીતે લેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/media/logos-that-became-legends-icons-from-the-world-of-advertising-768077.html |title=Logos that became legends: Icons from the world of advertising|work= The Independent |publisher=www.independent.co.uk |access-date=14 September 2009 | location=London | date=4 January 2008}}&lt;/ref&gt; લોગોના રચયિતા&lt;ref&gt;{{Cite web | url = http://creativebits.org/interview/interview_rob_janoff_designer_apple_logo | title = Interview with Rob Janoff, designer of the Apple logo | publisher = creativebits| access-date = 14 September 2009 }}&lt;/ref&gt; અને કંપનીએ લોગોની ડિઝાઈનમાં ટ્યુરિંગને કોઈ પણ અંજલિ આપ્યાનો ઈન્કાર કર્યો છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=280}}&lt;/ref&gt; 2010માં, અભિનેતા/નાટ્યલેખક જેડ ઈસ્ટેબેનએ ટ્યુરિંગને સોલો સંગીત &quot;આઈકોન્સઃ ધી લેસ્બીયન ઍન્ડ ગે હિસ્ટરી ઓફ ધી વર્લ્ડ, ભાગ 4&quot; માં વર્ણવ્યાં છે.  

=== સરકારનું માફીનામું ===
ઓગસ્ટ 2009માં, જોહ્ન ગ્રેહામ-ક્યુમીનએ ઍલન ટ્યુરિંહની સામે સમલૈગિંક તરીકે કાયદેસરના પગલાં ભરવા બદલે બ્રિટિશ ગવર્મેન્ટને મરણોત્તર થયેલાં ઍલન ટ્યુરિંગની માફી માંગવાની એક અરજી દાખલ કરવાની શરૂઆત કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Thousands call for Turing apology |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm |publisher=BBC News |date=31&amp;nbsp;August 2009 |access-date=31 August 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | title = Petition seeks apology for Enigma code-breaker Turing | url = http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html | publisher = CNN | date = 01&amp;nbsp;September 2009 | access-date = 1 September 2009}}&lt;/ref&gt;  આ અરજીને ટેકો કરતી હજારો લોકોની સહી મળી.&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;/&gt;&lt;ref&gt;યુકેના નાગરિકો માટે જ અરજી ખુલી હતી. &lt;/ref&gt; વડાપ્રધાન ગોર્ડન બ્રાઉને આ અરજીને સ્વીકારી, 10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ માફી માંગતું વિધાન રજૂ કર્યું અને ટ્યુરિંગ સાથેના વર્તાવ અંગે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી.&lt;ref name=&quot;PM-apology&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;&gt;{{Cite web | title = Treatment of Alan Turing was &quot;appalling&quot; | url = http://www.number10.gov.uk/Page20571 | publisher = Prime Minister's Office | date = 10 September 2009 | access-date = 21 માર્ચ 2011 | archive-date = 12 સપ્ટેમ્બર 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090912142412/http://www.number10.gov.uk/Page20571 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
 
ઍલન ટ્યુરિંગ માટે ન્યાયની માંગણી માટે હજારો લોકો એકઠા થયા અને તેમની સાથે જે રીતે વર્તન કરવામાં આવ્યું હતું તે માટે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી. જ્યારે ટ્યુરિંગને તે સમયે કાયદા હેઠળ લાવવામાં આવ્યા હતા અને આપણે ઘડિયાળને પાછી ફેરવી શકતા નથી, તેમની સાથે કરવામાં આવેલો વ્યવહાર એકદમ અયોગ્ય હતો અને હું અને આપણે તેમની સાથે જે કંઈ થયું તે બદલ હૃદયના ઊંડાણ પૂર્વક માફી માંગવાની મળેલી તક બદલ હું ખુશ છું.... તેથી બ્રિટિશ સરકારના બદલે, અને ઍલનના કામને કારણે એ તમામ જેઓ મુક્તપણે રહે છે, તેમના વતી મને એ કહેતાં અત્યંત ગર્વ થાય છેઃ અમે માફી માંગીએ છીએ, તમે આના કરતાં ઘણી સારી લાયકાત ધરાવો છો.&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;/&gt;
&lt;/blockquote&gt;

=== યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા મળેલો આદર ===
[[ચિત્ર:Alan Turing Building 1.jpg|thumbnail|યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે ઍલન ટ્યુરિંગનું બિલ્ડીંગ]]
બ્રિટીશ સોસાયટી ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ મેથેમેટીક્સઅને બ્રિટિશ લોજીક કોલોક્વીયમ દ્વારા ટ્યુરિંગના જીવન અને સિદ્ધિઓની ગોઠવણી કરી પ્રસંગની ઉજવણી 5 જૂન 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી.   

*સુર્રેય યુનિવર્સિટીએ તેના મુખ્ય ચોકમાં ટ્યુરિંગનું પૂતળું મૂક્યું છે. 
*&quot;ટ્યુરિંગ ડેઈઝ&quot; તરીકે કહેવાતી ગણતરીની થીયરી પર ઈસ્તાનબુલ બીલ્જી યુનિવર્સિટીએ વાર્ષિક કોન્ફરન્સનું આયોજન થયું.&lt;ref name=&quot;bilgiuniv&quot;&gt;{{Cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | access-date = 10 February 2007 | archive-date = 1 ઑગસ્ટ 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
*ઓસ્ટ્રીન ખાતે ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીએ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ પ્રોગ્રામનું નામ ટ્યુરિંગ સ્કોલરસ રાખી આદર આપ્યો છે.&lt;ref name=&quot;texturingschol&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |access-date=16 August 2009 |archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*ઉતર ફ્રાન્સમાં આવેલી લીલી યુનિવર્સિટી ખાતે આવેલા કમ્પ્યૂટર સાયન્સ વિભાગ (LIFL&lt;ref name=&quot;lifl&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |access-date=3 December 2010 |archive-date=22 જુલાઈ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) ના એક પ્રયોગશાળાનું નામ ઍલન એમ. ટ્યુરિંગના સન્માનમાં ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું (કુર્ટ ગોડેલ પછી અન્ય પ્રયોગશાળાનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું).
*ચિલિની પોન્ટીફીકલ કેથોલિક યુનિવર્સિટી, પ્યુરટો રીકોની પોલીટેક્નીક યુનિવર્સિટી, [[કોલમ્બીયા|કોલંબિયા]] બોગોટામાં લોસ એન્ડેસ યુનિવર્સિટી, કિંગસ કોલેજ, વેલ્સમાં કેમ્બ્રીજઅને બેનગોર યુનીવર્સીટીના કમ્પ્યૂટર સાયન્સના વિભાગનું નામ ટ્યુરિંગ પાછળ રાખવામાં આવ્યું હતું. 
*યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર, ધી ઓપન યુનિવર્સિટી, ઓક્સફર્ડ બ્રુકસ યુનિવર્સિટી અને આર્હુસ યુનિવર્સિટી (ડેનમાર્ક, અર્હુસમાં) તમામના મકાનનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું છે. 
*સર્રેય રીસર્ચ પાર્કમાં ઍલન ટ્યુરિંગ રોડનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. 
*હોર્નબોસ્ટેલ મોલમાં આવેલી કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટીમાં ગ્રેનાઈટનો બાંકડો છે, જેની પર એ.એમ.ટ્યુરિંગ નામ કોતરાયેલું છે.
*તાજેતરમાં ઈકોલ ઈન્ટરનેશનલ ડેસ સાયન્સ ડુ ટ્રાઈટેમેન્ટ ડે ઈન્ફોર્મેશનના બનેલાં ત્રીજા બીલ્ડીંગનું નામ &quot;ટ્યુરિંગ&quot; રાખવામાં આવ્યું છે. 

== આ પણ જુઓ ==
{{Portal box|Biography|Logic|LGBT}}
*ટ્યુરિંગ ડીગ્રી
*ટ્યુરિંગ સ્વીચ 
*વણ ગોઠવેલું મશીન 
*ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ
*ગુડ-ટ્યુરિંગ પુનરાવર્તનની સંભાવનાઓ 
*ટુરિંહ મશીનના ઉદાહરણો 
*ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ 

== નોંધ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== સંદર્ભો ==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
* {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | url = https://archive.org/details/governmentmachin0000agar | publisher = MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }}
* {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}}
* {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | url = https://archive.org/details/controlrevolutio0000unse | publisher = Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }}
* {{Citation | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | origyear = 1864
 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher = Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 }}
* {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | url = https://archive.org/details/electricuniverse0000boda_a1q6 | year = 2005 |publisher = Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }}
* {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | url = https://archive.org/details/isbn_9780465029907 | publisher = Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }}
* {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher = MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}}
* {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | url = https://archive.org/details/visiblehandmanag00chan | publisher = Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }}
* {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal = [[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.) | authorlink = B. Jack Copeland | title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }}
* {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland
| title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher = MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }}
* {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher = Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf  | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher = Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }}
* {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | url = https://archive.org/details/manwhoknewtoomuc0000leav | publisher = Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | url = https://archive.org/details/madmandreamsoftu0000levi_y7k7 | publisher = Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }}
* {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | url = https://archive.org/details/ultragoestowarse0000lewi | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher = Hutchinson &amp; Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }}
* {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | url = https://archive.org/details/infoculturesmith00luba | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}}
* {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher = UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | access-date = 10 December 2009 | ref = harv }}
*{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}}
*પેટઝોલ્ડ, ચાર્લેસ (2008). &quot;ધી એનોટાટેડ ટ્યુરિંગ: અ ગાઈડેડ ટુર થ્રુ ઍલન ટ્યુરિંગસ હિસ્ટોરીક પેપર ઓન કમ્યુટેબીલીટી એન્ડ ધી ટ્યુરિંગ મશીન&quot;. ઈન્ડિયાનાપોલીસ: વિલેય પબ્લીશીંગ. આઈએસબીએન 978-0-470-22905-7
*સ્મીથ, રોજર (1997). ''ફોન્ટાના હિસ્ટ્રી ઓફ ધી હ્યુમન સાયન્સીસ'' . લંડન: ફોન્ટાના.
*વૈઝેનબૌમ, જોસેફ (1976). ''કમ્પ્યૂટર પાવર એન્ડ હ્યુમન રીઝન'' . લંડન: ડબ્લ્યુ.એચ. ફ્રીમેન. આઈએસબીએન 0-7167-167-0463-3
* {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher = W Heffer | year = 1959 }} ટ્યુરિંગની માતા, જેણે ગ્લોરિફાઈંગ હીઝ લાઈફ નામની ૧૫૭ પાનાનું જીવનચરિત્ર લખી, ઘણાં વર્ષો સુધી તેને જીવિત રાખ્યો. તે 1959માં પ્રકાશિત થઈ હતી, અને તેથી તેનું યુદ્ધનું કાર્ય આવરી ન લઈ શકાયું.  ભાગ્યેજ ૩૦૦ પ્રતો વેચાઈ હતી (સારા ટ્યુરિંગ થી લીન ન્યમેન, 1967, સેન્ટ જ્હોન કોલેજ, કેમ્બ્રીજની લાઈબ્રેરી). પ્રસ્તાવનાના ૬ પૃષ્ઠો લીન ઈરવીન દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા, સંભારણાંઓ અને તેના વારંવાર બોલાયેલાં વાક્યોનો સમાવેશ થયો છે. 
* {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher = S. French  | year = 1988 }} આ 1986 હ્યુગ વ્હાઈટમોર પ્લે ટ્યુરિંગના જીવન અને મૃત્યુની વાર્તા કહે છે.  મૂળ વેસ્ટ એન્ડ અને બ્રોડવેમાં ડેરેક જાકોબીએ ટ્યુરિંગનો અભિનય કર્યો હતો અને તેણે 1997માં નાટક આધારિત ટેલિવિઝન ફિલ્મમાં અભિનયનું પુનસર્જન કર્યું હતું, જે સંયુક્તપણે બીબીસી અને ડબલ્યુજીબીએચ, બોસ્ટન દ્વારા બનાવાઈ હતી.  નાટકનું પ્રકાશન અંબર લેન પ્રેસ, ઓક્સફર્ડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. - એએસઆઈએન: B000B7TM0Q
*વિલિયમસ, મિશેલ આર. (1985) ''એ હિસ્ટ્રી ઓફ ક્મ્યુટીંગ ટેક્નોલોજી'' , ઈન્ગલેવુડ ક્લીફ્ફસ, ન્યુ જર્સી: પ્રેન્ટીસ-હોલ, આઈએસબીએન 0-8186-7739-2
*{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }}
{{Refend}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{External links|date=August 2010}}
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Alan Turing}}
*[http://www.turing.org.uk/ ઍલન ટ્યુરિંગ] એક [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html ટૂંકી જીવનકથા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} સાથે એન્ડ્રુ હોજેસ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી સાઈટ 
*[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&amp;nbsp;– જેક કોપલેન્ડ દ્વારા ][http://www.alanturing.net/ ટ્યુરિંગ એચીવ ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ કમ્પ્યુટીંગ]
*[http://www.turingarchive.org/ ધી ટ્યુરિંગ એચીવ]{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&amp;nbsp;– કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બીજ આર્ચીવ દ્વારા કેટલાંક અપ્રકાશિત દસ્તાવેજોની સ્કેન કરેલી પ્રતો 
*{{MathGenealogy|id=8014}}
*[http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 ઍલન ટ્યુરિંગ- ટુવર્ડઝ એ ડીઝીટલ માઈન્ડઃ ભાગ 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |date=2007-08-03 }} સીસ્ટમ ટુલબોક્સ, 11 ડિસેમ્બર 2001
*[http://plato.stanford.edu/entries/turing/ ઍલન ટ્યુરિંગ] ફિલોસોફીનું સ્ટેનફઓર્ટ એનસાઈક્રોપીડિયા. 3 જૂન ૨૦૦૨.
*[http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} ''સમય'' 100
* [http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer
* [http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html ''ધી માઈન્ડ એન્ડ ધી કમ્પ્યુટીંગ મશીન'' ] ''ધી રુથફોર્ડ જર્નલ'' - એક 1949 ઍલન ટ્યુરિંગ અને અન્યો પર ચર્ચા
* [http://www.turingcentenary.eu/ ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }}
* [http://cs.swan.ac.uk/cie12/ CiE 2012: ટ્યુરિંગ સેન્ટીનરિ કોન્ફેરન્સ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }}
* [http://www.visualturing.org/ વિઝ્યુઅલ ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html ટ્યુરિંગ મશીન કેલક્યુલેટરસ] વોલ્ફ્રામઆલ્ફા

=== પેપર્સ ===
* [http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper ટ્યુરિંગના પેપરો, અહેવાલો અને વ્યાખ્યાનો ઉપરાંત અનુવાદિત આવૃત્તિઓ અને સંગ્રહોની વિસ્તૃત યાદી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} BibNetWiki
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 ડોનાલ્ડ ડબલ્યુ. ડેવિસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મિન્નેસોટા; યુ.કે. ખાતે ક્મપ્યુટર પ્રોજેક્ટોને વર્ણવતાં ડેવિઝ નેશનલ ફિઝિક્સ લેબોરેટરી, 1947થી ટ્યુરિંગના ડિઝાઈનીંગ કામની સાથે બે એસીઈ કમ્પ્યૂટરોના વિકાસ સુધી 
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 નિકોલસ સી. મેટ્રોપોલીસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મીન્નેસોટી. લોસ ઍલામોસ નેશનલ લેબોરેટરી ખાતે, કમ્પ્યૂટર સેવાઓ માટેના પ્રથમ નિયામક મેટ્રોપોલીસ હતાં- ઍલન ટ્યુરિંગ અને જ્હોન વોન ન્યુમનવચ્ચેના સંબંધો સહિતના મુદ્દાઓનો સમાવેશ

[[શ્રેણી:વિસંગત પ્રશિસ્ત સ્વરૂપની સાથે લેખો]]
[[શ્રેણી:ઍલન ટ્યુરિંગ]]
[[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટર ડિઝાઈનરો]]
[[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટરનો પાયો નાખનારા]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ નાસ્તિકતાવાદીઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનિઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ સંશોધકો]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ તર્કશાસ્ત્રી]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ ગણિતશાસ્ત્રીઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ ફિલસૂફીઓ]]
[[શ્રેણી:દૂરના અંતર સુધી દોડનારાઓ]]
[[શ્રેણી:ગણિતશાસ્ત્રી]]
[[શ્રેણી:૧૯૧૨માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૧૯૫૪માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>lstvj1gi5zznihl2qpnl0so8wxkjcdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સણવા (તા.રાપર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49637</id>
    <revision>
      <id>904690</id>
      <parentid>813869</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47060-03</username>
        <id>88846</id>
      </contributor>
      <origin>904690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1705" sha1="imrcj3ga5pcpbgzsbvoibzcr8zj464a" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 23.609472 | longd = 70.956767|
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of =  |
population_total = | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}'''સણવા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[કચ્છ જિલ્લો| કચ્છ જિલ્લા]]માં આવેલા [[રાપર તાલુકો| રાપર તાલુકા]]મા આવેલુ  ગામ છે. સણવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમજ [[પશુપાલન]] છે.  આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]],હાઇસ્કુલ, [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.સણવા ગામ ની બાજુમા સુરકોટડા આવેલ છે જે હડપા સંસ્કુતિ અવસેશો મલેલ 
{{રાપર તાલુકાના ગામ}}


[[શ્રેણી:રાપર તાલુકો]]
[[શ્રેણી:વાગડ]]</text>
      <sha1>imrcj3ga5pcpbgzsbvoibzcr8zj464a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904691</id>
      <parentid>904690</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-47060-03|~2026-47060-03]] ([[User talk:~2026-47060-03|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>813869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1534" sha1="dcb5uwzzn2lhzr5thxh7dsa3dbmjf5c" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 23.609472 | longd = 70.956767|
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of =  |
population_total = | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}'''સણવા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[કચ્છ જિલ્લો| કચ્છ જિલ્લા]]માં આવેલા [[રાપર તાલુકો| રાપર તાલુકા]]મા આવેલુ  ગામ છે. સણવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમજ [[પશુપાલન]] છે.  આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]],હાઇસ્કુલ, [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
{{રાપર તાલુકાના ગામ}}


[[શ્રેણી:રાપર તાલુકો]]
[[શ્રેણી:વાગડ]]</text>
      <sha1>dcb5uwzzn2lhzr5thxh7dsa3dbmjf5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિભાગ:Italic title</title>
    <ns>828</ns>
    <id>91145</id>
    <revision>
      <id>904683</id>
      <parentid>569468</parentid>
      <timestamp>2022-10-21T21:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Legoktm</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Replace [[Module:No globals]] with require( &quot;strict&quot; )</comment>
      <origin>904683</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8913" sha1="i5073gly55g6ltjgvutoqvgvumtx9fc" xml:space="preserve">-- This module implements {{italic title}}.

require('strict')
local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType
local checkTypeForNamedArg = libraryUtil.checkTypeForNamedArg
local yesno = require('Module:Yesno')

--------------------------------------------------------------------------------
-- ItalicTitle class
--------------------------------------------------------------------------------

local ItalicTitle = {}

do
	----------------------------------------------------------------------------
	-- Class attributes and functions
	-- Things that belong to the class are here. Things that belong to each
	-- object are in the constructor.
	----------------------------------------------------------------------------

	-- Keys of title parts that can be italicized.
	local italicizableKeys = {
		namespace = true,
		title = true,
		dab = true,
	}

	----------------------------------------------------------------------------
	-- ItalicTitle constructor
	-- This contains all the dynamic attributes and methods.
	----------------------------------------------------------------------------

	function ItalicTitle.new()
		local obj = {}

		-- Function for checking self variable in methods.
		local checkSelf = libraryUtil.makeCheckSelfFunction(
			'ItalicTitle',
			'obj',
			obj,
			'ItalicTitle object'
		)

		-- Checks a key is present in a lookup table.
		-- Param: name - the function name.
		-- Param: argId - integer position of the key in the argument list.
		-- Param: key - the key.
		-- Param: lookupTable - the table to look the key up in.
		local function checkKey(name, argId, key, lookupTable)
			if not lookupTable[key] then
				error(string.format(
					&quot;bad argument #%d to '%s' ('%s' is not a valid key)&quot;,
					argId,
					name,
					key
				), 3)
			end
		end

		-- Set up object structure.
		local parsed = false
		local categories = {}
		local italicizedKeys = {}
		local italicizedSubstrings = {}

		-- Parses a title object into its namespace text, title, and
		-- disambiguation text.
		-- Param: options - a table of options with the following keys:
		--     title - the title object to parse
		--     ignoreDab - ignore any disambiguation parentheses
		-- Returns the current object.
		function obj:parseTitle(options)
			checkSelf(self, 'parseTitle')
			checkType('parseTitle', 1, options, 'table')
			checkTypeForNamedArg('parseTitle', 'title', options.title, 'table')
			local title = options.title
		
			-- Title and dab text
			local prefix, parentheses
			if not options.ignoreDab then
				prefix, parentheses = mw.ustring.match(
					title.text,
					'^(.+) %(([^%(%)]+)%)$'
				)
			end
			if prefix and parentheses then
				self.title = prefix
				self.dab = parentheses
			else
				self.title = title.text
			end
		
			-- Namespace
			local namespace = mw.site.namespaces[title.namespace].name
			if namespace and #namespace &gt;= 1 then
				self.namespace = namespace
			end

			-- Register the object as having parsed a title.
			parsed = true
		
			return self
		end

		-- Italicizes part of the title.
		-- Param: key - the key of the title part to be italicized. Possible
		-- keys are contained in the italicizableKeys table.
		-- Returns the current object.
		function obj:italicize(key)
			checkSelf(self, 'italicize')
			checkType('italicize', 1, key, 'string')
			checkKey('italicize', 1, key, italicizableKeys)
			italicizedKeys[key] = true
			return self
		end

		-- Un-italicizes part of the title.
		-- Param: key - the key of the title part to be un-italicized. Possible
		-- keys are contained in the italicizableKeys table.
		-- Returns the current object.
		function obj:unitalicize(key)
			checkSelf(self, 'unitalicize')
			checkType('unitalicize', 1, key, 'string')
			checkKey('unitalicize', 1, key, italicizableKeys)
			italicizedKeys[key] = nil
			return self
		end

		-- Italicizes a substring in the title. This only affects the main part
		-- of the title, not the namespace or the disambiguation text.
		-- Param: s - the substring to be italicized.
		-- Returns the current object.
		function obj:italicizeSubstring(s)
			checkSelf(self, 'italicizeSubstring')
			checkType('italicizeSubstring', 1, s, 'string')
			italicizedSubstrings[s] = true
			return self
		end

		-- Un-italicizes a substring in the title. This only affects the main
		-- part of the title, not the namespace or the disambiguation text.
		-- Param: s - the substring to be un-italicized.
		-- Returns the current object.
		function obj:unitalicizeSubstring(s)
			checkSelf(self, 'unitalicizeSubstring')
			checkType('unitalicizeSubstring', 1, s, 'string')
			italicizedSubstrings[s] = nil
			return self
		end

		-- Renders the object into a page name. If no title has yet been parsed,
		-- the current title is used.
		-- Returns string
		function obj:renderTitle()
			checkSelf(self, 'renderTitle')

			-- Italicizes a string
			-- Param: s - the string to italicize
			-- Returns string.
			local function italicize(s)
				assert(type(s) == 'string', 's was not a string')
				assert(s ~= '', 's was the empty string')
				return string.format('&lt;i&gt;%s&lt;/i&gt;', s)
			end
		
			-- Escape characters in a string that are magic in Lua patterns.
			-- Param: pattern - the pattern to escape
			-- Returns string.
			local function escapeMagicCharacters(s)
				assert(type(s) == 'string', 's was not a string')
				return s:gsub('%p', '%%%0')
			end

			-- If a title hasn't been parsed yet, parse the current title.
			if not parsed then
				self:parseTitle{title = mw.title.getCurrentTitle()}
			end

			-- Italicize the different parts of the title and store them in a
			-- titleParts table to be joined together later.
			local titleParts = {}

			-- Italicize the italicizable keys.
			for key in pairs(italicizableKeys) do
				if self[key] then
					if italicizedKeys[key] then
						titleParts[key] = italicize(self[key])
					else
						titleParts[key] = self[key]
					end
				end
			end

			-- Italicize substrings. If there are any substrings to be
			-- italicized then start from the raw title, as this overrides any
			-- italicization of the main part of the title.
			if next(italicizedSubstrings) then
				titleParts.title = self.title
				for s in pairs(italicizedSubstrings) do
					local pattern = escapeMagicCharacters(s)
					local italicizedTitle, nReplacements = titleParts.title:gsub(
						pattern,
						italicize
					)
					titleParts.title = italicizedTitle

					-- If we didn't make any replacements then it means that we
					-- have been passed a bad substring or that the page has
					-- been moved to a bad title, so add a tracking category.
					if nReplacements &lt; 1 then
						categories['Pages using italic title with no matching string'] = true
					end
				end
			end

			-- Assemble the title together from the parts.
			local ret = ''
			if titleParts.namespace then
				ret = ret .. titleParts.namespace .. ':'
			end
			ret = ret .. titleParts.title
			if titleParts.dab then
				ret = ret .. ' (' .. titleParts.dab .. ')'
			end

			return ret
		end

		-- Returns an expanded DISPLAYTITLE parser function called with the
		-- result of obj:renderTitle, plus any other optional arguments.
		-- Returns string
		function obj:renderDisplayTitle(...)
			checkSelf(self, 'renderDisplayTitle')
			return mw.getCurrentFrame():callParserFunction(
				'DISPLAYTITLE',
				self:renderTitle(),
				...
			)
		end

		-- Returns an expanded DISPLAYTITLE parser function called with the
		-- result of obj:renderTitle, plus any other optional arguments, plus
		-- any tracking categories.
		-- Returns string
		function obj:render(...)
			checkSelf(self, 'render')
			local ret = self:renderDisplayTitle(...)
			for cat in pairs(categories) do
				ret = ret .. string.format(
					'[[Category:%s]]',
					cat
				)
			end
			return ret
		end

		return obj
	end
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Exports
--------------------------------------------------------------------------------

local p = {}

local function getArgs(frame, wrapper)
	assert(type(wrapper) == 'string', 'wrapper was not a string')
	return require('Module:Arguments').getArgs(frame, {
		wrappers = wrapper
	})
end

-- Main function for {{italic title}}
function p._main(args)
	checkType('_main', 1, args, 'table')
	local italicTitle = ItalicTitle.new()
	italicTitle:parseTitle{
		title = mw.title.getCurrentTitle(),
		ignoreDab = yesno(args.all, false)
	}
	if args.string then
		italicTitle:italicizeSubstring(args.string)
	else
		italicTitle:italicize('title')
	end
	return italicTitle:render(args[1])
end

function p.main(frame)
	return p._main(getArgs(frame, 'Template:Italic title'))
end

function p._dabonly(args)
	return ItalicTitle.new()
		:italicize('dab')
		:render(args[1])
end

function p.dabonly(frame)
	return p._dabonly(getArgs(frame, 'Template:Italic dab'))
end


return p</text>
      <sha1>i5073gly55g6ltjgvutoqvgvumtx9fc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904684</id>
      <parentid>896053</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Italic_title]] માંથી આયાત કરેલ ૧ પુનરાવર્તન</comment>
      <origin>896053</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8913" sha1="i5073gly55g6ltjgvutoqvgvumtx9fc" xml:space="preserve">-- This module implements {{italic title}}.

require('strict')
local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType
local checkTypeForNamedArg = libraryUtil.checkTypeForNamedArg
local yesno = require('Module:Yesno')

--------------------------------------------------------------------------------
-- ItalicTitle class
--------------------------------------------------------------------------------

local ItalicTitle = {}

do
	----------------------------------------------------------------------------
	-- Class attributes and functions
	-- Things that belong to the class are here. Things that belong to each
	-- object are in the constructor.
	----------------------------------------------------------------------------

	-- Keys of title parts that can be italicized.
	local italicizableKeys = {
		namespace = true,
		title = true,
		dab = true,
	}

	----------------------------------------------------------------------------
	-- ItalicTitle constructor
	-- This contains all the dynamic attributes and methods.
	----------------------------------------------------------------------------

	function ItalicTitle.new()
		local obj = {}

		-- Function for checking self variable in methods.
		local checkSelf = libraryUtil.makeCheckSelfFunction(
			'ItalicTitle',
			'obj',
			obj,
			'ItalicTitle object'
		)

		-- Checks a key is present in a lookup table.
		-- Param: name - the function name.
		-- Param: argId - integer position of the key in the argument list.
		-- Param: key - the key.
		-- Param: lookupTable - the table to look the key up in.
		local function checkKey(name, argId, key, lookupTable)
			if not lookupTable[key] then
				error(string.format(
					&quot;bad argument #%d to '%s' ('%s' is not a valid key)&quot;,
					argId,
					name,
					key
				), 3)
			end
		end

		-- Set up object structure.
		local parsed = false
		local categories = {}
		local italicizedKeys = {}
		local italicizedSubstrings = {}

		-- Parses a title object into its namespace text, title, and
		-- disambiguation text.
		-- Param: options - a table of options with the following keys:
		--     title - the title object to parse
		--     ignoreDab - ignore any disambiguation parentheses
		-- Returns the current object.
		function obj:parseTitle(options)
			checkSelf(self, 'parseTitle')
			checkType('parseTitle', 1, options, 'table')
			checkTypeForNamedArg('parseTitle', 'title', options.title, 'table')
			local title = options.title
		
			-- Title and dab text
			local prefix, parentheses
			if not options.ignoreDab then
				prefix, parentheses = mw.ustring.match(
					title.text,
					'^(.+) %(([^%(%)]+)%)$'
				)
			end
			if prefix and parentheses then
				self.title = prefix
				self.dab = parentheses
			else
				self.title = title.text
			end
		
			-- Namespace
			local namespace = mw.site.namespaces[title.namespace].name
			if namespace and #namespace &gt;= 1 then
				self.namespace = namespace
			end

			-- Register the object as having parsed a title.
			parsed = true
		
			return self
		end

		-- Italicizes part of the title.
		-- Param: key - the key of the title part to be italicized. Possible
		-- keys are contained in the italicizableKeys table.
		-- Returns the current object.
		function obj:italicize(key)
			checkSelf(self, 'italicize')
			checkType('italicize', 1, key, 'string')
			checkKey('italicize', 1, key, italicizableKeys)
			italicizedKeys[key] = true
			return self
		end

		-- Un-italicizes part of the title.
		-- Param: key - the key of the title part to be un-italicized. Possible
		-- keys are contained in the italicizableKeys table.
		-- Returns the current object.
		function obj:unitalicize(key)
			checkSelf(self, 'unitalicize')
			checkType('unitalicize', 1, key, 'string')
			checkKey('unitalicize', 1, key, italicizableKeys)
			italicizedKeys[key] = nil
			return self
		end

		-- Italicizes a substring in the title. This only affects the main part
		-- of the title, not the namespace or the disambiguation text.
		-- Param: s - the substring to be italicized.
		-- Returns the current object.
		function obj:italicizeSubstring(s)
			checkSelf(self, 'italicizeSubstring')
			checkType('italicizeSubstring', 1, s, 'string')
			italicizedSubstrings[s] = true
			return self
		end

		-- Un-italicizes a substring in the title. This only affects the main
		-- part of the title, not the namespace or the disambiguation text.
		-- Param: s - the substring to be un-italicized.
		-- Returns the current object.
		function obj:unitalicizeSubstring(s)
			checkSelf(self, 'unitalicizeSubstring')
			checkType('unitalicizeSubstring', 1, s, 'string')
			italicizedSubstrings[s] = nil
			return self
		end

		-- Renders the object into a page name. If no title has yet been parsed,
		-- the current title is used.
		-- Returns string
		function obj:renderTitle()
			checkSelf(self, 'renderTitle')

			-- Italicizes a string
			-- Param: s - the string to italicize
			-- Returns string.
			local function italicize(s)
				assert(type(s) == 'string', 's was not a string')
				assert(s ~= '', 's was the empty string')
				return string.format('&lt;i&gt;%s&lt;/i&gt;', s)
			end
		
			-- Escape characters in a string that are magic in Lua patterns.
			-- Param: pattern - the pattern to escape
			-- Returns string.
			local function escapeMagicCharacters(s)
				assert(type(s) == 'string', 's was not a string')
				return s:gsub('%p', '%%%0')
			end

			-- If a title hasn't been parsed yet, parse the current title.
			if not parsed then
				self:parseTitle{title = mw.title.getCurrentTitle()}
			end

			-- Italicize the different parts of the title and store them in a
			-- titleParts table to be joined together later.
			local titleParts = {}

			-- Italicize the italicizable keys.
			for key in pairs(italicizableKeys) do
				if self[key] then
					if italicizedKeys[key] then
						titleParts[key] = italicize(self[key])
					else
						titleParts[key] = self[key]
					end
				end
			end

			-- Italicize substrings. If there are any substrings to be
			-- italicized then start from the raw title, as this overrides any
			-- italicization of the main part of the title.
			if next(italicizedSubstrings) then
				titleParts.title = self.title
				for s in pairs(italicizedSubstrings) do
					local pattern = escapeMagicCharacters(s)
					local italicizedTitle, nReplacements = titleParts.title:gsub(
						pattern,
						italicize
					)
					titleParts.title = italicizedTitle

					-- If we didn't make any replacements then it means that we
					-- have been passed a bad substring or that the page has
					-- been moved to a bad title, so add a tracking category.
					if nReplacements &lt; 1 then
						categories['Pages using italic title with no matching string'] = true
					end
				end
			end

			-- Assemble the title together from the parts.
			local ret = ''
			if titleParts.namespace then
				ret = ret .. titleParts.namespace .. ':'
			end
			ret = ret .. titleParts.title
			if titleParts.dab then
				ret = ret .. ' (' .. titleParts.dab .. ')'
			end

			return ret
		end

		-- Returns an expanded DISPLAYTITLE parser function called with the
		-- result of obj:renderTitle, plus any other optional arguments.
		-- Returns string
		function obj:renderDisplayTitle(...)
			checkSelf(self, 'renderDisplayTitle')
			return mw.getCurrentFrame():callParserFunction(
				'DISPLAYTITLE',
				self:renderTitle(),
				...
			)
		end

		-- Returns an expanded DISPLAYTITLE parser function called with the
		-- result of obj:renderTitle, plus any other optional arguments, plus
		-- any tracking categories.
		-- Returns string
		function obj:render(...)
			checkSelf(self, 'render')
			local ret = self:renderDisplayTitle(...)
			for cat in pairs(categories) do
				ret = ret .. string.format(
					'[[Category:%s]]',
					cat
				)
			end
			return ret
		end

		return obj
	end
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Exports
--------------------------------------------------------------------------------

local p = {}

local function getArgs(frame, wrapper)
	assert(type(wrapper) == 'string', 'wrapper was not a string')
	return require('Module:Arguments').getArgs(frame, {
		wrappers = wrapper
	})
end

-- Main function for {{italic title}}
function p._main(args)
	checkType('_main', 1, args, 'table')
	local italicTitle = ItalicTitle.new()
	italicTitle:parseTitle{
		title = mw.title.getCurrentTitle(),
		ignoreDab = yesno(args.all, false)
	}
	if args.string then
		italicTitle:italicizeSubstring(args.string)
	else
		italicTitle:italicize('title')
	end
	return italicTitle:render(args[1])
end

function p.main(frame)
	return p._main(getArgs(frame, 'Template:Italic title'))
end

function p._dabonly(args)
	return ItalicTitle.new()
		:italicize('dab')
		:render(args[1])
end

function p.dabonly(frame)
	return p._dabonly(getArgs(frame, 'Template:Italic dab'))
end


return p</text>
      <sha1>i5073gly55g6ltjgvutoqvgvumtx9fc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિભાગ:Infobox/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>130455</id>
    <revision>
      <id>904681</id>
      <parentid>870474</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T21:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Izno</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>spaceeeee</comment>
      <origin>904681</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2651" sha1="bi1nsztkx4350a55cuzjhaotvp5h216" xml:space="preserve">/* {{pp|small=y}} */
/*
 * This TemplateStyles sheet deliberately does NOT include the full set of
 * infobox styles. We are still working to migrate all of the manual
 * infoboxes. See [[MediaWiki talk:Common.css/to do#Infobox]]
 * DO NOT ADD THEM HERE
 */

/* NOTE: This is maintained both here and in [[MediaWiki:Common.css]] until migration is complete.
 * Starting with bare minimum for the benefit of [[mw:Manual:Safemode]]. */
@media (min-width: 640px) {
	.infobox {
		/* @noflip */
		margin-left: 1em;
		/* @noflip */
		float: right;
		/* @noflip */
		clear: right;
		width: 22em;
	}
}

/*
 * not strictly certain these styles are necessary since the modules now
 * exclusively output infobox-subbox or infobox, not both
 * just replicating the module faithfully
 */
.infobox-subbox {
	padding: 0;
	border: none;
	margin: -3px;
	width: auto;
	min-width: 100%;
	font-size: 100%;
	clear: none;
	float: none;
	background-color: transparent;
    color:inherit;
}

.infobox-3cols-child {
	margin: -3px;
}

.infobox .navbar {
	font-size: 100%;
}

/* remove when infobox is not a table anymore */
.infobox-hiddenrow,
/* we mean it, Minerva. but also Vector 2022 in the future at some point */
body.skin--responsive.skin--responsive .infobox .infobox-hiddenrow {
	display: none;
}
	
/* Dark theme: [[William Wragg]], [[Coral Castle]] */
@media screen {
	html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data:not(.notheme) &gt; div:not(.notheme)[style] {
		background: #1f1f23 !important;
		/* switch with var( --color-base ) when supported. */
		color: #f8f9fa;
	}
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data:not(.notheme) &gt; div:not(.notheme)[style] {
		background: #1f1f23 !important;
		/* switch with var( --color-base ) when supported. */
		color: #f8f9fa;
	}
}

/* Since infobox is a table, many infobox templates take advantage of this to
 * add columns and rows to the infobox itself rather than as part of a new table
 * inside them. This class should be discouraged and removed on the long term,
 * but allows us to at least identify these tables going forward
 * Currently in use on: [[Module:Infobox3cols]]
 * Fixes issue described in [[phab:F55300125]] on Vector 2022.
*/
@media (min-width: 640px) {
	body.skin--responsive .infobox-table {
		display: table !important;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table &gt; caption {
		display: table-caption !important;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table &gt; tbody {
		display: table-row-group;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table th,
	body.skin--responsive .infobox-table td {
		padding-left: inherit;
		padding-right: inherit;
	}
}</text>
      <sha1>bi1nsztkx4350a55cuzjhaotvp5h216</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904682</id>
      <parentid>904681</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Infobox/styles.css]] માંથી આયાત કરેલ ૧ પુનરાવર્તન</comment>
      <origin>904681</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2651" sha1="bi1nsztkx4350a55cuzjhaotvp5h216" xml:space="preserve">/* {{pp|small=y}} */
/*
 * This TemplateStyles sheet deliberately does NOT include the full set of
 * infobox styles. We are still working to migrate all of the manual
 * infoboxes. See [[MediaWiki talk:Common.css/to do#Infobox]]
 * DO NOT ADD THEM HERE
 */

/* NOTE: This is maintained both here and in [[MediaWiki:Common.css]] until migration is complete.
 * Starting with bare minimum for the benefit of [[mw:Manual:Safemode]]. */
@media (min-width: 640px) {
	.infobox {
		/* @noflip */
		margin-left: 1em;
		/* @noflip */
		float: right;
		/* @noflip */
		clear: right;
		width: 22em;
	}
}

/*
 * not strictly certain these styles are necessary since the modules now
 * exclusively output infobox-subbox or infobox, not both
 * just replicating the module faithfully
 */
.infobox-subbox {
	padding: 0;
	border: none;
	margin: -3px;
	width: auto;
	min-width: 100%;
	font-size: 100%;
	clear: none;
	float: none;
	background-color: transparent;
    color:inherit;
}

.infobox-3cols-child {
	margin: -3px;
}

.infobox .navbar {
	font-size: 100%;
}

/* remove when infobox is not a table anymore */
.infobox-hiddenrow,
/* we mean it, Minerva. but also Vector 2022 in the future at some point */
body.skin--responsive.skin--responsive .infobox .infobox-hiddenrow {
	display: none;
}
	
/* Dark theme: [[William Wragg]], [[Coral Castle]] */
@media screen {
	html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data:not(.notheme) &gt; div:not(.notheme)[style] {
		background: #1f1f23 !important;
		/* switch with var( --color-base ) when supported. */
		color: #f8f9fa;
	}
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data:not(.notheme) &gt; div:not(.notheme)[style] {
		background: #1f1f23 !important;
		/* switch with var( --color-base ) when supported. */
		color: #f8f9fa;
	}
}

/* Since infobox is a table, many infobox templates take advantage of this to
 * add columns and rows to the infobox itself rather than as part of a new table
 * inside them. This class should be discouraged and removed on the long term,
 * but allows us to at least identify these tables going forward
 * Currently in use on: [[Module:Infobox3cols]]
 * Fixes issue described in [[phab:F55300125]] on Vector 2022.
*/
@media (min-width: 640px) {
	body.skin--responsive .infobox-table {
		display: table !important;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table &gt; caption {
		display: table-caption !important;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table &gt; tbody {
		display: table-row-group;
	}
	
	body.skin--responsive .infobox-table th,
	body.skin--responsive .infobox-table td {
		padding-left: inherit;
		padding-right: inherit;
	}
}</text>
      <sha1>bi1nsztkx4350a55cuzjhaotvp5h216</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Adwive</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155108</id>
    <revision>
      <id>904687</id>
      <parentid>904666</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <comment>/* કામચલાઉ પ્રતિબંધ */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>904687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="hxujnqm0ozkrs3q7lrrumqvnn3ty7mk" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Adwive}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૯:૫૨, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== કામચલાઉ પ્રતિબંધ ==

સભ્ય શ્રી Adwive,

તમારા પર &quot;ગુજરાતી વિકિ સમુદાય પર મનફાવતાં ફેરફારો કરી કરી ને ત્રાસદાયક વર્તન કરાતું હોવાને કારણે&quot; કામચલાઉ પ્રતિબંધ મુકાયો છે. પ્રતિબંધની મુદત સમાપ્ત થયા પછી પણ જો આવું વર્તાન શરૂ રાખશો તો કાયમી પ્રતિબંધિત લદાવાની પણ સંભાવના છે. સહકારની અપેક્ષા સાથે --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૨૫, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>hxujnqm0ozkrs3q7lrrumqvnn3ty7mk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904688</id>
      <parentid>904687</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ટચુકડો સુધારો</comment>
      <origin>904688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1238" sha1="igmvh0p31jgflzv5az73uydp47kb3eb" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Adwive}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૯:૫૨, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== કામચલાઉ પ્રતિબંધ ==

સભ્ય શ્રી Adwive,

તમારા પર &quot;ગુજરાતી વિકિ પર મનફાવતાં ફેરફારો કરી કરી ને ત્રાસદાયક વર્તન કરાતું હોવાને કારણે&quot; સમુદાય દ્વારા કામચલાઉ પ્રતિબંધ મુકાયો છે. પ્રતિબંધની મુદત સમાપ્ત થયા પછી પણ જો આવું વર્તાન શરૂ રાખશો તો કાયમી પ્રતિબંધિત લદાવાની પણ સંભાવના છે. સહકારની અપેક્ષા સાથે --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૨૫, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>igmvh0p31jgflzv5az73uydp47kb3eb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904698</id>
      <parentid>904688</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adwive</username>
        <id>88838</id>
      </contributor>
      <comment>/* કામચલાઉ પ્રતિબંધ */ ઉત્તર</comment>
      <origin>904698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="bbpaq4ame1ihf08grqw0zw1t6xo2frg" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Adwive}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૯:૫૨, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

== કામચલાઉ પ્રતિબંધ ==

સભ્ય શ્રી Adwive,

તમારા પર &quot;ગુજરાતી વિકિ પર મનફાવતાં ફેરફારો કરી કરી ને ત્રાસદાયક વર્તન કરાતું હોવાને કારણે&quot; સમુદાય દ્વારા કામચલાઉ પ્રતિબંધ મુકાયો છે. પ્રતિબંધની મુદત સમાપ્ત થયા પછી પણ જો આવું વર્તાન શરૂ રાખશો તો કાયમી પ્રતિબંધિત લદાવાની પણ સંભાવના છે. સહકારની અપેક્ષા સાથે --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૨૫, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્તે અનિકેત ભાઈ,
:સમજ આપવા બદલ આભાર. હવે પછી હું આવું નહીં કરું અને સંપૂર્ણ સહકાર આપીશ. [[સભ્ય:Adwive|Adwive]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Adwive|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૯, ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>bbpaq4ame1ihf08grqw0zw1t6xo2frg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>નવલપુર (તલોદ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155110</id>
    <redirect title="નવલપુર (તા. તલોદ)" />
    <revision>
      <id>904678</id>
      <parentid>904669</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>REDIRECT</comment>
      <origin>904678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="3krj018ylfn3v28nbfnap7t2g1virvl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[નવલપુર (તા. તલોદ)]]</text>
      <sha1>3krj018ylfn3v28nbfnap7t2g1virvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિભાગ:Infobox/doc</title>
    <ns>828</ns>
    <id>155115</id>
    <revision>
      <id>904679</id>
      <timestamp>2025-12-13T06:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Tactica</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Update {{Lua}}.</comment>
      <origin>904679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="dneb69n9gth7d34gnv8y3zg9c5bycb1" xml:space="preserve">{{High-use|3308957|all-pages = yes}}
{{module rating|protected}}
{{Lua|Module:Italic title|Module:Navbar|Module:Yesno}}
{{Uses TemplateStyles|Module:Infobox/styles.css|Template:Hlist/styles.css|Template:Plainlist/styles.css}}

'''Module:Infobox''' is a [[WP:Module|module]] that implements the {{tl|Infobox}} template. Please see the template page for usage instructions.

== Tracking categories ==
* {{clc|Pages using infobox templates with ignored data cells}}
* {{clc|Articles using infobox templates with no data rows}}
* {{clc|Pages using embedded infobox templates with the title parameter}}

&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||
[[Category:Modules that add a tracking category]]
[[Category:Wikipedia infoboxes]]
[[Category:Infobox modules]]
[[Category:Modules that check for strip markers]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Category:Module documentation pages]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dneb69n9gth7d34gnv8y3zg9c5bycb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904680</id>
      <parentid>904679</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Infobox/doc]] માંથી આયાત કરેલ ૧ પુનરાવર્તન</comment>
      <origin>904679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="dneb69n9gth7d34gnv8y3zg9c5bycb1" xml:space="preserve">{{High-use|3308957|all-pages = yes}}
{{module rating|protected}}
{{Lua|Module:Italic title|Module:Navbar|Module:Yesno}}
{{Uses TemplateStyles|Module:Infobox/styles.css|Template:Hlist/styles.css|Template:Plainlist/styles.css}}

'''Module:Infobox''' is a [[WP:Module|module]] that implements the {{tl|Infobox}} template. Please see the template page for usage instructions.

== Tracking categories ==
* {{clc|Pages using infobox templates with ignored data cells}}
* {{clc|Articles using infobox templates with no data rows}}
* {{clc|Pages using embedded infobox templates with the title parameter}}

&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||
[[Category:Modules that add a tracking category]]
[[Category:Wikipedia infoboxes]]
[[Category:Infobox modules]]
[[Category:Modules that check for strip markers]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Category:Module documentation pages]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dneb69n9gth7d34gnv8y3zg9c5bycb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ગામતળ દબાણ નોટિસ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155116</id>
    <revision>
      <id>904685</id>
      <timestamp>2026-08-30T13:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47033-41</username>
        <id>88844</id>
      </contributor>
      <comment>ગુજરાતીમાં ટાઈપ કરવા માટે ડાબી બાજુના હાંસિયામાં (કે લેખની ઉપર) ભાષાઓ કે Languages પર (કે તેની બાજુમાં રહેલા  પર) ક્લિક કરી Inputમાં ગુજરાતી હેઠળ તમને અનુકૂળ કીબોર્ડ પસંદ કરો. ગામતળ દબાણ નોટિસ</comment>
      <origin>904685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="5ynwevzfdj3fphs3ngtb0bi6cjv4be0" xml:space="preserve">                         નોટિસ ફોર્મેટ
                             ગેરકાયદેસર દબાણ હટાવવા બાબત
                (ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ ૧૯૯૩ ની કલમ ૧૦૫ અન્વયે)

નોટિસ નં: ______________                               તારીખ: ___/___/૨૦___

પ્રતિ,
દબાણ કરનારનું નામ: _________________________________________
સરનામું: ___________________________________________________
__________________________________________________________

વિષય: ગ્રામ પંચાયત / સરકારી જમીન /gaamtal ઉપર કરેલ ગેરકાયદેસર દબાણ દુર કરવા બાબત.

આથી તમને નોટિસ આપી જણાવવામાં આવે છે કે, પંચાયત હસ્તકની સાર્વજનિક જમીન/ગૌચર/જાહેર રસ્તા પર તમારા દ્વારા નીચે મુજબનું ગેરકાયદેસર દબાણ કરવામાં આવ્યું છે:

* દબાણવાળી જગ્યા / સર્વે નંબર / પ્લોટ નંબર: __________________________________
* દબાણનો પ્રકાર (કાચું/પાકું બાંધકામ, વાવેતર વગેરે): ___________________________

આ દબાણ જાહેર જનતા માટે અડચણરૂપ છે અને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ નોટિસ મળ્યાના ૭ (સાત) દિવસની અંદર આ દબાણ તમારે સ્વૈચ્છિક રીતે હટાવી લેવાનું રહેશે. 

જો નિયત સમયમર્યાદામાં દબાણ દૂર કરવામાં નહીં આવે, તો ગ્રામ પંચાયત દ્વારા પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે આ દબાણ તોડી પાડવામાં આવશે. જેનો તમામ ખર્ચ તમારી પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે, જેની ગંભીર નોંધ લેવી.


તલાટી-કમ-મંત્રી / સરપંચ                             
ગ્રામ પંચાયત: _________________                     
તાલુકો: _________________
જિલ્લો: _________________</text>
      <sha1>5ynwevzfdj3fphs3ngtb0bi6cjv4be0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904686</id>
      <parentid>904685</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Delete|કારણ=વિકિપીડિયા માટે અર્થહીન.}}</comment>
      <origin>904686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2762" sha1="6rolzu1bg394wq7hmqxg1swa5vooctk" xml:space="preserve">{{Delete|કારણ=વિકિપીડિયા માટે અર્થહીન.}}
                         નોટિસ ફોર્મેટ
                             ગેરકાયદેસર દબાણ હટાવવા બાબત
                (ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ ૧૯૯૩ ની કલમ ૧૦૫ અન્વયે)

નોટિસ નં: ______________                               તારીખ: ___/___/૨૦___

પ્રતિ,
દબાણ કરનારનું નામ: _________________________________________
સરનામું: ___________________________________________________
__________________________________________________________

વિષય: ગ્રામ પંચાયત / સરકારી જમીન /gaamtal ઉપર કરેલ ગેરકાયદેસર દબાણ દુર કરવા બાબત.

આથી તમને નોટિસ આપી જણાવવામાં આવે છે કે, પંચાયત હસ્તકની સાર્વજનિક જમીન/ગૌચર/જાહેર રસ્તા પર તમારા દ્વારા નીચે મુજબનું ગેરકાયદેસર દબાણ કરવામાં આવ્યું છે:

* દબાણવાળી જગ્યા / સર્વે નંબર / પ્લોટ નંબર: __________________________________
* દબાણનો પ્રકાર (કાચું/પાકું બાંધકામ, વાવેતર વગેરે): ___________________________

આ દબાણ જાહેર જનતા માટે અડચણરૂપ છે અને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ નોટિસ મળ્યાના ૭ (સાત) દિવસની અંદર આ દબાણ તમારે સ્વૈચ્છિક રીતે હટાવી લેવાનું રહેશે. 

જો નિયત સમયમર્યાદામાં દબાણ દૂર કરવામાં નહીં આવે, તો ગ્રામ પંચાયત દ્વારા પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે આ દબાણ તોડી પાડવામાં આવશે. જેનો તમામ ખર્ચ તમારી પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે, જેની ગંભીર નોંધ લેવી.


તલાટી-કમ-મંત્રી / સરપંચ                             
ગ્રામ પંચાયત: _________________                     
તાલુકો: _________________
જિલ્લો: _________________</text>
      <sha1>6rolzu1bg394wq7hmqxg1swa5vooctk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:અશોક રાજગોર</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155117</id>
    <revision>
      <id>904692</id>
      <timestamp>2026-08-30T17:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="l4dcoaa3t2rjh0dzvnaobn2weyz9zas" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=અશોક રાજગોર}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૧, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>l4dcoaa3t2rjh0dzvnaobn2weyz9zas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Diporam</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155118</id>
    <revision>
      <id>904693</id>
      <timestamp>2026-08-30T17:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>904693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="jfgwkk0hydggvssl0pouvon3ku5lsju" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Diporam}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૩:૦૦, ૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>jfgwkk0hydggvssl0pouvon3ku5lsju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બાર જ્યોતિર્લિંગની સંપૂર્ણ આરતી ગુજરાતી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155119</id>
    <revision>
      <id>904700</id>
      <timestamp>2026-08-31T06:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47307-69</username>
        <id>88851</id>
      </contributor>
      <comment>બાર જ્યોતિર્લિંગની સંપૂર્ણ આરતી ગુજરાતીથી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>904700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="p7a1178smilteeyvwrdnj3ak7ic31s1" xml:space="preserve">બાર જ્યોતિર્લિંગની સંપૂર્ણ આરતી ગુજરાતી</text>
      <sha1>p7a1178smilteeyvwrdnj3ak7ic31s1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>904701</id>
      <parentid>904700</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Delete|કારણ=કોઇ માહિતી નથી.}}</comment>
      <origin>904701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="s35w42mmnkwi8qel2n8q9xs3v14kz77" xml:space="preserve">{{Delete|કારણ=કોઇ માહિતી નથી.}}
બાર જ્યોતિર્લિંગની સંપૂર્ણ આરતી ગુજરાતી</text>
      <sha1>s35w42mmnkwi8qel2n8q9xs3v14kz77</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>