વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 0 4684 905532 887929 2026-09-23T11:47:38Z ~2026-51277-76 89197 /* પ્રદાન */ કડીઓ ઉમેરી 905532 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = દલપતરામ | image = Dalpatram old photo.jpg | image_size = | image_upright = | alt = કવિ દલપતરામ | caption = કવિ દલપતરામ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = દલપતરામ ડાહ્યાભાઈ ત્રવાડી | birth_date = {{Birth date|1820|01|21}} | birth_place = [[વઢવાણ]], [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો]], [[ગુજરાત]] | death_date = {{Death date and age|1898|03|25|1820|01|21}} | death_place = [[અમદાવાદ]] | resting_place = | occupation = ફાર્બસ સાહેબ માટે ‘રાસમાળા’ની સામગ્રી માટે પરિભ્રમણ<br />ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીમાં મંત્રી<br />૧૮૫૫- [[બુદ્ધિપ્રકાશ]]નું સંપાદન<br />૧૮૫૮- 'હોપ વાંચનમાળા'ની કામગીરીમાં મદદ | language = | nationality = | citizenship = | education = સ્વામી દેવાનંદ પાસે છંદ, અલંકાર અને ભાષાનો અભ્યાસ<br />સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં સંસ્કૃતનો અભ્યાસ | alma_mater = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = | spouse = રેવાબેન | partner = <!-- or: | partners = --> | children = [[ન્હાનાલાલ]] | relatives = | awards = સી.આઇ.ઇ. (બ્રિટિશ સરકાર) | signature = | signature_alt = | years_active = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''દલપતરામ ડાહ્યાભાઇ ત્રવાડી''' (૨૧ જાન્યુઆરી ૧૮૨૦ - ૨૫ માર્ચ ૧૮૯૮) જેઓ '''દલપતરામ''' તરીકે વધુ જાણીતા છે, [[ગુજરાતી ભાષા]]ના કવિ હતા. તેઓ [[ન્હાનાલાલ|કવિ ન્હાનાલાલ]]ના પિતા હતા. કવિ દલપતરામે લોકોની જીભે રમતા અનેક કાવ્યો લખ્યા છે. આ કાવ્યો ગુજરાત રાજયની પ્રાથમિક, માઘ્યમિક શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ આજે પણ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે અમદાવાદમાં સમાજ સુધારણાની ચળવળમાં અગ્રણી ભાગ ભજવ્યો હતો અને અંધશ્રદ્ધા, જ્ઞાતિવાદ અને બાળલગ્ન વિરુદ્ધ લેખો લખ્યા હતા. તેમની કવિતા ''વેનચરિત્ર''માં તેમણે વિધવા પુન:લગ્નનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.<ref name="Kendra2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=g4oMAQAAMAAJ|title=Gujarat|publisher=Smt. Hiralaxmi Navanitbhai Shah Dhanya Gurjari Kendra, Gujarat Vishvakosh Trust|year=2007|editor1-last=ઠાકર|editor1-first=ધીરુભાઈ|editor1-link=ધીરુભાઈ ઠાકર|location=અમદાવાદ|page=૮૦|chapter=Social Reforms in Gujarat|oclc=680480939|editor2-last=દેસાઈ|editor2-first=કુમારપાળ|editor2-link=કુમારપાળ દેસાઈ}}</ref> ==અભ્યાસ== તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના [[વઢવાણ]]માં [[જાન્યુઆરી ૨૧|૨૧ જાન્યુઆરી]], ૧૮૨૦ના રોજ થયો હતો. ગામઠી નિશાળમાં અક્ષરજ્ઞાન મેળવી આઠ વર્ષની વયથી જ એમણે સામવેદનો અભ્યાસ કરવા માંડેલો. [[મૂળી]] ગામમાં જઈ તેમણે દેવાનંદ સ્વામી પાસે પીંગળ અને અલંકાર શાસ્ત્રનું જ્ઞાન મેળવ્યું અને ત્યાં [[ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]ની દીક્ષા લીધી. અમદાવાદમાં સારસ્વત વ્યાકરણ તથા કુવલયાનંદનો અભ્યાસ કર્યો. તેમની પ્રથમ કવિતા ''બાપાની પીંપર'' (૧૮૪૫) હતી. બચપણમાં એમણે ''કમળલોચિની'' અને ''હીરાદંતી'' નામે બે વાર્તાઓ દોહરા ચોપાઈમાં રચેલી. ''જ્ઞાનચાતુરી'' નામે એક ઉપદેશાત્મક કાવ્યગ્રંથ પણ લખેલો. ==વ્યવસાય== * [[એલેકઝાન્ડર ફાર્બસ|ફાર્બસ સાહેબ]] માટે ''[[રાસમાળા]]''ની સામગ્રી માટે પરિભ્રમણ. * ગુજરાત વર્નાકુલર સોસાયટીમાં મંત્રી * ૧૮૫૦ - [[બુદ્ધિપ્રકાશ]]નું સંપાદન * ૧૮૫૮ - 'હોપ વાંચનમાળા'ની કામગીરીમાં મદદ ==પ્રદાન== * કવિતા, હાસ્ય કવિતા, નિબંધ, પિંગળ શાસ્ત્ર, નાટક , સમાજ સુધારણા ==મુખ્ય કૃતિઓ== તેમની મુખ્ય કૃતિઓ નીચે પ્રમાણે છે:<ref>{{cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2N046vzK824C&pg=PA357&lpg=PA357&dq=dalpatram+dahyabhai+kavi&source=bl&ots=kcoLLFgmaj&sig=aE8_uemWHXAEk0Nnm7MFxG9bW7Y&hl=en&sa=X&ei=-RTdVImUAYehugTRtoH4BQ&ved=0CCcQ6AEwAzgK#v=onepage&q=dalpatram%20dahyabhai%20kavi&f=false|title=India's Literary History: Essays on the Nineteenth Century|author=Stuart H. Blackburn}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=u7XyeTFxY3wC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=dalpatram+dahyabhai+kavi&source=bl&ots=pWppIGkg2D&sig=y-qFuSlHBUGDqwybogohB7r1DSg&hl=en&sa=X&ei=-RTdVImUAYehugTRtoH4BQ&ved=0CCQQ6AEwAjgK#v=onepage&q=dalpatram%20dahyabhai%20kavi&f=false|title=The Poetics of Devotion: The Gujarati Lyrics of Dayaram|author=Rachel Dwyer}}</ref> * કવિતા - ફાર્બસ વિરહ, વેન ચરિત્ર, હુન્નર ખાનની ચઢાઇ, માના ગુણ, દલપત કાવ્યો ભાગ ૧, ૨ (૧૮૭૯, ૧૮૯૬). * નિબંધ - ભૂત નિબંધ, જ્ઞાતિ નિબંધ. * નાટક - [[s:મિથ્યાભિમાન|મિથ્યાભિમાન]], [[લક્ષ્મી નાટક]], [[s:સ્ત્રીસંભાષણ|સ્ત્રીસંભાષણ]], [[s:ગંગાબાઈ જમનાબાઈની વાત|ગંગાબાઈ જમનાબાઈની વાત]]. * વ્રજભાષામાં - વ્રજ ચાતુરી. * વ્યાકરણ - [[દલપતપિંગળ]]. * કાવ્ય દોહન. * બાપાની પિંપર, [[s:તાર્કિક બોધ|તાર્કિક બોધ]] * [[s:ગુજરાતી ભાષાના કવિયોનો ઇતિહાસ|ગુજરાતી ભાષાના કવિયોનો ઇતિહાસ]] ==સન્માન== * બ્રિટિશ સરકાર તરફથી સી.આઇ.ઇ. ઇલ્કાબ. ==વારસો== [[ચિત્ર:Dalpatram Memorial - 2.JPG|thumb|કવિ દલપતરામનું બાવલું, તેમનાં સ્મારક નજીક, અમદાવાદ.]] કવિ દલપતરામની સ્મૃતિમાં ૨૦૧૦થી [[કવિશ્વર દલપતરામ એવોર્ડ]] એનાયત થાય છે. અમદાવાદમાં લાંબેશ્વરની પોળમાં તેમના નામે કવિ દલપતરામ ચૉક પણ આવેલો છે જ્યાં તેમનું એક સ્મારક છે; અહીં કવિ દલપતરામની માનવકદની ૧૨૦ કિલોગ્રામની પ્રતિમા મૂકવામાં આવેલી છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.livehistoryindia.com/story/history-daily/kavi-dalpatram-gujarats-poet-reformer/|title=Kavi Dalpatram: Gujarat’s Poet Reformer|website=Live History India|language=en-US|access-date=2021-04-25}}</ref> == પૂરક વાચન == * {{cite book|title=Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Vol. 2|author=Amaresh Datta (ed.)|publisher=Sahitya Akademi|year=1988|isbn=8126011947|page=|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1071&dq=Gujarati+drama&hl=en&sa=X&ei=TriTUfv8A8TtrQeWtIDICg&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gujarati%20drama&f=false|ref=Dat}} * {{cite book|title=A Dictionary of Indian Literatures: Beginnings -1850|author=Sujit Mukherjee|publisher=Orient Blackswan|year=1999|isbn=8125014535|page=|url=https://books.google.com/books?id=YCJrUfVtZxoC&pg=PA322&dq=Gujarati+drama&hl=en&sa=X&ei=1LqTUanGDcHhrAfX9IDwAg&ved=0CDMQ6AEwATgK#v=onepage&q=Gujarati%20drama&f=false|ref=Mu}} == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{wikisource|દલપત સાહિત્ય|દલપતરામ}} {{commons|Category:Dalpatram|દલપતરામ}} <!-- == સવિશેષ પરિચય == '''ત્રવાડી/ કવિ દલપતરામ ડાહ્યાભાઈ (૨૧-૧-૧૮૨૦, ૨૫-૩-૧૮૯૮) : કવિ.''' જન્મ વતન સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના વઢવાણમાં. પ્રાથમિક કેળવણી ત્યાંની ગામઠી શાળામાં. પિતા પાસે કુળ-પરંપરા પ્રમાણે વેદ શીખવાનો પ્રારંભ કર્યો, પરંતુ પિતાના ક્રોધી સ્વભાવને લીધે શીખી ન શક્યા. બાળપણથી પ્રાસતત્વવાળી હડૂલા જેવી કવિતા કરવાનો શોખ. શામળની પદ્યવાર્તાઓ સાંભળી એ પ્રકારની ‘હીરાદન્તી’ અને ‘કમળલોચની’ જેવી વાર્તાઓ પદ્યમાં લખી, પરંતુ ચૌદ વર્ષની ઉંમરે ભૂમાનંદ સ્વામીથી પ્રભાવિત બની સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય અંગીકાર કર્યો એટલે એ વાર્તાઓ બાળી નાખી. પછી દેવાનંદ સ્વામી પાસે પરંપરાપ્રાપ્ત કાવ્યશાસ્ત્ર, છંદશાસ્ત્ર અને વ્રજભાષાની કાવ્યરીતિનું શિક્ષણ લીધું. ચોવીસ વર્ષની ઉંમરે અમદાવાદના સ્વામીનારાયણ મંદિરમાં સંસ્કૃતના વિશેષ અભ્યાસ માટે આવ્યા. તે દરમિયાન ભોળનાથ સારાભાઈ સાથે પરિચય થયો. ૧૮૪૮માં ભોળાનાથની ભલામણથી અમદાવાદના આસિસ્ટન્ટ જજ ઍલેકઝાંડર કિન્લૉક ફૉર્બસનું નિમંત્રણ મળ્યું એટલે વઢવાણથી અમદાવાદ આવ્યા અને ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્ય શીખવવા માટે ફૉર્બસના શિક્ષક બન્યા. ફૉર્બસ સાથેનો આ મેળાપ ઘનિષ્ઠ મૈત્રીમાં પરિણમ્યો. પાંચેક વર્ષ ફૉર્બસ સાથે ગુજરાતનાં વિવિધ રાજ્યોમાં ‘રાસમાળા’ ની સામગ્રી ભેગી કરવા માટે પર્યટન કર્યું તેમ જ શિક્ષણ અને નવજાગૃતિ સારુ ફૉર્બસે આદરેલા પુરુષાર્થમાં સહભાગી બન્યા. ૧૮૫૪માં ફૉર્બસ ઈંગ્લૅન્ડ ગયા ત્યારે એમની ભલામણથી સાદરામાં સરકારી નોકરી સ્વીકારી. પરંતુ ૧૮૫૫માં ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીના મંત્રી કટિંસ સાહેબના સૂચનથી અને ફૉર્બસની વિનંતિને માન આપી સારા પગારવાળી સરકારી નોકરી છોડી અમદાવાદ પાછા આવી ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી અને ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’ માસિકની જવાબદારી સંભાળી. ૧૮૫૮માં ‘હોપ વાચનમાળા’ ની પુસ્તિકાઓ તૈયાર કરવામાં સરકારને મદદ કરી. ૧૮૭૯માં આંખની વ્યાધિને લીધે વર્નાક્યુલર સોસાયટીમાંથી નિવૃત્તિ લીધી. અમદાવાદમાં અવસાન. ગુજરાતી કવિતાને અર્વાચીનતાના વહેણમાં મૂકવામાં નર્મદની કવિતા જેટલી જ દલપતરામની કવિતા મહત્વની છે. જોકે કેટલાક વિશિષ્ટ સંજોગોને લીધે મધ્યકાલીનતા અને અર્વાચીનતા બન્નેના વણાટમાંથી એમની કવિતાનો દેહ બંધાયો છે. રસ નો મહિમા કરવા છતાં વ્રજભાષાની કાવ્યરીતિ અને શામળની વાર્તાઓના સંસ્કારને લીધે શબ્દ અને અર્થની ચાતુરીથી કાવ્યત્વ સિદ્ધ કરવા તરફ એમનું લક્ષ વિશેષ રહ્યું. સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયના પ્રભાવને કારણે સદાચાર અને નીતિનો બોધ આપતી કવિતાને એમણે સાચી માની. છતાં એમની કવિતાને અર્વાચીનતાનો રંગ લાગ્યો ફૉર્બસનાં મેળાપને લીધે. એ સંબંધથી એમનામાં પ્રાંતપ્રેમની ભાવના આવી તથા અંગ્રેજશાસન અને અંગ્રેજ સંસ્કૃતિને લીધે સમાજજીવનમાં શરૂ થયેલા પરિવર્તનને વિધાયક દ્રષ્ટિથી જોવાની ને પુરસ્કારવાની ઉદાર રુચિ કેળવાઈ. આ બે તાણાવાણાથી વણાયેલી એમની મોટા ભાગની કવિતા પ્રાસંગિક, દ્રષ્ટાંતાત્મક, ઉપદેશાત્મક, સુધારાવાદી વલણવાળી, શબ્દ અને અર્થની ચાતુરીવાળી, લોકગમ્ય, સભારંગની અને લોકપ્રિય બની. ‘દલપતકાવ્ય’-ભા.૧, ૨ (૧૮૭૯, ૧૮૯૬)માં સંગૃહીત કાવ્યો પૈકીનાં ઘણાં અગાઉ નાની પુસ્તિકાઓ રૂપે પ્રકાશિત થયેલાં, પરંતુ એ દરેકની પહેલી પ્રકાશન સાલ ચોક્કસપૂણે અત્યારે ઉપલબ્ધ નથી. અર્વાચીન ગુજરાતી કવિતાનું પહેલું કાવ્ય ‘બાપાની પીંપર’ ૧૮૪૫ માં લખનાર આ કવિનું કાવ્યસર્જન વિપુલ છે. ગરબીપદ જેવી ટૂંકી રચનાઓથી માંડી મધ્યકાલીન આખ્યાન જેવી લાંબી રચનાઓની વચ્ચે અનેક નાનીમોટી કૃતિઓ એમણે રચી છે. ‘વેનચરિત્ર’ ને બાદ કરતાં કવિની લાંબી રચનાઓને કોઈ નિશ્ચિત કાવ્યપ્રકાર તરીકે ઓળખાવી શકાય એમ નથી. નવા વિષયો અને વિચારોને વ્યકત કરવાને એમને મધ્યકાલીન કાવ્યપ્રકારો બહુ અનુકૂળ આવ્યા નથી. ‘વેનચરિત્ર-બાળલગ્નનિષેધ અને પુનર્વિવાહોત્તેજન વિશે’ માં વિવિધ દેશીઓવાળાં પદોમાં આખ્યાનપદ્ધતિએ વેનરાજાની કથા દ્વારા વિધવા સ્ત્રીઓની કરુણ સ્થિતિ, વિધવાવિવાહના પ્રશ્ને વેનરાજાએ સામાજિક સંઘર્ષનો કરવો પડેલો સામનો એ સઘળાનું વીગતપૂર્ણ વાસ્તવિક ચિત્ર આપી કાવ્યાંતે વિધવાપુનર્લગ્નની હિમાયત કરી છે. સુધારાલક્ષી દ્રષ્ટિની સાથે કૃતિને રસલક્ષી બનાવવા તરફ કવિનું લક્ષ રહ્યું હોવા છતાં એમાં એમને ઝાઝી સફળતા મળી નથી. રસિક રીતે કથા કહેવાની કે પદોને કડવાંની ચુસ્તતા આપવાની શક્તિ તેઓ દાખવી શક્યા નથી. જાહેર વ્યાખ્યાનો રૂપે રચાયેલી એમની કેટલીક લાંબી કૃતિઓમાં કથાનો આશ્રય લઈ કે દ્રષ્ટાંતો આપી વકતવ્યને રસિક બનાવવાની એમની નેમ રહી છે. વ્યવહારુ બોધ દરેક કૃતિનું સામાન્ય લક્ષણ છે. એમાં મુખ્યત્વે દુહા-ચોપાઈના બંધવાળી ‘હિંદુસ્તાન ઉપર હુન્નરખાનની ચઢાઈ’ યંત્રોદ્યોગના આગમનને રાષ્ટ્રવિકાસ અર્થે ઉપકારક માની બિરદાવતી, ‘વેનચરિત્ર’ ને મુકાબલે નાની પણ સુગ્રથિત રૂપકકથાવાળી કૃતિ છે. ‘જાદવાસ્થળી’ માં કેફી દ્રવ્યોથી થતા નુકસાનની વાત, ભાગવતના અગિયારમા અધ્યાયમાં આવતા પ્રસંગનો આધાર લઈ થઈ છે ખરી, પરંતુ પ્રસંગકથન નબળું છે. દુહા, ચોપાઈ, સવૈયા, ભુજંગી ઇત્યાદિ છંદોમાં રચાયેલા ‘સંપલક્ષ્મીસંવાદ’માં ધન નહીં પરંતુ એકતા મહત્વની છે એ બોધ નિર્ધનશા વણિકની કથા દ્વારા આપ્યો છે. કથા કરતાં સંપ અને લક્ષ્મી વચ્ચેનો સંવાદ અહીં આકર્ષક અંશ છે. રાજા માટે વિદ્યાભ્યાસનું મહત્વ બતાવવા રચાયેલી, ગંડુરાજાની જાણીતી વાર્તાને સમાવતી ‘રાજવિદ્યાભ્યાસ’ તથા ભાવનગરના એક રાજ્વીના જીવનપ્રસંગને આલેખી એ દ્વારા રાજાના ક્ષમાગુણનો મહિમા કરતી ‘વિજ્યક્ષમા’, વડોદરાના ખંડેરાવ ગાયકવાડની રાજ્યસભામાં ગુજરાતી ભાષાની દુર્દશાનો વાસ્તવિક ચિતાર આપતી અને ગુર્જરવાણીની વકીલાત કરતી તથા કવિની ભાષાપ્રીતિને વ્યક્ત કરતી ‘ગુર્જરવાણી-વિલાપ’ વગેરે આ પ્રકારની રચનાઓ છે. ‘કવિતાવિલાસ અથવા ફાર્બસવિલાસ’ અને ‘વિજ્યવિનોદ’ એ દલપતરામ પર પડેલા વ્રજભાષાની કાવ્યરીતિના સંસ્કારોને પ્રબળ રીતે પ્રગટ કરતી ગદ્યપદ્યમિશ્રિત રચનાઓ છે. શબ્દ અને અર્થની શ્લેષયુક્ત રમતો, ચિત્રપ્રબંધો, બોધક દ્રષ્ટાંતકથાનકોની આતશબાજી ઉડાવતી આ કૃતિઓનું લક્ષ્ય કાવ્યવિનોદ છે. જીવનનાં પાછલાં વર્ષોમાં રચાયેલી લાંબી કૃતિઓમાં સહજાનંદ સ્વામીના જીવનકાર્યનો મહિમા કરતી ‘હરિલીલામૃત’-ભા.૧-૨ નું પ્રગટ કર્તૃત્વ આચાર્ય બિહારીલાલજીનું છે, પરંતુ વાસ્તવમાં એની રચના દલપતરામે કરી છે. વિવિધ છંદોમાં સંકલિત ‘તખ્તવિલાસ’ ભા.૧-૨માં ભાવનગરના મહારાજા તખ્તસિંહજીનાં કાર્યોની પ્રશસ્તિ છે. પરંતુ દલપતરામની લાંબી રચનાઓમાં સૌથી વિશેષ રસાવહ કૃતિ ‘ફાર્બસવિરહ’ છે. એમની કૃતિઓમાં બહુધા આત્મલક્ષી તત્વ ઓછું છે, પણ આ કૃતિ ફૉર્બસના મૃત્યુના આઘાતથી કવિચિત્તમાં જન્મેલી ઊંડા શોકની લાગણીને વ્યક્ત કરતી આત્મલક્ષી કવિતા છે. તે ગુજરાતીની પહેલી કરુણપ્રશસ્તિ છે. વ્રજભાષાની કવિતાથી બંધાયેલી કાવ્યરુચિને કારણે અહીં પણ સ્થૂળ પ્રયુક્તિઓથી કવિ કાવ્યશક્તિ બતાવવા મથે છે ત્યારે એ પ્રકારનું નિરૂપણ કાવ્યના શોકભાવ સાથે વિસંવાદી બની રહે છે. જોકે કવિની ગૂઢ વ્યથાને વ્યકત કરતાં કેટલાંક ચિરંતન મુક્તકો અહીં સુલભ બન્યાં છે. દલપતરામની ટૂંકી રચનાઓમાં મધ્યકાલીન ગરબીઓ, પદો અને લોકગીતોના પ્રચલિત ઢાળ ઊપાડી વિવિધ વિષયો પર રચાયેલાં ગરબી-પદો તથા અનેક છંદોબદ્ધ કાવ્યોનો સમાવેશ થાય છે. બાળક-બાળકીના જીવનના વિવિધ માંગલિક પ્રસંગોએ ગાવાનાં ગીતોવાળી ‘માંગલિક ગીતાવલી’, જ્ઞાન ને ઉપદેશના તત્વવાળી ‘કચ્છ ગરબાવાળી’, શેરસટ્ટાની તથા નામાંકિત જનો વિશેની ગરબીઓ વગેરે ગેયકૃતિઓમાં વ્યવહારુ ડહાપણ અને ઉપદેશક વલણ પ્રબળ છે. ગરબીના ભાવસહજ લયની સૂઝ ‘આકાશ ને કાળની ગરબી’ જેવી રચનામાં કવચિત જ જોવા મળે છે. આને મુકાબલે ‘હોપવાચનમાળાનાં કાવ્યો’ અને કેટલાંક અન્ય ટૂંકાં કાવ્યો, એમાં વ્યવહારુ ઉપદેશ હોવા છતાં એમાંની દ્રષ્ટાંતાત્મક રીતિ અને મર્માળા વિનોદને લીધે વિશેષ આસ્વાદ્ય બન્યાં છે. દલપતરામની કેટલીક ચિરંજીવ કૃતિઓ અહીં છે. નર્મદને અનુસરી દલપતરામે પણ સ્થાનવર્ણનનાં અને ઋતુવર્ણનનાં કાવ્યો રચ્યાં છે, જેમાં પ્રકૃતિવર્ણનની સાથે જ જનજીવનને વણી લેવાનું વલણ દેખાય છે. વાચ્યરૂપે આવતી બોધાત્મકતા, કાવ્યાનુરૂપ વિષયની પસંદગી કે ભાવાનુકૂલ ભાષા-છંદ પ્રયોજવાની સૂઝનો અભાવ, શબ્દનાં સ્થૂળ તત્વોથી જ કાવ્યત્વ સિદ્ધ કરવાનો પ્રયત્ન વગેરે જેવી એમની કવિતાની કેટલીક ગંભીર મર્યાદાઓ સ્વીકારીએ તોપણ ગુજરાતી કવિતામાં અક્ષરમેળ છંદોને વ્યાપક રીતે પ્રથમ વખથ પ્રયોજવાનું અને ગુજરાતી કવિતાને સમાજાભિમુખ બનાવવાનું શ્રેય દલપતરામને મળે છે. આ ઐતિહાસિક મૂલ્ય સિવાય પણ ભાષાની સરળતા, ઘણી વખત લાઘવથી વિચારને રજૂ કરી દેવાની શક્તિ, છંદોની સફાઈ, દ્રષ્ટાંતો ને મર્માળા વિનોદથી વક્તવ્યને વેધક બનાવવાની સૂઝ, જનસ્વભાવનું ઊંડું અવલોકન વગેરે લાક્ષણિકતાઓથી એમની કવિતામાં આજે પણ કેટલોક કાવ્યગુણ પમાય છે. જનસમાજમાં એમના જેટલી લોકપ્રિયતા કોઈ ગુજરાતી કવિને ભાગ્યે જ મળી છે. દલપતરામનું ગદ્યસર્જન પણ વૈવિધ્યપૂર્ણ છે. ગ્રીક નાટ્યકાર એરિસ્ટોફેનિસના ‘પ્લુટસ’ પરથી રચાયેલું ‘લક્ષ્મી નાટક’ (૧૮૫૧) એમનું રૂપાંતરિત નાટક છે. એમનું, અલબત્ત, ચિરંજીવ નાટક ‘મિથ્યાભિમાન’ (૧૮૭૦) છે. સંસ્કૃત અને લોકનાટ્યની શૈલીના સમન્વયમાંથી રચાયેલા આ અભિનયક્ષમ પ્રહસનમાં જીવરામ ભટ્ટના પાત્ર દ્વારા મિથ્યાભિમાની માનસવાળાં મનુષ્યોની મજાક ઉડાવી છે. ગુજરાતના ઘરોમાં ગૃહિણીઓ વચ્ચે પરસ્પર થતી વાતચીતનો ખ્યાલ ફૉર્બસને આપવાના હેતુથી રચાયેલી સંવાદરૂપ કૃતિ ‘સ્ત્રીસંભાષણ’ (૧૮૫૪), રંજનની સાથે બોધ આપતી ‘તાર્કિકબોધ’ (૧૮૬૫) અને જ્યોતિષને નામે ભોળાં જનોને ધૂતી જનારા જોશીઓ પર કટાક્ષ કરતી ‘દૈવજ્ઞદર્પણ’ (૧૮૭૩) એ વાર્તાત્મક રચનાઓ તથા ફૉર્બસ મૃત્યુ વખતે ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’ માં પ્રગટ થયેલા, ચરિત્રના અંશો ધરાવતા સંસ્મરણલેખો (૧૮૬૫-૬૬) તેમ જ દુર્ગારામ મહેતાજીને અંજલિ આપતા લેખો (૧૮૭૬-૭૭), ઉપરાંત, ‘પ્રેમાનંદ-શામળચર્ચા’ (૧૮૬૩) જેવો સાહિત્યચર્ચાનો લેખ—આટલું એમનું પ્રકીર્ણ ગદ્યસર્જન છે. એ સિવાય ફૉર્બસની પ્રેરણાએ અને ઇનામી સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેવાની વૃત્તિથી એમણે ‘ભૂતનિબંધ’ (૧૮૪૮), ‘જ્ઞાતિનિબંધ’ (૧૮૫૧), ‘પુનર્વિવાહપ્રબંધ’ (૧૮૫૨), ‘શહેરસુધરાઈનો નિબંધ’ (૧૮૫૮) વગેરે સુધારાલક્ષી નિબંધો પણ લખ્યા છે. વિષયની વ્યવસ્થિત માંડણી, વિચારની ક્રમબદ્ધતા ને પારદર્શકતા, ઊંડાણ કરતાં વિસ્તારનો વિશેષ અનુભવ કરાવતા આ નિબંધોનું ગદ્ય નર્મદના ગદ્યની તુલનામાં ફિસ્સું છે. ‘ગુજરાતી પિંગળ/‘દલપતપિંગળ’ (૧૮૬૨) અને ‘અલંકારાદર્શ’ (મરણોત્તર, ૧૯૪૮) એમના છંદ અને અલંકારની ચર્ચા કરતા ગ્રંથો છે. ‘વિદ્યાબોધ’ (૧૮૬૮), ‘કાવ્યદોહન’- ભા. ૧-૨-૩ (૧૮૬૨), ૭૦૦ કહેવતોનો સંગ્રહ ‘કથનસપ્તશતી’ (૧૮૬૨), ‘શામળસતસઇ’, ‘ગુજરાતના કેટલાએક ઐતિહાસિક પ્રસંગો અને વાર્તાઓ’ (મરણોત્તર, ૧૯૩૩), ‘રત્નમાળા’ (મરણોત્તર, ૧૯૦૩) એમના સંપાદનગ્રંથો છે. ‘પ્રવીણસાગર’ (૧૮૮૨) એમણે કરેલું ભાષાંતર છે. ‘શ્રવણાખ્યાન’ (૧૮૬૮), ‘જ્ઞાનચાતુરી’ વગેરે એમની વ્રજભાષાની રચનાઓ છે. એમણે ‘ગોડ સેવ ધ કિંગ’ નો અનુવાદ પણ ૧૮૬૪માં આપ્યો છે. (- જયંતગાડીત) '''દલપતકાવ્ય- ભા.૧-૨ (પ્ર.આ.૧૮૭૯) :''' પહેલી આવૃત્તિમાં નહિ છપાયેલાં ઘણા કાવ્યો ઉમેરી બીજી આવૃત્તિ બે ભાગમાં બહાર પડી છે. નર્મદના પુરોગામી અને સમકાલીન રહેલા દલપતરામની રચનાઓમાં મધ્યકાલીનતાના ઘણાબધા અંશો મોજૂદ હોવા છતાં અર્વાચીનયુગનાં પ્રારંભનાં લક્ષણો, નવા વિષયો, નવા અનુભવો અને નવા પ્રયોગો જોઈ શકાય છે. અહીં મધ્યકાલીન અને અર્વાચીન કવિતાનાં સંધિસ્થાનો હોવાને કારણે ઈશ્વર, સદાચાર, ધર્મ, ભક્તિ, જ્ઞાન, નીતિબોધ અને શામળશાઈ વ્યવહારચાતુર્ય છે; તો સુધારો, દેશોદ્વાર, દેશભક્તિ, ઈહલોકપરાયણતા અને સમાજાભિમુખતા પણ છે. કવિ શાંત અને શાણી રીતે ઉદ્યમપરાયણતાને ચીંધે છે અને જગત તેમ જ જીવન વિશે પ્રાથમિકતાથી વિચારે છે. ‘પરોઢિયું’ જેવા વિષયથી માંડીને અંગ્રેજી રાજકારણ અને નામાંકિત વ્યક્તિઓનાં પદ્યાલેખનો અહીં મળી આવે છે. સર્વ લોકોને અનુકૂળ પડે તેવી, જેમ બને તેમ સહેલી-સરલ અને ઠાવકી કવિતા રચવાનું કવિનું નેમ છે. આથી જનમનરંજક, પ્રાસંગિક અને ફરમાસુ રચનાઓ પણ ઘણી છે. વ્રજભાષાના સંસ્કાર દ્રઢ હોવાથી અહીં વર્ણસંઘટનો, કથનચાતુરી અને બહિરંગનો વિશેષ આદર છે. સંસ્કૃત છંદો અને દેશી પદ્યલઢણોમાં સફાઈ છે. દર્પણપ્રબંધ, ગોમુત્રિકાપ્રબંધ, કમળપ્રબંધ જેવાં ચિત્રકાવ્યોનો બુદ્ધિકસબ છે. મોટા ભાગની રચનાઓ બોધપ્રધાન હોવા છતાં હાર્દમાં રહેલો વિનોદ રચનાઓને કંટાળાજનક બનતી અટકાવે છે; તો પણ એકંદરે કાવ્ય અંગેની ઊંડી સમજનો અહીં અભાવ વર્તાય છે. ‘ફૉર્બસવિલાસ’ અને ‘ફૉર્બસવિરહ’ ધ્યાનપાત્ર રચનાઓ છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા) '''મિથ્યાભિમાન (૧૮૭૧) :''' કવિ દલપતરામ-રચિત, ગુજરાતી નાટ્યસાહિત્યનું પહેલુ પ્રહસન. આઠ અંક અને પંદર પ્રવેશના આ પ્રહસનમાં પ્રાશ્ચાત્ય રંગભૂમિ, સંસ્કૃત નાટક અને તળપદા ભવાઈના અંશોનું જીવંત મિશ્રણ છે. રતાંધળા જીવરામ ભટ્ટ પરણેતર જમનાને તેડવા સાસરે જાય છે તે દરમ્યાન જ્ઞાન, કુળ અને ધનના મિથ્યાભિમાનને કારણે કઈ રીતે કમોતને ભેટે છે એનું, ક્રિયાસાતત્ય સાથે હાસ્યજન્ય પરિસ્થિતિઓ ને સંવાદોમાં નિરૂપણ થયું છે. એની અસરકારકતા એવી છે કે જીવરામ ભટ્ટ મિથ્યાભિમાનના પર્યાયવાચી તરીકે ગુજરાતી સાહિત્યમાં અમર છે. સાહિત્યિક ગુણવત્તા અને અભિનયક્ષમતાને કારણે દલપતરામનું આ નાટક યાદગાર બન્યું છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા) '''દલપતપિંગળ (૧૮૬૨) :''' ૧૮૫૫ થી ૧૮૬૦ સુધી ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’માં ટુકડે ટુકડે છપાયેલું આ પિંગળ દલપતરામે પહેલાં લિથોમાં અને પછી ૧૮૬૨માં ટાઈપ આવૃત્તિમાં છપાયેલું. કાવ્યક્ષેત્રે પ્રારંભ કરનારાઓ માટે આ પ્રવેશપોથી છે. છંદશાસ્ત્રની સંજ્ઞાઓનો વિચાર કર્યા પછી અને માત્રામેળ તેમ જ અક્ષરમેળ છંદોની વીગતે ઓળખ આપ્યા પછી અહીં ભાષાકવિતાનો વિચાર કર્યો છે, ઉપરાંત કઠણ શબ્દોનો કોશ પણ સાથે જોડયો છે. આખું પુસ્તક પદ્યમાં છે અને પ્રત્યેક છંદની ઓળખ જે તે છંદમાં અપાયેલી છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા) '''કવીશ્વર દલપતરામ (૧૯૩૩, ૧૯૩૪, ૧૯૪૦, ૧૯૪૧) :''' ત્રણ ભાગ પણ ચાર દળદાર ગ્રંથોમાં કવિ ન્હાનાલાલે લખેલું પિતૃચરિત્ર. ઉપલબ્ધ બધી પ્રકાશિત સામગ્રી ઉપરાંત કવિએ, પિતાએ અંતિમ અવસ્થામાં પોતાના જીવનપ્રસંગો વિશે કરાવેલી નોંધોનો ઉપયોગ કરી શ્રમપૂર્વક એ તૈયાર કર્યું છે. કુટુંબના પૂર્વજો, દલપતરામનો ઉછેર, તેમનો પિંગળનો અભ્યાસ અને કવિતાલેખનનો પ્રારંભ, તેમનું અમદાવાદમાં આગમન, ફૉર્બસને ગુજરાતી શીખવવા ઉપરાંત ‘રાસમાળા’ની આધારસામગ્રી મેળવી આપવાની તેમની સહાય, તેમનું ગુજરાતભ્રમણ, સરકારી તથા ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીની તેમની સેવા, તેમનું જીવનના પૂર્વાર્ધનું કલુષિત પણ ઉત્તરાર્ધનું મીઠું દાંપત્યજીવન, તેમણે બજાવેલી સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયની તથા ગુજરાતી સાહિત્યની સેવા-આ સર્વની પ્રમાણભૂત વીગતપ્રચુર માહિતી આ ચરિત્ર આપે છે. ફૉર્બસ સાથેના પિતાના આત્મીય સંબંધને કવિએ પ્રસ્તુત ચરિત્રમાં સારી એવી જગ્યા આપી છે તે, દલપતરામના જીવન અને કાર્યને તે બન્યાં તેવાં બનાવવામાં ફૉર્બસનો મહત્ત્વનો ફાળો જોતાં ઉચિત ઠરે. દલપતરામના કાર્યની મુલવણી કરતાં તેમને માટે ‘પ્રજાના પુરોહિત’, ‘દેશમાળી’, ‘નવયુગના વાલ્મીકિ’, ‘સુધારાની વેલીઓના સંસ્થાપક’, અર્વાચીન ગુજરાતના ‘સ્હવારના સૂર્ય’ જેવા પ્રશસ્તિશબ્દો વાપરતા ન્હાનાલાલને નર્મદના પણ એવી પ્રશસ્તિના સમાન અધિકારનો ખ્યાલ હોવાથી નર્મદને પણ આ ચરિત્રમાં એમણે ઘણાં પૃષ્ઠો આપ્યાં છે. નર્મદની અને દલપતરામની વચ્ચે ‘ધ્યેય ભેદ ન હતો, શૈલીભેદ હતો’ એમ જણાવી નર્મદને ‘વીર’ અને દલપતરામને ‘ધીર’, નર્મદને ‘ક્રાંતિવાદી’ અને દલપતરામને ‘વિકાસવાદી’, નર્મદને રજોગુણીના અર્થમાં ‘રાજર્ષિ’ અને દલપતરામને ‘બ્રહ્મર્ષિ’ એવાં વિશેષણોથી નવાજી કવિએ પિતાની સરસાઈ સ્થાપવા પ્રયાસ કર્યો છે તેમાં તેમ જ પિતાની એમની અતિસ્તુતિમાં તથ્યાંશ ઓછો નથી. આ ચરિત્રમાં તેના નાયકના પિતા ડાહ્યા વેદિયા તથા પ્રથમ પત્નીનાં તેમ જ ફૉર્બસ અને નર્મદ ઉપરાંત કરસનદાસ મૂળજી, રાયચંદ શેઠ આદિ વ્યક્તિઓનાં રેખાચિત્રો પણ સારો ઉઠાવ પામ્યાં છે. અંદર પૃષ્ઠભૂ તરીકે ૧૯ મા શતકના ગુજરાતનો જે સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ-કવિના શબ્દોમાં, ‘દલપત આયુષ્યને ઝરુખેથી કીધેલું ૧૯ મી સદીનું ગુજરાતદર્શન’ વિસ્તારથી રજૂ થયેલ છે, જેનું દસ્તાવેજી ઇતિહાસમૂલ્ય ઘણું હોઈ તેને આ ચરિત્રગ્રંથની આગવી વિશિષ્ટતા ગણવી પડે તેમ છે. એવી જ વિશિષ્ટતા આ ગ્રંથના વાચનને એકંદરે આસ્વાદ્ય બનાવતી તેના કવિ-લેખકની અલંકારપ્રિય, સમાસપ્રચુર અને વાગ્મિતાના સારા-માઠા બેઉ અંશોવાળી લાક્ષણિક ગદ્યશૈલીની પણ ગણાવાય. પથરાટ અને પુનરુક્તિના દોષ છતાં આ બૃહત્ દલપતચરિત્ર ગુજરાતી ચરિત્રસાહિત્યની એક મૂલ્યવાન કૃતિ છે. (- અનંતરાય રાવળ) --> [[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ]] [[શ્રેણી:૧૮૯૮માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:૧૮૨૦માં જન્મ]] lrpf8onkwchevyoklg9eq2rxvspfpm8 0 26351 905520 747811 2026-09-22T16:25:39Z ~2026-51203-42 89188 લોકો જાણે 905520 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = વેડ | state_name = ગુજરાત | district = પાટણ | taluk_names = સમી | latd = 23.6824 | longd= 71.775124 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]],<br /> [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''વેડ (તા. સમી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[ પાટણ જિલ્લો| પાટણ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[સમી તાલુકો|સમી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. વેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં પહેલના સમયે રાધનપુરમાં નવાબી શાસન વખતે ફાંસીની સજા માટેનું મથક હતું. ત્યાં નદીસર નામના તળાવમાં હાલે તેના અવશેષ આવેલા છે. તેમજ આજ નદીસર તળાવમાં વાવ આવેલી છે. જે શિલ્પ કળા અને પુરાતન અવશેષ તરીકે મહત્વની છે . તેની સાથે પણ એક લોકવાયકા જોડાયેલ છે કે ગુજ્જર સુથારો એ જાતે અથવા તેમના ભંડોળથી વાવનું નિર્માણ થયેલ પરંતુ કોઈ કારણોસર ગામનો અપઈયો (ટેક/બાઘા: કયારેય ગામનું પાણી પણ ના પીવાનું નિમ) લઈને ગામ છોડી ગયેલ હાલમાં પણ વાવ પર એક લેખ લખેલો છે તેના બાંધકામ બાબતનો.<ref>ગામના વડીલો પાસેથી માહિતી </ref> ગામમાં અન્ય તળાવો માલવ, કોલાવડી પણ આવેલા છે. હાલમાં પણ જૂની પ્રાથમિક શાળા પાસે ખોદકામ કરતા મકાનના પાયા ,માટીના વાસણો અને ઠીકરાં મળી આવે છે આમ તો ગામ આખું ઊંચા ટેકરા પર વસેલું છે.<ref>{{Cite journal|last=GOHIL CHETAN S.|date=2020-05-10|title=આધુનિક યુગમાં માહિતી અને પ્રત્યાયન ટેકનોલોજીની ભૂમિકા|url=https://doi.org/10.58213/91wcxg71|journal=Vidhyayana|volume=5|issue=5|doi=10.58213/91wcxg71|issn=2454-8596}}</ref> ગામમાં નવસો નાડીનું જૂથ હતું એમ કહેવાય છે અને હાલે ગામના ચારે બાજુના પાધરમાં પાળિયા ઊભા છે શૂરવીર શહીદોની સાક્ષી આપે છે.<ref>{{Cite web|title=Google|url=https://www.google.com/?gws_rd=ssl|access-date=2026-09-22|website=www.google.com}}</ref> {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સમી તાલુકો]] oe2jk1oh0ih1jbz5lvs8qqjhk7w1hew 905521 905520 2026-09-22T16:32:23Z ~2026-51203-42 89188 /* */ 905521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = વેડ | state_name = ગુજરાત | district = પાટણ | taluk_names = સમી | latd = 23.6824 | longd= 71.775124 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]],<br /> [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''વેડ (તા. સમી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[ પાટણ જિલ્લો| પાટણ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[સમી તાલુકો|સમી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. વેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં પહેલાના સમયે રાધનપુરમાં નવાબી શાસન વખતે ફાંસીની સજા માટેનું મથક હતું. ત્યાં નદીસર નામના તળાવમાં હાલે તેના અવશેષ આવેલા છે. તેમજ આજ નદીસર તળાવમાં વાવ આવેલી છે. જે શિલ્પ કળા અને પુરાતન અવશેષ તરીકે મહત્વની છે . તેની સાથે પણ એક લોકવાયકા જોડાયેલ છે કે ગુજ્જર સુથારો એ જાતે અથવા તેમના ભંડોળથી વાવનું નિર્માણ થયેલ પરંતુ કોઈ કારણોસર ગામનો અપઈયો (ટેક/બાઘા: કયારેય ગામનું પાણી પણ ના પીવાનું નિમ) લઈને ગામ છોડી ગયેલ હાલમાં પણ વાવ પર એક લેખ લખેલો છે તેના બાંધકામ બાબતનો.<ref>ગામના વડીલો પાસેથી માહિતી </ref> ગામમાં અન્ય તળાવો માલવ, કોલાવડી પણ આવેલા છે. હાલમાં પણ જૂની પ્રાથમિક શાળા પાસે ખોદકામ કરતા મકાનના પાયા ,માટીના વાસણો અને ઠીકરાં મળી આવે છે આમ તો ગામ આખું ઊંચા ટેકરા પર વસેલું છે.<ref>{{Cite journal|last=GOHIL CHETAN S.|date=2020-05-10|title=આધુનિક યુગમાં માહિતી અને પ્રત્યાયન ટેકનોલોજીની ભૂમિકા|url=https://doi.org/10.58213/91wcxg71|journal=Vidhyayana|volume=5|issue=5|doi=10.58213/91wcxg71|issn=2454-8596}}</ref> ગામમાં નવસો નાડીનું જૂથ હતું એમ કહેવાય છે અને હાલે ગામના ચારે બાજુના પાધરમાં પાળિયા ઊભા છે શૂરવીર શહીદોની સાક્ષી આપે છે.<ref>{{Cite web|title=Google|url=https://www.google.com/?gws_rd=ssl|access-date=2026-09-22|website=www.google.com}}</ref> {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સમી તાલુકો]] nrnjxid0q2sa0ntndmuikrlg6e3o822 905531 905521 2026-09-23T11:33:27Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-51203-42|~2026-51203-42]] ([[User talk:~2026-51203-42|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 747811 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = વેડ | state_name = ગુજરાત | district = પાટણ | taluk_names = સમી | latd = 23.6824 | longd= 71.775124 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]],<br /> [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''વેડ (તા. સમી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[ પાટણ જિલ્લો| પાટણ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[સમી તાલુકો|સમી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. વેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સમી તાલુકો]] 513lfl6xk9dd8ws2zntuqkv7tueu36v 0 80658 905524 905519 2026-09-23T05:20:46Z ~2026-46526-21 88788 /* */ 905524 wikitext text/x-wiki '''કાઠિયાવાડ''' એ પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલો એક દ્વિપકલ્પ છે જે ગુજરાતના [[સૌરાષ્ટ્ર]] ક્ષેત્રનો એક ભાગ છે. તેની પશ્ચિમે [[કચ્છનો અખાત]], દક્ષિણે [[અરબ સાગર|અરબી સમુદ્ર]] અને પૂર્વે તથા અગ્નિ દિશાએ [[ખંભાતનો અખાત]] આવેલા છે. આ દ્વિપકલ્પને પશ્ચિમ છેડે જીગત પોઈન્ટ અને દક્ષિણ છેડે દીવ હેડ આવેલા છે. == નામ વ્યૂત્પત્તિ અને ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Kathiawar_map.jpg|left|thumb|300x300px|ઈ.સ. ૧૮૫૫માં કાઠિયાવાડ પ્રાંત અને તેના જિલ્લાઓ: [[હાલાર]], ઝાલાવાડ, [[સોરઠ પ્રાંત|સોરઠ]] અને [[ગોહિલવાડ પ્રાંત|ગોહિલવાડ]].]] [[ચિત્ર:PINQ3113.jpg|thumb|તીર કે બાણ સ્તંભ - સોમનાથ]] આ ક્ષેત્રમાં અને ખાસ કરીને મધ્ય સૌરાષ્ટ્રમાં કાઠી દરબાર જ્ઞાતિના અમુક સદીઓના પ્રભુત્વ અને પ્રભાવને કારણે તેનું નામ કાઠિયાવાડ પડ્યું છે. જોકે આ ક્ષેત્રમાં કાઠી લોકો ૧૬મી સદીમાં આવ્યા હતા, છતાં દસ્તાવેજીત ઇતિહાસ અનુસાર તેમણે આ ક્ષેત્રની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. ભારતમાં ગુર્જર પ્રતિહાર વંશના રાજા મિહિર ભોજના સમયમાં ગુર્જર રાજ્ય કાઠિયાવાડથી બંગાળના ઉપસાગર સુધી ફેલાયેલું હતું.<ref>{{Cite book|title=The history of the Gurjara-Pratihāras|last=Baij Nath Puri|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|year=૧૯૮૬|page=xvii}}</ref> એક હડ્ડોલા શિલા લેખ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે મહિપાલ પ્રથમના સમયમાં પણ આ ક્ષેત્ર પર ગુર્જર પ્રતિહારોનું રાજ્ય હતું.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DSzlv9pcJtsC&pg=PA4857&dq|title=Encyclopaedia of Jainism|last=Narendra Singh|publisher=Anmol Publications PVT. LTD.|year=૨૦૦૧}}</ref> અહીં ઘણાં સ્થળે પ્રાચીન અવશેષો મળી આવ્યાં છે અને તે [[મહાભારત]]ના કાળથી લઈ તથા સિંધુ સંસ્કૃતિથી લઈ ને સળંગ ઈતિહાસ ધરાવે છે. ૧૬મીથી ૨૦મી સદીના દરમ્યાન આ ક્ષેત્ર પર કાઠીઓનો વિશેષ પ્રભાવ હોવાથી આ ક્ષેત્ર કાઠિયાવાડ તરીકે ઓળખાયો અને સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રનો પર્યાયવાચી શબ્દ પણ બની ગયો. ભૌગોલિક દૃષ્ટીએ કાઠિયાવાડ એ સૌરાષ્ટ્રનો મધ્યવર્તી ભાગ છે. સામંતશાહીના કાળ દરમ્યાન, સૌરાષ્ટ્રના અમુક મુખ્ય વિભાગો અમુક રજવાડાઓમાં પડતાં હતાં જેમકે, કાઠિયાવાડ, સોરઠ, [[ગોહિલવાડ પ્રાંત|ગોહીલવાડ]], [[હાલાર]], પાંચાળ, [[ઝાલાવાડ]], નાઘેર, ઓખામંડળ વગેરે. જોકે કાઠિયાવાડનો મુખ્ય વિસ્તાર હાલના ૧૦ જિલ્લાઓને આવરી લે છે: [[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ જિલ્લો]], [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]], [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]], [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]], [[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]], [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]], [[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]], [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]], [[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] અને [[ગીર-સોમનાથ જિલ્લો|ગીર-સોમનાથ]]. અમુક ઇતિહાસકારોના મતે કાઠિયાવાડી લોકો ઈ.સ. પૂર્વે બીજી સદીમાં સૌરાષ્ટ્રમાં સ્થળાતર કારીને વસેલા મૂળે સાઇથિયન (Scythians) લોકો છે (તત્કાલીન ગ્રીકો તેમને સરોસ્ટસ કહેતાં){{સંદર્ભ}}. ઈ.સ. ૮૭૫થી ૧૪૭૩ સુધીના ઘણાં લાંબા કાળ સુધી [[ચુડાસમા]] રાજપૂતોએ (રા' વંશ) આ ક્ષેત્ર પર શાસન કર્યું, તે સમયે આ ક્ષેત્ર સોરઠ તરીકે જાણીતું હતું. આ ક્ષેત્ર પર વારાફરતી વાળા (કાઠી), જેઠવા, રાયજાદા, [[ચુડાસમા]], ગોહીલ, [[ઝાલા]], [[જાડેજા વંશ|જાડેજા]], [[ચાવડા વંશ|ચાવડા]], [[સોલંકી વંશ|સોલંકી]], પરમાર, પટગીરો કે પ્રાગીરો, [[સરવૈયા]], ઉપાધ્યાય અને સવજી જેવા વંશોએ શાસન કર્યું. ઈ.સ. ૧૮૨૦ સુધીમાં કાઠિયાવાડના દરેક રજવાડાને બ્રિટિશ સંરક્ષણ હેઠળ લાવવામાં આવ્યું હતું. અંગ્રેજો સાથે સંધિ કરનાર [[જેતપુર]] પ્રથમ કાઠિયાવાડી રજવાડું હતું. કાઠી રાજા વીરા વાળાએ ૨૬ ઓક્ટોબર ૧૮૦૩માં બ્રિટિશ કર્નલ વોકરને વડોદરા (ત્યારનું બરોડા)માં મળી અંગ્રેજો સાથે સંધિ કરી હતી. પ્રથમ જેતપુર કાઠી રાજવીને અંગ્રેજો ની મદદ માગવી પડી હતી તેનું કારણ જેતપુર વાળા કાઠી ભાગદાર નો ખુબ મોટો તાલુકો હતો જેમા ૧૪૩ ગામ તેમજ ૧૬ તાલુકદા અને અનેક જેતપુર ભાગદાર હતા તેમને મોટા રજવાડા સાથે ખુબ સંઘર્ષ થતા જેમકે જેતપુર ભાગદાર અને દડવા રાજવી દરબાર ભોકા વાળા ના વંશજો વિર હમીરવાળા હમીરપરા અને વિર ભાયા વાળા ને આજુ બાજુ ના સરધાર અને કોટડા જેવા મોટા રાજ્ય સામે કાયમ નો સંઘર્ષ હતો વિર હમીરવાળા ઇસ. ૧૭૯૯ મા સરધાર અને રાજકાંટ ની ફોજ સાથે લડતા વિરગતી પામ્યા તેમાં પુત્ર વિર ભાયા વાળા કોટડા ની વારમા વિરગતી પામ્યા ઈસ. ૧૭૮૫ મા આમ ૧ ૮ મી સદી ના અંત સુધી કાઠીઓ અને અન્ય રજવાડા ના સંઘર્ષ જ્યારે અંગ્રેજો સાથે જેતપુર રાજવીએ સંધી કરી પછી જુના જેતપુર તાલુકામા શાંતી સ્થપાણી અને અન્ય મોટા રજવાડા સાથેના ગામ ગીરાશના ના ના મોટા જગડા શાંત થયા આપ કરારે કાઠીયાવાડમા સુલેહ અને શાંન્તી જાળવવા મા મોટો ભાગ ભજવેલ == રાજનૈતિક ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:SaurashtraKart.jpg|right|thumb|254x254px|સંયુક્ત સૌરાષ્ટ્ર (કાઠિવાડ) રાજ્ય ૧૯૪૭-૫૬]] ઈ.સ. ૧૯૪૭ની ભારતીય સ્વંત્રતા પહેલાં સમગ્ર કાઠિયાવાડ નાના રજવાડાઓમાં વિભાજીત હતું. આ રજવાડાઓ બ્રિટિશ આધિનતા સ્વીકારતા હતા અને તેના બદલામાં સ્થાનીય સાર્વભોમત્વ ભોગવતા હતાં. આ રજવાડાનો સમુહ કાઠિયાવાડ એજન્સી કહેવાતો હતો. આ સિવાયનો દ્વીપકલ્પનો ભાગ જેમાં ખાસ કરીને પૂર્વ તરફના ખંભાતના અખાતના કિનારાના પ્રદેશનો સમાવેશ હતો, તે ભાગ બોમ્બે પ્રેસિડન્સી હેઠળ બ્રિટિશ સરકારના સીધા તાબા હેઠળ હતો. ઈ.સ. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા બાદ કાઠિયાવાડને ભારત સાથે જોડી દેવામાં આવ્યું. ઈ.સ. ૧૯૪૭માં જુનાગઢના નવાબ તેમના રાજ્યને પાકિસ્તાન સાથે જોડવા માંગતા હતા પણ બહુમતિ હિંદુ પ્રજાએ બળવો કર્યો. જ્યારે નવાબ પાકિસ્તાન નાસી ગયો ત્યારે અહીં જનમત લેવામાં આવ્યો અને આ રજવાડાનું ભારતમાં વિલિનીકરણ થયું. કાઠિયાવાડનાં જૂનાં રજવાડાઓને મેળવી ને સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંત બન્યો. ઈ.સ. ૧૯૫૦માં તેમાંથી સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય બન્યું. ઈ.સ ૧૯૫૬માં સૌરાષ્ટ્રને મુંબઈ રાજ્યમાં ભેળવી દેવાયું અને ૧૯૬૦માં મુંબઇ રાજ્યનું ભાષા આધારિત બે રાજ્યોમાં વિભાજન થયું તે હેઠળ કાઠિયાવાડ ગુજરાતનો ભાગ બન્યું. ઈ.સ ૧૯૬૧ સુધી દીવ પોર્ટુગીઝોના હાથમાં રહ્યું. ભારતીય સેનાએ તેના પર કબ્જો મેળવ્યો અને ૧૯૬૨માં તે ગોવા, દીવ અને દમણ નામના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો ભાગ બન્યું. == મુખ્ય શહેરો == [[ચિત્ર:Map_GujDist_Saurastra.png|right|thumb|350x350px|પ્રાચીન કાઠિયાવાડના હાલના જિલ્લાઓ (નોંધ: દીવ એ રાજનૈતિક રીતે ગુજરાતનો ભાગ નથી [[દીવ જિલ્લો|દીવ]] કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે.]] કાઠિયાવાડનું મુખ્ય શહેર [[રાજકોટ]] દ્વિપકલ્પની મધ્યમાં આવેલું છે. આ સિવાય ઉત્તરે [[જામનગર]] કચ્છના અખાતને કિનારે, [[ભાવનગર]] પૂર્વે ખંભાતના અખાતને કિનારે, મધ્યમાં [[સુરેન્દ્રનગર]] અને ઐતિહાસિક [[વઢવાણ]] અને પશ્ચિમ કિનારે [[પોરબંદર]] આવેલાં છે. કેન્દ્રશાસિત ટાપુ [[દીવ]] કાઠિયાવાડની દક્ષિણે આવેલું છે. પ્રખ્યાત [[સોમનાથ]] શહેર નૈઋત્ય ખૂણે આવેલું છે. == કાઠિયાવાડ ક્ષેત્રના જિલ્લાઓ == * [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]] * [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]] * [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] * [[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમિ દ્વારકા]] * [[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીર સોમનાથ]] * [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] * [[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]] * [[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] * [[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] * [[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] * [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] == ભૂગોળ અને પર્યાવરણ == [[ચિત્ર:Scene_in_Kattiawar,_Travellers_and_Escort.jpg|thumb|કાઠિયાવાડનું દ્રશ્ય, પ્રવાસીઓ અને ભોમિયા, ૧૮૩૦.]] આ દ્વિપકલ્પ મુખ્યત્વે શુષ્ક ક્ષુપ પ્રકારના વનો ધરાવે છે જ્યારે વાયવ્ય તરફ કાંટાળા ક્ષુપ ધરાવતા વનોનું પર્યાવરણતંત્ર છે. આ દ્વિપકલ્પના દક્ષિણ-મધ્ય ભાગમાં ગીરના ડુંગરો તરીકે ઓળખાતી નીચી પહાડી આવેલી છે, તેનું સૌથી ઊંચુ શિખર [[ગીરનાર]] છે. આ ડુંગરો પર વિષુવવૃત્તીય પહોળા પાન ધરાવતા જંગલો આવેલાં છે જે કાઠિયાવાડ-ગીર પાનખરના જંગલોનો જ એક ભાગ છે. ગીરના ડુંગરોના જંગલ અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર મેળવી ને [[ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય]]ની રચના કરવામાં આવી છે જે પૃથ્વી પર બચેલું [[એશિયાઇ સિંહ]]નું છેલ્લું કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. આ સિવાય [[ખંભાતનો અખાત|ખંભાતના અખાત]] પાસે [[વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] અને [[કચ્છનો અખાત|કચ્છના અખાત]]માં આવેલું [[દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય]] એ આ ક્ષેત્રના અન્ય સંરક્ષિત વનવિસ્તારો છે. == ઐતિહાસિક, પુરાતત્ત્વિય, પ્રાકૃતિક અને ધાર્મિક સ્થળો == [[ચિત્ર:KITLV_88174_-_Unknown_-_Temple_at_Kathiawad_in_British_India_-_1897.tif|thumb|કાઠિયાવાડનું એક મંદિર, ૧૮૯૭.]] [[ચિત્ર:Mer_Dandiya.jpg|thumb|તેમનો પ્રખ્યાત રાસ રમતા મેર જાતિના લોકો]] [[ચિત્ર:Bhil_women_of_Kathiawar_Gujarat_1890.jpg|thumb|કાઠિયાવાડની ભીલ સ્ત્રી, ૧૮૯૦]] * [[દ્વારકા]] * [[સોમનાથ]] * [[ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય|સાસણ ગીર]] અને આંતરિક ભાગો / અમરેલી-[[ભાવનગર|ભાવનગર જિલ્લાઓના આંતરીક ભાગો]] * [[વલ્લભીપુર]] * [[પોરબંદર]] * [[જુનાગઢ]] * [[શેત્રુંજય|શેત્રુંજય પર્વત]], [[પાલીતાણા]] * [[સિહોર|સીહોર]] * [[વીરપુર (રાજકોટ)|વીરપુર]] અને [[ગોંડલ]] * [[જામનગર]] અને [[દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય|મરીન નેશલનલ પાર્ક]] * [[વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન|વેળાવદર]] * પ્રાચીન શહેરો: [[વઢવાણ]], [[મોરબી]], [[વાંકાનેર]] * [[દમણ અને દીવ|દીવ]] == નોંધપાત્ર પાત્રો અને વ્યક્તિઓ == કાઠિયાવાડ-સૌરાષ્ટ્રના નોંધપાત્ર વ્યક્તિઓની યાદી તો બહુ મોટી બને પણ અમુક ઐતિહાસિક અને નોંધનીય પાત્રો અહીં આપ્યા છે: === ધાર્મિક, પ્રાગૈતિહાસિક અને આધ્યાત્મિક === * સુદામા - [[કૃષ્ણ]]નો મિત્ર [[મહાભારત|મહાભારતનું એક પાત્ર]] * બાબા બાળક નાથ – [[નાથ સંપ્રદાય]]ના પ્રખ્યાત ચોર્યાશી સિદ્ધોમાંના એક * નેમિનાથ – ૨૨મા જૈન [[તીર્થંકર]] અને એક સિદ્ધ * [[નરસિંહ મહેતા]] – સંત અને ગુજરાતી ભાષાના આદ્ય કવિ * [[મહર્ષિ દયાનંદ|દયાનંદ સરસ્વતી]] – વિદ્વાન, સુધારક અને [[આર્ય સમાજ]]ના સ્થાપક * [[જલારામ બાપા]] – એક સંત જે આજે ભગવાનની જેમ પૂજાય છે * [[શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર]] – પ્રસિદ્ધ જૈન તત્ત્વજ્ઞાની, [[ગાંધીજી]]ના ગુરુ * [[મોરારીબાપુ|મોરારી બાપુ]] – રામાયણ કથાકાર, ઉપદેશક, શિક્ષક, વિચારક * [[રમેશભાઈ ઓઝા]] - કથાકાર અને વેદાંત તત્ત્વજ્ઞાનના ઉપદેશક * [[સ્વામિનારાયણ]] ધાર્મિક ઉપદેશક ને સુધારક સંત - સ્વામી નારાયણ તરીકે પણ ઓળખાય છે. * [[ગંગાસતી]], પાનબાઈ અને કહાડસિંહજી ગોહીલ - [[સમઢીયાળા (પાનબાઇ) (તા. ઉમરાળા)|સમઢિયાળા]] નજીક થઈ ગયેલા સંતો * [[કાનજી સ્વામી]] જૈન વિદ્વાન અને સોનગઢના સંત, તેઓ કાઠિયાવાડના કોહીનૂર તરીકે જાણીતા છે. === સામાજિક, વિચારકો, રાજનૈતિક, નેતા === * [[મહાત્મા ગાંધી|મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી]] – ભારતના રાજનૈતિક અને વૈચારિક નેતા, રાષ્ટ્રપિતા. * [[મહમદ અલી ઝીણા|મહમ્મ્દ અલી ઝીણા]] – વકીલ, રાજનૈતિક, મુત્સદી અને પાકિસ્તાનના સ્થાપક, પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપિતા. * [[ઉચ્છંગરાય નવલશંકર ઢેબર|યુ.એન. ઢેબર]] – સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક ([[ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ|ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય]]), અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભા (કોંગ્રેસ)ના પ્રમુખ. * વીરચંદ ગાંધી – મહુવાના પ્રથમ ભારતીય દેશભક્ત જેઓ સત્તાવાર રીતે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની મુલાકાતે ગયા અને ૧૮૯૩માં પ્રથમ વિશ્વ ધર્મ પરિષદમાં ભાગ લીધો. (ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભા (કોંગ્રેસ)ના મુખ્ય વ્યક્તિ). * [[ફાતિમા ઝીણા]] – પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રમાતા ('માદરે-એ-મિલ્લત'), [[મહમદ અલી ઝીણા|મહમ્મ્દ અલી ઝીણા]]ની બહેન. === કારભાર, આદર્શવાદી, સુધારક, રાજનીતિ === * ભાવનગરના મહારાજા તખતસિંહજી ગોહીલ – સુધારક અને વિકાસપ્રિય રાજા, તેમણે સૌરાષ્ટ્રને આવરી લેતી ભાવનગર સ્ટેટ રેલ્વે બંધાવી હતી. * [[મહારાજા ભગવતસિંહજી|ગોંડલના મહારાજા ભાગવત સિંહજી]] – વિકાસવાદી અને વિદ્વાન રાજા, તેમણે ગુજરાતી શબ્દકોષ અને વિશ્વકોષ – [[ભગવદ્ગોમંડલ]] આપ્યો. * [[કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહીલ|ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમાર સિંહજી ગોહીલ]] – સુધારક, વિકાસવાદી અને આદર્શ રાજા. * [[બળવંતરાય મહેતા]] – સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક, સમાજ સેવક અને પંચાયત રાજના પ્રણેતા. * [[ડૉ. જીવરાજ મહેતા|જીવરાજ મહેતા]] – રાજનૈતિક, ગુજરાતના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી. === કળા, સાહિત્ય, કાવ્ય, પત્રકારત્વ, સમાજવાદ === * [[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] – સાહિત્ય, સામાજ સુધારક અને સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક. * [[રવિશંકર રાવળ|કલાગુરુ રવિશંકર રાવળ]]- ચિત્રકાર, કળા શિક્ષક, કળા સમીક્ષક, પત્રકાર અને નિબંધ લેખક. * [[દલપતરામ]] – ગુજરાતી કવિ. * [[ન્હાનાલાલ|ન્હાનાલાલ દલપતરામ કવિ]] – લેખક અને કવિ. * [[કલાપી|સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહીલ]] – કલાપિ તરીકે જાણીતા – કવિ, ગુજરાતના રજવાડાના રાજ પરિવારના વ્યક્તિ. * [[દુલા કાગ|દુલાભાયા કાગ]] – કવિ, સમાજ સુધારક અને સ્વાતંત્ર સૈનિક. * [[અમૃત ઘાયલ]] – કવિ અને ગુજરાતી શાયર. * [[મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ|કવિ કાંત]] – કવિ. * [[હરિલાલ ઉપાધ્યાય]]<ref>[http://www.harilalupadhyay.org "A Few Words about Shri Harilal Upadhyay"]</ref> – લેખક. * [[ચુનીલાલ મડિયા]] – લેખક, નાટક લેખક, કવિ, પત્રકાર, તંત્રી. * [[ગુલામમોહમ્મદ શેખ|ગુલામ મહમ્મ્દ શેખ]] – ચિત્રકાર, લેખક, કળા સમીક્ષક. * [[રાજેન્દ્ર શુક્લ]] – કવિ. * [[રમેશ પારેખ]] – કવિ. * [[હેમુ ગઢવી]] - સાહિત્યકાર. * [[ભીખુદાન ગઢવી]] - સાહિત્યકાર. * [[દાદુદાન ગઢવી]] - લોક સાહિત્યકાર અને લેખક. * રાજભા ગઢવી - લોક સાહિત્યકાર * માયાભાઈ આહિર - લોક સાહિત્યકાર * જીતુ દાદ ગઢવી - લોક સાહિત્યકાર === ખેલકૂદ, સાહસ === * [[જામ રણજી|કે. એસ. રણજીતસિંહ]] – નવનગરના મહારાજા, ક્રિકેટ ખેલાડી જેમના નામથી રણજી ટ્રોફી રમાય છે. * [[દુલિપસિંહજી|કુમાર શ્રી દુલીપસિંહજી]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી, રજવાડાના રાજકુમાર. * [[વિનુ માંકડ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * અશોક માંકડ – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * દીલિપ દોશી – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[કરસન ઘાવરી|કરશન ગઢવી]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[અશોક કુરજીભાઇ પટેલ|અશોક પટેલ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * ધીરજ પરસાણા – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[અજય જાડેજા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[પાર્થિવ પટેલ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[રવીન્દ્ર જાડેજા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * સિદ્ધાર્થ ત્રિવેદી – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[ચેતેશ્વર પુજારા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * હનીફ મહમ્મ્દ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી * સાદીક મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી * મુસ્તાક મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી, કેપ્ટન * વઝીર મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી === ચલચિત્ર, મનોરંજન, સંગીત, લોકગાયકો === * મહમ્મદ છેલ – જાદુગર અને ફકીર (રહસ્યવાદી). * વિજય ભટ્ટ – જાણીતા નિર્માતા, નિર્દેશક અને પટકથા લેખક. * નાનાભાઈ ભટ્ટ – ફીલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા - [[મહેશ ભટ્ટ]] અને મુકેશ ભટ્ટના પિતા. * [[દીના પાઠક]] – વયસ્ક અભિનેત્રી, ગુજરાતી રંગભૂમિના નિર્દેશક, સ્ત્રી ચળવળકર્તા. * [[આશા પારેખ]] – અભિનેત્રી, નિર્દેશક, અને નિર્માતા. * [[શાહબુદ્દીન રાઠોડ]] – હાસ્ય કલાકાર, લેખક, શિક્ષક. * [[પરવીન બાબી]] – બોલીવુડ અભિનેત્રી. * ડિમ્પલ કાપડિયા – બોલીવુડ અભિનેત્રી. * મનહર ઉધાસ – ગઝલ ગાયક. * [[પંકજ ઉધાસ]] – [[ભારતીય સંગીત|ગાયક , ગઝલ ગાયક]] * મેહુલ કુમાર – નિર્દેશક, નિર્માતા. * [[કે.લાલ]] – ભારતીય જાદૂગર. * [[અલકા યાજ્ઞિક]] – ગાયક. * બેન કિંગસ્લી – અભિનેતા (વારસાગત મૂળ સૌરાષ્ટ્રમાં). * [[હેમંત ચૌહાણ]] – ભજન ગાયક. * નીરજ વોરા – ફીલ્મ નિર્દેશક, સંવાદ લેખક, અભિનેતા. * [[હિમેશ રેશમિયા]] – ગાયક, સંગીતકાર અને અભિનેતા. * [[દિલીપ જોશી]] – સિનેમા અને ટેલિવીઝન અભિનેતા ([[તારક મેહતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા]]ના મુખ્ય નાયક જેઠાલાલની ભૂમિકામાં). === વ્યાપાર, ઉદ્યોગ, શોધખોળ, દાનવીરો === * [[નાનજીભાઈ કાલિદાસ મહેતા|નાનજી કાલિદાસ મહેતા]] – ઉદ્યોજક અને દાનવીર. * મુળજીભાઈ માધવાણી–વ્યાપારી, સાહસિક, ઉદ્યોજક અને દાનવીર. * નૌતમલાલ ભગવાનજી મેહતા – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, વ્યાપારી. * [[ધીરુભાઈ અંબાણી]] – ભારતીય ઉદ્યોગ સાહસિક, રિલાયન્સ ઈમ્ડસ્ત્રીઝના સ્થાપક. * [[સામ પિત્રોડા]] – વૈજ્ઞાનિક, ઉદ્યોગસાહસિક અને નીતિ બનાવનાર. * [[સુઝલોન|તુલસી તંતી]] – સુઝલોન એનર્જીના પ્રમુખ અને નિર્દેશક. * અબ્દુલ સત્તાર એધી - પાકિસ્તાનના ફાધર ટેરેસા, એધી ફાઉન્ડેશન-ત્યાંના ગરીબ લોકોને વૈધકીય સહાયતા આપે છે. === ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, બહાદુરી, ઘટનાઓ === * રાજકુમાર વિજય – શિહોરનો હદપાર રાજકુમાર, શ્રીલંકામાં વસનાર. * [[રા' નવઘણ]] – સોલંકી વંશના કાળ દરમ્યાન થઈ ગયેલો એક વીર રાજા. * [[કાદુ મકરાણી]] – બહારવટિયો. * બંદા બહાદુર - [[શીખ|શીખ ધર્મ]]ના પમ્જ પ્યારેમાંનો એક, તેમનો જન્મ દ્વારકામાં થયો હતો, વીર યોદ્ધા. * રામ વાળા - ગાયકવાડી સરકાર સામે પોતાના ગરાસ માટે બહારવટે નિકળેલા મહાન કાઠી બહારવટિયા. == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{wikisource|Letitia Elizabeth Landon (L. E. L.) in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1835/Scene in Kattiawar|'Scene in Kattiawar'<br />L. E. L ની કવિતામાં.}} {{ગુજરાત}} [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] [[શ્રેણી:ગુજરાતના વિસ્તારો]] [[શ્રેણી:ગુજરાત]] l7e6z0s46zm7v7gww4zs75bfqf6b848 905525 905524 2026-09-23T05:57:23Z Snehrashmi 41463 [[Special:Contributions/~2026-46526-21|~2026-46526-21]] ([[User talk:~2026-46526-21|talk]])એ કરેલો ફેરફાર [[Special:Diff/905524|905524]] પાછો વાળ્યો 905525 wikitext text/x-wiki '''કાઠિયાવાડ''' એ પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલો એક દ્વિપકલ્પ છે જે ગુજરાતના [[સૌરાષ્ટ્ર]] ક્ષેત્રનો એક ભાગ છે. તેની પશ્ચિમે [[કચ્છનો અખાત]], દક્ષિણે [[અરબ સાગર|અરબી સમુદ્ર]] અને પૂર્વે તથા અગ્નિ દિશાએ [[ખંભાતનો અખાત]] આવેલા છે. આ દ્વિપકલ્પને પશ્ચિમ છેડે જીગત પોઈન્ટ અને દક્ષિણ છેડે દીવ હેડ આવેલા છે. == નામ વ્યૂત્પત્તિ અને ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Kathiawar_map.jpg|left|thumb|300x300px|ઈ.સ. ૧૮૫૫માં કાઠિયાવાડ પ્રાંત અને તેના જિલ્લાઓ: [[હાલાર]], ઝાલાવાડ, [[સોરઠ પ્રાંત|સોરઠ]] અને [[ગોહિલવાડ પ્રાંત|ગોહિલવાડ]].]] [[ચિત્ર:PINQ3113.jpg|thumb|તીર કે બાણ સ્તંભ - સોમનાથ]] આ ક્ષેત્રમાં અને ખાસ કરીને મધ્ય સૌરાષ્ટ્રમાં કાઠી દરબાર જ્ઞાતિના અમુક સદીઓના પ્રભુત્વ અને પ્રભાવને કારણે તેનું નામ કાઠિયાવાડ પડ્યું છે. જોકે આ ક્ષેત્રમાં કાઠી લોકો ૧૬મી સદીમાં આવ્યા હતા, છતાં દસ્તાવેજીત ઇતિહાસ અનુસાર તેમણે આ ક્ષેત્રની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. ભારતમાં ગુર્જર પ્રતિહાર વંશના રાજા મિહિર ભોજના સમયમાં ગુર્જર રાજ્ય કાઠિયાવાડથી બંગાળના ઉપસાગર સુધી ફેલાયેલું હતું.<ref>{{Cite book|title=The history of the Gurjara-Pratihāras|last=Baij Nath Puri|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|year=૧૯૮૬|page=xvii}}</ref> એક હડ્ડોલા શિલા લેખ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે મહિપાલ પ્રથમના સમયમાં પણ આ ક્ષેત્ર પર ગુર્જર પ્રતિહારોનું રાજ્ય હતું.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DSzlv9pcJtsC&pg=PA4857&dq|title=Encyclopaedia of Jainism|last=Narendra Singh|publisher=Anmol Publications PVT. LTD.|year=૨૦૦૧}}</ref> અહીં ઘણાં સ્થળે પ્રાચીન અવશેષો મળી આવ્યાં છે અને તે [[મહાભારત]]ના કાળથી લઈ તથા સિંધુ સંસ્કૃતિથી લઈ ને સળંગ ઈતિહાસ ધરાવે છે. ૧૬મીથી ૨૦મી સદીના દરમ્યાન આ ક્ષેત્ર પર કાઠીઓનો વિશેષ પ્રભાવ હોવાથી આ ક્ષેત્ર કાઠિયાવાડ તરીકે ઓળખાયો અને સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રનો પર્યાયવાચી શબ્દ પણ બની ગયો. ભૌગોલિક દૃષ્ટીએ કાઠિયાવાડ એ સૌરાષ્ટ્રનો મધ્યવર્તી ભાગ છે. સામંતશાહીના કાળ દરમ્યાન, સૌરાષ્ટ્રના અમુક મુખ્ય વિભાગો અમુક રજવાડાઓમાં પડતાં હતાં જેમકે, કાઠિયાવાડ, સોરઠ, [[ગોહિલવાડ પ્રાંત|ગોહીલવાડ]], [[હાલાર]], પાંચાળ, [[ઝાલાવાડ]], નાઘેર, ઓખામંડળ વગેરે. જોકે કાઠિયાવાડનો મુખ્ય વિસ્તાર હાલના ૧૦ જિલ્લાઓને આવરી લે છે: [[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ જિલ્લો]], [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]], [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]], [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]], [[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]], [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]], [[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]], [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]], [[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] અને [[ગીર-સોમનાથ જિલ્લો|ગીર-સોમનાથ]]. અમુક ઇતિહાસકારોના મતે કાઠિયાવાડી લોકો ઈ.સ. પૂર્વે બીજી સદીમાં સૌરાષ્ટ્રમાં સ્થળાતર કારીને વસેલા મૂળે સાઇથિયન (Scythians) લોકો છે (તત્કાલીન ગ્રીકો તેમને સરોસ્ટસ કહેતાં){{સંદર્ભ}}. ઈ.સ. ૮૭૫થી ૧૪૭૩ સુધીના ઘણાં લાંબા કાળ સુધી [[ચુડાસમા]] રાજપૂતોએ (રા' વંશ) આ ક્ષેત્ર પર શાસન કર્યું, તે સમયે આ ક્ષેત્ર સોરઠ તરીકે જાણીતું હતું. આ ક્ષેત્ર પર વારાફરતી વાળા (કાઠી), જેઠવા, રાયજાદા, [[ચુડાસમા]], ગોહીલ, [[ઝાલા]], [[જાડેજા વંશ|જાડેજા]], [[ચાવડા વંશ|ચાવડા]], [[સોલંકી વંશ|સોલંકી]], પરમાર, પટગીરો કે પ્રાગીરો, [[સરવૈયા]], ઉપાધ્યાય અને સવજી જેવા વંશોએ શાસન કર્યું. ઈ.સ. ૧૮૨૦ સુધીમાં કાઠિયાવાડના દરેક રજવાડાને બ્રિટિશ સંરક્ષણ હેઠળ લાવવામાં આવ્યું હતું. અંગ્રેજો સાથે સંધિ કરનાર [[જેતપુર]] પ્રથમ કાઠિયાવાડી રજવાડું હતું. કાઠી રાજા વીરા વાળાએ ૨૬ ઓક્ટોબર ૧૮૦૩માં બ્રિટિશ કર્નલ વોકરને વડોદરા (ત્યારનું બરોડા)માં મળી અંગ્રેજો સાથે સંધિ કરી હતી. == રાજનૈતિક ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:SaurashtraKart.jpg|right|thumb|254x254px|સંયુક્ત સૌરાષ્ટ્ર (કાઠિવાડ) રાજ્ય ૧૯૪૭-૫૬]] ઈ.સ. ૧૯૪૭ની ભારતીય સ્વંત્રતા પહેલાં સમગ્ર કાઠિયાવાડ નાના રજવાડાઓમાં વિભાજીત હતું. આ રજવાડાઓ બ્રિટિશ આધિનતા સ્વીકારતા હતા અને તેના બદલામાં સ્થાનીય સાર્વભોમત્વ ભોગવતા હતાં. આ રજવાડાનો સમુહ કાઠિયાવાડ એજન્સી કહેવાતો હતો. આ સિવાયનો દ્વીપકલ્પનો ભાગ જેમાં ખાસ કરીને પૂર્વ તરફના ખંભાતના અખાતના કિનારાના પ્રદેશનો સમાવેશ હતો, તે ભાગ બોમ્બે પ્રેસિડન્સી હેઠળ બ્રિટિશ સરકારના સીધા તાબા હેઠળ હતો. ઈ.સ. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા બાદ કાઠિયાવાડને ભારત સાથે જોડી દેવામાં આવ્યું. ઈ.સ. ૧૯૪૭માં જુનાગઢના નવાબ તેમના રાજ્યને પાકિસ્તાન સાથે જોડવા માંગતા હતા પણ બહુમતિ હિંદુ પ્રજાએ બળવો કર્યો. જ્યારે નવાબ પાકિસ્તાન નાસી ગયો ત્યારે અહીં જનમત લેવામાં આવ્યો અને આ રજવાડાનું ભારતમાં વિલિનીકરણ થયું. કાઠિયાવાડનાં જૂનાં રજવાડાઓને મેળવી ને સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંત બન્યો. ઈ.સ. ૧૯૫૦માં તેમાંથી સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય બન્યું. ઈ.સ ૧૯૫૬માં સૌરાષ્ટ્રને મુંબઈ રાજ્યમાં ભેળવી દેવાયું અને ૧૯૬૦માં મુંબઇ રાજ્યનું ભાષા આધારિત બે રાજ્યોમાં વિભાજન થયું તે હેઠળ કાઠિયાવાડ ગુજરાતનો ભાગ બન્યું. ઈ.સ ૧૯૬૧ સુધી દીવ પોર્ટુગીઝોના હાથમાં રહ્યું. ભારતીય સેનાએ તેના પર કબ્જો મેળવ્યો અને ૧૯૬૨માં તે ગોવા, દીવ અને દમણ નામના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો ભાગ બન્યું. == મુખ્ય શહેરો == [[ચિત્ર:Map_GujDist_Saurastra.png|right|thumb|350x350px|પ્રાચીન કાઠિયાવાડના હાલના જિલ્લાઓ (નોંધ: દીવ એ રાજનૈતિક રીતે ગુજરાતનો ભાગ નથી [[દીવ જિલ્લો|દીવ]] કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે.]] કાઠિયાવાડનું મુખ્ય શહેર [[રાજકોટ]] દ્વિપકલ્પની મધ્યમાં આવેલું છે. આ સિવાય ઉત્તરે [[જામનગર]] કચ્છના અખાતને કિનારે, [[ભાવનગર]] પૂર્વે ખંભાતના અખાતને કિનારે, મધ્યમાં [[સુરેન્દ્રનગર]] અને ઐતિહાસિક [[વઢવાણ]] અને પશ્ચિમ કિનારે [[પોરબંદર]] આવેલાં છે. કેન્દ્રશાસિત ટાપુ [[દીવ]] કાઠિયાવાડની દક્ષિણે આવેલું છે. પ્રખ્યાત [[સોમનાથ]] શહેર નૈઋત્ય ખૂણે આવેલું છે. == કાઠિયાવાડ ક્ષેત્રના જિલ્લાઓ == * [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]] * [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]] * [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] * [[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમિ દ્વારકા]] * [[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીર સોમનાથ]] * [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] * [[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]] * [[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] * [[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] * [[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] * [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] == ભૂગોળ અને પર્યાવરણ == [[ચિત્ર:Scene_in_Kattiawar,_Travellers_and_Escort.jpg|thumb|કાઠિયાવાડનું દ્રશ્ય, પ્રવાસીઓ અને ભોમિયા, ૧૮૩૦.]] આ દ્વિપકલ્પ મુખ્યત્વે શુષ્ક ક્ષુપ પ્રકારના વનો ધરાવે છે જ્યારે વાયવ્ય તરફ કાંટાળા ક્ષુપ ધરાવતા વનોનું પર્યાવરણતંત્ર છે. આ દ્વિપકલ્પના દક્ષિણ-મધ્ય ભાગમાં ગીરના ડુંગરો તરીકે ઓળખાતી નીચી પહાડી આવેલી છે, તેનું સૌથી ઊંચુ શિખર [[ગીરનાર]] છે. આ ડુંગરો પર વિષુવવૃત્તીય પહોળા પાન ધરાવતા જંગલો આવેલાં છે જે કાઠિયાવાડ-ગીર પાનખરના જંગલોનો જ એક ભાગ છે. ગીરના ડુંગરોના જંગલ અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર મેળવી ને [[ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય]]ની રચના કરવામાં આવી છે જે પૃથ્વી પર બચેલું [[એશિયાઇ સિંહ]]નું છેલ્લું કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. આ સિવાય [[ખંભાતનો અખાત|ખંભાતના અખાત]] પાસે [[વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] અને [[કચ્છનો અખાત|કચ્છના અખાત]]માં આવેલું [[દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય]] એ આ ક્ષેત્રના અન્ય સંરક્ષિત વનવિસ્તારો છે. == ઐતિહાસિક, પુરાતત્ત્વિય, પ્રાકૃતિક અને ધાર્મિક સ્થળો == [[ચિત્ર:KITLV_88174_-_Unknown_-_Temple_at_Kathiawad_in_British_India_-_1897.tif|thumb|કાઠિયાવાડનું એક મંદિર, ૧૮૯૭.]] [[ચિત્ર:Mer_Dandiya.jpg|thumb|તેમનો પ્રખ્યાત રાસ રમતા મેર જાતિના લોકો]] [[ચિત્ર:Bhil_women_of_Kathiawar_Gujarat_1890.jpg|thumb|કાઠિયાવાડની ભીલ સ્ત્રી, ૧૮૯૦]] * [[દ્વારકા]] * [[સોમનાથ]] * [[ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય|સાસણ ગીર]] અને આંતરિક ભાગો / અમરેલી-[[ભાવનગર|ભાવનગર જિલ્લાઓના આંતરીક ભાગો]] * [[વલ્લભીપુર]] * [[પોરબંદર]] * [[જુનાગઢ]] * [[શેત્રુંજય|શેત્રુંજય પર્વત]], [[પાલીતાણા]] * [[સિહોર|સીહોર]] * [[વીરપુર (રાજકોટ)|વીરપુર]] અને [[ગોંડલ]] * [[જામનગર]] અને [[દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય|મરીન નેશલનલ પાર્ક]] * [[વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન|વેળાવદર]] * પ્રાચીન શહેરો: [[વઢવાણ]], [[મોરબી]], [[વાંકાનેર]] * [[દમણ અને દીવ|દીવ]] == નોંધપાત્ર પાત્રો અને વ્યક્તિઓ == કાઠિયાવાડ-સૌરાષ્ટ્રના નોંધપાત્ર વ્યક્તિઓની યાદી તો બહુ મોટી બને પણ અમુક ઐતિહાસિક અને નોંધનીય પાત્રો અહીં આપ્યા છે: === ધાર્મિક, પ્રાગૈતિહાસિક અને આધ્યાત્મિક === * સુદામા - [[કૃષ્ણ]]નો મિત્ર [[મહાભારત|મહાભારતનું એક પાત્ર]] * બાબા બાળક નાથ – [[નાથ સંપ્રદાય]]ના પ્રખ્યાત ચોર્યાશી સિદ્ધોમાંના એક * નેમિનાથ – ૨૨મા જૈન [[તીર્થંકર]] અને એક સિદ્ધ * [[નરસિંહ મહેતા]] – સંત અને ગુજરાતી ભાષાના આદ્ય કવિ * [[મહર્ષિ દયાનંદ|દયાનંદ સરસ્વતી]] – વિદ્વાન, સુધારક અને [[આર્ય સમાજ]]ના સ્થાપક * [[જલારામ બાપા]] – એક સંત જે આજે ભગવાનની જેમ પૂજાય છે * [[શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર]] – પ્રસિદ્ધ જૈન તત્ત્વજ્ઞાની, [[ગાંધીજી]]ના ગુરુ * [[મોરારીબાપુ|મોરારી બાપુ]] – રામાયણ કથાકાર, ઉપદેશક, શિક્ષક, વિચારક * [[રમેશભાઈ ઓઝા]] - કથાકાર અને વેદાંત તત્ત્વજ્ઞાનના ઉપદેશક * [[સ્વામિનારાયણ]] ધાર્મિક ઉપદેશક ને સુધારક સંત - સ્વામી નારાયણ તરીકે પણ ઓળખાય છે. * [[ગંગાસતી]], પાનબાઈ અને કહાડસિંહજી ગોહીલ - [[સમઢીયાળા (પાનબાઇ) (તા. ઉમરાળા)|સમઢિયાળા]] નજીક થઈ ગયેલા સંતો * [[કાનજી સ્વામી]] જૈન વિદ્વાન અને સોનગઢના સંત, તેઓ કાઠિયાવાડના કોહીનૂર તરીકે જાણીતા છે. === સામાજિક, વિચારકો, રાજનૈતિક, નેતા === * [[મહાત્મા ગાંધી|મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી]] – ભારતના રાજનૈતિક અને વૈચારિક નેતા, રાષ્ટ્રપિતા. * [[મહમદ અલી ઝીણા|મહમ્મ્દ અલી ઝીણા]] – વકીલ, રાજનૈતિક, મુત્સદી અને પાકિસ્તાનના સ્થાપક, પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપિતા. * [[ઉચ્છંગરાય નવલશંકર ઢેબર|યુ.એન. ઢેબર]] – સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક ([[ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ|ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય]]), અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભા (કોંગ્રેસ)ના પ્રમુખ. * વીરચંદ ગાંધી – મહુવાના પ્રથમ ભારતીય દેશભક્ત જેઓ સત્તાવાર રીતે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની મુલાકાતે ગયા અને ૧૮૯૩માં પ્રથમ વિશ્વ ધર્મ પરિષદમાં ભાગ લીધો. (ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભા (કોંગ્રેસ)ના મુખ્ય વ્યક્તિ). * [[ફાતિમા ઝીણા]] – પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રમાતા ('માદરે-એ-મિલ્લત'), [[મહમદ અલી ઝીણા|મહમ્મ્દ અલી ઝીણા]]ની બહેન. === કારભાર, આદર્શવાદી, સુધારક, રાજનીતિ === * ભાવનગરના મહારાજા તખતસિંહજી ગોહીલ – સુધારક અને વિકાસપ્રિય રાજા, તેમણે સૌરાષ્ટ્રને આવરી લેતી ભાવનગર સ્ટેટ રેલ્વે બંધાવી હતી. * [[મહારાજા ભગવતસિંહજી|ગોંડલના મહારાજા ભાગવત સિંહજી]] – વિકાસવાદી અને વિદ્વાન રાજા, તેમણે ગુજરાતી શબ્દકોષ અને વિશ્વકોષ – [[ભગવદ્ગોમંડલ]] આપ્યો. * [[કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહીલ|ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમાર સિંહજી ગોહીલ]] – સુધારક, વિકાસવાદી અને આદર્શ રાજા. * [[બળવંતરાય મહેતા]] – સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક, સમાજ સેવક અને પંચાયત રાજના પ્રણેતા. * [[ડૉ. જીવરાજ મહેતા|જીવરાજ મહેતા]] – રાજનૈતિક, ગુજરાતના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી. === કળા, સાહિત્ય, કાવ્ય, પત્રકારત્વ, સમાજવાદ === * [[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] – સાહિત્ય, સામાજ સુધારક અને સ્વાતંત્ર્ય સૈનિક. * [[રવિશંકર રાવળ|કલાગુરુ રવિશંકર રાવળ]]- ચિત્રકાર, કળા શિક્ષક, કળા સમીક્ષક, પત્રકાર અને નિબંધ લેખક. * [[દલપતરામ]] – ગુજરાતી કવિ. * [[ન્હાનાલાલ|ન્હાનાલાલ દલપતરામ કવિ]] – લેખક અને કવિ. * [[કલાપી|સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહીલ]] – કલાપિ તરીકે જાણીતા – કવિ, ગુજરાતના રજવાડાના રાજ પરિવારના વ્યક્તિ. * [[દુલા કાગ|દુલાભાયા કાગ]] – કવિ, સમાજ સુધારક અને સ્વાતંત્ર સૈનિક. * [[અમૃત ઘાયલ]] – કવિ અને ગુજરાતી શાયર. * [[મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ|કવિ કાંત]] – કવિ. * [[હરિલાલ ઉપાધ્યાય]]<ref>[http://www.harilalupadhyay.org "A Few Words about Shri Harilal Upadhyay"]</ref> – લેખક. * [[ચુનીલાલ મડિયા]] – લેખક, નાટક લેખક, કવિ, પત્રકાર, તંત્રી. * [[ગુલામમોહમ્મદ શેખ|ગુલામ મહમ્મ્દ શેખ]] – ચિત્રકાર, લેખક, કળા સમીક્ષક. * [[રાજેન્દ્ર શુક્લ]] – કવિ. * [[રમેશ પારેખ]] – કવિ. * [[હેમુ ગઢવી]] - સાહિત્યકાર. * [[ભીખુદાન ગઢવી]] - સાહિત્યકાર. * [[દાદુદાન ગઢવી]] - લોક સાહિત્યકાર અને લેખક. * રાજભા ગઢવી - લોક સાહિત્યકાર * માયાભાઈ આહિર - લોક સાહિત્યકાર * જીતુ દાદ ગઢવી - લોક સાહિત્યકાર === ખેલકૂદ, સાહસ === * [[જામ રણજી|કે. એસ. રણજીતસિંહ]] – નવનગરના મહારાજા, ક્રિકેટ ખેલાડી જેમના નામથી રણજી ટ્રોફી રમાય છે. * [[દુલિપસિંહજી|કુમાર શ્રી દુલીપસિંહજી]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી, રજવાડાના રાજકુમાર. * [[વિનુ માંકડ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * અશોક માંકડ – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * દીલિપ દોશી – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[કરસન ઘાવરી|કરશન ગઢવી]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[અશોક કુરજીભાઇ પટેલ|અશોક પટેલ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * ધીરજ પરસાણા – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[અજય જાડેજા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[પાર્થિવ પટેલ]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[રવીન્દ્ર જાડેજા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * સિદ્ધાર્થ ત્રિવેદી – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * [[ચેતેશ્વર પુજારા]] – ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી * હનીફ મહમ્મ્દ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી * સાદીક મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી * મુસ્તાક મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી, કેપ્ટન * વઝીર મહમ્મદ – પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ખેલાડી === ચલચિત્ર, મનોરંજન, સંગીત, લોકગાયકો === * મહમ્મદ છેલ – જાદુગર અને ફકીર (રહસ્યવાદી). * વિજય ભટ્ટ – જાણીતા નિર્માતા, નિર્દેશક અને પટકથા લેખક. * નાનાભાઈ ભટ્ટ – ફીલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા - [[મહેશ ભટ્ટ]] અને મુકેશ ભટ્ટના પિતા. * [[દીના પાઠક]] – વયસ્ક અભિનેત્રી, ગુજરાતી રંગભૂમિના નિર્દેશક, સ્ત્રી ચળવળકર્તા. * [[આશા પારેખ]] – અભિનેત્રી, નિર્દેશક, અને નિર્માતા. * [[શાહબુદ્દીન રાઠોડ]] – હાસ્ય કલાકાર, લેખક, શિક્ષક. * [[પરવીન બાબી]] – બોલીવુડ અભિનેત્રી. * ડિમ્પલ કાપડિયા – બોલીવુડ અભિનેત્રી. * મનહર ઉધાસ – ગઝલ ગાયક. * [[પંકજ ઉધાસ]] – [[ભારતીય સંગીત|ગાયક , ગઝલ ગાયક]] * મેહુલ કુમાર – નિર્દેશક, નિર્માતા. * [[કે.લાલ]] – ભારતીય જાદૂગર. * [[અલકા યાજ્ઞિક]] – ગાયક. * બેન કિંગસ્લી – અભિનેતા (વારસાગત મૂળ સૌરાષ્ટ્રમાં). * [[હેમંત ચૌહાણ]] – ભજન ગાયક. * નીરજ વોરા – ફીલ્મ નિર્દેશક, સંવાદ લેખક, અભિનેતા. * [[હિમેશ રેશમિયા]] – ગાયક, સંગીતકાર અને અભિનેતા. * [[દિલીપ જોશી]] – સિનેમા અને ટેલિવીઝન અભિનેતા ([[તારક મેહતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા]]ના મુખ્ય નાયક જેઠાલાલની ભૂમિકામાં). === વ્યાપાર, ઉદ્યોગ, શોધખોળ, દાનવીરો === * [[નાનજીભાઈ કાલિદાસ મહેતા|નાનજી કાલિદાસ મહેતા]] – ઉદ્યોજક અને દાનવીર. * મુળજીભાઈ માધવાણી–વ્યાપારી, સાહસિક, ઉદ્યોજક અને દાનવીર. * નૌતમલાલ ભગવાનજી મેહતા – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, વ્યાપારી. * [[ધીરુભાઈ અંબાણી]] – ભારતીય ઉદ્યોગ સાહસિક, રિલાયન્સ ઈમ્ડસ્ત્રીઝના સ્થાપક. * [[સામ પિત્રોડા]] – વૈજ્ઞાનિક, ઉદ્યોગસાહસિક અને નીતિ બનાવનાર. * [[સુઝલોન|તુલસી તંતી]] – સુઝલોન એનર્જીના પ્રમુખ અને નિર્દેશક. * અબ્દુલ સત્તાર એધી - પાકિસ્તાનના ફાધર ટેરેસા, એધી ફાઉન્ડેશન-ત્યાંના ગરીબ લોકોને વૈધકીય સહાયતા આપે છે. === ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, બહાદુરી, ઘટનાઓ === * રાજકુમાર વિજય – શિહોરનો હદપાર રાજકુમાર, શ્રીલંકામાં વસનાર. * [[રા' નવઘણ]] – સોલંકી વંશના કાળ દરમ્યાન થઈ ગયેલો એક વીર રાજા. * [[કાદુ મકરાણી]] – બહારવટિયો. * બંદા બહાદુર - [[શીખ|શીખ ધર્મ]]ના પમ્જ પ્યારેમાંનો એક, તેમનો જન્મ દ્વારકામાં થયો હતો, વીર યોદ્ધા. * રામ વાળા - ગાયકવાડી સરકાર સામે પોતાના ગરાસ માટે બહારવટે નિકળેલા મહાન કાઠી બહારવટિયા. == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{wikisource|Letitia Elizabeth Landon (L. E. L.) in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1835/Scene in Kattiawar|'Scene in Kattiawar'<br />L. E. L ની કવિતામાં.}} {{ગુજરાત}} [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] [[શ્રેણી:ગુજરાતના વિસ્તારો]] [[શ્રેણી:ગુજરાત]] f3wlx664p6xs7xkne1x4a2yb1mww27x 3 140989 905527 905411 2026-09-23T06:23:26Z Bipinrshah 75265 /* પાનું રદ કરવા માટે અંકિત */ ઉત્તર 905527 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Bipinrshah}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૩:૨૮, ૨૯ જૂન ૨૦૨૩ (IST) == પાનું રદ કરવા માટે અંકિત == મા. Bipinrshah, વિકિપીડિયામાં તમારું સ્વાગત છે. આજે તમે બનાવેલું પાનું [[:બિપીનભાઈ રતિલાલ શાહ]] '''સંભવતઃ જાહેરાત/સ્વપ્રશસ્તિ, નોંધપાત્રતાનો અભાવ''' કારણો અંતર્ગત રદ કરવા માટે અંકિત કરવામાં આવ્યું છે એટલે કે ડિલિટ કરવા માટે માર્ક કરવામાં આવ્યું છે. આ લેખની વિષયવસ્તુ અને પાત્ર વિકિપીડિયાના નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં ઊણું ઉતરે છે. તમે નવા સભ્ય છો માટે મહેરબાની કરી ને ઉપરોક્ત સ્વાગત સંદેશાને પૂરેપૂરો વાંચી જાઓ, તેમાં આપેલી કડીઓ પરના નીતિ વિષયક અને અન્ય માર્ગદર્શક લેખો તથા લખાણો વાંચો, પહેલા થોડા પાનાઓની મુલાકાત લો, અહિં શું અને કેવી રીતે લખાય છે તેની જાણકારી મેળવો અને પછી નવાં પાનાં બનાવવાની શરુઆત કરો. વિકિપીડિયામાં દરેક પ્રકારની જાહેરાત/પ્રમોશનલ મટિરિયલ પ્રતિબંધિત છે એ વાતની પણ જાણ રાખજો. આશા રાખું છું કે આપ કોઈ સ્થાપિત હિત માટે અહિં પાનાં બનાવવાનું કામ નહીં કરો અને વિકિપીડિયાની નીતિઓ અનુસાર નાના યોગદાનોથી શરુઆત કરી ને સમુદાયને ઉપયોગી થાય તેવા ઉમેરણો કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૩૦, ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) :નમસ્તે ધવલભાઈ, :આપના સંદેશ અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર. હું વિકિપીડિયા પર નવો સભ્ય છું. આ લેખ કોઈ અંગત પ્રચાર કે જાહેરાતના હેતુથી બનાવવામાં આવ્યો નથી. :બિપિનભાઈ રતિલાલ શાહ અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા વિસ્તારના છેલ્લા ચાર દાયકાથી સક્રિય શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક અગ્રણી છે. મોડાસા કેળવણી મંડળના પ્રમુખ તરીકે તેમજ અન્નપૂર્ણા ટ્રસ્ટ દ્વારા દર્દીઓને રાહતદરે ભોજન પૂરું પાડવા સહિતના તેમના સામાજિક કાર્યોની નોંધ રાજ્યકક્ષાના મુખ્ય દૈનિક અખબારો (જેમ કે ''ગુજરાત સમાચાર'', ''દિવ્ય ભાસ્કર'', ''જય હિન્દ'', ''ફુલછાબ'' વગેરે) માં ૨૦૧૪ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન નિયમિતપણે લેવાતી રહી છે. :<nowiki>લેખમાં આ સ્વતંત્ર અને વિશ્વસનીય અખબારી અહેવાલો આધારિત વિગતો જ તટસ્થ રીતે ટાંકવામાં આવી છે અને તેના સંદર્ભો પણ જોડવામાં આવ્યા છે. જો લખાણમાં કોઈ વાક્ય કે શબ્દ પ્રમોશનલ લાગતો હોય તો તેમાં સુધારો કરવા હું તૈયાર છું. આપેલા આધારભૂત અખબારી સંદર્ભોને ધ્યાને રાખી આ પાનું દૂર ન કરવા અને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવા વિનંતી કરું છું. આભાર. --~~~~</nowiki> [[સભ્ય:Bipinrshah|Bipinrshah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૩, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) 9342tqyx5k9269f59wy301nraslpsec 905528 905527 2026-09-23T09:11:06Z Snehrashmi 41463 /* પાનું રદ કરવા માટે અંકિત */ ઉત્તર 905528 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Bipinrshah}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૩:૨૮, ૨૯ જૂન ૨૦૨૩ (IST) == પાનું રદ કરવા માટે અંકિત == મા. Bipinrshah, વિકિપીડિયામાં તમારું સ્વાગત છે. આજે તમે બનાવેલું પાનું [[:બિપીનભાઈ રતિલાલ શાહ]] '''સંભવતઃ જાહેરાત/સ્વપ્રશસ્તિ, નોંધપાત્રતાનો અભાવ''' કારણો અંતર્ગત રદ કરવા માટે અંકિત કરવામાં આવ્યું છે એટલે કે ડિલિટ કરવા માટે માર્ક કરવામાં આવ્યું છે. આ લેખની વિષયવસ્તુ અને પાત્ર વિકિપીડિયાના નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં ઊણું ઉતરે છે. તમે નવા સભ્ય છો માટે મહેરબાની કરી ને ઉપરોક્ત સ્વાગત સંદેશાને પૂરેપૂરો વાંચી જાઓ, તેમાં આપેલી કડીઓ પરના નીતિ વિષયક અને અન્ય માર્ગદર્શક લેખો તથા લખાણો વાંચો, પહેલા થોડા પાનાઓની મુલાકાત લો, અહિં શું અને કેવી રીતે લખાય છે તેની જાણકારી મેળવો અને પછી નવાં પાનાં બનાવવાની શરુઆત કરો. વિકિપીડિયામાં દરેક પ્રકારની જાહેરાત/પ્રમોશનલ મટિરિયલ પ્રતિબંધિત છે એ વાતની પણ જાણ રાખજો. આશા રાખું છું કે આપ કોઈ સ્થાપિત હિત માટે અહિં પાનાં બનાવવાનું કામ નહીં કરો અને વિકિપીડિયાની નીતિઓ અનુસાર નાના યોગદાનોથી શરુઆત કરી ને સમુદાયને ઉપયોગી થાય તેવા ઉમેરણો કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૩૦, ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) :નમસ્તે ધવલભાઈ, :આપના સંદેશ અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર. હું વિકિપીડિયા પર નવો સભ્ય છું. આ લેખ કોઈ અંગત પ્રચાર કે જાહેરાતના હેતુથી બનાવવામાં આવ્યો નથી. :બિપિનભાઈ રતિલાલ શાહ અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા વિસ્તારના છેલ્લા ચાર દાયકાથી સક્રિય શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક અગ્રણી છે. મોડાસા કેળવણી મંડળના પ્રમુખ તરીકે તેમજ અન્નપૂર્ણા ટ્રસ્ટ દ્વારા દર્દીઓને રાહતદરે ભોજન પૂરું પાડવા સહિતના તેમના સામાજિક કાર્યોની નોંધ રાજ્યકક્ષાના મુખ્ય દૈનિક અખબારો (જેમ કે ''ગુજરાત સમાચાર'', ''દિવ્ય ભાસ્કર'', ''જય હિન્દ'', ''ફુલછાબ'' વગેરે) માં ૨૦૧૪ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન નિયમિતપણે લેવાતી રહી છે. :<nowiki>લેખમાં આ સ્વતંત્ર અને વિશ્વસનીય અખબારી અહેવાલો આધારિત વિગતો જ તટસ્થ રીતે ટાંકવામાં આવી છે અને તેના સંદર્ભો પણ જોડવામાં આવ્યા છે. જો લખાણમાં કોઈ વાક્ય કે શબ્દ પ્રમોશનલ લાગતો હોય તો તેમાં સુધારો કરવા હું તૈયાર છું. આપેલા આધારભૂત અખબારી સંદર્ભોને ધ્યાને રાખી આ પાનું દૂર ન કરવા અને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવા વિનંતી કરું છું. આભાર. --~~~~</nowiki> [[સભ્ય:Bipinrshah|Bipinrshah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૩, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) ::આપના સભ્ય નામ પરથી એ ફલિત થાય છે કે આપ પોતે જ પોતાના વિશે લેખ સંપાદન કરી રહ્યા છો, જે વિકિપીડિયા સંપાદન નિયમાવલી અનુસાર અયોગ્ય છે. બીજું કે ક્ષેત્રીય નોંધપાત્ર જ્ઞાનકોશીય નોંધપાત્રતા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં. આથી હું લેખ દૂર કરવાના સમર્થનમાં છું. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૧૪:૪૧, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) cx6125tcvogps09b4ojcpjft5zbz57f 905529 905528 2026-09-23T11:28:22Z Dsvyas 561 /* પાનું રદ કરવા માટે અંકિત */ ઉત્તર 905529 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Bipinrshah}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૩:૨૮, ૨૯ જૂન ૨૦૨૩ (IST) == પાનું રદ કરવા માટે અંકિત == મા. Bipinrshah, વિકિપીડિયામાં તમારું સ્વાગત છે. આજે તમે બનાવેલું પાનું [[:બિપીનભાઈ રતિલાલ શાહ]] '''સંભવતઃ જાહેરાત/સ્વપ્રશસ્તિ, નોંધપાત્રતાનો અભાવ''' કારણો અંતર્ગત રદ કરવા માટે અંકિત કરવામાં આવ્યું છે એટલે કે ડિલિટ કરવા માટે માર્ક કરવામાં આવ્યું છે. આ લેખની વિષયવસ્તુ અને પાત્ર વિકિપીડિયાના નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં ઊણું ઉતરે છે. તમે નવા સભ્ય છો માટે મહેરબાની કરી ને ઉપરોક્ત સ્વાગત સંદેશાને પૂરેપૂરો વાંચી જાઓ, તેમાં આપેલી કડીઓ પરના નીતિ વિષયક અને અન્ય માર્ગદર્શક લેખો તથા લખાણો વાંચો, પહેલા થોડા પાનાઓની મુલાકાત લો, અહિં શું અને કેવી રીતે લખાય છે તેની જાણકારી મેળવો અને પછી નવાં પાનાં બનાવવાની શરુઆત કરો. વિકિપીડિયામાં દરેક પ્રકારની જાહેરાત/પ્રમોશનલ મટિરિયલ પ્રતિબંધિત છે એ વાતની પણ જાણ રાખજો. આશા રાખું છું કે આપ કોઈ સ્થાપિત હિત માટે અહિં પાનાં બનાવવાનું કામ નહીં કરો અને વિકિપીડિયાની નીતિઓ અનુસાર નાના યોગદાનોથી શરુઆત કરી ને સમુદાયને ઉપયોગી થાય તેવા ઉમેરણો કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૩૦, ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) :નમસ્તે ધવલભાઈ, :આપના સંદેશ અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર. હું વિકિપીડિયા પર નવો સભ્ય છું. આ લેખ કોઈ અંગત પ્રચાર કે જાહેરાતના હેતુથી બનાવવામાં આવ્યો નથી. :બિપિનભાઈ રતિલાલ શાહ અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા વિસ્તારના છેલ્લા ચાર દાયકાથી સક્રિય શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક અગ્રણી છે. મોડાસા કેળવણી મંડળના પ્રમુખ તરીકે તેમજ અન્નપૂર્ણા ટ્રસ્ટ દ્વારા દર્દીઓને રાહતદરે ભોજન પૂરું પાડવા સહિતના તેમના સામાજિક કાર્યોની નોંધ રાજ્યકક્ષાના મુખ્ય દૈનિક અખબારો (જેમ કે ''ગુજરાત સમાચાર'', ''દિવ્ય ભાસ્કર'', ''જય હિન્દ'', ''ફુલછાબ'' વગેરે) માં ૨૦૧૪ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન નિયમિતપણે લેવાતી રહી છે. :<nowiki>લેખમાં આ સ્વતંત્ર અને વિશ્વસનીય અખબારી અહેવાલો આધારિત વિગતો જ તટસ્થ રીતે ટાંકવામાં આવી છે અને તેના સંદર્ભો પણ જોડવામાં આવ્યા છે. જો લખાણમાં કોઈ વાક્ય કે શબ્દ પ્રમોશનલ લાગતો હોય તો તેમાં સુધારો કરવા હું તૈયાર છું. આપેલા આધારભૂત અખબારી સંદર્ભોને ધ્યાને રાખી આ પાનું દૂર ન કરવા અને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવા વિનંતી કરું છું. આભાર. --~~~~</nowiki> [[સભ્ય:Bipinrshah|Bipinrshah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૩, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) ::આપના સભ્ય નામ પરથી એ ફલિત થાય છે કે આપ પોતે જ પોતાના વિશે લેખ સંપાદન કરી રહ્યા છો, જે વિકિપીડિયા સંપાદન નિયમાવલી અનુસાર અયોગ્ય છે. બીજું કે ક્ષેત્રીય નોંધપાત્ર જ્ઞાનકોશીય નોંધપાત્રતા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં. આથી હું લેખ દૂર કરવાના સમર્થનમાં છું. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૧૪:૪૧, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) ::{{સાંભળો|Snehrashmi}} આપના મત માટે આભાર. ::{{સાંભળો|Bipinrshah}} [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]]એ જણાવ્યું છે તેમ, તમારા સભ્યનામ પરથી સ્પષ્ટ છે કે તમે પોતે જ કથિત લેખના પાત્ર છો, જે વિકિપીડિયાની પ્રથમ નીતિનો ભંગ કરે છે, અહિં તમે તમારા વિષે લખો તે સ્વપ્રશસ્તિ જ ગણાય અને ફક્ત વિકિપીડિયા જ નહિં, વિશ્વનો કોઈ પણ જ્ઞાનકોશ વ્યક્તિ દ્વારા પોતાના જ વિષે જ લખવાની પરવાનગી આપે નહિં. વધુમાં અખબારોમાં નિયમિતપણે નોંધ લેવાવી તેને નોંધપાત્રતા ન ગણાવી શકીએ, કોઈ એક સમાજ કે પ્રદેશ/વિસ્તારમાં સમાજપયોગી કાર્યો કરવા અને તેની અખબારોમાં નોંધ લેવાય તેને જ્ઞાનકોશ માટેની લાયકાત ન ગણાવી શકીએ. આમ, નોંધપાત્રતાના અભાવ અને સ્વપ્રશસ્તિ એ બન્ને કારણો હેઠળ આ લેખ દૂર કરવાને પાત્ર જ ઠરે છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૫૮, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) s4quqa9vx3a9mhnd2fs8jbv4cf9r1gs 3 155272 905522 2026-09-22T17:31:56Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 905522 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Savsingbhai}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૩:૦૧, ૨૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) iktvrhsb63x581xws4mlrf3624iaihh 1 155273 905523 2026-09-23T05:03:36Z Bipinrshah 75265 /* લેખ દૂર કરવા સામે સ્પષ્ટતા અને નોંધપાત્રતા */ નવો વિભાગ 905523 wikitext text/x-wiki == લેખ દૂર કરવા સામે સ્પષ્ટતા અને નોંધપાત્રતા == નમસ્તે, આ લેખ કોઈ જાહેરાત કે સ્વપ્રશસ્તિ નથી. બિપીનભાઈ રતિલાલ શાહ અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા જિલ્લાના એક અગ્રણી શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક કાર્યકર છે. તેમના યોગદાન અને કાર્યોની નોંધ ગુજરાતના પ્રતિષ્ઠિત અને સ્વતંત્ર અખબારો (ગુજરાત સમાચાર, દિવ્ય ભાસ્કર, જય હિન્દ, ફુલછાબ વગેરે) માં છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયથી લેવાઈ રહી છે. <nowiki>લેખમાં દર્શાવેલા તમામ તથ્યો (સંસ્થાઓમાં તેમના હોદ્દાઓ, સામાજિક પહેલ અને સન્માન) આ મજબૂત 'Secondary Sources' (સ્વતંત્ર ન્યૂઝ રિપોર્ટ્સ) દ્વારા સમર્થિત છે અને પેજમાં તેના સંદર્ભો પણ યોગ્ય રીતે ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આથી, આ પેજ વિકિપીડિયાના 'નોંધપાત્રતા' (Notability) ના માપદંડો પૂર્ણ કરે છે. આ માહિતી સંપૂર્ણપણે તટસ્થ ભાષામાં લખાઈ છે. કૃપા કરીને આ પેજ દૂર ન કરવા વિનંતી. --~~~~</nowiki> [[સભ્ય:Bipinrshah|Bipinrshah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah|ચર્ચા]]) ૧૦:૩૩, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) 5woptnmagor647b10et16ejnx0phwpw 905530 905523 2026-09-23T11:29:46Z Dsvyas 561 /* લેખ દૂર કરવા સામે સ્પષ્ટતા અને નોંધપાત્રતા */ ઉત્તર 905530 wikitext text/x-wiki == લેખ દૂર કરવા સામે સ્પષ્ટતા અને નોંધપાત્રતા == નમસ્તે, આ લેખ કોઈ જાહેરાત કે સ્વપ્રશસ્તિ નથી. બિપીનભાઈ રતિલાલ શાહ અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા જિલ્લાના એક અગ્રણી શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક કાર્યકર છે. તેમના યોગદાન અને કાર્યોની નોંધ ગુજરાતના પ્રતિષ્ઠિત અને સ્વતંત્ર અખબારો (ગુજરાત સમાચાર, દિવ્ય ભાસ્કર, જય હિન્દ, ફુલછાબ વગેરે) માં છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયથી લેવાઈ રહી છે. <nowiki>લેખમાં દર્શાવેલા તમામ તથ્યો (સંસ્થાઓમાં તેમના હોદ્દાઓ, સામાજિક પહેલ અને સન્માન) આ મજબૂત 'Secondary Sources' (સ્વતંત્ર ન્યૂઝ રિપોર્ટ્સ) દ્વારા સમર્થિત છે અને પેજમાં તેના સંદર્ભો પણ યોગ્ય રીતે ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આથી, આ પેજ વિકિપીડિયાના 'નોંધપાત્રતા' (Notability) ના માપદંડો પૂર્ણ કરે છે. આ માહિતી સંપૂર્ણપણે તટસ્થ ભાષામાં લખાઈ છે. કૃપા કરીને આ પેજ દૂર ન કરવા વિનંતી. --~~~~</nowiki> [[સભ્ય:Bipinrshah|Bipinrshah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah|ચર્ચા]]) ૧૦:૩૩, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) :{{સાંભળો|Bipinrshah}} [[સભ્યની ચર્ચા:Bipinrshah#પાનું રદ કરવા માટે અંકિત|તમારા ચર્ચાના પાને]] જણાવ્યું છે તેમ, તમારા સભ્યનામ પરથી સ્પષ્ટ છે કે તમે પોતે જ આ લેખના પાત્ર છો, જે વિકિપીડિયાની પ્રથમ નીતિનો ભંગ કરે છે, અહિં તમે તમારા વિષે લખો તે સ્વપ્રશસ્તિ જ ગણાય અને ફક્ત વિકિપીડિયા જ નહિં, વિશ્વનો કોઈ પણ જ્ઞાનકોશ વ્યક્તિ દ્વારા પોતાના જ વિષે જ લખવાની પરવાનગી આપે નહિં. વધુમાં અખબારોમાં નિયમિતપણે નોંધ લેવાવી તેને નોંધપાત્રતા ન ગણાવી શકીએ, કોઈ એક સમાજ કે પ્રદેશ/વિસ્તારમાં સમાજપયોગી કાર્યો કરવા અને તેની અખબારોમાં નોંધ લેવાય તેને જ્ઞાનકોશ માટેની લાયકાત ન ગણાવી શકીએ. આમ, નોંધપાત્રતાના અભાવ અને સ્વપ્રશસ્તિ એ બન્ને કારણો હેઠળ આ લેખ દૂર કરવાને પાત્ર જ ઠરે છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૫૯, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) 0xn7qs35ebg8karquzzddwpgg82t5b3 3 155274 905526 2026-09-23T06:01:39Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 905526 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=તુષાર અજમેરા}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૧:૩૧, ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (IST) h9b1e06tgtjuy3yxgkeobav56v8avue