વિકિસ્રોત guwikisource https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિસ્રોત વિકિસ્રોત ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા પૃષ્ઠ પૃષ્ઠ ચર્ચા સૂચિ સૂચિ ચર્ચા સર્જક સર્જક ચર્ચા શ્રાવ્યપુસ્તક શ્રાવ્યપુસ્તક ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 104 13638 223860 218262 2026-07-31T17:39:14Z Meghdhanu 3380 Meghdhanuએ [[પૃષ્ઠ:Shivaji-Ni-Loont.pdf/૧૧]]ને [[પૃષ્ઠ:Shivaji-Ni-Surata-Ni-Loont.pdf/૧૧]] પર ખસેડ્યું: PDF 218262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Sushant savla" /></noinclude> <center> '''<big><big><big>શિવાજીની સુરતની લૂટ</big></big></big>''' {{rule|4em|height=2px}} <big>'''પ્રકરણ ૧ લું'''</big> '''શાહ આત્મારામ ભૂખણ તે કોણ?'''</center> {{પડતો અક્ષર|ન}}વું પ્રકરણ શરુ કરીએ તે પહેલાં, હવે મોહનચંદ્રના*<ref>* આ મોહનચન્દ્ર, ગ્રંથકર્તાની “ગંગા ગૂર્જર વાર્તા”નું પાત્ર છે, પ્રસ્તુત વાર્તા છુટી છપાઈ છે, એટલે અનુસંધાન જોવાની ઈચ્છા રાખનારે તેનાં પહેલાં ત્રણ પ્રકરણો વાંચી જેવા વિનંતિ છે. પ્રકટ કર્તા.</ref> કુળનો ઇતિહાસ વાંચનારને જણાવવો જોઈએ. માણસની મોટાઈ કેટલેક દરજજે તેના કુળપરંપરાના ઇતિહાસ ઉપર આધાર રાખે છે. ઘણા દાખલા એવા જોવામાં આવ્યા છે કે, ઉમદા અમીરી ગુણ ધરાવનારા અને બુદ્ધિના ચળકાટવાળા વીરપુરુષો ઘણે કાળે-ત્રણસેં વર્ષે પણ એક જ કુળમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે. મોહનચંદ્રનું કુળ આ જ પ્રમાણેનું હતું. તેઓ જગતમાં સાખ ને આંટ માટે જાણીતા થયેલા આત્મારામ ભૂખણના કુળના હતા. સત્તરમી સદીની શરુઆતમાં, પશ્ચિમના પરાક્રમી પુરુષોએ આ દેશમાં વેપાર નિમિત્તે આવવા માંડ્યું. તેણે સુરતને પોતાનું મુખ્ય સ્થળ કરી એવી તો સારી સ્થિતિમાં આણ્યું કે, હજી સુધી તેની તરફ ઘણા વિદ્વાન ને<noinclude><hr> {{reflist}}</noinclude> oxyev2uv7aw10b7to8onzock8y1zvws 104 73446 223827 223771 2026-07-31T14:37:34Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૬૪||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}મનુએ કહ્યું : ‘મહારાજ ! સુશાસન, કેવળ ધનધાન્ય સંપત્તિનો મેળવેલો સંગ્રહ નથી. તો તો એમનો ઢગલો કરીને હરકોઈ સુશાસનનો વિજય પોકારી શકે ! પણ મારે તો જે જોઇએ છે, તે એમની પાસેની ખરી સમૃદ્ધિનો ભાગ જોઇએ છે. એમની સત્યપરાયણતા, એમની નીતિ, એમનો ધર્મપ્રેમ, એમાંથી જો મને ભાગ મળે, તો જ આ બીજી સમૃદ્ધિ અર્થવાળી બને, નહિતર તો આવતી કાલે જ સમૃદ્ધિ નાશ પામે. લોકો પોતાના ભાવિ પુણ્યપંથ માટે જે કાંઈ કરી રહ્યા હોય, તેમાં પણ જો મને સંભા૨ે તો જ હું ખરું શાસન ચલાવી શકું. દરેકે દરેક મને સંભારે તો જ હું દરેકે દરેકને સંભાળવાનું સાચું શાસન સ્થાપી શકું. રાજા પ્રજા વચ્ચેના આવા અત્યંત નિકટના સંબંધ વિના તો શાસનનો કાંઈ અર્થ જ નથી !’ {{gap}}લોકોએ સમજી જઈ ને તરત કહ્યું : ‘અમે સત્ય, ન્યાય અને ધર્મના ભાગમાંથી પણ ચોથો ભાગ રાજને આપવાનું ઠરાવીએ છીએ !’ {{gap}}મનુએ કહ્યું : ‘તમારી નીતિના બળ વડે હું નીતિવાન બનું. તમારા ધર્મ વડે હું ધાર્મિક બનું. તમારી સત્યપ્રિયતા વડે હું સત્યપ્રિય રહું. તમારે આપવાનો આ રાજભાગ, કોઇપણ દિવસ આવતો બંધ ન પડો ! સુશાસનના એ અવિચળ નિયમ થઇ રહો.’ {{gap}}અને ત્યાર પછી સુશોભિત રથમાં બેસીને મનુ પૃથ્વી ઉપર જવા માટે નીકળ્યા. {{સ-મ||🙒|}}<noinclude></noinclude> bbc3r8g25gqblyblfr8dtsd5bhprzcz 104 73447 223826 223770 2026-07-31T14:36:01Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|તેજબિંદુ||૬૩}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}મનુએ બે હાથ જોડીને કહ્યું : ‘હે બ્રહ્મદેવ ! મને મોટામાં મોટો ભય આ છે કે હું, એ સ્થાન મેળવ્યા પછી મારી જાતને ખોઈ બેસું તો ? શાસન શાસનને ઠેકાણે રહે અને મારાથી ખોટું કામ થાય. અને ખોટી રીત ચલાવાય. તપ કરવા કરતાં પણ ઘણું વધારે અઘરું કામ, શાસન કરવાનું છે. માણસોને સત્ય અને ન્યાયને પંથે જતા કરવા એ વાત જેવી તેવી નથી.’ {{gap}}એ સાંભળી લોકોએ મનુને કહ્યું : ‘હે મનુ મહારાજ ! તમે એમ ભય પામો માં. તમને અમે પાપપંથે દોરીશું નહિ. અમે અમારે આપવાનો જે યોગ્ય હિસ્સો, તે વગર ચોરીએ તમને આપતા રહીશું. એમાં અમે પશુઓ આપીશું. સુવર્ણ આપીશું. ધાન્ય આપીશું. અને અમારી જાતે જ હથિયાર ધારીને તમારી સાથે ચાલીશું. તમને અમે શક્તિસંપન્ન બનાવીશું. કારણ કે તમારી શક્તિ વડે જ અમે પણ શક્તિસંપન્ન બનીશું.’ {{gap}}મનુએ કહ્યું : ‘તમારી વાત તો સાચી છે. પણ એકલા ધન, ધાન્ય અને ભંડારથી હું શાસન ચલાવી શકું એમ નથી.’ {{gap}}લોકો તો મનુની વાત સાંભળીને વિચારમાં પડી ગયા. તમામ સત્તા, ધન ધાન્ય, પશુ, સુવર્ણ, બધું આપ્યા પછી એમની પાસે એવું શું રહેતું હતું કે હજી મનુને શાસન ચલાવવામાં કાંઈક ઉણપ જેવુ જણાતું હતું? {{gap}}એમને કાંઇ સૂજ્યું નહિ. ત્યારે એમણે બ્રહ્માની સામે જોયું. બ્રહ્માએ કહ્યું : ‘હું તો તમારે માટે થઈને, મનુને ત્યાં પૃથ્વી ઉપર મોકલવા તૈયાર થયો છું. ગૂંચ ક્યાં છે એ તમે જ શોધી કાઢો !’ {{nop}}<noinclude></noinclude> nir8d4fr6xg3fn80elt87hr4r3ktno5 104 73448 223828 223772 2026-07-31T14:39:21Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[૧૫] <br/> પંખીની માનવતા'''</big> | }} <br/> {{gap}}<big>'''‘એક'''</big> ૫ંખીની માનવતા’ એ વિષે દિવસો પહેલાં એક નવલિકા વાંચી. આજ દિવસ સુધી એની અસર ગઇ નથી. એ આખી નવલિકા આ પ્રમાણે છે: {{gap}}‘એક વખત રખડતાં રખડતાં જંગલમાંથી મને એક અદ્‌ભુત પંખી મળ્યું. એ મેનાનું બચ્ચું હતું. એને મેં કેળવણી આપી. એ મોટું થયું. એનો કંઠ એવો સરસ હતો કે ન પૂછો વાત ! મેં ઘણાં પોપટ મેનાં જોયાં છે. કેટલાંક પાળ્યાં પણ છે. કેટલાંક સાથે તો મારી પ્રીતિ માનવમૈત્રી જેવી હતી. પણ આ મેના અદ્‌ભુત હતી. {{gap}}એના કંઠમાં કોણ જાણે ક્યાંથી માનવની અસલી વાણી આવીને બેસી ગઈ હતી. {{gap}}એ બોલતી, ત્યારે એમ ન લાગે કે પંખી બોલે છે. લાગે કે માણસ જ બોલે છે. એ જ અવાજ, એ જ રણકો, એ જ શબ્દનો આરોહ–અવરોહ, એ જ સ્વરાંકનની સ્પષ્ટ મધુરતા ! જાણે કે એ માનવના મહામેળામાંથી પંખીમાં વસવા માટે ઊડી ગઈ હોય ! {{nop}}<noinclude></noinclude> er2uyi2u46f4pd528m3zj1k6qc6k32u 104 73449 223829 223802 2026-07-31T14:41:42Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૬૬||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}એ ઉપરાંત, એને ગમે તે વાત શિખવાડો એ ઝપાટાબંધ શીખી લે. એક વખત મેં એને ‘વાસાંસિ જીર્ણાનિ’ શિખવાડ્યું. શું ગૌરવથી એણે એ ગીતાના શ્લોકો બોલવા માંડ્યા છે ! {{gap}}કોઇની મૃત્યુશય્યા પાસે જઈ ને એ બોલે તો માણસનો આત્મા આનંદ આનંદ આનંદ પામે ! એવી એની વાણીમાં મીઠાશ ! {{gap}}મેં એને ‘Lead O' kindly light! પ્રેમલ જ્યોતિ તારો દાખવી’ એ શિખવાડ્યું. શું સ્વચ્છ ઉચ્ચારણથી મેનાં એ બોલી છે ! અને ઉચ્ચારણ તો ઠીક, પણ જાણે કે એનો નાનકડો પંખીઆત્મા, એનો અર્થ સમજતો હોય તેમ, ઘડીભર એ આનંદ–ઉદધિમાં પડી જતી લાગે ! {{gap}}મારી મેનાંની કીર્તિએ ઠેકાણે ઠેકાણે મને પણ કીર્તિ અપાવી ! {{gap}}એક વખત એવું બન્યું કે અરધી રાત્રે એક ‘ફોન’ આવ્યો. હું સફાળો જાગી ઊઠ્યો. કોઈ અજાણ્યા માણસનો ‘ફોન’ હતો. એની પડખે એક સામાન્ય કુટુંબનો કોઈ તેજસ્વી છોકરો મૃત્યુશય્યા ઉપર પડ્યો હતો. એની અંતિમ ઈચ્છા મારી મેનાંને બોલતી સાંભળવાની હતી ! {{gap}}પહેલાં તો થયું કે કહી દઉં કે ભાઈ ! આ કાંઈ ભાડૂતી, સ ર ક સની મેના નથી ! પણ પછી વળી થયું કે ના ના, જવા દે! એક કિશોરની અંતિમ ઈચ્છા છે તો ભલે એ સાંભળે. {{gap}}અથડાતાં કુટાંતાં માંડમાંડ ઘર શોધી કાઢ્યું. {{gap}}હું અંદરના ખંડમાં ગયો. એક તરફ ખાટલા ઉપર એક જુવાન છોકરો અંતિમ દશામાં હોય તેમ પડ્યો હતો. એના<noinclude></noinclude> c111fz4d1m3frqc684y2n7ejgjtmqip 104 73450 223830 223803 2026-07-31T14:44:53Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|પંખીની માનવતા||૬૭}}<hr>'''</noinclude>હોઠ ફિક્કા હતા. ચહેરો પીળો હતા. એના શરીરમાં કેવળ હાડકાં રહ્યાં હતાં. એના શ્વાસોચ્છવાસમાં પણ કાંઈક મુશ્કેલી જણાતી હોય તેમ લાગ્યું. પણ તેના નાકમાંથી લાંબી મૂકેલી રબ્બરની નળી જોઈને હું ભડકી ગયો. {{gap}}પંખી બધાં જ સર્પથી ધ્રુજી ઊઠે છે. આ રબ્બરની નળીમાં મેનાંને એ જ ભ્રાંતિ થવાની ! ને બોલવાનું તો બોલવાને ઠેકાણે રહેશે, પણ એ ભયથી ચીસાચીસ કરી મૂકશે ! {{gap}}મારા મનમાં આ ભીતિ આવી ગઈ. {{gap}}મને જોઈને છોકરાની મા આગળ આવી : તે ધીમેથી બોલી : ‘અમારા અનિલે વેન લીધું છે, એટલે તમને અત્યારે હેરાન કર્યાં છે. પણ એની આ છેલ્લી ઈચ્છા...’ એ વધુ બોલી શકી નહિ. એનો કંઠ રુંધાઈ જતો હતો. {{gap}}પણ મને તો મોટામાં મોટી બીક પેલી નળીની હતી. એ નળીથી ભડકીને એક વખત મેનાને મોટેથી ચીસાચીસ કરી મૂકતી મેં જોઈ હતી. મે મારી મેનાંનાં પીછાં ઉપર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો. તે શાંત હોય તેમ લાગ્યું. {{gap}}પણ જાણે કે પોતે આંહીં શા માટે આવી છે, એ એ જાણતી હોય તેમ, દર્દીની પથારી ઉપર જઈને લોઢાના પલંગને તળિયે એ બેસી ગઈ ! પેલી રબ્બરની નળીની બીકને એ ઘોળીને પી ગઈ હોય તેમ લાગ્યું ! મારી ભીતિ હવે ગઈ. {{gap}}એને આવેલી જોઈને પેલા મરણોન્મુખ કિશોરના ચહેરા ઉપર આનંદ આવી ગયો હતો. એને બોલતી સાંભળીને એને જીવનનો સ્રોત જાણે પાછો વધુ વેગવાન બનતો જણાયો. {{gap}}અને પછી જ્યારે મેનાએ ‘Lead O'! kindly light’ એ ગાયું. ત્યાં ઊભેલા બધાંની આંખમાંથી આંસુ<noinclude></noinclude> 8h7svlumoj4nullh1b5v3606pupzt98 104 73451 223831 223804 2026-07-31T14:46:41Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૬૮||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>નીકળી પડ્યાં! એ નાનકડા પંખીના ગળામાંથી માનવતાનો શું અવાજ આવી રહ્યો હતો ! સૌને થઈ ગયું અદ્‌ભુત ! અદ્‌ભુત ! {{gap}}–અને એ ગીતની ઊર્મિના તરંગેતરંગ સાથે, જાણે કે આ જીવનના દ્વારને પોતે વટાવી જતો હોય તેમ, પેલો માંદો કિશોર પણ આંખો મીંચીને શાંત રીતે એના કંઠનું અમૃત પી રહ્યો હતો. {{gap}}—એમ ને એમ શાંતિથી એણે ક્યારે દેહ છોડી દીધો, એ ખબર પણ પડી નહિ ! {{gap}}અમારી સૌની આંખમાંથી ખર ખર આંસુ વહેવા માંડ્યાં. <small>અંગ્રેજી ઉપરથી.]</small><noinclude></noinclude> rw7ua8l23b3yg833psxam04onfwjrqu 104 73452 223832 223805 2026-07-31T14:48:16Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[ ૧૬ ]<br/> માણસ, ઘોડાં ને ગધેડાં !'''</big> | }} <br/> {{gap}}'''<big>મા</big>ણસ''' જ્યાં સુધી ગાયો પાળતો અને બળદો રાખતો, ત્યાં સુધી એ સુખી હતો. બળદિયા જોડીને એ ખેતર ખેડતો. એને ઘેર રેંટિયો ચાલતો. એમાંથી એ વસ્ત્રો મેળવતો. ગામની વનસ્પતિ એને દવા આપતી. કાગળની નોટોને બદલે ને સોનારૂપાના સિક્કાને બદલે, મઠ આપીને એ તલ લેતો, ને અડદ આપીને મગ મેળવતો ! જેવી એની જરૂરિયાત. એ પ્રમાણે વસ્તુવિનિમયના વ્યવહારમાં એક પ્રકારની માનવ–મીઠાશનો મહેરામણ છલકાતો હતો ! {{gap}}જહાંગીર બાદશાહના વખતમાં રાજા મહારાજાને માંડ ઘડિયાળ મળતી. તે એમને એની જરૂરિયાત પણ જણાતી ન હતી. સૂર્ય ચંદ્ર તારા અને પડછાયા બસ હતા ! કહેવાય છે કે બિલાડીની આંખની કીકી દિવસના સૂર્યના ક્રમ પ્રમાણે નાની મોટી થાય છે. ચીન દેશમાં એવાં હોંશિયાર માણસો પડ્યાં હતાં કે જે, બિલાડીના ડોળા ઉપરથી કેટલા વાગ્યા છે તે કહી શકતાં ! એમાં ફેર પડતો બહુ બહુ પા કલાક કે વીસ મિનિટનો ! પણ આ જ એમની ઘડિયાળ ! {{nop}}<noinclude></noinclude> km2myf1w0slehoytcfhah2qtleb57jl 104 73453 223833 223806 2026-07-31T14:50:08Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૭૦||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}એટલે આ ઉપરથી એમ લાગે છે કે માણસ જેમ જરૂરિયાત વધારે છે, તેમ એ પોતે પોતાનો ગુલામ થતો જાય છે. ગુલામ કાંઈ લડાઈમાં પકડાવાથી થાય છે તેવું નથી. પોતાના વ્યસનમાં પોતે સપડાયા હોય તે તમામ બંદીવાન ! {{gap}}હવે આ પ્રમાણે એ જમાનામાં માણસ સુખી હતો, અને બધા સુખી હતા. ખાતા, પીતા ને મજા કરતા. નાચતા, ગાતા ને સૂઈ જતા. આખો દિવસ કામ કરતા. રાત્રે વાતો કરતા. ભેગા બેસીને મિજબાની ઉડાવતા. બીજી કોઈ ચિંતા હતી નહિ. કોઈ કોઈને દુશ્મનાવટ થતી નહિ. {{gap}}એવામાં એક દિવસ માણસની નજરે ઘોડો ચડ્યો. એ ક્યાંથી આવ્યો તે ભગવાન જાણે. પણ માણસે હળ ખેડતાં ખેડતાં એને જોયો. ઘાસના મેદાનમાં એ ચરતો હતો અને હણહણતો આમથી તેમ દોડી રહ્યો હતો ! એને દોડતો જોઈ ને માણસને વિચાર આવ્યો કે આના ઉપર બેઠા હોઈએ તો ? ઝપાટાબંધ ઘેર જવાય ! ઝપાટાબંધ પરગામ જવાય. ઝપાટાબંધ ખેતરે અવાય ! એ વખતે એને ખ્યાલ નહિ કે આ ‘ઝપાટાબંધ’ એનું નિકંદન કાઢી નાખશે ! {{gap}}માણસને ગતિનો મોહ થયો. એટલે એણે કાલ ભગવાનને માપવાનું શરૂ કર્યું. માણસ જ્યારથી વખતને માપવા મંડ્યો, કામની ખૂબી જોવાને બદલે, ‘ઝટ કરી’ ‘વખત જાય છે’ એમ બોલવા મંડ્યો, ત્યારથી એ હેરાન હેરાન થઈ ગયો છે. ગામડા કરતાં શહેરનાં લોકને વખતનો સવાલ કેવો મારી નાખી રહ્યો છે, એ તો મુંબઈના પરામાં રહેનારા ગમે તેને પૂછો ને ! {{gap}}આ પ્રમાણે ‘ઝપાટાબંધ વખત’નો વિચાર કરીને<noinclude></noinclude> m442y3qna47u78o6m53mubvpkpovkc7 104 73458 223849 223596 2026-07-31T15:21:36Z Meghdhanu 3380 223849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|ઉપાસના||૭૫}}<hr>'''</noinclude>ટર્નરને પણ વિવેચકોએ જેવોતેવો ઉધડો લીધો ન હતો. પણ આ સર્જકે તો દરેક વિવેચકને પોતાની કૃતિથી જવાબ આપ્યો. અને જ્યારે ચિત્ર ગેલેરીમાં એનાં ચિત્રો નાપસંદગી પામ્યાં ત્યારે એણે એમને ઘરઆંગણે લટકાવવા માંડયાં. પણ એવા મુશ્કેલ સમયમાં ને જ્યારે વિવેચકોના તીક્ષ્ણ વિવેચનથી એની કીર્તિને ઝાંખપ લાગવા માંડી ત્યારે પણુ,. એના પિતાએ પોતાના પુત્ર માટેની શ્રદ્ધા ગુમાવી ન હતી ! ટર્નરનુ` મધુ મહારનુ વ્યવહારુ કામકાજ એ સ'ભાળ્યા કરતા. દરેક કલાકારને થોડી વિશિષ્ટ વિચિત્રતાઓ જાણે કે કુદરત ભેટ રૂપે આપતી લાગે છે, એની ચિત્રકલાએ એને કેવી વિચિત્રતા આપી હતી, એની એક વાત છે. એક વખત ટર મુસાફરી કરતા હતા. તે વખતે સૂર્યોદયનુ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઇને તે ચીતરી લેવાનુ ટરને મન થયુ. એ મુખ્યત્વે તે કુદ- રતનાં દૃશ્યાના જ ચિતારેા હતો. ને કુદરતી દૃશ્યે એને માટે રાહ જોઇને બેસે તેમ ન હતાં. એ તે જ્યારે દેખાય ત્યારે ઝડપી લેવાં જોઈએ. પણ ગાડીવાળો અજડ હતા. એણે એને જંગલ વચ્ચેાવચ્ચ ઊતરી જવાનું કહ્યું, બાકી ગાડી થેાભા- વવાની ના પાડી. ટનરે એક ન્યુક્તિ કરી. એણે સિફતથી પૈડાના ખીલા કાઢી લીધા. પછી ગાડીવાળા એ કલાક મહેનત કરતા રહ્યો, ત્યાં ટનર સૂદિયનુ પેલું દૃશ્ય ઝડપી લીધું ! એ સૂર્યોદય, જેણે સેંકડા માણસને પાછળથી મત્રમુગ્ધ બનાવી દીધાં! એણે એ દૃશ્ય લીધું ન હેાત તો એ હુમેશને માટે ખાયું હોત ! ટર્ન રના જમાનામાં પણ નવી શ્રીમ ંતાની પેઢી આવી રહી હતી. એ પેલી બિની. પાતા ક્ઝિમીનીનો ભખતે<noinclude></noinclude> 2vy15d2uuounum3yf2ap86ghqh2j2xj 223850 223849 2026-07-31T15:33:08Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 223850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|ઉપાસના||૭૫}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}ટર્નરને પણ વિવેચકોએ જેવોતેવો ઉધડો લીધો ન હતો. પણ આ સર્જકે તો દરેક વિવેચકને પોતાની કૃતિથી જવાબ આપ્યો. અને જ્યારે ચિત્ર ગેલેરીમાં એનાં ચિત્રો નાપસંદગી પામ્યાં ત્યારે એણે એમને ઘરઆંગણે લટકાવવા માંડયાં. {{gap}}પણ એવા મુશ્કેલ સમયમાં ને જ્યારે વિવેચકોના તીક્ષ્ણ વિવેચનથી એની કીર્તિને ઝાંખપ લાગવા માંડી ત્યારે પણ, એના પિતાએ પોતાના પુત્ર માટેની શ્રદ્ધા ગુમાવી ન હતી ! ટર્નરનું બધું બહારનુ વ્યવહારુ કામકાજ એ સંભાળ્યા કરતો. {{gap}}દરેક કલાકારને થોડી વિશિષ્ટ વિચિત્રતાઓ જાણે કે કુદરત ભેટ રૂપે આપતી લાગે છે, એની ચિત્રકલાએ એને કેવી વિચિત્રતા આપી હતી, એની એક વાત છે. એક વખત ટર્નર મુસાફરી કરતો હતો. તે વખતે સૂર્યોદયનુ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઇને તે ચીતરી લેવાનું ટર્નરને મન થયુ. એ મુખ્યત્વે તે કુદરતનાં દૃશ્યોનો જ ચિતારેા હતો. ને કુદરતી દૃશ્યો એને માટે રાહ જોઇને બેસે તેમ ન હતાં. એ તો જ્યારે દેખાય ત્યારે ઝડપી લેવાં જોઈએ. પણ ગાડીવાળો અજડ હતો. એણે એને જંગલ વચ્ચેાવચ્ચ ઊતરી જવાનું કહ્યું, બાકી ગાડી થોભાવવાની ના પાડી. ટર્નરે એક જુક્તિ કરી. એણે સિફતથી પૈડાનો ખીલો કાઢી લીધો. પછી ગાડીવાળો બે કલાક મહેનત કરતો રહ્યો, ત્યાં ટર્નરે સૂર્યોદયનુ પેલું દૃશ્ય ઝડપી લીધું ! એ સૂર્યોદય, જેણે સેંકડો માણસોને પાછળથી મંત્રમુગ્ધ બનાવી દીધાં ! એણે એ દૃશ્ય લીધું ન હોત તો એ હંમેશને માટે ખોયું હોત ! {{gap}}ટર્નરના જમાનામાં પણ નવી શ્રીમંતોની પેઢી આવી રહી હતી. એ પેઢી 'ફેશન'ની ખાતર ચિત્રો ખરીદતી એ વખતે<noinclude></noinclude> s708yxu7u5nwy5fyu2u82xlyj5dsrpj 223862 223850 2026-08-01T03:26:20Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|ઉપાસના||૭૫}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}ટર્નરને પણ વિવેચકોએ જેવોતેવો ઉધડો લીધો ન હતો. પણ આ સર્જકે તો દરેક વિવેચકને પોતાની કૃતિથી જવાબ આપ્યો. અને જ્યારે ચિત્ર ગેલેરીમાં એનાં ચિત્રો નાપસંદગી પામ્યાં ત્યારે એણે એમને ઘરઆંગણે લટકાવવા માંડ્યાં. {{gap}}પણ એવા મુશ્કેલ સમયમાં ને જ્યારે વિવેચકોના તીક્ષ્ણ વિવેચનથી એની કીર્તિને ઝાંખપ લાગવા માંડી ત્યારે પણ, એના પિતાએ પોતાના પુત્ર માટેની શ્રદ્ધા ગુમાવી ન હતી ! ટર્નરનું બધું બહારનું વ્યવહારુ કામકાજ એ સંભાળ્યા કરતો. {{gap}}દરેક કલાકારને થોડી વિશિષ્ટ વિચિત્રતાઓ જાણે કે કુદરત ભેટ રૂપે આપતી લાગે છે, એની ચિત્રકલાએ એને કેવી વિચિત્રતા આપી હતી, એની એક વાત છે. એક વખત ટર્નર મુસાફરી કરતો હતો. તે વખતે સૂર્યોદયનું અદ્ભુત દૃશ્ય જોઇને તે ચીતરી લેવાનું ટર્નરને મન થયું. એ મુખ્યત્વે તે કુદરતનાં દૃશ્યોનો જ ચિતારો હતો. ને કુદરતી દૃશ્યો એને માટે રાહ જોઇને બેસે તેમ ન હતાં. એ તો જ્યારે દેખાય ત્યારે ઝડપી લેવાં જોઈએ. પણ ગાડીવાળો અજડ હતો. એણે એને જંગલ વચ્ચોવચ્ચ ઊતરી જવાનું કહ્યું, બાકી ગાડી થોભાવવાની ના પાડી. ટર્નરે એક જુક્તિ કરી. એણે સિફતથી પૈડાનો ખીલો કાઢી લીધો. પછી ગાડીવાળો બે કલાક મહેનત કરતો રહ્યો, ત્યાં ટર્નરે સૂર્યોદયનું પેલું દૃશ્ય ઝડપી લીધું ! એ સૂર્યોદય, જેણે સેંકડો માણસોને પાછળથી મંત્રમુગ્ધ બનાવી દીધાં ! એણે એ દૃશ્ય લીધું ન હોત તો એ હંમેશને માટે ખોયું હોત ! {{gap}}ટર્નરના જમાનામાં પણ નવી શ્રીમંતોની પેઢી આવી રહી હતી. એ પેઢી ‘ફેશન’ની ખાતર ચિત્રો ખરીદતી એ વખતે<noinclude></noinclude> ms31rdcdmtjtps0v4d82bwk0hd5rx6h 104 73459 223853 223597 2026-07-31T15:41:41Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 223853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|૭૬||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>દીવાનખંડમાં ‘ટર્નર’ન હોવો, એ અપ્રગતિશીલતા મનાતી ! પણ ટર્નરને આવું સમજણ વિનાનું ઉત્તેજન હંમેશા ખૂંચ્યા કરતું. {{gap}}એક વખત એક કારીગરે ટર્નરને ફરિયાદ કરી: 'મારે અગિયાર અગિયાર કલાક કામ કરવું પડે છે !' {{gap}}ટર્નરે જવાબ વાળ્યો: ‘ અરે ભલા માણસ ! મેંં અઢાર અઢાર કલાક કામ કર્યું છે ! અને તે પણ અઠવાડિયાના સાતે દિવસ ! કામથી થાકનારો માણસ જીવનથી થાકી ગયો છે એમ જાણવું.' પછી એણે એને પાંચ ગીની આપી અને કહ્યું: ‘ જા, અગિયાર કલાક નહિ, અઢાર કલાક કામ કરતો થા. વિજય એવી રીતે જ આવે છે !’ {{gap}}આ ચિત્રકાર જીવનભર એકલો રહ્યો હતો. પોતાના પિતાના મૃત્યુ પછી એને એની એકલતા સાલવા માંડી. એ ગામડામાં રહેવા ચાલ્યો ગયો. ત્યાં એણે પોતાના ઝૂંપડા ઉપર અગાશી બાંધી. અને ત્યાંથી 'ટેમ્સ ’ નદીનાં દૃશ્યો ઉપર નજર રાખી ! જીવનનાં છેલ્લાં વર્ષોમાં તો એણે પોતાના નામને વળગેલો કીર્તિનો અંચળો ફેકી દેવા માટે, પોતાનું નામ જ બદલાવી નાખ્યું. એ ટર્નર મટીને 'બુથ' બની ગયો ! અને પછી તો કોઈને મળતો પણ નહિ ! એટલો બધો કુદરતના રંગમાં એ રંગાઈ ગયો ! {{gap}}આજે દુનિયાની કાઈ પણ ‘ચિત્રગેલેરી ’ ટર્નરના ચિત્ર વિના અધૂરી મનાય છે. એણે પાછળ મૂકેલો કુદરતનો વૈભવ આજ પણ જાણે નજર સામે ખડો થઈ જાય છે ! અને કુદરતને નિહાળવાની, આપણી દૃષ્ટિને જાણે દૃષ્ટિ આપે છે ! વર્ષો સુધી હર ક્ષણે અને હર પળે કુદરતને એના વિવિધ રૂપમાં જોનારો ચિત્રધર સો વરસ પહેલાં થઈ ગયો.<noinclude></noinclude> i9j7lrt31f4c8s2r810vkmf6w3w48yj 223863 223853 2026-08-01T03:29:39Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 223863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૭૬||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>દીવાનખંડમાં ‘ટર્નર’ન હોવો, એ અપ્રગતિશીલતા મનાતી ! પણ ટર્નરને આવું સમજણ વિનાનું ઉત્તેજન હંમેશા ખૂંચ્યા કરતું. {{gap}}એક વખત એક કારીગરે ટર્નરને ફરિયાદ કરી: ‘મારે અગિયાર અગિયાર કલાક કામ કરવું પડે છે !’ {{gap}}ટર્નરે જવાબ વાળ્યો: ‘અરે ભલા માણસ ! મેંં અઢાર અઢાર કલાક કામ કર્યું છે ! અને તે પણ અઠવાડિયાના સાતે દિવસ ! કામથી થાકનારો માણસ જીવનથી થાકી ગયો છે એમ જાણવું.’ પછી એણે એને પાંચ ગીની આપી અને કહ્યું: ‘જા, અગિયાર કલાક નહિ, અઢાર કલાક કામ કરતો થા. વિજય એવી રીતે જ આવે છે !’ {{gap}}આ ચિત્રકાર જીવનભર એકલો રહ્યો હતો. પોતાના પિતાના મૃત્યુ પછી એને એની એકલતા સાલવા માંડી. એ ગામડામાં રહેવા ચાલ્યો ગયો. ત્યાં એણે પોતાના ઝૂંપડા ઉપર અગાશી બાંધી. અને ત્યાંથી ‘ટેમ્સ’ નદીનાં દૃશ્યો ઉપર નજર રાખી ! જીવનનાં છેલ્લાં વર્ષોમાં તો એણે પોતાના નામને વળગેલો કીર્તિનો અંચળો ફેંકી દેવા માટે, પોતાનું નામ જ બદલાવી નાખ્યું. એ ટર્નર મટીને ‘બુથ’ બની ગયો ! અને પછી તો કોઈને મળતો પણ નહિ ! એટલો બધો કુદરતના રંગમાં એ રંગાઈ ગયો ! {{gap}}આજે દુનિયાની કાઈ પણ ‘ચિત્રગેલેરી’ ટર્નરના ચિત્ર વિના અધૂરી મનાય છે. એણે પાછળ મૂકેલો કુદરતનો વૈભવ આજ પણ જાણે નજર સામે ખડો થઈ જાય છે ! અને કુદરતને નિહાળવાની, આપણી દૃષ્ટિને જાણે દૃષ્ટિ આપે છે ! વર્ષો સુધી હર ક્ષણે અને હર પળે કુદરતને એના વિવિધ રૂપમાં જોનારો ચિત્રધર સો વરસ પહેલાં થઈ ગયો.<noinclude></noinclude> gegvnsvh984d2rsxo9oziwxqut5q2ki 104 73460 223851 223598 2026-07-31T15:35:43Z Meghdhanu 3380 /* Proofread */ 223851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Meghdhanu" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[ ૧૮ ]<br/>અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !'''</big> | }} <br/> {{gap}}<big>'''સોળમી'''</big> સદીનો સમય હતો. એ વખતે ચિતોડનો રાણો સંગ રજપૂતોનો શિરોમણિ ગણાતો હતો. જે કોઈ અન્યાય પામે તે ચિતોડ તરફ દૃષ્ટિ કરે. રાણા સંગને ત્યાં ન્યાયની તુલા હતી. બધાની નજર ત્યાં પડતી. {{gap}}રાજસ્થાનમાં ઇડરનો રાવ ભાણ મરણ પામ્યો. રાવને બે પુત્ર – સૂર્યમલ્લ અને ભીમ. સૂર્યમલ્લ પણ પિતા પછવાડે ગયો. એટલે એનો દીકરો રાયમલ ગાદીએ આવ્યો. {{gap}}પણ નાનકડા ભત્રીજાને કાઢીને, એનો કાકો ભીમ રાજા થઈ બેઠો. અને ભીમ મરણ પામતાં એનો પુત્ર ભારમલ્લ ગાદીએ ચડી બેઠો. જ્યારે ગાદીનો ખરો હક્કદાર રાયમલ્લ, રાણા સંગના દરબારમાં રખડતો રહ્યો. એ રજપૂતોના શિરોમણિ રાજાને ત્યાં ન્યાય લેવા ગયો હતો. {{gap}}એક વખતે રાણા સંગને આ વાતની ખબર પડી. પોતાને ત્યાં ન્યાય માગવા આવેલા રજપૂત રાજા આટલું રખડ્યો, એનો એને પશ્ચાત્તાપ થયો. પોતાની કુંવરી એને પરણાવી. લાવ-લશ્કર અને આપ્યું. જઈ ને ઈડરની ગાદી ઉપર એને બેસાર્યો.<noinclude></noinclude> tjm9sxy2lth4rn5nm59l2ko4b3copxm 223852 223851 2026-07-31T15:40:40Z Meghdhanu 3380 223852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Meghdhanu" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[ ૧૮ ]<br/>અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !'''</big> | }} <br/> {{gap}}<big>'''સોળમી'''</big> સદીનો સમય હતો. એ વખતે ચિતોડનો રાણો સંગ રજપૂતોનો શિરોમણિ ગણાતો હતો. જે કોઈ અન્યાય પામે તે ચિતોડ તરફ દૃષ્ટિ કરે. રાણા સંગને ત્યાં ન્યાયની તુલા હતી. બધાની નજર ત્યાં પડતી. {{gap}}રાજસ્થાનમાં ઇડરનો રાવ ભાણ મરણ પામ્યો. રાવને બે પુત્ર – સૂર્યમલ્લ અને ભીમ. સૂર્યમલ્લ પણ પિતા પછવાડે ગયો. એટલે એનો દીકરો રાયમલ ગાદીએ આવ્યો. {{gap}}પણ નાનકડા ભત્રીજાને કાઢીને, એનો કાકો ભીમ રાજા થઈ બેઠો. અને ભીમ મરણ પામતાં એનો પુત્ર ભારમલ્લ ગાદીએ ચડી બેઠો. જ્યારે ગાદીનો ખરો હક્કદાર રાયમલ્લ, રાણા સંગના દરબારમાં રખડતો રહ્યો. એ રજપૂતોના શિરોમણિ રાજાને ત્યાં ન્યાય લેવા ગયો હતો. {{gap}}એક વખતે રાણા સંગને આ વાતની ખબર પડી. પોતાને ત્યાં ન્યાય માગવા આવેલા રજપૂત રાજા આટલું રખડ્યો, એનો એને પશ્ચાત્તાપ થયો. પોતાની કુંવરી એને પરણાવી. લાવ-લશ્કર અને આપ્યું. જઈ ને ઈડરની ગાદી ઉપર એને બેસાર્યો. {{nop}}<noinclude></noinclude> r0rn9clbmg4ap4n12bek86nztmv0qno 223854 223852 2026-07-31T15:44:00Z Amvaishnav 156 /* Validated */ 223854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Amvaishnav" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[ ૧૮ ]<br/>અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !'''</big> | }} <br/> {{gap}}<big>'''સોળમી'''</big> સદીનો સમય હતો. એ વખતે ચિતોડનો રાણો સંગ રજપૂતોનો શિરોમણિ ગણાતો હતો. જે કોઈ અન્યાય પામે તે ચિતોડ તરફ દૃષ્ટિ કરે. રાણા સંગને ત્યાં ન્યાયની તુલા હતી. બધાની નજર ત્યાં પડતી. {{gap}}રાજસ્થાનમાં ઇડરનો રાવ ભાણ મરણ પામ્યો. રાવને બે પુત્ર – સૂર્યમલ્લ અને ભીમ. સૂર્યમલ્લ પણ પિતા પછવાડે ગયો. એટલે એનો દીકરો રાયમલ ગાદીએ આવ્યો. {{gap}}પણ નાનકડા ભત્રીજાને કાઢીને, એનો કાકો ભીમ રાજા થઈ બેઠો. અને ભીમ મરણ પામતાં એનો પુત્ર ભારમલ્લ ગાદીએ ચડી બેઠો. જ્યારે ગાદીનો ખરો હક્કદાર રાયમલ્લ, રાણા સંગના દરબારમાં રખડતો રહ્યો. એ રજપૂતોના શિરોમણિ રાજાને ત્યાં ન્યાય લેવા ગયો હતો. {{gap}}એક વખતે રાણા સંગને આ વાતની ખબર પડી. પોતાને ત્યાં ન્યાય માગવા આવેલા રજપૂત રાજા આટલું રખડ્યો, એનો એને પશ્ચાત્તાપ થયો. પોતાની કુંવરી એને પરણાવી. લાવ-લશ્કર અને આપ્યું. જઈ ને ઈડરની ગાદી ઉપર એને બેસાર્યો. {{nop}}<noinclude></noinclude> sg463a85i3xduwwqyeaigfjqrrwdvhu 104 73461 223855 223599 2026-07-31T15:49:08Z Meghdhanu 3380 /* Proofread */ 223855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૭૮||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}પણ ગુજરાતના સુલતાન મુઝફ્ફરશાહને એ વાત ગમી નહિ. ઈડરગઢ સુધી રાણો સંગ સત્તા ચલાવી જાય એ એનાથી સંખાયું નહિ. એણે હુકમ કર્યો: ‘રાયમલ્લને ગાદીએથી ઉઠાડી મૂકો ! ભારમલ્લને ઈડરનો ગઢ સોંપી દો!’ {{gap}}તરત ગુજરાતની બાદશાહી સેના ઊપડી. દરમજલ કરતો મલિક હુસેન બહમની, જે નિજામ–ઉલ–મુલ્કનો અધિકાર ધરાવતો હતો, તે ઈડર ઉપર આવ્યો. અને ઈડરનો એ જ માલિક થઈ ને રહ્યો. ભારમલ્લ ને રાયમલ્લ બન્ને રખડી પડ્યા. બેની લડાઈમાં ત્રીજો ફાવે એવો તાલ થઈ ગયો. {{gap}}રાણા સંગને એ ખબર પડી. એક મોટું લશ્કર લઈ ને એ પોતે ઈડર ઉપર આવ્યો. રાણાનું મોટું સૈન્ય આવી રહ્યું છે, એ સાંભળીને નિજામ–ઉલ–મુલ્ક પાસેના અહમદનગરના કિલ્લામાં ભરાઈ ગયો. અને સુલતાન મદદે આવે ત્યાં સુધી કિલ્લો કેમ ટકાવી રાખવો એની જુક્તિ કરવા મંડ્યો. {{gap}}એને થોડા દિવસ કિલ્લો ટકાવી રાખવો હતો. અને રાણાને કિલ્લો તાત્કાલિક લેવો હતો. લડાઈની આ મહત્ત્વની ચાલ હતી. {{gap}}કિલ્લો ન પડે ને સુલતાનની વહાર આવી ચડે, તો થઈ રહ્યું. બે સેના વચ્ચે ઘેરાવાનો પ્રસંગ ઊભો થાય. એટલે રાણાને તો કોઈ પણ હિસાબે કિલ્લો તાત્કાલિક લેવાનો હતો. એટલા માટે એ રાતિદવસ મથી રહ્યો હતો. {{gap}}પણ આ બધા કિલ્લા તો વજ્જરના હતા. એટલે અહમદનગરના દરવાજા બંધ થઈ ગયા. લડાઈ શરૂ થઈ. અને પછી તો એક એક ઇંચ જમીન માટે સો સો માથાનો લાગો આપવો પડે એવું ઘોર યુદ્ધ મચ્યું. {{nop}}<noinclude></noinclude> jtw3kiikquhgsnn1y8kw4puc8qnmg9k 223857 223855 2026-07-31T15:56:37Z Amvaishnav 156 /* Validated */ 223857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|૭૮||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}પણ ગુજરાતના સુલતાન મુઝફ્ફરશાહને એ વાત ગમી નહિ. ઈડરગઢ સુધી રાણો સંગ સત્તા ચલાવી જાય એ એનાથી સંખાયું નહિ. એણે હુકમ કર્યો: ‘રાયમલ્લને ગાદીએથી ઉઠાડી મૂકો ! ભારમલ્લને ઈડરનો ગઢ સોંપી દો!’ {{gap}}તરત ગુજરાતની બાદશાહી સેના ઊપડી. દરમજલ કરતો મલિક હુસેન બહમની, જે નિજામ–ઉલ–મુલ્કનો અધિકાર ધરાવતો હતો, તે ઈડર ઉપર આવ્યો. અને ઈડરનો એ જ માલિક થઈ ને રહ્યો. ભારમલ્લ ને રાયમલ્લ બન્ને રખડી પડ્યા. બેની લડાઈમાં ત્રીજો ફાવે એવો તાલ થઈ ગયો. {{gap}}રાણા સંગને એ ખબર પડી. એક મોટું લશ્કર લઈ ને એ પોતે ઈડર ઉપર આવ્યો. રાણાનું મોટું સૈન્ય આવી રહ્યું છે, એ સાંભળીને નિજામ–ઉલ–મુલ્ક પાસેના અહમદનગરના કિલ્લામાં ભરાઈ ગયો. અને સુલતાન મદદે આવે ત્યાં સુધી કિલ્લો કેમ ટકાવી રાખવો એની જુક્તિ કરવા મંડ્યો. {{gap}}એને થોડા દિવસ કિલ્લો ટકાવી રાખવો હતો. અને રાણાને કિલ્લો તાત્કાલિક લેવો હતો. લડાઈની આ મહત્ત્વની ચાલ હતી. {{gap}}કિલ્લો ન પડે ને સુલતાનની વહાર આવી ચડે, તો થઈ રહ્યું. બે સેના વચ્ચે ઘેરાવાનો પ્રસંગ ઊભો થાય. એટલે રાણાને તો કોઈ પણ હિસાબે કિલ્લો તાત્કાલિક લેવાનો હતો. એટલા માટે એ રાતિદવસ મથી રહ્યો હતો. {{gap}}પણ આ બધા કિલ્લા તો વજ્જરના હતા. એટલે અહમદનગરના દરવાજા બંધ થઈ ગયા. લડાઈ શરૂ થઈ. અને પછી તો એક એક ઇંચ જમીન માટે સો સો માથાનો લાગો આપવો પડે એવું ઘોર યુદ્ધ મચ્યું. {{nop}}<noinclude></noinclude> 5d20x2si6i03i7n081bakg1lcvn4dco 104 73462 223856 223600 2026-07-31T15:56:05Z Meghdhanu 3380 /* Proofread */ 223856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !||૭૯}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}એ યુદ્ધમાં એક સરદારે હદ કરી. એનું નામ ડુંગરશી ચૌહાણ. મૂળ રહેવાશી એ વાગડનો. રાણાજીએ હાથ ઝાલેલો. આજે તક હતી એટલે રાણાજીનું ઋણ ચૂકવતાં પાછું વાળીને ન જોયું! ભાઈ, ભત્રીજા, દીકરા બધાને હોમ્યા. પોતે પણ દરવાજા પાસે પડ્યો. {{gap}}પણ દરવાજો ન ડગ્યો કે ન હલ્યો. ત્યાં માથાના ઢગલા થવા માંડ્યા. એ સમયે પળપળની કીંમત હતી. આ દરવાજો હવે દરવાજો રહ્યો ન હતો. એ જીવનમરણનો ખેલ બની ગયો હતો. મુઝફર સુલતાન ગમે તે ક્ષણે દેખા દે તેમ હતું. દરવાજો તૂટવો જ જોઈએ. અને તે પણ તત્કાલ ! આ વાત હતી. {{gap}}પણ દરવાજામાં લેાહના ખીલા હતા. હાથીની ટક્કર કામ લાગતી ન હતી. ઊંટ ખોળતાં તો જુગના જુગ વીતી જાય! એક ઊંટિયાની ખામી અત્યારે સૌને સાલી રહી! પણ હવે શું થાય? કોઈકે ભૂલ કરી નાખી હતી અને એક ઊંટ માટે દરવાજો ખોવાતો હતો ! દરવાજો શું–લડાઈ ખોવાતી હતી! નામોશીભરી પીછેહઠ થતી હતી ! {{gap}}મહાવત પણ ચિંતામાં હતો. ભલેને ગમે તેટલા હાથી મરે પણ દરવાજો તો ન તૂટે તે ન જ તૂટે—એવી કટોકટી આવીને ઊભી હતી. હવે શું થાય ? વખત તો પાણીની પેઠે વહી રહ્યો હતો. હમણાં ગુજરાતનું સૈન્ય દેખાય એટલી જ વાર ! {{gap}}એ વખતે એક જુવાન ત્યાં દેખાયો. એનો ઊંચો, પડછંદ અને કદાવર દેહ સૌ જોઈ રહ્યા. એની અણીશુદ્ધ રજપૂતી ઉપર ફણીધર બેઠા હોય તેવું તેજ ત્યાં લખલખી રહ્યું હતું. તેણે આવીને પોતાનાં હથિયાર એક તરફ મૂકી દીધાં. ભાલો ઢાળી દીધો. તે અદબ વાળીને ત્યાં હાથી સામે ઊભો રહ્યો.<noinclude></noinclude> byzxl300aofb2okxnq1uu9lhao26rrw 223858 223856 2026-07-31T15:58:49Z Amvaishnav 156 /* Validated */ 223858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !||૭૯}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}એ યુદ્ધમાં એક સરદારે હદ કરી. એનું નામ ડુંગરશી ચૌહાણ. મૂળ રહેવાશી એ વાગડનો. રાણાજીએ હાથ ઝાલેલો. આજે તક હતી એટલે રાણાજીનું ઋણ ચૂકવતાં પાછું વાળીને ન જોયું! ભાઈ, ભત્રીજા, દીકરા બધાને હોમ્યા. પોતે પણ દરવાજા પાસે પડ્યો. {{gap}}પણ દરવાજો ન ડગ્યો કે ન હલ્યો. ત્યાં માથાના ઢગલા થવા માંડ્યા. એ સમયે પળપળની કીંમત હતી. આ દરવાજો હવે દરવાજો રહ્યો ન હતો. એ જીવનમરણનો ખેલ બની ગયો હતો. મુઝફર સુલતાન ગમે તે ક્ષણે દેખા દે તેમ હતું. દરવાજો તૂટવો જ જોઈએ. અને તે પણ તત્કાલ ! આ વાત હતી. {{gap}}પણ દરવાજામાં લોહના ખીલા હતા. હાથીની ટક્કર કામ લાગતી ન હતી. ઊંટ ખોળતાં તો જુગના જુગ વીતી જાય ! એક ઊંટિયાની ખામી અત્યારે સૌને સાલી રહી! પણ હવે શું થાય? કોઈકે ભૂલ કરી નાખી હતી અને એક ઊંટ માટે દરવાજો ખોવાતો હતો ! દરવાજો શું–લડાઈ ખોવાતી હતી ! નામોશીભરી પીછેહઠ થતી હતી ! {{gap}}મહાવત પણ ચિંતામાં હતો. ભલેને ગમે તેટલા હાથી મરે પણ દરવાજો તો ન તૂટે તે ન જ તૂટે—એવી કટોકટી આવીને ઊભી હતી. હવે શું થાય ? વખત તો પાણીની પેઠે વહી રહ્યો હતો. હમણાં ગુજરાતનું સૈન્ય દેખાય એટલી જ વાર ! {{gap}}એ વખતે એક જુવાન ત્યાં દેખાયો. એનો ઊંચો, પડછંદ અને કદાવર દેહ સૌ જોઈ રહ્યા. એની અણીશુદ્ધ રજપૂતી ઉપર ફણીધર બેઠા હોય તેવું તેજ ત્યાં લખલખી રહ્યું હતું. તેણે આવીને પોતાનાં હથિયાર એક તરફ મૂકી દીધાં. ભાલો ઢાળી દીધો. તે અદબ વાળીને ત્યાં હાથી સામે ઊભો રહ્યો.<noinclude></noinclude> 21qz3tysjspjapx9ftkzabggdn3p7kz 104 73463 223859 223602 2026-07-31T16:15:43Z Meghdhanu 3380 223859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૮૦||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude> મહાવત તેની સામે જોઈ રહ્યો: ‘શું છે ભાઈ ? તું કોણ છે?’ ‘તમારે દરવાજો તોડવા કાંઈક આડશની જરૂર છે નાં? આડશ ઘણી આઘે રહી છે કાં ? તે હું આડો ઊભો રહીશ. ટક્કર લગાવો !’ મહાવત હેબતાઈ ગયો. ‘તું આડો ઊભો રહીશ ? તને ખબર છે, તારું શરીર ચાળણી જેમ વીંધાઈ જશે?’ ‘રજપૂતને એવી વાત તમારે શું કરવા કહેવી પડે છે, મહાવતજી ? મેં શું એનો વિચાર નહિ કર્યો હોય?’ ‘તું દરવાજા આડે ઊભો રહે ને હાથી ટક્કર લગાવે એટલે દરવાજો તો તૂટ્યો જ સમજજે. આ તો ગજાધિપતિ ગજરાજ છે. આડશ નથી એટલે એની કારી લાગતી નથી. દરવાજો તૂટશે જ, પણ એ જોવા માટે તું જીવતા નહિ રહે! તે એ વિચાર કર્યાં છે? આ લેઢાના ચણા છે! પણ તુ છે કાણુ, ભાઈ ?' હું આ દરવાજા પાસે પડેલ છે, ડુંગરશી ચૌહાણુ, અને એનાં તમામ કુટુંબીજને-એના છેલ્લા વારસ હું ! એને દીકરો છું. મારું નામ કાન્હ, હવે તુ ં વાતેમાં વખત કાઢ મા. મને ગુજરાતના સૈન્યના ઘેાડાના દાબડા સંભળાય છે!’ આખી મેદની ડુંગરિસંહના આ વીર પુત્ર કાન્હ તરફ જોઈ રહી. પણ કાન્હ ત્યાં દરવાજા આડે અડગપણે ઊભા રહી ગયા હતા અને માટેથી મહાવતને કહી રહ્યો હતા: ‘ હક્કા કરો ! મહાવતજી ! હક્કા કરે! વખત જાય છે! હુક્કા કરા ! ' એક પળ પછી ગજરાજે ટક્કર લગાવી. પણ એક તે<noinclude></noinclude> 5fszulnzc43rybs13l4sg25y2trdlh2 223865 223859 2026-08-01T03:36:08Z Snehrashmi 2103 /* Proofread */ 223865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૮૦||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>મહાવત તેની સામે જોઈ રહ્યો: ‘શું છે ભાઈ ? તું કોણ છે?’ {{gap}}‘તમારે દરવાજો તોડવા કાંઈક આડશની જરૂર છે નાં? આડશ ઘણી આઘે રહી છે કાં ? તે હું આડો ઊભો રહીશ. ટક્કર લગાવો !’ {{gap}}મહાવત હેબતાઈ ગયો. {{gap}}‘તું આડો ઊભો રહીશ ? તને ખબર છે, તારું શરીર ચાળણી જેમ વીંધાઈ જશે?’ {{gap}}‘રજપૂતને એવી વાત તમારે શું કરવા કહેવી પડે છે, મહાવતજી ? મેં શું એનો વિચાર નહિ કર્યો હોય?’ {{gap}}‘તું દરવાજા આડે ઊભો રહે ને હાથી ટક્કર લગાવે એટલે દરવાજો તો તૂટ્યો જ સમજજે. આ તો ગજાધિપતિ ગજરાજ છે. આડશ નથી એટલે એની કારી લાગતી નથી. દરવાજો તૂટશે જ, પણ એ જોવા માટે તું જીવતો નહિ રહે! તે એ વિચાર કર્યો છે? આ લોઢાના ચણા છે! પણ તું છે કોણ, ભાઈ ?’ {{gap}}‘આ દરવાજા પાસે પડેલ છે, ડુંગરશી ચૌહાણ, અને એનાં તમામ કુટુંબીજનો–એનો છેલ્લો વારસ હું ! એનો દીકરો છું. મારું નામ કાન્હ, હવે તું વાતોમાં વખત કાઢ મા. મને ગુજરાતના સૈન્યના ઘોડાના દાબડા સંભળાય છે!’ {{gap}}આખી મેદની ડુંગરિસંહના આ વીર પુત્ર કાન્હ તરફ જોઈ રહી. {{gap}}પણ કાન્હ ત્યાં દરવાજા આડે અડગપણે ઊભો રહી ગયો હતો અને મોટેથી મહાવતને કહી રહ્યો હતો: ‘હક્કા કરો ! મહાવતજી ! હક્કા કરો! વખત જાય છે! હક્કા કરો !’ {{gap}}એક પળ પછી ગજરાજે ટક્કર લગાવી. પણ એક તો<noinclude></noinclude> 1idiiegbnzpcthdfn2edd96ddkbsv1d 104 73465 223866 223633 2026-08-01T03:38:27Z Snehrashmi 2103 /* Proofread */ 223866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|અજિત કિલ્લા અને અજિત માનવી !||૮૧}}<hr>'''</noinclude>ઉંહકારો મોંમાંથી નીકળ્યો ! કાન્હનો ઉંહકારો કોઇએ સાંભળ્યો નહિ! કડડભૂસ કરતો દરવાજો હેઠે આવ્યો. એકલિંગજીની જય પોકારતું મેવાડી સેન ગઢમાં પેઠું. અને ગઢમાં પેઠું એટલે લડાઈ જીતી જ બેઠું... પણ જ્યારે સેન હડુડુ કરતું ગઢમાં પેસી રહ્યું હતું, એ વખતે ચાળણીની જેમ વીંધાઈને નીચે પડેલા કાન્હના દેહને, બહુમાન આપવા માટે ગજાધિપતિ ગજરાજ પોતે નીચે નમી રહ્યો હતો ! {{gap}}અજિતવીરને એ અંજલિ અર્પી રહ્યો હતો !<noinclude></noinclude> epggi3648zrks52z3154wlhw1j9ke7d 104 73466 223867 223634 2026-08-01T03:53:16Z Snehrashmi 2103 /* Proofread */ 223867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''[ ૧૯ ]<br/>માનવી અને પડછાયો'''</big> | }} <br/> {{gap}}<big>'''એક'''</big> વખત એક વિચિત્ર બનાવ બન્યો. માણસ પોતાના પડછાયા સાથે લડી પડ્યો. માણસ કહે હું મોટો. પડછાયો કહે હું મોટો. હવે એનો ન્યાય કોણ કરે? એ ન્યાય કરાવવા માટે બન્ને એક મંદિરમાં ગયા. મંદિરમાં દ્વાર પાસે જઈને એનાં બારણાં ઊઘડવાની રાહ જોતા એ ત્યાં ઊભા. એ વખતે પણ માણસ હજી પોતાના પડછાયાને સમજાવી રહ્યો હતો: ‘આપણે આંહીં ન્યાય લેવા આવ્યા છીએ, પણ જો તું હજી સમજી જાય, તો આપણે આંહી થી જ પાછા વળી જઈએ. આખી દુનિયા જાણે છે, કે માણસ હોઇને પડછાયો છે ! માણસ તે માણસ, ને પડછાયો તે પડછાયો!’ {{gap}}પડછાયાએ હસીને જવાબ વાળ્યો: ‘હું પણ તમને એ જ કહું છું. માણસ તે માણસ, અને એનો પડછાયો, એ તો પડછાયો ! પડછાયાની તોલે માણસ પોતે પણ ન આવે. આ મંદિરને દ્વારે આવીને આપણે ઊભા છીએ, પણ એમાં પ્રવેશ કરીને ન્યાય લેવા જતાં તમને છેવટે પસ્તાવો થશે ! અત્યારે તો ઠીક છે, કે હું તમને મોટા ભા થવા દઉં છું, પણ પછી તો એ પણ નહિ<noinclude></noinclude> ka720j4i42ni5q3cxxcevzb799rgkor 104 73575 223834 2026-07-31T14:50:45Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" /></noinclude> [૪૭] દિક્ અને કાલ આ એની વાતા તે તત્ત્વજ્ઞાનીએ હાલતાં ને ચાલતાં કરે છે. હવે એક વખત એવું બન્યું કે એક ફિલસૂફ, આની વાત કહે, પણ એક માણસ બેમાંથી એકેની વાતમાં સમજે નહિ, એ કહેશે : આદિ શું ને વળી કાલ શું ? એ બન્નેની તે જિંદગીમાં કાંઈ ગણતરી હાતી હશે? આપણે અન્નની ગણતરી કરીએ છીએ, કારણ કે ન ખાઈએ તે તરત શરીર કામ કરતું અંધ થઈ જાય. આપણને પૈસાની ગણતરી કરવી પડે છે, કારણ કે એ પાસે ન હાય તો, ગાજરવાળા પણુ અપમાન કરી નાખે. કહેશે, · મિસ્તર | પૈસા નથી ને શું કરવા ગાજર લેવા નીકળ્યા છે. ? પણ આ દિક્ શું ને કાલ શુ? એને જીવનમાં ઉપયેગ શે ? ને એની ગણતરી પણ શી? હવે દિક્ એટલે Space. અને કાલ–એટલે Time અવ- કાશ અને સમય, બન્ને મહત્ત્વનાં. પણ જિદગીમાં એવે એમને મા ઉપયાગ કયાં બતાવવે ?<noinclude></noinclude> 05p4h5abxw2x8jy8lh3hen5y9xky47a 104 73576 223835 2026-07-31T14:51:09Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૨||તેજબિંદુ}}<hr>'''<hr>'''</noinclude>ર Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and examp; g. કુશ’કા કરનારા માણસ, આ જ્ઞાનીની જ્ઞાનવાર્તામાં, હમેશાં કુશંકા કર્યા કરે. કહેશે એના સાચા ઉપયાગ બતાવો. એનુ ખરું મહત્ત્વ સમજાવે. એને તત્ત્વજ્ઞાનની પિરભાષા ગમે તેટલી આપો તેની તે કાંઈ સમજણ પડે નહિ. જ્ઞાની પણ મૂંજીયેા. આ ભાઇને મારું શી રીતે સમજા- વવું કે આપણે દિક્ કાલમાં જ જીવી રહ્યા છીએ ? શી રીતે દાખલા આપવે કે જીવનની તમામ ગણતરીમાં આ બન્ને પણ મહત્ત્વનાં છે. છેવટે એણે એક પ્રયોગ કર્યાં. પોતાને રહેવા માટે એણે એક નાની સરખી માટીની ઝૂંપડી તૈયાર કરવા માંડી. પણ એ અંધાતી હતી ત્યાં એણે કડિયાને કહ્યું : ‘ આ ઝૂંપડીમાં આપણે ખારીએ મૂકવી નથી ! ’ કડિયાઓએ જાણ્યું કે કાંઈક યેગ આસન માટે ઝૂંપડી તૈયાર થતી હશે એટલે ખારીએ નહિ મૂકવી હોય. એમણે કહ્યું બહુ સારું. ત્યાં તે ખીજે દિવસે વળી એણે કહ્યું: ‘આપણે આ ઝૂંપડીમાં બારણું પણુ મૂકવું નથી ! ’ કડિયાએ તે આશ્ચર્ય થી એની સામે જોઈ રહ્યા : ‘ પણ ખારણું મૂકયા વિના તો અંદર જ શી રીતે જવાશે ? બારીએ ન હોય તે ચાલે, બારણાં વિના કાંઈ ચાલે ? ’ પેલાએ કહ્યું : ‘ એ તે ચાલશે. ગમે તેમ જવાશે. તમે હું કહું તેમ કરીને !” કડિયાએ તે આશ્ચય માં ને આશ્ચર્યમાં ખૂંપડી પૂરી કરી, માથે ખરાખર છાઈ ગારગોરમટી વગેરે ખરાખર મનાવી, CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 4sqrz1n2og7j8926bl6js8ft1ghbll5 104 73577 223836 2026-07-31T14:51:54Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|દિક્‌ અને કાલ||૨૧૩}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૧૩ ઘેર ગયા. હવે પેલા જ્ઞાનીએ બીજે દિવસે પેલા કુશંકા કર- નારા માણસને ખેલાવ્યા. તેને કહ્યું : · આપણા નિવાસ માટે મેં એક ઝુંપડી તૈયાર કરાવી છે. તમારી દિક્ અને કાલ વિષેની શંકા આપણે ત્યાં રહીશુ એટલે એની મેળે નીકળી જશે. આજ આપણે એ જોવા જોઈ એ ! ’ પેલા માણસ તે મનમાં ને મનમાં આનંદ પામ્યા કે અનેકે અનેક શંકાઓ આ જ્ઞાની પાસે કરી હશે, પણ કાઈ પોતાના જેવી, એને હંફાવી દે તેવી શંકા કરી શકયા ન હતા ! એને પોતાની શંકા કરવાની શક્તિ માટે, પ્રા પૂછવાની તાકાત માટે, કાંઈ પણ એમ ને એમ સ્વીકારી ન લેવાના બુદ્ધિ- અળ માટે, ઘણું માન હતુ. એટલે જ્ઞાનીની આ પરાજયકથા જેવી કથા સાંભળીને એને આનંદ આનંદ થઈ ગયા ! એણે મનમાં ને મનમાં સ’કલ્પ કર્યા કે ભલેને, એ આપણને ઝૂ ંપડી- માં રાખીને, ગમે તેટલી જ્ઞાનવાતા કરે અને દિક્ અને કાલ વિષે થા કર્યાં કરે, આપણે તે એક જ વાત કહેવાની રાખવી કે એ બન્નેને, પૈસાના જેવા કે ભૌતિક પદાર્થા જેવા, ઉપયાગ મતાવા તેા હા, નહિતર ના ! ખન્ને જણા પેલી ઝૂંપડી તરફ ગયા. ઝૂંપડી છેટેથી રળિયામણી લાગતી હતી, પણ બન્ને પાસે ગયા, ને પેલે માણસ માટેથી હસી પડયો અરે ! ભાઈ ! વેદિયા કાંઈ અમસ્તા કહેવાયા હશેા ? આ ઝૂંપડી તે ઠીક, પણ આમાં જાશે। કયાંથી? આમાં રહેવા જાશે। કયે ઠેકાણેથી ?’ પેલા જ્ઞાનીએ એના જવાબ આપવાને બદલે એક નવી નવાઈની ચેષ્ટા કરી. તેણે પડખેથી એક ડખલું લીધું. પછી આસપાસથી ાણી ભેગી કરીrukt નેngolecfilariઠ્ઠીમાંથી<noinclude></noinclude> dgwxdrxuiaak6r25h18ad9gizqz6s8c 104 73578 223837 2026-07-31T14:52:09Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૪||તેજબિંદુ}}<hr>'''<hr>'''</noinclude>૧૪ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri તે જ બિંદુ થાતુ પાણી લઈ આવા તે ! પછી હું તમને વાત સમજાવું!” પેલેા માણસ નદી ઉપર ગયા ને પાણી લઈ ને આવ્યા. ' એ પાણી લઈને આવ્યા, એટલે પેલા જ્ઞાનીએ માટી પલાળી ગાર કર્યાં. પછી એને માટલા જેવા આકાર કર્યાં. પેલા માણસ તા જોયા જ કરે કે આણે આ શું આદર્યું છે! છેવટે માટલા જેવા આકાર તૈયાર થઈ ગયા, ને એને ત્યાં રાખ્યા. હવે પેલા જ્ઞાની પેલા માણસ તરફ કર્યાં : ‘ખેલે આ ઝૂંપડીમાં આપણે રહેવુ છે? ’ · અરે ! રહેવું તે છે, પણ એમાં પેસશે જ કયાંથી ?” કેમ કયાંથી ?? ‘અરે! એમાં ખારણું કયાં છે? બારણાની જગ્યા જ નથી ને!’ • હે ! હે ! હું ! શુ કહ્યું? ખારણું નથી ? ત્યારે તમે હવે પેલી વાત સમજી ગયા નાં?' કઈ ?? · દિકના ઉપયાગની. આમાં space– જગ્યા—મૂકી નથી તે એ આખી રચના નકામી લાગે છે. ખરું નાં ? બારણુ એટલે જગ્યા કે બીજું કાંઈ ? ખાકી ખીજી બધી રીતે તે એ ખરાખર છે નાં ?' પેલા માણસ હવે કાંઈ શંકા કરી શકે તેમ લાગ્યું નહિ. તે શાંત થઈ ગયા. · પણ આ માટલું તમે શું કરવા ઘડયું ?” તે મેલ્યા. તે જ્ઞાનીએ જવાખ વાળ્યે : ‘એ પણ તમને ખતાવવા, કે જુએÇરામાં મતદાનેspaakaoધી ઘેલી છે, તા<noinclude></noinclude> hlon0ync5va4nvvepzryphvhjdpff3h 104 73579 223838 2026-07-31T14:52:29Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|દિક્‌ અને કાલ||૨૧૫}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and e Gangotri દિક્ b. ૧૫ એ ઉપયાગી નીવડી છે. એનું વાસણ ખની ગયું. અને આપ- ણને હરપળે ઉપયોગી થઈ પડયું.’ ‘પણ એ વાત તે તમે માંએથી કહી શકયા હોત. એમાં આ ઝૂ ંપડી બાંધવાની મહેનત શું કરવા લીધી ?' પેલાએ નવી શંકા કરી. જ્ઞાનીએ જવાબ વાળ્યે : · જુઓ ભાઈ ! એ તે એટલા માટે લીધી કે, આટલી મહેનત લીધી તે એ વાત તમારા મગજમાં હવે ખરાખર રહેશે. હવે તમને સમજાશે કે લાખે કરાડાની ઈમારત હાય, પણ એમાં જો space–એટલે અવકાશ રાખવાની યુક્તિ ન હાય, તે એ આખી ઈમારત નકામી નીવડે છે! ને અવકાશ રાખવાની જુક્તિ હોય તે આવડું નાનકડું વાસણ પણ ઉપયોગી થઈ પડે છે! એ અવકાશ કહેા, દિક્ કહેા, પણ એના હાલતાં ને ચાલતાં જીવનમાં ઉપયાગ છે છે ને છે. અને આમાંથી જ તમે એક નવા પાઠ પણ શીખશેા !’ ‘શુ ?? ‘જુઓ, આ ભીંત છે એ ઉપયાગી છે. હવે એ ભીત પાડીને આકારું કર્યું –space–મૂકી, તો એ પણ ઉપયોગી થઇ. તેા અવકાશ એટલે વસ્તુને અભાવ. એમાંથી તે ખખર પડે છે કે પદાર્થનુ હોવું, એનું અસ્તિત્વ, એ જેટલું ઉપયાગી છે, તેટલું જ આ પણ ઉપયોગી છે, પદાતુ ન હોવું. · એટલે જ જ્ઞાનીએ કહે છે કે ભાઈ ! જીવન ઉપયાગી છે ને મૃત્યુ ઉપયાગી નથી એમ નથી: એ પણ ઉપયોગી છે. મૃત્યુ એ શરીરને અભાવ છે. પણ શરીરના ‘ભાવ' માટે જ ...d Dohan. Gurukul Kangri Collection, Haridwar '<noinclude></noinclude> hcbso4g80lio4gwux6tjn16q9d4ixb7 104 73580 223839 2026-07-31T15:03:24Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|સિંહ અને પતંગિયું !||૧૨૫}}<hr>'''</noinclude> તેમ જ ભયંકરમાં ભયંકર હવાને પણ વધાવી લે છે ! એના નાજુક દેહને હવા પાડી દેશે, તે એ શરમ હવાની ગણાશે: પેતાને શુ? હવાથી ડરીને એ ઘર નિહુ શોધે! એને તા રંગ, રૂપ, પ્રકાશ, હવા, ફૂલ એમાં ફરતા રહેવાના સંદેશે જ મળ્યા છે. એ પોતાના સંદેશા ભયાનક હવા સાંસરવા પણુ વહી રહે છે. એના રૂપના, રંગના, શેભાને, નાજુકતાનેા પાર નહિ અને આ કાર્ય પરાયયણતાના પણ પાર નહિ ! એટલે તે એ ખડકનુ ફૂલ કહેવાય છે ! અને નાનું નાજુક રંગરંગીન ફૂલ હોય એવું એ, જ્યારે હવામાં ઊડે છે, ત્યારે ત્યાં પણ કાઈ સ્થળે એ ઠરી ઠામ બેસીને, મેહભરી ઘરની ઘેલછામાં પડતું જ નથી. એનું ઘર તેા જુઓ ! હવા જ જાણે એનું ઘર ! સિંહુ તેા ભયાનક હવાથી ત્રાસી ઊઠશે. પ્રકાશ દેખીને ભડકી જાશે. ગુફામાં ને કાં હુવામાં ઊંધ સિવાય જીવનને બીજે કાઈ આનંદ નહિ, એવી સ્થિતિમાં દિવસેા ગાળશે ! એની પાસે કુદરતને કંઈક આભરણુથી ભરી દેતા એવા કઈ રંગર’ગીન શણગાર નહિ. એની બીકને પાર નહિ. અંધારા સિવાય એને મજા નહિ. એની તુલનામાં એક કે બે ક્ષણનુ જીવન ગાળતું પત– ગિયુ એ એ ક્ષણમાં તે કેટલાં વીરકાવ્યો લખી જાય છે ! હવાની લેરખીમાં એ પોતાની જાતને જાણે કે તરવા દેતું હોય તેમ આમ તેમ મેજથી કર્યા જ કરે છે. જાણે કે એ પળેપળમાં ને રજેરજમાં આનંદ જ દેખતુ હાય ! અને ભય .... ? પત ંગિયા જેટલું નિર્ભીય કાણુ છે? પ્રકાશની સાંસરવું નીકળBom kurang દે!!Aantr<noinclude></noinclude> iuu1gsy1mb3v284gs0723gwdvgs5eni 104 73581 223840 2026-07-31T15:03:49Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|વર્ષો થયાં||૧૨૧}}<hr>'''</noinclude>કહેતા હતા કે એમને તા . સવારમાં કૉફ઼ી ના પ્યાલા આવ્યે હાય, કુટુંબીજન બધાં ભેગાં થયાં હોય, વાતચીતે ગપ્પાં ચાલતાં હોય ને એ કોપીના પ્યાલાને અંતે, શાંત ઝાકા સમુ મૃત્યુ મળી જાય તે ખસ ! એમના જીવનનું એ સ્વપ્ન હતું. જો કે પછી એ તે ત્રીજે માળેથી પડીને મર્યા. પણ એમનું સુંદર સ્વપ્ન યાદ રહી ગયું છે. એ સુંદર છતાં · ભિન્ન રુચિહિં લોકા: ' એ ઉક્તિ પ્રમાણે, એ એક અભિપ્સિત વસ્તુ તરીકે મારે માટે રહી શકયુ નથી. એમ જવામાં પણ મા હશે, ખાસ કરીને જનારને માટે, પણ આમ જવાનું થશે, એમ જો નિશ્ચિત રીતે કાઈ કહે તે સામાંથી નવાણું પૂર્ણાંક નવ દશાંશ, એવું તયારી વિનાનું મૃત્યુ નહિ ઈચ્છે. એ સત્ય ન હોય તે પણ આ મૃત્યુ ઈચ્છવા જેવું નથી લાગ્યું ! કેટલાકને સૌ આપ્તજનાની હાજરીમાં ટીક લખાણમાં પડેલા મઢવાડને અંતે મૃત્યુ આવે એ ગમે. કારણ કે તેથી સૌની સાથે છૂટથી વાતચીતે કરી લીધાના લહાવા મળે. તે બીજા કેટલાક ટૂંકા મંદવાડને અંતે મૃત્યુ આવે એમ ઇચ્છે છે! કોઈક વળી એમ પણ માને છે કે મ ંદિરમાં દર્શન કરવા જઈએ ને ઠેશ વાગે ને ત્યાં જ રામ રમી જાય તે જીવન ધન્ય થઈ ગયું કહેવાય. કોઈકને એમ ઈચ્છા હોય છે કે કુટુંમમાં કાઈ કરુણ અવસાન થવાનું હોય, તેા એ દેખ્યા વિના એમ ને એમ જવાનુ થાય એટલે ખસ ! આડી વાડી બધી સલામત જોઈને જવાનું થાય એ ઈચ્છા તેા લગભગ બધા જ વૃદ્ધોની જણાય છે. પંડિત સાલને રાજા સાઈરસને સુખદ જીવનની વાત કહી ત્યારે એમાં એણે એડીસાનાત, કરીહતી. "<noinclude></noinclude> tctshu2mdg2zmkr362fa8zzbxnus2i4 104 73582 223841 2026-07-31T15:04:03Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૧૨૨||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>એ બન્ને ડોશીમાને જાત્રા કરાવી આવ્યા. પછી ઘેર આવ્યા. સૌ રાત્રે હળીમળીને આન ંદમાં વાતો કરતા બેઠા. અને આનંદિવનેદમાં સૂઈ ગયા તે સૂઈ ગયા ! પંડિત સાલને કહ્યું કે આ સુખદમાં સુખદ જીવનને સુખદમાં સુખદ અંત હતા ! પશુ, તે છતાં આવી કઈ રીતે મૃત્યુ આવે એ મારી કલ્પનાને ગમતું નથી. ત્યાં એક જૂદી જ વાત બેઠી છે. પાંડવા હિમાળા ગળવા ગયા એ લાકે કિતએ વર્ષોથી મારા દિલના એક છાના ખૂણા કબજે કરી લીધા છે. કથાકાર જ્યારે જ્યારે એક પછી એક, હિમાચળ ચડતા પાંડવને આલેખતે, ત્યારે ત્યારે મારું મન જાણે હિમાચળને પ્રત્યક્ષ જોતું હાય, અને એના વિશાળ ઊંચે જતા પટ ઉપર લાકડીને ટેકે ટેકે ધીમે ધીમે ચાલ્યા જતા ચાર પાંચ મનુષ્ય દેખાતાં હોય, તેમ એ વર્ણન આવતાં, એક પળભર નેત્રા મીંચાઈ જતાં હૃદય કાણુ જાણે કયાંથી–પોતાનામાંથી જ–એ વખતે, એક મધુર વેદના ભરેલી સુગ ંધી ખંસી શેાધી લાવતું. અને એના ધીમે ધીમે લુપ્ત થતા સ્વરમાં એ પણ સાથે સાથે જ જાણે ઊડી જતું! વર્ષાં પહેલાં એ અનુભવાતું અને પછી ઘણી વખત અનુ- ભવાતું. આજ પણ એ જ અનુભવ હજી જાણે ત્યાં બેઠા છે ! એમ કહેવાય છે કે હિમાચળમાં સત્તર હજાર ફૂટની ઊંચાઈ એ તા કડક ચાનું પાન પણ શરીરને જાણે જોઇતું નથી ! એને જાણે કે પછી કાંઈ જ જોઈતું નથી! ખારાક જેમ ઘટતા જાય છે તેમ ઊંઘ પણ જરૂરી જણાતી નથી. વીસ હજારની ઊંચાઈ એ થા કલાકની નિંદ્ર ngધણી થnericછેar ત્રેવીસ<noinclude></noinclude> mg0hrr8bougn7rz00va1lvf06w70i6f 104 73583 223842 2026-07-31T15:04:35Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|વર્ષો થયાં||૧૨૩}}<hr>'''</noinclude>હજારે, એક કલાક, ખસ લાગે છે ! આ ઉપરથી અનુમાન કરાય કે વધારે ઊંચે જતાં ઊંઘની કે ખારાકની કોઈની જરૂરિયાત દેહને રહેતી જ નહિ હાય ! પછીની હવામાં સ્વરાની ડેલી રહેતી હશે ! મને ઘણી વખત એમ થાય છે કે એટલી ઊંચાઈએ જવાનું શકય અને, અને ત્યાંની હવા સાથેના તાનમાં, દેહ પણ ધીમે ધીમે હવા થઈને હવામાં મળી જાય એવું થાય, કે ત્યાંના હજારો માઈ લેાની મુસાફરી ખેડતા સ્વરા સાથે એ સ્વરમૈત્રીમાં પડી જાય . . એક સ્વર થઈને હવામાં વિચરવા મંડી જાય . . સુખદમાં સુખદ મૃત્યુ આ છે ! આ બધું અશકય છે એ ખરું, પણ અશકયની કલ્પનામાં જે આનંદ છે તે શકયની સિદ્ધિમાં છે ખરો ?<noinclude></noinclude> 1wi8sypvbp21ru3j8gj5fue0riit8et 104 73584 223843 2026-07-31T15:05:02Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" /></noinclude> [૨૮] સિંહ અને પત ંગિયું ! એક વખત મને વળી આ બેની સરખામણી કરવાનું મન થઈ આવ્યું. અને મારું મન આશ્ચર્ય માં ડૂબી ગયું કે લોકેા જેને બહાદુરમાં બહાદુર ગણે છે તે સિંહ પતંગિયાની તુલનામાં ખરી રીતે નખળામાં નમળેા હોય છે! કરોળિયાની તુલનામાં એને ઘણાયે નબળા ગણ્યા છે, પણ આ તે પતંગિયું ! સિંહ અને પત ંગિયામાં, બળવાન પતગિયું છે. સિંહ નખળેા છે. પતંગિયાનું જીવન કેટલું ક્ષણિક છે! અને છતાં એ ક્ષણની પણ સૂક્ષ્મ ક્ષણમાં, એ એટલી તે રંગદશી આનંદ હવા પ્રગટાવી જાય છે કે કેાઈ ને એમ જ લાગે કે જાણે એ પત- ગિયું નથી, પણ રંગીન હવા જ છે! અને વાતાવરણના જે ફેરફારમાં એ પોતાની જાતને તરતી રાખે છે, એવા ફેર- ફારમાં બીજાં કંઈક ખળવાન પ્રાણીઓ તે નરમઘેંશ થઈ ને કાણુ જાણે કયાંનાં કયાં ભરાઈ બેસે છે. cc-. in.Feb(semin· મલામાં આ માહિનામ વધાવે છે,<noinclude></noinclude> faff7cfuw1elckxn7nyrwwgfnabqogo 104 73585 223844 2026-07-31T15:07:11Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૧૨૬||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude> લેવાની એની મહેચ્છાને કેટલાક મહ ગણે છે ને કેટલાક મૂર્ખાઈ માને છે, પણ જીવનને એક ક્ષણને માટે અદ્ભુત રીતે જીવી જવામાં જે મહાદુરી છે, એ વર્ષોં સુધી લંબાતા અને ‘સલામતીની શોધમાં ’ ફરતા જીવનમાં નથી, એટલી સાદી વાત દુનિયા કયારે સમજશે? અને કયારે પત ંગિયાને સમજશે ? એ વાત સમજાતી નથી એટલે તા એને ત્યાં સાહસવીરાની વિરલ પક્તિ દેખા દે છે. સાહસવીરાની ભરતી કોઈ દિવસ ષ્ટિએ પડતી જ નથી ! –અને આટલી સુંદરતા છતાં પત ંગિયામાં કોઈ દિવસ એનુ અભિમાન જોયું? એ સુંદરતા પણ એક પ્રકારની હવા હાય એમ, એણે એને પણ પેાતાની સહજ આનંદવાટિકાનુ એક પુષ્પ માની લીધું છે! આટલી સુંદરતા જો કોઇ ૫ખીને મળી હાત તા એના અભિમાનના પાર ન હોત ! પતગિયાની ખરી ખૂખી આ છે. એને પળે પળ આન- દથી જીવી લેવું છે ! ઘણાનાં જીવન ઊ ંઘણશીની જેમ લખાયા જ કરે છે, એને મુકામલે પતંગિયાનુ એક પળનુ જીવન એ જીવન કહેવાય તેમ છે. કદાચ પતંગિયાને વાણી હોય ને કોઈ એને પૂછે કે તારું આ ક્ષણિક રંગદશી` જીવન તને કરુણ નથી લાગતું? તે એ એટલા જ જવાબ આપે કે તમે કહેા છે ત્યારે મને ખબર પડે છે કે, મારે એક અનેખા આકાર છે ને હું એક જીવન જીવી રહ્યું છું. હું તે અત્યાર સુધી એમ માનતું હતું કે કોઈ આનંદભરી હવા વહી રહી છે ને એ હવામાં હું પણ હવામય છું !<noinclude></noinclude> t7jsr5axfp5dbixcjuuuvycxiag0wwr 104 73586 223845 2026-07-31T15:08:01Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" /></noinclude> [૨૯] સા સાના તાનમાં ! એક સેા પગવાળા કાનખજૂરાને એક તીતીઘેાડા મળ્યા. વાત વાતમાં તીતીઘેાડાએ કાનખજૂરાને કહ્યું: ‘તને આટલા અધા પગના ભાર જણાતા નથી ? ’ કાનખજૂરાએ જવાબ વાગ્યે. ‘મને પણ એ જ પ્રશ્ન થાય છે કે તારે આટલા ઓછા પગ છે, તે તને અપગતા જેવું જણાતું નથી ? ’ તીતીઘોડાએ કહ્યું: · ના રે ! મને તો ઊલટાનું એ કુદરતી જેવું લાગે છે! એકાદ પગ ઓછે થાય તે મૂંઝાઈ જાઉં` ખરો. ’ ‘ત્યારે મને પણ આ કુદરતી લાગે છે. ને વધુમાં એનાથી મેટુ રક્ષણ મળે છે, મારે એકાદ પગ એક્કે વધુ થાય તે મૂંઝવાપણું નહિ ! લેાકેા પણ કહે છે કે કાનખજૂરાને એક પગ ભાંગ્યા તાય શું ? એટલે આ ઠીક છે!' છતાં તીતીઘેાડા ખેલ્યા: ‘ નવી નવાઈની વાત ! આટલા અધા પગના ભાર આપણાથી તે ન વેંઢારાય ! ’ C IBબારબર સ્પેદ્યને ગિ છે. આટલા<noinclude></noinclude> hie28g0e6u5g04lxe5hum708z2abz3e 104 73587 223846 2026-07-31T15:08:29Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૧૨૮||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude>ઘેાડા પગની અપ'ગતા ભગવાને મને આપી હોત તે મારું શું થાત !' આ બન્નેની વાત ચાલતી હતી એટલામાં એક સપ ત્યાંથી નીકળ્યો, તે બન્નેની વાત સાંભળીને ખાલી ઊઢયા ! · અરે! તમે નાહકના પગના ભાર ઉપાડા છે! જુઓ, મારે એકે પગ છે ? છતાં ગાડું ગખડે છે નાં ? ખરી રીતે પગ તે અકરાના ગળાના આંચળની જેમ શેાભાનાં લટકણિયાં લાગે છે ! પગનું શું કામ ? ? એટલામાં આ ત્રણેની વાત પવન સાંભળી રહ્યો હતા તે વચ્ચે ખાલી ઊઠયા : • અરે! તમે બધા નાહકના એક- બીજા ઉપર સરસાઈ કરે છે ! જેને પગ નથી એને ય આકાર તે છે નાં ? પણ આ મારું' તત્ર જુઓને! નહિ પગ, નહિ -આકાર, નિર્હ રૂપ, નિહ રંગ, અને છતાં હું નથી એમ કેઈ હું કહી શકે નહિ ! '' અને વળી બધાના આધાર મારા ઉપર ! એક બે પળ અધ થાઉં તે તમામનાં હાંજા ગગડી જાય ! ‘અને મારી ગતિ ? પગવાળા તે અપંગ જેવા લાગે એટલી. સૌથી વધુ ગતિ !’ - પણ પવનની આ વાત સાંભળતાં જ ત્રણે જણાં બેાલી ઊચાં : એ બધું તે ઠીક, પણ તમારાં સગાંવહાલાં, મિત્રા, કુટુબીજના કાણુ ? તમે કયાંય એમની સાથે વાર્તાનેદ આનદ કરવા બેસે છે ? અમે તે અમારાં સગાંવહાલાં સાથે સુખદુ:ખની વાત કરીએ છીએ. એકખીજાને હળીએમળીએ. તમે તે કેવળ આમથી તેમ, તે તેમથી આમ, હેતુ વિના, ધ્યેય વિના, આનંદ વિધિન વિના;g અવનશ્ચિત સ્થાન<noinclude></noinclude> gskj5729ux2gnh3mnh4eg27c2p8dreg 104 73588 223847 2026-07-31T15:09:17Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|સૌ સૌના તાનમાં !||૧૨૯}}<hr>'''</noinclude> વિના ભટકયા કરે! એ તે કાંઈ જીવન છે? એકલી ગતિને શું ધોઈ પીવી છે ? ’ પવન એલ્યેા : · ત્યારે તમને અમૈત્રીમાં રહેલા આનંદની ક્યાં ખબર છે? હું ગમે ત્યાં વહુ, ગમે ત્યાં જાઉં', કયાંય રાગ નહિ, કયાંય આસક્તિ નહિ ! મારે માટે વિરહની વેદના નહિ. મારે સાચાં ખાટાં આંસુ પાડવાનાં નહિ કે જોવાનાં પણ નહિ ! એ....ને ખસ ફર્યાં કરવાનું ! કોઈ ધ્યેય નહિ, તેમ કોઈની લપનછપન નહિ! ગતિ ગતિ અને ગતિ ગતિના પોતાના જ આનંદ સ્ફુર્યાં કરે ! એવી બંધનમુક્ત અવસ્થામાં શી મજા છે એ તે જે જાણતા હાય તે જાણે ! ’ આ બધાની વિચિત્ર વાતો એક પ્રાજ્ઞ પુરુષ બેઠા બેઠા સાંભળી રહ્યો હતા. એમની વાત સાંભળીને તે મેલી ઊચો: ‘અરે ! તમે નાહકના એક બીજાની સરખામણીમાં ઊતર્યા છે. એમાં જે અદ્ભુત છે તે તે તમે જોતા નથી. એમાં અદ્ભુત તે આ છે કે, તમને જે સ્થિતિ મળી છે તે સ્થિતિમાં, અને તે જ સ્થળે, આનંદના મહાસાગર રેલાઈ રહ્યો છે ! તા જ સૌ સૌના તાનમાં મસ્ત રહેા છે! એ જ વસ્તુ અદ્ભુત નથી ? એ અદ્ભુતના આનંદને છેડીને મારી તારીમાં કાં પડા ? તમને જે મળ્યું છે ને બીજાને જે મળ્યું નથી એની વ્યર્થ ચર્ચામાં કાં ઊંડા ખૂંચતા જાઓ? c એમ સમજો ને કે તમને જે મળ્યુ છે તે તમારા માટે સંપૂર્ણ છે. કેવળ તમારું' અદકપાંસળીનું મન જ તમને અપૂર્ણતા દેખાડે છે એ સમજો ને ! સમજવા જેવું તે એ છે!’ પ્રાજ્ઞ પુરુષ ખાલી રહ્યો હતો ત્યાં જ એક આંધળે ત્યાંથી ત્તીકએન્ડ વ્હેને જોઇનેuતન લોવેલાપુરુષ- ૯<noinclude></noinclude> porbp6vezlxdo3apafcomsesljmlif8 104 73589 223848 2026-07-31T15:13:46Z Meghdhanu 3380 /* Not proofread */ 223848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Meghdhanu" />'''<hr>{{rh|૧૩૦||તેજબિંદુ}}<hr>'''</noinclude> ને ઉધડા લીધા : ‘આને આની સ્થિતિમાં સંપૂર્ણતા મળી છે એમ ? શું સંપૂર્ણતા મળી છે? દેખી તે। શકતા નથી. સૃષ્ટિના એકે રંગ અને અસર કરતા નથી! આને શું સંપૂર્ણતા સમજવાની ? ’ -પણ એના બદલામાં એને શું મળ્યું છે તે તમને ખબર છે?- ‘શું મળ્યું છે?' બધાં એકી સાથે કાંઈક ગુસ્સાથી એલી ઊઠચાં : ૮ આ એની લાકડી?' ' પ્રાજ્ઞ પુરુષે તરત પેલા અંધને રોક્યા : · સુરદાસજી ! જરા આમ આવો, અથવા રહો, જ્યાં ઊભા છે ત્યાં જ ઊભા રહેજો ! ' સુરદાસજી જરા આશ્ચર્ય માં ઊભા રહી ગયા એટલે સૌ ત્યાં ગયા. પ્રાજ્ઞ પુરુષે તેને કહ્યું : ‘ સુરદાસજી ! એક જરા છેટી સી તાન હાને દો ! અમારા મિત્રો સાંભળે તેા ખરા ! સુરદાસજીએ જરા ગળુ' ખ ખેયુ, અને એકાદ રાગ છેડયેા'! એ પળમાં જ તેણે ત્યાં સ્વર્ગ ખડુ કરી દીધું! ! એ સાંભળતાં જ બધા ડાલી ગયા ! પેલે પ્રાજ્ઞ બોલ્યા: ‘ અદ્ભુત ! અદ્ભુત ! આંખની અપૂર્ણતા કૐ પૂરી દીધી ! પૂર્ણ માંથી પૂર્ણ લઈ લ્યા, તે પણ પૂર્ણ જ રહે તે આનું નામ!<noinclude></noinclude> fnebffaldxauckbr92ryqu9wky532kt 104 73590 223861 2026-07-31T17:39:14Z Meghdhanu 3380 Meghdhanuએ [[પૃષ્ઠ:Shivaji-Ni-Loont.pdf/૧૧]]ને [[પૃષ્ઠ:Shivaji-Ni-Surata-Ni-Loont.pdf/૧૧]] પર ખસેડ્યું: PDF 223861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude>#REDIRECT [[પૃષ્ઠ:Shivaji-Ni-Surata-Ni-Loont.pdf/૧૧]]<noinclude></noinclude> 6e9pkqhvrlrvbnif4knkapis24nvmeg 104 73591 223864 2026-08-01T03:31:56Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 223864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૬||તેજબિંદુ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|સહજ થાય તો !||૨૧૬}}<hr>'''</noinclude>૨૬ _Digitized by Arya Samaj Foundation Chehar and egangot તે જ બિંદુ - એકલી ભીંત શું કામની ?, અંદર જગ્યા—space-અવ- કાશ—નાસ્તિ જોઈ એ. નાસ્તિ વિના અસ્તિ કયાંથી ? શરીર, એ ભીંત છે. મૃત્યુ એ દ્વાર છે. એ દ્વારની પેલી તરફ જીવન છે. એ દ્વારની આ તરફ પણુ જીવન છે. અને એ જીવનને જાણવા માટે જ આ દ્વાર જરૂરી છે. હવે તમને દિક્ અને કાલ બન્નેના મહિમા સમજાય ? ઇ CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 5rzp1mnpcxqnc1x81d3qxz6r796jwl7