Wikipedia guwwiki https://guw.wikipedia.org/wiki/Weda_Tangan MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Vonọtaun Hodidọ Zinzantọ Zinzantọ hodidọ Wikipedia Wikipedia hodidọ Wepo Wepo hodidọ MediaWiki MediaWiki hodidọ Ohia Ohia hodidọ Alọgọ Alọgọ hodidọ Adà Adà hodidọ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 549 45107 31717 2026-07-15T19:45:40Z ~2026-39957-51 2513 45107 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Nukunhunhun''' yin hogbe dé he nọ yin yiyizan na hogbe glẹnsigbe tọn lọ ''civilization'', he na taun tọn, yin hogbe dé he wá sọn Latin-gbè mẹ, enẹwẹ ''civis'' he zẹemẹdo "mẹde he nọ nọ̀ tòhò dé mẹ". Lomunu dowhenu tọn lẹ nọ jlo dọ mẹhe yé gbawhàn yẹtọn lẹ ni nọ nọ̀ tòhò lẹ mẹ. Eyin gbẹtọ lẹ hùnnukun, e zẹemẹdo dọ yé ko plọnnu gando nuyọnẹn, azọ́n-yinyọnẹn podọ oyọnẹn he ko yin bibẹpli sọn owhe-kanweko susu lẹ die to nukọnyiyi gbẹtọvi lẹ tọn mẹ. Adà awetọ nukunhunhun tọn to whedelẹnu sọgan yin yiylọdọ gletanu, mẹhe ma hùnnukun, kavi mẹhe to nuyiwa taidi [[Kanlin|kanlin]]. Nukunhunhun na taun tọn zẹemẹdo nukọnyiyi taun lẹdo dé kavi titobasinanu dé tọn. Ehe zẹemẹdo dọ yé tindo osẹ́n yetọn lẹ, aṣa yetọn titi lẹ, aliho tangan dé he mẹ yé nọ mọ nududu yetọn te, podọ aliho he mẹ yé nọ penukundo omẹ yetọn lẹ go do. Suhugan nukunhunhun voovo lẹ tọn wẹ nọ tindo aliho glelilẹ tọn dé, aliho gandudu tọn dé taidi nado tindo ahọlu dé kavi nado dè nukọntọ dé gbọn ovò-dide gblamẹ.Yé nọ tindo ogbè tangan dé he nọ yin didó gbọn suhugan gbẹtọ lẹ tọn dali, podọ yé sọ nọ tindo sinsẹn wunmẹ tangan dé. Yé nọ plọn [[ovi]] yetọn lẹ oyọnẹn he yé dona jẹakọhẹ lẹ. Nukunhunhun wunmẹ lẹpo, bẹsọn Sumelinu lẹ po Egiptinu dowhenu tọn lẹ po ji wẹ ko tindo wunmẹ wekinkan tọn dé. Nuhe zọn wẹ yindọ wekinkan nọ gọalọna gbẹtọ lẹ nado sẹ̀ oyọnẹn do, podọ bosọ yidogọna oyọnẹn he tin to aimẹ to ojlẹ dé mẹ. Titobasinanu gbẹtọ lẹ tọn he wayi lẹ, he sọgan yin yiylọdọ dehe ma hùnnukun eyin yé yin yiyijlẹdo egbezangbe tọn lẹ go, sọ gbẹ́ nọ yin alọdlẹndo taidi nukunhunhun ojlẹ yetọn mẹ tọn. Ahọluigba lomunu lẹ tọn yin apajlẹ nukunhunhun daho hohowhenu tọn dé. E yin gandudeji sọn tòdaho Lomu tọn. Ahọluigba ehe dlẹnkan sọn dogbo otò Scotland tọn kakajẹ agewaji aflika tọn po whèzẹtẹn-waji Meditelane tọn po. Ogbè he yé nọ do to whenẹnu wẹ Latin-gbè. Latin-gbè yin ogbè dé he yin alọkẹyi na hodọdopọ to weyọnẹntọ lẹ ṣẹnsẹn to [[owhe]] susu lẹ he nukunhunhun lomunu lẹ tọn ko busẹ godo. Lẹnunnuyọnẹntọ po wesetọ delẹ po, po gbẹtọ devo delẹ po gbẹ nọ zan Latin-gbè to [[nuwiwa]] egbesọegbesọ tọn yetọn mẹ, sọle etlẹ yindọ nukunhunhun Lomunu lẹ tọn ko jai sọn nudi [[owhe]] 1,500 die gbọn. Nukunhunhun Lomunu lẹ tọn nọ aimẹ na diblayi owhe fọtọ́n (1000). Aliho dopo he mẹ nukunhunhun dé nọ wá vivọnu te wẹ eyin e lẹzun apadewhe nukunhunhun yọyọ devo tọn. Taidi apajlẹ, Egipti dowhenu tọn jẹ didiọ ji to whenue jonọ susu lẹ wá tin to ṣẹnsẹn yetọn. E wá lẹzun apadewhe nukunhunhun otò Pẹlsia, Gleki, Lomu po otò Malénu lẹ tọn po tọn. Aliho devo wẹ nado lẹkọ do aliho nuyiwa tọn yetọn whẹwhẹwhenu tọn mẹ, nado bẹ́ gbẹninọ to aliho he bọawa dé mẹ. Taidi apajlẹ, nukunhunhun Lomunu lẹ tọn jẹ bubusẹ̀ ji vudevude to whenue yé jẹ gbẹ̀nọ ji to aliho ehe mẹ. Mọjanwẹ nukunhunhun gbẹ to didiọ kakajẹ egbehe etlẹ yin to aigba [[Aflika]] tọn ji. == Alọdlẹndonu lẹ == 0ho0qqt3jg01vn6e1cwacpndsajexon 0 551 45108 25515 2026-07-15T19:46:14Z ~2026-39957-51 2513 45108 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Nukuntintọn''' yin zẹẹmẹ basina dọ whenue mẹde ma sọgan mọ nudepope. Eyin etlẹ sọgan mọnu pẹẹde janwẹ, nukuntọnnọ janwẹ e yin. Whẹwhiwhẹn he wutu e yinmọ wẹ yindọ, e ma sọgan mọnu ganji, nuhe do sinmẹ lẹ wẹ e sọgan mọ. To oto he hunnukun lẹ mẹ, jọja kleun de wẹ nọ yin nukuntọnnọ. To aihọn lọ mẹ, nuhe nọ hẹn mẹde yin nukuntọnnọ wẹ yindọ, eyin nududu hunsindagbe tọn whedo ye kavi awutu to [[Agbasa|agbasa]] mẹ lọsu sọgan zọn, taidi ''Cataracts'' po ''Trachoma'' po. Gbẹtọ sọgan yin nukuntọnnọ na nujijọ madonukun kavi ni yindọ eyin jiji domọ. Eyin mẹde tọnnukun, ye nọ saba zan nuhe nọ yin yiylọdọ ''Alphabeth in braille'' (kavi nukinkan alọyidohia) po Avun he yin pinplọn ganji nado do ali hia mẹ lẹ po. Dopo to mẹhe yin nukuntọnnọ bosọ diyin lẹ mẹ wẹ gbẹtọ taidi Louis Braille, ewọ wẹ mẹhe basi ''Braille alphabet'', Steve Wonder, Ray Charle po Hellen keller po. ==Alọdlẹndonu lẹ== enmides3offpz9do59wj38wj9snf9x3 0 615 45106 29612 2026-07-15T19:44:57Z ~2026-39957-51 2513 45106 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Paracetamol''' (kavi '''acetaminophen''') yin [[amasin]] he nọ yin yiyizan nado de vivẹ po. E sọ nọ yin yiyizan nado gbọ ova po tadudu po. E nọ tin to [[amasin]] depope he nọ yin yiyizan nado gbọ alinpọn mẹ dandan. Harmon Northrop Morse wẹ yin omẹ tintan he basi Paracetamol to [[owhe]] 1878. [[Amasin]] devo lẹ he yin bibasi po paracetamol po lẹ sọawuhia to [[owhe]] 1950 gblamẹ. To egbehe, [[amasin]] ehe wẹ nọ yin yiyizan taun po [[amasin]] devo lẹ taidi Salicylic acid kavi Ibuprofen po. To [[owhe]] 1977, Paracetamol tin to hukan [[amasin]] vonọtaun he ogbẹ ''WHO'' tọn nọ yizan lẹ mẹ. ==Lehe e nọ yin yiyizan do gbọn== Paracetamol yin [[amasin]] he nọ tin to aimẹ whepoponu. Nuhahun lọ wẹ yindọ, gbẹtọ lẹ nọ zan [[amasin]] lọ zẹjlẹgo, na ye ma yọn lehe ye na zan ẹn do. [[Adà:Amasin]] bez8bbzmpq4pg0y9bagbbb0vvrrp9xa 0 701 45105 25066 2026-07-15T19:43:54Z ~2026-39957-51 2513 45105 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tadudu''' wẹ whenue ota mitọn mọ awugble. E ma yin whenue ota yi ho do nude go wẹ nọ hẹn tadudu wa gba, kakatimọ whenue e mọ awugble sọn homẹ. Tadudu nọ wa aimẹ eyin onu voovo ehelẹ jọ: *Ova *Nupinpọn na ojlẹ dindẹn *Agbọpipe kavi amlọnmadọ *Magbọjẹ *Awugble apọnmẹ tọn ==Nukunpedomẹgo== To ninọmẹ susu mẹ, tadudu nọ gbọ na ede to jọwamoliho. Aliho susu devo lẹ tin he sọgan dekanpona tadudu taidi zọnlin zinzin pẹẹde, nukun whiwhe pludopludo pódọ̀ nado nọ nu osin susu. To Jọwamọliho onu ehelẹ nọ gbọ tadudu to whedelẹnu hugan nado zan amasinkun. [[Amasin]] susu wẹ tin to egbehe he mi nọ zan to whenue mi yi dotowhe. ==Alọdlẹndonu lẹ== jav5ugwhhaef2fvsuqk70fccmygriw8 0 1236 45109 24957 2026-07-15T19:47:28Z ~2026-39957-51 2513 45109 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sunzanhiawe''' yin azọnwanu he yin titobasina de na azan lẹ. Gbẹtọ lẹ nọ zan sunzanhiawe nado dọ whenue nude jọ, podọ nado wleawu nuhe na nuhe na jọ kavi he ma ko jọ. Sunzanhiawe nọ na yinkọ azan lẹ po sọha lẹ po. Azannlẹ nọ yin linlẹn dile agahomẹ to tẹnsẹ do. Osun po owhe lẹ po nọ yin linlẹn dile owhè po osun po to tẹnsẹ do. Sunzanhiawe ko hẹn nudelẹ họnwun na gbẹtọ lẹ titengbe gando nuhe na jọ lẹ go ehe zọn bọ gbẹtọ lẹ de nado zan gbẹzan he bọawu. Sọn dowhenu gbọn wẹ glesi nọ ylọ whenue ye na bẹ jinukun didó dọ nujọnu podo alọgọ sjnzanhiawe tọn. Aliho sunzanhiawe tọn yiyizan tindo ojlẹ he e bẹjẹeji. Ojlẹ sunzanhiawe tọn nọ saba sinai do [[nuwiwa]] sinsèn tọn de ji taidi apajlẹ jijizan jesu tọn, ṣigba e sọgan sọ yin [[nuwiwa]] tonudidọ tọn taidi apajlẹ hunwhẹ kavi eyin ayimatẹn de yin didoai. Sunzanhiawe he nọ saba yin yiyizan to egbehe wẹ sunzanhiawe ''Gregorian'' tọn, Heblu tọn po malenu (Islam) tọn po. Sunzanhiawe devo lẹ sọn aihọn lọ mẹ lẹ lọsu nọ yin yiyizan ex1p77jfefw565pfitawxbazqx2paq5 0 3264 45104 2026-07-15T12:45:34Z Shakraia 2512 Dá weda po "[[Wepo:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|right|thumb|Shakira (2023)]] '''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''' (azán 2tọ Afínplọsun 1977), he sọ nọ yin yiylọ dọ the Queen of Latin Music (Ahọsi ohàn Latin tọn lọ) yin Kolombianu de he yin hànjitọ, wedútọ podọ ajọ́watọ de.<ref>https://www.forbes.com/sites/andreazarczynski/2023/04/30/as-latin-music-booms-grammy-museum-honors-shakira/</ref> Ohàn po wedudu Shakira tọn po dọ..." po 45104 wikitext text/x-wiki [[Wepo:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|right|thumb|Shakira (2023)]] '''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''' (azán 2tọ Afínplọsun 1977), he sọ nọ yin yiylọ dọ the Queen of Latin Music (Ahọsi ohàn Latin tọn lọ) yin Kolombianu de he yin hànjitọ, wedútọ podọ ajọ́watọ de.<ref>https://www.forbes.com/sites/andreazarczynski/2023/04/30/as-latin-music-booms-grammy-museum-honors-shakira/</ref> Ohàn po wedudu Shakira tọn po dọ̀n ayidonugo linlinhọsá susu tọn lẹdo aihọ́n pe. Ewọ ko ji ohàn susu lẹ lẹdo aihọ́n pe.<ref>https://www.billboard.com/pro/shakira-highest-grossing-latin-tour-guinness-record/</ref> == Alọdlẹndonu lẹ == {{reflist}} mez4wxel521cw1nfo06ur47fwba1u0k