Wikipedia gvwiki https://gv.wikipedia.org/wiki/Ard-ghuillag MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Meanyn Er lheh Resooney Ymmydeyr Resooney ymmydeyr Wikipedia Resooney Wikipedia Coadan Resooney coadan MediaWiki Resooney MediaWiki Clowan Resooney clowan Cooney Resooney cooney Ronney Resooney ronney TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Balley Keeill Eoin 0 1602 387193 355902 2026-08-01T16:55:20Z MacTire02 219 ++ 387193 wikitext text/x-wiki {{Kishtey fys boayl |ennym = Balley Keeill Eoin |ennym_elley = {{lang|en|''St John's''}} |ennym_gienneydagh = Valley Keeill Eoin |sorçh_balley = [[Rolley buill ayns Mannin|Balley beg]] |jalloo_armys = |jalloo_bun_speyrey = Isle of Man - St John's - Tynwald Hill 20240221 looking down on south side.jpg |fo-heidyl_jalloo = Reayrt er y valley beg veih baare [[Cronk Keeill Eoin|Chronk Keeill Eoin]] | caslys-çheerey_broo-freeney = Mannin | fo-heidyl_caslys-çheerey_broo-freeney = Soiaghey Valley Keeill Eoin er caslys-çheerey Vannin | taishbyney_coordnaidyn = inline, title | ard_coordnaidyn = IM | latd = 54 | latm = 12 | lats = 07 | latNS = N | longd = 04 | longm = 38 | longs = 27 | longEW = W |colught_reirey = |enmys_fer-toshee = |ennym_fer-toshee = |slane_eaghtyr_km2 = |fo-noteyn_eaghtyr = |slane_earroo_yn_phobble = |earroo_yn_phobble_er = |fo-noteyn_earroo_yn_phobble = |glooaght_y_phobble_km2= |jarroo-raa = |sorçh_aarheynn = [[Çheer]] |ennym_aarheynn = {{brattagh|the Isle of Man|Mannin}} |sorçh_aarheynn1 = [[Sheadin]] |ennym_aarheynn1 = [[Glion Faba]] |sorçh_aarheynn2 = [[Skeerey]] |ennym_aarheynn2 = {{nowrap|[[Skeerey Charmane]]}} |sorçh_aarheynn3 = <hr />[[Co-heiyderyssyn y Chiare as Feed]] |ennym_aarheynn3 = <hr />Glion Faba |coad_postagh = IM4 |sorçh_coad_postagh = [[Rolley coadyn postagh ayns Mannin|Coad postagh]] |cryss_hraa = GMT |ashchur_utc1 = +0 |cryss_hraa_TTSL = BST |ashchur_utc1_TTSL = +1 |coad_ardjynagh = 01624 |ynnyd-eggey = }} Ta '''Balley Keeill Eoin''' ({{lang-en|St. John's}}) ny valley beg ayns [[Mannin]] er çheet ry-cheilley ny raaidyn [[A1 (raad Vannin)|A1]] ([[Doolish]] - [[Purt ny h-Inshey]]) as [[A3 (raad Vannin)|A3]] ([[Balley Chashtal]] - [[Rhumsaa]]). Ta [[Cronk Keeill Eoin]] ry-gheddyn ayns y valley. Ta'n [[Bunscoill Ghaelgagh|Vunscoill Ghaelgagh]] soit ayns shenn scoill Valley Keeill Eoin. == Jeeagh er neesht == * [[Cronk Tinvaal]] * [[Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal]] == Kianglaghyn magh == *[https://bunscoillghaelgagh.sch.im/ Bunscoill Ghaelgagh Valley Keeill Eoin] {{Baljyn Vannin}} {{Gurneil eaghtyrys}} {{Sheel çheer mannin}} [[Ronney:Balley Keeill Eoin| ]] [[Ronney:Baljyn beggey ayns Mannin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Skeerey Charmane]] [[Ronney:Buill chummaltit ayns Glion Faba]] 1tc79dru0q4afpywjn2228jwq755msh Ymmydeyr:Revi C. 2 19238 387204 347123 2026-08-01T23:43:09Z Pathoschild 195 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 387204 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|gv-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> pctejf13lk9lmfqncu3s1far1tqp7uo Resooney ymmydeyr:Revi C. 3 19239 387203 347122 2026-08-01T23:09:35Z Pathoschild 195 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 387203 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn Ymmydeyr:Hym411 2 19716 387205 347352 2026-08-02T00:28:48Z Pathoschild 195 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 387205 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut Resooney ymmydeyr:Hym411 3 19717 387206 347353 2026-08-02T00:59:43Z Pathoschild 195 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 387206 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o Ymmydeyr:Llywelyn2000/List of Manx people 2 19947 387207 386903 2026-08-02T11:13:39Z ListeriaBot 10339 Wikidata list updated [V2] 387207 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q9676 . OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob . BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |columns=number:#,P18:XXX Add 'Image' in Manx here please! XXX,label:XXX change to 'Name' in Manx! XXX,?yob:XXX dob XXX,?yod:XXX date of death XXX,P19:xxx Place of birth xxx }} == human == {| class='wikitable sortable' ! # ! XXX Add 'Image' in Manx here please! XXX ! XXX change to 'Name' in Manx! XXX ! XXX dob XXX ! XXX date of death XXX ! xxx Place of birth xxx |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q134487555|Chris Garrett]]'' | 1984 | 2025 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 2 | | ''[[:d:Q135256163|Michael Higgins]]'' | 1939 | 1988 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q136434024|Albert Hugh Teare]]'' | 1877 | 1932 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Coadan:Frederick Agnew Gill LCCN2014714984 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frederick Agnew Gill]] | 1873 | 1938 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 5 | | ''[[:d:Q6387399|Ken Burns]]'' | 1923 | 2006 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Coadan:Mark Cubbon b1785.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6767214|Mark Cubbon]]'' | 1775 | 1861 | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Coadan:ColMarkWilks.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6770348|Mark Wilks]]'' | 1759 | 1831 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 8 | | ''[[:d:Q6777668|Martyn Quayle]]'' | 1959 | 2016 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 9 | | ''[[:d:Q7173434|Peter Craine]]'' | 2000 | 2003 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 10 | | ''[[:d:Q7324916|Richard Costain]]'' | 1839 | 1902 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q7342026|Robert Benjamin Young]]'' | 1773 | 1846 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q7351285|Robert Wylie]]'' | 1839 | 1877 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Coadan:Sophia Morrison.jpg|center|128px]] | [[Sophia Morrison]] | 1859 | 1917 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q7627097|Stuart Slack]]'' | 1935 | 1998 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Coadan:T. E. Brown (young).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7789264|Thomas Edward Brown]]'' | 1830 | 1897 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q7790684|Thomas Hill Dixon]]'' | 1816 | 1880 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q7821311|Toni Onley]]'' | 1928 | 2004 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Walter y Chleree]] | 1928 | 2007 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q8010366|William H. Corlett]]'' | 1856 | 1937 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 20 | | [[William Kennish]] | 1799 | 1862 | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Coadan:William Moore (1898).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8015768|William Moore]]'' | 1823 | 1914 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Coadan:Sir William Rowan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8017805|William Rowan]]'' | 1789 | 1879 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Coadan:Rushen Abbey.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8017850|William Russell]]'' | | 1374 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q9374876|William Russell]]'' | 1852 | 1940 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q10314191|Kenneth Creer]]'' | 1925 | 2020 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 26 | | [[John Kelly (scoillar)|John Kelly]] | 1750 | 1809 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[Noel Cringle]] | 1937 | 2021 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Coadan:Edward Faragher.jpeg|center|128px]] | [[Edward Faragher]] | 1831 | 1908 | [[Creneash]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Coadan:Josephine Kermode (Cushag).jpg|center|128px]] | [[Josephine Kermode]] | 1852 | 1937 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Coadan:Mona Margaret McBURNEY.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15433239|Mona McBurney]]'' | 1862 | 1932 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Coadan:Philip Moore Callow Kermode.png|center|128px]] | ''[[:d:Q15453822|P. M. C. Kermode]]'' | 1855 | 1932 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Coadan:Hugo Flinn 1933.png|center|128px]] | ''[[:d:Q15996075|Hugo Flinn]]'' | 1880 | 1943 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Coadan:Canon John Quine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15997058|John Quine]]'' | 1857 | 1940 | [[Skeerey Charmane]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Coadan:W. Walter Gill.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16002989|W. Walter Gill]]'' | 1876 | 1963 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q16007058|Harry Korris]]'' | 1891 | 1971 | [[Kione Droghad]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Coadan:Christopher R. Shimmin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16029252|Christopher R. Shimmin]]'' | 1870 | 1933 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Coadan:Actress Annie Yeamans, c. 1896.png|center|128px]] | [[Annie Yeamans]] | 1835 | 1912 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Coadan:Robert Q. Kermode.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16065654|Robert Kermode]]'' | 1812 | 1870 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q16169661|John Dongan]]'' | 1301 | 1413 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q16200333|Esther Nelson]]'' | 1810 | 1843 | [[Jorby]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Coadan:Kathleen Faragher.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Faragher]] | 1904 | 1974 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 43 | | ''[[:d:Q16825531|Stewart Henbest Capper]]'' | 1859 | 1925 | [[Lunnin]]<br/>[[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q17182825|William Garrett]]'' | 1842 | 1916 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 45 | | ''[[:d:Q17309064|Charles Gibbon]]'' | 1843 | 1890 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Coadan:Plexus (1901) (14597471297).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18157096|William Edward Quine]]'' | 1847 | 1922 | [[Skeerey Stondane]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Coadan:Capt. William Gill, the first Captain of the line..jpg|center|128px]] | [[William Gill (marrinagh)|William Gill]] | 1795 | 1858 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Coadan:William Cubbon.jpg|center|128px]] | [[William Cubbon]] | 1865 | 1955 | [[Colby]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Coadan:Sir Benjamin Alfred Dobson statue, Bolton (4).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q18681459|Benjamin Dobson]]'' | 1847 | 1898 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Coadan:Sir James Gell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18922358|James Gell]]'' | 1823 | 1905 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Coadan:Archibald Cregeen.png|center|128px]] | [[Archibald Cregeen]] | 1774 | 1841 | [[Colby]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Coadan:Rev thomas bacon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19282324|Thomas Bacon]]'' | 1711 | 1768 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q20639142|Annie Warren Gill]]'' | 1862 | 1930 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 54 | | ''[[:d:Q20683954|Charles Clague]]'' | 1890 | 1962 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q20711846|Frank Gill]]'' | 1866 | 1950 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 56 | | ''[[:d:Q20747196|Arthur Lemon]]'' | 1850 | 1912 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 57 | | ''[[:d:Q20756364|Patrick William Stuart-Menteath]]'' | 1845 | 1925 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 58 | | ''[[:d:Q20763301|Richard Paget Murray]]'' | 1842 | 1908 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Coadan:Joseph Creer MLA.png|center|128px]] | ''[[:d:Q20810712|Joseph Creer]]'' | 1832 | 1913 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 60 | | ''[[:d:Q20877240|Edward Quayle]]'' | 1802 | 1862 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 61 | | ''[[:d:Q20981819|Sidney Nowell Rostron]]'' | 1883 | 1948 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 62 | | ''[[:d:Q21461346|Frederick Swynnerton]]'' | 1858 | 1918 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 63 | | ''[[:d:Q21538837|Thomas O'Reilly]]'' | 1819 | 1881 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Coadan:Capt. James Teare of the RMS Ellan Vannin..JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q22018744|James Teare]]'' | 1872 | 1909 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q24034942|Amelia Jane Murray]]'' | 1800 | 1896 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 66 | | ''[[:d:Q24205000|William Cain]]'' | 1831 | 1914 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q24264205|James F. Keggin]]'' | 1905 | 1993 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 68 | | [[Doolish y Karagher]] | 1926 | 1987 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 69 | | ''[[:d:Q26330510|William Hutchison]]'' | 1904 | 1975 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 70 | | ''[[:d:Q27178436|Robert H. Nesbitt]]'' | 1883 | 1966 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Coadan:David "Dawsey" Kewley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27827705|David Kewley]]'' | 1850 | 1904 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Coadan:James Stowell Gell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28179118|James Stowell Gell]]'' | 1855 | 1919 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Coadan:RobinGibb.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q188482|Robin Gibb]]'' | 1949 | 2012 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Coadan:Maurice Gibb (Bee Gees) - TopPop 1973 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q296876|Maurice Gibb]]'' | 1949 | 2003 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 75 | | [[Randolph Quirk]] | 1920 | 2017 | [[Maayl]] |- | style='text-align:right'| 76 | | [[Ned Maddrell]] | 1877 | 1974 | [[Creneash]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Coadan:Rhodri Mawr - Historiae Cambriae.png|center|128px]] | ''[[:d:Q470862|Rhodri Mawr]]'' | 820 | 878 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Coadan:John Thomas Caine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q964884|John Thomas Caine]]'' | 1829 | 1911 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 79 | | ''[[:d:Q1064177|Charles Duncan Cameron]]'' | 1825 | 1870 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 80 | | [[Chris Killip]] | 1946 | 2020 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Coadan:Edward Forbes.jpg|center|128px]] | [[Edward Forbes]] | 1815 | 1854 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Coadan:William Moulton Marston and Elizabeth Holloway Marston.png|center|128px]] | [[Elizabeth Holloway Marston]] | 1893 | 1993 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Coadan:Peter Heywood, by John Simpson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1370965|Peter Heywood]]'' | 1772 | 1831 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Coadan:Eredoctoraten UvA nr. 21, 22 Charles B. Timmer , nr. 1 20 prof. J. Frank Kerm, Bestanddeelnr 934-1653.jpg|center|128px]] | [[Frank Kermode]] | 1919 | 2010 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Coadan:Hugh Binney.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1634227|Hugh Binney]]'' | 1883 | 1953 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 86 | | ''[[:d:Q2025044|Daniel Lowey]]'' | 1878 | 1951 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Coadan:Gofraid Crobán (British Library Cotton MS Julius A VII, folio 50v).jpg|center|128px]] | [[Gorree Crovan]] | 1050 | 1095 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Coadan:MikeKerruish.jpg|center|128px]] | [[Mike Kerruish]] | 1948 | 2010 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Coadan:Brian Stowell - Gaisgeach na Gaelg.jpg|center|128px]] | [[Brian Stowell]] | 1936 | 2019 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Coadan:Archibald Knox.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2860090|Archibald Knox]]'' | 1864 | 1933 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Coadan:Goshen-Routh 10.jpg|center|128px]] | [[Arthur Caley]] | 1824 | 1889 | [[Skeerey Chreest ny h-Ayrey]] |- | style='text-align:right'| 92 | | ''[[:d:Q2917082|Peter Buckley]]'' | 1944 | 1969 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 93 | | ''[[:d:Q2960723|Charles de Viry]]'' | 1809 | 1888 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 94 | | ''[[:d:Q2979086|Clifford Irving]]'' | 1914 | 2004 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 95 | | ''[[:d:Q3048476|Edward Christian]]'' | 1600<br/>1590 | 1659<br/>1661 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 96 | | ''[[:d:Q3082831|Frank Tipper]]'' | 1909 | 1963 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 97 | | [[Hilary Pritchard]] | 1942 | 1996 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Coadan:Illiam Dhone.JPG|center|128px]] | [[Illiam Dhone]] | 1608 | 1662<br/>1663 | [[Camys y Ree]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Coadan:Captain John Quilliam RN.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3182325|John Quilliam]]'' | 1771 | 1829 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 100 | | ''[[:d:Q3184768|Joseph Clayton Clark]]'' | 1857<br/>1856 | 1937 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 101 | | [[Joseph Davidson Qualtrough]] | 1885 | 1960 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 102 | | ''[[:d:Q3375184|Percy Cowley]]'' | 1886 | 1958 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 103 | | ''[[:d:Q3780140|Gwen Crellin]]'' | 1917 | 2007 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 104 | | ''[[:d:Q4647267|A.P. Penketh]]'' | 1865 | 1932 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q4684998|Adrian Earnshaw]]'' | 1950 | 2022 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Coadan:AWM 099103 Arnold Potts.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4795209|Arnold Potts]]'' | 1896 | 1968 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Coadan:Arthur William Moore.png|center|128px]] | [[Arthur William Moore]] | 1853 | 1909 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Coadan:Baldwin Wake Walker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4850612|Baldwin Wake Walker]]'' | 1802 | 1876 | ''[[:d:Q3398663|Port e Vullen]]'' |- | style='text-align:right'| 109 | [[Coadan:Bertram Kelly, vicar.jpg|center|128px]] | [[Bertram Kelly]] | 1884 | 1976 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 110 | | [[Bill Malarkey (politickeyr)|Bill Malarkey]] | 1951 | 2020 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q4980208|Bryan Kneale]]'' | 1930 | 2025 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 112 | | [[Charles Kerruish]] | 1917 | 2003 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Coadan:TT Lightweight - Dan Kneen (8985019419).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5213818|Dan Kneen]]'' | 1987 | 2018 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 114 | | ''[[:d:Q5232102|David Callister]]'' | 1935 | 2020 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q5233727|David Forbes]]'' | 1828 | 1876 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q5262311|Derek Robinson]]'' | 1941 | 2002 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 117 | | [[Dursley McLinden]] | 1965 | 1995 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 118 | | ''[[:d:Q5339649|Edmund Lowey]]'' | 1938 | 2024 | [[Balley Sallagh]] |- | style='text-align:right'| 119 | | ''[[:d:Q5442313|Felix Fordati Ready]]'' | 1872 | 1940 | [[Balley Sallagh]] |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q5534099|Geoff Corkish]]'' | 1953 | 2025 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q5585508|Gordon Manley]]'' | 1902 | 1980 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q5702651|Harry Dacre]]'' | 1860 | 1922 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Coadan:Hugh Stowell Brown.jpg|center|128px]] | [[Hugh Stowell Brown]] | 1823 | 1886 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 124 | | [[Jack Nivison]] | 1910 | 2003 | [[Skeerey Vraddan|Skeerey Braddan]]<br/>[[Kione Droghad]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[Coadan:James Ashton.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q6128902|James Ashton]]'' | 1859 | 1935 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Coadan:James Kewley Ward 1890.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6137285|James Kewley Ward]]'' | 1819 | 1910 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 127 | | ''[[:d:Q6218777|John Allen Mylrea]]'' | 1849 | 1911 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 128 | | [[John Joseph Kneen]] | 1873 | 1938 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Coadan:John McHutchin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6247893|John McHutchin]]'' | 1788 | 1847 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 130 | | ''[[:d:Q75456632|Elizabeth Quayle]]'' | | | [[Skeerey Chreest ny h-Ayrey]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Coadan:Samuel Harris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28203030|Samuel Harris]]'' | 1815 | 1905 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Coadan:Paul Lebiedzinski.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28810393|Paul Lebiedzinski]]'' | 1951 | 1995 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Coadan:John Moore Jeffcott.png|center|128px]] | ''[[:d:Q31201248|John Moore Jeffcott]]'' | 1817 | 1892 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[Coadan:Stewart Stevenson Moore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q37154286|Stewart Stevenson Moore]]'' | 1860 | 1951 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 135 | | ''[[:d:Q39070085|John Kelly]]'' | 1793 | 1854 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Coadan:Snaefell Miners.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41757067|John Kewley]]'' | 1832 | 1905 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Coadan:Elizabeth S. Nutt, A.R.C.A. (I0007923).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43196426|Elizabeth Styring Nutt]]'' | 1870 | 1946 | [[Kione Droghad]] |- | style='text-align:right'| 138 | | ''[[:d:Q43606976|Charles Swynnerton]]'' | 1843 | 1923 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 139 | | ''[[:d:Q43779525|Mark Hildesley Quayle]]'' | 1804 | 1879 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 140 | | ''[[:d:Q43945628|Mark Quayle]]'' | 1770 | 1804 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 141 | | ''[[:d:Q44049933|John Quayle]]'' | 1693 | 1755 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 142 | | ''[[:d:Q44746168|Mark Quayle]]'' | 1841 | 1928 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 143 | | ''[[:d:Q48110870|Joseph Swynnerton]]'' | 1848 | 1910 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 144 | | ''[[:d:Q52148110|Jim Caine]]'' | 1926 | 2018 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 145 | | ''[[:d:Q53196681|Wilfred Kissack]]'' | 1873 | 1942 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 146 | | ''[[:d:Q54553548|Millie Robinson]]'' | 1924 | 1994 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Coadan:Nellie Brennan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55418295|Nelly Brennan]]'' | 1792 | 1859 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 148 | | ''[[:d:Q56254209|Thomas Stowell]]'' | 1764 | 1821 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 149 | | ''[[:d:Q56452187|Derek Ennett]]'' | 1931 | 1956 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 150 | | ''[[:d:Q56528264|Thomas Tobin]]'' | 1775 | 1863 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Coadan:John D. LaMothe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56665493|John Dominique LaMothe]]'' | 1868 | 1928 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 152 | | ''[[:d:Q56887925|Nina Morrison]]'' | 1915 | 2011 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 153 | | [[Dorothy Pantin]] | 1896 | 1985 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Coadan:John Quayle (1725 - 1797).png|center|128px]] | ''[[:d:Q60754040|John Quayle]]'' | 1725 | 1797 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 155 | | ''[[:d:Q64685433|Francis Claudius Armstrong]]'' | 1802 | 1872 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 156 | | ''[[:d:Q64685645|Hugh Coleman Davidson]]'' | 1852 | 1934 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 157 | | ''[[:d:Q65767130|Pilcher George Ralfe]]'' | 1861 | 1936 | [[Skeerey Chreest ny h-Ayrey]] |- | style='text-align:right'| 158 | | ''[[:d:Q65768017|Frank Stanley Graves]]'' | 1863 | 1935 | [[Skeerey Charmane]] |- | style='text-align:right'| 159 | | ''[[:d:Q66606883|John Joseph Heywood]]'' | 1789 | 1855 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Coadan:Mona Hirst 1925.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q70743693|Mona Hirst]]'' | 1903 | 1988 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Coadan:Emily Maria Gawne.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q75265312|Emily Maria Gawne]]'' | 1814 | 1889 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 162 | | [[Ewan Christian (briw)|Ewan Christian]] | 1579 | 1655 | [[Skeerey Chreest ny h-Ayrey]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Coadan:Portrait of Esther Taubman, née Christian (by George Romney).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q75456778|Esther Christian]]'' | 1711 | 1802 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 164 | | ''[[:d:Q75458718|George Horsley Wood]]'' | | 1874 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 165 | | ''[[:d:Q75460583|Robert Christian]]'' | 1625 | 1668 | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 166 | | ''[[:d:Q75463324|Margaret Moore]]'' | 1733<br/>1730 | 1782<br/>1807 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 167 | | ''[[:d:Q75463414|Margaret Moore]]'' | 1736 | 1828 | [[Skeerey Vraddan|Skeerey Braddan]] |- | style='text-align:right'| 168 | | ''[[:d:Q75463447|Margaret Moore]]'' | 1769 | 1804 | [[Skeerey Vraddan|Skeerey Braddan]] |- | style='text-align:right'| 169 | | ''[[:d:Q75946963|Anna Cleather]]'' | 1811 | 1887 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 170 | | ''[[:d:Q76142859|Fanny Edith Walters]]'' | 1887 | 1949 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 171 | | ''[[:d:Q76245966|Laura, Lady Buchan]]'' | 1797 | 1888 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 172 | | ''[[:d:Q78901420|Edward Ashton Cannell]]'' | 1927 | 1994 | [[Purt Çhiarn]] |- | style='text-align:right'| 173 | | [[Tommy Leece]] | 1859 | 1956 | [[Skeerey Chairbre]] |- | style='text-align:right'| 174 | | ''[[:d:Q94373906|John Kaighn]]'' | 1660 | 1724 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Coadan:Leonard McCombe, 1954, NY, Photograh taken by Jun Miki.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97066829|Leonard McCombe]]'' | 1923 | 2005 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 176 | | [[Edmund Goodwin]] | 1845 | 1925 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 177 | | ''[[:d:Q97497011|Lewis Crellin]]'' | 1901 | 1990 | [[Forsdal]] |- | style='text-align:right'| 178 | | ''[[:d:Q97597263|Leslie Quirk]]'' | 1914 | 2004 | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 179 | | ''[[:d:Q98763296|Norman Sayle]]'' | 1926 | 2007 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 180 | | ''[[:d:Q101068189|John Quayle-Dickson]]'' | 1860 | 1945 | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 181 | | ''[[:d:Q102175647|David W. Lewis]]'' | 1944 | 2021 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 182 | | ''[[:d:Q104286259|Ernest Feltus Adams]]'' | 1865 | 1957 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Coadan:Thomas Leigh-Goldie.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109559333|Thomas Leigh Goldie]]'' | 1807 | 1854 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 184 | | ''[[:d:Q110806864|John Newlands Thomson]]'' | 1870 | 1948 | [[Purt le Moirrey]] |- | style='text-align:right'| 185 | | ''[[:d:Q112394413|John David Williams]]'' | 1931 | 2005 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 186 | | ''[[:d:Q112954595|Letitia Hannah Damer Sandys]]'' | 1840<br/>1833 | 1911 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 187 | | ''[[:d:Q114578445|John Wordsworth]]'' | 1845 | 1920 | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 188 | | ''[[:d:Q120900628|R. S. McCombe]]'' | 1902 | 1985 | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Coadan:Robert Swan Stephen.png|center|128px]] | ''[[:d:Q121875076|Robert Swan Stephen]]'' | 1843 | 1903 | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 190 | | [[John Quane]] | 1757 | 1838 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 191 | | [[Robert E. Christian]] | 1817 | 1891 | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 192 | | ''[[:d:Q122381207|Voirrey Irving]]'' | 1918 | 2005 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Coadan:Charles Lionel Carson (1847–1901).png|center|128px]] | ''[[:d:Q123558946|Charles Lionel Carson]]'' | 1847 | 1901 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Coadan:Margaret Jennifer Kewley Draskau in the video 'Lady Derby – The Great Whore of Babylon'.png|center|128px]] | ''[[:d:Q130730092|Jennifer Kewley Draskau]]'' | | 2024 | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Coadan:Max Walker - 2023 UCI Road World Championships (Men's under-23 road race).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107036155|Max Walker]]'' | 2001 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 196 | | ''[[:d:Q108257419|Nola York]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Coadan:Becky Storrie - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108878510|Becky Storrie]]'' | 1998 | | [[Balley Sallagh]] |- | style='text-align:right'| 198 | | ''[[:d:Q111254683|Jason Evans]]'' | 1991 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Coadan:Yasmin Ingham at the Badminton Horse Trials 2025 - 20250510 135552(0).jpg|center|128px]] | [[Yasmin Ingham]] | 1997 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 200 | | ''[[:d:Q114785217|William Henry Cooper]]'' | 1870 | | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 201 | | ''[[:d:Q115910223|Michael Bott]]'' | 1954 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 202 | | ''[[:d:Q117309494|Anna Branford]]'' | 1975 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 203 | | ''[[:d:Q124685800|Tyler Hannay]]'' | 2003 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 204 | | ''[[:d:Q130198574|Brian Christian]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 205 | | ''[[:d:Q134973228|Catherine Perry]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 206 | | ''[[:d:Q134973249|Rebecca Webster]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 207 | | ''[[:d:Q134973255|Daniellle Murphy]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 208 | | ''[[:d:Q134973282|Alanya Thorpe]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 209 | | ''[[:d:Q134973285|Andrea Littlejohns]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 210 | | ''[[:d:Q134973288|Caitlin Henery]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 211 | | ''[[:d:Q134973298|Clare Crowe]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 212 | | ''[[:d:Q134980247|Bliss Murtagh]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 213 | | ''[[:d:Q134980251|Emma Miller]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 214 | | ''[[:d:Q134980254|Rachel Overman]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 215 | | ''[[:d:Q134980258|Sam Hassall]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 216 | | ''[[:d:Q134980259|Finnola Martin]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Coadan:James franklin iom 2021 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135898155|James Franklin]]'' | 1980 | | ''[[:d:Q26715141|Glen Mona]]'' |- | style='text-align:right'| 218 | | ''[[:d:Q135898269|Simon Maddrell]]'' | 1965 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 219 | | ''[[:d:Q138535546|Alexander Foster]]'' | 1999 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 220 | | ''[[:d:Q140366855|William Arthur Gill]]'' | 1865 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Coadan:Jersey Town Criterium 2012 Greg Mansell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126242|Greg Mansell]]'' | 1987 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Coadan:Mark Cavendish TDF2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Cavendish]] | 1985 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Coadan:Barry Gibb in 2017-Glasto17-197 (34744934874).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q296872|Barry Gibb]]'' | 1946 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 224 | | ''[[:d:Q373700|Richard Corkill]]'' | 1951 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[Coadan:Leo Mansell 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q427791|Leo Mansell]]'' | 1985 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[Coadan:Samantha Barks - Fendi.jpg|center|128px]] | [[Samantha Barks]] | 1990 | | [[Laksaa]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[Coadan:Andrew Roche - 2014 Commonwealth Games (Men's road time trial).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q506928|Andrew Roche]]'' | 1971 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Coadan:Peter Kennaugh - Tour de Romandie 2010, Stage 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q561361|Peter Kennaugh]]'' | 1989 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Coadan:Ss7 higgins.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q570357|Mark Higgins]]'' | 1971 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Coadan:Saint-Ghislain - Grand Prix Pino Cerami, 22 juillet 2015, départ (B016).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q594947|Mark Christian]]'' | 1990 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 231 | | ''[[:d:Q935074|Donald Gelling]]'' | 1938 | | [[Skeerey Stondane]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[Coadan:Alan Bell 2007.jpg|center|128px]] | [[Allan Bell]] | 1947 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 233 | | ''[[:d:Q1378254|James Anthony Brown]]'' | 1950 | | [[Balley Chashtal]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Coadan:Jonathan Bellis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1381074|Jonathan Bellis]]'' | 1988 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Coadan:Amy Jackson headshot (cropped).jpg|center|128px]] | [[Amy Jackson]] | 1992 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[Coadan:David Knight WEC 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2309170|David Knight]]'' | 1978 | | [[Balley ny Loghey]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Coadan:Prof eva rieger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2693484|Eva Rieger]]'' | 1940 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 238 | | ''[[:d:Q2898341|Bernard Moffatt]]'' | 1946 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 239 | | [[Clare Christian]] | 1945 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Coadan:Harry Manx at Bluesfest 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3127867|Harry Manx]]'' | 1955 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Coadan:Jamie Blackley.jpg|center|128px]] | [[Jamie Blackley]] | 1991 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 242 | | ''[[:d:Q3314091|Miles Walker]]'' | 1940 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 243 | | ''[[:d:Q3337801|Neil Bennett]]'' | 1951 | | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[Coadan:Conor Cummins portrait.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3687112|Conor Cummins]]'' | 1986 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 245 | | ''[[:d:Q3973323|Steve Colley]]'' | 1972 | | [[Kione Droghad]] |- | style='text-align:right'| 246 | | ''[[:d:Q4706420|Alan Corkish]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 247 | | ''[[:d:Q4706451|Alan Crowe]]'' | 1940 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Coadan:AndyT Mugshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4761421|Andy Tudor]]'' | 1977 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[Coadan:Prof Angela Little.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4762488|Angela Little]]'' | 1949 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 250 | | [[Anne Craine]] | 1954 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Coadan:Christine Collister.jpg|center|128px]] | [[Christine Collister]] | 1961 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[Coadan:Sidecar Thurs Practice IMG 00257.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5229405|Dave Molyneux]]'' | 1963 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 253 | | ''[[:d:Q5229413|Dave Moore]]'' | 1966 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 254 | | ''[[:d:Q5230767|David Anderson]]'' | 1954 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 255 | | ''[[:d:Q5232661|David Cretney]]'' | 1954 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 256 | | ''[[:d:Q5236864|David Lyon]]'' | 1943 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Coadan:Davy-knowles.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5242207|Davy Knowles]]'' | 1987 | | [[Purt le Moirrey]] |- | style='text-align:right'| 258 | | ''[[:d:Q5336528|Eddie Teare]]'' | 1948 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 259 | | ''[[:d:Q5337428|Edgar Quine]]'' | 1934 | | [[Andreas, Mannin|Andreas]] |- | style='text-align:right'| 260 | | ''[[:d:Q5522814|Gareth Davies]]'' | 1965 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 261 | | ''[[:d:Q5687920|Hazel Hannan]]'' | 2000 | | [[Purt Soderick]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Coadan:Roskams jane.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6152688|Jane Roskams]]'' | | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 263 | | ''[[:d:Q6239980|John Houghton]]'' | 2000 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 264 | | [[Juan Turner]] | 1974 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Coadan:2021-Watterson-Juan-portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6301157|Juan Watterson]]'' | 1980 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 266 | | ''[[:d:Q6397791|Kevin Woodford]]'' | 1950 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[Coadan:Martin Bridson2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6775057|Martin Bridson]]'' | 1964 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 268 | | ''[[:d:Q7175096|Peter Karran]]'' | 1960 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[Coadan:Phil Gawne (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Gawne]] | 1965 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 270 | | ''[[:d:Q7612099|Steve Burke]]'' | 1974 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 271 | | [[Tim Kennaugh]] | 1991 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[Coadan:Stoneham Maltais Anthonioz.jpg|center|128px]] | [[Zoe Gillings]] | 1985 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 273 | | [[Cristen Marritt]] | 1989 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 274 | | [[Kimberley Clague]] | 1988 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Coadan:Robert Corteen Carswell.jpg|center|128px]] | [[Bob Carswell]] | 1950 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 276 | | ''[[:d:Q16206261|Nick Crowe]]'' | 1971 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 277 | | ''[[:d:Q16213489|Araminta de Clermont]]'' | 1971 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 278 | | ''[[:d:Q16855481|Arthur Caley]]'' | 1824 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Coadan:Anna Christian - 2019 Women's Tour of Scotland (stage 3).jpg|center|128px]] | [[Anna Christian]] | 1995 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Coadan:FIL 2014 - Femmes Gaéliques - Ruth Keggin quartet - 1377.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19874790|Ruth Keggin]]'' | 1989 | | [[Purt Çhiarn]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[Coadan:Kieran Tierney Scotland v Bolivia 6 June 2026-6.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19888012|Kieran Tierney]]'' | 1997 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 282 | | ''[[:d:Q19956065|Kate Costain]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 283 | | ''[[:d:Q21289363|Kevin Atherton]]'' | 1950 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 284 | | ''[[:d:Q21642675|Tim Kneale]]'' | 1982 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Coadan:Lillers - Grand Prix de Lillers-Souvenir Bruno Comini, 6 mars 2016 (B052).JPG|center|128px]] | [[Jake Kelly (daawheeylleyder)|Jake Kelly]] | 1995 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Coadan:Liam Doyle.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q24005468|Liam Doyle]]'' | 1992 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[Coadan:2021-Skelly-Laurence-portrait.jpg|center|128px]] | [[Laurence Skelly]] | 1961 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 288 | | [[Isla Callister]] | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 289 | | [[Paayl Rogers]] | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 290 | | [[Daniel Quayle]] | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[Coadan:Howard Quayle.jpg|center|128px]] | [[Howard Quayle]] | 1967 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[Coadan:Laura Wasley - 2014 Commonwealth Games (Women's road time trial).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26845558|Laura Wasley]]'' | 1984 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[Coadan:Matt Bostock - 2019 Tour Series, Aberdeen (Men's race - team win).jpg|center|128px]] | [[Matthew Bostock]] | 1997 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Coadan:Brianne West.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28033898|Brianne West]]'' | 1985 | | [[Purt Çhiarn]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[Coadan:2024 Tour de France Femmes - 2e etappe Lizzie Holden 1.jpg|center|128px]] | [[Lizzie Holden]] | 1997 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 296 | | ''[[:d:Q28378513|Hugh Davidson]]'' | 1935 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 297 | | ''[[:d:Q28792438|Nathan Draper]]'' | 1997 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 298 | [[Coadan:Sam Brand, 2019 Milan-Sanremo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36286044|Sam Brand]]'' | 1991 | | [[Purt ny h-Inshey]] |- | style='text-align:right'| 299 | | [[Adam Long (bluckaneyr)|Adam Long]] | 2000 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 300 | | ''[[:d:Q44821053|Alfred Walter Adams]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Coadan:Dr Eleanor Scott.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q46997927|Eleanor Scott]]'' | 1960 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 302 | | [[Jessica Li]] | 1998 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[Coadan:Sophia Goulden anon died 1910.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50387964|Sophia Goulden]]'' | 1833 | | [[Skeerey Lonan]] |- | style='text-align:right'| 304 | | ''[[:d:Q50676544|Kerry Sharpe]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Daryl Callister]] | 1989 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 306 | | ''[[:d:Q55409232|Leon Mazzone]]'' | 1996 | | [[Rhumsaa]] |- | style='text-align:right'| 307 | | ''[[:d:Q55900439|Gérard MacQuillan]]'' | 1949 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 308 | | ''[[:d:Q59242725|Clare Faulds]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 309 | | ''[[:d:Q63344804|Colin Callow]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 310 | | ''[[:d:Q64006025|Gary R. Lewin]]'' | 1965 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 311 | | ''[[:d:Q75401195|Margaret Rosamund Moore]]'' | 1871 | | [[Skeerey Vraddan|Skeerey Braddan]] |- | style='text-align:right'| 312 | | ''[[:d:Q75463040|Margaret Moore]]'' | 1735 | | [[Skeerey Maghal]] |- | style='text-align:right'| 313 | | ''[[:d:Q75463064|George Quaile]]'' | 1801 | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 314 | | ''[[:d:Q75463140|Margaret Moore]]'' | | | [[Skeerey Malew]] |- | style='text-align:right'| 315 | | ''[[:d:Q75467601|Margaret Moore]]'' | | | [[Mannin]] |- | style='text-align:right'| 316 | | ''[[:d:Q87063021|Tom Mazzone]]'' | 1993 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Coadan:Paul Quine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98755074|Paul Quine]]'' | 1969 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 318 | | ''[[:d:Q100740733|Jane Callister]]'' | 1963 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[Coadan:Joe Locke en 2022.jpg|center|128px]] | [[Joe Locke (aghteyr)|Joe Locke]] | 2003 | | [[Doolish]] |- | style='text-align:right'| 320 | | ''[[:d:Q106808901|Julie Edge]]'' | | | [[Mannin]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! XXX Add 'Image' in Manx here please! XXX ! XXX change to 'Name' in Manx! XXX ! XXX dob XXX ! XXX date of death XXX ! xxx Place of birth xxx |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q15840011|Peta]]'' | 1963 | 1980 | [[Mannin]] |} {{Wikidata list end}} oz9dpkrdg66wa7kh6129y9zv1vgyxgi Ronney:Bunneeaghtyn ayns ny 1940yn rere çheer 14 37761 387199 380492 2026-08-01T18:09:34Z MacTire02 219 catsort 387199 wikitext text/x-wiki {{category series navigation}} {{Commons category|1940s establishments by country|{{PAGENAME}}}} [[Ronney:Bunneeaghtyn 'sy 20oo eash rere çheer| 1940]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns ny 1940yn| Cheer]] [[Ronney:1940yn rere çheer| Bunneeaghtyn]] [[Ronney:Bunneeaghtyn rere jeihaght as çheer|1940]] 7978ymzdge7zoiuc3a8zvgpzmodvwm0 Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal 0 53837 387190 387189 2026-08-01T16:24:03Z MacTire02 219 ++ 387190 wikitext text/x-wiki [[File:The Arboretum at St.John's - geograph.org.uk - 491535.jpg|300px|thumb|Jeeaghyn seose nane jeh ny bollee faiyragh çheu yn dubbyr 'sy phairk]] She pairk heayagh as garey biljagh eh '''Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' ({{lang-en|Tynwald National Park and Arboretum}}). T'eh soit ayns [[Balley Keeill Eoin]], [[Mannin]]. V'eh bunnit 'sy vlein 1979 dy chelloorey feailley milley bleeaney [[Tinvaal]], ard-whaiyl Vannin. Ta'n pairk cummal mysh 25 acyryn (10 ha) faggys da [[Cronk Tinvaal]], raad ta [[Laa Tinvaal]] goll er kelloorey dagh blein.<ref name="gov-RCBE">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum |url=https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Reiltys Vannin |publisher=Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Eaghtyrane yn Eeslynn]], [[Kristján Eldjárn]], as v'eh er ny lhiasaghey myr çheer-yalloo chooinee veayn da'n thousaneoo feailley bleeaney tradishoonagh jeh Tinvaal. Ta'n garey biljagh cummal çhaglym dy viljyn dooghyssagh as jesheenagh er ny reaghey ayns thallooyn çheer-yallooagh ta goaill stiagh keylljyn, banjagh, dubbyr, as plandailyn cooinee.<ref name="gov-RCBE" /> S'lesh [[Reiltys Vannin]] ta'n phairk as t'eh reirit lesh y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys. Cur rish y phaart echey myr ard ceau emshir, t'eh jannoo seose ayrn jeh'n çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt Cronk Tinvaal as t'eh er ny ve enmyssit myr thalloo freaylt da ushagyn feie fo leighyn Manninagh.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Stoyr-fysseree Leighyn |url=https://legislation.gov.im/ |website=Leighyn Vannin |publisher=Reiltys Vannin |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> ==Shennaghys== Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny chroo myr ayrn jeh claare cooinaghtyn beayn Reiltys Vannin son milley bleeaney [[Tinvaal]], v'er ny chelloorey 'sy vlein 1979.<ref name="gov-RCBE"/><ref name="shenn-Tin">{{cite web |title=History |url=https://tynwald.im/history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va kellooraghyn y villey bleeaney bunnit er y date tradishoonagh 'sy vlein 979 myr bunneeaght Tinvaal. Ga nagh vel feanish ghocamadagh cho-emshiragh da quaiyl erbee 'sy vlein hene shen, ta screeudeyryn shennaghys noa-emshiragh coardail dy row eh liklee dy row quaiyllyn 'syn aght Loghlinagh bunnit er yn ellan car y jeihoo eash yeianagh as dy daink Balley Keeil Eoin dy ve boayl çhaglym ny quaiyllyn shen roish yn eash vean-eashagh leah.<ref name="shenn-Tin"/> Dyn bwooise da'n anhickyrys bentyn rish date cruinn e vunneeaght, va kellooraghyn y villey bleeaney freaylt myr dreagh scanshoil yn jarroo-enney bunraghtoil as cultooragh Manninagh.<ref>{{cite journal |last=King |first=Jonathan |title=Exclusive Cognisance in the Isle of Man: An Ancient Right Withstands Modern Challenge |journal=The Table |volume=92 |year=2024 |pages=231–245 |lang=Baarle}}</ref> Ren plannal da'n villey bleeaney goll ny s'odjey na taghyrtyn jesh-chliaghtagh as ren eh cummal shaleeyn kiarit da vondeish as lhiasaghey foddey farraghtyn yn theay. Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny heiltyn myr çheer-yalloo beayn dy chelloorey yn feailley choud's v'eh lhiasaghey soiaghey Chronk Tinvaal, laare tradishoonagh chruinnaght vleinoil Tinvaal.<ref name="gov-RCBE" /> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Kristján Eldjárn]], Eaghtyrane yn Eeslynn.<ref name="gov-RCBE" /> Haink eh gys yn ellan son ny kellooraghyn dy aahoilshaghey tradishoonyn Loghlinagh Tinvaal Vannin as [[Alþingi]] yn Eeslynn.<ref name="NAMA1979">{{cite web |title=The Millennium – A Year to Recall Your Heritage |url=https://namanx.org/wp-content/uploads/2020/05/1979.51.2.MAR_.pdf |format=PDF |website=North American Manx Association Bulletin |date=Mayrnt 1979 |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Myr [[Çhiarn Vannin]], ren y [[Ealisaid II y Reeriaght Unnaneysit|Venrein Ealisaid II]] soie harrish sharmanys Laa Tinvaal bleinoil shiaghtin ny s'anmee er 5 Jerrey Souree 1979, yn ard-haghyrt theayagh jeh'n vlein chelloorey shen.<ref name="TynwaldDayHistory">{{cite web |title=Tynwald Day in History |url=https://tynwald.org.im/tynwald-day-in-history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref><ref name="WP1979">{{cite news |last=Downie |first=Leonard Jr. |title=Isle of Man Marks Millennium with Pomp, Circumstance |newspaper=The Washington Post |date=6 Jerrey Souree 1979 |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/07/06/isle-of-man-marks-millennium-with-pomp-circumstance/ |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Veih'n toshiaght echey, va'n phairk plannit myr garey biljagh as myr laare ceau emshir theayagh. Ren ad y phairk y hroggal ayns tree ard-cheim, as cowrey çheer-yallooagh er lheh ec dagh fer. Va'n chied ard-cheim jeerit er biljyn jesheenagh, rassanyn crouw, as dubbyr; va'n nah ard-cheim jeerit er biljyn dooghyssagh as buill fakin heayagh; as ren y trass ard-cheim goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys chammah's plandailyn dy viljyn [[Juys (Pinus)|juys]], [[faih]], as [[darragh]] cruinnit liorish [[cryss viljagh fastee|cryssyn biljagh fastee]].<ref name="gov-RCBE" /> Neu-ghollrish ram çheer-yallooyn cooinee, hie Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny lhiasaghey foddey lurg y foshley echey. As ny biljyn gaase, ren y reiltys jeeraghey er freayltys ny keylljyn, thannaghey reiht, aa-phlantal, as lhiasaghey yn roshtynys theayagh choud's v'ad freayl lhie magh cooinee bunneydagh. Keyll y Cho-unnaneys as ny plandailyn mygeayrt, t'ad er ny lhiasaghey myr keylljyn soit, gaahoilshaghey dooghys foddey farraghtyn kiaddey yn phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n phairk foast er ny reirey ec y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys lesh Reiltys Vannin.<ref name="gov-RCBE" /> ==Çheer-yalloo as eggoaylleeaght== Ta Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal coodaghey mysh 25 acyryn (10 ha) er y raad [[A1 (raad ayns Mannin)|A1]] eddyr [[Doolish]] as [[Purt ny h-Inshey]], lhiattaghey yn çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt [[Cronk Tinvaal]] ayns [[Balley Keeill Eoin]].<ref name="gov-RCBE" /> V'eh er ny lhiasaghey myr ayrn jeh cooinaghtyn Milley Bleeaney Tinvaal 'sy vlein 1979 as t'eh çhaglym plandailyn jesheenagh, keylljyn, banjagh, as ardjyn ceau emshir ry-cheilley fo çheer-yalloo kiaddit.<ref name="gov-RCBE" /> ===Çheer-yalloo=== [[Coadan:Arboretum St. Johns Isle of Man - geograph.org.uk - 114649.jpg|thumb|Çheu yn dubbyr 'sy lieh yiass jeh'n phairk]] Ren ad y garey biljagh y vunnaghey ayns tree ard-cheim eiyrtyssagh. Va ardjyn çheer-yallooagh kianglt er ny chroo lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh.<ref name="gov-RCBE" /> Ta lieh yiass jeh'n phairk cruinnit er dubbyr jesheenagh ta cruinnit liorish biljyn as rassanyn crouw sampleyragh as ta ny bollee faiyragh ta sheeyney trooid y phlandail enmyssit ass shiaght skeerey jeig Vannin.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum – St John's |url=https://www.timeenough.im/location/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Time Enough |access-date=30 Jerrey Souree 2026 }}</ref> Ta'n veer veanagh jeant er y chooid smoo ass keylljyn dooghyssagh marish seyraadyn picnic as buill fakin ta jeeaghyn magh er y çheer mygeayrt, goaill stiagh reayrtyssyn er [[Slieau Whallian]].<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n lieh hwoaie goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys as tree plandail chiarkylagh (cruinnaneyn) slane currit da biljyn [[juys Albinagh]], [[faih Oarpagh]], as [[darragh]]. Ny plandailyn shoh, t'ad cruinnit liorish cryssyn biljagh fastee jeh biljyn-cughlin dy choadey yn cheyll aeg veih'n eayght as y gheay.<ref name="gov-RCBE" /> Ga dy row eh er ny lhiasaghey ayns ard-cheimyn er lheh, ta ny tree meeryn kianglt lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh, red ta croo immeeaght veih plandailyn jesheenagh dys keylljyn ny smoo rheaymyssagh. Jiu, as ny biljyn ny shinney nish, s'beg yn anchaslys t'ayn eddyr ny h-ard-cheimyn bunneydagh choud's ta strughtoor çheer-yallooagh y phairk foast freilt.<ref name="gov-RCBE" /> ===Y garey biljagh=== Ta'n garey biljagh goaill stiagh ny smoo na 200 dooieyn jeh biljyn as rassanyn crouw dooghyssagh as currit stiagh.<ref name="leaflet">{{citation|title=Tynwald National Park and Arboretum |publisher=Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn |website=Old Fern Trees |url=https://trees.oldfern.co.uk/Trees/images/Man/Arboretum/Arboretum%20Leaflet.pdf |format=PDF |language=Baarle |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> Rere y stiurag oikoil da keayrtee, va'n çhaglym er ny chiaddey dy chiarail anaase feie'n vlein lesh caghlaa imbee ayns duillagys, blaaghey, messyn, roost as cummey biljyn as, ec y traa cheddin, kiarail ymmyd ynsee as ceau emshir.<ref name="leaflet" /> Ta'n çhaglym mestey dooieyn biljagh dooghyssagh rish biljyn jesheenagh veih'n Oarpey, veih'n Aishey, as veih America Hwoaie. Ta sampleyryn goaill stiagh [[malpys]]syn (''Acer'' spp.), [[farney Iddaalagh|farnaghyn Iddaalagh]], [[billey cro-cabbyl|biljyn cro-cabbyl]], [[billey tulip|biljyn tulip]], [[juys Serbagh|juyssyn Serbagh]], [[juys Albinagh|juyssyn Albinagh]], [[faih Oarpagh|faighyn Oarpagh]], [[darragh|darree]], as [[theiley duillag veg|theilaghyn duillag veg]].<ref name="leaflet" /> Ayns ynnyd çhaglym luss-oaylleeagh oardreilagh, ta'n phlandail mestit stiagh 'sy çheer-yalloo lhean, as t'eh mestey biljyn sampleyragh, plandailyn keylley, banjagh, as troghyn ushtey.<ref name="leaflet" /><ref name="gov-RCBE" /> Ta'n stiurag hene cooilleeney currym ynsee yn gharey as eh goaill stiagh caslys-çheerey as ayndagh ny dooieyn dy chur cooney da keayrtee as ad cur enney er biljyn er lheh feie'n gharey biljagh.<ref name="leaflet" /> ===Freayltys=== ==Ceau emshir== Ta'n phairk foshlit feie'n vlein as t'eh goaill stiagh cassanyn keylley, seyraadyn picnic, as buill fakin. Cha nel kied er moddee 'sy gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> ==Jeeagh er neesht== * [[Tinvaal]] * [[Cronk Tinvaal]] * [[Balley Keeill Eoin]] ==Imraaghyn== {{reflist}} ==Kianglaghyn magh== * [https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ Tynwald National Park and Arboretum] – Reiltys Vannin {{in lang|en}} * [https://tynwald.org.im/ Tinvaal] {{in lang|en}} * [https://legislation.gov.im/ Leighyn Vannin] {{in lang|en}} {{coord|54.20399|-4.63885|type:landmark_region:IOM|format=dms|display=title}} {{gurneil eaghtyrys}} [[Ronney:Pairkyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Balley Keeill Eoin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Garaghyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Keylljyn Vannin]] [[Ronney:Lhiaghtyn as cooinaghtaneyn ayns Mannin]] [[Ronney:Ardjyn freaylt Vannin]] bxsl64is2hls5tdwo1lvfx3c0os5bzf 387191 387190 2026-08-01T16:50:39Z MacTire02 219 +Freayltys 387191 wikitext text/x-wiki [[File:The Arboretum at St.John's - geograph.org.uk - 491535.jpg|300px|thumb|Jeeaghyn seose nane jeh ny bollee faiyragh çheu yn dubbyr 'sy phairk]] She pairk heayagh as garey biljagh eh '''Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' ({{lang-en|Tynwald National Park and Arboretum}}). T'eh soit ayns [[Balley Keeill Eoin]], [[Mannin]]. V'eh bunnit 'sy vlein 1979 dy chelloorey feailley milley bleeaney [[Tinvaal]], ard-whaiyl Vannin. Ta'n pairk cummal mysh 25 acyryn (10 ha) faggys da [[Cronk Tinvaal]], raad ta [[Laa Tinvaal]] goll er kelloorey dagh blein.<ref name="gov-RCBE">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum |url=https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Reiltys Vannin |publisher=Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Eaghtyrane yn Eeslynn]], [[Kristján Eldjárn]], as v'eh er ny lhiasaghey myr çheer-yalloo chooinee veayn da'n thousaneoo feailley bleeaney tradishoonagh jeh Tinvaal. Ta'n garey biljagh cummal çhaglym dy viljyn dooghyssagh as jesheenagh er ny reaghey ayns thallooyn çheer-yallooagh ta goaill stiagh keylljyn, banjagh, dubbyr, as plandailyn cooinee.<ref name="gov-RCBE" /> S'lesh [[Reiltys Vannin]] ta'n phairk as t'eh reirit lesh y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys. Cur rish y phaart echey myr ard ceau emshir, t'eh jannoo seose ayrn jeh'n çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt Cronk Tinvaal as t'eh er ny ve enmyssit myr thalloo freaylt da ushagyn feie fo leighyn Manninagh.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Stoyr-fysseree Leighyn |url=https://legislation.gov.im/ |website=Leighyn Vannin |publisher=Reiltys Vannin |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> ==Shennaghys== Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny chroo myr ayrn jeh claare cooinaghtyn beayn Reiltys Vannin son milley bleeaney [[Tinvaal]], v'er ny chelloorey 'sy vlein 1979.<ref name="gov-RCBE"/><ref name="shenn-Tin">{{cite web |title=History |url=https://tynwald.im/history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va kellooraghyn y villey bleeaney bunnit er y date tradishoonagh 'sy vlein 979 myr bunneeaght Tinvaal. Ga nagh vel feanish ghocamadagh cho-emshiragh da quaiyl erbee 'sy vlein hene shen, ta screeudeyryn shennaghys noa-emshiragh coardail dy row eh liklee dy row quaiyllyn 'syn aght Loghlinagh bunnit er yn ellan car y jeihoo eash yeianagh as dy daink Balley Keeil Eoin dy ve boayl çhaglym ny quaiyllyn shen roish yn eash vean-eashagh leah.<ref name="shenn-Tin"/> Dyn bwooise da'n anhickyrys bentyn rish date cruinn e vunneeaght, va kellooraghyn y villey bleeaney freaylt myr dreagh scanshoil yn jarroo-enney bunraghtoil as cultooragh Manninagh.<ref>{{cite journal |last=King |first=Jonathan |title=Exclusive Cognisance in the Isle of Man: An Ancient Right Withstands Modern Challenge |journal=The Table |volume=92 |year=2024 |pages=231–245 |lang=Baarle}}</ref> Ren plannal da'n villey bleeaney goll ny s'odjey na taghyrtyn jesh-chliaghtagh as ren eh cummal shaleeyn kiarit da vondeish as lhiasaghey foddey farraghtyn yn theay. Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny heiltyn myr çheer-yalloo beayn dy chelloorey yn feailley choud's v'eh lhiasaghey soiaghey Chronk Tinvaal, laare tradishoonagh chruinnaght vleinoil Tinvaal.<ref name="gov-RCBE" /> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Kristján Eldjárn]], Eaghtyrane yn Eeslynn.<ref name="gov-RCBE" /> Haink eh gys yn ellan son ny kellooraghyn dy aahoilshaghey tradishoonyn Loghlinagh Tinvaal Vannin as [[Alþingi]] yn Eeslynn.<ref name="NAMA1979">{{cite web |title=The Millennium – A Year to Recall Your Heritage |url=https://namanx.org/wp-content/uploads/2020/05/1979.51.2.MAR_.pdf |format=PDF |website=North American Manx Association Bulletin |date=Mayrnt 1979 |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Myr [[Çhiarn Vannin]], ren y [[Ealisaid II y Reeriaght Unnaneysit|Venrein Ealisaid II]] soie harrish sharmanys Laa Tinvaal bleinoil shiaghtin ny s'anmee er 5 Jerrey Souree 1979, yn ard-haghyrt theayagh jeh'n vlein chelloorey shen.<ref name="TynwaldDayHistory">{{cite web |title=Tynwald Day in History |url=https://tynwald.org.im/tynwald-day-in-history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref><ref name="WP1979">{{cite news |last=Downie |first=Leonard Jr. |title=Isle of Man Marks Millennium with Pomp, Circumstance |newspaper=The Washington Post |date=6 Jerrey Souree 1979 |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/07/06/isle-of-man-marks-millennium-with-pomp-circumstance/ |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Veih'n toshiaght echey, va'n phairk plannit myr garey biljagh as myr laare ceau emshir theayagh. Ren ad y phairk y hroggal ayns tree ard-cheim, as cowrey çheer-yallooagh er lheh ec dagh fer. Va'n chied ard-cheim jeerit er biljyn jesheenagh, rassanyn crouw, as dubbyr; va'n nah ard-cheim jeerit er biljyn dooghyssagh as buill fakin heayagh; as ren y trass ard-cheim goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys chammah's plandailyn dy viljyn [[Juys (Pinus)|juys]], [[faih]], as [[darragh]] cruinnit liorish [[cryss viljagh fastee|cryssyn biljagh fastee]].<ref name="gov-RCBE" /> Neu-ghollrish ram çheer-yallooyn cooinee, hie Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny lhiasaghey foddey lurg y foshley echey. As ny biljyn gaase, ren y reiltys jeeraghey er freayltys ny keylljyn, thannaghey reiht, aa-phlantal, as lhiasaghey yn roshtynys theayagh choud's v'ad freayl lhie magh cooinee bunneydagh. Keyll y Cho-unnaneys as ny plandailyn mygeayrt, t'ad er ny lhiasaghey myr keylljyn soit, gaahoilshaghey dooghys foddey farraghtyn kiaddey yn phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n phairk foast er ny reirey ec y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys lesh Reiltys Vannin.<ref name="gov-RCBE" /> ==Çheer-yalloo as eggoaylleeaght== Ta Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal coodaghey mysh 25 acyryn (10 ha) er y raad [[A1 (raad ayns Mannin)|A1]] eddyr [[Doolish]] as [[Purt ny h-Inshey]], lhiattaghey yn çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt [[Cronk Tinvaal]] ayns [[Balley Keeill Eoin]].<ref name="gov-RCBE" /> V'eh er ny lhiasaghey myr ayrn jeh cooinaghtyn Milley Bleeaney Tinvaal 'sy vlein 1979 as t'eh çhaglym plandailyn jesheenagh, keylljyn, banjagh, as ardjyn ceau emshir ry-cheilley fo çheer-yalloo kiaddit.<ref name="gov-RCBE" /> ===Çheer-yalloo=== [[Coadan:Arboretum St. Johns Isle of Man - geograph.org.uk - 114649.jpg|thumb|Çheu yn dubbyr 'sy lieh yiass jeh'n phairk]] Ren ad y garey biljagh y vunnaghey ayns tree ard-cheim eiyrtyssagh. Va ardjyn çheer-yallooagh kianglt er ny chroo lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh.<ref name="gov-RCBE" /> Ta lieh yiass jeh'n phairk cruinnit er dubbyr jesheenagh ta cruinnit liorish biljyn as rassanyn crouw sampleyragh as ta ny bollee faiyragh ta sheeyney trooid y phlandail enmyssit ass shiaght skeerey jeig Vannin.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum – St John's |url=https://www.timeenough.im/location/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Time Enough |access-date=30 Jerrey Souree 2026 }}</ref> Ta'n veer veanagh jeant er y chooid smoo ass keylljyn dooghyssagh marish seyraadyn picnic as buill fakin ta jeeaghyn magh er y çheer mygeayrt, goaill stiagh reayrtyssyn er [[Slieau Whallian]].<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n lieh hwoaie goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys as tree plandail chiarkylagh (cruinnaneyn) slane currit da biljyn [[juys Albinagh]], [[faih Oarpagh]], as [[darragh]]. Ny plandailyn shoh, t'ad cruinnit liorish cryssyn biljagh fastee jeh biljyn-cughlin dy choadey yn cheyll aeg veih'n eayght as y gheay.<ref name="gov-RCBE" /> Ga dy row eh er ny lhiasaghey ayns ard-cheimyn er lheh, ta ny tree meeryn kianglt lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh, red ta croo immeeaght veih plandailyn jesheenagh dys keylljyn ny smoo rheaymyssagh. Jiu, as ny biljyn ny shinney nish, s'beg yn anchaslys t'ayn eddyr ny h-ard-cheimyn bunneydagh choud's ta strughtoor çheer-yallooagh y phairk foast freilt.<ref name="gov-RCBE" /> ===Y garey biljagh=== Ta'n garey biljagh goaill stiagh ny smoo na 200 dooieyn jeh biljyn as rassanyn crouw dooghyssagh as currit stiagh.<ref name="leaflet">{{citation|title=Tynwald National Park and Arboretum |publisher=Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn |website=Old Fern Trees |url=https://trees.oldfern.co.uk/Trees/images/Man/Arboretum/Arboretum%20Leaflet.pdf |format=PDF |language=Baarle |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> Rere y stiurag oikoil da keayrtee, va'n çhaglym er ny chiaddey dy chiarail anaase feie'n vlein lesh caghlaa imbee ayns duillagys, blaaghey, messyn, roost as cummey biljyn as, ec y traa cheddin, kiarail ymmyd ynsee as ceau emshir.<ref name="leaflet" /> Ta'n çhaglym mestey dooieyn biljagh dooghyssagh rish biljyn jesheenagh veih'n Oarpey, veih'n Aishey, as veih America Hwoaie. Ta sampleyryn goaill stiagh [[malpys]]syn (''Acer'' spp.), [[farney Iddaalagh|farnaghyn Iddaalagh]], [[billey cro-cabbyl|biljyn cro-cabbyl]], [[billey tulip|biljyn tulip]], [[juys Serbagh|juyssyn Serbagh]], [[juys Albinagh|juyssyn Albinagh]], [[faih Oarpagh|faighyn Oarpagh]], [[darragh|darree]], as [[theiley duillag veg|theilaghyn duillag veg]].<ref name="leaflet" /> Ayns ynnyd çhaglym luss-oaylleeagh oardreilagh, ta'n phlandail mestit stiagh 'sy çheer-yalloo lhean, as t'eh mestey biljyn sampleyragh, plandailyn keylley, banjagh, as troghyn ushtey.<ref name="leaflet" /><ref name="gov-RCBE" /> Ta'n stiurag hene cooilleeney currym ynsee yn gharey as eh goaill stiagh caslys-çheerey as ayndagh ny dooieyn dy chur cooney da keayrtee as ad cur enney er biljyn er lheh feie'n gharey biljagh.<ref name="leaflet" /> ===Freayltys=== Va'n ard enmyssit myr '''Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' liorish ''Oardagh Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal 1982'', fo [[Slattys Coadey ny h-Ushagyn Feie 1932]].<ref name="birdlaw">{{cite act |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary Order 1982 |type=Ym-screeuyn Reiltys |number=1982-G207 |legislature=Mannin |url=https://legislation.gov.im/cms/legislation/index/by-subject.html |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |year = 1982}}</ref> Ta'n ard-freayltys ayns Stoyr-fysseree yn Theihll cour Ardjyn Coadit ("World Database on Protected Areas") myr ard coadit y chiarroo rang jeh'n IUCN ("IUCN Category IV") as t'eh goll er reirey lesh Reiltys Vannin liorish y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys.<ref name="WDPA">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary |url=https://www.protectedplanet.net/555622113 |website=Protected Planet |publisher=UNEP World Conservation Monitoring Centre and International Union for Conservation of Nature |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |language=Baarle}}</ref> Ta ny keylljyn, ny plandailyn jesheenagh, ny banjee, ny cryssyn biljagh fastee as y dubbyr meanagh cur beaghey da ymmodee sorçhyn d'oayldyn 'sy phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta reirey ny keylljyn goaill stiagh aa-phlandail, freayltys ny cassanyn as ny h-ardjyn plandit, as foshley moal ny cryssyn biljagh fastee da roshtynys yn theay choud's t'eh freayl y currym as yn ymmyd çheer-yallooagh oc.<ref name="gov-RCBE" /> Myr ayrn jeh reirey yn çheer-yalloo, ta kirree gyndyr ayns ayrnyn jeh'n gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> Chammah's shen, ta'n garey biljagh ymmydit son ynsagh çhymmyltaghtoil as dy ghoaill tastey jeh'n vea-feie. Keayrtyn, ta [[Manx BirdLife]] reaghey taghyrtyn arrey eeanlee 'sy phairk, as t'ad goaill ymmyd jeh ny h-oayldyn so-roshtynagh chammah's moggyl bunnit ny cassanyn t'ayn.<ref>{{cite web |title=Manx BirdLife – Morning Bird Song |url=https://www.visitisleofman.com/whats-on/manx-birdlife-morning-bird-song-p1829401 |website=Visit Isle of Man |publisher=Department for Enterprise |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> ==Ceau emshir== Ta'n phairk foshlit feie'n vlein as t'eh goaill stiagh cassanyn keylley, seyraadyn picnic, as buill fakin. Cha nel kied er moddee 'sy gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> ==Jeeagh er neesht== * [[Tinvaal]] * [[Cronk Tinvaal]] * [[Balley Keeill Eoin]] ==Imraaghyn== {{reflist}} ==Kianglaghyn magh== * [https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ Tynwald National Park and Arboretum] – Reiltys Vannin {{in lang|en}} * [https://tynwald.org.im/ Tinvaal] {{in lang|en}} * [https://legislation.gov.im/ Leighyn Vannin] {{in lang|en}} {{coord|54.20399|-4.63885|type:landmark_region:IOM|format=dms|display=title}} {{gurneil eaghtyrys}} [[Ronney:Pairkyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Balley Keeill Eoin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Garaghyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Keylljyn Vannin]] [[Ronney:Lhiaghtyn as cooinaghtaneyn ayns Mannin]] [[Ronney:Ardjyn freaylt Vannin]] du9mt5llgvlgx4lpb82velzm2zkwt8c 387192 387191 2026-08-01T16:53:46Z MacTire02 219 date > laa 387192 wikitext text/x-wiki [[File:The Arboretum at St.John's - geograph.org.uk - 491535.jpg|300px|thumb|Jeeaghyn seose nane jeh ny bollee faiyragh çheu yn dubbyr 'sy phairk]] She pairk heayagh as garey biljagh eh '''Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' ({{lang-en|Tynwald National Park and Arboretum}}). T'eh soit ayns [[Balley Keeill Eoin]], [[Mannin]]. V'eh bunnit 'sy vlein 1979 dy chelloorey feailley milley bleeaney [[Tinvaal]], ard-whaiyl Vannin. Ta'n pairk cummal mysh 25 acyryn (10 ha) faggys da [[Cronk Tinvaal]], raad ta [[Laa Tinvaal]] goll er kelloorey dagh blein.<ref name="gov-RCBE">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum |url=https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Reiltys Vannin |publisher=Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Eaghtyrane yn Eeslynn]], [[Kristján Eldjárn]], as v'eh er ny lhiasaghey myr çheer-yalloo chooinee veayn da'n thousaneoo feailley bleeaney tradishoonagh jeh Tinvaal. Ta'n garey biljagh cummal çhaglym dy viljyn dooghyssagh as jesheenagh er ny reaghey ayns thallooyn çheer-yallooagh ta goaill stiagh keylljyn, banjagh, dubbyr, as plandailyn cooinee.<ref name="gov-RCBE" /> S'lesh [[Reiltys Vannin]] ta'n phairk as t'eh reirit lesh y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys. Cur rish y phaart echey myr ard ceau emshir, t'eh jannoo seose ayrn jeh'n çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt Cronk Tinvaal as t'eh er ny ve enmyssit myr thalloo freaylt da ushagyn feie fo leighyn Manninagh.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Stoyr-fysseree Leighyn |url=https://legislation.gov.im/ |website=Leighyn Vannin |publisher=Reiltys Vannin |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> ==Shennaghys== Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny chroo myr ayrn jeh claare cooinaghtyn beayn Reiltys Vannin son milley bleeaney [[Tinvaal]], v'er ny chelloorey 'sy vlein 1979.<ref name="gov-RCBE"/><ref name="shenn-Tin">{{cite web |title=History |url=https://tynwald.im/history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va kellooraghyn y villey bleeaney bunnit er y laa tradishoonagh 'sy vlein 979 myr bunneeaght Tinvaal. Ga nagh vel feanish ghocamadagh cho-emshiragh da quaiyl erbee 'sy vlein hene shen, ta screeudeyryn shennaghys noa-emshiragh coardail dy row eh liklee dy row quaiyllyn 'syn aght Loghlinagh bunnit er yn ellan car y jeihoo eash yeianagh as dy daink Balley Keeil Eoin dy ve boayl çhaglym ny quaiyllyn shen roish yn eash vean-eashagh leah.<ref name="shenn-Tin"/> Dyn bwooise da'n anhickyrys bentyn rish date cruinn e vunneeaght, va kellooraghyn y villey bleeaney freaylt myr dreagh scanshoil yn jarroo-enney bunraghtoil as cultooragh Manninagh.<ref>{{cite journal |last=King |first=Jonathan |title=Exclusive Cognisance in the Isle of Man: An Ancient Right Withstands Modern Challenge |journal=The Table |volume=92 |year=2024 |pages=231–245 |lang=Baarle}}</ref> Ren plannal da'n villey bleeaney goll ny s'odjey na taghyrtyn jesh-chliaghtagh as ren eh cummal shaleeyn kiarit da vondeish as lhiasaghey foddey farraghtyn yn theay. Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny heiltyn myr çheer-yalloo beayn dy chelloorey yn feailley choud's v'eh lhiasaghey soiaghey Chronk Tinvaal, laare tradishoonagh chruinnaght vleinoil Tinvaal.<ref name="gov-RCBE" /> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Kristján Eldjárn]], Eaghtyrane yn Eeslynn.<ref name="gov-RCBE" /> Haink eh gys yn ellan son ny kellooraghyn dy aahoilshaghey tradishoonyn Loghlinagh Tinvaal Vannin as [[Alþingi]] yn Eeslynn.<ref name="NAMA1979">{{cite web |title=The Millennium – A Year to Recall Your Heritage |url=https://namanx.org/wp-content/uploads/2020/05/1979.51.2.MAR_.pdf |format=PDF |website=North American Manx Association Bulletin |date=Mayrnt 1979 |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Myr [[Çhiarn Vannin]], ren y [[Ealisaid II y Reeriaght Unnaneysit|Venrein Ealisaid II]] soie harrish sharmanys Laa Tinvaal bleinoil shiaghtin ny s'anmee er 5 Jerrey Souree 1979, yn ard-haghyrt theayagh jeh'n vlein chelloorey shen.<ref name="TynwaldDayHistory">{{cite web |title=Tynwald Day in History |url=https://tynwald.org.im/tynwald-day-in-history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref><ref name="WP1979">{{cite news |last=Downie |first=Leonard Jr. |title=Isle of Man Marks Millennium with Pomp, Circumstance |newspaper=The Washington Post |date=6 Jerrey Souree 1979 |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/07/06/isle-of-man-marks-millennium-with-pomp-circumstance/ |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Veih'n toshiaght echey, va'n phairk plannit myr garey biljagh as myr laare ceau emshir theayagh. Ren ad y phairk y hroggal ayns tree ard-cheim, as cowrey çheer-yallooagh er lheh ec dagh fer. Va'n chied ard-cheim jeerit er biljyn jesheenagh, rassanyn crouw, as dubbyr; va'n nah ard-cheim jeerit er biljyn dooghyssagh as buill fakin heayagh; as ren y trass ard-cheim goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys chammah's plandailyn dy viljyn [[Juys (Pinus)|juys]], [[faih]], as [[darragh]] cruinnit liorish [[cryss viljagh fastee|cryssyn biljagh fastee]].<ref name="gov-RCBE" /> Neu-ghollrish ram çheer-yallooyn cooinee, hie Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny lhiasaghey foddey lurg y foshley echey. As ny biljyn gaase, ren y reiltys jeeraghey er freayltys ny keylljyn, thannaghey reiht, aa-phlantal, as lhiasaghey yn roshtynys theayagh choud's v'ad freayl lhie magh cooinee bunneydagh. Keyll y Cho-unnaneys as ny plandailyn mygeayrt, t'ad er ny lhiasaghey myr keylljyn soit, gaahoilshaghey dooghys foddey farraghtyn kiaddey yn phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n phairk foast er ny reirey ec y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys lesh Reiltys Vannin.<ref name="gov-RCBE" /> ==Çheer-yalloo as eggoaylleeaght== Ta Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal coodaghey mysh 25 acyryn (10 ha) er y raad [[A1 (raad ayns Mannin)|A1]] eddyr [[Doolish]] as [[Purt ny h-Inshey]], lhiattaghey yn çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt [[Cronk Tinvaal]] ayns [[Balley Keeill Eoin]].<ref name="gov-RCBE" /> V'eh er ny lhiasaghey myr ayrn jeh cooinaghtyn Milley Bleeaney Tinvaal 'sy vlein 1979 as t'eh çhaglym plandailyn jesheenagh, keylljyn, banjagh, as ardjyn ceau emshir ry-cheilley fo çheer-yalloo kiaddit.<ref name="gov-RCBE" /> ===Çheer-yalloo=== [[Coadan:Arboretum St. Johns Isle of Man - geograph.org.uk - 114649.jpg|thumb|Çheu yn dubbyr 'sy lieh yiass jeh'n phairk]] Ren ad y garey biljagh y vunnaghey ayns tree ard-cheim eiyrtyssagh. Va ardjyn çheer-yallooagh kianglt er ny chroo lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh.<ref name="gov-RCBE" /> Ta lieh yiass jeh'n phairk cruinnit er dubbyr jesheenagh ta cruinnit liorish biljyn as rassanyn crouw sampleyragh as ta ny bollee faiyragh ta sheeyney trooid y phlandail enmyssit ass shiaght skeerey jeig Vannin.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum – St John's |url=https://www.timeenough.im/location/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Time Enough |access-date=30 Jerrey Souree 2026 }}</ref> Ta'n veer veanagh jeant er y chooid smoo ass keylljyn dooghyssagh marish seyraadyn picnic as buill fakin ta jeeaghyn magh er y çheer mygeayrt, goaill stiagh reayrtyssyn er [[Slieau Whallian]].<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n lieh hwoaie goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys as tree plandail chiarkylagh (cruinnaneyn) slane currit da biljyn [[juys Albinagh]], [[faih Oarpagh]], as [[darragh]]. Ny plandailyn shoh, t'ad cruinnit liorish cryssyn biljagh fastee jeh biljyn-cughlin dy choadey yn cheyll aeg veih'n eayght as y gheay.<ref name="gov-RCBE" /> Ga dy row eh er ny lhiasaghey ayns ard-cheimyn er lheh, ta ny tree meeryn kianglt lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh, red ta croo immeeaght veih plandailyn jesheenagh dys keylljyn ny smoo rheaymyssagh. Jiu, as ny biljyn ny shinney nish, s'beg yn anchaslys t'ayn eddyr ny h-ard-cheimyn bunneydagh choud's ta strughtoor çheer-yallooagh y phairk foast freilt.<ref name="gov-RCBE" /> ===Y garey biljagh=== Ta'n garey biljagh goaill stiagh ny smoo na 200 dooieyn jeh biljyn as rassanyn crouw dooghyssagh as currit stiagh.<ref name="leaflet">{{citation|title=Tynwald National Park and Arboretum |publisher=Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn |website=Old Fern Trees |url=https://trees.oldfern.co.uk/Trees/images/Man/Arboretum/Arboretum%20Leaflet.pdf |format=PDF |language=Baarle |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> Rere y stiurag oikoil da keayrtee, va'n çhaglym er ny chiaddey dy chiarail anaase feie'n vlein lesh caghlaa imbee ayns duillagys, blaaghey, messyn, roost as cummey biljyn as, ec y traa cheddin, kiarail ymmyd ynsee as ceau emshir.<ref name="leaflet" /> Ta'n çhaglym mestey dooieyn biljagh dooghyssagh rish biljyn jesheenagh veih'n Oarpey, veih'n Aishey, as veih America Hwoaie. Ta sampleyryn goaill stiagh [[malpys]]syn (''Acer'' spp.), [[farney Iddaalagh|farnaghyn Iddaalagh]], [[billey cro-cabbyl|biljyn cro-cabbyl]], [[billey tulip|biljyn tulip]], [[juys Serbagh|juyssyn Serbagh]], [[juys Albinagh|juyssyn Albinagh]], [[faih Oarpagh|faighyn Oarpagh]], [[darragh|darree]], as [[theiley duillag veg|theilaghyn duillag veg]].<ref name="leaflet" /> Ayns ynnyd çhaglym luss-oaylleeagh oardreilagh, ta'n phlandail mestit stiagh 'sy çheer-yalloo lhean, as t'eh mestey biljyn sampleyragh, plandailyn keylley, banjagh, as troghyn ushtey.<ref name="leaflet" /><ref name="gov-RCBE" /> Ta'n stiurag hene cooilleeney currym ynsee yn gharey as eh goaill stiagh caslys-çheerey as ayndagh ny dooieyn dy chur cooney da keayrtee as ad cur enney er biljyn er lheh feie'n gharey biljagh.<ref name="leaflet" /> ===Freayltys=== Va'n ard enmyssit myr '''Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' liorish ''Oardagh Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal 1982'', fo [[Slattys Coadey ny h-Ushagyn Feie 1932]].<ref name="birdlaw">{{cite act |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary Order 1982 |type=Ym-screeuyn Reiltys |number=1982-G207 |legislature=Mannin |url=https://legislation.gov.im/cms/legislation/index/by-subject.html |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |year = 1982}}</ref> Ta'n ard-freayltys ayns Stoyr-fysseree yn Theihll cour Ardjyn Coadit ("World Database on Protected Areas") myr ard coadit y chiarroo rang jeh'n IUCN ("IUCN Category IV") as t'eh goll er reirey lesh Reiltys Vannin liorish y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys.<ref name="WDPA">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary |url=https://www.protectedplanet.net/555622113 |website=Protected Planet |publisher=UNEP World Conservation Monitoring Centre and International Union for Conservation of Nature |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |language=Baarle}}</ref> Ta ny keylljyn, ny plandailyn jesheenagh, ny banjee, ny cryssyn biljagh fastee as y dubbyr meanagh cur beaghey da ymmodee sorçhyn d'oayldyn 'sy phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta reirey ny keylljyn goaill stiagh aa-phlandail, freayltys ny cassanyn as ny h-ardjyn plandit, as foshley moal ny cryssyn biljagh fastee da roshtynys yn theay choud's t'eh freayl y currym as yn ymmyd çheer-yallooagh oc.<ref name="gov-RCBE" /> Myr ayrn jeh reirey yn çheer-yalloo, ta kirree gyndyr ayns ayrnyn jeh'n gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> Chammah's shen, ta'n garey biljagh ymmydit son ynsagh çhymmyltaghtoil as dy ghoaill tastey jeh'n vea-feie. Keayrtyn, ta [[Manx BirdLife]] reaghey taghyrtyn arrey eeanlee 'sy phairk, as t'ad goaill ymmyd jeh ny h-oayldyn so-roshtynagh chammah's moggyl bunnit ny cassanyn t'ayn.<ref>{{cite web |title=Manx BirdLife – Morning Bird Song |url=https://www.visitisleofman.com/whats-on/manx-birdlife-morning-bird-song-p1829401 |website=Visit Isle of Man |publisher=Department for Enterprise |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> ==Ceau emshir== Ta'n phairk foshlit feie'n vlein as t'eh goaill stiagh cassanyn keylley, seyraadyn picnic, as buill fakin. Cha nel kied er moddee 'sy gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> ==Jeeagh er neesht== * [[Tinvaal]] * [[Cronk Tinvaal]] * [[Balley Keeill Eoin]] ==Imraaghyn== {{reflist}} ==Kianglaghyn magh== * [https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ Tynwald National Park and Arboretum] – Reiltys Vannin {{in lang|en}} * [https://tynwald.org.im/ Tinvaal] {{in lang|en}} * [https://legislation.gov.im/ Leighyn Vannin] {{in lang|en}} {{coord|54.20399|-4.63885|type:landmark_region:IOM|format=dms|display=title}} {{gurneil eaghtyrys}} [[Ronney:Pairkyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Balley Keeill Eoin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Garaghyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Keylljyn Vannin]] [[Ronney:Lhiaghtyn as cooinaghtaneyn ayns Mannin]] [[Ronney:Ardjyn freaylt Vannin]] tkljrzawxfiknvjyvhufrnmdqq1vpo3 387194 387192 2026-08-01T17:56:52Z MacTire02 219 Gaelg 387194 wikitext text/x-wiki [[File:The Arboretum at St.John's - geograph.org.uk - 491535.jpg|300px|thumb|Jeeaghyn seose nane jeh ny bollee faiyragh çheu yn dubbyr 'sy phairk]] She pairk heayagh as garey biljagh eh '''Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' ({{lang-en|Tynwald National Park and Arboretum}}). T'eh soit ayns [[Balley Keeill Eoin]], [[Mannin]]. V'eh bunnit 'sy vlein 1979 dy chelloorey feailley milley bleeaney [[Tinvaal]], ard-whaiyl Vannin. Ta'n pairk cummal mysh 25 acyryn (10 ha) faggys da [[Cronk Keeill Eoin]], raad ta [[Laa Tinvaal]] goll er kelloorey dagh blein.<ref name="gov-RCBE">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum |url=https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Reiltys Vannin |publisher=Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Eaghtyrane yn Eeslynn]], [[Kristján Eldjárn]], as v'eh er ny lhiasaghey myr çheer-yalloo chooinee veayn da'n thousaneoo feailley bleeaney tradishoonagh jeh Tinvaal. Ta'n garey biljagh cummal çhaglym dy viljyn dooghyssagh as jesheenagh er ny reaghey ayns thallooyn çheer-yallooagh ta goaill stiagh keylljyn, banjagh, dubbyr, as plandailyn cooinee.<ref name="gov-RCBE" /> S'lesh [[Reiltys Vannin]] ta'n phairk as t'eh reirit lesh y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys. Cur rish y phaart echey myr ard ceau emshir, t'eh jannoo seose ayrn jeh'n çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt Cronk Keeill Eoin as t'eh er ny ve enmyssit myr thalloo freaylt da ushagyn feie fo leighyn Manninagh.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Stoyr-fysseree Leighyn |url=https://legislation.gov.im/ |website=Leighyn Vannin |publisher=Reiltys Vannin |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> ==Shennaghys== Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny chroo myr ayrn jeh claare cooinaghtyn beayn Reiltys Vannin son milley bleeaney [[Tinvaal]], v'er ny chelloorey 'sy vlein 1979.<ref name="gov-RCBE"/><ref name="shenn-Tin">{{cite web |title=History |url=https://tynwald.im/history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va kellooraghyn y villey bleeaney bunnit er y laa tradishoonagh 'sy vlein 979 myr bunneeaght Tinvaal. Ga nagh vel feanish ghocamadagh cho-emshiragh da quaiyl erbee 'sy vlein hene shen, ta screeudeyryn shennaghys noa-emshiragh coardail dy row eh liklee dy row quaiyllyn 'syn aght Loghlinagh bunnit er yn ellan car y jeihoo eash yeianagh as dy daink Balley Keeil Eoin dy ve boayl çhaglym ny quaiyllyn shen roish yn eash vean-eashagh leah.<ref name="shenn-Tin"/> Dyn bwooise da'n anhickyrys bentyn rish date cruinn e vunneeaght, va kellooraghyn y villey bleeaney freaylt myr dreagh scanshoil yn jarroo-enney bunraghtoil as cultooragh Manninagh.<ref>{{cite journal |last=King |first=Jonathan |title=Exclusive Cognisance in the Isle of Man: An Ancient Right Withstands Modern Challenge |journal=The Table |volume=92 |year=2024 |pages=231–245 |lang=Baarle}}</ref> Ren plannal da'n villey bleeaney goll ny s'odjey na taghyrtyn jesh-chliaghtagh as ren eh cummal shaleeyn kiarit da vondeish as lhiasaghey foddey farraghtyn yn theay. Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny heiltyn myr çheer-yalloo beayn dy chelloorey yn feailley choud's v'eh lhiasaghey soiaghey Chronk Tinvaal, laare tradishoonagh chruinnaght vleinoil Tinvaal.<ref name="gov-RCBE" /> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Kristján Eldjárn]], Eaghtyrane yn Eeslynn.<ref name="gov-RCBE" /> Haink eh gys yn ellan son ny kellooraghyn dy aahoilshaghey tradishoonyn Loghlinagh Tinvaal Vannin as [[Alþingi]] yn Eeslynn.<ref name="NAMA1979">{{cite web |title=The Millennium – A Year to Recall Your Heritage |url=https://namanx.org/wp-content/uploads/2020/05/1979.51.2.MAR_.pdf |format=PDF |website=North American Manx Association Bulletin |date=Mayrnt 1979 |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Myr [[Çhiarn Vannin]], ren y [[Ealisaid II y Reeriaght Unnaneysit|Venrein Ealisaid II]] soie harrish sharmanys Laa Tinvaal bleinoil shiaghtin ny s'anmee er 5 Jerrey Souree 1979, yn ard-haghyrt theayagh jeh'n vlein chelloorey shen.<ref name="TynwaldDayHistory">{{cite web |title=Tynwald Day in History |url=https://tynwald.org.im/tynwald-day-in-history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref><ref name="WP1979">{{cite news |last=Downie |first=Leonard Jr. |title=Isle of Man Marks Millennium with Pomp, Circumstance |newspaper=The Washington Post |date=6 Jerrey Souree 1979 |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/07/06/isle-of-man-marks-millennium-with-pomp-circumstance/ |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Veih'n toshiaght echey, va'n phairk plannit myr garey biljagh as myr laare ceau emshir theayagh. Ren ad y phairk y hroggal ayns tree ard-cheim, as cowrey çheer-yallooagh er lheh ec dagh fer. Va'n chied ard-cheim jeerit er biljyn jesheenagh, rassanyn crouw, as dubbyr; va'n nah ard-cheim jeerit er biljyn dooghyssagh as buill fakin heayagh; as ren y trass ard-cheim goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys chammah's plandailyn dy viljyn [[Juys (Pinus)|juys]], [[faih]], as [[darragh]] cruinnit liorish [[cryss viljagh fastee|cryssyn biljagh fastee]].<ref name="gov-RCBE" /> Neu-ghollrish ram çheer-yallooyn cooinee, hie Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny lhiasaghey foddey lurg y foshley echey. As ny biljyn gaase, ren y reiltys jeeraghey er freayltys ny keylljyn, thannaghey reiht, aa-phlantal, as lhiasaghey yn roshtynys theayagh choud's v'ad freayl lhie magh cooinee bunneydagh. Keyll y Cho-unnaneys as ny plandailyn mygeayrt, t'ad er ny lhiasaghey myr keylljyn soit, gaahoilshaghey dooghys foddey farraghtyn kiaddey yn phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n phairk foast er ny reirey ec y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys lesh Reiltys Vannin.<ref name="gov-RCBE" /> ==Çheer-yalloo as eggoaylleeaght== Ta Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal coodaghey mysh 25 acyryn (10 ha) er y raad [[A1 (raad ayns Mannin)|A1]] eddyr [[Doolish]] as [[Purt ny h-Inshey]], lhiattaghey yn çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt [[Cronk Keeill Eoin]] ayns [[Balley Keeill Eoin]].<ref name="gov-RCBE" /> V'eh er ny lhiasaghey myr ayrn jeh cooinaghtyn Milley Bleeaney Tinvaal 'sy vlein 1979 as t'eh çhaglym plandailyn jesheenagh, keylljyn, banjagh, as ardjyn ceau emshir ry-cheilley fo çheer-yalloo kiaddit.<ref name="gov-RCBE" /> ===Çheer-yalloo=== [[Coadan:Arboretum St. Johns Isle of Man - geograph.org.uk - 114649.jpg|thumb|Çheu yn dubbyr 'sy lieh yiass jeh'n phairk]] Ren ad y garey biljagh y vunnaghey ayns tree ard-cheim eiyrtyssagh. Va ardjyn çheer-yallooagh kianglt er ny chroo lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh.<ref name="gov-RCBE" /> Ta lieh yiass jeh'n phairk cruinnit er dubbyr jesheenagh ta cruinnit liorish biljyn as rassanyn crouw sampleyragh as ta ny bollee faiyragh ta sheeyney trooid y phlandail enmyssit ass shiaght skeerey jeig Vannin.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum – St John's |url=https://www.timeenough.im/location/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Time Enough |access-date=30 Jerrey Souree 2026 }}</ref> Ta'n veer veanagh jeant er y chooid smoo ass keylljyn dooghyssagh marish seyraadyn picnic as buill fakin ta jeeaghyn magh er y çheer mygeayrt, goaill stiagh reayrtyssyn er [[Slieau Whallian]].<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n lieh hwoaie goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys as tree plandail chiarkylagh (cruinnaneyn) slane currit da biljyn [[juys Albinagh]], [[faih Oarpagh]], as [[darragh]]. Ny plandailyn shoh, t'ad cruinnit liorish cryssyn biljagh fastee jeh biljyn-cughlin dy choadey yn cheyll aeg veih'n eayght as y gheay.<ref name="gov-RCBE" /> Ga dy row eh er ny lhiasaghey ayns ard-cheimyn er lheh, ta ny tree meeryn kianglt lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh, red ta croo immeeaght veih plandailyn jesheenagh dys keylljyn ny smoo rheaymyssagh. Jiu, as ny biljyn ny shinney nish, s'beg yn anchaslys t'ayn eddyr ny h-ard-cheimyn bunneydagh choud's ta strughtoor çheer-yallooagh y phairk foast freilt.<ref name="gov-RCBE" /> ===Y garey biljagh=== Ta'n garey biljagh goaill stiagh ny smoo na 200 dooieyn jeh biljyn as rassanyn crouw dooghyssagh as currit stiagh.<ref name="leaflet">{{citation|title=Tynwald National Park and Arboretum |publisher=Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn |website=Old Fern Trees |url=https://trees.oldfern.co.uk/Trees/images/Man/Arboretum/Arboretum%20Leaflet.pdf |format=PDF |language=Baarle |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> Rere y stiurag oikoil da keayrtee, va'n çhaglym er ny chiaddey dy chiarail anaase feie'n vlein lesh caghlaa imbee ayns duillagys, blaaghey, messyn, roost as cummey biljyn as, ec y traa cheddin, kiarail ymmyd ynsee as ceau emshir.<ref name="leaflet" /> Ta'n çhaglym mestey dooieyn biljagh dooghyssagh rish biljyn jesheenagh veih'n Oarpey, veih'n Aishey, as veih America Hwoaie. Ta sampleyryn goaill stiagh [[malpys]]syn (''Acer'' spp.), [[farney Iddaalagh|farnaghyn Iddaalagh]], [[billey cro-cabbyl|biljyn cro-cabbyl]], [[billey tulip|biljyn tulip]], [[juys Serbagh|juyssyn Serbagh]], [[juys Albinagh|juyssyn Albinagh]], [[faih Oarpagh|faighyn Oarpagh]], [[darragh|darree]], as [[theiley duillag veg|theilaghyn duillag veg]].<ref name="leaflet" /> Ayns ynnyd çhaglym luss-oaylleeagh oardreilagh, ta'n phlandail mestit stiagh 'sy çheer-yalloo lhean, as t'eh mestey biljyn sampleyragh, plandailyn keylley, banjagh, as troghyn ushtey.<ref name="leaflet" /><ref name="gov-RCBE" /> Ta'n stiurag hene cooilleeney currym ynsee yn gharey as eh goaill stiagh caslys-çheerey as ayndagh ny dooieyn dy chur cooney da keayrtee as ad cur enney er biljyn er lheh feie'n gharey biljagh.<ref name="leaflet" /> ===Freayltys=== Va'n ard enmyssit myr '''Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' liorish ''Oardagh Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal 1982'', fo [[Slattys Coadey ny h-Ushagyn Feie 1932]].<ref name="birdlaw">{{cite act |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary Order 1982 |type=Ym-screeuyn Reiltys |number=1982-G207 |legislature=Mannin |url=https://legislation.gov.im/cms/legislation/index/by-subject.html |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |year = 1982}}</ref> Ta'n ard-freayltys ayns Stoyr-fysseree yn Theihll cour Ardjyn Coadit ("World Database on Protected Areas") myr ard coadit y chiarroo rang jeh'n IUCN ("IUCN Category IV") as t'eh goll er reirey lesh Reiltys Vannin liorish y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys.<ref name="WDPA">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary |url=https://www.protectedplanet.net/555622113 |website=Protected Planet |publisher=UNEP World Conservation Monitoring Centre and International Union for Conservation of Nature |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |language=Baarle}}</ref> Ta ny keylljyn, ny plandailyn jesheenagh, ny banjee, ny cryssyn biljagh fastee as y dubbyr meanagh cur beaghey da ymmodee sorçhyn d'oayldyn 'sy phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta reirey ny keylljyn goaill stiagh aa-phlandail, freayltys ny cassanyn as ny h-ardjyn plandit, as foshley moal ny cryssyn biljagh fastee da roshtynys yn theay choud's t'eh freayl y currym as yn ymmyd çheer-yallooagh oc.<ref name="gov-RCBE" /> Myr ayrn jeh reirey yn çheer-yalloo, ta kirree gyndyr ayns ayrnyn jeh'n gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> Chammah's shen, ta'n garey biljagh ymmydit son ynsagh çhymmyltaghtoil as dy ghoaill tastey jeh'n vea-feie. Keayrtyn, ta [[Manx BirdLife]] reaghey taghyrtyn arrey eeanlee 'sy phairk, as t'ad goaill ymmyd jeh ny h-oayldyn so-roshtynagh chammah's moggyl bunnit ny cassanyn t'ayn.<ref>{{cite web |title=Manx BirdLife – Morning Bird Song |url=https://www.visitisleofman.com/whats-on/manx-birdlife-morning-bird-song-p1829401 |website=Visit Isle of Man |publisher=Rheynn Ventyrys |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> ==Ceau emshir== Ta'n phairk foshlit feie'n vlein as t'eh goaill stiagh cassanyn keylley, seyraadyn picnic, as buill fakin. Cha nel kied er moddee 'sy gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> ==Jeeagh er neesht== * [[Tinvaal]] * [[Cronk Keeill Eoin]] * [[Balley Keeill Eoin]] ==Imraaghyn== {{reflist}} ==Kianglaghyn magh== * [https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ Tynwald National Park and Arboretum] – Reiltys Vannin {{in lang|en}} * [https://tynwald.org.im/ Tinvaal] {{in lang|en}} * [https://legislation.gov.im/ Leighyn Vannin] {{in lang|en}} {{coord|54.20399|-4.63885|type:landmark_region:IOM|format=dms|display=title}} {{gurneil eaghtyrys}} [[Ronney:Pairkyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Balley Keeill Eoin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Garaghyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Keylljyn Vannin]] [[Ronney:Lhiaghtyn as cooinaghtaneyn ayns Mannin]] [[Ronney:Ardjyn freaylt Vannin]] 8bdnw7atmdbnedqotabpam9x73u7qt5 387195 387194 2026-08-01T17:57:18Z MacTire02 219 +ronney 387195 wikitext text/x-wiki [[File:The Arboretum at St.John's - geograph.org.uk - 491535.jpg|300px|thumb|Jeeaghyn seose nane jeh ny bollee faiyragh çheu yn dubbyr 'sy phairk]] She pairk heayagh as garey biljagh eh '''Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' ({{lang-en|Tynwald National Park and Arboretum}}). T'eh soit ayns [[Balley Keeill Eoin]], [[Mannin]]. V'eh bunnit 'sy vlein 1979 dy chelloorey feailley milley bleeaney [[Tinvaal]], ard-whaiyl Vannin. Ta'n pairk cummal mysh 25 acyryn (10 ha) faggys da [[Cronk Keeill Eoin]], raad ta [[Laa Tinvaal]] goll er kelloorey dagh blein.<ref name="gov-RCBE">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum |url=https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Reiltys Vannin |publisher=Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Eaghtyrane yn Eeslynn]], [[Kristján Eldjárn]], as v'eh er ny lhiasaghey myr çheer-yalloo chooinee veayn da'n thousaneoo feailley bleeaney tradishoonagh jeh Tinvaal. Ta'n garey biljagh cummal çhaglym dy viljyn dooghyssagh as jesheenagh er ny reaghey ayns thallooyn çheer-yallooagh ta goaill stiagh keylljyn, banjagh, dubbyr, as plandailyn cooinee.<ref name="gov-RCBE" /> S'lesh [[Reiltys Vannin]] ta'n phairk as t'eh reirit lesh y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys. Cur rish y phaart echey myr ard ceau emshir, t'eh jannoo seose ayrn jeh'n çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt Cronk Keeill Eoin as t'eh er ny ve enmyssit myr thalloo freaylt da ushagyn feie fo leighyn Manninagh.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Stoyr-fysseree Leighyn |url=https://legislation.gov.im/ |website=Leighyn Vannin |publisher=Reiltys Vannin |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> ==Shennaghys== Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny chroo myr ayrn jeh claare cooinaghtyn beayn Reiltys Vannin son milley bleeaney [[Tinvaal]], v'er ny chelloorey 'sy vlein 1979.<ref name="gov-RCBE"/><ref name="shenn-Tin">{{cite web |title=History |url=https://tynwald.im/history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Va kellooraghyn y villey bleeaney bunnit er y laa tradishoonagh 'sy vlein 979 myr bunneeaght Tinvaal. Ga nagh vel feanish ghocamadagh cho-emshiragh da quaiyl erbee 'sy vlein hene shen, ta screeudeyryn shennaghys noa-emshiragh coardail dy row eh liklee dy row quaiyllyn 'syn aght Loghlinagh bunnit er yn ellan car y jeihoo eash yeianagh as dy daink Balley Keeil Eoin dy ve boayl çhaglym ny quaiyllyn shen roish yn eash vean-eashagh leah.<ref name="shenn-Tin"/> Dyn bwooise da'n anhickyrys bentyn rish date cruinn e vunneeaght, va kellooraghyn y villey bleeaney freaylt myr dreagh scanshoil yn jarroo-enney bunraghtoil as cultooragh Manninagh.<ref>{{cite journal |last=King |first=Jonathan |title=Exclusive Cognisance in the Isle of Man: An Ancient Right Withstands Modern Challenge |journal=The Table |volume=92 |year=2024 |pages=231–245 |lang=Baarle}}</ref> Ren plannal da'n villey bleeaney goll ny s'odjey na taghyrtyn jesh-chliaghtagh as ren eh cummal shaleeyn kiarit da vondeish as lhiasaghey foddey farraghtyn yn theay. Va Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny heiltyn myr çheer-yalloo beayn dy chelloorey yn feailley choud's v'eh lhiasaghey soiaghey Chronk Tinvaal, laare tradishoonagh chruinnaght vleinoil Tinvaal.<ref name="gov-RCBE" /> Va'n phairk foshlit dy h-oikoil er 28 Mean Souree 1979 lesh [[Kristján Eldjárn]], Eaghtyrane yn Eeslynn.<ref name="gov-RCBE" /> Haink eh gys yn ellan son ny kellooraghyn dy aahoilshaghey tradishoonyn Loghlinagh Tinvaal Vannin as [[Alþingi]] yn Eeslynn.<ref name="NAMA1979">{{cite web |title=The Millennium – A Year to Recall Your Heritage |url=https://namanx.org/wp-content/uploads/2020/05/1979.51.2.MAR_.pdf |format=PDF |website=North American Manx Association Bulletin |date=Mayrnt 1979 |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Myr [[Çhiarn Vannin]], ren y [[Ealisaid II y Reeriaght Unnaneysit|Venrein Ealisaid II]] soie harrish sharmanys Laa Tinvaal bleinoil shiaghtin ny s'anmee er 5 Jerrey Souree 1979, yn ard-haghyrt theayagh jeh'n vlein chelloorey shen.<ref name="TynwaldDayHistory">{{cite web |title=Tynwald Day in History |url=https://tynwald.org.im/tynwald-day-in-history |website=Tinvaal |publisher=Ard-whaiyl Tinvaal |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref><ref name="WP1979">{{cite news |last=Downie |first=Leonard Jr. |title=Isle of Man Marks Millennium with Pomp, Circumstance |newspaper=The Washington Post |date=6 Jerrey Souree 1979 |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/07/06/isle-of-man-marks-millennium-with-pomp-circumstance/ |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |lang=Baarle}}</ref> Veih'n toshiaght echey, va'n phairk plannit myr garey biljagh as myr laare ceau emshir theayagh. Ren ad y phairk y hroggal ayns tree ard-cheim, as cowrey çheer-yallooagh er lheh ec dagh fer. Va'n chied ard-cheim jeerit er biljyn jesheenagh, rassanyn crouw, as dubbyr; va'n nah ard-cheim jeerit er biljyn dooghyssagh as buill fakin heayagh; as ren y trass ard-cheim goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys chammah's plandailyn dy viljyn [[Juys (Pinus)|juys]], [[faih]], as [[darragh]] cruinnit liorish [[cryss viljagh fastee|cryssyn biljagh fastee]].<ref name="gov-RCBE" /> Neu-ghollrish ram çheer-yallooyn cooinee, hie Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal er ny lhiasaghey foddey lurg y foshley echey. As ny biljyn gaase, ren y reiltys jeeraghey er freayltys ny keylljyn, thannaghey reiht, aa-phlantal, as lhiasaghey yn roshtynys theayagh choud's v'ad freayl lhie magh cooinee bunneydagh. Keyll y Cho-unnaneys as ny plandailyn mygeayrt, t'ad er ny lhiasaghey myr keylljyn soit, gaahoilshaghey dooghys foddey farraghtyn kiaddey yn phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n phairk foast er ny reirey ec y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys lesh Reiltys Vannin.<ref name="gov-RCBE" /> ==Çheer-yalloo as eggoaylleeaght== Ta Pairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal coodaghey mysh 25 acyryn (10 ha) er y raad [[A1 (raad ayns Mannin)|A1]] eddyr [[Doolish]] as [[Purt ny h-Inshey]], lhiattaghey yn çheer-yalloo jesh-chliaghtagh mygeayrt [[Cronk Keeill Eoin]] ayns [[Balley Keeill Eoin]].<ref name="gov-RCBE" /> V'eh er ny lhiasaghey myr ayrn jeh cooinaghtyn Milley Bleeaney Tinvaal 'sy vlein 1979 as t'eh çhaglym plandailyn jesheenagh, keylljyn, banjagh, as ardjyn ceau emshir ry-cheilley fo çheer-yalloo kiaddit.<ref name="gov-RCBE" /> ===Çheer-yalloo=== [[Coadan:Arboretum St. Johns Isle of Man - geograph.org.uk - 114649.jpg|thumb|Çheu yn dubbyr 'sy lieh yiass jeh'n phairk]] Ren ad y garey biljagh y vunnaghey ayns tree ard-cheim eiyrtyssagh. Va ardjyn çheer-yallooagh kianglt er ny chroo lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh.<ref name="gov-RCBE" /> Ta lieh yiass jeh'n phairk cruinnit er dubbyr jesheenagh ta cruinnit liorish biljyn as rassanyn crouw sampleyragh as ta ny bollee faiyragh ta sheeyney trooid y phlandail enmyssit ass shiaght skeerey jeig Vannin.<ref name="gov-RCBE" /><ref>{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum – St John's |url=https://www.timeenough.im/location/tynwald-national-park-and-arboretum/ |website=Time Enough |access-date=30 Jerrey Souree 2026 }}</ref> Ta'n veer veanagh jeant er y chooid smoo ass keylljyn dooghyssagh marish seyraadyn picnic as buill fakin ta jeeaghyn magh er y çheer mygeayrt, goaill stiagh reayrtyssyn er [[Slieau Whallian]].<ref name="gov-RCBE" /> Ta'n lieh hwoaie goaill stiagh Keyll y Cho-unnaneys as tree plandail chiarkylagh (cruinnaneyn) slane currit da biljyn [[juys Albinagh]], [[faih Oarpagh]], as [[darragh]]. Ny plandailyn shoh, t'ad cruinnit liorish cryssyn biljagh fastee jeh biljyn-cughlin dy choadey yn cheyll aeg veih'n eayght as y gheay.<ref name="gov-RCBE" /> Ga dy row eh er ny lhiasaghey ayns ard-cheimyn er lheh, ta ny tree meeryn kianglt lesh moggyl dy chassanyn as bollee faiyragh, red ta croo immeeaght veih plandailyn jesheenagh dys keylljyn ny smoo rheaymyssagh. Jiu, as ny biljyn ny shinney nish, s'beg yn anchaslys t'ayn eddyr ny h-ard-cheimyn bunneydagh choud's ta strughtoor çheer-yallooagh y phairk foast freilt.<ref name="gov-RCBE" /> ===Y garey biljagh=== Ta'n garey biljagh goaill stiagh ny smoo na 200 dooieyn jeh biljyn as rassanyn crouw dooghyssagh as currit stiagh.<ref name="leaflet">{{citation|title=Tynwald National Park and Arboretum |publisher=Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn |website=Old Fern Trees |url=https://trees.oldfern.co.uk/Trees/images/Man/Arboretum/Arboretum%20Leaflet.pdf |format=PDF |language=Baarle |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> Rere y stiurag oikoil da keayrtee, va'n çhaglym er ny chiaddey dy chiarail anaase feie'n vlein lesh caghlaa imbee ayns duillagys, blaaghey, messyn, roost as cummey biljyn as, ec y traa cheddin, kiarail ymmyd ynsee as ceau emshir.<ref name="leaflet" /> Ta'n çhaglym mestey dooieyn biljagh dooghyssagh rish biljyn jesheenagh veih'n Oarpey, veih'n Aishey, as veih America Hwoaie. Ta sampleyryn goaill stiagh [[malpys]]syn (''Acer'' spp.), [[farney Iddaalagh|farnaghyn Iddaalagh]], [[billey cro-cabbyl|biljyn cro-cabbyl]], [[billey tulip|biljyn tulip]], [[juys Serbagh|juyssyn Serbagh]], [[juys Albinagh|juyssyn Albinagh]], [[faih Oarpagh|faighyn Oarpagh]], [[darragh|darree]], as [[theiley duillag veg|theilaghyn duillag veg]].<ref name="leaflet" /> Ayns ynnyd çhaglym luss-oaylleeagh oardreilagh, ta'n phlandail mestit stiagh 'sy çheer-yalloo lhean, as t'eh mestey biljyn sampleyragh, plandailyn keylley, banjagh, as troghyn ushtey.<ref name="leaflet" /><ref name="gov-RCBE" /> Ta'n stiurag hene cooilleeney currym ynsee yn gharey as eh goaill stiagh caslys-çheerey as ayndagh ny dooieyn dy chur cooney da keayrtee as ad cur enney er biljyn er lheh feie'n gharey biljagh.<ref name="leaflet" /> ===Freayltys=== Va'n ard enmyssit myr '''Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal''' liorish ''Oardagh Ard-freayltys Ushagyn Feie Phairk Ashoonagh as Garey Biljagh Tinvaal 1982'', fo [[Slattys Coadey ny h-Ushagyn Feie 1932]].<ref name="birdlaw">{{cite act |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary Order 1982 |type=Ym-screeuyn Reiltys |number=1982-G207 |legislature=Mannin |url=https://legislation.gov.im/cms/legislation/index/by-subject.html |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |year = 1982}}</ref> Ta'n ard-freayltys ayns Stoyr-fysseree yn Theihll cour Ardjyn Coadit ("World Database on Protected Areas") myr ard coadit y chiarroo rang jeh'n IUCN ("IUCN Category IV") as t'eh goll er reirey lesh Reiltys Vannin liorish y Rheynn Çhymmyltaght, Bee, as Eirinys.<ref name="WDPA">{{cite web |title=Tynwald National Park and Arboretum Wild Bird Sanctuary |url=https://www.protectedplanet.net/555622113 |website=Protected Planet |publisher=UNEP World Conservation Monitoring Centre and International Union for Conservation of Nature |access-date=30 Jerrey Souree 2026 |language=Baarle}}</ref> Ta ny keylljyn, ny plandailyn jesheenagh, ny banjee, ny cryssyn biljagh fastee as y dubbyr meanagh cur beaghey da ymmodee sorçhyn d'oayldyn 'sy phairk.<ref name="gov-RCBE" /> Ta reirey ny keylljyn goaill stiagh aa-phlandail, freayltys ny cassanyn as ny h-ardjyn plandit, as foshley moal ny cryssyn biljagh fastee da roshtynys yn theay choud's t'eh freayl y currym as yn ymmyd çheer-yallooagh oc.<ref name="gov-RCBE" /> Myr ayrn jeh reirey yn çheer-yalloo, ta kirree gyndyr ayns ayrnyn jeh'n gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> Chammah's shen, ta'n garey biljagh ymmydit son ynsagh çhymmyltaghtoil as dy ghoaill tastey jeh'n vea-feie. Keayrtyn, ta [[Manx BirdLife]] reaghey taghyrtyn arrey eeanlee 'sy phairk, as t'ad goaill ymmyd jeh ny h-oayldyn so-roshtynagh chammah's moggyl bunnit ny cassanyn t'ayn.<ref>{{cite web |title=Manx BirdLife – Morning Bird Song |url=https://www.visitisleofman.com/whats-on/manx-birdlife-morning-bird-song-p1829401 |website=Visit Isle of Man |publisher=Rheynn Ventyrys |access-date=30 Jerrey Souree 2026}}</ref> ==Ceau emshir== Ta'n phairk foshlit feie'n vlein as t'eh goaill stiagh cassanyn keylley, seyraadyn picnic, as buill fakin. Cha nel kied er moddee 'sy gharey biljagh.<ref name="gov-RCBE" /> ==Jeeagh er neesht== * [[Tinvaal]] * [[Cronk Keeill Eoin]] * [[Balley Keeill Eoin]] ==Imraaghyn== {{reflist}} ==Kianglaghyn magh== * [https://www.gov.im/categories/leisure-and-entertainment/parks-and-gardens/tynwald-national-park-and-arboretum/ Tynwald National Park and Arboretum] – Reiltys Vannin {{in lang|en}} * [https://tynwald.org.im/ Tinvaal] {{in lang|en}} * [https://legislation.gov.im/ Leighyn Vannin] {{in lang|en}} {{coord|54.20399|-4.63885|type:landmark_region:IOM|format=dms|display=title}} {{gurneil eaghtyrys}} [[Ronney:Pairkyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Balley Keeill Eoin]] [[Ronney:Tinvaal]] [[Ronney:Garaghyn ayns Mannin|Tinvaal]] [[Ronney:Keylljyn Vannin]] [[Ronney:Lhiaghtyn as cooinaghtaneyn ayns Mannin]] [[Ronney:Ardjyn freaylt Vannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy vlein 1979]] t1xjnz5crvedf1ceu228g5o7bzt1uib Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy vlein 1979 14 53850 387196 2026-08-01T18:00:48Z MacTire02 219 ronney noa 387196 wikitext text/x-wiki {{Category series navigation}} [[Ronney:Bunneeaghtyn 'sy vlein 1979 rere çheer|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin ayns ny 1970yn| 9]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin rere blein|1979]] [[Ronney:Mannin 'sy vlein 1979]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Impiraght Ghoaldagh 'sy vlein 1979|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy vlein 1979|Mannin]] 6xgir4b8n5ff4cbf84ykmyd63tml3er Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin ayns ny 1970yn 14 53851 387197 2026-08-01T18:05:06Z MacTire02 219 ronney noa 387197 wikitext text/x-wiki {{category series navigation}} [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns ny 1970yn rere çheer|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy 20oo eash| 1970]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin rere jeihaght|1970]] [[Ronney:Mannin ayns ny 1970yn]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey ayns ny 1970yn|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Impiraght Ghoaldagh ayns ny 1970yn|Mannin]] 2zn1y6j1rfvsplpdyld4jr94rt7dr9m Ronney:Bunneeaghtyn ayns ny 1970yn rere çheer 14 53852 387198 2026-08-01T18:08:01Z MacTire02 219 ronney noa 387198 wikitext text/x-wiki {{moir-ronney}} {{Category series navigation}} {{Commons category|1970s establishments by country|Bunneeaghtyn ayns ny 1970yn rere çheer}} [[ROnney:Bunneeaghtyn 'sy 20oo eash rere çheer| 1970]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns ny 1970yn| Cheer]] [[Ronney:1970yn rere çheer| Bunneeaghtyn]] [[Ronney:Bunneeaghtyn rere jeihaght as çheer|1970]] 7a2aht4nxg27e5ycwgu163gs9qjrvsv Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy 20oo eash 14 53853 387200 2026-08-01T18:15:41Z MacTire02 219 ronney noa 387200 wikitext text/x-wiki {{category series navigation}} [[Ronney:Bunneeaghtyn 'sy 20oo eash rere çheer|Mannina]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns 'sy 2h villey bleeaney| 20]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin rere eash|20]] [[Ronney:Mannin 'sy 20oo eash]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy 20oo eash|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns croghaneyn y Reeriaght Unnaneysit 'sy 20oo eash|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Impiraght Ghoaldagh 'sy 20oo eash|Mannin]] a17ve205i31qtmcam6kbktm94dj14yj 387201 387200 2026-08-01T18:16:17Z MacTire02 219 ronney elley 387201 wikitext text/x-wiki {{category series navigation}} [[Ronney:Bunneeaghtyn 'sy 20oo eash rere çheer|Mannina]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy 2h villey bleeaney| 20]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin rere eash|20]] [[Ronney:Mannin 'sy 20oo eash]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy 20oo eash|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn ayns croghaneyn y Reeriaght Unnaneysit 'sy 20oo eash|Mannin]] [[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Impiraght Ghoaldagh 'sy 20oo eash|Mannin]] t3pg6so6a09f7mt1etw4plkngaq1v3a Ronney:Mannin 'sy vlein 1979 14 53854 387202 2026-08-01T18:18:21Z MacTire02 219 ronney noa 387202 wikitext text/x-wiki {{Category series navigation}} [[Ronney:1979 rere çheer|Mannin]] [[Ronney:Mannin 'sy 20oo eash rere blein|79]] [[Ronney:Mannin ayns ny 1970yn| 9]] [[Ronney:Yn Oarpey 'sy vlein 1979|Mannin]] [[Ronney:Ny Croghaneyn-crooin 'sy vlein 1979|Mannin]] 09rvv4au1ngkzwyxceknjeqgz5bqso8