Wikipedia hawiki https://ha.wikipedia.org/wiki/Babban_shafi MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Midiya Musamman Tattaunawa User Tattaunawar user Wikipedia Tattaunawar Wikipedia Fayil Tattaunawar fayil MediaWiki Tattaunawar MediaWiki Samfuri Tattaunawar samfuri Taimako Tattaunawar taimako Rukuni Tattaunawar rukuni TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Katsina (jiha) 0 2102 838289 735157 2026-05-20T10:22:50Z Mansir Yusuf 19064 838289 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:General Hospital Daura.jpg|thumb]] [[File:Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City.jpg|thumb|Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City]] [[Fayil:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Fadar sarkin katsina]] [[Fayil:Gobarau Minaret Katsina.JPG|thumb|Gobarau minaret katsina]] '''Katsina jiha''' ce a shiyyar [[Arewa (Najeriya)|Arewa]] Maso Yammacin [[Nijeriya|Najeriya]].<ref>{{Cite web|title=Home {{!}} Institute of International Studies|url=https://iis.berkeley.edu/|access-date=2021-03-07|website=iis.berkeley.edu}}</ref> An kuma ƙirkiri jihar Katsina ne a shekarar 1987, lokacin da aka samar da ita daga jihar [[Kaduna]]. A yau, Jihar Katsina ta yi iyaka da Jihohin [[Zamfara]] da [[Kaduna]] da [[Kano]] da [[Jigawa]], har ila yau Kuma Katsina tanada iyaka da Jamhuriyar [[Nijar (ƙasa)|Nijar]]. Ana yi mata laƙabi da "Ta Dikko Ɗakin Kara", kuma ana yi wa [[Katsinawa (kauje)|Katsinawa]] kirarin "Kunya gareku ba dai tsoro ba". Babban birnin jihar da garin [[Daura]], an bayyana su daga cikin "tsofaffin mazaunun [[Al'adun Najeriya na gargajiya|al'adu]] da [[Musulunci]] da kuma ilmantarwa" a [[Najeriya]]. Jihar Katsina, tana da mazauna har sama da 5,800,000 a ƙidayar shekarar dubu biyu da shidda (2006). Jihar Katsina ce ta biyar (5) mafi girman gaske acikin Jerin yawan haɓakar jama'a a jihohi [[Najeriya|biyar mafi girma]] a cikin ƙasar ta [[Nijeriya]], cikin yawan jama'a, duk da kasancewarta ta bakwai daga cikin Jihohi 17 mafi faɗin ƙasa daga cikin jihohi 36 na tarayyar Najeriya. Ta fuskar adadin ƙabilu kuwa, [[Fulani|jama'a, Fulani]] sun fi kowace ƙabila yawa a jihar, kuma mafi yawancin [[Mutanen Soninke|mutanen]] Jihar Katsina suna bin koyarwar [[Musulunci a Najeriya|addinin Musulunci]]. A shekarar 2005, <ref name="ahram" /> A shekarar 2005,<ref>{{Cite web|title=CNN.com - Woman sentenced to stoning freed - Feb. 23, 2004|url=http://edition.cnn.com/2003/WORLD/africa/09/25/nigeria.stoning/|access-date=2021-03-07|website=edition.cnn.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2000-08-01|title=Katsina adopts Sharia|url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2000/08/01/katsina-adopts-sharia|access-date=2021-03-07|website=The New Humanitarian|language=en}}</ref>Katsina ta zama jiha ta biyar a Najeriya da ta yi amfani da tsarin [[Shari'ar Musulunci]]. [[Jerin gwamnonin jihar Katsina|Gwamnan jihar Katsina na yanzu]] shi ne Dr.[[Dikko umar radda]], dan jam’iyyar [[All Progressives Congress|"All Progressives Congress"]]Ana ɗaukar Jihar a matsayin babbar cibiyar siyasar [[Muhammadu Buhari]], ɗan asalin garin Daura, wanda ya lashe zaɓen shugaban ƙasa na shekarar 2019 da kusan kashi 80% na ƙuri’un mutanen jihar. <ref>{{Cite web|date=2019-02-25|title=Buhari Wins Katsina with 1.2m Votes|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/02/26/buhari-wins-katsina-with-1-2m-votes/|access-date=2021-03-07|website=THISDAYLIVE|language=en-US}}</ref> Jihar Katsina na ɗaya daga cikin Jihohin Najeriya da ke fama da [[Ta'addanci|matsalar ta'addanci]]. Wacce ta fara a shekarar 2020. Kungiyar yan ta'adda da yan fashi da garkuwa da mutane [[Boko Haram|sun]] [[Garkuwa da mutane a Kankara|yi garkuwa da yara sama da 300]] a ƙaramar hukumar [[Ƙanƙara (ƙaramar hukumar)|kankara]].<ref>{{Cite news|date=2020-12-19|title=More than 300 schoolchildren are abducted in Nigeria|newspaper=The Economist|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2020/12/19/more-than-300-schoolchildren-are-abducted-in-nigeria|access-date=2021-03-07|issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-17|title=Gunmen kidnap 'hundreds' of schoolboys in central Nigeria|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210217-gunmen-kidnap-hundreds-of-schoolboys-in-central-nigeria|access-date=2021-03-07|website=France 24|language=en}}</ref> {{Infobox Nigerian State | name = Katsina | official_name = Jihar Katsina | settlement_type = Jiha | image_skyline = Durbar_in_Katsina.jpg | image_caption = Bikin Durbar a Katsina | image_flag = Flag_of_Katsina_State.png | image_seal = Seal_of_Katsina_State.png | coordinates = 12°15′ N 7°52′ E | subdivision_type = Kasa | subdivision_name = Najeriya | established_title = An kafa | established_date = 23 ga Satumba, 1987 | capital = Katsina | governor = (Shigar da sunan gwamna) | area_total_km2 = 23938 | population_total = 5792578 | population_as_of = 2006 | timezone1 = WAT | utc_offset1 = +1 | website = [https://katsinastate.gov.ng/ Katsina State Government] | motto = "Ilmi da Ci gaba" | anthem = "Katsina, Garkuwar Arewacin Najeriya" | map = Nigeria Katsina State map.png | map_caption = Taswirar Jihar Katsina a Najeriya }} == Jihar Katsina == === Jiha da Wuri === Jihar Katsina tana a arewa maso yammacin Najeriya, tana da fadin kusan 23,938 zuwa 24,192 km². Ta kasance tsakanin latitudodin 11°08′ N zuwa 13°22′ N, da longitudodin 6°52′ E zuwa 9°20′ E. Jihar na da iyaka da Jamhuriyar Nijar a arewa, Jigawa da Kano a gabas, Kaduna a kudu, da Zamfara a yamma. [[File:Katsina_State_Map.png|thumb|right|250px|Taswirar Jihar Katsina a Najeriya]] === Tarihi === An kafa Jihar Katsina a ranar 23 ga Satumba, 1987, daga Jihar Kaduna da aka rushe. Katsina ta yi tarihi a matsayin ɗaya daga cikin tsofaffin Hausa Bakwai (gari-gari na Hausa Bakwai), da Emirate na Katsina da Daura. Mutanen jihar sun fi yawa daga cikin Hausa da Fulani, kuma Musulunci shine addini mafi rinjaye. [[File:Emir_of_Katsina.jpg|thumb|right|200px|Emir na Katsina]] === Yawan Jama’a da Gudanarwa === A censa na 2006, yawan mutanen Jihar Katsina ya kai kusan 5,792,578. Duk da haka, gwamnatin jihar ta kiyasta yawan jama’a ya wuce 8 miliyan yanzu. Jihar na da Kananan Hukumomi 34 (LGAs). === Yanayi (Climate) === Jihar na da yanayin semi-arid zuwa na nahiyar ƙasa, wanda ke da kakar ruwan sama da kuma kakar bushewa. Ruwan sama a jihar na bambanta: a arewarta yana tsakanin 600–700 mm, yayin da a kudancin zai iya kai 1,000 mm. Matsakaicin zafin yawan shekara ya kasance tsakanin 21 °C zuwa 30 °C. === Tattalin Arziki === Noma shine ginshiƙi na tattalin arzikin jihar. Ana noma manyan amfanin gonar kamar dawa (millet), gero (sorghum), masara, gyada (groundnuts), da auduga (cotton). Kiwo (shanu, awaki, tumaki) na ɗaya daga cikin manyan hanyoyin samun arziki. Akwai kuma ma’adanai a jihar kamar granite, basalt, ƙarfe, da lu’u‑lu’u. Masana’antu kanana kamar masana’antar ƙarfe (steel rolling), injinan fulawa (flour mills), da masana’antar dinki suna aiki a jihar. Amma duk da haka, jihar na fuskantar ƙalubale na talauci; bayanai daga Manufofin Tattalin Arziki na Jihar sun nuna cewa yawan mutane masu talauci multidimensional ya yi yawa. [[File:Katsina_Granite_Mines.jpg|thumb|right|250px|Ma’adanan granite a Katsina]] === Al’adu da Jama’a === Katsina na da al’adu masu yawa, ciki har da ilimin Musulunci, sana’o’in gargajiya kamar aikin fata (leather), dinki, tukwane, da zane-zane. Bikin Durbar, musamman a lokacin bukukuwan Musulunci, na daga cikin manyan al’adun jihar. Tsofaffin shugabannin gargajiya na cikin tsarin sarauta na Emir a Emirate na Katsina da Daura. [[File:Katsina_Durbar.jpg|thumb|right|250px|Bikin Durbar na Katsina]] === Ilmi === Wasu daga cikin jami’o’i masu muhimmanci a Katsina sun haɗa da: * Jami’ar Umaru Musa Yar’adua * Federal University Dutsin‑Ma * Hassan Usman Katsina Polytechnic Hakanan akwai manyan makarantu na koyarwa (teacher‑training colleges) da makarantu na addinin Musulunci waɗanda ke da tarihi mai zurfi. === Ci Gaba da Ayyuka === Jihar na da yawancin ruwa (water bodies) da ke tallafawa aikin ban ruwa (irrigation) don noma. Sai dai ci gaban masana’antu da tattalin arziki gaba ɗaya yana fama da wasu ƙalubale na rashin manyan masana’antu da rashin wadatar jari sosai. === Majiyoyi === <references> * “About Katsina State”, Katsina State Government. * “Katsina State – Nigerian Investment Promotion Commission”, NIPC. * “Katsina | Nigeria, Map, & History”, Britannica. * “Brief History of Katsina State”, Katsina Investment Promotion Agency. * “Katsina State Socio‑Economic, Geographical and Political Highlight”, UNESCO / Katsina State. * “Land‑Use and Change Dynamics of Katsina State, Nigeria”, International Journal of Advanced Research & Publications. * “Katsina State Tourism Policy” (PDF), Katsina State Government. * “Katsina’s Search for Sustainable Development”, ThisDayLive. * “Katsina State Celebrates 30 Years of Statehood”, ThisDayLive. * “Katsina State Inclusive Economy Policy” (PDF), Katsina State Government. </references> {{Infobox Nigerian State | name = Katsina | official_name = Jihar Katsina | settlement_type = Jiha | image_skyline = Emir%27s_Palace%2C_Katsina.jpg | image_caption = Fadar Sarkin Katsina | image_flag = <!-- (no reliable free flag image found) --> | image_seal = <!-- leave blank if no good seal image) --> | coordinates = 12°15′ N 7°52′ E | subdivision_type = Kasa | subdivision_name = Najeriya | established_title = An kafa | established_date = 23 ga Satumba, 1987 | capital = Katsina | governor = (Shigar da sunan gwamna) | area_total_km2 = 23938 | population_total = 5792578 | population_as_of = 2006 | timezone1 = WAT | utc_offset1 = +1 | website = [https://katsinastate.gov.ng/ Katsina State Government] | map = Nigeria_-_Katsina.svg | map_caption = Taswirar Jihar Katsina a Najeriya }} [[File:Nigeria_-_Katsina.svg|thumb|right|250px|Taswirar Jihar Katsina a Najeriya (vector)]] [[File:Emir%27s_Palace%2C_Katsina.jpg|thumb|right|250px|Fadar Sarkin Katsina]] Akwai kuma hoton gado (heritage) na jihar: [[File:Heritage_of_nigeria_in_katsina_state.jpg|thumb|right|250px|Gado na al’adu a Jihar Katsina]] == Demography == [[Fulani]] sun fi kowace kabila yawa.<ref name=ahram>{{cite web |url=http://weekly.ahram.org.eg/2007/841/in4.htm |title=Nigeria fastened with nails |access-date=2007-04-24 |last=Nkromah |first=Gamal |work=Al-Ahram Weekly Online |publisher=Al-Ahram Weekly |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504070227/http://weekly.ahram.org.eg/2007/841/in4.htm |archive-date=2007-05-04 }}</ref> === Addini === Galibin mutanen Jihar Katsina musulmai ne,<ref>{{Cite book|last=Sani|first=Abubakar|title=The Great Province|publisher=Lugga Press|year=2004|isbn=9782105481|pages=174–176}}</ref><ref>{{Cite web|title=AFRICA {{!}} Nigeria's Katsina state adopts Sharia|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/860660.stm|access-date=2021-11-21|website=[[BBC News]]}}</ref>{{clarify|date=June 2021}} The [[Church of Nigeria]] has a Diocese of Katsina.<ref>{{Cite web|url=http://www.anglican-nig.org/KadunaP_katsina.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111120228/http://www.anglican-nig.org/KadunaP_katsina.htm |archive-date=January 11, 2011|title=Church of Nigeria: Diocese of Lagos}}</ref> kuma [[Tarihin Hasumiyar Gobarau|Gobarau Minaret]] muhimmin gini ne a birnin Katsina (kuma tarihi ya tabbbatar da cewa an ginata ne domin amfanin addinin musulunci). Jihar Katsina, har yanzu tana aiwatar da [[Shari'a]] a duk faɗin jihar. Akwai kuma Cocin na Najeriya yana da Diocese na Katsina. Cocin Redeemed Christian [[Church]] of [[God]] da Cocin Roman [[Katolika]] suna nan a cikin jihar.<ref>{{Cite web |url=http://sunday.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7377&catid=19&Itemid=28 |title=RCCG Katsina/Jigawa province celebrates |access-date=2011-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008225348/http://sunday.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7377&catid=19&Itemid=28 |archive-date=2011-10-08 |url-status=dead }}</ref>{{failed verification|date=November 2021}}<ref>{{cite web|url=http://dynamic.csw.org.uk/article.asp?t=news&id=809|title=Two churches destroyed in Bauchi State, Nigeria|access-date=22 May 2017}}</ref> {{Infobox Nigerian State | name = Katsina | official_name = Jihar Katsina | settlement_type = Jiha | image_skyline = Durbar_in_Katsina.jpg | image_caption = Bikin Durbar a Katsina | image_flag = Flag_of_Katsina_State.png | image_seal = Seal_of_Katsina_State.png | coordinates = 12°15′ N 7°52′ E | subdivision_type = Kasa | subdivision_name = Najeriya | established_title = An kafa | established_date = 23 ga Satumba, 1987 | capital = Katsina | governor = (Shigar da sunan gwamna) | area_total_km2 = 23938 | population_total = 5792578 | population_as_of = 2006 | timezone1 = WAT | utc_offset1 = +1 | website = [https://katsinastate.gov.ng/ Katsina State Government] | motto = "Ilmi da Ci gaba" | anthem = "Katsina, Garkuwar Arewacin Najeriya" | map = Nigeria Katsina State map.png | map_caption = Taswirar Jihar Katsina a Najeriya }} [[File:Katsina_State_Map.png|thumb|right|250px|Taswirar Jihar Katsina a Najeriya]] === Demographics === * **Kabilu:** Hausa (mafi yawa), Fulani, da ƙananan ƙabilu. * **Harsuna:** Hausa (major), Fulfulde (minor), English (official). * **Addini:** Musulunci (mafi rinjaye), da Ƙananan al’ummomi na Kiristanci. === Yanayi (Climate) === Jihar na da yanayin semi-arid zuwa na nahiyar ƙasa, wanda ke da kakar ruwan sama da kuma kakar bushewa. Ruwan sama a jihar na bambanta: a arewarta yana tsakanin 600–700 mm, yayin da a kudancin zai iya kai 1,000 mm. Matsakaicin zafin yawan shekara ya kasance tsakanin 21 °C zuwa 30 °C. {| class="wikitable" |+ Matsakaicin Yanayi a Katsina |- ! Watan !! Matsakaicin Zafi (°C) !! Ruwan Sama (mm) |- | Janairu || 21 || 5 |- | Fabrairu || 22 || 5 |- | Maris || 25 || 10 |- | Afrilu || 28 || 20 |- | Mayu || 30 || 60 |- | Yuni || 28 || 100 |- | Yuli || 27 || 150 |- | Agusta || 27 || 150 |- | Satumba || 27 || 100 |- | Oktoba || 28 || 50 |- | Nuwamba || 25 || 15 |- | Disamba || 22 || 5 |} === Tattalin Arziki === Noma shine ginshiƙi na tattalin arzikin jihar. Ana noma manyan amfanin gonar kamar dawa (millet), gero (sorghum), masara, gyada (groundnuts), da auduga (cotton). Kiwo (shanu, awaki, tumaki) na ɗaya daga cikin manyan hanyoyin samun arziki. Akwai kuma ma’adanai a jihar kamar granite, basalt, ƙarfe, da lu’u‑lu’u. Masana’antu kanana kamar masana’antar ƙarfe (steel rolling), injinan fulawa (flour mills), da masana’antar dinki suna aiki a jihar. Amma duk da haka, jihar na fuskantar ƙalubale na talauci. [[File:Katsina_Granite_Mines.jpg|thumb|right|250px|Ma’adanan granite a Katsina]] === Transport === Jihar tana da hanyoyin mota masu muhimmanci da ke haɗa ta da Kano, Abuja, da Niger. Railway: Layin dogo daga Kano zuwa Katsina (ana aiki). Filayen jirgin sama: Filin jirgin sama na Katsina yana aiki don jigilar cikin gida da kasuwanci. === Ilmi === Wasu daga cikin jami’o’i masu muhimmanci a Katsina sun haɗa da: * Jami’ar Umaru Musa Yar’adua * Federal University Dutsin‑Ma * Hassan Usman Katsina Polytechnic Hakanan akwai manyan makarantu na koyarwa da makarantu na addinin Musulunci waɗanda ke da tarihi mai zurfi. === Al’adu da Jama’a === Katsina na da al’adu masu yawa, ciki har da ilimin Musulunci, sana’o’in gargajiya kamar aikin fata (leather), dinki, tukwane, da zane-zane. Bikin Durbar, musamman a lokacin bukukuwan Musulunci, na daga cikin manyan al’adun jihar. Tsofaffin shugabannin gargajiya na cikin tsarin sarauta na Emir a Emirate na Katsina da Daura. [[File:Katsina_Durbar.jpg|thumb|right|250px|Bikin Durbar na Katsina]] === Tourism & Landmarks === * Gidan Korau (Emir’s Palace) * Masallacin Katsina (Friday Mosque) * Kurfi Market da sauran kasuwanni * Bukukuwan Durbar da sauransu === Healthcare === * Federal Medical Centre Katsina * General Hospital Katsina * Rukuni na cibiyoyin lafiya a ƙauyuka === Notable People === * Umaru Musa Yar’adua – tsohon shugaban Najeriya * Mahmud Tukur – Malami da dan siyasa * Wasu ‘yan kasuwa da masu sana’a masu tasiri a jihar === Ci Gaba da Ayyuka === Jihar na da yawancin ruwa (water bodies) da ke tallafawa aikin ban ruwa (irrigation) don noma. Sai dai ci gaban masana’antu da tattalin arziki gaba ɗaya yana fama da wasu ƙalubale na rashin manyan masana’antu da rashin wadatar jari sosai. === Majiyoyi === <references> * “About Katsina State”, Katsina State Government. * “Katsina State – Nigerian Investment Promotion Commission”, NIPC. * “Katsina | Nigeria, Map, & History”, Britannica. * “Brief History of Katsina State”, Katsina Investment Promotion Agency. * “Katsina State Socio‑Economic, Geographical and Political Highlight”, UNESCO / Katsina State. * “Land‑Use and Change Dynamics of Katsina State, Nigeria”, International Journal of Advanced Research & Publications. * “Katsina State Tourism Policy” (PDF), Katsina State Government. * “Katsina’s Search for Sustainable Development”, ThisDayLive. * “Katsina State Celebrates 30 Years of Statehood”, ThisDayLive. * “Katsina State Inclusive Economy Policy” (PDF), Katsina State Government. </references> == Kananan hukumomin == Jihar Katsina ta ƙunshi [[Ƙananan hukumomin Najeriya|kananan hukumomi]] har talatin da huɗu (34) ga su nan kamar haka:Bakori, Batagarawa, Batsari, Baure, Bindawa, Charanchi, Dan Musa, Dandume, Danja, Daura, Dutsinma, Dutsi, Faskari, Funtua, Ingawa, Jibia, Kaita, Kankara, Kankia, Katsina, Kurfi, Kusada, Mai'adua, Maiyama, Malumfashi, Mani, Mashi, Matazu, Musawa, Rimawa, Safana, Sandamu, and Zango. Kuma Sannan kowa ce karamar hukuma ta na wakilin ta kamar yan majalissu da ciyamomi kansiloli da sauransu.<ref>#wiki4agile</ref> {|---- | * [[Bakori]] * [[Batagarawa]] * [[Batsari]] * [[Baure]] * [[Bindawa]] * [[Charanchi]] * [[Ɗan Musa]] * [[Ɗandume]] * [[Ɗanja]] * [[Daura]] * [[Dutsin-ma]] * [[Faskari]] * [[Funtua]] * [[Ingawa]] * [[Jibia]] * [[Ƙafur]] * [[Kaita]] * [[Kanƙara]] * [[Kankia]] * [[Katsina]] * [[Kurfi]] * [[Kusada]] * [[Mai'Adua]] * [[Malumfashi]] * [[Mani]] * [[Mashi]] * [[Matazu]] * [[Musawa]] * [[Rimi]] * [[Sabuwa]] * [[Safana]] * [[Sandamu]] * [[Zango]] == Ilimi == Jihar Katsina cibiya ce ta [[ilimin]] [[Boko Haram|boko]] dana yau da kullum. A halin yanzu tana da kwalejin Ilimi ta tarayya ta Katsina,<ref>{{Cite web|date=2020-10-09|title=List Of UMYU Courses and Programmes Offered|url=https://www.myschoolgist.com/ng/umyu-courses/|access-date=2021-11-22|website=www.myschoolgist.com|language=en}}</ref> is a public university owned by the state government. [[Al-Qalam University]], the first [[Islamic Education Trust|Islamic]] university in Nigeria is privately owned. [[Federal University, Dutsin-Ma]]<ref>{{Cite web|title=Official List of Courses Offered in Federal University, Dutsin-ma (FUDMA) - Myschool|url=https://myschool.ng/classroom/institution-courses/federal-university-dutsin-ma|access-date=2021-11-22|website=myschool.ng|language=en}}</ref> is owned by the federal government as well as [[Federal College of Education, Katsina]]<ref>{{Cite web|last=Admin|first=I. J. N.|date=2020-10-24|title=Full List of Courses Offered In Federal College Of Education Katsina (FCEKATSINA)|url=https://itsjambnews.com.ng/jamb/fcekatsina-courses/|access-date=2021-11-22|website=ITSJAMBNEWS|language=en-US|archive-date=2021-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122171529/https://itsjambnews.com.ng/jamb/fcekatsina-courses/|url-status=dead}}</ref> (affiliated to [[Bayero University Kano]]<ref>{{Cite web|date=2018-04-14|title=List of Courses Offered at Bayero University Kano (BUK)|url=https://nigerianscholars.com/school-news/list-of-courses-offered-at-bayero-university-kano-buk/|access-date=2021-11-22|website=Nigerian Scholars|language=en-US}}</ref>). [[Hassan Usman Katsina Polytechnic|Kwalejin Kimiyya ta Kwalejin Hassan Usman Katsina]], da Kwalejin [[ilimi]] ta tarayyar [[Najeriya]] [[Federal Polytechnic Daura]]<ref><nowiki>https://ha.wikipedia.org/wiki/Kwalejin_Kimiyya_da_fasaha_ta_Daura</nowiki></ref> da Jami'ar myTarayya ta Dutsin-Ma, jami'ar [[Gwamnatin Tarayyar Najeriya|gwamnatin]] tarayya ta jihar katsina, wadda aka sauya mata suna zuwa marigayi Shugaba ƙasa [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru]] Musa [[Yarradua|Yar' adua]], [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua|Jami'yar Umaru Musa Yar'adua, Jami'ar]] Alqalam ta Katsina Yusufu Bala Usman College of Legal, and General Studies, [[Daura]] da Makarantar Nazarin [[Karatu]] da Gyara, Funtua (SBRS / ABU [[Funtua]]) da Kwalejin [[Ilimi]] ta Isa Kaita Dutsin-Ma, da ke garin [[Dutsin-ma]]. A takaice dai akwai cibiyoyin bayar da digiri har guda bakwai a cikin jihar mallakar hukumomi daban daban-d.a. Cn cibiyoyin sune [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua|Jami'ar Umaru Musa Yar' adua]]<ref><nowiki>https://ha.wikipedia.org/wiki/Jami%27ar_Umaru_Musa_Yar%27adua</nowiki></ref>, mallakar gwamnatin jihar. Jami'ar Alqalam Katsina, jami'ar [[Musulunci]] ta farko a Najeriya kuma mallakar ta ce. [[Jami'ar jihar Gombe|Jami'ar]] [[Tarayya]] ta Dutsinma, mallakar [[Gwamnatin Tarayyar Najeriya|gwamnatin]] tarayya. Kwalejin Ilimi ta Tarayya ta Katsina (wacce ke da alaƙa da Jami'ar Bayero ta Kano). National Open University of Nigeria, Isa Kaita College of Education Dutsinma (wacce ke da nasaba da Jami'ar Ahmadu Bello, [[Zariya]]), kwalejin [[ilimi]] ce ta jihar. Cibiyar Cherish Batsari, wata jami'a mai zaman kanta ta ba da digiri a kwasa-kwasan kiwon lafiya. <ref>Malam Mustapha 7 institutions currently running degree programs in Katsina http://katsinapost.com.ng/2018/05/17/7-institutions-currently-running-degree-programs-in-katsina/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417155136/http://katsinapost.com.ng/2018/05/17/7-institutions-currently-running-degree-programs-in-katsina/ |date=2021-04-17 }}</ref> == Tasirin annobar COVID-19 a jihar Katsina == Duk da matakan da gwamnatin jihar ta ɗauka na hana yaɗuwar cutar [[Koronavirus 2019|COVID-19]] a cikin jihar, a ranar bakwai ga watan Afrilun shekerar dubu biyu da shirin (2020). Wani likita a [[karamar hukumar Daura]] ya mutu sakamakon kamuwa da cutar da ke da alaƙa da Corona virus kuma an yi wa danginsa gwaji mai kyau. Daga baya, daya daga cikin majiyyatan likitan shima ya mutu. Don dakile yaduwar cutar, gwamnatin jihar ta bada umarnin kulle a cikin jihar tare da tura 'yan sanda don tabbatar da bin doka. Ko yaya, akwai lokuta da suka saba wa wannan umarni kuma mutane na zargin gwamnati da kulle wuraren ibada kamar su coci-coci da masallatan Juma'a yayin da manyan kasuwanni irin su [['Yar Kutungu]], [[Himata]], [[Greenhouse]], Mudassir da sauransu ke aiki. An yi arangama tsakanin ‘yan sanda da matasa a [[Kusada|karamar hukumar Kusada wanda ya yi sanadiyyar]] mutuwa da kame fararen hula. == Fitattun mutane daga jihar Katsina == [[File:The_Emir_of_Katsena,_Magagin_on_his_right_and_district_headmen,_police_in_the_background.png|thumb| Sarkin Katsina, [[Muhammadu Dikko|Muhammad Dikko dan Gidado]], da sauran jami'ai, 1911]] * Abba Musa Rimi<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Abba_Musa_Rimi#:~:text=Abba%20Musa%20Rimi%20CON%20(born,October%201979%20to%20June%201981</nowiki>.</ref>, Gwamnan Jihar Kaduna shekarar alif 1980 zuwa shekarar alif 1983 * [[Abdulmumini Kabir Usman|Abdulmuminu Kabir Usman]], Sarkin Katsina * [[Aminu Bello Masari]] tsohon kakakin majalisar wakilai shekara ta 2003 zuwa shekara ta 2007 kuma [[Jerin gwamnonin jihar Katsina|Gwamnan jihar na yanzu]] * [[Faruk Umar Faruk]] CON, Na Yanzu kuma Sarkin Daura na 60 * Habu Daura, kwamishinan ‘yan sanda kuma shi ne mai rikon mukamin mai kula da [[Bayelsa|jihar Bayelsa]], daga watan Fabrairu zuwa Yuni 1997 * Hamza Rafindadi Zayyad, tsohon shugaban Kwamitin Fasaha kan Bayar da Kasuwanci da Kasuwanci * [[Hassan Usman Katsina|Hassan Katsina]], Gwamnan soja na yankin arewa daga shekara ta 1966 zuwa shekara ta 1967. * Ibrahim Coomassie, Sufeto Janar na [[Rundunar ƴan Sandan Najeriya|‘yan sanda]] shekara ta 1993 zuwa shekara ta 1999 * [[Ibrahim M. Ida]], Sanata mai wakiltar mazabar Katsina ta Tsakiya ta jihar Katsina, Najeriya, yana kan mulki a ranar 29 ga watan Mayu shekara ta 2007 kuma dan jam'iyyar All Progressive Congress APC * [[Ibrahim Shema]], [[Jerin gwamnonin jihar Katsina|Gwamnan jihar Katsina]] shekara ta 2007 zuwa shekara ta 2015 * [[Isa Kaita]], ministan ilimi na arewacin Najeriya na farko kuma kakakin majalisar dokoki a Nijeriya ta arewa * [[Ja'afar Mahmud Adam]], Malamin Addinin Islama mai Salafiyya yayi daidai da Kungiyar Izala * [[Lawal Kaita]], Gwamnan jihar Kaduna a shekara ta 1983 * Lawal Musa Daura, Darakta Janar na hukumar tsaro ta farin kaya ta Najeriya * [[Magaji Muhammed]], tsohon Ministan Harkokin Cikin Gida, tsohon Ministan masana'antu da tsohon Jakadan Najeriya a Masarautar Saudiyya. * Mahamud Kanti Bello, Tsohon Babban Bulala na [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Majalisar Dattawa]] * [[Mahaman Shata|Mamman Shata]], mawakin hausa / mawaki. * Muhammed Bello, tsohon Babban Alkalin Kotun Koli * Muhammed Tukur Liman tsohon shugaban masu rinjaye na [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|majalisar dattijan Najeriya]] . * [[Muhammadu Buhari]], [[Shugaban Nijeriya|Shugaban mulkin]] soja na shekara ta 1983 zuwa shekara ta 1985, Shugaban PTF kuma Shugaban Najeriya tun daga 29 ga watan Mayu, shekara ta 2015 * Muhammadu Dikko Yusufu Sufeto Janar na [[Rundunar ƴan Sandan Najeriya|'yan sanda]] daga shekara ta1975 zuwa shekara ta1979 * [[Muhammadu Dikko]], Sarkin Katsina a shekara ta 1906 zuwa shekara ta 1944. * [[Saddik Abdullahi Mahuta]], tsohon Babban Alkalin Jihar Katsina daga shekara ta 1991 zuwa shekara ta 2013 da Galadiman Katsina na sha daya 11, Hakimin Malumfashi. * [[Sani Daura Ahmed|Sani Ahmed Daura]], kwamisshinan ‘yan sanda na Jihar Legas a shekara ta 1990, kuma shi ne Gwamnan [[Yobe|Jihar Yobe]] na farko daga shekara ta 1991 zuwa shekara ta 1991 * [[Sani Daura|Sani Zangon Daura]], Ministan Noma na Tarayyar da Raya Karkara a shekara ta 1999 zuwa shekara ta 2000, Ministan Mahalli na Tarayya a shekara ta 2000 zuwa shekara ta 2001 * [[Shehu Musa Yar'Adua]], dan siyasa, babban janar kuma Mataimakin Shugaban Kasa na Soja daga shekara ta 1976 zuwa shekara ta 1979 * Sunusi Mamman, matai makin shugaban jami’ar Umaru Musa Yaradua, Katsina sau biyu. * Tajudeen Abdul-Raheem, Pan-Africanist, Oxford Rhodes Scholar da Tsohon Mataimakin Darakta na Majalisar Dinkin Duniya Millennium Kamfen ga watan Afirka a shekara ta 1961 zuwa shekara ta 2009 * [[Umar Farouk Abdulmudallab|Umar Farouk Abdulmutallab]], an yanke masa hukuncin ɗaurin rai da rai a Amurka saboda yunƙurin jefa bam ɗin jirgin sama na Arewa maso gabas a filin jirgi, 253 a ranar [[Kirsimeti]], a shekara ta 2009. * [[Umaru Musa Yar'Adua]], [[Jerin gwamnonin jihar Katsina|Gwamnan Jiha]] a shekara ta 1999 zuwa shekara ta 2007, da kuma [[Shugaban Nijeriya|Shugaban Najeriya]] a shekara ta 2007 zuwa shekara ta 2010 * [[Umaru Mutallab]],tsohon ma'aikacin kasuwanci da harkar banki sannan kuma tsohon Ministan cigaban [[tattalin arziki]]. To * awa. * Yakubu Musa Katsina, malamin addinin Musulunci. * [[Dikko Umaru Radda|Dikko umar radda]]<ref>BBC Kastina state governor Dikko Umar Radda launch Community Watch to tackle bandits 11 Oct 2023</ref>, gwamnan Katsina mai ci. == Manazarta == {{Reflist}} # '''^''' Malam Mustapha 7 institutions currently running degree programs in Katsina <nowiki>http://katsinapost.com.ng/2018/05/17/7-institutions-currently-running-degree-programs-in-katsina/</nowiki> {{Jihohin Najeriya}} [[Category:Katsina (jiha)| ]] [[Category:Jihohin Nijeriya]] blb3r1vdrul0dhri90aoujg6cai8i89 Mamman Shata 0 2283 837835 793025 2026-05-19T12:24:56Z Ashiru Lawal 24821 837835 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afruka, bakar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawakin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki kwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] r86egfssiceksy9ydixhnq8ep824dgn 837837 837835 2026-05-19T12:26:07Z Ashiru Lawal 24821 837837 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afruka, bakar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawakin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki kwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] 2fyrie8j234y5zrz4jwta12vvfscq22 837838 837837 2026-05-19T12:26:59Z Ashiru Lawal 24821 837838 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afruka, bakar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki kwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] c5fhkdseqovchhaumf49zwh6qzl2bdf 837839 837838 2026-05-19T12:27:21Z Ashiru Lawal 24821 837839 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, bakar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki kwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] ad865hrv35zf1ckw8dtrf93mnumw8hg 837840 837839 2026-05-19T12:27:42Z Ashiru Lawal 24821 837840 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki kwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] 0cyvhexqcxesix9iu1g5dpfrjq0o0rn 837842 837840 2026-05-19T12:29:05Z Ashiru Lawal 24821 837842 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waka duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] hhxl3xxukdcpq5fvu712q5qq5qsyxni 837843 837842 2026-05-19T12:29:33Z Ashiru Lawal 24821 837843 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da wakoki wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] 4kt5cybipkr3u3afa346ifqp08r58q2 837844 837843 2026-05-19T12:30:24Z Ashiru Lawal 24821 837844 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa karya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] exyz54cpf4h6rja8fmk33inegryp2ki 837845 837844 2026-05-19T12:31:09Z Ashiru Lawal 24821 837845 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] plg0rmgxlitzgv1de2chtzhxn05lagh 837846 837845 2026-05-19T12:31:48Z Ashiru Lawal 24821 837846 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin wakokinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa a duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] 48ziq27ni6ec8ji83lksglog52m39ib 837847 837846 2026-05-19T12:32:15Z Ashiru Lawal 24821 837847 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin waƙoƙinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Dadi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa a duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] i5bc0y8nyg9ua0nni5o6omna0nblnu4 837848 837847 2026-05-19T12:32:35Z Ashiru Lawal 24821 837848 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin waƙoƙinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Daɗi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa a duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waka kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] rk8vveb3xidbxcgbskxk4q6iaucfeka 837849 837848 2026-05-19T12:33:20Z Ashiru Lawal 24821 837849 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin waƙoƙinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Daɗi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Kasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa a duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waƙa kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] mabtpfqvh6dmzx4hvoabil8t3r2t0nx 837850 837849 2026-05-19T12:33:35Z Ashiru Lawal 24821 837850 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alhaji Mamman Shata'''{{Audio|Ha-Mamman Shata.ogg|Mamman Shata}}, ya kuma rasu a shekara ta alif dari tara da chasa'in da takwas (1998), yana da shekara fiye da 70 a lokacin da ya bar [[duniya]] (rasu). Mamman Shata yana daya daga cikin Manyan mawakan [[gargajiyar]] da aka fi sani a kasashen [[Hausa]] da ma [[Afirka]], kai har ma da duniya baki daya. Ya kasance mashahurin Mawaki, domin a fagen wakarsa ya shahara, Kasancewarsa a cikin wakar ba abin da ba zai iya yi wa waka ba idan ya ga dama. " 'Yan Arewa Ku Bar Barci " na ɗaya daga cikin waƙoƙinsa. Shata: 'Yan Arewa Ku Bar Barci, Najeriyarmu Akwai Daɗi 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu akwai daɗi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa, a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. Shata: Kasar Afrika, baƙar fata, Ƙasar Afruka, bakar fata, In ka yi yawo ciki nata. Duk ba kaman [[Najeriya]], gidan dadi, Najeriya kasar farin jini, Najeriya ce gidan dadi, Balle Arewa uwar dadi. To! 'Yan Amshi: A a, 'Yan Arewa a bar barci, Najeriyarmu, akwai dadi. == Tarihi == '''Mamman Shata''' Wani shahararren mawaƙin Hausa ne. Haifaffen garin [[Musawa]] ne ta [[Jihar Katsina]], amma ya yi kaura zuwa birnin [[Kano]]. Lokacin da ya rasu an yi masa sutura, aka rufe shi a garin [[Daura]] kamar yadda ya bar wasiyya. Yana da waƙoƙi wanda bincike har yanzu bai san yawan su ba, dan shi kansa an tambaye shi ko ya san adadin wakokin da ya yi sai ya amsa da cewa bai sani ba, amma a shekarun baya an sami wata [[Baturiya]] ta zo ta hada wakokinsa kimanin dubu hudu (4,000). Yana da abin mamaki ƙwarai da gaske, yakan yi waƙa a duk lokacin da aka nemi ya yi, hakan ba tare da inda-inda ba. An tambayi Marigayi Dr Mamman Shata cewar, a ina ya soma waka sai ya kada baki ya ce “A nan Musawa inda aka haife ni a nan na soma waƙa kuma duk inda na je yawo to da wakata suka ganni. " Ko wane dalili ya sa Dr Mamman Shata ya soma waka a rayuwarsa, ga dai amsar da ya bayar “Dalili shi ne kiriniya ta yarinta kurum, ba wai don gadon uwa ko uba ba, domin kuwa na dade ina yi bana karbar ko anini, in ma an samu kudi sai dai makada da maroka su dauka. Sai daga baya, bayan na mai da waka sana’a, na fara amsar kudi. Shin waya sa wa Dr Mamman Shata wannan suna nasa wato Shata? “Wanda ya sa mini wannan suna Shata sunansa Magaji Salam, shi ne ya samin suna Shata Mijin mai daki, ita mai dakin kaka ta ce, ita ce ta haifi wanda ya haife ni." Da aka tambayi Dr Shata cewar wace waka ce ta fi suna kuma ya fi jin dadin ta, ko kuma ta fi birge shi a duk ilahirin wakokin da ya yi, sai ya bayar da amsa kamar haka.“ To, wannan wani abu ne mai wuyar gaske a wurina kuma kowa ya ce zai iya ganewa ƙarya yake yi tunda shi Shatan bai gane ba „ Bisa al’ada ga yanda mawakan Hausa suke yin wakokinsu, akwai waka da suke yi wa kansu da kansu kirari a cikinta wadda aka fi sani da suna Bakandamiya. To shi ma Marigayi Dr. Mamman Shata bai yi kasa a gwiwa ba wajen yi wa kansa irin wannan waka. Daya daga cikin hikimomin da [[Allah]] ya baiwa Marigayin Dr. Mamman Shata shi ne cewar yana iya kirkirar waka a duk lokacin da ya ga dama ko kuma aka bukaci da ya yi hakan. Misali, wakar da ya yi ta Dajin-runhu da kuma wakar da ya yi ta Canada Centre a lokacin da ya kai ziyara kasar [[Amurka]]. Bisa al’adar Hausa, Mawaka sukan yi wa [[Mutane]] Waka, to amma a wani lokacin akan yi ma wakar mummunar fahimta, misali wakar da ya yi ta kusoshin Birni Uwawu da kuma wakar nan ta Na-malumfashi Habu Dan-mama, wanda masu fashin bakin wakoki su ke ganin cewa, wadannan wakoki ya yi sune domin ya nunawa Mutane cewar Yan zamani sun rasa inda za su kama, su basu kama Duniya ba kuma basu kama Lahira ba. To da aka tambayi Dr. Mamman Shata cewar shin ko wannan bayani na masu fashin bakin wakoki haka yake? sai ya ce“To wannan zance ne irin nasu , shi wanda naiwa ya san abinda na ce, kuma masu ji da basira sun san abinda na ce „ Daga cikin dalilan da suka sa Marigayi Dr. Mamman Shata ya ke yiwa Mutane Waka, akwai kwarewa akan sana’a misali wakar da ya yi ta Bawa Direba. An tambayi Marigayi Mamman Shata, shin waye Bawa direba dinnan? kuma mai ya sa ya yi masa waka? kuma da gaske ne dukkanin abubuwan da ya fada a cikin wannan waka ta Bawa Direba, gaskiya ne? haka abin yake, sai ya ce “Bawa jankin, shi kam Mutumin [[Katsina]] ne, amma a Musawa yai wayo, duk abinda na fadi a wakar Bawa haka yake ban kara masa ba, ban rage masa ba, kuma ko da ni ban fadi ba wani sai ya fadi. Har ila yau Marigayi Dr Mamman Shata yakan yi wa manyan shugabanni waka, musamman ma wadanda suka tsayar da adalci, yanci, daidaito da kuma hadin kan al’umma. Misali wakar da ya yiwa Sir Ahmadu Bello Sardaunan [[Sokoto]], Allah ya jikan sa da rahama. Sakamakon wakokin da marigayi Dr Mamman Shata ya yi domin amfanin Al’umma, ya samu yabo da jinjina da lambobin girmamawa. Misali a lokacin Mulkin Janar yakubu Gowon an ba shi lambar girma shi da marigayi Garba A.B.C.D. Kuma har ila yau Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ta bashi Digirin girmamawa na Dr. wanda sakamakon haka ya sa ake kiransa Dr. Mamman Shata Katsina. Haka kuma Mamman Shata ya ɗan faɗa cikin harkokin siyasa inda ma har aka zaɓe shi a matsayin kansila a wata mazaɓa a ƙaramar hukumar [[Kankia]] da ke [[Jihar Katsina]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2842660,00.html Tarihin Mamman Shata</ref> ==Manazarta == {{reflist}} Shata: Oh, northerners stop sleeping, Our Nigeria, it's a pleasant place. Source: [http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707120717/http://www.linguistics.ucla.edu/people/schuh/Metrics/sample_shata.html |date=2010-07-07 }} {{DEFAULTSORT:Shata, Mahaman}} [[Category:Mawakan Najeriya]] 0e2boemyo4c0wg34abm5mafxyqv29xe MediaWiki:Gadgets-definition 8 4303 837892 806507 2026-05-19T17:31:39Z Ammarpad 4826 /* wikimedia-hausa */ update 837892 wikitext text/x-wiki == wikimedia-hausa == * WikimediaHausaApp [ResourceLoader|package|dependencies=vue,@wikimedia/codex,mediawiki.util,mediawiki.api|type=general|default|codexIcons=cdxIconClose] | WikimediaHausaApp.js | WikimediaHausaApp/main.vue | WikimediaHausaApp/states.json | WikimediaHausaApp/config.json | WikimediaHausaApp/i18n.json == others == * RTRC[ResourceLoader]|RTRC.js *Twinkle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util,jquery.ui,moment|rights=autoconfirmed]|morebits.js|morebits.css|Twinkle.js|twinkleprod.js|twinkleimage.js|twinklebatchundelete.js|twinklewarn.js|twinkleblock.js|twinklespeedy.js|friendlyshared.js|twinklediff.js|twinkleunlink.js|friendlytag.js|twinkledeprod.js|friendlywelcome.js|twinklexfd.js|twinklebatchdelete.js|twinklebatchprotect.js|twinkleconfig.js|twinklefluff.js|twinkleprotect.js|twinklearv.js|friendlytalkback.js 64p9gl757dyeqgiy59rd5xy9c9nv9vg Bauchi (birni) 0 6561 838290 740626 2026-05-20T10:24:02Z Mansir Yusuf 19064 838290 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bauchi''' ko '''Bauci,'''(a baya '''Yakoba''' [[Yakubu Bauchi]]) birni ne a arewa maso gabashin [[Najeriya]], babban birnin [[Bauchi (jiha)|jihar Bauchi]], na karamar hukumar Bauchi a cikin wannan jihar, kuma na [[masarautar Bauchi]] ta gargajiya . Tana a gefen arewacin Jos Plateau, a tsayin mita 616. Karamar hukumar tana da fadin kasa 3,687&nbsp;km2 kuma yana da yawan jama'a <sup>493,810</sup> a cikin 2006. '''Birnin Bauchi''' na daga cikin kananan hukumomi ashirin da ke jihar Bauchi: Bauchi, [[Abubakar Tafawa Balewa|Tafawa Balewa]], [[Dass (Nijeriya)|Dass]], [[Toro]], [[Bogoro]], [[Ningi (Nijeriya)|Ningi]], [[Warji]], [[Ganjuwa]], [[Kirfi]], [[Alkaleri]], [[Darazo]], [[Misau]], [[Giade]], [[Shira (Nijeriya)|Shira]], [[Jama'are|Jamaare]], [[Katagum]], [[Itas/Gadau]], Zaki, [[Gamawa]] and [[Damban]] . == Tarihi == Yakub ibn Dadi ne ya kafa birnin wanda ba [[fulani]] ba ne kawai yake da tutar [[daular Sokoto]] . Sunan ya samo asali ne daga wani mafarauchi mai suna Baushe, wanda ya shawarci Yakub ya gina birninsa a yammacin dutsen Warinje. Yakub kuwa ya yi alkawarin sanyawa birninsa sunan mafarauci. An binne [[Abubakar Tafawa Balewa]] a cikin birnin, yayin da [[Dajin shakatawa na Yankari|dajin Yankari]] ya kai 110&nbsp;km daga babban birnin jihar. Birnin yana kan titin jirgin kasa na [[Port Harcourt|Fatakwal]] – [[Maiduguri]] . An kafa Hukumar Laburare ta Jihar Bauchi a shekarar 1976. A watan Yulin 2009, hare-haren da [[Boko Haram]] suka kai a Bauchi bayan kama wasu mambobinta ya yi sanadin mutuwar mutane sama da 50 tare da kama sama da 100. Bayan sace ‘yan matan Chibok a shekarar 2014, an mayar da sama da dalibai 200 zuwa Kwalejin ’Yan Mata ta Gwamnatin Tarayya da ke Bauchi. Galibin sun fito ne daga Kwalejin ’Yan Mata ta Gwamnatin Tarayya da ke [[Potiskum]] a [[Yobe|Jihar Yobe]] . == Sufuri == Tun da farko an yi wa Bauchi hidima ne da ƴan ƙaramar ma’auni 762 mm layin dogo mai sauƙi, amma daga baya an canza wannan zuwa ma'auni na yau da kullun na 1,067 mm . Har zuwa Agusta, 2014, Bauchi ta kasance a filin jirgin sama na Bauchi, wanda ke cikin gari. Daga nan sai aka mayar da aikin jirgin da aka tsara zuwa sabon [[Filin jirgin saman Bauchi|filin jirgin saman Sir Abubakar Tafawa Balewa]] da aka gina {{Convert|14|miles|0}} arewa da Bauchi, kusa da kauyen Durum. == Harsuna == [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_069_Sallah_festivities_in_Bauchi._Group_outside_in_white,_red_and_green._Riders_on_camel_and_horse,_red-white_parasol_for_the_ceremonial_ruler_of_Bauchi.jpg|thumb| Sarkin Bauchi Karkashin Fararen Soja Akan Farar Doki, 1970-1973.]] [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_061_Sallah_festivities_in_Bauchi._A_group_in_beautiful_clothes_outside,_man_on_a_white_horse_with_a_red-white_parasol_in_front_of_the_ceremonial_ruler_of_Bauchi.jpg|thumb| Sarkin Bauchi Karkashin Fararen Soja Akan Farar Doki, 1970-1973.]] [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_056_Sallah_festivities_in_Bauchi._Rich_horsemen_in_white_and_pink._Rider_with_a_trumpet.jpg|thumb| Attajiran dawakai a bukin Sallah a Bauchi, 1970–1973.]] * [[Fulani]] * Gera * Jarawa * Gere * [[Sayanci|Sayawa (Zaar)]] * [[Larbanci|Kir-Balar language]], Kir Bengbet da Kir Bajang'le kauyuka * [[Jimbinanci|Zumbun language]], Darazo LGA, Jimbim settlement * [[Harshen Karai-Karai|Karai-Karai]] * Boyawa (Ayah) Bogoro LGA. ==Yanayi (Climate)==. A Bauchi, lokacin noman rani yakan cika giza-gizai da zafi duk shekara, yayin da damina ke fama da zalunci. Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara yana daga 57 zuwa 100 Fahrenheit, tare da keɓance lokaci-lokaci idan ya faɗi ƙasa da 51 ko ya tashi sama da 104. Mafi girman lokacin ziyarar Bauchi domin gudanar da ayyukan dumin yanayi, bisa ga kididdigar yawon bude ido, shi ne daga farkon Disamba zuwa farkon Fabrairu. A bisa tsarin Köppen Climate Classification, Bauchi tana da yanayi mai zafi na savanna, wanda ake wa lakabi da “Aw” a taswirar yanayi. == Fitattun mutane == * John Egbunu (an haife shi a shekara ta 1994) ɗan Najeriya ɗan asalin ƙasar Amirka ne ɗan wasan ƙwallon kwando na Hapoel Jerusalem na gasar firimiya ta ƙwallon kwando ta Isra'ila. == Duba kuma == * Titin jirgin kasa mai haske na Bauchi * [[Tashoshin Jiragen Ƙasa a Najeriya|Tashoshin jirgin kasa a Najeriya]] * Abubakar Tafawa Balewa University Teaching Hospital == Manazarta == {{Reflist}}{{LGAs and communities of Bauchi State}}{{Cities in Nigeria}}{{Authority control}} [[Category:Biranen Najeriya]] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] dyvyn4t8yy1lkhqcj5uczq2fzomtjho 838292 838290 2026-05-20T10:26:25Z Mansir Yusuf 19064 838292 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bauchi''' ko '''Bauci,'''(a baya '''Yakoba''' [[Yakubu Bauchi]]) birni ne a arewa maso gabashin [[Najeriya]], babban birnin [[Bauchi (jiha)|jihar Bauchi]], na karamar hukumar Bauchi a cikin wannan jihar, kuma na [[masarautar Bauchi]] ta gargajiya . Tana a gefen arewacin Jos Plateau, a tsayin mita 616. Karamar hukumar tana da fadin kasa 3,687&nbsp;km2 kuma yana da yawan jama'a <sup>493,810</sup> a cikin 2006. '''Birnin Bauchi''' na daga cikin kananan hukumomi ashirin da ke jihar Bauchi: Bauchi, [[Abubakar Tafawa Balewa|Tafawa Balewa]], [[Dass (Nijeriya)|Dass]], [[Toro]], [[Bogoro]], [[Ningi (Nijeriya)|Ningi]], [[Warji]], [[Ganjuwa]], [[Kirfi]], [[Alkaleri]], [[Darazo]], [[Misau]], [[Giade]], [[Shira (Nijeriya)|Shira]], [[Jama'are|Jamaare]], [[Katagum]], [[Itas/Gadau]], Zaki, [[Gamawa]] and [[Damban]] . == Tarihi == Yakub ibn Dadi ne ya kafa birnin wanda ba [[fulani]] ba ne kawai yake da tutar [[daular Sokoto]] . Sunan ya samo asali ne daga wani mafarauchi mai suna Baushe, wanda ya shawarci Yakub ya gina birninsa a yammacin dutsen Warinje. Yakub kuwa ya yi alkawarin sanyawa birninsa sunan mafarauci. An binne [[Abubakar Tafawa Balewa]] a cikin birnin, yayin da [[Dajin shakatawa na Yankari|dajin Yankari]] ya kai 110&nbsp;km daga babban birnin jihar. Birnin yana kan titin jirgin kasa na [[Port Harcourt|Fatakwal]] – [[Maiduguri]] . An kafa Hukumar Laburare ta Jihar Bauchi a shekarar 1976. A watan Yulin 2009, hare-haren da [[Boko Haram]] suka kai a Bauchi bayan kama wasu mambobinta ya yi sanadin mutuwar mutane sama da 50 tare da kama sama da 100. Bayan sace ‘yan matan Chibok a shekarar 2014, an mayar da sama da dalibai 200 zuwa Kwalejin ’Yan Mata ta Gwamnatin Tarayya da ke Bauchi. Galibin sun fito ne daga Kwalejin ’Yan Mata ta Gwamnatin Tarayya da ke [[Potiskum]] a [[Yobe|Jihar Yobe]] . == Sufuri == Tun da farko an yi wa Bauchi hidima ne da ƴan ƙaramar ma’auni 762 mm layin dogo mai sauƙi, amma daga baya an canza wannan zuwa ma'auni na yau da kullun na 1,067 mm . Har zuwa Agusta, 2014, Bauchi ta kasance a filin jirgin sama na Bauchi, wanda ke cikin gari. Daga nan sai aka mayar da aikin jirgin da aka tsara zuwa sabon [[Filin jirgin saman Bauchi|filin jirgin saman Sir Abubakar Tafawa Balewa]] da aka gina {{Convert|14|miles|0}} arewa da Bauchi, kusa da kauyen Durum. == Harsuna == [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_069_Sallah_festivities_in_Bauchi._Group_outside_in_white,_red_and_green._Riders_on_camel_and_horse,_red-white_parasol_for_the_ceremonial_ruler_of_Bauchi.jpg|thumb| Sarkin Bauchi Karkashin Fararen Soja Akan Farar Doki, 1970-1973.]] [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_061_Sallah_festivities_in_Bauchi._A_group_in_beautiful_clothes_outside,_man_on_a_white_horse_with_a_red-white_parasol_in_front_of_the_ceremonial_ruler_of_Bauchi.jpg|thumb| Sarkin Bauchi Karkashin Fararen Soja Akan Farar Doki, 1970-1973.]] [[File:ASC_Leiden_-_Rietveld_Collection_-_Nigeria_1970_-_1973_-_01_-_056_Sallah_festivities_in_Bauchi._Rich_horsemen_in_white_and_pink._Rider_with_a_trumpet.jpg|thumb| Attajiran dawakai a bukin Sallah a Bauchi, 1970–1973.]] * [[Fulani]] * Gera * Jarawa * Gere * [[Sayanci|Sayawa (Zaar)]] * [[Larbanci|Kir-Balar language]], Kir Bengbet da Kir Bajang'le kauyuka * [[Jimbinanci|Zumbun language]], Darazo LGA, Jimbim settlement * [[Harshen Karai-Karai|Karai-Karai]] * Boyawa (Ayah) Bogoro LGA. ==Yanayi (Climate)==. A Bauchi, lokacin noman rani yakan cika giza-gizai da zafi duk shekara, yayin da damina ke fama da zalunci. Matsakaichin zafin jiki na shekara-shekara yana daga 57 zuwa 100 Fahrenheit, tare da keɓance lokaci-lokaci idan ya faɗi ƙasa da 51 ko ya tashi sama da 104. Mafi girman lokacin ziyarar Bauchi domin gudanar da ayyukan dumin yanayi, bisa ga kididdigar yawon bude ido, shi ne daga farkon Disamba zuwa farkon Fabrairu. A bisa tsarin Köppen Climate Classification, Bauchi tana da yanayi mai zafi na savanna, wanda ake wa lakabi da “Aw” a taswirar yanayi. == Fitattun mutane == * John Egbunu (an haife shi a shekara ta 1994) ɗan Najeriya ɗan asalin ƙasar Amirka ne ɗan wasan ƙwallon kwando na Hapoel Jerusalem na gasar firimiya ta ƙwallon kwando ta Isra'ila. == Duba kuma == * Titin jirgin kasa mai haske na Bauchi * [[Tashoshin Jiragen Ƙasa a Najeriya|Tashoshin jirgin kasa a Najeriya]] * Abubakar Tafawa, balewa University Teaching Hospital == Manazarta == {{Reflist}}{{LGAs and communities of Bauchi State}}{{Cities in Nigeria}}{{Authority control}} [[Category:Biranen Najeriya]] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 86b3p2nnjl94pfms53dhjv40bzlabqv Gusau 0 7059 838110 831277 2026-05-20T09:21:56Z Gwanki 3834 838110 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Roundabout_in_Gusau.jpg|thumb| Zagaye a garin Gusau]] Garin '''Gusau''' dake Arewa maso Yammacin [[Najeriya]] babban birnin [[Zamfara|jihar Zamfara]] ne . Haka kuma sunan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|ƙaramar hukumar jiha (LGA)]] mai faɗin ƙasa 3,364 . ² da yawan jama'a 383,162 kamar na ƙidayar shekara ta 2006. == Geography == [[File:Mountain_Kwatarkwashi_1.jpg|thumb| Dutsen Kwatarkwashi, kusa da Gusau]] Gusau tana Arewa da layin da aka ja daga [[Kebbe]] zuwa [[Kano (Birni)|Kano]] a [[Najeriya]]. [[Hausawa]], ƴan asalin garin Gusau [[Hausawa]] ne da kuma jihar [[Zamfara]] [[File:Locator_Map_Gusau-Nigeria.png|alt=Image of the location of Gusau|thumb| wurin da '''Gusau take a taswira''']] Gundumar Gusau na ɗaya daga cikin Gundumomin da suka kunno kai bayan yunƙurin jihadi na ƙarni na sha tara a ƙasar [[Hausa]], ƙarƙashin jagorancin fitaccen malamin nan Sheikh [[Usman Dan Fodiyo|Usmanu Danfodiyo]] . Malam Muhammadu Sambo Ɗan Ashafa, almajirin Sheikh Danfodio ne ya kafa ta a shekara ta alif 1799. Gundumar Gusau ta yi fice ne bayan faɗuwar Yandoto a 1806. Tun daga lokacin da garin Gusau ya samu zama muhimmin matsuguni a cikin [[Daular Sokoto|Daular Sakkwato]], garin Gusau ya ja hankalin jama'a a matsayin muhimmiyar cibiyar noma da [[kasuwanci]]. Ko ta yaya, garin da kewaye ya jawo hankalin masu noma da yawa; manoma da masu kiwon dabbobi, musamman ma Fulani makiyaya. Gusau kafin lokacin mulkin mallaka, al’ummar ta manoma ne, noma shi ne ƙashin bayan tattalin arziƙin Gusau, harkokin tattalin arƙikin al’umma a wannan zamani sun ƙunshi noma da sauran kananan sana’o’i, Ko da yake, kamar sauran noman garin Hausa ya ragu. Babban aiki a wurin akwai magina, ƙwarangwal, mahauta, [[Ƙira|maƙera]], ganguna, mawaƙan yabo, da dai sauransu. Gusau da yankin da aka bai wa Mallam Sambo Ɗan Ashafa ya kasance a cikin babban birnin daular halifanci. A Gusau bayan da Mallam Sambo da hedkwatarsu da ke Gusau ya samu a ƙarƙashin yankunan Wonaka, Ruwan Ɓore, Mada, Yandoto, Samri, Magami, Marabu, Mareri, Mutunji, Kwaren Ganuwa, Wanke da wasu gungun ƙauyuka dake kewayen Gusau, kamar sauran sassan jihar. ==Halifanci== A ɓangaren mulki baya ga masu riƙe da muƙamai da ke bayan gari, an watse garin zuwa unguwanni biyar da suka haɗa da Shiyar Magaji, Madawaki, Galadima, Mayana da Sarkin [[Fada]]. Su ne muhimman alaƙar da ke tsakanin al’ummar unguwanninsu da Sarkin Gusau (Sarkin Gusau). Ido ne da kunnuwa na Sarki. [[Gusau]] kamar sauran sassa na Halifanci yana aika kaso na kuɗaɗen shiga ga Sarkin Musulmi. Zuwan mulkin mallaka ya haifar da wasu ci gaba da sauyi na al'umma a Gusau. Kayayyakin aikin mulkin mallaka kamar titunan kwalta, titin jirgin ƙasa, shagunan zamani, kasuwanci da masana'antu na zamani duk an kawo su garin. Hakazalika, an ƙara wa garin gidaje na zamani da ofisoshi da makarantu da asibitoci waɗanda suka taimaka tare da ƙara inganta shi, da faɗaɗa shi da sabunta shi. Sai dai akwai manufofin mulkin mallaka da gwamnatin mulkin mallaka ta ɓullo da su waɗanda suka canza tsarin tafiyar da harkokin siyasa. Yankin Gusau wani abu ne na rashin gaskiya. Ba rarrabuwa ba ce, amma ana kula da haka ta kowane fanni na siyasa, wanda a cikinsa yana da matsayin wurin yawon shaƙatawa. A lokacin mulkin mallaka 1907, sun gabatar da harajin shanu (Jangali). A lokacin mulkin mallaka noma ya kasance babban aikin tattalin arziƙi na Gusau, tare da ƙarfin tattalin [[arziƙi]] sannan kuma al'ummar noma ce mafi rinjaye, [[noma]] a matsayin jigon tattalin arziƙi kuma an fi gudanar da shi a Damina tare da noman manyan amfanin gona. Gusau tana da faɗin ƙasa kusan kilomita murabba'i 3469. Wurin da Gusau ke ciki ya katse shi da ƴan ƴaƴan ɓangarorin dutse, kamar Tudun Mareri da Dokau. Gusau tana jin daɗin yanayi na wurare masu zafi waɗanda talakawa biyu ke sarrafa su, wato na wurare masu zafi da kuma na ruwa. == Masarautar == Garin Gusau yanzu haka yana da Sarkin Katsina mai daraja ta ɗaya, HRH Alh Abdulƙadir Ibrahim Bello [[Sarkin Katsinan Gusau]] wanda [[Gwamna]] Dauda Lawal ya yi masa sarauta bayan rasuwar Mahaifinsa Dr. Ibrahim Bello a shekarar 2025. Biyo bayan mamakon ruwan sama da aka yi a yammacin Lahadi, wata mummunar ambaliyar ruwa ta lalata gidaje da dama a Gusau, babban birnin jihar Zamfara. == Yanayi == A Gusau, lokacin noman rani wani bangare ne na hazo da zafi duk tsawon shekara, yayin da damina na zalunci da kuma gajimare. Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara yana daga 58 zuwa 100 Fahrenheit, da wuya ya faɗi ƙasa da 54 ko haɓaka sama da 105. Mafi girman lokacin ziyarar Gusau na shekara don ayyukan yanayin zafi, bisa ga kimar rairayin bakin teku, daga ƙarshen Oktoba zuwa tsakiyar Maris. Gusau tana da yanayi mai zafi na savanna ( Köppen weather classification ''Aw'' ).{{Weather box}} == Duba kuma == * [[Madatsar Ruwa ta Gusau|Gusau Dam]] * [[Filin Jirgin Sama na Gusau|Filin Jirgin Sama Gusau]] * [[Tashoshin Jiragen Ƙasa a Najeriya|Tashoshin jirgin kasa a Najeriya]] * [[Federal Medical Centre, Gusau|Federal Medical Center, Gusau]] == Manazarta == <references responsive="1"></references> [[Category:Gari]] [[Category:Gine]] [[Category:Kananan hukumomin Najeriya]] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] dbcuqn6ac9z6839gg4nisjdmikji0ep Tukur Yusuf Buratai 0 8317 837870 659408 2026-05-19T15:09:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837870 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tukur Yusuf Buratai'''{{Audio|Ha-Tukur Yusuf Buratai.ogg|Tukur Yusuf Buratai}} Laftanar Janar din soja ne a [[Najeriya]] kuma tsohun shugaban sojojin kasan Najeriya wanda [[Muhammadu Buhari]] ya nada shi tun a 2015. An haife shi a garin Buratai dake karamar hukumar Biu ta jihar Borno, a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekarar 1960. Don haka, Buratai ɗan asalin jihar Borno ne dake arewa maso gabashin Najeriya. [[File:Ty Buratai - Sambisa Forest, 2017.png|thumb|Ty Buratai sambisa forest 2017]] Laftana Janar TY Buratai shi ne hafsan Sojoji na ashirin da shida 26 a tarayyar Najeriya, wanda shugaban kasa Muhammadu Buhari ya naɗa a ranar 13 ga watan Juni na shekarar 2015. Burtai ya yi karatun Furamari a garinsu buratai, daga nan ne ya zarce zuwa Kwalejin Malaman Gwamnati dake garin Potiskum a jihar Yobe. A watan Junairu na shekarar 1981, Buratai ya halarci Nigerian Defence Academy dake Kaduna a matsayin ɗaya daga cikin membobi a shirin nan na ‘29 Regular Combatant Course (29R)’. Haka zalika, Burtai ya samu takardar shaidar kammala Jami’a, wato Digiri a fannin History daga Jami’ar Maiduguri. Kuma yana da Digiri a fannin Philosophy daga Jami’ar Bangladesh University of Professions dake garin Dhaka. Kafin naɗinsa a matsayin hafsan Soji, Buratai shi ke jagorantar rundunar tsaro ta hadin–gwiwa wacce ke da hedikwata a birnin Ndjamena na kasar Chadi. Kasashen Najeriya da Nijar da Kamaru da Chadi da kuma Benin ne suka kafa rundunar domin yaki da ’yan ta’addan da ke yankinsu. A baya dai, Janar Buratai ya yi aiki a matsayin Kwamandan runduna ta Biyu ta sojin Najeriya dake birnin Fatakwal na jihar Rivers, sannan ya taba zama Kwamandan makarantar horas da sojin kasa dake Jaji, a jihar Kaduna. == Tarihin sa da karatun sa == [[Fayil:Ty Buratai - Sambisa Forest, 2017.png|thumb|Tukur Yusuf Buratai]] Janar Buratai an haifeshi a garin Buratai, karamar hukumar [[Biu]] ta jahar [[Borno]]. Mahaifinsa Yusuf Buratai ma tsohon soja ne na Royal West African Frontier Force da kuma Yakin duniya na biyu inda yayi yaki a kasar Burma. Buratai yayi karatunsa na firamare a garin Buratai daga nan kuma ya samu takarar shiga makarantar horar da malamai ta garin [[Potiskum]] dake jahar [[Yobe]], inda ya kammala da kyakkyawab sakamako. == Shiga Aikin Soja == [[File:African Land Force Summit2018 with Nigerian CoD.jpg|thumb|Buratai da wasu manyan mutane]] A watana janairu na 1981, Buaratai ya shiga makarantar horar da sojoji dake garin Kaduna. Sakamakon gwaggwabar nasarar da ya samu ta kammalawa ne sai ya samu matsayin Laftanar na biyu a ranar 17 ga Disamba na 1983 a cikin Kuratan sojojin Najeriya. Buratai yayi digiri a fannin ilimin tarihi a [[jami'ar Maiduguri]] da kuma wani digirin a fannin falsafa daga jami'ar kwararru ta kasar Bangalidash wato Bangladesh University of Professionals, Dhaka. Ya kuma yi karatu a makaranatr National Defence college, Mirpur, duka a kasar ta Bangalidash. Ya shiga bataliyar matasan sojoji ta 26 a garin Elele dake Fatakwal, sai kuma mai nazari na harkar soja cikin rundunar sojoji ta majalisar dinkin duniya a kasar Angola, daga baya kuma sai yakoma bataliyar sojojin tsaro a 26 a Lagos wato Lagosa Garroson command Camp. Laftanar Janar Buratai kuma ya rike mukamin mai tafiyarwa na gidan yankin jaha a Abuja; wato 82 Motoruzed Batalion; sai 81 Balation, Bakasi Penninsular; Army Headquaters Garrison, Abuja kafin daga baya kuma sai yazama daraktan ma'aikata a kwalejin horon mayan jami'an soja dake Jaji. [[File:Ty Buratai - Sambisa Forest, 2017.png|thumb|Babban Hafsan Sojin Najeriya Yusuf Buratai]] [[Fayil:African Land Force Summit2018 with Nigerian CoD.jpg|thumb|Tukur Yusuf Buratai]] Ya kuma rike makamai kamar haka; AHQ Army Policy and Plans, Abuja; Mataimakin Shugaban tsare tsare na al'amuran gudabarwa, HQ Infantry Centre Jaji. Yadai rike mukamai da dama a bangarori daban daban. == Manyan Ayyuka a Matsayin Shugaban Rundunar Sojin Kasa == Bayan nadin sa a matsayin Shugaban Rundunar Sojin Kasa, Tukur Yusuf Buratai ya jagoranci ayyukan soji da dama da suka shafi yaki da 'yan ta'addan Boko Haram a arewa maso gabashin Najeriya. A cikin watanni na farko da fara aiki, dakarun Najeriya sun sake karɓar iko a yankuna irin su Gamboru Ngala, wanda a baya 'yan ta'adda suka mamaye.<ref>{{Cite web|date=2015-07-14|title=Nigerian president replaces military top brass|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/7/14/nigerian-president-replaces-militarys-top-brass/|access-date=2015-07-14|website=aljazeera.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-25|title=Nigeria military recaptures border town from Boko Haram|url=https://www.voanews.com/a/nigeria-military-recaptures-border-town-from-boko-haram/2954278.html/|access-date=2020-09-25|website=dailytimesng.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-04-25|title=Nigerian troops cross border after Boko Haram clashes|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-28927898.amp/|access-date=2016-04-25|website=bbc.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-05-20|title=Nigerian army blockades Boko Haram base|url=https://www.aljazeera.com/news/2013/5/20/nigerian-army-blockades-boko-haram-base/|access-date=2013-05-20|website=aljazeera.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-05-20|title=Wasu sojojin Nijeriya sun yi Allah wadai da Buratai|url=https://www.bbc.com/hausa/labarai-52746853/|access-date=2020-05-20|website=bbc.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-02-22|title=Nigeria mass abduction seen as copycat attack|url=https://www.wsj.com/articles/nigeria-mass-abduction-seen-as-copycat-attack-1521403236/|access-date=2022-02-22|website=wsj.com|language=en-US}}</ref> A ranar 25 ga Yuli 2017, Buratai ya amince da karin girma na musamman ga sojoji 6,199 da suka shiga ayyukan yakar 'yan ta'adda.<ref>{{Cite web|date=2017-07-25|title=Operation Lafiya Dole: Buratai grants special promotion to 6,199 soldiers|url=https://dailytrust.com/operation-lafiya-dole-buratai-grants-special-promotion-to-6199-soldiers/|access-date=2017-07-25|website=dailytrust.com|language=en-US}}</ref> Buratai ya kuma ƙaddamar da wasu muhimman ayyuka da suka shafi ci gaban ababen more rayuwa da walwalar sojoji a Najeriya. Wannan ya haɗa da kafa gonakin soja da kiwo (Nigerian Army Farms and Ranches), gine-ginen gidaje a wurare kamar Jaji da sansanin Khobe (Jihar Filato), da kuma gyaran ruwa da gidan baƙi.<ref>{{Cite web|date=2020-09-25|title=Buratai inspects multiple projects in Jos Cantonment|url=https://guardian.ng/news/buratai-inspects-multiple-projects-in-jos-cantonment/|access-date=2020-09-25|website=guardian.ng|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-12-29|title=Buratai says Nigerian Army Farm and Ranches Limited will reduce unemployment, insecurity|url=https://guardian.ng/news/buratai-says-nigerian-army-farm-and-ranches-limited-will-reduce-unemployment-insecurity/|access-date=2020-12-29|website=guardian.ng|language=en-US}}</ref> A zamaninsa, an kafa cibiyoyi da dama da kuma shirye-shirye na musamman, ciki har da: * Cibiyar Fasaha da Nazarin Muhalli ta Sojojin Kasa, Biu * Makarantar Sakandare ta Command, Kebbi * Ginin matatar jiragen sama ta soji, Jaji * Rundunar Yaƙin Cyberwar ta Sojojin Kasa * Kamfanin Kera Motocin Sojoji na Najeriya * Kwalejin Yaƙi na Sojojin Kasa (Army War College Nigeria) * Gidan Tarihi na Yaƙin Ta'addanci da Yakkin Yankewa * Asibitin Matayen Jami’an Sojojin Kasa * Gidajen soja (misali: Tinapa da Otukpo Post Housing Developments) * Kamfanin Kasuwancin Noma na Sojojin Kasa * Rundunonin Special Forces da kuma na Babura * Motar sintiri mai kariya daga fashewa (MRAP) da sauran na'urorin gida * Kafa Division na 6 da 8 * Cibiyar Koyon Harsunan Najeriya <ref>{{Cite web|date=2018-08-25|title=Nigerian Army commissions smart factory building and accommodation for its personnel|url=https://thewhistler.ng/nigerian-army-commissions-smart-factory-building-and-accommodation-for-its-personnel/|access-date=2018-08-25|website=thewhistler.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2016-01-14|title=Nigerian army creates new division in South-South|url=https://pmnewsnigeria.com/2016/01/14/nigerian-army-creates-new-division-in-borno-south-south/|access-date=2016-01-14|website=pmnewsnigeria.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-01-28|title=Buratai launches banking scheme for army in Taraba|url=https://dailytrust.com/buratai-launches-banking-scheme-for-army-in-taraba/|access-date=2021-01-28|website=dailytrust.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2019-11-29|title=Buratai visits troops of Operation Lafiya Dole|url=https://guardian.ng/news/nigeria/buratai-visits-troops-of-operation-lafiya-dole/|access-date=2019-11-29|website=guardian.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2020-11-27|title=Baba Buhari emerges best participant at Army War College|url=https://dailypost.ng/2020/11/27/baba-buhari-emerges-best-participant-at-army-war-college/|access-date=2020-11-27|website=dailypost.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2025-01-07|title=Nigerian Army formalises collaboration with firm on food security|url=https://nannews.ng/2025/01/07/nigerian-army-formalises-collaboration-with-firm-on-food-security/|access-date=2025-01-07|website=nannews.ng|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|date=2020-02-15|title=Nigerian Army Vehicles Manufacturing Company|url=https://theeagleonline.com.ng/tag/nigerian-army-vehicles-manufacturing-company/|access-date=2020-02-15|website=theeagleonline.com.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2019-04-25|title=Buratai still focused on victory over Boko Haram|url=https://www.thecable.ng/buratai-still-focused-on-victory-over-boko-haram/|access-date=2019-04-25|website=thecable.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2020-03-22|title=Army budgets 3.350 billion naira for new aviation unit, drone command centre|url=https://dailytrust.com/army-budgets-n3-350bn-for-new-aviation-unit-drone-command-centre/|access-date=2020-03-22|website=dailytrust.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2018-08-12|title=Nigerian Army's Cyber Warfare Command begins operation|url=https://vanguardngr.com/2018/08/nigerian-armys-cyber-warfare-command-begins-operation/amp/|access-date=2018-08-12|website=vanguardngr.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2016-04-25|title=Insurgency: Army unveils Nigerian-made anti-ambush protected vehicles|url=https://businessday.ng/news/article/insurgency-army-unveils-nigerian-made-anti-ambush-protected-vehicles/?amp/|access-date=2016-04-25|website=businessday.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2025-06-20|title=Buratai left legacy of service transformation in the army – Analyst|url=https://vanguardngr.com/2025/06/buratai-left-legacy-of-service-transformation-in-the-army-analyst/amp/|access-date=2025-06-20|website=vanguardngr.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2019-06-15|title=Why Army established farms, ranches – Major General CG Musa|url=https://dailytrust.com/why-army-established-farms-ranches-maj-gen-cg-musa/|access-date=2019-06-15|website=dailytrust.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-04-25|title=TY Buratai donates 40 books to encourage reading culture among school children|url=https://thesun.ng/ty-buratai-donates-40-books-to-encourage-reading-culture-among-school-children/|access-date=2021-04-25|website=thesun.ng|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2019-05-20|title=Why 6 Division was created in Niger Delta – GOC|url=https://punchng.com/why-6-division-was-created-in-niger-delta-goc/%3famp/|access-date=2019-05-20|website=punchng.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2020-04-25|title=Nigerian Army commissions smart factory building and accommodation for its personnel|url=https://thewhistler.ng/nigerian-army-commissions-smart-factory-building-and-accommodation-for-its-personnel/|access-date=2020-04-25|website=thewhistler.ng|language=en-US}}</ref> == Wallafe-wallafe == Tukur Yusuf Buratai yana da alaƙa da wasu wallafe-wallafe da suka haɗa da batutuwa kan jagoranci, gogewar soja, da kuma labaran ƙirƙira: * ''The Legend of Buratai'' (2020) – littafi ne na yara da ke ƙunshe da labarin ƙirƙira wanda aka samo daga tarihin aikinsa.<ref>{{Cite web|date=2022-01-15|title=The Legend of Buratai: The children's book and animation that reveals Nigeria’s former army chief as the lion killer|url=https://sunrise.ng/the-legend-of-buratai-the-childrens-book-and-animation-that-reveals-nigerias-former-army-chief-as-the-lion-killer/|access-date=2022-01-15|website=sunrise.ng|language=en-US}}</ref> * ''Thought and Principles on Leadership'' (2022) – littafi ne da ke bayyana kimar jagoranci da ƙa'idodin rayuwa na mutum.<ref>{{Cite web|date=2022-04-25|title=Book Review: Principles for greatness from the life of General Tukur Buratai for youths|url=https://guardian.ng/art/books/book-review-principles-for-greatness-from-the-life-of-general-tukur-buratai-for-youths/|access-date=2022-04-25|website=guardian.ng|language=en-US}}</ref> * ''Nigeria’s War on Terror'' – wallafa ce da ke tattauna dabarun yaƙin Najeriya da ta'addanci da tsare-tsaren tsaro.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=A blueprint for tomorrow’s leaders: How General Buratai’s life lessons are guiding Nigerian youth to greatness|url=https://www.thisdaylive.com/2025/04/01/a-blueprint-for-tomorrows-leaders-how-general-buratais-life-lessons-are-guiding-nigerian-youths-to-greatness/|access-date=2025-04-01|website=thisdaylive.com|language=en-US}}</ref> * ''Makintakururi: The Disaster That Never Was'' – cikakkun bayanai ba su samuwa a yanzu. * ''In the Mind of the General'' – cikakkun bayanai ba su samuwa a yanzu. ==Lambobin Yabo== Lambobin yabo da karramawa da Laftanar Janar Buratai ya samu sun haɗa da: * Tauraron Sabis na Soji (FSS) * Tauraron Sabis na Kwarewa (MSS) * Tauraron Sabis na Girmamawa (DSS) * Tauraron Sabis na Babban Mataki (GSS) * Kammala Kwasa-Kwase na Ma’aikata da Digga (psc(+)) * Lambar Girmamawa ta Jagoranci a Filin Daga * Lambar Tallafin Horarwa * Lambar MDD don Aikin Tantancewa a Angola (Angolan Verification Medal II) * 2022 – Kwamandan Jihar Tarayyar Najeriya (CFR)<ref>{{cite news|date=2022-10-09|title=FULL LIST: 2022 National Honours Award Recipients The Nation Newspaper|url=https://thenationonlineng.net/full-list-2022-national-honours-award-recipients/|work=The Nation|access-date=2022-10-26}}</ref> ==Ranakun da ya samu Karin Girma== Ranakun da aka ba Buratai karin girma sune<ref name=NA/> {| class="wikitable mw-collapsible" !Shekara !Tambarin Girma !Matsayi |- |Disamba 1983 |[[File:Nigeria-Army-OF-1a.svg|22px]] |Laftanar na biyu (An ba shi mukami) |- |1985 |[[File:Nigeria-Army-OF-1b.svg|22px]] |Laftana |- |1989 |[[File:Nigeria-Army-OF-2.svg|22px]] |Kyaftin |- |1994 |[[File:Nigeria-Army-OF-3.svg|22px]] |Mejo |- |1998 |[[File:Nigeria-Army-OF-4.svg|22px]] |Laftanar Kanar |- |2004 |[[File:Nigeria-Army-OF-5.svg|22px]] |Kanar |- |2009 |[[File:Nigeria-Army-OF-6.svg|22px]] |Brijadiya Janar |- |2012 |[[File:Nigeria-Army-OF-7.svg|22px]] |Mejo Janar |- |Agusta 2015 |[[File:Nigeria-Army-OF-8.svg|22px]] |Laftanar Janar<ref name=LNG>{{cite web|last1=Agba|first1=George|title=As Service Chiefs Get Promotion: PMB Gives Marching Orders On Boko Haram|url=http://leadership.ng/news/453748/as-service-chiefs-get-promotion-pmb-gives-marching-orders-on-boko-haram|website=Leadership Nigeria|accessdate=14 August 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150820091517/http://leadership.ng/news/453748/as-service-chiefs-get-promotion-pmb-gives-marching-orders-on-boko-haram|archivedate=20 August 2015}}</ref> |} ==Manazarta== {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Buratai, Tukur Yusuf}} [[Category:Sojojin Najeriya]] [[Category:Haifaffun 1960]] [[Category:Mutane daga jihar Borno]] 72te69jwpc4gco5si8imibb4c6k8kax Yahaya Bello 0 8651 838022 620415 2026-05-20T00:52:09Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838022 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Bolori.jpg|thumb|'''Yahaya Bello tare da shugaba Buhari''' ]] [[Fayil:IMG-20230701-WA0024.jpg|thumb|yahaya Bello da mutanan Shi ]] '''Yahaya Adoza Bello''' ɗan kasuwa ne kuma dan siyasa ne a Najeriya wanda shine wamnan Jihar Kogi tun a shekara ta alif 2016.<ref>{{site news|url=https://dailypost.ng/2016/01/27/breaking-yahaya-bello-sworn-in-as-kogi-governor/|date= 27 January 2018 |accessdate= 4 January 2023 |title= Yahaya Bello sworn in as Kogi Governor|publisher= Dailypost.ng|last= Adoyi |first= Ali}}</ref> ɗan jam'iyyar [[All Progressives Congress|APC]], Yahaya Bello ya kasance gwamna mafi ƙarancin shekaru a Najeriya. An haife shi a Okene, Bello ya kasanci ya Karanci Kwos din ''Accounting'' da fannin kasuwanci a [[jami'ar Ahmadu Bello]] dake Zariya, jihar Kaduna. kafin ya fara aiki a tsakiyar shekarun 2000. Zaɓen sa ya fara ne da rashin nasara a hannun [[Abubakar Audu]] a zaɓen fidda gwanin dan takarar gwamna na jam’iyyar APC a shekarar 2015 kafin Audu ya lashe babban zaɓe; sai dai Audu ya rasu ranar zabe aka zaɓi Bello a matsayin wanda zai maye gurbinsa a matsayin dan takarar jam’iyyar kuma aka rantsar da shi a shekara mai zuwa.<ref>https://thenationonlineng.net/apc-picks-yahaya-bello-as-audus-replacement/</ref> Bayan shekaru hudu, an sake zaɓensa a matsayin gwamnan Kogi. Duk da cewa ana samun rahotannin tashin hankali da zamba.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/apcs-yahaya-bello-re-elected-kogi-governor-for-second-term/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-12-30 |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204122016/https://guardian.ng/news/apcs-yahaya-bello-re-elected-kogi-governor-for-second-term/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://seahipaj.org/journals-ci/mar-2021/IJISSHR/full/IJISSHR-M-2-2021.pdf |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-12-30 |archive-date=2022-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115121850/https://seahipaj.org/journals-ci/mar-2021/IJISSHR/full/IJISSHR-M-2-2021.pdf |url-status=dead }}</ref> Bayanansa ya tashi cikin sauri a tsawon wa'adinsa, wani bangare na kuruciyar sa idan aka kwatanta da sauran ’yan siyasar Najeriya tare da maganganunsa masu cike da cece-kuce da kuma kudaden da ake tambaya. <ref>https://punchng.com/covid-19-five-controversies-of-kogi-gov-yahaya-bello/</ref> == Rayuwar farko da ilimi == An haifi Bello a ranar 18 ga watan Yuni, shekara ta alif dari tara da saba'in da biyar 1975 a [[Okene]], [[Kogi|jihar Kogi.]] ƙarami acikin su yara shida.<ref>{{Cite web |url=https://www.legit.ng/1113984-yahaya-bello-biography-family.html |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-12-30 |archive-date=2022-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221230075142/https://www.legit.ng/1113984-yahaya-bello-biography-family.html |url-status=dead }}</ref> Ya halarci makarantar firamare ta karamar hukumar (Nigeria) (LGEA), Agassa a karamar hukumar Okene tun daga shekarar alif dari tara da tamanin da hudu 1984. An sanya masa suna a matsayin prefect na aji biyu sannan aka mai da shi Head Boy a aji shida.<ref name=":0">https://www.takemetonaija.com/2017/05/governor-yahaya-bello-full-biography.html</ref> Ya yi makarantar sakandare a Agassa Community Secondary School, Anyava, Agassa-Okene, kuma ya samu shaidar kammala karatunsa na karamar sakandare (JSSCE) da babbar sakandare (SSCE) daga makarantar sakandaren gwamnati, Suleja – [[Neja|Jihar Neja]] a shekara ta alif dari tara da casa'in da hudu 1994.<ref name=":0" /> Bello ya yi karatu a Kaduna State Polytechnic Zaria a shekara ta alif dari tara da casa'in da biyar 1995 sannan ya samu digirin digirgir a fannin lissafi a jami'ar Ahmadu Bello a shekara ta alif dari tara da casa'in da tara 1999. Yahaya Bello ya ci gaba da yin karatun digiri na biyu a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami’ar Ahmadu Bello]] da ke Zariya inda ya samu digiri na biyu a fannin kasuwanci (MBA) a shekarar 2002. Bello ya zama ma’aikacin kungiyar Akantoci ta kasa ta Najeriya a shekarar 2004.<ref name=":0" /> Gwamna Bello mutum ne mai son wasanni da motsa jiki musamman dambe. == Sana'ar siyasa == [[File:IMG-20230701-WA0024.jpg|thumb|'''Yahaya Bello a gefe''']] An ayyana Bello ne a matsayin wanda ya lashe zaɓen gwamnan Kogi a shekarar 2015 bayan an zabe shi a dandalin jam’iyyar [[All Progressives Congress]] a matsayin wanda zai maye gurbin marigayi [[Abubakar Audu]] wanda tun farko ya ci zabe amma ya mutu kafin a bayyana sakamakon. A ranar 16 ga Nuwamba, 2019, an zaɓi Bello a karo na biyu bayan ya doke Musa Wada na PDP da kuri'u sama da 200,000.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/apcs-yahaya-bello-re-elected-kogi-governor-for-second-term/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-12-30 |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204122016/https://guardian.ng/news/apcs-yahaya-bello-re-elected-kogi-governor-for-second-term/ |url-status=dead }}</ref> Bello shine gwamna mafi karancin shekaru a Najeriya kuma gwamna daya tilo da aka haifa bayan [[yakin basasar Najeriya]].<ref>https://allafrica.com/stories/202005290142.html</ref> Victory Obasi ta sanar a shekarar 2020 cewa za ta bayar da tallafin Bello a zaɓen shugaban kasa a shekarar 2023. A Abuja ranar 2 ga watan Afrilu, shekarar 2022. Bello ya bayyana aniyarsa ta tsayawa takarar shugabancin Najeriya a shekarar 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/521551-2023-gov-bello-declares-for-president-promises-to-make-20-million-nigerians-millionaires.html</ref> Bello ya samu goyon bayan wata kungiyar siyasa da zamantakewa da aka sani da Bello Ambassadors Network wanda Edogbo Anthony ya kafa.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/politics/2023-anambra-youths-rally-support-for-bello/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2023-01-04 |archive-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126201006/https://guardian.ng/politics/2023-anambra-youths-rally-support-for-bello/ |url-status=dead }}</ref> kungiyar tana da ‘yan Najeriya sama da miliyan biyu da suka yi rajista.<ref>https://www.vanguardngr.com/2021/02/five-million-nigerians-to-register-as-bello-ambassadors-network-launches-support-website/</ref> == Manyan nasarori a ofis == Nan take sabon Gwamnan da aka rantsar ya dauki ayyukan tsaftar da Gwamnatin [[Kogi|jihar kog]]<nowiki/>i. Ya nemi daidaita hanyoyin gwamnati da ka'idoji da kuma kwato kadarori na gwamnati da suka bata da/ko sace ciki har da kudade. Ya kuma kaddamar da atisayen na kawar da ma’aikatan gwamnatin [[Kogi|jihar Kogi]] daga ma’aikatan bogi.<ref>https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/05/30/kogi-to-adopt-treasury-single-account/</ref> A lokacin da yahaya Bello ya isa kujerar gwamna, ya gamu da wata jihar Kogi da ba ta da wani tsari. Sama da yara miliyan 1.3 ne aka ruwaito ba sa zuwa makaranta, Matasa marasa aikin yi sun yi ta yawo akan titi, asibitocin da ba na aiki da kananan hukumomi da suka ruguje gaba daya, yayin da tsohon gwamnan da jiga-jigan sa suka ci gajiyar kwadayinsu.<ref>https://www.vanguardngr.com/2021/08/school-feeding-fg-verifies-117604-pupils-in-kogi/</ref> Gwamnatin Yahaya Bello ta yi gaggawar kwace bijimin da kahon ba tare da barin lokaci mai daraja ya bata ba, Ya zurfafa cikin sa-in-sa don kafa kwamitin da zai kwato dukiyoyi da kudaden gwamnati da aka yi asarar da aka sace. Kwamitin da mutane daga sassa daban-daban suka mamaye. Tawagar kwamitin ta samu nasarar ganowa tare da kwato biliyoyin nairori cikin kudaden jihar da Gwamnan ya sanyawa aiki nan take ta hanyar sake saka hannun jari a cikin jihar ta hanyar samar da ababen more rayuwa masu dorewa kamar tituna [na kasa da kasa]. makarantu, masana'antar kula da ruwa, inganta asibitoci da sake gyarawa, noma, samar da wutar lantarki da ruwan sha ga al'ummomin karkara, da sauran muhimman sassa na jihar.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/business-services-/kogi-overhauls-revenue-system-to-begin-tsa/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2023-05-05 |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505061318/https://guardian.ng/business-services-/kogi-overhauls-revenue-system-to-begin-tsa/ |url-status=dead }}</ref> A ranar 21 ga watan Oktoban shekarar 2022 jihar Kogi ta shiga cikin kungiyar masu hako man fetur a Najeriya yayin da ta samu kaso na farko na rarar man fetur daga asusun tarayya. A cewarsa, gwamnatin Yahaya Bello ta samu ci gaba da dama a sassa daban-daban da suka shafi fannin.<ref>https://www.vanguardngr.com/2022/10/kogi-joins-oil-producing-state-gets-derivation-allocation/</ref> A ranar 30 ga watan Disamba, shekarar 2022, shugaban kasa Muhammadu Buhari ya ce ya ji dadin yadda Gwamna Yahaya Bello ya yi a jihar Kogi. Babu wani abu da ya yi musamman a fannin tsaro da aiwatar da ayyuka. Shugaban kasa Muhammadu Buhari ya yaba da asibitin Reference Hospital Okene, Ya sake taya Yahaya Bello murna yana cewa idan mutum yana son ganin komai a nan. zai samu batawar shugaban kasa Muhammad Buhari Commission a fadin jihar kogi ciki har da sabuwar jami'ar kimiyya da fasaha ta Confluence (CUSTECH) dake Osara, Confluence Rice Mills a Ejiba da ayyuka daban-daban.<ref>https://dailytrust.com/we-are-proud-of-yahaya-in-security-project-execution-buhari/#gsc.tab=0{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Gyaran Kiwon Lafiya === Gwamnatin Yahaya Bello a jihar Kogi ta kaddamar da wani gagarumin kamfen na gyarawa tare da inganta harkokin kiwon lafiya a jihar. Gwamnatinsa ta fara ne da kayayyakin kiwon lafiya. A cikin shekaru hudu na farko an gina cibiyoyin kiwon lafiya na farko 400, da aka gyara da kuma cikakken kayan aiki a fadin yankunan karkara karkashin. A cikin wadannan shekarun, Gwamnatin Yahaya Bello ta gyara, ingantattun cibiyoyin kula da lafiya na sakandare da cikakkun kayan aiki kamar manyan asibitocin da ke fadin kananan hukumomi ashirin da daya 21 na jihar kogi tun daga gina sabbin asibitocin da aka gina a asibitin koyarwa na jami’ar Prince Abubakar Audu da ke anyigba tare da gyara cibiyar ci gaba da tantance lafiya da daukar hoto, lokoja. == Manazarta == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Bello, Yahaya}} [[Category:Ƴan siyasan Najeriya]] [[Category:Rayayyun mutane]] b7tagl1w2sh5m9csdtfq041c5j9jz90 Arsenal F.C. 0 10164 838313 836741 2026-05-20T10:57:54Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838313 wikitext text/x-wiki {{Mukala mai kyau}}{{Databox}} '''Kungiyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ta Arsenal''' kungiya ce ta ƙwararrun [[Tsarin gasar ƙwallon ƙafa ta Ingila|Kwallon ƙafa na Ingila]] da ke zaune a Islington, Arewacin London, Ingila. Suna fafatawa a [[Premier League|Gasar Firimiya]], matakin farko na kwallon kafa na Ingila. A cikin ƙwallon ƙafa na cikin gida, Arsenal ta lashe lambobin league 13 (ciki har da lambar yabo guda ɗaya da ba a ci ba), rikodin Kofin FA 14, Kofin League 2, 17 FA Community Shields da kuma Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa. A cikin Kwallon ƙafa na Turai, sun lashe kofin Turai guda ɗaya da kuma kofin Inter-Cities Fairs guda ɗaya. Dangane da kyaututtuka da aka samu, ita ce kulob na uku mafi nasara a kwallon kafa na Ingila.<ref>{{Cite web |title=Arsenal FC – history, facts and records |url=https://www.footballhistory.org/club/arsenal.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925230002/https://footballhistory.org/club/arsenal.html |archive-date=25 September 2023 |access-date=2023-12-16 |website=footballhistory.org}}</ref> Arsenal ita ce kulob din farko daga kudancin Ingila da ta shiga gasar kwallon kafa a shekara ta 1893, a hukumance ta shiga kungiyar farko a shekara ta 1904. Arsenal tana ɗaukar matsayi mafi tsawo a cikin rukunin farko (sama da shekaru 105 da ƙidaya) kuma ta kammala karni na 20 tare da matsayi mafi girma na kowane kulob.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Arsenal ta lashe wasanni na biyu mafi girma a tarihin kwallon kafa na Ingila.<ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> A cikin shekarun 1930, Arsenal ta lashe gasar zakarun League biyar da kofin FA guda biyu, tare da wani kofin FA da wasu kofin biyu da suka zo bayan yakin. A cikin 1970-71, ta lashe gasar League da FA Cup sau biyu. Tsakanin shekara ta 1989 zuwa shekara ta 2005, kulob din ya lashe gasar zakarun Turai biyar da kofin FA guda biyar, ciki har da karin sau biyu. Tsakanin 1998 da 2017, Arsenal ta cancanci [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]] don rikodin kwallon kafa na Ingila na shekaru goma sha tara a jere.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dawson |first=Alan |title=Here's how much money Arsenal has lost after failing to qualify for the Champions League |url=https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417140419/https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |archive-date=17 April 2024 |access-date=2024-04-17 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Acikin shekara ta 1886, ma'aikatan makamai a Royal Arsenal a Woolwich sun kafa kulob din a matsayin Dial Square . A shekara ta 1913, kulob din ya haye birnin zuwa [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury, ya zama makwabta na kusa da [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], don haka ya haifar da wasan derby na Arewacin London. Herbert Chapman ya lashe kulob din azurfa na farko, kuma abin da ya bari ya ba da damar yin amfani da ganima a cikin shekarun 1930. Ya taimaka wajen gabatar da tsarin WM, fitilu, da Lambobin rigar; <ref name="Herbert Chapman Hall of Fame">{{Cite web |title=Herbert Chapman |url=http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418113836/http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |archive-date=18 April 2016 |access-date=20 March 2016 |publisher=National Football Museum}}</ref> ya kuma kara fararen hannayen hannu da ja mai haske ga rigar kulob din. <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711145624/http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=11 July 2020 |access-date=11 July 2020 |website= |publisher=Historical Football Kits}}</ref> Arsène Wenger shine kocin kulob din da ya fi dadewa kuma ya lashe mafi yawan kyaututtuka. Ya lashe kofin FA guda bakwai, kuma tawagarsa ta uku kuma ta karshe da ta lashe lambar yabo ta kafa rikodin Ingila don mafi tsawo a wasanni 49 tsakanin 2003 da 2004, yana karɓar laƙabi The Invincibles . A shekara ta 2006, kulob din ya koma Filin wasa na Emirates da ke kusa. Tare da kudaden shiga na shekara-shekara na £ 616.6m a cikin kakar 2023-24, <ref>{{Cite web |date=2025-09-28 |title=Financial Results |url=https://www.arsenal.com/the-club/corporate-info/arsenal-holdings-financial-results |access-date=2025-09-28 |website=Financial Results |language=en}}</ref> ''Forbes'' ta kiyasta Arsenal ta kai dala biliyan 3.4, yana mai da ita kulob din kwallon kafa na takwas mafi daraja a duniya, <ref>{{Cite web |title=Arsenal on the Forbes Soccer Team Valuations List |url=https://www.forbes.com/teams/arsenal/ |access-date=2025-09-28 |website=Forbes |language=en}}</ref> yayin da kuma kasancewa daya daga cikin kungiyoyin wasanni da aka fi bi a duniya a kan [[Dandalin Sada Zumunta|kafofin sada zumunta]]. Taken kulob din shine ''Victoria Concordia Crescit'', Latin don "Victory Through Harmony". == Tarihi == === 1886-1912: Dial Square zuwa Royal Arsenal === [[Fayil:Arsenal_1888_squad_photo.jpg|thumb|Royal Arsenal tawagar a cikin 1888. Kyaftin din asali David Danskin yana zaune a hannun dama na benci.]] A watan Oktoba na shekara ta 1886, dan kasar Scotland David Danskin da abokan aikin makamai goma sha biyar a Woolwich sun kafa kungiyar kwallon kafa ta Dial Square, mai suna bayan wani bita a tsakiyar Royal Arsenal. Kowane memba ya ba da gudummawa shida, kuma Danskin ya kara shillings uku don taimakawa wajen kafa kulob din.<ref name="dialsquare">{{Cite web |title='Royal Arsenal' formed in Woolwich |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725142641/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |archive-date=25 July 2022 |access-date=2 November 2018 |website=Arsenal F.C.}}</ref> [bayanin 1] Dial Square ta buga wasan farko a ranar 11 ga Disamba 1886 a kan Eastern Wanderers kuma ta ci 6-0. An sake sunan kulob din Royal Arsenal a watan Janairun 1887,<ref name="Royal Arsenal name">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=13 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Royal Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501065626/http://thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-date=1 May 2015 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> kuma gidansa na farko shine Plumstead Common, kodayake sun shafe mafi yawan lokutan su suna wasa a Manor Ground.{{Sfn|Masters|1995}} Kyaututtuka na farko da suka samu sune Kent Senior Cup da London Charity Cup a 1889-90 da London Senior Cup a 1890-91; waɗannan su ne kawai kyaututtuka da Arsenal ta samu a lokacin da suke a Kudu maso Gabashin London.<ref name="FirstCountyCup">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=7 March 2012 |title=121 Years ago today – Royal Arsenal's last trophy " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605041507/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-date=5 June 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref> A shekara ta 1891, Royal Arsenal ya zama kulob din farko na London da ya zama kwararre.<ref name="TurnProfessional">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=9 May 2017 |title=Royal Arsenal FC Turn Professional – The Truth |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923114343/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |archive-date=23 September 2017 |access-date=23 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> An sake sunan Royal Arsenal a karo na biyu bayan ya zama kamfani mai iyaka a cikin 1893. Sun yi rajistar sabon sunansu, Woolwich Arsenal, tare da Kungiyar kwallon kafa lokacin da kulob din ya hau daga baya a wannan shekarar.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=20 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Woolwich Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205024313/http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-date=5 February 2016 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> : 5-21 Woolwich Arsenal ita ce ta farko a kudancin kungiyar kwallon kafa, ta fara ne a rukuni na biyu kuma ta kai rukuni na farko a 1904. Rashin halartar taron, saboda matsalolin kudi tsakanin ma'aikatan makamai da isowar kungiyoyin kwallon kafa da suka fi dacewa a wasu wurare a cikin birni, ya jagoranci kulob din kusa da fatarar kuɗi a shekara ta 1910. <ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Sally |date=December 2007 |title=Woolwich Arsenal 1910 – the arrival of Hall and Norris |url=http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410074122/http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-date=10 April 2016 |access-date=11 July 2016 |website=wrightanddavis.co.uk}}</ref> : 112-149 'Yan kasuwa Henry Norris da William Hall sun shiga cikin kulob din, kuma sun nemi su motsa su zuwa wani wuri.<ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=12 April 2017 |title=Did Henry Norris Really Buy Arsenal? |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422072349/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |archive-date=22 April 2017 |access-date=24 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> === 1912-1925: Bankin Ingila kulob din === A shekara ta 1913, ba da daɗewa ba bayan sake komawa zuwa Sashe na Biyu, kulob din ya koma haye kogi zuwa sabon [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury.<ref name="Kay">{{Cite journal |last=Kay |first=Joyce |year=2008 |title=It Wasn't Just Emily Davison! Sport, Suffrage and Society in Edwardian Britain |url=https://doi.org/10.1080/09523360802212271 |url-status=live |journal=The International Journal of the History of Sport |volume=25 |issue=10 |pages=1343–1346 |doi=10.1080/09523360802212271 |issn=0952-3367 |s2cid=154063364 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917130504/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09523360802212271 |archive-date=17 September 2023 |access-date=27 September 2021 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=Club moves from Woolwich to Highbury |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927195634/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |archive-date=27 September 2021 |access-date=27 September 2021 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A cikin 1919, Kungiyar Kwallon Kafa ta kada kuri'a don inganta Arsenal, maimakon masu adawa da gida [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], a cikin sabon rukunin farko, duk da kammala na biyar a cikin rukunin na biyu na karshe kafin yakin 1914-15. Daga baya a wannan shekarar, Arsenal ta fara sauke "The" a cikin takardun hukuma, a hankali ta sauya sunanta a karo na karshe zuwa Arsenal, kamar yadda aka fi sani a yau.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=30 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Arsenal F.C. |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806204052/http://thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-date=6 August 2015 |access-date=12 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> [[Fayil:Herbert_Chapman_bust_20050922.jpg|right|thumb|Wani tagulla na Herbert Chapman yana tsaye a cikin Filin wasa na Emirates.]] === 1925-1934: Gunners na Herbert Chapman === Yanayin Arsenal da kuma kyautar albashin da aka bayar ya ja hankalin tauraruwar Huddersfield Town Herbert Chapman a shekarar 1925. A cikin shekaru biyar masu zuwa, Chapman ya gina sabon Arsenal na juyin juya hali. Da farko, ya nada sabon mai horar da shi, Tom Whittaker wanda wata rana zai tashi ya zama sanannen manajan Arsenal da kansa.{{Sfn|Whittaker|Peskett|1957}} Tare da taimakon mai kunnawa Charlie Buchan, ya aiwatar da tsarin WM wanda zai zama tushen tushe ga kayan aikinsa.<ref>{{Cite book|last3=Charlie Buchan}}</ref><ref>{{Cite book|last3=Jonathan Wilson (writer)}}</ref> Ya kuma kama matasa masu basira kamar Cliff Bastin da Eddie Hapgood, yayin da yake ba da babbar kudin shiga ta Highbury a kan taurari kamar David Jack da Alex James. === 1934-1947: Shaw, Allison da Yaƙin Duniya na Biyu === Mutuwar Chapman tana nufin aikin ya bar wa abokan aikinsa Joe Shaw da George Allison, tare da dukansu sun tabbatar da kasancewa masu basira da cikakkun masu kula da ƙungiyar Chapman ta Arsenal, suna ganin hat-trick na nasarar league tare da lakabi na 1933-34, 1934-35, da 1937-38, sannan kuma sun ci gaba da lashe Kofin FA na 1936. <ref>{{Cite web |title=Joe Shaw |url=https://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722210145/http://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |archive-date=22 July 2017 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |title=George Allison |url=https://spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128085228/https://www.spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |archive-date=28 November 2022 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref> === 1947-1962: Gunners na Tom Whittaker === Duk da wannan lokacin tashin hankali da rikici, Arsenal ta dawo don lashe gasar a karo na biyu bayan yakin 1947-48. Wannan shine kakar wasa ta farko ta Tom Whittaker a matsayin kocin, kuma yana nufin kulob din ya daidaita da rikodin zakaran Ingila.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref> Whittaker, duk da halin da yake da shi na tawali'u da tawali'unsa, ana kiransa "ƙwaƙwalwa" a bayan sanannen kungiyar Arsenal ta Chapman.<ref>{{Cite web |title=Tom Whittaker |url=https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422190134/https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |archive-date=22 April 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2015 |title=How did Tom Whittaker get Chapman to believe in him, and other anniversaries – The History of Arsenal |url=https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923022652/https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |archive-date=23 September 2024 |access-date=25 November 2023 |language=en-GB}}</ref> Ya tara ƙungiyar Arsenal mai cin nasara kuma mai ƙwarewa sosai duk da ƙarancin albarkatu, tare da salon wuta da faɗaɗa wanda ya haifar da babbar murya a lokacin.<ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> === 1962-1984: Billy Wright, Bertie Mee da Terry Neill === [[Fayil:Alan_Ball_and_Bertie_Mee.png|thumb|Alan Ball (hagu) da Bertie Mee (wanda ya jagoranci Arsenal zuwa sau biyu na farko a 1971), wanda aka zana a 1972]] Arsenal ba za ta lashe League ko FA Cup ba har tsawon shekaru 18. Kungiyar '53 Champions ta tsufa, kuma kulob din ya kasa jawo hankalin masu karfi.<ref>{{Cite web |title=Post-War Arsenal&nbsp;– Overview |url=http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302080424/http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |archive-date=2 March 2009 |access-date=27 November 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Kodayake Arsenal sun kasance masu gasa a cikin waɗannan shekarun, dukiyarsu ta ragu; kulob din ya shafe mafi yawan shekarun 1950 da 1960 a tsakiyar tebur.{{Sfn|Sowman|Wilson|2016}} Ko da tsohon kyaftin din Ingila Billy Wright bai iya kawo kulob din wani nasara ba a matsayin kocin, a cikin wani lokaci tsakanin 1962 da 1966. === 1984-1996: Arsenal na George Graham === [[Fayil:Tony_Adams_Statue.jpg|left|thumb|Hoton [[Tony Adams]] a waje da Filin wasa na Emirates]] Ɗaya daga cikin masu cin nasara sau biyu na Mee, George Graham, ya dawo a matsayin kocin a 1986, tare da Arsenal ta lashe kofin League na farko a 1987, kakar farko ta Graham a matsayin mai kula. Sabbin sa hannu Nigel Winterburn, Lee Dixon da Steve Bould sun shiga kulob din a shekarar 1988 don kammala "mashahurin Back Four", karkashin jagorancin dan wasan gida [[Tony Adams]]. [bayanin 3] Ka'idar Graham na ba da fifiko ga ƙwarewar tsaro da alama ta yi karo da al'adun gargajiya na kulob din a kusa da kwallon kafa, kuma mutane da yawa suna da shakku ko zai yi aiki tare da matasa a kulob din din a wannan lokacin; duk da haka, hanyoyinsa da sauri sun sami addini bayan nasarorin farko.<ref>{{Cite web |date=10 May 2017 |title=Graham's Glory Years |url=https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611174653/https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |archive-date=11 June 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Graham's Glory Years}}</ref> === 1996-2018: Shekaru na Arsene Wenger === [[Fayil:GoldInvinciblesTrophy.jpg|alt=|thumb|Bayan kammala kakar Premier League guda daya da ba a ci nasara ba, an ba da kyautar zinare ta musamman ga Arsenal.]] Kungiyar ta canza a lokacin mulkin kocin Faransa Arsène Wenger, wanda aka nada a watan Oktoba 1996. Harin kwallon kafa, sake fasalin abinci da ayyukan motsa jiki, da kuma ƙwararrun 'yan kallo [bayanin 5] sun bayyana mulkinsa. Tattara manyan 'yan wasa daga [[Faransa|ƙasarsu]] Wenger, kamar [[Patrick Vieira]] da [[Thierry Henry]], Arsenal ta lashe gasar League da Kofin sau biyu a 1997-98 da na uku a 2001-02. Bugu da kari, kulob din ya kai wasan karshe na gasar cin kofin UEFA ta 1999-2000, sun ci nasara a wasan karshe na Kofin FA na 2003 da 2005, kuma sun lashe gasar Firimiya a 2003-04 ba tare da rasa wasa daya ba, nasarar da ta ba kungiyar sunan laƙabi "The Invincibles". Wannan nasarar ta zo ne a cikin wasanni 49 da ba a ci nasara ba daga 7 ga Mayu 2003 zuwa 24 ga Oktoba 2004, rikodin ƙasa. === 2018-yanzu: Juyin halitta na bayan Wenger === Bayan gudanar da gyare-gyare a cikin tsarin aiki na kulob din don ya dace da tashiwar Wenger, an kira Mutanen Espanya [[Unai Emery]] a matsayin sabon kocin kulob din a ranar 23 ga Mayu 2018. Ya zama 'kocin kocin' na farko da kuma kocin na biyu daga wajen Ingila.<ref>{{Cite web |title=Unai Emery announced as new Arsenal head coach |url=http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041448/http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |archive-date=26 May 2018 |access-date=25 May 2018 |website=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2023 |title=Welcome Unai |url=https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523102932/https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |archive-date=23 May 2018 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A kakar wasa ta farko ta Emery, Arsenal ta kammala ta biyar a gasar Firimiya kuma a matsayin ta biyu a gasar Europa League.<ref>{{Cite web |title=Premier League Tables 2018/19 |url=https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217125722/https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |archive-date=17 February 2020 |access-date=14 September 2019 |website=Premier League}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2019 |title=Chelsea win the 2019 UEFA Europa League |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0251-0e9ce2d466b4-6403225af104-1000--chelsea-win-the-2019-uefa-europa-league/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215024306/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2604835.html |archive-date=15 December 2019 |access-date=14 September 2019 |website=[[UEFA]]}}</ref> A ranar 29 ga Nuwamba 2019, an sallami Emery a matsayin kocin kuma tsohon dan wasa da mataimakin kocin tawagar farko [[Freddie Ljungberg]] an nada shi a matsayin koci na wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=29 November 2019 |title=Arsenal sack Emery after worst run in 27 years |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129155717/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |archive-date=29 November 2019 |access-date=29 November 2019 |website=ESPN}}</ref> A ranar 20 ga watan Disamba na shekara ta 2019, Arsenal ta nada tsohon kyaftin din kulob din [[Mikel Arteta]] a matsayin sabon kocin. Arsenal ta gama kakar 2019-20 a matsayi na takwas, mafi ƙasƙanci tun daga 1994-95, amma ya doke Chelsea 2-1-1 don samun nasarar cin Kofin FA na 14 . Bayan kakar, an canza taken Arteta daga kocin zuwa manajan.<ref>{{Cite web |date=10 September 2020 |title=Arsenal change Arteta role as part of restructure |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114085210/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |archive-date=14 January 2021 |access-date=3 January 2021 |website=ESPN.com}}</ref> A ranar 18 ga Afrilu 2021, an sanar da Arsenal a matsayin kulob din da ya kafa gasar Turai mai suna The Super League; sun janye daga gasar kwana biyu bayan haka a cikin kuskuren duniya. <ref>{{Cite web |title=The Super League |url=https://thesuperleague.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418235123/https://www.thesuperleague.com/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 April 2021 |website=thesuperleague.com}}</ref> Arsenal ta gama kakar 2020-21 a matsayi na takwas kuma, ba ta cancanci gasar Turai ba a karo na farko cikin shekaru 26.<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Arsenal fails to qualify for Europe for 1st time in 25 years |url=https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209191234/https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=9 December 2021 |website=The Indian Express}}</ref> A kakar bayan (2021-22), Arteta ta tara ƙaramin rukuni a gasar Firimiya tare da matsakaicin shekaru 24 da kwanaki 308 - fiye da shekara guda ƙarami fiye da tawagar ta gaba.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024-09-15 |title=Our 2021/22 season in numbers |url=https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026143444/https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |archive-date=26 October 2022 |access-date=2024-09-08 |website=Our 2021/22 season in numbers |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Smith |first=Adam |date=24 May 2022 |title=Premier League: Top trends revealed for the 2021/22 season |url=https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128184759/https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |archive-date=28 November 2022 |access-date=9 September 2024 |website=Sky Sports}}</ref> Sun gama a matsayi na biyar a gasar Firimiya a wannan shekarar, kuma sun cancanci gasar UEFA === Masu samar da kayan aiki da masu tallafawa rigar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Kayan Arsenal <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527155718/http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=27 May 2019 |access-date=27 January 2022 |publisher=Historical Football Kits}}</ref> !Lokacin !Mai ƙera kayan aiki !Mai tallafawa Shirt (kashin kai) !Mai tallafawa Shirt (wandan hannu) |- |1886–1930 |Ba a san shi ba | rowspan="3" |Babu | rowspan="10" |Babu |- |1930–1970 |Bukta |- |1971–1981 | rowspan="2" |Umbro |- |1981–1986 | rowspan="3" |JVC |- |1986–1994 |[[Adidas]] |- |1994–1999 | rowspan="4" |Nike |- |1999–2002 |Dreamcast Sega<br /> |- |2002–2006 |O2 |- |2006–2014 | rowspan="5" |[[Emirates]]<ref>{{Cite web |title=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714222642/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |archive-date=14 July 2021 |access-date=24 February 2019 |website=www.emirates.com}}</ref> |- |2014–2018 | rowspan="2" |Puma |- |2018–2019 | rowspan="2 " |Ziyarar Rwanda<ref>{{Cite web |title=Arsenal partner with 'Visit Rwanda' |url=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802014646/https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |archive-date=2 August 2021 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2019–2026 | rowspan="3" |[[Adidas]]<ref>{{Cite web |title=Adidas and Arsenal launch new home kit |url=https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701174645/https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |archive-date=1 July 2019 |access-date=1 July 2019 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2026– |Deel, Inc. |- |} == Filin wasa == [[Fayil:Manor_Ground,_Woolwich_Arsenal_vs._Everton.jpg|right|thumb|Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. [[Everton FC|Everton]]]] Kafin ya shiga Kungiyar Kwallon Kafa, Arsenal ta taka leda a takaice a Plumstead Common, sannan a Manor Ground a Plumste, sannan ya shafe shekaru uku tsakanin 1890 da 1893 a kusa da Invicta Ground. Bayan shiga Kungiyar Kwallon Kafa a shekara ta 1893, kulob din ya koma Manor Ground kuma ya shigar da dakuna da terrace, yana inganta shi daga filin wasa kawai. Arsenal ta ci gaba da buga wasanninsu na gida a can na shekaru ashirin masu zuwa (tare da banbanci biyu a kakar 1894-95), har zuwa lokacin da suka koma arewacin London a 1913. <ref>{{Cite book|last3=Simon Inglis}}</ref> An fi sani da Highbury, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] shine gidan kulob din daga Satumba 1913 har zuwa Mayu 2006. Mashahurin masanin ƙwallon ƙafa Archibald Leitch ne ya tsara filin wasan na asali, kuma yana da ƙirar da ta saba da yawancin filin ƙwallon ƙwallon kafa a Burtaniya a lokacin, tare da ɗaki ɗaya da aka rufe da bankunan iska guda uku.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}</ref> An ba da cikakken filin wasan babban gyare-gyare a cikin shekarun 1930: an gina sabon Art Deco West da East, an buɗe shi a cikin 1932 da 1936 bi da bi, kuma an kara rufin zuwa filin Arewacin Bank, wanda aka jefa bam a lokacin yakin duniya na biyu kuma ba a dawo da shi ba har zuwa 1954. <ref name="conservation_plan" /> Highbury na iya ɗaukar masu kallo sama da 60,000 a mafi girma, kuma yana da damar 57,000 har zuwa farkon shekarun 1990. Rahoton Taylor da ka'idojin Premier League sun tilasta wa Arsenal ta canza Highbury zuwa filin wasa mai cike da kujeru a lokacin kakar 1993-94, don haka rage damar zuwa masu kallo 38,419 da ke zaune.<ref>{{Cite web |title=Highbury |url=http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111223345/http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |archive-date=11 January 2008 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Dole ne a kara rage wannan damar a lokacin wasannin [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai]] don karɓar ƙarin allon talla, don haka don lokutan biyu, daga 1998 zuwa 2000, Arsenal ta buga wasannin gida na gasar zakaruna a Wembley, wanda zai iya ɗaukar masu kallo sama da 70,000. [[Fayil:Arsenal_Stadium_interior_North_Bank.jpg|alt=A grandstand at a sports stadium. The seats are predominantly red.|right|thumb|Gidan Arewacin Bank, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]], Highbury]] An ƙuntata fadada Highbury saboda an sanya Gabashin Gabas a matsayin ginin da aka jera na Grade II kuma sauran uku suna kusa da kadarorin zama.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf "A Conservation Plan for Highbury Stadium, London"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> Wadannan iyakoki sun hana kulob din kara yawan kudaden shiga a cikin shekarun 1990 da shekaru goma na farko na karni na 21, suna sanya su cikin haɗarin barin su a baya a cikin bunkasar kwallon kafa na wannan lokacin. Bayan la'akari da zaɓuɓɓuka daban-daban, a cikin 2000 Arsenal ta ba da shawarar gina sabon filin wasa mai iyawa 60,361 a Ashburton Grove, tun lokacin da ake Filin wasa na Emirates, kimanin mita 500 kudu maso yammacin Highbury. Da farko an jinkirta aikin ne saboda jan tef da hauhawar farashi, kuma an kammala ginin a watan Yulin 2006, a lokacin da za a fara kakar 2006-07. An sanya sunan filin wasan ne bayan masu tallafawa, kamfanin jirgin sama na Emirates, wanda kulob din ya sanya hannu kan yarjejeniyar tallafawa mafi girma a tarihin Kwallon ƙafa na Ingila, wanda ya kai kimanin fam miliyan 100. Wasu magoya baya sun kira filin Ashburton Grove, ko Grove, saboda ba su yarda da tallafin kamfanoni na sunayen filin wasa ba.<ref>{{Cite web |last=Dawes |first=Brian |year=2006 |title=The 'E' Word |url=http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008060533/http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |archive-date=8 October 2006 |access-date=11 August 2008 |website=Arsenal World |publisher=Footymad}}</ref> Za a san filin wasan a hukumance da filin wasa na Emirates har zuwa akalla 2028, kuma kamfanin jirgin sama zai zama mai tallafawa kulob din har zuwa akasin haka 2024. Tun daga farkon kakar 2010-11 zuwa gaba, an san wuraren wasan a matsayin Bankin Arewa, Gabashin Gabas, Yammacin Yamma da ƙarshen Agogo. Matsayin Hadaddiyar Daular Larabawa yanzu yana tsaye a 60,704.<ref name="cap2021">{{Cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |page=4}}</ref>&nbsp;{{Wide image|Emirates Stadium - East stand Club Level.jpg|1367px|A [[panorama]] of the [[Emirates Stadium]] before a match}} == 'Yan wasa == === Kungiyar farko === {{Updated|24 January 2026}}<ref>{{cite web |url=https://www.arsenal.com/men/players |title=Squad: Men |publisher=Arsenal F.C. |access-date=1 September 2025}}{{cbignore}}</ref>  == Kididdiga da rikodin == [[Fayil:Thierry_Henry_applauding_2012.jpg|thumb|[[Thierry Henry]] shine mai zira kwallaye na Arsenal, tare da kwallaye 228 a duk gasa.]] Arsenal ta ƙwallon ƙafa 13 League Championship ita ce na uku mafi girma a ƙwallon ƙwallon Ingila, bayan Liverpool (20) da Manchester United (20), <ref name=":8">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=28 August 2009 |title=England&nbsp;– List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730154323/https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |archive-date=30 July 2022 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> kuma su ne kulob na farko da ya kai na bakwai da na takwas League Championship. Ya zuwa watan Yunin 2020, suna ɗaya daga cikin ƙungiyoyi bakwai, sauran su ne Manchester United, Blackburn Rovers, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Manchester City, Leicester City da Liverpool, waɗanda suka lashe gasar Firimiya tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 1992. <ref name=":8" /> Suna riƙe da mafi yawan kyaututtuka na FA Cup, tare da 14.<ref name=":7">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=12 June 2009 |title=England FA Challenge Cup Finals |url=https://www.rsssf.org/tablese/engcuphist.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113115049/http://rsssf.com/tablese/engcuphist.html |archive-date=13 January 2010 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Kungiyar tana ɗaya daga cikin kungiyoyi shida kawai da suka lashe kofin FA Sau biyu a jere, a 2002 da 2003, da 2014 da 2015.<ref name=":7" /> Arsenal ta samu nasarar League da FA Cup "Doubles" sau uku (a 1971, 1998 da 2002), wani abin da Manchester United ta samu a baya (a 1994, 1996 da 1999). <ref name="FCHD">{{Cite web |title=Arsenal |url=https://www.fchd.info/ARSENAL.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091106003337/http://fchd.info/ARSENAL.HTM |archive-date=6 November 2009 |access-date=23 October 2009 |website=Football Club History Database |publisher=Richard Rundle}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stokkermans |first=Karel |date=24 September 2009 |title=Doing the Double: Countrywise Records |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/doublerec.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126184235/http://www.rsssf.com/miscellaneous/doublerec.html |archive-date=26 November 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Sun kasance rukuni na farko a cikin ƙwallon ƙafa na Ingila don kammala FA Cup da League Cup sau biyu, a 1993. Arsenal kuma ita ce kulob din farko na London da ta kai wasan karshe na gasar zakarun Turai ta UEFA, a shekara ta 2006, inda ta sha kashi 2-1 a [[FC Barcelona|Barcelona]].<ref>{{Cite web |title=Arsenal Football Club |url=http://www.premierleague.com/page/arsenal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913103452/http://www.premierleague.com/page/arsenal |archive-date=13 September 2008 |access-date=11 August 2008 |publisher=Premier League}}</ref> Arsenal tana da daya daga cikin mafi kyawun rikodin jirgin sama a tarihi, bayan sun gama ƙasa da goma sha huɗu sau bakwai kawai. Sun lashe wasanni na biyu mafi girma a gasar kwallon kafa ta Ingila, kuma sun tara maki na biyu mafi yawa, <ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPietarinen2017">Pietarinen, Heikki (24 August 2017). </cite></ref> ko an lissafa su da maki biyu a kowace nasara <ref name="All Time Table">{{Cite web |title=English Premier League : Full All Time Table |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320225558/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |archive-date=20 March 2017 |access-date=21 January 2016 |website=statto.com}}</ref> ko kuma da darajar maki na zamani. Sun kasance a cikin saman jirgin sama na mafi yawan lokutan jere (98 kamar yadda 2023-24). <ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref><ref name="All-time Arsenal">{{Cite web |last=James |first=Josh |date=18 June 2013 |title=All-time Arsenal |url=https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622042610/https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Seasons Spent in the Top Flight of English Football by Clubs from 1888–89 to 2023–24 |url=https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209052735/https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=23 September 2023 |website=My Football Facts}}</ref> Har ila yau, Arsenal tana da matsayi mafi girma a cikin karni na 20, tare da matsakaicin matsayi na 8.5. Arsenal tana riƙe da rikodin mafi tsawo na wasannin League da ba a ci ba (49 tsakanin Mayu 2003 da Oktoba 2004). Wannan ya hada da dukkan wasannin 38 na nasarar da suka samu a kakar 2003-04, lokacin da Arsenal ta zama kulob na biyu da ta kammala yakin neman zabe ba tare da an ci nasara ba, bayan Preston North End (wanda ya buga wasanni 22 kawai) a 1888-89.<ref name="49 Unbeaten">{{Cite web |date=1 June 2017 |title=49 Unbeaten |url=https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112010642/https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |archive-date=12 November 2020 |access-date=14 April 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Har ila yau, suna riƙe da rikodin mafi tsawo a saman jirgin sama.<ref name="EPL Records">{{Cite web |title=Records |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107021729/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |archive-date=7 November 2011 |access-date=22 March 2016 |website=statto.com}}</ref> Arsenal ta kafa rikodin gasar zakarun Turai a lokacin kakar 2005-06 ta hanyar buga wasanni goma ba tare da ba da kwallo ba, ta doke mafi kyawun bakwai da AC Milan ta kafa. Sun tafi jimlar rikodin minti 995 ba tare da barin abokin hamayyar ya ci kwallo ba; tseren ya ƙare a wasan karshe, lokacin da [[Samuel Eto'o]] ya zira kwallaye 76 na Barcelona.&nbsp; David O'Leary yana da rikodin bayyanar Arsenal, bayan ya buga wasanni 722 na farko tsakanin 1975 da 1993. Rabin tsakiya kuma tsohon kyaftin din [[Tony Adams]] ya zo na biyu, bayan ya buga sau 669. David Seaman ne ke riƙe da rikodin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]], tare da bayyanar 564. <ref name="clubrecords">{{Cite web |title=Club Records |url=http://www.arsenal.com/history/club-records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905054109/http://www.arsenal.com/history/club-records |archive-date=5 September 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> [[Thierry Henry]] shine babban mai zira kwallaye a kulob din tare da kwallaye 228 a duk gasa tsakanin 1999 da 2012; ya wuce jimlar Ian Wright na 185 a watan Oktoba 2005. Rubuce-rubucen Wright sun tsaya tun watan Satumbar 1997, lokacin da ya wuce jimlar kwallaye 178 da mai tsaron gida Cliff Bastin ya kafa a shekarar 1939.<ref>{{Cite web |last=Ward |first=Rupert |title=Arsenal vs Bolton. 13/0<!-- no format change -->9/97 |url=http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008220109/http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |archive-date=8 October 2015 |access-date=11 August 2008 |publisher=Arseweb}}</ref> Henry kuma yana da rikodin kulob din don burin da aka zira a League, tare da 175, rikodin da Bastin ya rike har zuwa Fabrairu 2006. <ref name="henry" /> Declan Rice yana riƙe da farashin sa hannu na Arsenal bayan an kammala yarjejeniya da [[West Ham United FC|West Ham United]] a watan Yulin 2023, don £ 100 miliyan na farko. Wannan ya wuce tsohon rikodin na fam miliyan 72 ga [[Nicolas Pépé|Nicolas Pepe]].<ref>{{Cite web |date=17 July 2023 |title=Declan Rice: Arsenal sign England midfielder from West Ham in club-record £105m deal |url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12913870/declan-rice-arsenal-sign-england-midfielder-from-west-ham-in-club-record-lb105m-deal |publisher=Sky Sports}}</ref> == Daraja == Arsenal ta lashe kyautar azurfa ta farko a matsayin Royal Arsenal a shekara ta 1890. Kofin Kent Junior, wanda Royal Arsenal ta lashe, shine Kofin FA na kulob din, yayin da kofin farko ya zo makonni uku bayan haka lokacin da suka lashe kofin Kent Senior . <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=18 September 2015 |publisher=The History of Arsenal (AISA Arsenal History Society)}}</ref><ref name="aftlu">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |title=Arsenal first team line ups |url=http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160715102949/http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |archive-date=15 July 2016 |access-date=15 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> Babban girmamawa na farko na kasa ya zo ne a 1930, lokacin da suka lashe Kofin FA.<ref>{{Cite web |date=8 August 2007 |title=GGM 36: Arsenal win their first major trophy |url=http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923185120/http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |archive-date=23 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Kungiyar ta ci gaba da samun nasara a cikin shekarun 1930, inda ta lashe kofin FA da kuma gasar kwallon kafa ta farko guda biyar. <ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 "125 years of Arsenal history – 1931–1935"]. </cite></ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1936–1940 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930230223/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Arsenal ta lashe gasar zakarun farko da kofin sau biyu a kakar 1970-71 kuma sau biyu ta sake maimaita wannan, a 1997-98 da 2001-02, tare da lashe kofin sau uku na FA Cup da League Cup a 1992-93. Shekarar 2003-04 ita ce kawai kakar wasanni 38 da ba a ci nasara ba a tarihin kwallon kafa na Ingila. An ba da izinin zinare na musamman na gasar Firimiya kuma an gabatar da shi ga kulob din a kakar wasa mai zuwa. {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Kyautar Arsenal FC ! style="width: 1%;" |Irin wannan ! style="width: 5%;" |Gasar ! style="width: 1%;" |Takardun sarauta ! style="width: 21%;" |Lokaci |- | rowspan="5" scope="rowgroup" |'''A cikin gida''' ! scope="row" |Sashe na Farko / Premier League{{Efn|Upon its formation in 1992, the [[Premier League]] became the top tier of [[Football in England|English football]]; the [[English Football League|Football League]] [[Football League First Division|First]] and [[Football League Second Division|Second Divisions]] then became the second and third tiers, respectively. From 2004, the First Division became the [[EFL Championship|Championship]] and the Second Division became [[EFL League One|League One]].}} |13 | align="left" |1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1937–38, 1947–48, 1952–53, 1970–71, 1988–89, 1990–91, 1997–98, 2001–02, 2003–04 |- ! scope="row" |Kofin FA | style="background-color:gold" |'''14''' | align="left" |1929–30, 1935–36, 1949–50, 1970–71, 1978–79, 1992–93, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17, 2019–20 |- ! scope="row" |Kofin EFL{{Efn|Until 2016, the unsponsored name of the EFL Cup was the Football League Cup.}} |2 | align="left" |1986–87, 1992–93 |- ! scope="row" |Garkuwar Jama'a ta FA{{Efn|Until 2002, the FA Community Shield was known as the FA Charity Shield.}} |17 | align="left" |1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017, 2020, 2023 |- ! scope="row" |Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa | style="background-color:gold" |'''1''' | align="left" |1988 |- | rowspan="2" scope="rowgroup" |'''Yankin nahiyar''' ! scope="row" |Kofin Masu Gasar Cin Kofin UEFA |1 | align="left" |1993–94 |- ! scope="row" |Kofin Kasuwanci na Kasuwanci |1 | align="left" |1969–70 |} == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] <references /> gyv13fa4pf7xqs68rm6jo9dd87cy7a8 838316 838313 2026-05-20T11:00:33Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838316 wikitext text/x-wiki {{Mukala mai kyau}}{{Databox}} '''Kungiyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ta Arsenal''' kungiya ce ta ƙwararrun [[Tsarin gasar ƙwallon ƙafa ta Ingila|Kwallon ƙafa na Ingila]] da ke zaune a Islington, Arewacin London, Ingila. Suna fafatawa a [[Premier League|Gasar Firimiya]], matakin farko na kwallon kafa na Ingila. A cikin ƙwallon ƙafa na cikin gida, Arsenal ta lashe lambobin league 13 (ciki har da lambar yabo guda ɗaya da ba a ci ba), rikodin Kofin FA 14, Kofin League 2, 17 FA Community Shields da kuma Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa. A cikin Kwallon ƙafa na Turai, sun lashe kofin Turai guda ɗaya da kuma kofin Inter-Cities Fairs guda ɗaya. Dangane da kyaututtuka da aka samu, ita ce kulob na uku mafi nasara a kwallon kafa na Ingila.<ref>{{Cite web |title=Arsenal FC – history, facts and records |url=https://www.footballhistory.org/club/arsenal.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925230002/https://footballhistory.org/club/arsenal.html |archive-date=25 September 2023 |access-date=2023-12-16 |website=footballhistory.org}}</ref> Arsenal ita ce kulob din farko daga kudancin Ingila da ta shiga gasar kwallon kafa a shekara ta 1893, a hukumance ta shiga kungiyar farko acikin shekara ta 1904. Arsenal tana ɗaukar matsayi mafi tsawo a cikin rukunin farko (sama da shekaru 105 da ƙidaya) kuma ta kammala karni na 20 tare da matsayi mafi girma na kowane kulob.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Arsenal ta lashe wasanni na biyu mafi girma a tarihin kwallon kafa na Ingila.<ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> A cikin shekarun 1930, Arsenal ta lashe gasar zakarun League biyar da kofin FA guda biyu, tare da wani kofin FA da wasu kofin biyu da suka zo bayan yakin. A cikin 1970-71, ta lashe gasar League da FA Cup sau biyu. Tsakanin shekara ta 1989 zuwa shekara ta 2005, kulob din ya lashe gasar zakarun Turai biyar da kofin FA guda biyar, ciki har da karin sau biyu. Tsakanin 1998 da 2017, Arsenal ta cancanci [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]] don rikodin kwallon kafa na Ingila na shekaru goma sha tara a jere.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dawson |first=Alan |title=Here's how much money Arsenal has lost after failing to qualify for the Champions League |url=https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417140419/https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |archive-date=17 April 2024 |access-date=2024-04-17 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Acikin shekara ta 1886, ma'aikatan makamai a Royal Arsenal a Woolwich sun kafa kulob din a matsayin Dial Square . A shekara ta 1913, kulob din ya haye birnin zuwa [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury, ya zama makwabta na kusa da [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], don haka ya haifar da wasan derby na Arewacin London. Herbert Chapman ya lashe kulob din azurfa na farko, kuma abin da ya bari ya ba da damar yin amfani da ganima a cikin shekarun 1930. Ya taimaka wajen gabatar da tsarin WM, fitilu, da Lambobin rigar; <ref name="Herbert Chapman Hall of Fame">{{Cite web |title=Herbert Chapman |url=http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418113836/http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |archive-date=18 April 2016 |access-date=20 March 2016 |publisher=National Football Museum}}</ref> ya kuma kara fararen hannayen hannu da ja mai haske ga rigar kulob din. <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711145624/http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=11 July 2020 |access-date=11 July 2020 |website= |publisher=Historical Football Kits}}</ref> Arsène Wenger shine kocin kulob din da ya fi dadewa kuma ya lashe mafi yawan kyaututtuka. Ya lashe kofin FA guda bakwai, kuma tawagarsa ta uku kuma ta karshe da ta lashe lambar yabo ta kafa rikodin Ingila don mafi tsawo a wasanni 49 tsakanin 2003 da 2004, yana karɓar laƙabi The Invincibles . A shekara ta 2006, kulob din ya koma Filin wasa na Emirates da ke kusa. Tare da kudaden shiga na shekara-shekara na £ 616.6m a cikin kakar 2023-24, <ref>{{Cite web |date=2025-09-28 |title=Financial Results |url=https://www.arsenal.com/the-club/corporate-info/arsenal-holdings-financial-results |access-date=2025-09-28 |website=Financial Results |language=en}}</ref> ''Forbes'' ta kiyasta Arsenal ta kai dala biliyan 3.4, yana mai da ita kulob din kwallon kafa na takwas mafi daraja a duniya, <ref>{{Cite web |title=Arsenal on the Forbes Soccer Team Valuations List |url=https://www.forbes.com/teams/arsenal/ |access-date=2025-09-28 |website=Forbes |language=en}}</ref> yayin da kuma kasancewa daya daga cikin kungiyoyin wasanni da aka fi bi a duniya a kan [[Dandalin Sada Zumunta|kafofin sada zumunta]]. Taken kulob din shine ''Victoria Concordia Crescit'', Latin don "Victory Through Harmony". == Tarihi == === 1886-1912: Dial Square zuwa Royal Arsenal === [[Fayil:Arsenal_1888_squad_photo.jpg|thumb|Royal Arsenal tawagar a cikin 1888. Kyaftin din asali David Danskin yana zaune a hannun dama na benci.]] A watan Oktoba na shekara ta 1886, dan kasar Scotland David Danskin da abokan aikin makamai goma sha biyar a Woolwich sun kafa kungiyar kwallon kafa ta Dial Square, mai suna bayan wani bita a tsakiyar Royal Arsenal. Kowane memba ya ba da gudummawa shida, kuma Danskin ya kara shillings uku don taimakawa wajen kafa kulob din.<ref name="dialsquare">{{Cite web |title='Royal Arsenal' formed in Woolwich |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725142641/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |archive-date=25 July 2022 |access-date=2 November 2018 |website=Arsenal F.C.}}</ref> [bayanin 1] Dial Square ta buga wasan farko a ranar 11 ga Disamba 1886 a kan Eastern Wanderers kuma ta ci 6-0. An sake sunan kulob din Royal Arsenal a watan Janairun 1887,<ref name="Royal Arsenal name">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=13 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Royal Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501065626/http://thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-date=1 May 2015 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> kuma gidansa na farko shine Plumstead Common, kodayake sun shafe mafi yawan lokutan su suna wasa a Manor Ground.{{Sfn|Masters|1995}} Kyaututtuka na farko da suka samu sune Kent Senior Cup da London Charity Cup a 1889-90 da London Senior Cup a 1890-91; waɗannan su ne kawai kyaututtuka da Arsenal ta samu a lokacin da suke a Kudu maso Gabashin London.<ref name="FirstCountyCup">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=7 March 2012 |title=121 Years ago today – Royal Arsenal's last trophy " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605041507/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-date=5 June 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref> A shekara ta 1891, Royal Arsenal ya zama kulob din farko na London da ya zama kwararre.<ref name="TurnProfessional">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=9 May 2017 |title=Royal Arsenal FC Turn Professional – The Truth |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923114343/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |archive-date=23 September 2017 |access-date=23 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> An sake sunan Royal Arsenal a karo na biyu bayan ya zama kamfani mai iyaka a cikin 1893. Sun yi rajistar sabon sunansu, Woolwich Arsenal, tare da Kungiyar kwallon kafa lokacin da kulob din ya hau daga baya a wannan shekarar.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=20 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Woolwich Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205024313/http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-date=5 February 2016 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> : 5-21 Woolwich Arsenal ita ce ta farko a kudancin kungiyar kwallon kafa, ta fara ne a rukuni na biyu kuma ta kai rukuni na farko a 1904. Rashin halartar taron, saboda matsalolin kudi tsakanin ma'aikatan makamai da isowar kungiyoyin kwallon kafa da suka fi dacewa a wasu wurare a cikin birni, ya jagoranci kulob din kusa da fatarar kuɗi a shekara ta 1910. <ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Sally |date=December 2007 |title=Woolwich Arsenal 1910 – the arrival of Hall and Norris |url=http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410074122/http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-date=10 April 2016 |access-date=11 July 2016 |website=wrightanddavis.co.uk}}</ref> : 112-149 'Yan kasuwa Henry Norris da William Hall sun shiga cikin kulob din, kuma sun nemi su motsa su zuwa wani wuri.<ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=12 April 2017 |title=Did Henry Norris Really Buy Arsenal? |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422072349/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |archive-date=22 April 2017 |access-date=24 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> === 1912-1925: Bankin Ingila kulob din === A shekara ta 1913, ba da daɗewa ba bayan sake komawa zuwa Sashe na Biyu, kulob din ya koma haye kogi zuwa sabon [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury.<ref name="Kay">{{Cite journal |last=Kay |first=Joyce |year=2008 |title=It Wasn't Just Emily Davison! Sport, Suffrage and Society in Edwardian Britain |url=https://doi.org/10.1080/09523360802212271 |url-status=live |journal=The International Journal of the History of Sport |volume=25 |issue=10 |pages=1343–1346 |doi=10.1080/09523360802212271 |issn=0952-3367 |s2cid=154063364 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917130504/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09523360802212271 |archive-date=17 September 2023 |access-date=27 September 2021 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=Club moves from Woolwich to Highbury |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927195634/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |archive-date=27 September 2021 |access-date=27 September 2021 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A cikin 1919, Kungiyar Kwallon Kafa ta kada kuri'a don inganta Arsenal, maimakon masu adawa da gida [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], a cikin sabon rukunin farko, duk da kammala na biyar a cikin rukunin na biyu na karshe kafin yakin 1914-15. Daga baya a wannan shekarar, Arsenal ta fara sauke "The" a cikin takardun hukuma, a hankali ta sauya sunanta a karo na karshe zuwa Arsenal, kamar yadda aka fi sani a yau.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=30 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Arsenal F.C. |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806204052/http://thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-date=6 August 2015 |access-date=12 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> [[Fayil:Herbert_Chapman_bust_20050922.jpg|right|thumb|Wani tagulla na Herbert Chapman yana tsaye a cikin Filin wasa na Emirates.]] === 1925-1934: Gunners na Herbert Chapman === Yanayin Arsenal da kuma kyautar albashin da aka bayar ya ja hankalin tauraruwar Huddersfield Town Herbert Chapman a shekarar 1925. A cikin shekaru biyar masu zuwa, Chapman ya gina sabon Arsenal na juyin juya hali. Da farko, ya nada sabon mai horar da shi, Tom Whittaker wanda wata rana zai tashi ya zama sanannen manajan Arsenal da kansa.{{Sfn|Whittaker|Peskett|1957}} Tare da taimakon mai kunnawa Charlie Buchan, ya aiwatar da tsarin WM wanda zai zama tushen tushe ga kayan aikinsa.<ref>{{Cite book|last3=Charlie Buchan}}</ref><ref>{{Cite book|last3=Jonathan Wilson (writer)}}</ref> Ya kuma kama matasa masu basira kamar Cliff Bastin da Eddie Hapgood, yayin da yake ba da babbar kudin shiga ta Highbury a kan taurari kamar David Jack da Alex James. === 1934-1947: Shaw, Allison da Yaƙin Duniya na Biyu === Mutuwar Chapman tana nufin aikin ya bar wa abokan aikinsa Joe Shaw da George Allison, tare da dukansu sun tabbatar da kasancewa masu basira da cikakkun masu kula da ƙungiyar Chapman ta Arsenal, suna ganin hat-trick na nasarar league tare da lakabi na 1933-34, 1934-35, da 1937-38, sannan kuma sun ci gaba da lashe Kofin FA na 1936. <ref>{{Cite web |title=Joe Shaw |url=https://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722210145/http://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |archive-date=22 July 2017 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |title=George Allison |url=https://spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128085228/https://www.spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |archive-date=28 November 2022 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref> === 1947-1962: Gunners na Tom Whittaker === Duk da wannan lokacin tashin hankali da rikici, Arsenal ta dawo don lashe gasar a karo na biyu bayan yakin 1947-48. Wannan shine kakar wasa ta farko ta Tom Whittaker a matsayin kocin, kuma yana nufin kulob din ya daidaita da rikodin zakaran Ingila.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref> Whittaker, duk da halin da yake da shi na tawali'u da tawali'unsa, ana kiransa "ƙwaƙwalwa" a bayan sanannen kungiyar Arsenal ta Chapman.<ref>{{Cite web |title=Tom Whittaker |url=https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422190134/https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |archive-date=22 April 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2015 |title=How did Tom Whittaker get Chapman to believe in him, and other anniversaries – The History of Arsenal |url=https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923022652/https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |archive-date=23 September 2024 |access-date=25 November 2023 |language=en-GB}}</ref> Ya tara ƙungiyar Arsenal mai cin nasara kuma mai ƙwarewa sosai duk da ƙarancin albarkatu, tare da salon wuta da faɗaɗa wanda ya haifar da babbar murya a lokacin.<ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> === 1962-1984: Billy Wright, Bertie Mee da Terry Neill === [[Fayil:Alan_Ball_and_Bertie_Mee.png|thumb|Alan Ball (hagu) da Bertie Mee (wanda ya jagoranci Arsenal zuwa sau biyu na farko a 1971), wanda aka zana a 1972]] Arsenal ba za ta lashe League ko FA Cup ba har tsawon shekaru 18. Kungiyar '53 Champions ta tsufa, kuma kulob din ya kasa jawo hankalin masu karfi.<ref>{{Cite web |title=Post-War Arsenal&nbsp;– Overview |url=http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302080424/http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |archive-date=2 March 2009 |access-date=27 November 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Kodayake Arsenal sun kasance masu gasa a cikin waɗannan shekarun, dukiyarsu ta ragu; kulob din ya shafe mafi yawan shekarun 1950 da 1960 a tsakiyar tebur.{{Sfn|Sowman|Wilson|2016}} Ko da tsohon kyaftin din Ingila Billy Wright bai iya kawo kulob din wani nasara ba a matsayin kocin, a cikin wani lokaci tsakanin 1962 da 1966. === 1984-1996: Arsenal na George Graham === [[Fayil:Tony_Adams_Statue.jpg|left|thumb|Hoton [[Tony Adams]] a waje da Filin wasa na Emirates]] Ɗaya daga cikin masu cin nasara sau biyu na Mee, George Graham, ya dawo a matsayin kocin a 1986, tare da Arsenal ta lashe kofin League na farko a 1987, kakar farko ta Graham a matsayin mai kula. Sabbin sa hannu Nigel Winterburn, Lee Dixon da Steve Bould sun shiga kulob din a shekarar 1988 don kammala "mashahurin Back Four", karkashin jagorancin dan wasan gida [[Tony Adams]]. [bayanin 3] Ka'idar Graham na ba da fifiko ga ƙwarewar tsaro da alama ta yi karo da al'adun gargajiya na kulob din a kusa da kwallon kafa, kuma mutane da yawa suna da shakku ko zai yi aiki tare da matasa a kulob din din a wannan lokacin; duk da haka, hanyoyinsa da sauri sun sami addini bayan nasarorin farko.<ref>{{Cite web |date=10 May 2017 |title=Graham's Glory Years |url=https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611174653/https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |archive-date=11 June 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Graham's Glory Years}}</ref> === 1996-2018: Shekaru na Arsene Wenger === [[Fayil:GoldInvinciblesTrophy.jpg|alt=|thumb|Bayan kammala kakar Premier League guda daya da ba a ci nasara ba, an ba da kyautar zinare ta musamman ga Arsenal.]] Kungiyar ta canza a lokacin mulkin kocin Faransa Arsène Wenger, wanda aka nada a watan Oktoba 1996. Harin kwallon kafa, sake fasalin abinci da ayyukan motsa jiki, da kuma ƙwararrun 'yan kallo [bayanin 5] sun bayyana mulkinsa. Tattara manyan 'yan wasa daga [[Faransa|ƙasarsu]] Wenger, kamar [[Patrick Vieira]] da [[Thierry Henry]], Arsenal ta lashe gasar League da Kofin sau biyu a 1997-98 da na uku a 2001-02. Bugu da kari, kulob din ya kai wasan karshe na gasar cin kofin UEFA ta 1999-2000, sun ci nasara a wasan karshe na Kofin FA na 2003 da 2005, kuma sun lashe gasar Firimiya a 2003-04 ba tare da rasa wasa daya ba, nasarar da ta ba kungiyar sunan laƙabi "The Invincibles". Wannan nasarar ta zo ne a cikin wasanni 49 da ba a ci nasara ba daga 7 ga Mayu 2003 zuwa 24 ga Oktoba 2004, rikodin ƙasa. === 2018-yanzu: Juyin halitta na bayan Wenger === Bayan gudanar da gyare-gyare a cikin tsarin aiki na kulob din don ya dace da tashiwar Wenger, an kira Mutanen Espanya [[Unai Emery]] a matsayin sabon kocin kulob din a ranar 23 ga Mayu 2018. Ya zama 'kocin kocin' na farko da kuma kocin na biyu daga wajen Ingila.<ref>{{Cite web |title=Unai Emery announced as new Arsenal head coach |url=http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041448/http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |archive-date=26 May 2018 |access-date=25 May 2018 |website=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2023 |title=Welcome Unai |url=https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523102932/https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |archive-date=23 May 2018 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A kakar wasa ta farko ta Emery, Arsenal ta kammala ta biyar a gasar Firimiya kuma a matsayin ta biyu a gasar Europa League.<ref>{{Cite web |title=Premier League Tables 2018/19 |url=https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217125722/https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |archive-date=17 February 2020 |access-date=14 September 2019 |website=Premier League}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2019 |title=Chelsea win the 2019 UEFA Europa League |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0251-0e9ce2d466b4-6403225af104-1000--chelsea-win-the-2019-uefa-europa-league/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215024306/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2604835.html |archive-date=15 December 2019 |access-date=14 September 2019 |website=[[UEFA]]}}</ref> A ranar 29 ga Nuwamba 2019, an sallami Emery a matsayin kocin kuma tsohon dan wasa da mataimakin kocin tawagar farko [[Freddie Ljungberg]] an nada shi a matsayin koci na wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=29 November 2019 |title=Arsenal sack Emery after worst run in 27 years |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129155717/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |archive-date=29 November 2019 |access-date=29 November 2019 |website=ESPN}}</ref> A ranar 20 ga watan Disamba na shekara ta 2019, Arsenal ta nada tsohon kyaftin din kulob din [[Mikel Arteta]] a matsayin sabon kocin. Arsenal ta gama kakar 2019-20 a matsayi na takwas, mafi ƙasƙanci tun daga 1994-95, amma ya doke Chelsea 2-1-1 don samun nasarar cin Kofin FA na 14 . Bayan kakar, an canza taken Arteta daga kocin zuwa manajan.<ref>{{Cite web |date=10 September 2020 |title=Arsenal change Arteta role as part of restructure |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114085210/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |archive-date=14 January 2021 |access-date=3 January 2021 |website=ESPN.com}}</ref> A ranar 18 ga Afrilu 2021, an sanar da Arsenal a matsayin kulob din da ya kafa gasar Turai mai suna The Super League; sun janye daga gasar kwana biyu bayan haka a cikin kuskuren duniya. <ref>{{Cite web |title=The Super League |url=https://thesuperleague.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418235123/https://www.thesuperleague.com/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 April 2021 |website=thesuperleague.com}}</ref> Arsenal ta gama kakar 2020-21 a matsayi na takwas kuma, ba ta cancanci gasar Turai ba a karo na farko cikin shekaru 26.<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Arsenal fails to qualify for Europe for 1st time in 25 years |url=https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209191234/https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=9 December 2021 |website=The Indian Express}}</ref> A kakar bayan (2021-22), Arteta ta tara ƙaramin rukuni a gasar Firimiya tare da matsakaicin shekaru 24 da kwanaki 308 - fiye da shekara guda ƙarami fiye da tawagar ta gaba.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024-09-15 |title=Our 2021/22 season in numbers |url=https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026143444/https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |archive-date=26 October 2022 |access-date=2024-09-08 |website=Our 2021/22 season in numbers |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Smith |first=Adam |date=24 May 2022 |title=Premier League: Top trends revealed for the 2021/22 season |url=https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128184759/https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |archive-date=28 November 2022 |access-date=9 September 2024 |website=Sky Sports}}</ref> Sun gama a matsayi na biyar a gasar Firimiya a wannan shekarar, kuma sun cancanci gasar UEFA === Masu samar da kayan aiki da masu tallafawa rigar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Kayan Arsenal <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527155718/http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=27 May 2019 |access-date=27 January 2022 |publisher=Historical Football Kits}}</ref> !Lokacin !Mai ƙera kayan aiki !Mai tallafawa Shirt (kashin kai) !Mai tallafawa Shirt (wandan hannu) |- |1886–1930 |Ba a san shi ba | rowspan="3" |Babu | rowspan="10" |Babu |- |1930–1970 |Bukta |- |1971–1981 | rowspan="2" |Umbro |- |1981–1986 | rowspan="3" |JVC |- |1986–1994 |[[Adidas]] |- |1994–1999 | rowspan="4" |Nike |- |1999–2002 |Dreamcast Sega<br /> |- |2002–2006 |O2 |- |2006–2014 | rowspan="5" |[[Emirates]]<ref>{{Cite web |title=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714222642/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |archive-date=14 July 2021 |access-date=24 February 2019 |website=www.emirates.com}}</ref> |- |2014–2018 | rowspan="2" |Puma |- |2018–2019 | rowspan="2 " |Ziyarar Rwanda<ref>{{Cite web |title=Arsenal partner with 'Visit Rwanda' |url=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802014646/https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |archive-date=2 August 2021 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2019–2026 | rowspan="3" |[[Adidas]]<ref>{{Cite web |title=Adidas and Arsenal launch new home kit |url=https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701174645/https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |archive-date=1 July 2019 |access-date=1 July 2019 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2026– |Deel, Inc. |- |} == Filin wasa == [[Fayil:Manor_Ground,_Woolwich_Arsenal_vs._Everton.jpg|right|thumb|Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. [[Everton FC|Everton]]]] Kafin ya shiga Kungiyar Kwallon Kafa, Arsenal ta taka leda a takaice a Plumstead Common, sannan a Manor Ground a Plumste, sannan ya shafe shekaru uku tsakanin 1890 da 1893 a kusa da Invicta Ground. Bayan shiga Kungiyar Kwallon Kafa a shekara ta 1893, kulob din ya koma Manor Ground kuma ya shigar da dakuna da terrace, yana inganta shi daga filin wasa kawai. Arsenal ta ci gaba da buga wasanninsu na gida a can na shekaru ashirin masu zuwa (tare da banbanci biyu a kakar 1894-95), har zuwa lokacin da suka koma arewacin London a 1913. <ref>{{Cite book|last3=Simon Inglis}}</ref> An fi sani da Highbury, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] shine gidan kulob din daga Satumba 1913 har zuwa Mayu 2006. Mashahurin masanin ƙwallon ƙafa Archibald Leitch ne ya tsara filin wasan na asali, kuma yana da ƙirar da ta saba da yawancin filin ƙwallon ƙwallon kafa a Burtaniya a lokacin, tare da ɗaki ɗaya da aka rufe da bankunan iska guda uku.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}</ref> An ba da cikakken filin wasan babban gyare-gyare a cikin shekarun 1930: an gina sabon Art Deco West da East, an buɗe shi a cikin 1932 da 1936 bi da bi, kuma an kara rufin zuwa filin Arewacin Bank, wanda aka jefa bam a lokacin yakin duniya na biyu kuma ba a dawo da shi ba har zuwa 1954. <ref name="conservation_plan" /> Highbury na iya ɗaukar masu kallo sama da 60,000 a mafi girma, kuma yana da damar 57,000 har zuwa farkon shekarun 1990. Rahoton Taylor da ka'idojin Premier League sun tilasta wa Arsenal ta canza Highbury zuwa filin wasa mai cike da kujeru a lokacin kakar 1993-94, don haka rage damar zuwa masu kallo 38,419 da ke zaune.<ref>{{Cite web |title=Highbury |url=http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111223345/http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |archive-date=11 January 2008 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Dole ne a kara rage wannan damar a lokacin wasannin [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai]] don karɓar ƙarin allon talla, don haka don lokutan biyu, daga 1998 zuwa 2000, Arsenal ta buga wasannin gida na gasar zakaruna a Wembley, wanda zai iya ɗaukar masu kallo sama da 70,000. [[Fayil:Arsenal_Stadium_interior_North_Bank.jpg|alt=A grandstand at a sports stadium. The seats are predominantly red.|right|thumb|Gidan Arewacin Bank, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]], Highbury]] An ƙuntata fadada Highbury saboda an sanya Gabashin Gabas a matsayin ginin da aka jera na Grade II kuma sauran uku suna kusa da kadarorin zama.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf "A Conservation Plan for Highbury Stadium, London"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> Wadannan iyakoki sun hana kulob din kara yawan kudaden shiga a cikin shekarun 1990 da shekaru goma na farko na karni na 21, suna sanya su cikin haɗarin barin su a baya a cikin bunkasar kwallon kafa na wannan lokacin. Bayan la'akari da zaɓuɓɓuka daban-daban, a cikin 2000 Arsenal ta ba da shawarar gina sabon filin wasa mai iyawa 60,361 a Ashburton Grove, tun lokacin da ake Filin wasa na Emirates, kimanin mita 500 kudu maso yammacin Highbury. Da farko an jinkirta aikin ne saboda jan tef da hauhawar farashi, kuma an kammala ginin a watan Yulin 2006, a lokacin da za a fara kakar 2006-07. An sanya sunan filin wasan ne bayan masu tallafawa, kamfanin jirgin sama na Emirates, wanda kulob din ya sanya hannu kan yarjejeniyar tallafawa mafi girma a tarihin Kwallon ƙafa na Ingila, wanda ya kai kimanin fam miliyan 100. Wasu magoya baya sun kira filin Ashburton Grove, ko Grove, saboda ba su yarda da tallafin kamfanoni na sunayen filin wasa ba.<ref>{{Cite web |last=Dawes |first=Brian |year=2006 |title=The 'E' Word |url=http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008060533/http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |archive-date=8 October 2006 |access-date=11 August 2008 |website=Arsenal World |publisher=Footymad}}</ref> Za a san filin wasan a hukumance da filin wasa na Emirates har zuwa akalla 2028, kuma kamfanin jirgin sama zai zama mai tallafawa kulob din har zuwa akasin haka 2024. Tun daga farkon kakar 2010-11 zuwa gaba, an san wuraren wasan a matsayin Bankin Arewa, Gabashin Gabas, Yammacin Yamma da ƙarshen Agogo. Matsayin Hadaddiyar Daular Larabawa yanzu yana tsaye a 60,704.<ref name="cap2021">{{Cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |page=4}}</ref>&nbsp;{{Wide image|Emirates Stadium - East stand Club Level.jpg|1367px|A [[panorama]] of the [[Emirates Stadium]] before a match}} == 'Yan wasa == === Kungiyar farko === {{Updated|24 January 2026}}<ref>{{cite web |url=https://www.arsenal.com/men/players |title=Squad: Men |publisher=Arsenal F.C. |access-date=1 September 2025}}{{cbignore}}</ref>  == Kididdiga da rikodin == [[Fayil:Thierry_Henry_applauding_2012.jpg|thumb|[[Thierry Henry]] shine mai zira kwallaye na Arsenal, tare da kwallaye 228 a duk gasa.]] Arsenal ta ƙwallon ƙafa 13 League Championship ita ce na uku mafi girma a ƙwallon ƙwallon Ingila, bayan Liverpool (20) da Manchester United (20), <ref name=":8">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=28 August 2009 |title=England&nbsp;– List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730154323/https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |archive-date=30 July 2022 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> kuma su ne kulob na farko da ya kai na bakwai da na takwas League Championship. Ya zuwa watan Yunin 2020, suna ɗaya daga cikin ƙungiyoyi bakwai, sauran su ne Manchester United, Blackburn Rovers, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Manchester City, Leicester City da Liverpool, waɗanda suka lashe gasar Firimiya tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 1992. <ref name=":8" /> Suna riƙe da mafi yawan kyaututtuka na FA Cup, tare da 14.<ref name=":7">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=12 June 2009 |title=England FA Challenge Cup Finals |url=https://www.rsssf.org/tablese/engcuphist.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113115049/http://rsssf.com/tablese/engcuphist.html |archive-date=13 January 2010 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Kungiyar tana ɗaya daga cikin kungiyoyi shida kawai da suka lashe kofin FA Sau biyu a jere, a 2002 da 2003, da 2014 da 2015.<ref name=":7" /> Arsenal ta samu nasarar League da FA Cup "Doubles" sau uku (a 1971, 1998 da 2002), wani abin da Manchester United ta samu a baya (a 1994, 1996 da 1999). <ref name="FCHD">{{Cite web |title=Arsenal |url=https://www.fchd.info/ARSENAL.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091106003337/http://fchd.info/ARSENAL.HTM |archive-date=6 November 2009 |access-date=23 October 2009 |website=Football Club History Database |publisher=Richard Rundle}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stokkermans |first=Karel |date=24 September 2009 |title=Doing the Double: Countrywise Records |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/doublerec.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126184235/http://www.rsssf.com/miscellaneous/doublerec.html |archive-date=26 November 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Sun kasance rukuni na farko a cikin ƙwallon ƙafa na Ingila don kammala FA Cup da League Cup sau biyu, a 1993. Arsenal kuma ita ce kulob din farko na London da ta kai wasan karshe na gasar zakarun Turai ta UEFA, a shekara ta 2006, inda ta sha kashi 2-1 a [[FC Barcelona|Barcelona]].<ref>{{Cite web |title=Arsenal Football Club |url=http://www.premierleague.com/page/arsenal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913103452/http://www.premierleague.com/page/arsenal |archive-date=13 September 2008 |access-date=11 August 2008 |publisher=Premier League}}</ref> Arsenal tana da daya daga cikin mafi kyawun rikodin jirgin sama a tarihi, bayan sun gama ƙasa da goma sha huɗu sau bakwai kawai. Sun lashe wasanni na biyu mafi girma a gasar kwallon kafa ta Ingila, kuma sun tara maki na biyu mafi yawa, <ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPietarinen2017">Pietarinen, Heikki (24 August 2017). </cite></ref> ko an lissafa su da maki biyu a kowace nasara <ref name="All Time Table">{{Cite web |title=English Premier League : Full All Time Table |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320225558/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |archive-date=20 March 2017 |access-date=21 January 2016 |website=statto.com}}</ref> ko kuma da darajar maki na zamani. Sun kasance a cikin saman jirgin sama na mafi yawan lokutan jere (98 kamar yadda 2023-24). <ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref><ref name="All-time Arsenal">{{Cite web |last=James |first=Josh |date=18 June 2013 |title=All-time Arsenal |url=https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622042610/https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Seasons Spent in the Top Flight of English Football by Clubs from 1888–89 to 2023–24 |url=https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209052735/https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=23 September 2023 |website=My Football Facts}}</ref> Har ila yau, Arsenal tana da matsayi mafi girma a cikin karni na 20, tare da matsakaicin matsayi na 8.5. Arsenal tana riƙe da rikodin mafi tsawo na wasannin League da ba a ci ba (49 tsakanin Mayu 2003 da Oktoba 2004). Wannan ya hada da dukkan wasannin 38 na nasarar da suka samu a kakar 2003-04, lokacin da Arsenal ta zama kulob na biyu da ta kammala yakin neman zabe ba tare da an ci nasara ba, bayan Preston North End (wanda ya buga wasanni 22 kawai) a 1888-89.<ref name="49 Unbeaten">{{Cite web |date=1 June 2017 |title=49 Unbeaten |url=https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112010642/https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |archive-date=12 November 2020 |access-date=14 April 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Har ila yau, suna riƙe da rikodin mafi tsawo a saman jirgin sama.<ref name="EPL Records">{{Cite web |title=Records |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107021729/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |archive-date=7 November 2011 |access-date=22 March 2016 |website=statto.com}}</ref> Arsenal ta kafa rikodin gasar zakarun Turai a lokacin kakar 2005-06 ta hanyar buga wasanni goma ba tare da ba da kwallo ba, ta doke mafi kyawun bakwai da AC Milan ta kafa. Sun tafi jimlar rikodin minti 995 ba tare da barin abokin hamayyar ya ci kwallo ba; tseren ya ƙare a wasan karshe, lokacin da [[Samuel Eto'o]] ya zira kwallaye 76 na Barcelona.&nbsp; David O'Leary yana da rikodin bayyanar Arsenal, bayan ya buga wasanni 722 na farko tsakanin 1975 da 1993. Rabin tsakiya kuma tsohon kyaftin din [[Tony Adams]] ya zo na biyu, bayan ya buga sau 669. David Seaman ne ke riƙe da rikodin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]], tare da bayyanar 564. <ref name="clubrecords">{{Cite web |title=Club Records |url=http://www.arsenal.com/history/club-records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905054109/http://www.arsenal.com/history/club-records |archive-date=5 September 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> [[Thierry Henry]] shine babban mai zira kwallaye a kulob din tare da kwallaye 228 a duk gasa tsakanin 1999 da 2012; ya wuce jimlar Ian Wright na 185 a watan Oktoba 2005. Rubuce-rubucen Wright sun tsaya tun watan Satumbar 1997, lokacin da ya wuce jimlar kwallaye 178 da mai tsaron gida Cliff Bastin ya kafa a shekarar 1939.<ref>{{Cite web |last=Ward |first=Rupert |title=Arsenal vs Bolton. 13/0<!-- no format change -->9/97 |url=http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008220109/http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |archive-date=8 October 2015 |access-date=11 August 2008 |publisher=Arseweb}}</ref> Henry kuma yana da rikodin kulob din don burin da aka zira a League, tare da 175, rikodin da Bastin ya rike har zuwa Fabrairu 2006. <ref name="henry" /> Declan Rice yana riƙe da farashin sa hannu na Arsenal bayan an kammala yarjejeniya da [[West Ham United FC|West Ham United]] a watan Yulin 2023, don £ 100 miliyan na farko. Wannan ya wuce tsohon rikodin na fam miliyan 72 ga [[Nicolas Pépé|Nicolas Pepe]].<ref>{{Cite web |date=17 July 2023 |title=Declan Rice: Arsenal sign England midfielder from West Ham in club-record £105m deal |url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12913870/declan-rice-arsenal-sign-england-midfielder-from-west-ham-in-club-record-lb105m-deal |publisher=Sky Sports}}</ref> == Daraja == Arsenal ta lashe kyautar azurfa ta farko a matsayin Royal Arsenal a shekara ta 1890. Kofin Kent Junior, wanda Royal Arsenal ta lashe, shine Kofin FA na kulob din, yayin da kofin farko ya zo makonni uku bayan haka lokacin da suka lashe kofin Kent Senior . <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=18 September 2015 |publisher=The History of Arsenal (AISA Arsenal History Society)}}</ref><ref name="aftlu">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |title=Arsenal first team line ups |url=http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160715102949/http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |archive-date=15 July 2016 |access-date=15 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> Babban girmamawa na farko na kasa ya zo ne a 1930, lokacin da suka lashe Kofin FA.<ref>{{Cite web |date=8 August 2007 |title=GGM 36: Arsenal win their first major trophy |url=http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923185120/http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |archive-date=23 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Kungiyar ta ci gaba da samun nasara a cikin shekarun 1930, inda ta lashe kofin FA da kuma gasar kwallon kafa ta farko guda biyar. <ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 "125 years of Arsenal history – 1931–1935"]. </cite></ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1936–1940 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930230223/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Arsenal ta lashe gasar zakarun farko da kofin sau biyu a kakar 1970-71 kuma sau biyu ta sake maimaita wannan, a 1997-98 da 2001-02, tare da lashe kofin sau uku na FA Cup da League Cup a 1992-93. Shekarar 2003-04 ita ce kawai kakar wasanni 38 da ba a ci nasara ba a tarihin kwallon kafa na Ingila. An ba da izinin zinare na musamman na gasar Firimiya kuma an gabatar da shi ga kulob din a kakar wasa mai zuwa. {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Kyautar Arsenal FC ! style="width: 1%;" |Irin wannan ! style="width: 5%;" |Gasar ! style="width: 1%;" |Takardun sarauta ! style="width: 21%;" |Lokaci |- | rowspan="5" scope="rowgroup" |'''A cikin gida''' ! scope="row" |Sashe na Farko / Premier League{{Efn|Upon its formation in 1992, the [[Premier League]] became the top tier of [[Football in England|English football]]; the [[English Football League|Football League]] [[Football League First Division|First]] and [[Football League Second Division|Second Divisions]] then became the second and third tiers, respectively. From 2004, the First Division became the [[EFL Championship|Championship]] and the Second Division became [[EFL League One|League One]].}} |13 | align="left" |1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1937–38, 1947–48, 1952–53, 1970–71, 1988–89, 1990–91, 1997–98, 2001–02, 2003–04 |- ! scope="row" |Kofin FA | style="background-color:gold" |'''14''' | align="left" |1929–30, 1935–36, 1949–50, 1970–71, 1978–79, 1992–93, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17, 2019–20 |- ! scope="row" |Kofin EFL{{Efn|Until 2016, the unsponsored name of the EFL Cup was the Football League Cup.}} |2 | align="left" |1986–87, 1992–93 |- ! scope="row" |Garkuwar Jama'a ta FA{{Efn|Until 2002, the FA Community Shield was known as the FA Charity Shield.}} |17 | align="left" |1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017, 2020, 2023 |- ! scope="row" |Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa | style="background-color:gold" |'''1''' | align="left" |1988 |- | rowspan="2" scope="rowgroup" |'''Yankin nahiyar''' ! scope="row" |Kofin Masu Gasar Cin Kofin UEFA |1 | align="left" |1993–94 |- ! scope="row" |Kofin Kasuwanci na Kasuwanci |1 | align="left" |1969–70 |} == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] <references /> 6tw4fkrgthsne32qits4c41sdoq8a4x 838317 838316 2026-05-20T11:01:48Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838317 wikitext text/x-wiki {{Mukala mai kyau}}{{Databox}} '''Kungiyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ta Arsenal''' kungiya ce ta ƙwararrun [[Tsarin gasar ƙwallon ƙafa ta Ingila|Kwallon ƙafa na Ingila]] da ke zaune a Islington, Arewacin London, Ingila. Suna fafatawa a [[Premier League|Gasar Firimiya]], matakin farko na kwallon kafa na Ingila. A cikin ƙwallon ƙafa na cikin gida, Arsenal ta lashe lambobin league 13 (ciki har da lambar yabo guda ɗaya da ba a ci ba), rikodin Kofin FA 14, Kofin League 2, 17 FA Community Shields da kuma Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa. A cikin Kwallon ƙafa na Turai, sun lashe kofin Turai guda ɗaya da kuma kofin Inter-Cities Fairs guda ɗaya. Dangane da kyaututtuka da aka samu, ita ce kulob na uku mafi nasara a kwallon kafa na Ingila.<ref>{{Cite web |title=Arsenal FC – history, facts and records |url=https://www.footballhistory.org/club/arsenal.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925230002/https://footballhistory.org/club/arsenal.html |archive-date=25 September 2023 |access-date=2023-12-16 |website=footballhistory.org}}</ref> Arsenal ita ce kulob din farko daga kudancin Ingila da ta shiga gasar kwallon kafa acikin shekara ta 1893, a hukumance ta shiga kungiyar farko acikin shekara ta 1904. Arsenal tana ɗaukar matsayi mafi tsawo a cikin rukunin farko (sama da shekaru 105 da ƙidaya) kuma ta kammala karni na 20 tare da matsayi mafi girma na kowane kulob.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Arsenal ta lashe wasanni na biyu mafi girma a tarihin kwallon kafa na Ingila.<ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> A cikin shekarun 1930, Arsenal ta lashe gasar zakarun League biyar da kofin FA guda biyu, tare da wani kofin FA da wasu kofin biyu da suka zo bayan yakin. A cikin 1970-71, ta lashe gasar League da FA Cup sau biyu. Tsakanin shekara ta 1989 zuwa shekara ta 2005, kulob din ya lashe gasar zakarun Turai biyar da kofin FA guda biyar, ciki har da karin sau biyu. Tsakanin 1998 da 2017, Arsenal ta cancanci [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]] don rikodin kwallon kafa na Ingila na shekaru goma sha tara a jere.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dawson |first=Alan |title=Here's how much money Arsenal has lost after failing to qualify for the Champions League |url=https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417140419/https://www.businessinsider.com/arsenal-will-lose-50-million-if-the-club-fail-to-qualify-for-the-champions-league-2017-5 |archive-date=17 April 2024 |access-date=2024-04-17 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Acikin shekara ta 1886, ma'aikatan makamai a Royal Arsenal a Woolwich sun kafa kulob din a matsayin Dial Square . A shekara ta 1913, kulob din ya haye birnin zuwa [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury, ya zama makwabta na kusa da [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], don haka ya haifar da wasan derby na Arewacin London. Herbert Chapman ya lashe kulob din azurfa na farko, kuma abin da ya bari ya ba da damar yin amfani da ganima a cikin shekarun 1930. Ya taimaka wajen gabatar da tsarin WM, fitilu, da Lambobin rigar; <ref name="Herbert Chapman Hall of Fame">{{Cite web |title=Herbert Chapman |url=http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418113836/http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/herbert-chapman |archive-date=18 April 2016 |access-date=20 March 2016 |publisher=National Football Museum}}</ref> ya kuma kara fararen hannayen hannu da ja mai haske ga rigar kulob din. <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711145624/http://historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=11 July 2020 |access-date=11 July 2020 |website= |publisher=Historical Football Kits}}</ref> Arsène Wenger shine kocin kulob din da ya fi dadewa kuma ya lashe mafi yawan kyaututtuka. Ya lashe kofin FA guda bakwai, kuma tawagarsa ta uku kuma ta karshe da ta lashe lambar yabo ta kafa rikodin Ingila don mafi tsawo a wasanni 49 tsakanin 2003 da 2004, yana karɓar laƙabi The Invincibles . A shekara ta 2006, kulob din ya koma Filin wasa na Emirates da ke kusa. Tare da kudaden shiga na shekara-shekara na £ 616.6m a cikin kakar 2023-24, <ref>{{Cite web |date=2025-09-28 |title=Financial Results |url=https://www.arsenal.com/the-club/corporate-info/arsenal-holdings-financial-results |access-date=2025-09-28 |website=Financial Results |language=en}}</ref> ''Forbes'' ta kiyasta Arsenal ta kai dala biliyan 3.4, yana mai da ita kulob din kwallon kafa na takwas mafi daraja a duniya, <ref>{{Cite web |title=Arsenal on the Forbes Soccer Team Valuations List |url=https://www.forbes.com/teams/arsenal/ |access-date=2025-09-28 |website=Forbes |language=en}}</ref> yayin da kuma kasancewa daya daga cikin kungiyoyin wasanni da aka fi bi a duniya a kan [[Dandalin Sada Zumunta|kafofin sada zumunta]]. Taken kulob din shine ''Victoria Concordia Crescit'', Latin don "Victory Through Harmony". == Tarihi == === 1886-1912: Dial Square zuwa Royal Arsenal === [[Fayil:Arsenal_1888_squad_photo.jpg|thumb|Royal Arsenal tawagar a cikin 1888. Kyaftin din asali David Danskin yana zaune a hannun dama na benci.]] A watan Oktoba na shekara ta 1886, dan kasar Scotland David Danskin da abokan aikin makamai goma sha biyar a Woolwich sun kafa kungiyar kwallon kafa ta Dial Square, mai suna bayan wani bita a tsakiyar Royal Arsenal. Kowane memba ya ba da gudummawa shida, kuma Danskin ya kara shillings uku don taimakawa wajen kafa kulob din.<ref name="dialsquare">{{Cite web |title='Royal Arsenal' formed in Woolwich |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725142641/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/-royal-arsenal-formed-in-woolwich |archive-date=25 July 2022 |access-date=2 November 2018 |website=Arsenal F.C.}}</ref> [bayanin 1] Dial Square ta buga wasan farko a ranar 11 ga Disamba 1886 a kan Eastern Wanderers kuma ta ci 6-0. An sake sunan kulob din Royal Arsenal a watan Janairun 1887,<ref name="Royal Arsenal name">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=13 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Royal Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501065626/http://thearsenalhistory.com/?p=7726 |archive-date=1 May 2015 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> kuma gidansa na farko shine Plumstead Common, kodayake sun shafe mafi yawan lokutan su suna wasa a Manor Ground.{{Sfn|Masters|1995}} Kyaututtuka na farko da suka samu sune Kent Senior Cup da London Charity Cup a 1889-90 da London Senior Cup a 1890-91; waɗannan su ne kawai kyaututtuka da Arsenal ta samu a lokacin da suke a Kudu maso Gabashin London.<ref name="FirstCountyCup">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=7 March 2012 |title=121 Years ago today – Royal Arsenal's last trophy " The History of Arsenal |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605041507/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3154 |archive-date=5 June 2016 |access-date=11 June 2016 |website=blog.woolwicharsenal.co.uk}}</ref> A shekara ta 1891, Royal Arsenal ya zama kulob din farko na London da ya zama kwararre.<ref name="TurnProfessional">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=9 May 2017 |title=Royal Arsenal FC Turn Professional – The Truth |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923114343/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14579 |archive-date=23 September 2017 |access-date=23 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> An sake sunan Royal Arsenal a karo na biyu bayan ya zama kamfani mai iyaka a cikin 1893. Sun yi rajistar sabon sunansu, Woolwich Arsenal, tare da Kungiyar kwallon kafa lokacin da kulob din ya hau daga baya a wannan shekarar.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=20 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Woolwich Arsenal |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205024313/http://www.thearsenalhistory.com/?p=7728 |archive-date=5 February 2016 |access-date=11 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> : 5-21 Woolwich Arsenal ita ce ta farko a kudancin kungiyar kwallon kafa, ta fara ne a rukuni na biyu kuma ta kai rukuni na farko a 1904. Rashin halartar taron, saboda matsalolin kudi tsakanin ma'aikatan makamai da isowar kungiyoyin kwallon kafa da suka fi dacewa a wasu wurare a cikin birni, ya jagoranci kulob din kusa da fatarar kuɗi a shekara ta 1910. <ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Sally |date=December 2007 |title=Woolwich Arsenal 1910 – the arrival of Hall and Norris |url=http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410074122/http://www.wrightanddavis.co.uk/Norris/SLWA10.html |archive-date=10 April 2016 |access-date=11 July 2016 |website=wrightanddavis.co.uk}}</ref> : 112-149 'Yan kasuwa Henry Norris da William Hall sun shiga cikin kulob din, kuma sun nemi su motsa su zuwa wani wuri.<ref name="arsenal2012" /><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=12 April 2017 |title=Did Henry Norris Really Buy Arsenal? |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422072349/http://www.thearsenalhistory.com/?p=14520 |archive-date=22 April 2017 |access-date=24 September 2017 |website=The Arsenal History}}</ref> === 1912-1925: Bankin Ingila kulob din === A shekara ta 1913, ba da daɗewa ba bayan sake komawa zuwa Sashe na Biyu, kulob din ya koma haye kogi zuwa sabon [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] a Highbury.<ref name="Kay">{{Cite journal |last=Kay |first=Joyce |year=2008 |title=It Wasn't Just Emily Davison! Sport, Suffrage and Society in Edwardian Britain |url=https://doi.org/10.1080/09523360802212271 |url-status=live |journal=The International Journal of the History of Sport |volume=25 |issue=10 |pages=1343–1346 |doi=10.1080/09523360802212271 |issn=0952-3367 |s2cid=154063364 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917130504/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09523360802212271 |archive-date=17 September 2023 |access-date=27 September 2021 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=Club moves from Woolwich to Highbury |url=https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927195634/https://www.arsenal.com/history/laying-the-foundations/club-moves-from-woolwich-to-highbury |archive-date=27 September 2021 |access-date=27 September 2021 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A cikin 1919, Kungiyar Kwallon Kafa ta kada kuri'a don inganta Arsenal, maimakon masu adawa da gida [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], a cikin sabon rukunin farko, duk da kammala na biyar a cikin rukunin na biyu na karshe kafin yakin 1914-15. Daga baya a wannan shekarar, Arsenal ta fara sauke "The" a cikin takardun hukuma, a hankali ta sauya sunanta a karo na karshe zuwa Arsenal, kamar yadda aka fi sani a yau.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |last2=Andrews |first2=Mark |date=30 January 2014 |title=How Arsenal's Name Changed – Arsenal F.C. |url=http://www.thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806204052/http://thearsenalhistory.com/?p=7732 |archive-date=6 August 2015 |access-date=12 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> [[Fayil:Herbert_Chapman_bust_20050922.jpg|right|thumb|Wani tagulla na Herbert Chapman yana tsaye a cikin Filin wasa na Emirates.]] === 1925-1934: Gunners na Herbert Chapman === Yanayin Arsenal da kuma kyautar albashin da aka bayar ya ja hankalin tauraruwar Huddersfield Town Herbert Chapman a shekarar 1925. A cikin shekaru biyar masu zuwa, Chapman ya gina sabon Arsenal na juyin juya hali. Da farko, ya nada sabon mai horar da shi, Tom Whittaker wanda wata rana zai tashi ya zama sanannen manajan Arsenal da kansa.{{Sfn|Whittaker|Peskett|1957}} Tare da taimakon mai kunnawa Charlie Buchan, ya aiwatar da tsarin WM wanda zai zama tushen tushe ga kayan aikinsa.<ref>{{Cite book|last3=Charlie Buchan}}</ref><ref>{{Cite book|last3=Jonathan Wilson (writer)}}</ref> Ya kuma kama matasa masu basira kamar Cliff Bastin da Eddie Hapgood, yayin da yake ba da babbar kudin shiga ta Highbury a kan taurari kamar David Jack da Alex James. === 1934-1947: Shaw, Allison da Yaƙin Duniya na Biyu === Mutuwar Chapman tana nufin aikin ya bar wa abokan aikinsa Joe Shaw da George Allison, tare da dukansu sun tabbatar da kasancewa masu basira da cikakkun masu kula da ƙungiyar Chapman ta Arsenal, suna ganin hat-trick na nasarar league tare da lakabi na 1933-34, 1934-35, da 1937-38, sannan kuma sun ci gaba da lashe Kofin FA na 1936. <ref>{{Cite web |title=Joe Shaw |url=https://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722210145/http://spartacus-educational.com/ARSEshawJ.htm |archive-date=22 July 2017 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |title=George Allison |url=https://spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128085228/https://www.spartacus-educational.com/ARSENALallison.htm |archive-date=28 November 2022 |access-date=2023-10-01 |website=Spartacus Educational}}</ref> === 1947-1962: Gunners na Tom Whittaker === Duk da wannan lokacin tashin hankali da rikici, Arsenal ta dawo don lashe gasar a karo na biyu bayan yakin 1947-48. Wannan shine kakar wasa ta farko ta Tom Whittaker a matsayin kocin, kuma yana nufin kulob din ya daidaita da rikodin zakaran Ingila.<ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref> Whittaker, duk da halin da yake da shi na tawali'u da tawali'unsa, ana kiransa "ƙwaƙwalwa" a bayan sanannen kungiyar Arsenal ta Chapman.<ref>{{Cite web |title=Tom Whittaker |url=https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422190134/https://spartacus-educational.com/ARSEwhittaker.htm |archive-date=22 April 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Spartacus Educational}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2015 |title=How did Tom Whittaker get Chapman to believe in him, and other anniversaries – The History of Arsenal |url=https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923022652/https://blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/12161 |archive-date=23 September 2024 |access-date=25 November 2023 |language=en-GB}}</ref> Ya tara ƙungiyar Arsenal mai cin nasara kuma mai ƙwarewa sosai duk da ƙarancin albarkatu, tare da salon wuta da faɗaɗa wanda ya haifar da babbar murya a lokacin.<ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> === 1962-1984: Billy Wright, Bertie Mee da Terry Neill === [[Fayil:Alan_Ball_and_Bertie_Mee.png|thumb|Alan Ball (hagu) da Bertie Mee (wanda ya jagoranci Arsenal zuwa sau biyu na farko a 1971), wanda aka zana a 1972]] Arsenal ba za ta lashe League ko FA Cup ba har tsawon shekaru 18. Kungiyar '53 Champions ta tsufa, kuma kulob din ya kasa jawo hankalin masu karfi.<ref>{{Cite web |title=Post-War Arsenal&nbsp;– Overview |url=http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302080424/http://www.arsenal.com/history/post-war-arsenal/post-war-arsenal-overview |archive-date=2 March 2009 |access-date=27 November 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Kodayake Arsenal sun kasance masu gasa a cikin waɗannan shekarun, dukiyarsu ta ragu; kulob din ya shafe mafi yawan shekarun 1950 da 1960 a tsakiyar tebur.{{Sfn|Sowman|Wilson|2016}} Ko da tsohon kyaftin din Ingila Billy Wright bai iya kawo kulob din wani nasara ba a matsayin kocin, a cikin wani lokaci tsakanin 1962 da 1966. === 1984-1996: Arsenal na George Graham === [[Fayil:Tony_Adams_Statue.jpg|left|thumb|Hoton [[Tony Adams]] a waje da Filin wasa na Emirates]] Ɗaya daga cikin masu cin nasara sau biyu na Mee, George Graham, ya dawo a matsayin kocin a 1986, tare da Arsenal ta lashe kofin League na farko a 1987, kakar farko ta Graham a matsayin mai kula. Sabbin sa hannu Nigel Winterburn, Lee Dixon da Steve Bould sun shiga kulob din a shekarar 1988 don kammala "mashahurin Back Four", karkashin jagorancin dan wasan gida [[Tony Adams]]. [bayanin 3] Ka'idar Graham na ba da fifiko ga ƙwarewar tsaro da alama ta yi karo da al'adun gargajiya na kulob din a kusa da kwallon kafa, kuma mutane da yawa suna da shakku ko zai yi aiki tare da matasa a kulob din din a wannan lokacin; duk da haka, hanyoyinsa da sauri sun sami addini bayan nasarorin farko.<ref>{{Cite web |date=10 May 2017 |title=Graham's Glory Years |url=https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611174653/https://www.arsenal.com/history/grahams-glory-years/graham-s-glory-years-overview |archive-date=11 June 2023 |access-date=1 October 2023 |website=Graham's Glory Years}}</ref> === 1996-2018: Shekaru na Arsene Wenger === [[Fayil:GoldInvinciblesTrophy.jpg|alt=|thumb|Bayan kammala kakar Premier League guda daya da ba a ci nasara ba, an ba da kyautar zinare ta musamman ga Arsenal.]] Kungiyar ta canza a lokacin mulkin kocin Faransa Arsène Wenger, wanda aka nada a watan Oktoba 1996. Harin kwallon kafa, sake fasalin abinci da ayyukan motsa jiki, da kuma ƙwararrun 'yan kallo [bayanin 5] sun bayyana mulkinsa. Tattara manyan 'yan wasa daga [[Faransa|ƙasarsu]] Wenger, kamar [[Patrick Vieira]] da [[Thierry Henry]], Arsenal ta lashe gasar League da Kofin sau biyu a 1997-98 da na uku a 2001-02. Bugu da kari, kulob din ya kai wasan karshe na gasar cin kofin UEFA ta 1999-2000, sun ci nasara a wasan karshe na Kofin FA na 2003 da 2005, kuma sun lashe gasar Firimiya a 2003-04 ba tare da rasa wasa daya ba, nasarar da ta ba kungiyar sunan laƙabi "The Invincibles". Wannan nasarar ta zo ne a cikin wasanni 49 da ba a ci nasara ba daga 7 ga Mayu 2003 zuwa 24 ga Oktoba 2004, rikodin ƙasa. === 2018-yanzu: Juyin halitta na bayan Wenger === Bayan gudanar da gyare-gyare a cikin tsarin aiki na kulob din don ya dace da tashiwar Wenger, an kira Mutanen Espanya [[Unai Emery]] a matsayin sabon kocin kulob din a ranar 23 ga Mayu 2018. Ya zama 'kocin kocin' na farko da kuma kocin na biyu daga wajen Ingila.<ref>{{Cite web |title=Unai Emery announced as new Arsenal head coach |url=http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041448/http://www.skysports.com/football/news/11670/11382525/arsenal-confirm-appointment-of-unai-emery-as-new-head-coach |archive-date=26 May 2018 |access-date=25 May 2018 |website=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2023 |title=Welcome Unai |url=https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523102932/https://www.arsenal.com/news/welcome-unai |archive-date=23 May 2018 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> A kakar wasa ta farko ta Emery, Arsenal ta kammala ta biyar a gasar Firimiya kuma a matsayin ta biyu a gasar Europa League.<ref>{{Cite web |title=Premier League Tables 2018/19 |url=https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217125722/https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=210&ha=-1 |archive-date=17 February 2020 |access-date=14 September 2019 |website=Premier League}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2019 |title=Chelsea win the 2019 UEFA Europa League |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0251-0e9ce2d466b4-6403225af104-1000--chelsea-win-the-2019-uefa-europa-league/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215024306/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2604835.html |archive-date=15 December 2019 |access-date=14 September 2019 |website=[[UEFA]]}}</ref> A ranar 29 ga Nuwamba 2019, an sallami Emery a matsayin kocin kuma tsohon dan wasa da mataimakin kocin tawagar farko [[Freddie Ljungberg]] an nada shi a matsayin koci na wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=29 November 2019 |title=Arsenal sack Emery after worst run in 27 years |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129155717/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3999924/arsenal-sack-emery-after-worst-run-for-27-years-ljungberg-named-caretaker-manager |archive-date=29 November 2019 |access-date=29 November 2019 |website=ESPN}}</ref> A ranar 20 ga watan Disamba na shekara ta 2019, Arsenal ta nada tsohon kyaftin din kulob din [[Mikel Arteta]] a matsayin sabon kocin. Arsenal ta gama kakar 2019-20 a matsayi na takwas, mafi ƙasƙanci tun daga 1994-95, amma ya doke Chelsea 2-1-1 don samun nasarar cin Kofin FA na 14 . Bayan kakar, an canza taken Arteta daga kocin zuwa manajan.<ref>{{Cite web |date=10 September 2020 |title=Arsenal change Arteta role as part of restructure |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114085210/https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/4178032/arsenal-change-arteta-to-manager-from-coach-as-part-of-restructuring-at-club |archive-date=14 January 2021 |access-date=3 January 2021 |website=ESPN.com}}</ref> A ranar 18 ga Afrilu 2021, an sanar da Arsenal a matsayin kulob din da ya kafa gasar Turai mai suna The Super League; sun janye daga gasar kwana biyu bayan haka a cikin kuskuren duniya. <ref>{{Cite web |title=The Super League |url=https://thesuperleague.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418235123/https://www.thesuperleague.com/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 April 2021 |website=thesuperleague.com}}</ref> Arsenal ta gama kakar 2020-21 a matsayi na takwas kuma, ba ta cancanci gasar Turai ba a karo na farko cikin shekaru 26.<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Arsenal fails to qualify for Europe for 1st time in 25 years |url=https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209191234/https://indianexpress.com/article/sports/football/english-premier-league/arsenal-fails-to-qualify-for-europe-for-1st-time-in-25-years-7327569/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=9 December 2021 |website=The Indian Express}}</ref> A kakar bayan (2021-22), Arteta ta tara ƙaramin rukuni a gasar Firimiya tare da matsakaicin shekaru 24 da kwanaki 308 - fiye da shekara guda ƙarami fiye da tawagar ta gaba.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024-09-15 |title=Our 2021/22 season in numbers |url=https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026143444/https://www.arsenal.com/premier-league-stats-review-emirates-stadium-attendance-goals-appearances |archive-date=26 October 2022 |access-date=2024-09-08 |website=Our 2021/22 season in numbers |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Smith |first=Adam |date=24 May 2022 |title=Premier League: Top trends revealed for the 2021/22 season |url=https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128184759/https://www.skysports.com/football/news/11661/12611391/premier-league-top-trends-revealed-for-the-2021-22-season |archive-date=28 November 2022 |access-date=9 September 2024 |website=Sky Sports}}</ref> Sun gama a matsayi na biyar a gasar Firimiya a wannan shekarar, kuma sun cancanci gasar UEFA === Masu samar da kayan aiki da masu tallafawa rigar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Kayan Arsenal <ref>{{Cite web |title=Arsenal |url=http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527155718/http://www.historicalkits.co.uk/Arsenal/Arsenal.htm |archive-date=27 May 2019 |access-date=27 January 2022 |publisher=Historical Football Kits}}</ref> !Lokacin !Mai ƙera kayan aiki !Mai tallafawa Shirt (kashin kai) !Mai tallafawa Shirt (wandan hannu) |- |1886–1930 |Ba a san shi ba | rowspan="3" |Babu | rowspan="10" |Babu |- |1930–1970 |Bukta |- |1971–1981 | rowspan="2" |Umbro |- |1981–1986 | rowspan="3" |JVC |- |1986–1994 |[[Adidas]] |- |1994–1999 | rowspan="4" |Nike |- |1999–2002 |Dreamcast Sega<br /> |- |2002–2006 |O2 |- |2006–2014 | rowspan="5" |[[Emirates]]<ref>{{Cite web |title=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714222642/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal |archive-date=14 July 2021 |access-date=24 February 2019 |website=www.emirates.com}}</ref> |- |2014–2018 | rowspan="2" |Puma |- |2018–2019 | rowspan="2 " |Ziyarar Rwanda<ref>{{Cite web |title=Arsenal partner with 'Visit Rwanda' |url=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802014646/https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner |archive-date=2 August 2021 |access-date=23 May 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2019–2026 | rowspan="3" |[[Adidas]]<ref>{{Cite web |title=Adidas and Arsenal launch new home kit |url=https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701174645/https://www.arsenal.com/news/adidas-and-arsenal-launch-new-home-kit |archive-date=1 July 2019 |access-date=1 July 2019 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> |- |2026– |Deel, Inc. |- |} == Filin wasa == [[Fayil:Manor_Ground,_Woolwich_Arsenal_vs._Everton.jpg|right|thumb|Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. [[Everton FC|Everton]]]] Kafin ya shiga Kungiyar Kwallon Kafa, Arsenal ta taka leda a takaice a Plumstead Common, sannan a Manor Ground a Plumste, sannan ya shafe shekaru uku tsakanin 1890 da 1893 a kusa da Invicta Ground. Bayan shiga Kungiyar Kwallon Kafa a shekara ta 1893, kulob din ya koma Manor Ground kuma ya shigar da dakuna da terrace, yana inganta shi daga filin wasa kawai. Arsenal ta ci gaba da buga wasanninsu na gida a can na shekaru ashirin masu zuwa (tare da banbanci biyu a kakar 1894-95), har zuwa lokacin da suka koma arewacin London a 1913. <ref>{{Cite book|last3=Simon Inglis}}</ref> An fi sani da Highbury, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]] shine gidan kulob din daga Satumba 1913 har zuwa Mayu 2006. Mashahurin masanin ƙwallon ƙafa Archibald Leitch ne ya tsara filin wasan na asali, kuma yana da ƙirar da ta saba da yawancin filin ƙwallon ƙwallon kafa a Burtaniya a lokacin, tare da ɗaki ɗaya da aka rufe da bankunan iska guda uku.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}</ref> An ba da cikakken filin wasan babban gyare-gyare a cikin shekarun 1930: an gina sabon Art Deco West da East, an buɗe shi a cikin 1932 da 1936 bi da bi, kuma an kara rufin zuwa filin Arewacin Bank, wanda aka jefa bam a lokacin yakin duniya na biyu kuma ba a dawo da shi ba har zuwa 1954. <ref name="conservation_plan" /> Highbury na iya ɗaukar masu kallo sama da 60,000 a mafi girma, kuma yana da damar 57,000 har zuwa farkon shekarun 1990. Rahoton Taylor da ka'idojin Premier League sun tilasta wa Arsenal ta canza Highbury zuwa filin wasa mai cike da kujeru a lokacin kakar 1993-94, don haka rage damar zuwa masu kallo 38,419 da ke zaune.<ref>{{Cite web |title=Highbury |url=http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111223345/http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=The+Club&article=344883&Title=Highbury |archive-date=11 January 2008 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Dole ne a kara rage wannan damar a lokacin wasannin [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai]] don karɓar ƙarin allon talla, don haka don lokutan biyu, daga 1998 zuwa 2000, Arsenal ta buga wasannin gida na gasar zakaruna a Wembley, wanda zai iya ɗaukar masu kallo sama da 70,000. [[Fayil:Arsenal_Stadium_interior_North_Bank.jpg|alt=A grandstand at a sports stadium. The seats are predominantly red.|right|thumb|Gidan Arewacin Bank, [[Filin wasan Arsenal|Filin wasa na Arsenal]], Highbury]] An ƙuntata fadada Highbury saboda an sanya Gabashin Gabas a matsayin ginin da aka jera na Grade II kuma sauran uku suna kusa da kadarorin zama.<ref name="conservation_plan">{{Cite web |date=14 February 2005 |title=A Conservation Plan for Highbury Stadium, London |url=http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf |archive-date=4 February 2012 |access-date=4 February 2012 |publisher=Islington Council}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20120204050811/http://www.islington.gov.uk/DownloadableDocuments/Environment/Pdf/highburyconservationplan_2005.pdf "A Conservation Plan for Highbury Stadium, London"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> Wadannan iyakoki sun hana kulob din kara yawan kudaden shiga a cikin shekarun 1990 da shekaru goma na farko na karni na 21, suna sanya su cikin haɗarin barin su a baya a cikin bunkasar kwallon kafa na wannan lokacin. Bayan la'akari da zaɓuɓɓuka daban-daban, a cikin 2000 Arsenal ta ba da shawarar gina sabon filin wasa mai iyawa 60,361 a Ashburton Grove, tun lokacin da ake Filin wasa na Emirates, kimanin mita 500 kudu maso yammacin Highbury. Da farko an jinkirta aikin ne saboda jan tef da hauhawar farashi, kuma an kammala ginin a watan Yulin 2006, a lokacin da za a fara kakar 2006-07. An sanya sunan filin wasan ne bayan masu tallafawa, kamfanin jirgin sama na Emirates, wanda kulob din ya sanya hannu kan yarjejeniyar tallafawa mafi girma a tarihin Kwallon ƙafa na Ingila, wanda ya kai kimanin fam miliyan 100. Wasu magoya baya sun kira filin Ashburton Grove, ko Grove, saboda ba su yarda da tallafin kamfanoni na sunayen filin wasa ba.<ref>{{Cite web |last=Dawes |first=Brian |year=2006 |title=The 'E' Word |url=http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008060533/http://www.arsenal-world.co.uk/news/loadnews.asp?cid=TMNW&id=283908 |archive-date=8 October 2006 |access-date=11 August 2008 |website=Arsenal World |publisher=Footymad}}</ref> Za a san filin wasan a hukumance da filin wasa na Emirates har zuwa akalla 2028, kuma kamfanin jirgin sama zai zama mai tallafawa kulob din har zuwa akasin haka 2024. Tun daga farkon kakar 2010-11 zuwa gaba, an san wuraren wasan a matsayin Bankin Arewa, Gabashin Gabas, Yammacin Yamma da ƙarshen Agogo. Matsayin Hadaddiyar Daular Larabawa yanzu yana tsaye a 60,704.<ref name="cap2021">{{Cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |page=4}}</ref>&nbsp;{{Wide image|Emirates Stadium - East stand Club Level.jpg|1367px|A [[panorama]] of the [[Emirates Stadium]] before a match}} == 'Yan wasa == === Kungiyar farko === {{Updated|24 January 2026}}<ref>{{cite web |url=https://www.arsenal.com/men/players |title=Squad: Men |publisher=Arsenal F.C. |access-date=1 September 2025}}{{cbignore}}</ref>  == Kididdiga da rikodin == [[Fayil:Thierry_Henry_applauding_2012.jpg|thumb|[[Thierry Henry]] shine mai zira kwallaye na Arsenal, tare da kwallaye 228 a duk gasa.]] Arsenal ta ƙwallon ƙafa 13 League Championship ita ce na uku mafi girma a ƙwallon ƙwallon Ingila, bayan Liverpool (20) da Manchester United (20), <ref name=":8">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=28 August 2009 |title=England&nbsp;– List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730154323/https://www.rsssf.org/tablese/engchamp.html |archive-date=30 July 2022 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> kuma su ne kulob na farko da ya kai na bakwai da na takwas League Championship. Ya zuwa watan Yunin 2020, suna ɗaya daga cikin ƙungiyoyi bakwai, sauran su ne Manchester United, Blackburn Rovers, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Manchester City, Leicester City da Liverpool, waɗanda suka lashe gasar Firimiya tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 1992. <ref name=":8" /> Suna riƙe da mafi yawan kyaututtuka na FA Cup, tare da 14.<ref name=":7">{{Cite web |last=Ross |first=James M |date=12 June 2009 |title=England FA Challenge Cup Finals |url=https://www.rsssf.org/tablese/engcuphist.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113115049/http://rsssf.com/tablese/engcuphist.html |archive-date=13 January 2010 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Kungiyar tana ɗaya daga cikin kungiyoyi shida kawai da suka lashe kofin FA Sau biyu a jere, a 2002 da 2003, da 2014 da 2015.<ref name=":7" /> Arsenal ta samu nasarar League da FA Cup "Doubles" sau uku (a 1971, 1998 da 2002), wani abin da Manchester United ta samu a baya (a 1994, 1996 da 1999). <ref name="FCHD">{{Cite web |title=Arsenal |url=https://www.fchd.info/ARSENAL.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091106003337/http://fchd.info/ARSENAL.HTM |archive-date=6 November 2009 |access-date=23 October 2009 |website=Football Club History Database |publisher=Richard Rundle}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stokkermans |first=Karel |date=24 September 2009 |title=Doing the Double: Countrywise Records |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/doublerec.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126184235/http://www.rsssf.com/miscellaneous/doublerec.html |archive-date=26 November 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Sun kasance rukuni na farko a cikin ƙwallon ƙafa na Ingila don kammala FA Cup da League Cup sau biyu, a 1993. Arsenal kuma ita ce kulob din farko na London da ta kai wasan karshe na gasar zakarun Turai ta UEFA, a shekara ta 2006, inda ta sha kashi 2-1 a [[FC Barcelona|Barcelona]].<ref>{{Cite web |title=Arsenal Football Club |url=http://www.premierleague.com/page/arsenal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913103452/http://www.premierleague.com/page/arsenal |archive-date=13 September 2008 |access-date=11 August 2008 |publisher=Premier League}}</ref> Arsenal tana da daya daga cikin mafi kyawun rikodin jirgin sama a tarihi, bayan sun gama ƙasa da goma sha huɗu sau bakwai kawai. Sun lashe wasanni na biyu mafi girma a gasar kwallon kafa ta Ingila, kuma sun tara maki na biyu mafi yawa, <ref name="RSSSF1stLevelAllTime">{{Cite web |last=Pietarinen |first=Heikki |date=24 August 2017 |title=England – First Level All-Time Tables |url=https://www.rsssf.org/tablese/engalltime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824181412/http://www.rsssf.com/tablese/engalltime.html |archive-date=24 August 2017 |access-date=24 August 2017 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPietarinen2017">Pietarinen, Heikki (24 August 2017). </cite></ref> ko an lissafa su da maki biyu a kowace nasara <ref name="All Time Table">{{Cite web |title=English Premier League : Full All Time Table |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320225558/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/all-time-table/full |archive-date=20 March 2017 |access-date=21 January 2016 |website=statto.com}}</ref> ko kuma da darajar maki na zamani. Sun kasance a cikin saman jirgin sama na mafi yawan lokutan jere (98 kamar yadda 2023-24). <ref name="RSSSF_Div_Movements">{{Cite web |last=Ross |first=James |last2=Heneghan |first2=Michael |last3=Orford |first3=Stuart |last4=Culliton |first4=Eoin |date=25 August 2016 |title=English Clubs Divisional Movements 1888–2016 |url=https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622041929/https://www.rsssf.org/tablese/engall.html |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRossHeneghanOrfordCulliton2016">Ross, James; Heneghan, Michael; Orford, Stuart; Culliton, Eoin (25 August 2016). </cite></ref><ref name="All-time Arsenal">{{Cite web |last=James |first=Josh |date=18 June 2013 |title=All-time Arsenal |url=https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622042610/https://www.arsenal.com/news/features/48523/behind-the-numbers- |archive-date=22 June 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Seasons Spent in the Top Flight of English Football by Clubs from 1888–89 to 2023–24 |url=https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209052735/https://www.myfootballfacts.com/england_footy/football-league/seasons-in-top-flight/ |archive-date=9 December 2021 |access-date=23 September 2023 |website=My Football Facts}}</ref> Har ila yau, Arsenal tana da matsayi mafi girma a cikin karni na 20, tare da matsakaicin matsayi na 8.5. Arsenal tana riƙe da rikodin mafi tsawo na wasannin League da ba a ci ba (49 tsakanin Mayu 2003 da Oktoba 2004). Wannan ya hada da dukkan wasannin 38 na nasarar da suka samu a kakar 2003-04, lokacin da Arsenal ta zama kulob na biyu da ta kammala yakin neman zabe ba tare da an ci nasara ba, bayan Preston North End (wanda ya buga wasanni 22 kawai) a 1888-89.<ref name="49 Unbeaten">{{Cite web |date=1 June 2017 |title=49 Unbeaten |url=https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112010642/https://www.arsenal.com/history/club-records/the-unbeaten-record |archive-date=12 November 2020 |access-date=14 April 2018 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Har ila yau, suna riƙe da rikodin mafi tsawo a saman jirgin sama.<ref name="EPL Records">{{Cite web |title=Records |url=http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107021729/http://www.statto.com/football/stats/england/premier-league/records |archive-date=7 November 2011 |access-date=22 March 2016 |website=statto.com}}</ref> Arsenal ta kafa rikodin gasar zakarun Turai a lokacin kakar 2005-06 ta hanyar buga wasanni goma ba tare da ba da kwallo ba, ta doke mafi kyawun bakwai da AC Milan ta kafa. Sun tafi jimlar rikodin minti 995 ba tare da barin abokin hamayyar ya ci kwallo ba; tseren ya ƙare a wasan karshe, lokacin da [[Samuel Eto'o]] ya zira kwallaye 76 na Barcelona.&nbsp; David O'Leary yana da rikodin bayyanar Arsenal, bayan ya buga wasanni 722 na farko tsakanin 1975 da 1993. Rabin tsakiya kuma tsohon kyaftin din [[Tony Adams]] ya zo na biyu, bayan ya buga sau 669. David Seaman ne ke riƙe da rikodin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]], tare da bayyanar 564. <ref name="clubrecords">{{Cite web |title=Club Records |url=http://www.arsenal.com/history/club-records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905054109/http://www.arsenal.com/history/club-records |archive-date=5 September 2015 |access-date=23 October 2009 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> [[Thierry Henry]] shine babban mai zira kwallaye a kulob din tare da kwallaye 228 a duk gasa tsakanin 1999 da 2012; ya wuce jimlar Ian Wright na 185 a watan Oktoba 2005. Rubuce-rubucen Wright sun tsaya tun watan Satumbar 1997, lokacin da ya wuce jimlar kwallaye 178 da mai tsaron gida Cliff Bastin ya kafa a shekarar 1939.<ref>{{Cite web |last=Ward |first=Rupert |title=Arsenal vs Bolton. 13/0<!-- no format change -->9/97 |url=http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008220109/http://www.arseweb.com/97-98/reports/130997.html |archive-date=8 October 2015 |access-date=11 August 2008 |publisher=Arseweb}}</ref> Henry kuma yana da rikodin kulob din don burin da aka zira a League, tare da 175, rikodin da Bastin ya rike har zuwa Fabrairu 2006. <ref name="henry" /> Declan Rice yana riƙe da farashin sa hannu na Arsenal bayan an kammala yarjejeniya da [[West Ham United FC|West Ham United]] a watan Yulin 2023, don £ 100 miliyan na farko. Wannan ya wuce tsohon rikodin na fam miliyan 72 ga [[Nicolas Pépé|Nicolas Pepe]].<ref>{{Cite web |date=17 July 2023 |title=Declan Rice: Arsenal sign England midfielder from West Ham in club-record £105m deal |url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12913870/declan-rice-arsenal-sign-england-midfielder-from-west-ham-in-club-record-lb105m-deal |publisher=Sky Sports}}</ref> == Daraja == Arsenal ta lashe kyautar azurfa ta farko a matsayin Royal Arsenal a shekara ta 1890. Kofin Kent Junior, wanda Royal Arsenal ta lashe, shine Kofin FA na kulob din, yayin da kofin farko ya zo makonni uku bayan haka lokacin da suka lashe kofin Kent Senior . <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |date=1 March 2012 |title=122 years ago today – Arsenal's first Silverware |url=http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329190212/http://www.blog.woolwicharsenal.co.uk/archives/3103 |archive-date=29 March 2016 |access-date=18 September 2015 |publisher=The History of Arsenal (AISA Arsenal History Society)}}</ref><ref name="aftlu">{{Cite web |last=Kelly |first=Andy |title=Arsenal first team line ups |url=http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160715102949/http://thearsenalhistory.com/stat/aftlu.htm |archive-date=15 July 2016 |access-date=15 June 2016 |website=The Arsenal History}}</ref> Babban girmamawa na farko na kasa ya zo ne a 1930, lokacin da suka lashe Kofin FA.<ref>{{Cite web |date=8 August 2007 |title=GGM 36: Arsenal win their first major trophy |url=http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923185120/http://www.arsenal.com/ggm-36-arsenal-win-their-first-major-trophy |archive-date=23 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Kungiyar ta ci gaba da samun nasara a cikin shekarun 1930, inda ta lashe kofin FA da kuma gasar kwallon kafa ta farko guda biyar. <ref name=":1">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1931–1935 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20150930200319/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1931-35 "125 years of Arsenal history – 1931–1935"]. </cite></ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2011 |title=125 years of Arsenal history – 1936–1940 |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930230223/http://www.arsenal.com/news/news-archive/125-years-of-arsenal-history-1936-40 |archive-date=30 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=Arsenal F.C}}</ref> Arsenal ta lashe gasar zakarun farko da kofin sau biyu a kakar 1970-71 kuma sau biyu ta sake maimaita wannan, a 1997-98 da 2001-02, tare da lashe kofin sau uku na FA Cup da League Cup a 1992-93. Shekarar 2003-04 ita ce kawai kakar wasanni 38 da ba a ci nasara ba a tarihin kwallon kafa na Ingila. An ba da izinin zinare na musamman na gasar Firimiya kuma an gabatar da shi ga kulob din a kakar wasa mai zuwa. {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Kyautar Arsenal FC ! style="width: 1%;" |Irin wannan ! style="width: 5%;" |Gasar ! style="width: 1%;" |Takardun sarauta ! style="width: 21%;" |Lokaci |- | rowspan="5" scope="rowgroup" |'''A cikin gida''' ! scope="row" |Sashe na Farko / Premier League{{Efn|Upon its formation in 1992, the [[Premier League]] became the top tier of [[Football in England|English football]]; the [[English Football League|Football League]] [[Football League First Division|First]] and [[Football League Second Division|Second Divisions]] then became the second and third tiers, respectively. From 2004, the First Division became the [[EFL Championship|Championship]] and the Second Division became [[EFL League One|League One]].}} |13 | align="left" |1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1937–38, 1947–48, 1952–53, 1970–71, 1988–89, 1990–91, 1997–98, 2001–02, 2003–04 |- ! scope="row" |Kofin FA | style="background-color:gold" |'''14''' | align="left" |1929–30, 1935–36, 1949–50, 1970–71, 1978–79, 1992–93, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17, 2019–20 |- ! scope="row" |Kofin EFL{{Efn|Until 2016, the unsponsored name of the EFL Cup was the Football League Cup.}} |2 | align="left" |1986–87, 1992–93 |- ! scope="row" |Garkuwar Jama'a ta FA{{Efn|Until 2002, the FA Community Shield was known as the FA Charity Shield.}} |17 | align="left" |1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017, 2020, 2023 |- ! scope="row" |Kofin Centenary na Kungiyar Kwallon Kafa | style="background-color:gold" |'''1''' | align="left" |1988 |- | rowspan="2" scope="rowgroup" |'''Yankin nahiyar''' ! scope="row" |Kofin Masu Gasar Cin Kofin UEFA |1 | align="left" |1993–94 |- ! scope="row" |Kofin Kasuwanci na Kasuwanci |1 | align="left" |1969–70 |} == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] <references /> mu5yelulp5tqzpevr5xyhm8vjm0031w Mahmud Shinkafi 0 11461 837855 465278 2026-05-19T12:50:45Z M Bash Ne 12403 837855 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Mahmud Shinkafi ''' Haifaffen ɗan Najeriya ne kuma ɗan siyasa. == Siyasa == An zaɓe shi a matsayin gwamnan [[Jihar Zamfara]] a cikin shekara ta 2007, a ƙarƙashin jam'iyyar All Nigerians People's Party (ANPP). Ya sauya sheƙa a shekarar 2008, zuwa People's democratic party (PDP), mai alamar lema (bayan [[Ahmed Sani Yerima]]) zuwa kuma shekara ta 2011, (kafin [[Abdul'aziz Abubakar Yari]]). Shi ne mutanen Zamfara suka zaɓa a matsayin gwamna na biyu a tarihin jihar.<ref>Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. P.162 <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>.</ref> == Bibilyo. == * Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>. == Manazarta. == {{DEFAULTSORT:Shinkafi, Mahmud}} [[Category:Ƴan siyasan Najeriya]] [[Category:Gwamnonin jihar Zamfara]] [[Category:Hausawa]] murbpgtrcb07zqha9ptfrielfkelwda Hoto 0 14183 837881 613496 2026-05-19T16:44:00Z Adamu Sani Muhammad 20906 /* Mallaka */ 837881 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Charaxes brutus natalensis.jpg|thumb|hoton mallam buda mana littafi]] '''Hoto''' wani sura ne dake bayyana siffar wani abu a zahiri, ana amfani da hoto domin isar da sako zuwa ga wanda ya ga hoton, == Mallaka == [[File:Camera Zenit avtomat.jpg|thumb|Na,aurar daukan hoto]] galibi hoto daukar sa akeyi ta hanya amfani da na'urar daukan hoto ko yin zane, wanda yayi daya daga cikin wadannan shine ke da iko cikakke akan hotan, saboda hakane a Wikimedia Commons ba'a saka hoto sai in hotan ya zamto mallakin ka kane, wato naka ne bana waninka bane, mallakan Hoto shi ake ce ma Copy right da turanci, rashin mallakan hoto kuma shi ake cema Copy right Violation, matukar kana so kasaka hoto a Wikimedia commons don ayi amfani dashi a shafukan Wikpedia dole ne yazamto cewa hoton naka ne, wato kaine ka dauka hotan da na'uran daukan hoto ko kuma ka zana hotan da kanka, yin hakan zai baka daman samu Copy Right akan hoton, amman idan hotan ba naka bane to baka da cikakken iko akan saka hotan a Wikimedia Commons domin amfani dashi a shafukan Wikipedia.duba Copy Right. === Cin zarafi === Hoto mallakan sa ake yi ta hanyan dauka da na'ura k1o kuma zanawa === Hoton gandu === Akwai hotunan da ba naka bane amman zaka iya saka su a Wikimedia, a bisa hujjan cewar mai Copy Rigt din Hotan ya bada hotunan kyauta ga mutane domin amfanun su. Ko kuma hotuna da sukayi shekara 50 da daukan su ko zana su, kaman hotunan Abubakar Tafawa Balewa ko Ahmadu Bello Sardauna, kaga hotunan sun kai shekaru 50 da daukan su, saboda haka suna abin bature yake cema Public Domain, wato Kayan Gandu in bahaushe. Asalin hotuna dukkan su ana girke su ne a Wikimedia Conmons, daga Wikimedia Commons ne ake dauko su ake saka su a shafukan Wikipedia. == Zane == == Hoton nakura == == Takardan buga hoto == == Amfani == === Kasuwanci === === Addini === === Ilimi === === Sadarwa === ==Hotuna== <gallery mode="nolines"> Disabledandhere-filtermasknotebook.jpg|Hoton wani sanye da Takunkumi Fire breathing 2 Luc Viatour.jpg|Hoton da'aka dauka da nakura a kasa Belgiyum New York City at night HDR.jpg|Hoton Garin New york da daddare. Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|Hoto mai aditin wanda aka yi shi da nakura Glühwendel brennt durch.jpg|Hotan wanda aka hada da nakuran komputa Nasir-al molk -1.jpg|Hotan masallaci Fish%26WildlifeRemoteCameras22_(34703781846).jpg|Hoton Kyanwa/Mage </gallery> == Manazarta == {{Reflist}} 0hbssgje5d0j4lu73urit5fhzpz3n66 837882 837881 2026-05-19T16:47:30Z Adamu Sani Muhammad 20906 /* Mallaka */ 837882 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Charaxes brutus natalensis.jpg|thumb|hoton mallam buda mana littafi]] '''Hoto''' wani sura ne dake bayyana siffar wani abu a zahiri, ana amfani da hoto domin isar da sako zuwa ga wanda ya ga hoton, == Mallaka == [[File:Camera Zenit avtomat.jpg|thumb|Na,aurar daukan hoto]] galibi hoto daukar sa akeyi ta hanyar amfani da na'urar daukan hoto ko yin zane, wanda yayi daya daga cikin wadannan shi ne ke da iko cikakke akan hotan, saboda hakane a Wikimedia Commons ba'a saka hoto sai in hotan ya zamto mallakin ka kane, wato naka ne bana waninka bane, mallakan Hoto shi ake ce ma Copy right da turanci, rashin mallakan hoto kuma shi ake cema Copy right Violation, matukar kana so kasaka hoto a Wikimedia commons don ayi amfani dashi a shafukan Wikpedia dole ne yazamto cewa hoton naka ne, wato kaine ka dauka hotan da na'uran daukan hoto ko kuma ka zana hotan da kanka, yin hakan zai baka daman samu Copy Right akan hoton, amman idan hotan ba naka bane to baka da cikakken iko akan saka hotan a Wikimedia Commons domin amfani dashi a shafukan Wikipedia.duba Copy Right. === Cin zarafi === Hoto mallakan sa ake yi ta hanyan dauka da na'ura k1o kuma zanawa === Hoton gandu === Akwai hotunan da ba naka bane amman zaka iya saka su a Wikimedia, a bisa hujjan cewar mai Copy Rigt din Hotan ya bada hotunan kyauta ga mutane domin amfanun su. Ko kuma hotuna da sukayi shekara 50 da daukan su ko zana su, kaman hotunan Abubakar Tafawa Balewa ko Ahmadu Bello Sardauna, kaga hotunan sun kai shekaru 50 da daukan su, saboda haka suna abin bature yake cema Public Domain, wato Kayan Gandu in bahaushe. Asalin hotuna dukkan su ana girke su ne a Wikimedia Conmons, daga Wikimedia Commons ne ake dauko su ake saka su a shafukan Wikipedia. == Zane == == Hoton nakura == == Takardan buga hoto == == Amfani == === Kasuwanci === === Addini === === Ilimi === === Sadarwa === ==Hotuna== <gallery mode="nolines"> Disabledandhere-filtermasknotebook.jpg|Hoton wani sanye da Takunkumi Fire breathing 2 Luc Viatour.jpg|Hoton da'aka dauka da nakura a kasa Belgiyum New York City at night HDR.jpg|Hoton Garin New york da daddare. Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|Hoto mai aditin wanda aka yi shi da nakura Glühwendel brennt durch.jpg|Hotan wanda aka hada da nakuran komputa Nasir-al molk -1.jpg|Hotan masallaci Fish%26WildlifeRemoteCameras22_(34703781846).jpg|Hoton Kyanwa/Mage </gallery> == Manazarta == {{Reflist}} svhjq70arpwmo1lfsqy3w9ehvhh29fz 837885 837882 2026-05-19T16:51:21Z Adamu Sani Muhammad 20906 /* Mallaka */ 837885 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Charaxes brutus natalensis.jpg|thumb|hoton mallam buda mana littafi]] '''Hoto''' wani sura ne dake bayyana siffar wani abu a zahiri, ana amfani da hoto domin isar da sako zuwa ga wanda ya ga hoton, == Mallaka == [[File:Camera Zenit avtomat.jpg|thumb|Na,aurar daukan hoto]] galibi hoto daukar sa akeyi ta hanyar amfani da na'urar daukan hoto ko yin zane, wanda yayi daya daga cikin wadannan shi ne ke da iko cikakke akan hotan, saboda hakane a Wikimedia Commons ba'a saka hoto sai in hotan ya zamto mallakin ka kane, wato naka ne bana waninka bane, mallakan Hoto shi ake ce ma Copy right da turanci, rashin mallakan hoto kuma shi ake cema Copy right Violation, matukar kana so kasaka hoto a Wikimedia commons don ayi amfani dashi a shafukan Wikpedia dole ne yazamto cewa hoton naka ne, wato kaine ka dauka hotan da na'uran daukan hoto ko kuma ka zana hotan da kanka, yin hakan zai baka damar samun Copy Right akan hoton, amman idan hotan ba naka bane to baka da cikakken iko akan saka hotan a Wikimedia Commons domin amfani dashi a shafukan Wikipedia.duba Copy Right. === Cin zarafi === Hoto mallakan sa ake yi ta hanyan dauka da na'ura k1o kuma zanawa === Hoton gandu === Akwai hotunan da ba naka bane amman zaka iya saka su a Wikimedia, a bisa hujjan cewar mai Copy Rigt din Hotan ya bada hotunan kyauta ga mutane domin amfanun su. Ko kuma hotuna da sukayi shekara 50 da daukan su ko zana su, kaman hotunan Abubakar Tafawa Balewa ko Ahmadu Bello Sardauna, kaga hotunan sun kai shekaru 50 da daukan su, saboda haka suna abin bature yake cema Public Domain, wato Kayan Gandu in bahaushe. Asalin hotuna dukkan su ana girke su ne a Wikimedia Conmons, daga Wikimedia Commons ne ake dauko su ake saka su a shafukan Wikipedia. == Zane == == Hoton nakura == == Takardan buga hoto == == Amfani == === Kasuwanci === === Addini === === Ilimi === === Sadarwa === ==Hotuna== <gallery mode="nolines"> Disabledandhere-filtermasknotebook.jpg|Hoton wani sanye da Takunkumi Fire breathing 2 Luc Viatour.jpg|Hoton da'aka dauka da nakura a kasa Belgiyum New York City at night HDR.jpg|Hoton Garin New york da daddare. Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|Hoto mai aditin wanda aka yi shi da nakura Glühwendel brennt durch.jpg|Hotan wanda aka hada da nakuran komputa Nasir-al molk -1.jpg|Hotan masallaci Fish%26WildlifeRemoteCameras22_(34703781846).jpg|Hoton Kyanwa/Mage </gallery> == Manazarta == {{Reflist}} envi4d53txeqk9cqn2z7yq4hsol5fyt 837887 837885 2026-05-19T16:55:34Z Adamu Sani Muhammad 20906 /* Cin zarafi */ 837887 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Charaxes brutus natalensis.jpg|thumb|hoton mallam buda mana littafi]] '''Hoto''' wani sura ne dake bayyana siffar wani abu a zahiri, ana amfani da hoto domin isar da sako zuwa ga wanda ya ga hoton, == Mallaka == [[File:Camera Zenit avtomat.jpg|thumb|Na,aurar daukan hoto]] galibi hoto daukar sa akeyi ta hanyar amfani da na'urar daukan hoto ko yin zane, wanda yayi daya daga cikin wadannan shi ne ke da iko cikakke akan hotan, saboda hakane a Wikimedia Commons ba'a saka hoto sai in hotan ya zamto mallakin ka kane, wato naka ne bana waninka bane, mallakan Hoto shi ake ce ma Copy right da turanci, rashin mallakan hoto kuma shi ake cema Copy right Violation, matukar kana so kasaka hoto a Wikimedia commons don ayi amfani dashi a shafukan Wikpedia dole ne yazamto cewa hoton naka ne, wato kaine ka dauka hotan da na'uran daukan hoto ko kuma ka zana hotan da kanka, yin hakan zai baka damar samun Copy Right akan hoton, amman idan hotan ba naka bane to baka da cikakken iko akan saka hotan a Wikimedia Commons domin amfani dashi a shafukan Wikipedia.duba Copy Right. === Cin zarafi === Hoto mallakar sa ake yi ta hanyar dauka da na'ura ko kuma zanawa === Hoton gandu === Akwai hotunan da ba naka bane amman zaka iya saka su a Wikimedia, a bisa hujjan cewar mai Copy Rigt din Hotan ya bada hotunan kyauta ga mutane domin amfanun su. Ko kuma hotuna da sukayi shekara 50 da daukan su ko zana su, kaman hotunan Abubakar Tafawa Balewa ko Ahmadu Bello Sardauna, kaga hotunan sun kai shekaru 50 da daukan su, saboda haka suna abin bature yake cema Public Domain, wato Kayan Gandu in bahaushe. Asalin hotuna dukkan su ana girke su ne a Wikimedia Conmons, daga Wikimedia Commons ne ake dauko su ake saka su a shafukan Wikipedia. == Zane == == Hoton nakura == == Takardan buga hoto == == Amfani == === Kasuwanci === === Addini === === Ilimi === === Sadarwa === ==Hotuna== <gallery mode="nolines"> Disabledandhere-filtermasknotebook.jpg|Hoton wani sanye da Takunkumi Fire breathing 2 Luc Viatour.jpg|Hoton da'aka dauka da nakura a kasa Belgiyum New York City at night HDR.jpg|Hoton Garin New york da daddare. Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|Hoto mai aditin wanda aka yi shi da nakura Glühwendel brennt durch.jpg|Hotan wanda aka hada da nakuran komputa Nasir-al molk -1.jpg|Hotan masallaci Fish%26WildlifeRemoteCameras22_(34703781846).jpg|Hoton Kyanwa/Mage </gallery> == Manazarta == {{Reflist}} 9175m8qfcr0zk8fhot1pnyhy3il58ff Yewande Omotoso 0 15343 838074 738138 2026-05-20T08:03:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838074 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yewande Omotoso''' (an haife ta a shekarar 1980) yar [[Afirka ta Kudu]] ce wacce take yin rubuce rubuce na asali, kuma ta kasance mai tsara gini ta hanyar yin zane zane, waccce aka haifa a [[Barbados]] kuma ta girma a [[Nijeriya]] . <ref>[http://www.africanbookscollective.com/authors-editors/yewande-omotoso Yewande Omotoso biography] at African Books Collective.</ref> Ita marubuciya ce yar Najeriya, yar Kole Omotoso, kuma' yar'uwar yar wasan fim na Omotoso . <ref>Shanaaz Prince, [https://www.pressreader.com/south-africa/drum/20170223/283648234655089 "Akin Omotoso: From actor to filmmaker"], ''PressReader'', 23 February 2017.</ref> A yanzu haka tana zaune ne a [[Johannesburg]] . <ref>[https://writivism.org/2017/01/30/your-favorite-writers-are-mentoring/ "Your Favorite Writers are Mentoring! | Yewande Omotoso"], Writivism, 30 January 2017.</ref> Littattafan nata biyu da aka wallafa sun ba ta babban kulawa, ciki har da lashe lambar yabo ta Adabin Afirka ta Kudu don Marubucin da aka Buga a Farko, <ref name="TiA">[https://thisisafrica.me/author/yewandeomotoso/ "Yewande Omotoso"], This is Africa.</ref> da kuma kyautar Etisalat ta 2013 na Adabi, kuma ana cikin wadanda aka zaba domin samun kyautar Bailey ta mata ta almara a shekarar 2017. <ref>[http://www.womensprizeforfiction.co.uk/reading-room/news/announcing-2017-longlist "Announcing the 2017 Longlist..."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190511215527/https://www.womensprizeforfiction.co.uk/reading-room/news/announcing-2017-longlist |date=2019-05-11 }}, Bailey's Women's Prize for Fiction.</ref> == Shekarun farko da ilimi == Yewande Omotoso an haife shi ne a Bridgetown, [[Barbados]] ; <ref>[http://www.womensprizeforfiction.co.uk/reading-room/in-conversation-with/qa-yewande-omotoso "A Q&A with Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190422214533/https://www.womensprizeforfiction.co.uk/reading-room/in-conversation-with/qa-yewande-omotoso |date=2019-04-22 }}, Baileys Women’s Prize for Fiction.</ref> kuma a cikin shekara guda da haihuwarta ta tafi tare da mahaifiyarta Ba-barbiya, mahaifin Najeriyar da yayanta maza biyu zuwa Nijeriya. Ta girma a Ile-Ife, [[Osun|Jihar Osun]], har zuwa 1992, lokacin da dangin suka koma Afirka ta Kudu <ref name="Nation">Evelyn Osagie, [http://thenationonlineng.net/think-product-three-nations/ "‘I think of myself as a product of three nations’"], ''[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]'' (Nigeria), 19 March 2014.</ref> <ref name="TOW">[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/45-tow-2012/218-yewande-omotoso-nigeria-south-africa "Yewande Omotoso (Nigeria/South Africa)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190201013230/http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/45-tow-2012/218-yewande-omotoso-nigeria-south-africa |date=2019-02-01 }}, Time of the Writer, Centre for Creative Writing, University of Kwazulu-Natal, 2012.</ref> bayan mahaifinta ya dauki alkawarin ilimi tare da Jami'ar Western Cape. Ta ce, "Ba tare da la'akari da yawan shekarun da na yi a Afirka ta Kudu ba, ina tunanin kaina a matsayin samfuran kasashe uku: Barbados, Najeriya, da Afirka ta Kudu. Najeriya ta kasance wani bangare mai matukar karfi na fahimtar kaina, na ainihi ", kuma a cikin hirar da aka yi da ita a shekarar 2015, ta ce:" Takaddama tana da rikitarwa. Ina son kasancewa dan Najeriya, ina son kasancewa cikin wannan asalin koda kuwa na kasance hadadden abu ne, saboda yawan sanin da nayi da kuma kwarewar rayuwa. " <ref name="Sabi">[https://www.sabinews.com/the-etisalat-prize-brought-recognition-yewande-omotoso/ "The Etisalat Prize brought recognition – Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511125839/https://www.sabinews.com/the-etisalat-prize-brought-recognition-yewande-omotoso/ |date=2020-05-11 }}, ''Sabi News'', 16 August 2015.</ref> Ta yi karatun gine-gine a Jami'ar Cape Town (UCT), kuma bayan ta yi aiki na wasu shekaru a matsayin mai zanen gine-ginen ta ci gaba da samun digiri na biyu a kan Rubutun Halitta a wannan jami'ar. <ref name="TOW"/> == Rubuta aiki == Littafin farko na Omotoso, ''Bom Boy'', an buga shi a cikin 2011 ta Littattafan Modjaji a Cape Town. Ya ci lambar yabo ta wallafe-wallafen Afirka ta Kudu ta 2012 don Marubucin da aka Buga a karon Farko, aka zaba don Afirka ta Kudu <nowiki><i id="mwRQ">Lahadi</i></nowiki> Fiction Prize Prize, da kuma M-Net Literary Awards 2012. <ref name="TiA"/> ''Bom Boy'' shi ma ya zo na biyu a kyautar Etisalat ta Adabi a shekarar 2013, <ref>[https://prize.etisalat.com.ng/post.php?id=202 "Random facts about Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405073536/https://prize.etisalat.com.ng/post.php?id=202 |date=2017-04-05 }}, Etisalat Prize for Literature, 3 January 2017.</ref> wanda Omotoso ya dauki 2014 Etisalat Fellowship a Jami'ar East Anglia <ref name="Sabi"/> wanda aka ba ta a madadin ta wanda ya samu kyautar 2013 NoViolet Bulawayo . <ref>James Murua, [http://www.jamesmurua.com/noviolet-bulwayo-gives-up-etisalat-fellowship-to-yewande-omotoso/ "Noviolet Bulwayo gives up Etisalat fellowship to Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226043205/https://www.jamesmurua.com/noviolet-bulwayo-gives-up-etisalat-fellowship-to-yewande-omotoso/ |date=2021-02-26 }}, James Murua's Literature Blog, 16 April 2014.</ref> Omotoso ya kasance dan'uwqn Norman Mailer Fellow na 2013, kuma ya kasance mai karɓar Males Morland Scholarship a 2014. <ref>[https://www.milesmorlandfoundation.com/morland-writing-scholarship-winners- "2014 Morland Scholarship Winners"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405170115/https://www.milesmorlandfoundation.com/morland-writing-scholarship-winners- |date=2017-04-05 }}, Miles Morland Foundation.</ref> <ref>[http://www.uea.ac.uk/news-and-events/home/-/blogs/yewande-omotoso-wins-morland-writing-scholarship "Yewande Omotoso wins Morland Writing Scholarship"], University of East Anglia, 27 November 2014.</ref> <ref>[http://www.jamesmurua.com/yewande-omotoso-sneak-peaks-new-novel/ "Yewande Omotoso new novel sneak peaked"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190520082427/https://www.jamesmurua.com/yewande-omotoso-sneak-peaks-new-novel/ |date=2019-05-20 }}, James Murua's Literature Blog, 12 April 2016.</ref> Kamar ''Bom Boy'', littafinta na biyu, ''The Woman Next Door'' ( Chatto and Windus, 2016)<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2017/02/12/514495267/next-door-neighbors-gradually-learn-to-get-along-in-post-apartheid-cape-town|title='Next Door' Neighbors Gradually Learn To Get Along In Post-Apartheid Cape Town|date=12 February 2017|work=NPR|access-date=10 April 2017}}</ref>an kuma sake duba su da kyau, tare da ''Masu Bugawa a Mako-mako'' suna ambaton shi a matsayin "wannan kyakkyawar kyakkyawar magana, mai tabawa, wani lokaci mai haskakawa game da wasu oan uwa biyu masu lalata: mata biyu., baƙi ɗaya fari daya, makwabta wadanda suka gano bayan shekaru 20 suna musayar makarkashiya da zagi cewa za su iya taimakon jua, motoso ya kama canjin yanayin launin fata tun daga shekarun 1950, gami da kwarewar baki ta hanyar bayanan sirri da kananan fahimtar halayyar mutum cikin dimbin motsin rai, idanun mai zane, da kuma nadamar bazawara. Muryarta wata sabuwar murya ce wacce take da kwarjini wajen neman zaman lafiya na tafiya kopje kamar zaluncin da ya faru a Afirka ta Kudu a baya. ” <ref>[http://www.publishersweekly.com/978-1-250-12457-9 "The Woman Next Door"], ''Publishers Weekly'', 12 May 2016.</ref> Jaridar ''Independent ta Irish ta'' bayyana ''The Woman Next Door'' a matsayin "ingantaccen bayanin asusun nuna wariya na mata, fansa da galibi abin da ke haifar da kayayyaki - abota." <ref>Deirdre Conroy, [http://www.independent.ie/entertainment/books/fiction-the-woman-next-door-by-yewande-omotoso-34830915.html "Fiction: The Woman Next Door by Yewande Omotoso"], ''Irish Independent'', 27 June 2016.</ref> An jera shi ne don kyautar Bailey ta Mata don Almara a shekarar 2017,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/gallery/2017/mar/08/baileys-prize-2017-longlist-in-pictures|title=Baileys prize 2017 longlist – in pictures|date=8 March 2017|work=The Guardian|access-date=10 April 2017}}</ref>kuma an zaba ta don lambar yabo ta Adabin Dublin ta Duniya ta 2018. <ref>[http://www.dublinliteraryaward.ie/news/the-2018-shortlist-is-announced-5th-april/ "The 2018 shortlist is announced, 5th April"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190521004109/http://www.dublinliteraryaward.ie/news/the-2018-shortlist-is-announced-5th-april/ |date=2019-05-21 }}, International Dublin Literary Award.</ref> Omotoso ya ba da gudummawar labarai da shayari ga wallafe-wallafe iri-iri, daga cikinsu ''Konch'', ''Noir Nation'', yana ''magana ne game da Zamanin: Labaran Zamani daga Afirka'', ''Wakokin Matan Afirka na Zamani'', <ref name="TOW"/> ''Kalahari Review'', ''The asu Literary Journal'', ''World One Biyu'', the 2012 Caine Lissafin girmamawa, <ref>Jennifer Emelife, [http://www.praxismagonline.com/writing-day-tips-yewande-omotoso/ "My Writing Day (and other tips): Yewande Omotoso"], ''Praxis Magazine'', 10 February 2017.</ref> da ''Sabbin 'Ya'yan Afirka'' (2019), wanda Margaret Busby ta shirya . <ref>Michele Magwood, [https://www.wantedonline.co.za/navigator/leisure/2019-07-05-new-daughters-of-africa-is-a-powerful-collection-of-writing-by-women-from-the-continent/ "'New Daughters of Africa' Is a Powerful Collection of Writing by Women from the Continent"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927030742/https://www.wantedonline.co.za/navigator/leisure/2019-07-05-new-daughters-of-africa-is-a-powerful-collection-of-writing-by-women-from-the-continent/ |date=2020-09-27 }}, ''Wanted'', 5 July 2019.</ref> Ta kasance mai yawan halarta a cikin bikin adabi wanda ya hada da bikin Aké Arts da Book Festival, <ref>[http://www.akefestival.org/index.php/the-festival/ake-festival-2016-guests/item/543-yewande-omotoso "Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405073656/http://www.akefestival.org/index.php/the-festival/ake-festival-2016-guests/item/543-yewande-omotoso |date=2017-04-05 }} at Ake Festival, 2016.</ref> da Edinburgh International Book Festival <ref>2016 Edinburgh International Book Festival Brochure.</ref> da kuma PEN American World Voices Festival. <ref>[https://worldvoices.pen.org/speaker/yewande-omotoso/ "Yewande Omotoso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205123248/https://pen.org/world-voices-festival/ |date=2020-02-05 }}, PEN American World Voices Festival.</ref> Omotoso sanannu ne a cikin wasu yankuna don amfani da kimiyyar emojis kamar kyakkyawan suna mai juju mask.  == Bibiliyo == * ''Bom Boy'', Littattafan Modjaji, 2011.  <ref>[http://www.modjajibooks.co.za/titles/bom-boy/ ''Bom Boy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190519154634/http://www.modjajibooks.co.za/titles/bom-boy/ |date=2019-05-19 }} at Modjaji Books.</ref> * ''Mace Mai Kofar Gaba'', Chatto da Windus, 2016. <ref>[https://www.penguin.co.uk/books/1109235/the-woman-next-door/ ''The Woman Next Door''] at [[Penguin Random House]].</ref> == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin haɗin waje == * Kyawun Tiah, [http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso "'A cikin Labarina Na Gata Da Micro.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617134002/http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso |date=2022-06-17 }} [http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso Ganawa Tare Da Yewande Omotoso "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617134002/http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso |date=2022-06-17 }}, Ranar [http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso Gajeren] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617134002/http://shortstorydayafrica.org/news/in-my-storytelling-i-privilege-the-micro-an-interview-with-yewande-omotoso |date=2022-06-17 }} Labari Na Afirka, 1 Yuni 2016. * Yewande Omotoso, [http://dangerouswomenproject.org/2016/12/20/serious-kind-love/ "] Seraunar [http://dangerouswomenproject.org/2016/12/20/serious-kind-love/ Mai Girma"], Tsarin Mata Masu Hadari, 20 Disamba 2016. * [http://www.bookish.co.za/blog/2017/1/29/author-interview-yewande-omotso "Tattaunawar Marubuci | Yewande Omotoso"], Bookish, 30 Janairu 2017. * [http://www.bbc.co.uk/programmes/p041z3xv Ganawa tare da Omotoso], BBC, 19 ga Yulin 2016. [[Category:Mata]] [[Category:Mutane]] [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Yan Najeriya]] [[Category:Haihuwan 1980]] [[Category:Masu zane]] tfg70oi09jucdf0ydd0uwmi3u8x4p0t Aisha Isa Yuguda 0 16660 837854 411953 2026-05-19T12:49:31Z M Bash Ne 12403 837854 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Hajiya '''Aisha Isa Yuguda''' (An haife ta a shekara ta 1970). ta auri gwamnan Jihar [[Bauchi (jiha)|Bauchi]] a ƙasar [[Nijeriya]] Mallam Isa Yuguda kuma suna da yaya 6.<ref name=":0">Kabir, Hajara Muhammad,. ''Northern women development''. [Nigeria]. p.p 146-147 <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>. </ref> == Ayyuka == Yar aikin sakai ce, ta dage wajen ganin cewa dukkan yara sun samu ingantaccen karatu musamman na Jihar Bauchi. Ta tallafawa mata wajen inganta rayuwarsu da sama musu sana’a. Ta tallafawa matasa wajen karatu duk a lokacin da mijinta yake Gwamnan Jihar Bauchi.<ref name=":0" /> == Bibiliyo == * Kabir, Hajara Muhammad,. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>. OCLC 890820657. == Manazarta == {{Reflist}} [[category:Rayayyun Mutane]] [[category:Haifaffun 1970]] [[Category:Hausawa]] [[Category:Mata]] r7agqzmgow176yi5yxop912eauynz4k Victor Mela Danzaria 0 17568 837913 814751 2026-05-19T18:41:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837913 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Victor Mela Danzaria|birth_date=1973|birth_place=Gombe State, Nigeria|nationality=Nigerian|occupation=Politician|alma_mater=[[University of Jos]]|party=All Progressives Congress (APC)|office=Member of the House of Representatives (Nigeria)|constituency=Balanga–Billiri Federal Constituency}}'''Victor Mela Danzaria''' (an haife shi a 1973) shi ne ɗan siyasa daga [[Gombe State]], Najeriya.<ref>https://www.punchng.com/gombe-lawmaker-appoints-36-aides-says-its-youth-empowerment/</ref> Yana wakiltar '''Balanga–Billiri Federal Constituency''' a Majalisar Wakilai ta Najeriya. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Victor_Mela_Danzaria</ref> Ya lashe zaɓen ƙasa a shekarar 2019 karkashin jam'iyyar '''All Progressives Congress''' (APC) inda ya samu kuri'u 45,112, ya doke wanda ya riga shi a kujerar, '''Ali Isa''', wanda ya samu 35,395.<ref>https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/338258-gombe-election-apc-wins-billiri-balanga-house-of-reps-seat.html</ref> == Ilimi == Danzaria ya sami digiri na digir‑digir a fannin Geology daga [[University of Jos]]. <ref>https://www.nassnig.org/mps/single/418{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Ayyukan Siyasa == Danzaria ya kasance mamba na Majalisar Wakilai daga 2019, kuma yana matsayin mataimakin shugaban kwamitin albarkatun ma’adinai a majalisar. <ref>https://www.nassnig.org/mps/single/418{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sauran Ayyuka == Ya kasance mai fafutuka a cikin al’ummar ‘yan Najeriya da ke Canada a Saskatchewan a cikin kungiyar '''Nigerian‑Canadian Association of Saskatchewan (NCAS)'''. <ref>https://www.ncas.ca/about-us{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Rikice‑rikicen Shari’a == A lokacin mulkinsa an tuhume shi da bayar da ƙarya a ƙarƙashin rantsuwar aikace‑aikacen zabe, inda wata kotu ta yi masa hukunci amma daga baya an tabbatar da rashin ingancin shari’ar a babban kotu. <ref>https://punchng.com/false-evidence-court-nullifies-case-against-gombe-lawmaker/</ref> == Ƙarin Bayani == A shekarar 2019, ya ba da dama ga mutane 36 a matsayin ma’aikatan taimako don tallafawa ayyukansu da kuma rage rashin aikin yi a cikin mazabar sa. <ref>https://punchng.com/gombe-lawmaker-appoints-36-aides-says-its-youth-empowerment/</ref> == Manazarta == <references /> 35otntlw6m0ftur9l6tpiknxia7sllz Waƙar Ƙasa ta Saudi Arabia 0 18934 837987 302473 2026-05-19T22:12:14Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837987 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Waƙar ƙasa ta [[Saudi Arebiya|Saudi Arabiya]]''', wacce aka sanya da " '''Hasten!''' " (سارعي ''Sâregħi'' ), an kuma fara tallata shi a shekarar 1950. A 'yan shekarun da suka gabata, wannan waƙar ta kasance kyautar da Furuq ta Masar ta ba [[Ibn Saud|Sarki Abdulaziz]] lokacin da ya ziyarci [[Misra|Masar]] . <ref>https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/a-history-of-the-saudi-national-anthem-1.2281470 ''A history of the Saudi national anthem''. gulfnews.com.</ref> Abdol-Raħman al-Xaṭib ne ya tsara shi, sannan kuma Serâġ Omar ya sake tsara shi. Daga baya a cikin shekarar 1984, 'Ebrâhim Xafâġi ya kuma rubuta kalmomin zuwa waƙar; a cikin wannan shekarar, an kuma sake karanta waƙar a hukumance tare da kalmomin. <ref>https://stepfeed.com/5-facts-you-should-know-about-saudi-arabia-s-national-anthem-0055 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221111075825/https://stepfeed.com/5-facts-you-should-know-about-saudi-arabia-s-national-anthem-0055 |date=2022-11-11 }} Al Ash-Shaykh, Malik. 2018-09-23. ''5 facts you should know about Saudi Arabia's national anthem''. Stepfeed.</ref> == Rubutawa == === Rubutun larabci na hukuma tun daga 1984 === {| class="wikitable" cellpadding="12" style="text-align:center;" | bgcolor="#156B32" |<div style="display:inline;color:#FFFFFF;text-align:center"> '''Rubutun larabci'''</div> | bgcolor="#156B32" |<div style="display:inline;color:#FFFFFF;text-align:center"> '''Balaraben Roman'''</div> | bgcolor="#156B32" |<div style="display:inline;color:#FFFFFF;text-align:center"> '''Bayanin IPA''' </div> |- |<poem>سَارِعِي ،لِلْمَجْدِ وَالْعَلْيَاء !مَجِّدِي لِخَالِقِ الْسَّمَاء وَارْفَعِي الْخَفَّاقَ الْأَخْضَر ،يَحْمِلُ الْنُّورَ الْمُسَطَّر !رَدِّدِي اللهُ أَكْبَر !يَا مَوْطِنِي ،مَوْطِنِي !عِشْتَ فَخْرَ الْمُسْلِمِين عَاشَ الْمَلِك لِلْعَلَم <ref name="info">http://www.nationalanthems.info/sa.htm ''Saudi Arabia''. nationalanthems.info. Kendall, David. 2013.</ref><ref name="sayidaty">https://www.sayidaty.net/node/603541/أسرة-ومجتمع/شخصية-اليوم/نشيد-العلم-السعودي-قصة-خلدها-التاريخ#photo/1 ''نشيد العلم السعودي.. قصة خلدها التاريخ''. Sayidaty.net. 2017-09-15.</ref><ref>https://makkahnewspaper.com/article/247673/الرأي/أخطاء-السلام-الوطني-وتقصير-التربويين! أخطاء السلام الوطني وتقصير التربويين! Makkah Newspaper. 2016-09-16.</ref><ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://vb.alhilal.com/t769744.html |access-date=2021-03-12 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009052644/http://vb.alhilal.com/t769744.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.al-madina.com/article/133558</ref>!وَالْوَطَن</poem> |<poem>Sâregħi Lel-maġde wal-għaljâ‘, Maġġedi li-xâleqe s-samâ‘! Warfagħe l-xaffâqa ‘axḍar Jaħmelo n-nura l-mosaṭṭar, Raddedi: Allâho ‘akbar! Jâ mawṭeni! Mawṭeni, Għeẋta faxra l-moslemin! Għâẋa l-malek Lel-għalam Wal-waṭan!</poem> |<poem>/saːriʕij/ /lilmadʒdi walʕaljaːʔ/ /madʒdʒidij lixaːliqis samaːʔ/ /warfaʕil xaffaːqa ʔaxdˤar/ /jaħmilun nuwral musatˤtˤar/ /raddidij ʔallaːhu ʔakbar/ /jaː mawtˤinij/ /mawtˤinij/ /ʕiʃta faxral muslimijn/ /ʕaːʃal malik/ /lilʕalam/ /walwatˤan/</poem> |} === Fassarar Hausa === : Gaggauta! : Zuwa ga ɗaukaka da girma, : Ka ɗaukaka Mahaliccin sammai! : Kuma ka ɗaukaka [[Tutar Saudi Arabia|koriyar tuta]] : Ka ɗaukaka rubutaccen [[Shahada|hasken]] aegis; : Maimaita: " Allahu Akbar !" : Ya kasata! : a ƙasatam! : : yadda : asata, : Kamar yadda alfahari da [[Musulunci|musulmai ke]] rayuwa! : Ran [[Sarakunan Saudi Arabia|Sarki ya daɗe]] : Ga tuta : Kuma [[Saudi Arebiya|ƙasar]] ! == Manazarta == [[Category:Saudiyya]] [[Category:Ƙasashen Asiya]] [[Category:Ƙasashe]] [[Category:Ƙasa]] e8e4ye7o3qhw783i0u9wvf3g696gouq Muhammad Inuwa Idris 0 20176 838173 721698 2026-05-20T09:42:35Z Abubakar Kaddi 24783 838173 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:U.S. Army Africa Senior Leader Engagement in Nigeria (8096370808).jpg|thumb|muhammad inuwa idris]] Manjo Janar '''Muhammad Inuwa Idris''' (an haife shi a shekara ta 1960) shi ne Kwamanda na 26 na [[Jami'ar Tsaron Nijeriya|Kwalejin Tsaro ta Najeriya]] (NDA). An naɗa shi Kwamanda ne a ranar 26 ga Disamban shekarar 2013 kuma Manjo Janar MT Ibrahim ya gaje shi a matsayin kwamandan a ranar 9 ga Agusta, 2015.<ref name=NDA-Commandant>{{cite web|title=Commandant|url=http://nda.edu.ng/New%20Commandant%20NDA.pdf|website=Nigerian Defence Academy|accessdate=16 July 2015|archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501044900/http://www.nda.edu.ng/New%20Commandant%20NDA.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=GuardianNGR>{{cite web|last1=Akhaine|first1=Saxone|title=New Commandant, Gen. Ibrahim,Takes Over At NDA, Kaduna|url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/08/new-commandant-gen-ibrahimtakes-over-at-nda-kaduna/|website=Guardian Nigeria|accessdate=30 August 2015}}</ref> == Bayani da Ilimi == An sanya Idris a matsayin Officer Cadet a [[Jami'ar Tsaron Nijeriya|Kwalejin Tsaro ta Najeriya]] a shekara ta 1980 kuma an ba shi muƙamin Laftanar na biyu a shekara ta 1983. An tura shi zuwa Rundunar Sojojin Sama a kan Hukumar amma an sake tura shi zuwa Hukumar Leƙen Asiri. Manjo Janar Idris ya yi digirinsa na biyu a Jami’ar Tsaro ta Amurka (NDU) da ke [[Washington DC]] : na farko shi ne Master of Science in National Security Strategy wanda ya samu daga Kwalejin Yaki ta Kasa yayin da na biyu Master of Arts in Strategic Security Studies ya samu daga Kwalejin Harkokin Tsaro ta Duniya. Har ila yau, yana da takardar shaidar kammala karatun digiri a fannin yaki da ta'addanci na ƙasa da ƙasa daga NDU, digirin farko a fannin Yaƙi daga Jami'ar Baluchistan, Quetta, [[Pakistan]] ; da Diploma na Difloma, a Nazarin Diflomasiya daga Jami'ar Westminster, London, UK. == Sana'a == Kafin zama Kwamandan NDA, Manjo Janar Idris ya kasance mataimakin kwamanda kuma daraktan nazari na kwalejin tsaron kasa ta Najeriya. Ayyukan da ya yi a baya sun haɗa da: * Kwamandan Makarantar Leken Asiri ta Sojojin Najeriya (NAIS) * Jagoran Ma'aikata a Kwalejin Tsaro ta Kasa * Babban Hafsan Hafsoshin Sojan Najeriya Intelligence Corps * Kanar Janar Hafsan Sojan Najeriya Intelligence Corps * Mataimakin soji kuma babban hafsan hafsoshi, ofishin mai baiwa kasa shawara kan harkokin tsaro * Kungiyar Tallafawa Dabarun Hannun Hannun Kwamandan * Ma'aikatar Leken Asirin Filin Umarnin * Mataimakin mai ba da shawara kan tsaro * Jami'in Bada Umurnin Ma'aikatar Tsaro ta VIP * Haɗin gwiwar Jami'an Ma'aikata * Jami'in Tebura * Kwamandan Rundunar Sojojin Sama == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Haihuwan 1960]] [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Najeriya]] [[Category:Najeriya a 1960]] [[Category:'Yan Kasuwa a Najeriya]] jwhzqw8i27156r5lw4t0nlgwit9bhcw 838174 838173 2026-05-20T09:42:52Z Abubakar Kaddi 24783 838174 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:U.S. Army Africa Senior Leader Engagement in Nigeria (8096370808).jpg|thumb|muhammad inuwa idris]] Manjo Janar '''Muhammad Inuwa Idris''' (an haife shi a shekara ta 1960) shi ne Kwamanda na 26 na [[Jami'ar Tsaron Nijeriya|Kwalejin Tsaro ta Najeriya]] (NDA). An naɗa shi Kwamanda ne a ranar 26 ga Disamban shekarar 2013 kuma Manjo Janar MT Ibrahim ya gaje shi a matsayin kwamandan a ranar 9 ga Agusta, 2015.<ref name=NDA-Commandant>{{cite web|title=Commandant|url=http://nda.edu.ng/New%20Commandant%20NDA.pdf|website=Nigerian Defence Academy|accessdate=16 July 2015|archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501044900/http://www.nda.edu.ng/New%20Commandant%20NDA.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=GuardianNGR>{{cite web|last1=Akhaine|first1=Saxone|title=New Commandant, Gen. Ibrahim,Takes Over At NDA, Kaduna|url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/08/new-commandant-gen-ibrahimtakes-over-at-nda-kaduna/|website=Guardian Nigeria|accessdate=30 August 2015}}</ref> == Bayani da Ilimi == An sanya Idris a matsayin Officer Cadet a [[Jami'ar Tsaron Nijeriya|Kwalejin Tsaro ta Najeriya]] a shekara ta 1980 kuma an ba shi muƙamin Laftanar na biyu a shekara ta 1983. An tura shi zuwa Rundunar Sojojin Sama a kan Hukumar amma an sake tura shi zuwa Hukumar Leƙen Asiri. Manjo Janar Idris ya kuma yi digirinsa na biyu a Jami’ar Tsaro ta Amurka (NDU) da ke [[Washington DC]] : na farko shi ne Master of Science in National Security Strategy wanda ya samu daga Kwalejin Yaki ta Kasa yayin da na biyu Master of Arts in Strategic Security Studies ya samu daga Kwalejin Harkokin Tsaro ta Duniya. Har ila yau, yana da takardar shaidar kammala karatun digiri a fannin yaki da ta'addanci na ƙasa da ƙasa daga NDU, digirin farko a fannin Yaƙi daga Jami'ar Baluchistan, Quetta, [[Pakistan]] ; da Diploma na Difloma, a Nazarin Diflomasiya daga Jami'ar Westminster, London, UK. == Sana'a == Kafin zama Kwamandan NDA, Manjo Janar Idris ya kasance mataimakin kwamanda kuma daraktan nazari na kwalejin tsaron kasa ta Najeriya. Ayyukan da ya yi a baya sun haɗa da: * Kwamandan Makarantar Leken Asiri ta Sojojin Najeriya (NAIS) * Jagoran Ma'aikata a Kwalejin Tsaro ta Kasa * Babban Hafsan Hafsoshin Sojan Najeriya Intelligence Corps * Kanar Janar Hafsan Sojan Najeriya Intelligence Corps * Mataimakin soji kuma babban hafsan hafsoshi, ofishin mai baiwa kasa shawara kan harkokin tsaro * Kungiyar Tallafawa Dabarun Hannun Hannun Kwamandan * Ma'aikatar Leken Asirin Filin Umarnin * Mataimakin mai ba da shawara kan tsaro * Jami'in Bada Umurnin Ma'aikatar Tsaro ta VIP * Haɗin gwiwar Jami'an Ma'aikata * Jami'in Tebura * Kwamandan Rundunar Sojojin Sama == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Haihuwan 1960]] [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Najeriya]] [[Category:Najeriya a 1960]] [[Category:'Yan Kasuwa a Najeriya]] 0vbv1z4hbcn2xpi1dwe7vl0jf7oot1h William Langer 0 21577 838008 493993 2026-05-19T23:19:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838008 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''William "Wild Bill" Langer''' (30 ga watan Satumba, shekarar 1886{{spaced ndash}}8 ga watan Nuwamban 1959) shahararren lauya ne kuma ɗan siyasa ne na ƙasar Amurka daga [[North Dakota|Dakota ta Arewa]] . Langer na ɗaya daga cikin haruffa masu ban sha'awa a tarihin Dakota ta Arewa, wanda ya fi shahara da dawowa daga wata badakalar da ta tilasta shi fita daga ofishin gwamna da kuma fuskantar gwaji da yawa. Ya yi aiki a matsayin Gwamna na 17 da 21 na Arewacin Dakota daga shekarar 1932 zuwa shekara ta 1934 da kuma daga shekarar 1937 zuwa shekara ta 1939. Langer yayi aiki a majalisar dattijan Amurka daga 1941 har zuwa rasuwarsa a ofishi a shekarar 1959. A matsayinsa na dan majalisar dattijai an fi saninsa da adawa sosai da duk wani shigar sojan Amurka a cikin lamuran duniya, yayin da masu adawa da shi suka kira shi mai nuna wariya. == Rayuwa ta farko, ilimi da kuma saurin aiki == [[Fayil:William Francis Langer Owen.jpg|thumb|William Langer]] Langer an haife shi ne a ranar 30 ga Satan Satumba, shekarar 1886 kusa da Casselton, Dakota Territory, ga Ba’amurke-Ba’amurke Frank da Mary (Weber) Langer. Mahaifinsa Katolika, Frank Langer, ya kasance memba na majalisar dokoki ta farko ta jihar Dakota ta Arewa. William, wanda yayi magana da Jamusanci sosai, <ref>Alan S. Gerber, Eric Schickler: ''Governing in a Polarized Age. Elections, Parties, and Political Representation in America'', p. 156</ref> kasance babban malami na babban sakandaren Casselton bayan kammala karatu a shekarar 1904. Ya sami digiri na farko na dokoki daga Jami'ar North Dakota a Grand Forks, amma ya yi ƙuruciya bayan kammala karatunsa don yin aikin lauya. Don haka ya ci gaba da karatun digirinsa na farko a Columbia, inda ya kammala a saman darasinsa a shekarar 1910. Kodayake an ba shi mukami a wani sanannen kamfanin lauya na New York, amma ya zabi ya koma North Dakota, inda ya yi aikin lauya a garin Mandan kafin fara aikinsa a siyasa. == Rayuwar mutum == Langer ya auri Lydia Cady, diyar mai tsara gine-ginen New York J. Cleaveland Cady, a shekarar 1918, kuma tana da ‘ya’ya mata hudu, Emma, Lydia, Mary, da Cornelia (wacce ta zama matar fentin mai zane Kenneth Noland ). == Ayyuka == A cikin shekarar 1914, an nada Langer a matsayin lauyan jihar Morton County kuma yana daya daga cikin tsirarun manoma a tikitin jihar na Nonpartisan League Republican 1916. An zabe shi a matsayin babban lauyan gwamnati kamar yadda sabuwar jam'iyyar NPL ta kafu har ta kai ga nasara a zaben shekarar 1916, amma ba da daɗewa ba ta yi arangama da wanda ya kafa jam'iyyar kuma jagoran cinikayyar Arthur C. Townley . Zuwa shekarar 1920, Langer yana zargin Townley da Bolshevism a bainar jama'a, kuma ya gaza a kamfen na farko don maye gurbin gwamna NPL mai ci Lynn Frazier a matsayin dan takarar gwamna na jam'iyyar. Hutun da Langer ya yi tare da shugabancin NPL ya kasance abin nuni ne game da rikice-rikicen da ya iyakance tasirin tasirin jam'iyyar a ƙarshen siyasar Dakota ta Arewa. === Gwamna === Langer eventually mended his rift with the NPL and was elected governor of North Dakota in 1932. As governor, Langer in 1933 required all state employees to donate part of their annual salaries to the NPL and to the ''Leader,'' a weekly newspaper owned by high-ranking officials in his administration. Collecting this money was not prohibited by state law and was a common, traditional practice. But when donations were made by highway department employees, who were paid through federal relief programs, the U.S. Attorney for North Dakota, P. W. Lanier, charged that the donations constituted a conspiracy to defraud the federal government. Brought to trial in 1934, Langer and five co-conspirators were convicted. The trial was presided over by Judge Andrew Miller and prosecuted by Lanier, two of Langer's strongest political opponents in the state. Shari'ar farko ta kasance cike da kurakurai na tsari waɗanda suka sa ba ta da amfani a kan ɗaukaka ƙara, gami da zaɓi mara kyau da magudi (ana zargin masu yanke hukunci suna da son zuciya na Langer kuma Lanier ne ya zaɓe su hannu) da kuma nuna son kai da kuma umarnin juri. Saboda wannan babban laifi, Kotun Koli ta Arewacin Dakota ta ba da umarnin a cire Langer daga mukaminsa, kuma a ranar 17 ga watan Yuni, shekarar 1934, Kotun ta ayyana Laftanar Gwamna Ole H. Olson a matsayin halattaccen gwamna. Langer ya hallara tare da abokai kusan goma, ya bayyana Arewacin Dakota mai cin gashin kansa, ya ayyana dokar yaƙi, kuma ya toshe kansa a cikin gidan gwamnan har sai Kotun Supremeoli za ta sadu da shi. Daga ƙarshe ya tuba, kuma Olson ya yi sauran ragowar lokacin Langer a matsayin gwamna. A cikin shekarar 1935 an sake yanke hukunci game da roko. An sake yin shari'a a kan Langer sau biyu a cikin 1935. Miller, biyo bayan karar kin amincewa da Langer, ya ki sauka daga mukaminsa na alkali a shari'ar farko, wanda ya haifar da juriya rataye. Tsakanin gwaji na biyu da na uku, Lanier ya gabatar da tuhuma a kan Langer don yin shaidar zur a cikin motsin nemansa game da Miller. Wannan fitinar, wacce ba a taɓa yin irinta ba a cikin halinta na shaidar zur a cikin takardar rantsuwa da ke neman a ƙi, ta haifar da hukunci kai tsaye don wanke Langer. Sake yin shari'ar karo na biyu na ainihin tuhumar, wanda wani mai shari'a banda Miller ya jagoranta, ya haifar da wanke Langer. Duk cikin gwajin, Langer ya ci gaba da cewa shi mara laifi ne kuma wanda Miller da Lanier suka azabtar da siyasa. Ya sake zama gwamna a shekarar 1936. Masanin tarihi Lawrence Larsen ya kira Langer "masanin wasan kwaikwayo na siyasa". <ref>Lawrence H. Larsen, "'United States' v. 'Langer, et al.:' The U.S. District Attorney's Files," ''North Dakota History,'' 1984, Vol. 51 Issue 1, pp 4–13</ref> Langer's wife, Lydia, ran for governor in 1934 but lost.<ref name="und.edu">http://library.und.edu/special-collections/langer/og19.html {{Dead link|date=October 2010}}</ref> === Daga baya rayuwar siyasa === A shekarar 1938 Langer ya tsaya takarar sanata a matsayin mai cin gashin kansa, kuma ya samu kashi 42% na kuri’un, inda ya sha kaye a hannun Republican Gerald Nye . Zaɓen Majalisar Dattijai na shekarar 1940 ya kasance wani abu mai ban mamaki. Langer ya doke shugaba mai ci Lynn Frazier a zaben fidda gwani na jam'iyyar Republican, sannan ya fafata da dan takarar Democrat, Charles Joseph Vogel, da dan majalisar Republican / NPL dan majalisar wakilai William Lemke, wadanda suka ki sake tsayawa takara a majalisar domin sake tsayawa takarar majalisar dattijai a matsayin mai zaman kanta. Langer ya lashe zaben da kashi 38% na kuri'un. Saboda gwajin da aka ambata a sama, an yi tambaya game da cancantar Langer a karkashin Mataki na 1, Sashe na 5 na Kundin Tsarin Mulki, wanda ya bayyana Majalisar Dattijan Amurka a matsayin babban alkalin zabukan mambobinta, cancantar su, da dawowarsu. Majalisar Dattawa ta zaunar da Langer bisa sharaɗi kuma suka fara bincike game da gwajin da aka yi masa. Kwamitin Gata da Zabe ya sami Langer da laifin " gurɓataccen ɗabi'a " kuma bai cancanci zama sanatan Amurka ba. Cikakken majalisar dattijai ta sauya kwamitin sannan suka zabi kujerar Langer. Biographer Glenn H. Smith calls Langer's Senate career "A Study in Isolationism, 1940–1959" and emphasizes his close ties with German American and Scandinavian American voters who bitterly remembered the First World War in the Dakotas and deeply distrusted Britain and the United Nations. Like Senator Henrik Shipstead of Minnesota, Langer championed non-interventionism and supported minimizing America's involvement in [[Yaƙin Duniya na II|World War II]]. At home, he concentrated on making life easier for North Dakotan farmers by raising wheat prices and granting government relief. He was also adamant about implementing affordable healthcare for everyone. As a senator, he served on the Post Office, Civil Service and Indian Affairs committees. He and Shipstead were the only senators to vote against the United Nations Charter in 1945.<ref name="und.edu"/> He was also one of seven senators to oppose full U.S. entry into the [[Majalisar Ɗinkin Duniya|United Nations]]. [[Fayil:William L Langer 1946.jpg|thumb|William Langer]] Langer ya gabatar da kudiri ne ga gwamnatin tarayya domin ta biya kudin da za a mayar da Amurkawa ‘yan asalin Afirka zuwa nahiyar Afirka, bayan da kungiyoyin Afirka da Amurka suka nemi su yi hakan. Kudirin, S. 1800, ya kasa wucewa. A watan Satumba na shekarar 1950, Langer ya yi aiki don hana ƙetaren shugaban ƙasa Harry S. Truman na veto na Dokar Tsaro Cikin Cikin McCarran na awanni biyar kafin ya faɗi. A cikin shekarar 1951, Langer ya yi kira ga John J. McCloy, Babban Kwamishinan Amurka na Jamus, don ba da jinkiri ga Martin Sandberger, wani babban jami'in SS wanda aka yanke masa hukunci game da laifukan cin zarafin bil'adama da laifukan yaƙi saboda rawar da ya taka a kisan Yahudawa da yawa. da sauransu a cikin Estonia a lokacin Holocaust . Koda yake kotun yanke hukunci ta Einsatzgruppen ta yanke masa hukuncin kisa, ba karamin bangare ba ne saboda kokarin da Langer ke yi, An yanke hukuncin Sandberger kuma ya yi shekaru shida a kurkuku. <ref name="FreiGolb">Frei, Norbert, and Golb, Joel, "Adenauer's Germany and the Nazi past", at pages 226 to 229.</ref> After the Nonpartisan League merged with the state Democratic party, Langer remained on the Republican ticket in the 1958 Senate elections, and won without making a single campaign appearance in the state. He voted for the Civil Rights Act of 1957. Langer died in Washington, D.C. on November 8, 1959. He was the last U.S. Senator to lie in state in the Senate Chamber until Robert Byrd of [[West Virginia]] in 2010. == Ofisoshin siyasa == * 1914–1916: Lauyan Gwamnati na Yankin Morton * 1916–1920: Babban Lauyan Arewa Dakota * 1933–1934: Gwamnan North Dakota (an cire shi daga mukaminsa) * 1937–1939: Gwamnan North Dakota * 1941–1959: Majalisar Dattijan Amurka == Ayyuka == * [[iarchive:46LangerThefamineingermany|''Yunwa a Jamus.'']] Washington, DC: Ofishin Bugun Gwamnatin Amurka, shekarar 1946. == Duba kuma == * 1952 Majalisar Dattijan Amurka a Arewacin Dakota * 1958 zaben majalisar dattijan Amurka a Dakota ta Arewa * Jerin sanatocin Amurka da aka kora ko la'anta * Jerin membobin Majalisar Wakilan Amurka da suka mutu a ofis (1950 --99) == Bayanin kafa ==   == Kara karantawa == * Holzworth, John M. ''Gwamna mai fada: Labarin William Langer da Jihar Dakota ta Arewa.'' Chicago: Jaridar Pointer, 1938. * Smith, Glenn H. ''Langer na Arewacin Dakota: Nazari kan Kadaici, 1940-1959'' . New York: Masu wallafa Garland, 1979. * Smith, Glenn H. "William Langer," a cikin Thomas W. Howard, ed. ''Al'adar Siyasar Arewa Dakota.'' Ames, IA: Jami'ar Jami'ar Jihar Iowa, 1981. * Tweton, D. Jerome. "Siyasar Hargitsi: Dakota ta Arewa a cikin shekarun 1930," ''Journal of the West,'' Fall 2002, vol. 41, babu. 4, shafi na&nbsp;30-35. == Hanyoyin haɗin waje == * [https://web.archive.org/web/20040820090606/http://www.und.edu/dept/library/Collections/Langer/og19.html Takardun William Langer a Jami'ar North Dakota] * [http://www.state.nd.us/hist/ndgov5.htm Gwamnonin Dakota ta Arewa - William Langer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040811145818/http://state.nd.us/hist/ndgov5.htm |date=2004-08-11 }} * [https://web.archive.org/web/20051214134450/http://www.buckyogi.com/footnotes/natno.htm Shiga kan ballewar Dakota ta Arewa] * [https://web.archive.org/web/20071201112320/http://hungarianhistory.com/lib/vardy/vardy.doc Várdy, Steven Béla da Tooly, T. Hunt: ''Tsabtace Kabilanci a Tsarin Turai na Karni na Ashirin''] Akwai shi a matsayin MS Word don fayil ɗin Windows (3.4&nbsp;MB) (sakamakon taron kan tsarkake ƙabilanci a ƙarni na ashirin Turai da aka gudanar a Jami'ar Duquesne a watan Nuwamba 2000. ) Wani karamin sashi na CHARLES M. BARBER, ''Mai Kadaici a Matsayin Mai shiga tsakani: Sanata William Langer kan Maganar Tsabtace Kabilanci, Maris 29, 1946 pp.&nbsp;244–262'' ==Manazarta== [[Category:Pages with unreviewed translations]] qi6915lnwexkdtx0m5r8f8n35sbu23d Wikipedia:Sabbin editoci 4 21908 837981 837657 2026-05-19T21:28:28Z AmmarBot 13973 Sabunta shafin sabbin editoci 837981 wikitext text/x-wiki Wannan shafin ya na ƙunshe da sabbin editocin da sukayi rajista a Hausa Wikipedia. Robot yana sabunta wannan shafin duk bayan wasu sa'o'i. Kada ku gyara wannan shafin, duk chanjin da akayi, robot zaya yi overwriting din shi a lokacin sabunta shafin. {| class="wikitable sortable" !Numba !Edita !Gudummuwa !Lokacin rajista |- |1 |[[User:KerimMounir|KerimMounir]] |[[Special:Contributions/KerimMounir|Gudummuwa]] |Lahadi, 17 ga Mayu 2026 |- |2 |[[User:일본 애니|일본 애니]] |[[Special:Contributions/일본 애니|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |3 |[[User:Abmer53959|Abmer53959]] |[[Special:Contributions/Abmer53959|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |4 |[[User:Lerkare|Lerkare]] |[[Special:Contributions/Lerkare|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |5 |[[User:Abdul Salam Haldar|Abdul Salam Haldar]] |[[Special:Contributions/Abdul Salam Haldar|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |6 |[[User:AMurmu|AMurmu]] |[[Special:Contributions/AMurmu|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |7 |[[User:Fvvky|Fvvky]] |[[Special:Contributions/Fvvky|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |8 |[[User:Magori Hadejia|Magori Hadejia]] |[[Special:Contributions/Magori Hadejia|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |9 |[[User:Karima KB|Karima KB]] |[[Special:Contributions/Karima KB|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |10 |[[User:Gogo1963!|Gogo1963!]] |[[Special:Contributions/Gogo1963!|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |11 |[[User:Grqaser|Grqaser]] |[[Special:Contributions/Grqaser|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |12 |[[User:Marina bauer|Marina bauer]] |[[Special:Contributions/Marina bauer|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |13 |[[User:Hikemountain|Hikemountain]] |[[Special:Contributions/Hikemountain|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |14 |[[User:我的貢獻很多|我的貢獻很多]] |[[Special:Contributions/我的貢獻很多|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |15 |[[User:Dorkiesha|Dorkiesha]] |[[Special:Contributions/Dorkiesha|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |16 |[[User:Mulder1982|Mulder1982]] |[[Special:Contributions/Mulder1982|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |17 |[[User:A.garridoj61|A.garridoj61]] |[[Special:Contributions/A.garridoj61|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |18 |[[User:Baku.azer|Baku.azer]] |[[Special:Contributions/Baku.azer|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |19 |[[User:BJames (EdWH)|BJames (EdWH)]] |[[Special:Contributions/BJames (EdWH)|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |20 |[[User:SOCOFOSGHI|SOCOFOSGHI]] |[[Special:Contributions/SOCOFOSGHI|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |21 |[[User:DarkGreenAndSunny|DarkGreenAndSunny]] |[[Special:Contributions/DarkGreenAndSunny|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |22 |[[User:Tomaszrock22|Tomaszrock22]] |[[Special:Contributions/Tomaszrock22|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |23 |[[User:Vittorio Biscaro|Vittorio Biscaro]] |[[Special:Contributions/Vittorio Biscaro|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |24 |[[User:DENNIS ENIOLA FASHOLA|DENNIS ENIOLA FASHOLA]] |[[Special:Contributions/DENNIS ENIOLA FASHOLA|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |25 |[[User:Pawngiorno|Pawngiorno]] |[[Special:Contributions/Pawngiorno|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |26 |[[User:10kdollz|10kdollz]] |[[Special:Contributions/10kdollz|Gudummuwa]] |Litinin, 18 ga Mayu 2026 |- |27 |[[User:TrimmerinWiki|TrimmerinWiki]] |[[Special:Contributions/TrimmerinWiki|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |28 |[[User:Confidence24|Confidence24]] |[[Special:Contributions/Confidence24|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |29 |[[User:Cavernadelcan03|Cavernadelcan03]] |[[Special:Contributions/Cavernadelcan03|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |30 |[[User:Amirhusenjihed|Amirhusenjihed]] |[[Special:Contributions/Amirhusenjihed|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |31 |[[User:The horse archivists|The horse archivists]] |[[Special:Contributions/The horse archivists|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |32 |[[User:VikiAzad|VikiAzad]] |[[Special:Contributions/VikiAzad|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |33 |[[User:Trebors|Trebors]] |[[Special:Contributions/Trebors|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |34 |[[User:Alliojo|Alliojo]] |[[Special:Contributions/Alliojo|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |35 |[[User:Finnfrog99|Finnfrog99]] |[[Special:Contributions/Finnfrog99|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |36 |[[User:Eanna.kiely|Eanna.kiely]] |[[Special:Contributions/Eanna.kiely|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |37 |[[User:Durranistan|Durranistan]] |[[Special:Contributions/Durranistan|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |38 |[[User:ImpureBuyout1092|ImpureBuyout1092]] |[[Special:Contributions/ImpureBuyout1092|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |39 |[[User:B-root|B-root]] |[[Special:Contributions/B-root|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |40 |[[User:Pee Dirix|Pee Dirix]] |[[Special:Contributions/Pee Dirix|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |41 |[[User:Zichatmoses|Zichatmoses]] |[[Special:Contributions/Zichatmoses|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |42 |[[User:Marcosigm|Marcosigm]] |[[Special:Contributions/Marcosigm|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |43 |[[User:Tupinikin|Tupinikin]] |[[Special:Contributions/Tupinikin|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |44 |[[User:Mundane Crossroads2277|Mundane Crossroads2277]] |[[Special:Contributions/Mundane Crossroads2277|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |45 |[[User:Egeooii|Egeooii]] |[[Special:Contributions/Egeooii|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |46 |[[User:Anonuser4|Anonuser4]] |[[Special:Contributions/Anonuser4|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |47 |[[User:Abundant Bases 9209|Abundant Bases 9209]] |[[Special:Contributions/Abundant Bases 9209|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |48 |[[User:Mute Google 9958|Mute Google 9958]] |[[Special:Contributions/Mute Google 9958|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |49 |[[User:HangingBonding8060|HangingBonding8060]] |[[Special:Contributions/HangingBonding8060|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |50 |[[User:Scottfree001|Scottfree001]] |[[Special:Contributions/Scottfree001|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |51 |[[User:Nebulous-Offense-6561|Nebulous-Offense-6561]] |[[Special:Contributions/Nebulous-Offense-6561|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |52 |[[User:Frilly-Shaving-2242|Frilly-Shaving-2242]] |[[Special:Contributions/Frilly-Shaving-2242|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |53 |[[User:UninterestedConsul4530|UninterestedConsul4530]] |[[Special:Contributions/UninterestedConsul4530|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |54 |[[User:Harperjashley|Harperjashley]] |[[Special:Contributions/Harperjashley|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |55 |[[User:UnbuiltAlmond8|UnbuiltAlmond8]] |[[Special:Contributions/UnbuiltAlmond8|Gudummuwa]] |Talata, 19 ga Mayu 2026 |- |} ed799cy2kn4cw239x6kozfwysfvauu6 Yanar Gizo na Duniya 0 22262 838026 528735 2026-05-20T01:33:42Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838026 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Cailliau_Abramatic_Berners-Lee_10_years_WWW_consortium.png |thumb|Robert Cailliau, Jean-François Abramatic of IBM, and Tim Berners-Lee at the 10th anniversary of the World Wide Web Consortium. ]] [[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg |thumb|Gidan yanar gizon na bada damar shiga Shafin Wikipedia]] [[File:Chromium_on_Ubuntu.png|thumb| Shafin yanar gizo da aka nuna a cikin burauzar yanar gizo]] [[File:Web_Index.svg|thumb| Taswirar duniya na ƙididdigar gidan yanar gizo don ƙasashe a cikin 2014]] Gidan '''yanar gizo na duniya''' ( '''WWW''' ),ya kuma kasan ce shi ne wanda akafi sani da [[Yanar gizo|'''yanar gizo''',]] kuma tsari ne na bayanai inda ake gano takardu da sauran kayan yanar gizon ta Uniform Resource Locators (URLs, kamar su <nowiki>https://example.com/</nowiki> ), wanda zai iya haɗawa da hyperlinks, kuma ana samun damar ta [[Yanar gizo|Intanet]].<ref>{{Cite book|last=Tobin|first=James|url=https://books.google.com/books?id=XXalQ6BTkyQC&pg=PT389|title=Great Projects: The Epic Story of the Building of America, from the Taming of the Mississippi to the Invention of the Internet|date=2012-06-12|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0-7432-1476-6}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=What is the difference between the Web and the Internet?|url=http://www.w3.org/Help/#webinternet|website=W3C Help and FAQ|publisher=[[W3C]]|access-date=16 July 2015|date=2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709004648/http://www.w3.org/Help/#webinternet|archive-date=9 July 2015|df=dmy-all}}</ref>Ana tura albarkatun Gidan yanar gizon ta hanyar Hanyar Canza Hanyar Hypertext (HTTP), mai yuwuwan samun damar ta hanyar aikace-aikacen software da ake kira ''burauzar yanar gizo'', kuma ana wallafa su ta hanyar wata manhaja da ake kira ''sabar yanar gizo'' Gidan yanar gizo ba daidai yake da Intanet ba, wanda ya riga ya tsara gidan yanar gizon ta wata hanyar ta sama da shekaru 20 kuma akan fasahar da aka gina Gidan yanar gizon. Wani Masanin kimiyyar Ingilishi Tim Berners-Lee ne ya kirkiro Yanar Gizon Duniya a shekarar 1989. Ya rubuta gidan yanar gizo na farko a cikin 1990 yayin aiki a CERN kusa da Geneva, Switzerland.<ref>{{cite book|first=Stephanie Sammartino|last=McPherson|title=Tim Berners-Lee: Inventor of the World Wide Web|url=https://archive.org/details/timbernerslee0000mcph|url-access=registration|year=2009|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-7273-2|df=dmy-all}}</ref><ref name="AHT2">{{cite news|title=Network Designer Tim Berners-Lee|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990627,00.html|work=Time Magazine|access-date=17 May 2010|quote=He wove the World Wide Web and created a mass medium for the 21st century. The World Wide Web is Berners-Lee's alone. He designed it. He set it loose it on the world. And he more than anyone else has fought to keep it an open, non-proprietary and free.|first=Joshua|last=Quittner|url-access=subscription|date=29 March 1999|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html|archive-date=15 August 2007|df=dmy-all}}{{page needed|date=September 2016}}</ref> An saki mai binciken ne a wajen CERN zuwa wasu cibiyoyin bincike wanda ya fara a watan Janairun shekarar 1991, sannan ga sauran jama'a a watan Agusta 1991. Yanar gizo ta fara amfani da yau da kullun a cikin 1993-4, lokacin da rukunin yanar gizo don amfanin gaba ɗaya suka fara samuwa.<ref>{{cite book|last1=Couldry|first1=Nick|url=https://books.google.com/books?id=AcHvP9trbkAC&pg=PA2|title=Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice|date=2012|publisher=Polity Press|isbn=9780745639208|location=London|page=2}}</ref> Gidan yanar gizon Duniya ya kasan ce tushen ci gaban Zamanin Bayanai ne, kuma shi ne babban kayan aikin biliyoyin mutane da suke amfani da su don mu'amala da Intanet.<ref>{{Cite book|last=In|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=wKyeBQAAQBAJ&pg=PA7|title=Electronic Commerce Management for Business Activities and Global Enterprises: Competitive Advantages: Competitive Advantages|date=2012-06-30|publisher=IGI Global|isbn=978-1-4666-1801-5|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Misiroglu|first=Gina|url=https://books.google.com/books?id=j4KsBwAAQBAJ&pg=PA398|title=American Countercultures: An Encyclopedia of Nonconformists, Alternative Lifestyles, and Radical Ideas in U.S. History: An Encyclopedia of Nonconformists, Alternative Lifestyles, and Radical Ideas in U.S. History|date=2015-03-26|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-47729-7|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=World Wide Web Timeline|url=http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline|date=11 March 2014|work=Pew Research Center|access-date=1 August 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729162322/http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline/|archive-date=29 July 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|last=Dewey|first=Caitlin|title=36 Ways the Web Has Changed Us|url=https://www.washingtonpost.com/news/style-blog/wp/2014/03/12/36-ways-the-web-has-changed-us/|date=12 March 2014|work=The Washington Post|access-date=1 August 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909195224/https://www.washingtonpost.com/news/style-blog/wp/2014/03/12/36-ways-the-web-has-changed-us/|archive-date=9 September 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Internet Live Stats|url=http://www.internetlivestats.com|access-date=1 August 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702051222/http://www.internetlivestats.com/|archive-date=2 July 2015|df=dmy-all}}</ref> Albarkatun gidan yanar gizo na iya zama kowane irin saukakkun kafofin watsa labarai, amma a ''shafukan yanar gizo'' rubutattun takardu ne wadanda aka tsara a cikin Harshen Markup watau (HTML).<ref>{{cite book|author1=Joseph Adamski|author2=Kathy Finnegan|title=New Perspectives on Microsoft Office Access 2007, Comprehensive|url=https://books.google.com/books?id=W6Sv_mdC_nIC&pg=PA390|year=2007|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-4239-0589-9|page=390}}</ref> Special HTML ginin kalma nuni saka hyperlinks da URLs wanda izni masu amfani don Kewaya zuwa wasu yanar gizo albarkatu. Bugu da kari ga rubutu, shafukan yanar gizo na iya ƙunsar nassoshi images, [[Bidiyo|video]], audio, da kuma software aka gyara wanda ake ko dai a nuna ko ƙ kashe a cikin mai amfani da yanar gizo browser to sa shafukan ko kõguna na multimedia content. Yawancin albarkatun yanar gizo tare da jigo ɗaya kuma yawanci suna yanki ɗaya, suna yin rukunin yanar gizo . Ana adana shafukan yanar gizo a cikin kwamfutocin da ke gudanar da sabar yanar gizo, wanda shine shiri wanda ke amsa buƙatun da aka yi ta Intanet daga masu binciken yanar gizo da ke aiki a kwamfutar mai amfani. Ana iya samar da abun cikin gidan yanar gizo ta hanyar mai bugawa, ko ta hanyar mu'amala daga abubuwan da mai amfani ya samar . An kuma samar da rukunin yanar gizo don dunbin dalilai na bayanai, nishaɗi, kasuwanci, da kuma dalilai na gwamnati. == Tarihi == [[File:NeXTcube_first_webserver.JPG|thumb| NeXT Computer da Tim Berners-Lee yayi amfani da ita a CERN]] [[File:CERN_web_corridor.jpg|thumb| Hanyar da aka haife WWW (ko yanar gizo ta duniya). CERN, kasan ginin No.1]] Tunanin da ake amfani da shi na hypertexttext ya samo asali ne daga ayyukan da suka gabata daga shekarun 1960, kamar Hypertext Editing System (HES) a Jami'ar Brown, Ted Nelson 's Project Xanadu, da Douglas Engelbart 's oN-Line System (NLS). Dukansu Nelson kuma Engelbart sun bi da bi wahayi zuwa gare ta Vannevar Bush 's microfilm tushen ''memex'', wanda aka bayyana a cikin shekarar 1945 muqala " Kamar yadda Muka yi zaton "<ref name="Conkling2">{{Citation|last=Conklin|first=Jeff|title=IEEE Computer|volume=20|issue=9|pages=17–41|publication-date=1987|year=1987}}</ref> Hangen nesa na Tim Berners-Lee game da tsarin haɗin yanar gizo wanda ya haɗu ya zama mai yuwuwa a rabin rabin 1980s.<ref>{{Cite web|url=https://www.mwdwebsites.com/nj-web-design-world-wide-web.html|title=The Evolution of the World Wide Web|last=Enzer|first=Larry|date=31 August 2018|website=Monmouth Web Developers|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118231641/https://www.mwdwebsites.com/nj-web-design-world-wide-web.html|archive-date=18 November 2018|url-status=dead}}</ref> Zuwa 1985, Intanet na duniya ya fara yaduwa a Turai kuma Tsarin suna (wanda aka gina Uniform Resource Locator akansa ) ya kasance. A cikin 1988 farkon haɗin IP kai tsaye tsakanin Turai da Arewacin Amurka aka yi kuma Berners-Lee ya fara tattaunawa a fili game da yiwuwar tsarin yanar gizo a CERN.<ref>{{cite web|url=http://cs.wellesley.edu/~cs315/BOOKS/TBL12.pdf|title=Archived copy|access-date=2015-08-26|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022333/http://cs.wellesley.edu/~cs315/BOOKS/TBL12.pdf|archive-date=17 November 2015|df=dmy-all}}</ref> Yayin da yake aiki a CERN, Berners-Lee ya zama mai takaici da rashin iya aiki da matsalolin da ake fuskanta ta hanyar nemo bayanan da aka adana akan kwamfutoci daban-daban.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/tech/news/2019/03/12/world-wide-web-turns-30-berners-lee-contract-thoughts-internet/3137726002/|title=Happy 30th birthday, World Wide Web. Inventor outlines plan to combat hacking, hate speech|last=May|first=Ashley|date=12 March 2019|work=USA Today|access-date=2019-03-12|language=en}}</ref> A ranar 12 ga Maris din 1989, ya gabatar da wata takarda, mai taken "Gudanar da Bayani: Ba da Shawara"<ref>{{cite news|url=https://www.vox.com/2019/3/12/18260709/30th-anniversary-of-the-world-wide-web-google-doodle-history|title=The World Wide Web – not the Internet – turns 30 years old|work=Vox.com|author=Aja Romano|date=12 March 2019}}</ref> ga gudanarwa a CERN na wani tsarin da ake kira "Mesh" wanda ya yi nuni da INQUIRE, aikin samar da bayanai da kayan aikin software da ya gina a 1980, wanda sun yi amfani da kalmar "yanar gizo" kuma sun bayyana ingantaccen tsarin sarrafa bayanai dangane da hanyoyin da aka saka a matsayin rubutu: "Ka yi tunanin, abubuwan nassoshi a cikin wannan daftarin duk suna da alaƙa da adireshin hanyar sadarwar abin da suka ambata, don haka yayin karatun wannan takaddar, za ku iya tsallake zuwa gare su ta hanyar danna linzamin kwamfuta. " Irin wannan tsarin, in ji shi, ana iya komawa zuwa ga amfani da ɗayan ma'anar kalmar ''hypertext'', kalmar da ya ce an ƙirƙira ta a cikin shekarun 1950. Babu wani dalili, shawarar ta ci gaba, me yasa irin waɗannan hanyoyin haɗin hypertext ɗin ba za su iya haɗa da takardun multimedia ba har da zane-zane, magana da bidiyo, don haka Berners-Lee ya ci gaba da amfani da kalmar ''hypermedia.<ref>{{cite web|last=Berners-Lee|first=Tim|url=http://w3.org/History/1989/proposal.html|date=March 1989|title=Information Management: A Proposal|publisher=W3C|access-date=27 July 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090315161300/http://www.w3.org/History/1989/proposal.html|archive-date=15 March 2009|df=dmy-all}}</ref>'' Tare da taimako daga abokin aikinsa kuma dan uwansa mai son karin bayani Robert Cailliau ya wallafa wani tsari na yau da kullun a ranar 12 ga Nuwamba 1990 don gina "aikin Hypertext" da ake kira "WorldWideWeb" (kalma ɗaya, da aka taƙaita 'W3') a matsayin "yanar gizo" na "takardun hypertext "da" masu bincike "za su kalla ta amfani da tsarin gine-ginen abokin ciniki.<ref name="W902">{{cite web|url=http://w3.org/Proposal.html|title=WorldWideWeb: Proposal for a HyperText Project|first1=Tim|last1=Berners-Lee|author-link1=Tim Berners-Lee|first2=Robert|last2=Cailliau|author-link2=Robert Cailliau|date=12 November 1990|access-date=12 May 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502080527/http://www.w3.org/Proposal.html|archive-date=2 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref name="NYT21">[https://www.nytimes.com/2021/01/10/technology/tim-berners-lee-privacy-internet.html He Created the Web. Now He’s Out to Remake the Digital World.], [[New York Times]], by Steve Lohr, 10 Jan 2021</ref> A wannan lokacin HTML da HTTP sun riga sun kasance cikin ci gaba na kimanin watanni biyu kuma sabar gidan yanar gizo ta farko ta yi kusan wata ɗaya daga kammala gwajin farko na nasara. Wannan shawarar ta kiyasta cewa za a samar da yanar gizo mai karantarwa cikin watanni uku kuma zai dauki watanni shida kafin a cimma "kirkirar sabbin hanyoyin yanar gizo da masu karatu, don haka marubucin ya zama na duniya" da kuma "kai tsaye sanarwar mai karatu lokacin da aka samu wadatar sabbin kayan masarufi a gare shi ". Duk da yake burin da aka karanta kawai ya cika, samun damar rubutun kayan yanar gizo ya dau tsawon lokaci kafin ya girma, tare da ra'ayin [[wiki]] , WebDAV, shafukan yanar gizo, Yanar gizo 2.0 da RSS / Atom.<ref>{{cite web|url=http://info.cern.ch/NextBrowser.html|title=Tim Berners-Lee's original World Wide Web browser|quote=With recent phenomena like blogs and wikis, the Web is beginning to develop the kind of collaborative nature that its inventor envisaged from the start.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717031115/http://info.cern.ch/NextBrowser.html|archive-date=17 July 2011|df=dmy-all}}</ref> [[File:Cern_datacenter.jpg|thumb| Cibiyar bayanai ta CERN a cikin 2010 ta gina wasu sabar WWW]] An tsara shawarar ne bayan mai karanta SGML Dynatext ta hanyar Litattafan Litattafan Lantarki, tazarar da aka samu daga Cibiyar Bincike kan Bayanai da Sanin Karatu a Jami'ar Brown . Tsarin Dynatext, wanda CERN ke da lasisi, ya kasance babban mahimmin dan wasa a fadada SGML ISO 8879: 1986 zuwa Hypermedia a cikin HyTime, amma ana ganin yayi tsada sosai kuma yana da manufofin lasisin da bai dace ba don amfani dashi a cikin al'umman babban kimiyyar lissafi, watau a Kudin kowane takardu da kowane canjin takardu.{{Ana bukatan hujja|date=March 2019}} NEXT Computer ne Berners-Lee yayi amfani dashi azaman sabar gidan yanar gizo ta farko sannan kuma ya rubuta farkon burauzar yanar gizo a shekarar 1990. Zuwa Kirsimeti 1990, Berners-Lee ya gina duk kayan aikin da ake buƙata don Gidan yanar gizo mai aiki:<ref>{{cite web|url=http://w3.org/People/Berners-Lee/WorldWideWeb|title=Tim Berners-Lee: client|publisher=W3.org|access-date=27 July 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721113108/http://www.w3.org/People/Berners-Lee/WorldWideWeb|archive-date=21 July 2009|df=dmy-all}}</ref> gidan yanar gizo na farko ( WorldWideWeb, wanda kuma editan yanar gizo ne ) da kuma sabar gidan yanar gizo ta farko. Shafin farko,<ref>{{cite web|url=http://w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/TheProject.html|title=First Web pages|publisher=W3.org|access-date=27 July 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131201408/http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/TheProject.html|archive-date=31 January 2010|df=dmy-all}}</ref> wanda ya bayyana aikin kansa, an buga shi ne a ranar 20 ga watan Disamba 1990.<ref>{{cite web|url=http://home.cern/topics/birth-web|title=The birth of the web|publisher=CERN|access-date=23 December 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103843/http://home.cern/topics/birth-web|archive-date=24 December 2015|df=dmy-all}}</ref> Shafin yanar gizon farko na iya ɓacewa, amma Paul Jones na UNC-Chapel Hill a North Carolina ya sanar a cikin Mayu 2013 cewa Berners-Lee ya ba shi abin da ya ce shi ne mafi shahararren shafin yanar gizon yayin ziyarar UNC a 1991. Jones ya adana shi a kan babbar masarrafar ido da a kan kwamfutarsa ta Gaba.<ref>{{cite news|title=Hunt for world's oldest WWW page leads to UNC Chapel Hill|url=http://www.newsobserver.com/2013/05/24/2915835/hunt-for-worlds-oldest-www-page.html|last=Murawski|first=John|work=[[News & Observer]]|date=24 May 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608011200/http://www.newsobserver.com/2013/05/24/2915835/hunt-for-worlds-oldest-www-page.html|archive-date=8 June 2013|df=dmy-all}}</ref> A ranar 6 ga watan Agustan shekarar 1991, Berners-Lee ya wallafa taƙaitaccen taƙaitaccen aikin Yanar Gizon ''onaukacin'' Yanar Gizon a kan gungun labaran alt.hypertext.<ref>{{cite web|url=http://groups.google.com/group/alt.hypertext/msg/395f282a67a1916c|title=Short summary of the World Wide Web project|date=6 August 1991|access-date=27 July 2009}}</ref> Wannan kwanan wata yana rikicewa tare da wadatar jama'a na sabobin yanar gizo na farko, wanda ya faru watanni da suka gabata. A matsayin wani misali na irin wannan rudanin, kafofin yada labarai da dama sun ruwaito cewa hoto na farko a Yanar gizo Berners-Lee ne ya buga shi a 1992, hoton kungiyar gidan CERN Les Horribles Cernettes da Silvano de Gennaro ya dauka; Gennaro ya karyata wannan labarin, inda ya rubuta cewa kafofin yada labarai suna "gurbata maganarmu kwata-kwata saboda tsabar rashi"<ref>{{cite web|title=Silvano de Gennaro disclaims 'the first photo on the Web'|url=http://musiclub.web.cern.ch/MusiClub/bands/cernettes/disclaimer.html|quote=If you read well our website, it says that it was, to our knowledge, the 'first photo of a band'. Dozens of media are totally distorting our words for the sake of cheap sensationalism. Nobody knows which was the first photo on the Web.|access-date=27 July 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804062915/http://musiclub.web.cern.ch/MusiClub/bands/cernettes/disclaimer.html|archive-date=4 August 2012|df=dmy-all}}</ref> An girka sabar farko a wajen Turai a watan Disambar 1991 a Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) a Palo Alto, California, don karɓar bayanan SPIERS -HEP.<ref>{{cite web|url=http://www.slac.stanford.edu/history/earlyweb/history.shtml|title=The Early World Wide Web at SLAC|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051124035516/http://www.slac.stanford.edu/history/earlyweb/history.shtml|archive-date=24 November 2005|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slac.stanford.edu/spires/about/|title=About SPIRES|access-date=30 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212023810/http://www.slac.stanford.edu/spires/about/|archive-date=12 February 2010|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/History.html|title=A Little History of the World Wide Web|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506021750/http://www.w3.org/History.html|archive-date=6 May 2013|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/2005/01/timelines/description|title=W3C10 Timeline Graphic|access-date=29 January 2020}}</ref> Ci gaban Berners-Lee shine ya auri hypertext ga Intanit. A cikin littafin ''saƙa yanar gizo'', ya bayyana cewa ya sha ba da shawara ga mambobin ''bangarorin fasaha guda biyu'' cewa mai yiwuwa a yi aure tsakanin fasahohin biyu. Amma, lokacin da babu wanda ya ɗauki gayyatarsa, daga ƙarshe ya ɗauki aikin da kansa. A cikin hakan, ya haɓaka fasahohi masu mahimmanci guda uku: * wani tsarin ganowa na musamman na duniya don albarkatu akan Yanar gizo da sauran wurare, mai gano takaddun duniya (UDI), wanda daga baya aka sani da mai gano kayan aiki daidai (URL) da mai gano kayan aiki daidai (URI); * Harshen bugawa Harshen Harshen Harshe (HTML); * da Hypertext Transfer Protocol (HTTP).<ref>{{cite web|title=Inventor of the Week Archive: The World Wide Web|url=http://web.mit.edu/invent/iow/berners-lee.html|publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]: MIT School of Engineering|access-date=23 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100608081841/http://web.mit.edu/invent/iow/berners-lee.html|archive-date=8 June 2010}}</ref> Yanar Gizon Duniya yana da bambance-bambance da yawa daga wasu tsarin hypertext da ake da su a lokacin. Gidan yanar gizon yana buƙatar haɗin haɗin unidirectional ne kawai maimakon na biyun hanya, yana ba da damar wani ya danganta zuwa wata hanyar ba tare da mai shi ba. Hakanan ya rage wahalar aiwatar da sabar yanar gizo da masu bincike (in aka kwatanta da tsarin da ya gabata), amma kuma ya gabatar da matsalar rashin tabbas na ''lalacewar mahada'' . Ba kamar magabata ba kamar HyperCard, Gidan yanar gizo na Duniya ba mallaki wami bane, yana ba da damar haɓaka sabobin da abokan ciniki da kansu kuma ƙara ƙari ba tare da ƙuntatawa lasisi ba. A ranar 30 ga Afrilu 1993, CERN ta ba da sanarwar cewa Yanar Gizon Duniya zai kasance kyauta ga kowa, ba tare da biyan kuɗi ba.<ref>{{cite web|url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html|title=Ten Years Public Domain for the Original Web Software|publisher=Tenyears-www.web.cern.ch|date=30 April 2003|access-date=27 July 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html|archive-date=13 August 2009|df=dmy-all}}</ref>Watanni biyu masu zuwa bayan sanarwar cewa aiwatar da sabar ta Gopher yarjejeniya bata da 'yanci yin amfani da ita, wannan ya haifar da saurin sauyawa daga Gopher da zuwa Gidan yanar gizo. Wani shahararren mai binciken gidan yanar gizo da wuri shine ViolaWWW don Unix da Tsarin Window na X. == Kasashen duniya == Ayyukan W3C na Internationalization yana tabbatar da cewa fasahar yanar gizo tana aiki a cikin duk yaruka, rubutu, da al'adu.<ref>{{cite web|title=Internationalization (I18n) Activity|url=http://www.w3.org/International/|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=10 April 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416052903/http://www.w3.org/International/|archive-date=16 April 2009|df=dmy-all}}</ref> Wanda ya fara daga 2004 ko 2005, Unicode ya sami ƙasa kuma a ƙarshe a cikin Disamba 2007 ya zarce duka ASCII da Yammacin Turai kamar yadda ake amfani da tsarin sau da yawa halin yanar gizo. <ref>{{Cite news|author=Davis, Mark|title=Moving to Unicode 5.1|url=http://googleblog.blogspot.com/2008/05/moving-to-unicode-51.html|date=5 April 2008|access-date=10 April 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090521191341/http://googleblog.blogspot.com/2008/05/moving-to-unicode-51.html|archive-date=21 May 2009|df=dmy-all}}</ref> Asali  ba da izinin albarkatu ta hanyar URI a cikin rukunin US-ASCII. [[RFC (identifier)|RFC]]&nbsp;[https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc3987 3987] yana ba da damar ƙarin haruffa - kowane hali a cikin thea'idodin Universalaukacin Duniya - kuma yanzu IRI zata iya gano albarkatu a cikin kowane yare.<ref>{{cite press release|title=World Wide Web Consortium Supports the IETF URI Standard and IRI Proposed Standard|url=http://www.w3.org/2004/11/uri-iri-pressrelease.html|date=26 January 2005|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=10 April 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207070535/http://www.w3.org/2004/11/uri-iri-pressrelease.html|archive-date=7 February 2009|df=dmy-all}}</ref> == Duba kuma == {{Portal|Engineering|Internet}}{{div col|colwidth=16em}} * [[Electronic publishing]] * [[Internet metaphors]] * [[Internet security]] * [[Lists of websites]] * [[Prestel]] * [[Streaming media]] * [[Web development tools]] * [[Web literacy]] * [[World Wide Telecom Web]] {{div col end}} == Bayani == == Kara karantawa == ** {{Cite journal|author1=Berners-Lee, Tim|author2=Bray, Tim|author3=Connolly, Dan|author4=Cotton, Paul|author5=Fielding, Roy|author6=Jeckle, Mario|author7=Lilley, Chris|author8=Mendelsohn, Noah|author9=Orchard, David|author10=Walsh, Norman|author11=Williams, Stuart|title=Architecture of the World Wide Web, Volume One|publisher=W3C|date=15 December 2004|version=Version 20041215|url=http://www.w3.org/TR/webarch/}} ** {{cite journal|title=The World Wide Web: Past, Present and Future|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/1996/ppf.html|date=August 1996|last=Berners-Lee|first=Tim}} ** Brügger, Niels, ed, ''Web25: Histories from the first 25 years of the World Wide Web'' (Peter Lang, 2017). ** {{Cite journal|author1=Fielding, R.|author2=Gettys, J.|author3=Mogul, J.|author4=Frystyk, H.|author5=Masinter, L.|author6=Leach, P.|author7=Berners-Lee, T.|title=Hypertext Transfer Protocol&nbsp;– HTTP/1.1|publisher=Information Sciences Institute|date=June 1999|version=Request For Comments 2616}} ** Niels Brügger, ed. ''Web History'' (2010) 362 pages; Historical perspective on the World Wide Web, including issues of culture, content, and preservation. ** {{cite web|author=Polo, Luciano|title=World Wide Web Technology Architecture: A Conceptual Analysis|year=2003|work=New Devices|url=http://www.newdevices.com/publicaciones/www/index.html}} ** Skau, H.O. (March 1990). "The World Wide Web and Health Information". ''New Devices''. == Hanyoyin haɗin waje == * [http://info.cern.ch/hypertext/WWW/TheProject.html Shafin farko] * [http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/ Farkon tarihin gidan yanar sadarwar farko] * [https://www.mit.edu/people/mkgray/net/ Statididdigar Intanet: Girma da Amfani da Yanar gizo da Intanet]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.livinginternet.com/w/w.htm Rayuwa ta Intanet] Cikakken tarihin Intanet, gami da Yanar Gizon Duniya * {{Curlie|Computers/Internet/Web_Design_and_Development|Web Design and Development}} * [http://www.w3.org/ Wungiyar Yanar Gizon Duniya (W3C)] * [http://www.w3.org/Protocols/NL-PerfNote.html Shawarwarin W3C Ya Rage "Jiran Duniya"] * [http://www.worldwidewebsize.com/ Girman Yanar Gizon Yanar Gizon] yau da kullun kiyasta girman Yanar Gizon Duniya * [https://web.archive.org/web/20110501162838/http://cle.ens-lyon.fr/40528325/0/fiche___pagelibre/ Antonio A. Casilli, Wasu Abubuwa don ilimin halayyar dan adam na hulɗar kan layi] * [http://web-graph.org/ Uwar garken gidan yanar gizo na Erdős] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301013100/http://web-graph.org/ |date=2021-03-01 }} yana gabatar da wakilcin hoto na mako-mako na ƙara yawan ɓangaren WWW * [http://techchange.org/work/u-s-global-development-lab-25th-anniversary-of-the-world-wide-web/ Bikin cika shekara 25 da kafuwa da yanar gizo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711202508/https://www.techchange.org/work/u-s-global-development-lab-25th-anniversary-of-the-world-wide-web/ |date=2021-07-11 }} wani bidiyo ne mai rai wanda USAID da TechChange suka samar wanda ke binciken rawar WWW wajen magance matsanancin [[talauci]] [[Category:Yanar Gizo]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] nq32eh667dueeu14z5hv27zyeeclqs2 Filin wasan Godswill Akpabio na ƙasa da ƙasa 0 23342 838130 721690 2026-05-20T09:31:58Z Abubakar Kaddi 24783 838130 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Godswill Akpabio International Stadium, Uyo.jpg|thumb|Filin wasa da godswill akpabio]] [[Fayil:Long shot of Nest of champions.jpg|thumb|cikin filing wasa]] [[Fayil:Godswill Akpabio International Stadium 1.jpg|thumb|Filin wasan Godswill Akpabio na ƙasa da ƙasa]] '''Babban filin wasanni na ƙasa da ƙasa na Godswill Akpabio''' (kuma '''Filin Wasanni na Kasa da Kasa na Akwa Ibom International Stadium)'''<ref>https://web.archive.org/web/20161220191410/http://www.businesstodayng.com/akwa-ibom-international-stadium-renamed-godswill-akpabio-stadium/</ref> ne duk-seater ƙasa wasanni filin wasan dake a [[Uyo]], babban birnin jihar na [[Akwa Ibom]] . Filin wasan yana zama gida ga Yan Wasan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Super Eagles ta Najeriya]] da kuma cibiyar al'adu daban -daban. An ba da kwangilar gina katafaren filin wasa na Akwa Ibom<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://npfl.ng/venue/godswill-akpabio-international-stadium/ |access-date=2021-08-01 |archive-date=2021-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721190821/https://npfl.ng/venue/godswill-akpabio-international-stadium/ |url-status=dead }}</ref> International and Games Village a shekarata dubu biyu da biyu ga [[Julius Berger]] kuma an kammala shi a shekarata 2014. An ƙera katafaren gidan wasan ƙwallon ƙafa 30,000 na zamani wanda aka ƙera daga Allianz Arena.<ref>http://www.supersport.com/football/super-eagles/news/141105/Black_Meteors_set_for_Eagles_and_Uyo</ref><ref>http://sunnewsonline.com/new/?p=89742</ref> Gwamna [[Udom Gabriel Emmanuel|Udom Gabriel Emmanuel ya sauya]] sunan filin wasa na Akwa Ibom zuwa filin wasa na ''ƙasa da ƙasa na Godswill Obot Akpabio'', bayan bikin rantsar da shi a ranar ashirin da tara 29 ga Mayu, 2015 a filin wasan. Godswill Akpabio shine tsohon gwamnan jihar nan da nan. <ref name="renamed" /><ref>https://dailypost.ng/2015/05/30/drama-as-governor-emmanuel-renames-akwa-ibom-stadium-after-akpabio/</ref> == Gine-Gine == An ba da kwangilar tsara filin wasan ga kwmfanin Julius Berger wani kamfanin injiniyan gine -gine da ke [[Najeriya]] . Suna da alhakin ƙirar gine -gine, tsara kisa, da kula da ginin filin wasan, da kuma kulawa. Filin wasan wanda ke zaune akan kadada 48 na ƙasa yana da wasu keɓaɓɓun fasali kamar sassan harsashi na VIP/VVIP, kujeru masu kyau, allon allo na magiji guda biyu, allon sake kunnawa na magiji, fitilun ambaliyar dijital, da fitowar gaggawa 30. == Tsari == Tsarin filin wasan yana cikin matakai biyu wanda ya kuma haɗa da tseren mita ɗari huɗu 400 don abubuwan wasannin motsa jiki, kuma shine ɓangaren matukin jirgi na ci gaban Uyo Sports Park, kuma an rufe shi da wani farin mayafi mai siffa mai kusurwa uku wanda ke kewaye da tsayuwar mai kallo. Tsayayyar Gabas da lanƙwasa na iya ɗaukar kusan mutane 22,500. Dakin Gwamnonin yana da ikon zama tsakanin 30 zuwa 40 VVIP kuma yana cikin Babban Matsayi akan Mataki na Biyu. An gina shi don ɗaukar 'yan kallo sama da dubu talatin 30,000 ko don ƙwallon ƙafa ko wasan tsere da filin wasa, yayin da Babban Matsayi zai iya samun kwanciyar hankali game da masu kallo har dubu bakwai da dari biyar 7,500, gami da VIP/VVIPs. Har ila yau, akwai hanya mai layi shida da aka gina musamman don 'yan wasa su yi horo. == Kayan aiki == Filin Wasan da kansa ya ƙunshi: * 30,000 ikon rufe babban kwano * Hujjojin Bullet VVIP/VIP * Ofishin tikitoci * Kayan aikin watsa labarai * Allon allo guda biyu waɗanda suka ƙunshi allo na lantarki da wuraren bidiyo don maimaitawa * Ambaliyar ruwa * Hanya madaidaiciya 400m * Gidan dumama tare da waƙa mai tsawon mita 400 * Tsarin samar da wutar lantarki na jiran aiki * 30 wuraren fita na gaggawa * 7,500 wurin zama Grand Stand * Helipad * Dakunan miya biyu * Ambulance bay Babban filin wasa na [[Akwa Ibom|Akwa Ibom ya]] cika buƙatun ƙa'idodin aminci na Duniya; an sanye shi da rukunin sabis na gaggawa (don ba da damar fita a cikin mintuna 6), rufe kyamarorin tsaro na kewaye da kuma taron jama'a na sarrafa shingen ƙarfe. Hakanan akwai kayan aikin kashe gobara da masu bincike na ƙarfe waɗanda aka sanya su don gujewa duk wata matsala. An shirya filin wasan don karɓar baƙuncin wasannin share fage na AFCON da Afirka ta Kudu a ranar 17 ga Nuwamba. Ƙungiyar Akwa United ta koma cikin filin wasan a shekarar 2015 lokacin da ake ƙoƙarin gyara filin su. == Duba kuma == * Akwa Ibom Christmas Carols Festival * [[Jerin Filayen wasanni a Najeriya|Jerin filayen wasa a Najeriya]] * [[Akwa Ibom|Jihar Akwa Ibom]] == Manazarta == [[Category:Pages with unreviewed translations]] bvcypdpjvytrh0zk1zhuhya4vskod9g Wendy Shay 0 23690 837992 666083 2026-05-19T22:28:33Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837992 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:Wendy Addo.jpg|thumb|Wendy Shay]] '''Wendy Asiamah Addo''' (an haife ta a ranar 20 ga watan Fabrairu shekara ta 1996),<ref>{{Cite web|url=https://profileability.com/tag/wendy-shay-biography/|title=ProfileAbility – Tag: Wendy Shay biography|website=ProfileAbility|language=en-GB|access-date=13 April 2019}}</ref> wanda aka sani da sunan mataki Wendy Shay, mawakiyar Afropop ce ta Ghana kuma mawakiyar Afrobeats.<ref name="muzikhyte">{{cite web|url=https://www.muzikhyte.com/entertainment/wendy-shay-biography-net-worth/|website=Muzikhyte.com|date=14 October 2018|title=Wendy Shay Biography & Net Worth|accessdate=15 November 2018|archive-date=28 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192459/https://www.muzikhyte.com/entertainment/wendy-shay-biography-net-worth/|url-status=dead}}</ref><ref name="afrikalyrics">{{cite web|url=https://afrikalyrics.com/en/artist/wendy-shay|title=WENDY SHAY|website=Afrikalyrics.com|accessdate=15 November 2018|archive-date=24 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724030644/https://afrikalyrics.com/en/artist/wendy-shay|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/September-13th/i-was-not-allowed-to-prove-myself-wendy-shay.php|title=I was not allowed to prove myself – Wendy Shay. His boyfriend is|website=myjoyonline.com|access-date=20 January 2020|archive-date=13 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913212750/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/September-13th/i-was-not-allowed-to-prove-myself-wendy-shay.php|url-status=dead}}</ref> A cikin watan Maris shekara ta 2021, tana daga cikin Manyan Mata 30 Mafi Shahara a cikin Kiɗa ta 3Music Awards Brunch na Mata.<ref>{{Cite web|title=Amaarae, Cina Soul, Gyakie, Adina, Theresa Ayoade, others named in 3Music Awards' Top 30 Women in Music list - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/amaarae-cina-soul-gyakie-adina-theresa-ayoade-others-named-in-3music-awards-top-30-women-in-music-list/|access-date=2021-03-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == Farkon ƙuruciya == An haifi Wendy Shay ga Mr & Mrs Addo a ranar 20 ga watan Fabrairu na shekara ta 1996 a Accra, wani yanki na Babban yankin Accra na Ghana.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://profileability.com/wendy-shay/|title=Wendy Shay {{!}} ProfileAbility|website=profileability.com|language=en-GB|access-date=8 October 2018}}</ref><ref name="Mutuku">{{Cite web|last=Mutuku|first=Ryan|date=2020-11-03|title=Wendy Shay biography: real name, early life, family, hometown, net worth|url=https://yen.com.gh/113709-who-wendy-shay.html|access-date=2021-03-25|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en}}</ref> Bayan mutuwar mahaifinta, ta koma Stuttgart, Jamus tare da 'yan uwanta uku. Sha'awar Wendy ga kiɗa ta ɓullo jim kaɗan bayan rasa mahaifinta na ɗan shekara 4. [[File:EDOpen.jpg|thumb|Wendy Shay]] Ta halarci Makarantar Morning Star da St Martin de Porres<ref name="auto"/><ref name="vibelens.com">{{cite web|url=https://vibelens.com/about-wendy-shay-biography/|title=7 Things You Didn’t Know About Wendy Shay Biography|website=vibelens.com|accessdate=12 November 2018|archive-date=7 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045650/https://vibelens.com/about-wendy-shay-biography/|url-status=dead}}</ref> a Accra kafin ta koma Stuttgart inda ta ci gaba da karatunta daga aji 7 (JHS 1).<ref>{{Cite news|url=https://www.ghgossip.com/wendy-shay-reveals-the-origin-of-her-name/|title=Wendy Shay Reveals The Origin Of Her Name|date=2 July 2018|website=Ghgossip.com|access-date=8 October 2018|language=en-AU|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202234954/https://www.ghgossip.com/wendy-shay-reveals-the-origin-of-her-name/|url-status=dead}}</ref> Ta kuma halarci makarantar kida a Bernhausen a Jamus.<ref name="Mutuku"/> == Aiki == Wendy Shay ƙwararriyar Nurse ce ta ƙwararru, ta yi aiki a matsayin ungozoma a fagen asibiti. Ta kasance mai aikin ungozoma har sai da ta koma Ghana don ci gaba da harkar waka.<ref>{{Cite web|last=Lamptey|first=Edwin|date=2021-02-15|title=Wendy Shay set to drop music career and go back to nursing due to COVID-19|url=https://yen.com.gh/182445-wendy-shay-set-drop-music-career-nursing-due-covid-19.html|access-date=2021-03-25|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-10-01|title=From A Nurse To A Music Star; The Wendy Shay Story|url=https://www.ghgossip.com/from-a-nurse-to-a-music-star-the-wendy-shay-story/|access-date=2021-03-25|website=GhGossip|language=en-AU|archive-date=2023-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002214926/https://www.ghgossip.com/from-a-nurse-to-a-music-star-the-wendy-shay-story/|url-status=dead}}</ref> Bullet Manager Rufftown ne ya gabatar da ita ga kiɗa kuma an sanya hannu a cikin watan Janairu na shekara ta 2018<ref>{{cite web|url=https://yen.com.gh/113452-latest-wendy-shay-songs-2018.html#113452|title=Latest Wendy Shay songs in 2018|website=yen.com.gh|accessdate=12 November 2018}}</ref> bayan rasuwar abokin aikin [[Ebony Reigns]].<ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/January-30th/bullet-explains-why-wendy-shay-ebonys-songs-are-alike.php|title=Bullet explains why Wendy Shay, Ebony's songs are alike|website=myjoyonline.com|access-date=23 March 2019|archive-date=5 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905163349/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/january-30th/bullet-explains-why-wendy-shay-ebonys-songs-are-alike.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Ebony-is-a-legend-Wendy-Shay-721011|title=Ebony is a legend – Wendy Shay|website=ghanaweb.com|language=en|access-date=23 March 2019}}</ref> A ranar 1 ga watan Yuni na shekara ta 2018, Wendy Shay ta fito da fitowar ta ta farko "Uber Driver", wanda MOG Beatz ya samar.<ref>{{cite web|url=https://www.modernghana.com/entertainment/50377/music-wendy-shay-uber-driver-prod-by-mog-beatz.html|title=Music: Wendy Shay – Uber Driver (Prod. by MOG Beatz)|via=YouTube|accessdate=12 November 2018}}</ref> An fitar da waƙar tare da bidiyon hukuma a rana ɗaya.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GbRxYrTyqfg|title=Wendy Shay – Uber Driver (Official Video)|via=YouTube|accessdate=12 November 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://yen.com.gh/113709-who-wendy-shay.html#113709|title=Who is Wendy Shay?|last=Gracia|first=Zindzy|work=Yen.com.gh – Ghana news.|access-date=8 October 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/here-comes-wendy-shay.html|title=Here comes Wendy Shay|last=Owusu-Amoah|first=Gifty|work=Graphic Online|access-date=8 October 2018|language=en-gb}}</ref> Wendy Shay kwanan nan an rufe shi a matsayin ''Ahenemba Hemaa''<ref>{{Cite web|url=https://www.eonlinegh.com/shaykingdom-wendy-shay-enstooled-as-queen-mother-of-gomoa-afranse/|title=Wendy Shay Enstooled As Queen Mother Of Gomoa Afranse|date=2 December 2019|website=EOnlineGH.Com|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203010534/https://eonlinegh.com/shaykingdom-wendy-shay-enstooled-as-queen-mother-of-gomoa-afranse/|archive-date=3 February 2022|access-date=5 February 2020}}</ref> na Gomoa Afransi a Yankin Tsakiya (Ghana) tare da sunan kujerar ''Sarauniya Ewurabena Ofosuhemaa Shay 1''.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/wendy-shay-is-officially-a-queen-heres-her-stool-name/x8cqcqh|title=Wendy Shay is officially a Queen – here’s her stool name|date=3 December 2019|website=Entertainment|language=en-US|access-date=20 January 2020}}</ref> == Jakadan alama == Wendy Shay ita ce jakadiyar alama ga Hukumar Kula da Ayyukan Matasa (YEA) a Ghana.<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/386482.php|title=Wendy Shay Remains Our Ambassador – YEA|last=Online|first=Peace FM|website=peacefmonline.com|access-date=20 January 2020|archive-date=10 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710185150/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/386482.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=3Music Awards organisers name Top 30 Women in Music|url=https://citinewsroom.com/2021/03/3music-awards-organisers-name-top-30-women-in-music/|access-date=2021-03-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=Wendy Shay sacked as YEA Ambassador|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Wendy-Shay-sacked-as-YEA-Ambassador-761482|access-date=2021-03-25|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> === Rigima === An samu cece -kuce game da korar Wendy a matsayin Jakadan Brand na Hukumar Kula da Ayyukan Matasa (YEA) amma daga baya aka tabbatar da cewa har yanzu ita ce Jakadiyar.<ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Wendy Shay Still Our Ambassador - YEA|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/386476.php|access-date=2021-03-25|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2022-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203004955/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/386476.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Wendy Shay dropped as ‘Youth Employment Agency’ ambassador – Glitz Africa Magazine|url=https://www.glitzafrica.com/wendy-shay-dropped-as-youth-employment-agency-ambassador/|access-date=2021-03-25|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=YEA: Wendy Shay still our ambassador|url=https://www.abcnewsgh.com/yea-wendy-shay-still-our-ambassador/|access-date=2021-03-25|website=ABC News Ghana|language=en-US|archive-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809145716/https://www.abcnewsgh.com/yea-wendy-shay-still-our-ambassador/|url-status=dead}}</ref> == Yin == Wendy Shay ta yi wasanni da dama a cikin abubuwan da suka hada da Miss Ghana a shekara ta 2018 Finals, RTP Awards Africa 2018, BF Suma Ghana Connect 18 concert.<ref>{{cite web|url=https://www.pulse.com.gh/lifestyle/events/wendy-shay-performs-at-bf-suma-ghana-connect-18-concert-id9042577.html|title=Watch Wendy Shay's stunning performance at BF Suma Ghana Connect 18 concert|website=Pulse.com.gh|accessdate=12 November 2018|archive-date=7 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045652/https://www.pulse.com.gh/lifestyle/events/wendy-shay-performs-at-bf-suma-ghana-connect-18-concert-id9042577.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dailyguideafrica.com/wendy-shay-joins-artistes-for-miss-ghana-2018/|title=Wendy Shay Joins Artistes For Miss Ghana 2018|website=Dailyguideafrica.com|accessdate=12 November 2018|archive-date=27 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927141209/http://dailyguideafrica.com/wendy-shay-joins-artistes-for-miss-ghana-2018/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/pageants/201809/364096.php|title=Ambolley, Wendy Shay, Others To Perform At Miss Ghana 2018 Finals|website=Peacefmonline.com|accessdate=12 November 2018|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203034933/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/pageants/201809/364096.php|url-status=dead}}</ref> Ta kuma yi waka a Afronation Music Festival Ghana a watan Disamba na shekara ta 2019.<ref>{{Cite web|url=https://museafrica.com/burna-boy-a-day-1-review-from-yaw-boadu-ayeboafoh/|title=Burna Boy & Stonebwoy steal show at Afro Nation Ghana; A day 1 review from Yaw Boadu-Ayeboafoh – Muse Africa|last=Yaw|first=Nana|date=2 December 2019|website=museafrica.com/|language=en-US|access-date=20 January 2020}}</ref> == Binciken hoto == === Singles === * "Uber Driver"<ref>{{Cite web|url=https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-uber-driver-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – Uber Driver (Prod. By MOG Beatz)|date=3 June 2018|website=GhXclusives.Com|language=en-GB|access-date=23 March 2019|archive-date=23 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323222315/https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-uber-driver-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> * "Bedroom Commando"<ref>{{Cite web|url=https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-bedroom-commando-prod-by-mog/|title=Wendy Shay – Bedroom Commando (Prod By MOG)|date=1 July 2018|website=GhXclusives.Com|language=en-GB|access-date=23 March 2019|archive-date=23 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323222408/https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-bedroom-commando-prod-by-mog/|url-status=dead}}</ref> * "Astalavista"<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-astalavista-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – Astalavista (Prod. by MOG Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=7 September 2018|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=23 March 2019|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011409/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-astalavista-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> * "Psalm 35"<small>(featuring Kuami Eugene, Sarkodie )</small><ref>{{Cite web|url=https://plugtimes.com/2018/10/music-download-wendy-shay-psalm-35-sarkodie-kuami-eugene/|title=MUSIC DOWNLOAD: Wendy Shay – Psalm 35 ft Sarkodie, Kuami Eugene|date=6 October 2018|website=PlugTimes.Com|language=en-GB|access-date=19 February 2019|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011407/https://plugtimes.com/2018/10/music-download-wendy-shay-psalm-35-sarkodie-kuami-eugene/|url-status=dead}}</ref> * "The Boy Is Mine" <small>(da Eno Barony)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-the-boy-is-mine-ft-eno-barony-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – The Boy Is Mine ft. ENo Barony (Prod. by MOG Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=1 October 2018|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=23 March 2019|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011406/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-the-boy-is-mine-ft-eno-barony-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> * "Masakra" (da Ray James)<ref>{{Cite web|url=https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-masakra-feat-ray-james-prod-by-danny-beatz/|title=Wendy Shay – Masakra (Feat Ray James) (Prod by Danny Beatz)|date=2 November 2018|website=GhXclusives.Com|language=en-GB|access-date=23 March 2019|archive-date=23 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323222315/https://www.ghxclusives.com/wendy-shay-masakra-feat-ray-james-prod-by-danny-beatz/|url-status=dead}}</ref> * "All For You"<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-all-for-you-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – All For You (Prod. by Mog Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=2 January 2019|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=23 March 2019|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011409/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-all-for-you-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> * "Shay On You"<ref>{{Cite web|url=https://www.celebritiesbuzz.com.gh/download-mp3-wendy-shay-shay-on-you/|title=Download Mp3: Wendy Shay – Shay On You|website=celebritiesbuzz.com.gh|access-date=23 March 2019|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011407/https://www.celebritiesbuzz.com.gh/download-mp3-wendy-shay-shay-on-you/|url-status=dead}}</ref> * Stevie Wonder da Shatta Wale<ref>{{Cite web|url=https://tooxclusive.com/west/download-mp3/wendy-shay-stevie-wonder-ft-shatta-wale/|title=Wendy Shay – "Stevie Wonder" ft. Shatta Wale Gh Music {{!}} MP3|date=6 May 2019|website=Gh Music|language=en-US|access-date=20 January 2020|archive-date=9 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809145728/https://tooxclusive.com/west/download-mp3/wendy-shay-stevie-wonder-ft-shatta-wale/|url-status=dead}}</ref> * All For You<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-all-for-you-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – All For You (Prod. by Mog Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=2 January 2019|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=20 January 2020|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011409/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-all-for-you-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> * Kut It<ref>{{Cite web|url=https://www.jbklutse.com/wendy-shay-kut-it-mp3-official-video/|title=Wendy Shay – Kut It – Mp3, Official video and more|last=Music|first=JBKlutse|website=JBKlutse|language=en-GB|access-date=20 January 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * CTD<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-c-t-d-prod-by-kasapa-beatz/|title=Wendy Shay – C. T. D (Prod. By Kasapa Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=2 November 2019|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=20 January 2020|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226195439/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-c-t-d-prod-by-kasapa-beatz/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eonlinegh.com/yen-tie-obiaa-wendy-shay-features-mmebusem-video-watch/|title=Wendy Shay Features Mmebusem In New C.T.D Video|date=2 November 2019|website=EOnlineGH.Com|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205230813/https://www.eonlinegh.com/yen-tie-obiaa-wendy-shay-features-mmebusem-video-watch/|archive-date=5 February 2020|access-date=5 February 2020}}</ref> * Tuff Skin Girl<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-tuff-skin-girl-prod-by-mog-beatz/|title=Wendy Shay – Tuff Skin Girl (Prod By Mog Beatz)|last=NytMare|first=Blogger's|date=1 January 2020|website=Ghanamotion.com|language=en-US|access-date=20 January 2020|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011407/https://www.ghanamotion.com/wendy-shay-tuff-skin-girl-prod-by-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref> === Album === * Shay On You<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Wendy-Shay-launches-Shay-on-You-album-710509|title=Wendy Shay launches ‘Shay on You’ album|website=ghanaweb.com|language=en|access-date=23 March 2019}}</ref> * Shayning Star<ref>{{Cite web|last=Naomi|first=Sefa|date=2021-05-28|title=Wendy Shay – Shayning Star (Full Album) {{!}} Zip File Download|url=https://ghcountdown.net/wendy-shay-shayning-star-full-album/|access-date=2021-08-09|website=GhCountdown.Net|language=en-US|archive-date=2022-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203011406/https://ghcountdown.net/wendy-shay-shayning-star-full-album/|url-status=dead}}</ref> == Manazarta == 8ap9z3itn9lnn46pwxbpxod3y794ovz Ciomara Morais 0 27011 838202 721702 2026-05-20T09:47:41Z Abubakar Kaddi 24783 838202 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ciomara Otoniela Morais,''' (an [[Hailee Steinfeld|haife]] shi 14 ga watan Maris din shekarar 1984), ƴar wasan kwaikwayo [[Angola|ce ta ƙasar Angola]] wacce aka haifa a ƙasar Portugal wacce zuriyar Macanese ce.<ref name= talenta>{{cite web | url=https://www.e-talenta.eu/members/profile/ciomara-morais| title=Ciomara Morais Actress| publisher=e-talenta | access-date=25 October 2020}}</ref> An fi sanin Morais a matsayin darektan fina-finan ''Querida Preciosa'', ''All Is Well'' da ''A Ilha dos Cães''.<ref name= vip>{{cite web | url=https://www.vip.pt/nao-e-bom-estar-parada| title=CIOMARA MORAIS: “NÃO É BOM ESTAR PARADA”| publisher=vip | access-date=25 October 2020}}</ref> == Rayuwa ta sirri == An haife ta a ranar 14 ga Maris ɗin shekarar 1984 a [[Benguela]], Angola.<ref name= vip/> == Sana'a == A cikin shekarar 2005, ta fara wasan kwaikwayo na farko tare da jerin talabijin ''Morangos com Açúcar'' . A cikin jerin wasan kwaikwayo. matsayinta na 'Salomé' ya zama sananne sosai kuma ta sami matsayi da yawa a cikin shekaru masu zuwa a talabijin. Wasu daga cikinsu sun haɗa da, rawar 'Leonor' a ''Diário de Sofia'', rawar 'Masara' a ''Equador'' sannan a ''Otal ɗin Makamba''. A halin yanzu, ta koma wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo tare da wasan farko na ''A Balada da Margem Sul'' wanda Hélder Costa ya jagoranta.<ref name= mgagentia>{{cite web| url=https://www.mgagentia.pt/ciomara-morais-bio| title=Actress Ciomara Morais: Actress, Dubbing & Voice Over, Model| publisher=mgagentia| access-date=25 October 2020}}{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta yi aikinta na farko na cinema a cikin fim ɗin ''The Abused'' a 2009 tare da ƙaramar rawa. Matsayinta na jagora na farko a cikin fina-finai ya zo ta hanyar babban abin yabo na 2011 ''All Is Well'' tare da rawar 'Leonor'.<ref name= mgagentia/> Ta lashe lambar yabo ga mafi kyawun ƴar wasan kwaikwayo a Festival du Cinéma Africain de Khoribga (FCAK), [[Moroko|Morocco]] da The Carthage Film Festival, [[Tunisiya|Tunisia]] a 2012 don rawar da ta taka a cikin fim din mai suna ''All Is Well''.<ref name= talenta/> A cikin wannan shekarar, fim ɗin ya sami lambar yabo don Mafi kyawun Fim ɗin Fim ɗin Fotigal a IndieLisboa International Independent Film Festival.<ref name= mgagentia/> A cikin 2012, ta fara fitowa ta farko kuma ta rubuta tare da gajeren fim ɗin ''Encontro com o Criador''. A halin yanzu, ta kuma bayyana fim din 'Nayola'. == Fina-finai == {| class="wikitable" !Shekara ! Fim ! Matsayi ! Salon ! Ref. |- | 2005 | ''Morangos com Açúcar'' | Salomé | Jerin talabijan | |- | 2005 | ''Diário de Sofia'' | Leonor | Jerin talabijan | |- | 2009 | ''Equador'' | Masara | TV Mini-Series | |- | 2009 | ''Wanda Aka Zagi'' | | Fim | |- | 2009 | ''Kamar yadda Maltratadas'' | | Short film | |- | 2009 | ''Makamba Hotel'' | | Jerin talabijan | |- | 2010 | ''República de Abril'' | Leonor | Fim ɗin TV | |- | 2011 | ''Kome lafiya'' | Leonor | Fim | |- | 2011 | ''Voo Directo'' | Rita | Jerin talabijan | |- | 2011 | ''Ya Bar do Ti-Chico'' | Lola | Fim ɗin TV | |- | 2012 | ''Com Um Pouco de Fé'' | | Fim | |- | 2012 | ''Liberdade 21'' | Jessica | Jerin talabijan | |- | 2012 | ''Ya Grande Kilapy'' | Rapariga do Bar | Fim | |- | 2012 | ''Encontro com ko Criador'' | Viúva | Short film | |- | 2013 | ''Maternidade'' | Nene Cassamá | Jerin talabijan | |- | 2013 | ''Camelia de Sangue'' | Abeona | Short film | |- | 2013 | ''Alma'' | Maye | Short film | |- | 2013 | ''Ƙashin Rose'' | Linette Oliveira | Fim | |- | 2014 | ''Daga Mar'' | Mae de Silvio | Jerin talabijan | |- | 2015 | ''Ya Quimbo Kuia'' | Odete | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''A Unica Mulher'' | | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''Dentro'' | Iara | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''Ummu Dia'' | Sofia | Short film | |- | 2017 | ''A Ilha dos Caes'' | Lena | Fim | |- | 2017 | ''Maison Afrochic'' | Neuza | Jerin talabijan | |- | 2018 | ''Querida Preciosa'' | Preciosa | Fim | |- | TBD | ''Yaya za ku iya yin Amo?'' | Sara | Short film | |- | TBD | ''Nayola'' | Rapariga | Fim | |} == Manazarta == {{reflist}} == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb name|nm2383511}} * [https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=638008.html Ciomara Morais: Actrice] [[Category:Ƴan Fim]] [[Category:Mutanen Angola]] nxy6md2zhpf3ic41tzn39rp0rdoqov4 838204 838202 2026-05-20T09:47:58Z Abubakar Kaddi 24783 838204 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ciomara Otoniela Morais,''' (an [[Hailee Steinfeld|haife]] shi 14 ga watan Maris din shekarar 1984), ƴar wasan kwaikwayo [[Angola|ce ta ƙasar Angola]] wacce aka haifa a ƙasar Portugal wacce zuriyar Macanese ce.<ref name= talenta>{{cite web | url=https://www.e-talenta.eu/members/profile/ciomara-morais| title=Ciomara Morais Actress| publisher=e-talenta | access-date=25 October 2020}}</ref> An fi sanin Morais a matsayin darektan fina-finan ''Querida Preciosa'', ''All Is Well'' da ''A Ilha dos Cães''.<ref name= vip>{{cite web | url=https://www.vip.pt/nao-e-bom-estar-parada| title=CIOMARA MORAIS: “NÃO É BOM ESTAR PARADA”| publisher=vip | access-date=25 October 2020}}</ref> == Rayuwa ta sirri == An haife ta a ranar 14 ga Maris ɗin shekarar 1984 a [[Benguela]], Angola.<ref name= vip/> == Sana'a == A cikin shekarar 2005, ta fara wasan kwaikwayo na farko tare da jerin talabijin ''Morangos com Açúcar'' . A cikin jerin wasan kwaikwayo. matsayinta na 'Salomé' ya zama sananne sosai kuma ta sami matsayi da yawa a cikin shekaru masu zuwa a talabijin. Wasu daga cikinsu sun haɗa da, rawar 'Leonor' a ''Diário de Sofia'', rawar 'Masara' a ''Equador'' sannan a ''Otal ɗin Makamba''. A halin yanzu, ta koma wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo tare da wasan farko na ''A Balada da Margem Sul'' wanda Hélder Costa ya jagoranta.<ref name= mgagentia>{{cite web| url=https://www.mgagentia.pt/ciomara-morais-bio| title=Actress Ciomara Morais: Actress, Dubbing & Voice Over, Model| publisher=mgagentia| access-date=25 October 2020}}{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta yi aikinta na farko na cinema a cikin fim ɗin ''The Abused'' a 2009 tare da ƙaramar rawa. Matsayinta na jagora na farko a cikin fina-finai ya zo ta hanyar babban abin yabo na 2011 ''All Is Well'' tare da rawar 'Leonor'.<ref name= mgagentia/> Ta lashe lambar yabo ga mafi kyawun ƴar wasan kwaikwayo a Festival du Cinéma Africain de Khoribga (FCAK), [[Moroko|Morocco]] da The Carthage Film Festival, [[Tunisiya|Tunisia]] a 2012 don rawar da ta taka a cikin fim din mai suna ''All Is Well''.<ref name= talenta/> A cikin wannan shekarar, fim ɗin ya sami lambar yabo don Mafi kyawun Fim ɗin Fim ɗin Fotigal a IndieLisboa International Independent Film Festival.<ref name= mgagentia/> A cikin shekara ta 2012, ta fara fitowa ta farko kuma ta rubuta tare da gajeren fim ɗin ''Encontro com o Criador''. A halin yanzu, ta kuma bayyana fim din 'Nayola'. == Fina-finai == {| class="wikitable" !Shekara ! Fim ! Matsayi ! Salon ! Ref. |- | 2005 | ''Morangos com Açúcar'' | Salomé | Jerin talabijan | |- | 2005 | ''Diário de Sofia'' | Leonor | Jerin talabijan | |- | 2009 | ''Equador'' | Masara | TV Mini-Series | |- | 2009 | ''Wanda Aka Zagi'' | | Fim | |- | 2009 | ''Kamar yadda Maltratadas'' | | Short film | |- | 2009 | ''Makamba Hotel'' | | Jerin talabijan | |- | 2010 | ''República de Abril'' | Leonor | Fim ɗin TV | |- | 2011 | ''Kome lafiya'' | Leonor | Fim | |- | 2011 | ''Voo Directo'' | Rita | Jerin talabijan | |- | 2011 | ''Ya Bar do Ti-Chico'' | Lola | Fim ɗin TV | |- | 2012 | ''Com Um Pouco de Fé'' | | Fim | |- | 2012 | ''Liberdade 21'' | Jessica | Jerin talabijan | |- | 2012 | ''Ya Grande Kilapy'' | Rapariga do Bar | Fim | |- | 2012 | ''Encontro com ko Criador'' | Viúva | Short film | |- | 2013 | ''Maternidade'' | Nene Cassamá | Jerin talabijan | |- | 2013 | ''Camelia de Sangue'' | Abeona | Short film | |- | 2013 | ''Alma'' | Maye | Short film | |- | 2013 | ''Ƙashin Rose'' | Linette Oliveira | Fim | |- | 2014 | ''Daga Mar'' | Mae de Silvio | Jerin talabijan | |- | 2015 | ''Ya Quimbo Kuia'' | Odete | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''A Unica Mulher'' | | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''Dentro'' | Iara | Jerin talabijan | |- | 2016 | ''Ummu Dia'' | Sofia | Short film | |- | 2017 | ''A Ilha dos Caes'' | Lena | Fim | |- | 2017 | ''Maison Afrochic'' | Neuza | Jerin talabijan | |- | 2018 | ''Querida Preciosa'' | Preciosa | Fim | |- | TBD | ''Yaya za ku iya yin Amo?'' | Sara | Short film | |- | TBD | ''Nayola'' | Rapariga | Fim | |} == Manazarta == {{reflist}} == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb name|nm2383511}} * [https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=638008.html Ciomara Morais: Actrice] [[Category:Ƴan Fim]] [[Category:Mutanen Angola]] f8km4rukl2d2e553rblr08mhg544afp Tsohon Birnin Damascus 0 28246 837867 788007 2026-05-19T14:46:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837867 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Damascus_-_Ancient_City_of_Damascus_-_20110406114844.jpg |thumb| Damascus - Ancient City of Damascus]] [[File:Ancient_City_of_Damascus-107605.jpg |thumb| Birnin da Dare]] [[File:1855_Damascus_map_byPorter.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1855_Damascus_map_byPorter.png|thumb|Taswirar Damascus a 1855]] '''Tsohon Birnin Damascus''' (Larabci: دِمَشْق ٱلْقَدِيمَة, romanized: Dimašq al-Qadīmah) birni ne mai tarihi na [[Damascus]], [[Siriya]]. Tsohon birnin wanda yana daya daga cikin tsofaffin biranen da ake cigaba da zama a duniya,<ref>{{cite concrete|page=21}}</ref> ya kunshi wuraren binciken kayan tarihi da dama da suka hada da wasu majami'u da masallatai na tarihi. Al'adu da yawa sun bar tarihi, musamman na Hellenistic, Roman, Byzantine da Musulunci. A cikin 1979, cibiyar tarihi na birnin, wanda ke kewaye da ganuwar zamanin Roman, [[UNESCO]] ta ayyana shi a matsayin Gidan Tarihi na Duniya. A cikin watan Yunin 2013, UNESCO ta sanya dukkan wuraren Siriya a cikin jerin abubuwan tarihi na duniya da ke cikin haɗari don yin gargadi game da haɗarin da ke tattare da su saboda yakin basasar Siriya.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/20|title=Ancient City of Damascus|publisher=[[UNESCO]]|access-date=29 October 2017}}</ref> == Asalin da kafuwar == Yana kwance a gefen kudu na kogin Barada, an kafa tsohon birnin a cikin karni na 3 BC. Diamita a kwance na oval yana da kusan kilomita 1.5 (0.9 mi) wanda aka sani da Damascus Straight Street, yayin da diamita na tsaye (Latin: ''Cardus Maximus'') ya kai kusan 1 km (0.6 mi). Tare da kusan kadada 86.12 (kadada 212.8; 0.86 km2), tsohon birnin an rufe shi a cikin wani katangar tarihi mai nisan kilomita 4.5 (2.8 mi) a kewaye wacce Romawa suka gina ta, sannan Ayyubids da Mamluk suka gina shi.<ref name="UNESCO" /> Ambaton Damascus na farko shine "Ta-ms-qu" a cikin karni na biyu BC, yana cikin yankin Amoriyawa a tsakiyar yankin rikici tsakanin Hittiyawa da Masarawa. Garin ya yi amfani da tafsiri har zuwa bullar mutanen Teku a shekara ta 1200 BC waɗanda hare-harensu ya taimaka wajen raunana manyan abokan hamayya. Saboda haka, Semitic Arameans sun sami nasarar kafa ƙasar Aram-Damascus mai cin gashin kanta (ƙarni na 11 - 733 BC), suna kiran babban birni a matsayin 'Dimashqu' ko 'Darmeseq'.<ref>{{cite book|author=Ross Burns|title=Damascus: A History|url=https://archive.org/details/damascushistory00burn|url-access=limited|publisher=Routledge|year=2005|pages=[https://archive.org/details/damascushistory00burn/page/n26 4]–8|isbn=0-203-93995-6}}</ref> == Tsarin lokaci na tarihi == A cikin tarihinta, Damascus na cikin jihohi masu zuwa: {{Col-begin}} {{Col-2}} *c. 2500-15th karni BC, Kan'aniyawa * Karni na 15 BC-karshen karni na 12 BC, Sabuwar Masarautar Masar *karni na 12 BC-732 KZ, Aram-Damascus *732 BC-609 BC, Assuriya *609 BC-539 BC, Babila *539 BC-332 BC, Daular Achaemenid ta Farisa *332 BC-323 BC, Daular Makidoniya *323 BC-301 BC, Daular Antigonid *301 BC-198 BC, Masarautar Ptolemaic *198 BC-167 BC, Daular Seleucid *167 BC-110 BC, Ituraea (Semi mai cin gashin kansa daga Seleucids) *110 BC-85 BC, Decapolis (Semi mai cin gashin kansa daga Seleucids) *85 BC-64 BC, Nabataea *64 BC-27 BC, Jamhuriyar Rum *27 BC-395 AD, Daular Rum *476–608, Daular Byzantine *608-622, Sassanid Farisa *622–634, Daular Byzantine (an maidowa) ** 529-634, Ghassanids *634–661, Khalifancin Rashidun *661–750, Khalifancin Umayyad {{Col-2}}*750-885. Halifancin Abbasid * 885-905, Tulunids *905–935, Halifancin Abbasiyawa (an dawo dasu) *935–969, Daular Ikhshidid *970–973, Halifancin Fatimid *973–983, Qarmatians *983–1076, Halifancin Fatimid (an maidowa) *1076-1104, Daular Seljuq *1104–1154, Daular Burid *1154–1174, daular Zengid *1174-1260, [[Daular Ayyubid *1260 Maris-Satumba, Mongol Empire *1260–1521, Mamluk Sultanate (Alkahira) *1516-1918, Daular Usmaniyya *1918-1920, Gudanar da Yankin Maƙiyi Mamaya *1920 Maris-Yuli, Larabawa Masarautar Syria * 1920–1924, Jihar Damascus karkashin ikon Faransa *1924-1946, Wajen Faransawa na Siriya da Labanon *1946-1958, Jamhuriyar Siriya (1946-1963) *1958-1960, United Arab Republic *1960-Yanzu, Jamhuriyar Larabawa ta Siriya{{Col-end}} == Babban abubuwan gani == [[File:Damasco_via_rectaHPIM3222.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Damasco_via_rectaHPIM3222.JPG|left|thumb|Garin tsohon titin Damascene]] Damascus tana da ɗimbin wuraren tarihi tun daga lokuta daban-daban na tarihin birnin. Tunda aka gina birnin da duk wani mamaya na wucewa, ya zama kusan ba za a iya tono duk tarkacen Damascus da ke da tsayin mita 2.4 (ft) kasa da matakin zamani. Kagara na Damascus yana arewa maso yammacin tsohon birnin. ''Damascus Straight Street'' (wanda ake magana a kai a cikin tubar St. Paul a cikin Ayyukan Manzanni 9:11), kuma aka sani da ''Via Recta'', ita ce decumanus (babban titin gabas-yamma) na Damascus na Roman Dimashƙu, kuma ya yi sama da 1,500 m (4,900) ft). A yau, ya ƙunshi titin Bab Sharqi da Souk Medhat Pasha, kasuwar da aka rufe. Titin Bab Sharqi cike yake da kananun shaguna kuma yana kaiwa tsohuwar kwata ta Bab Tuma (Kofar St. Thomas). Medhat Pasha Souq ita ma babbar kasuwa ce a Damascus kuma an yi mata suna Midhat Pasha, gwamnan Daular Usmaniyya na Syria wanda ya gyara Souk. A karshen titin Bab Sharqi, mutum ya isa gidan Ananias, wani dakin ibada na karkashin kasa wanda shi ne rumbun gidan Ananiyas. Masallacin Umayyawa wanda aka fi sani da babban masallacin birnin Damascus na daya daga cikin manya-manyan masallatai a duniya, kuma daya ne daga cikin tsofaffin wuraren da ake ci gaba da yin addu'a tun bayan hawan Musulunci. An ce wani wurin ibada a cikin masallacin yana dauke da gawar St. Makabartar da aka binne Salahuddin tana cikin lambuna da ke wajen masallacin. Haka nan masallacin Sayyidah Ruqayya haramin ‘yar Husaini bn Ali, ana iya samunsa a kusa da masallacin Umayyawa. Tsohuwar gundumar Amara ita ma tana cikin tazarar tafiya daga waɗannan wuraren. Wani wurin da aka fi ziyarta shi ne masallacin Sayyidah Zainab, inda kabarin Zainab bint Ali yake. === Souqs da Khans === [[File:Al-Hamidiyah_Souq_02.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Al-Hamidiyah_Souq_02.jpg|thumb|Al-Hamidiyah Souq]] * ''Al-Hamidiyah Souq'', wanda aka gina (1780-1884) a lokacin mulkin Sultan Abdul Hamid I,<ref name="discoversyria">{{Cite web |title=سوق الحميدية - اكتشف سورية |url=http://www.discover-syria.com/bank/52 |access-date=2021-12-25 |archive-date=2018-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018033151/http://www.discover-syria.com/bank/52 |url-status=dead }}</ref> mafi girma kuma mafi girma a cikin kasar Siriya, wanda ke cikin tsohon birnin Damascus mai katanga kusa da Kagara. Tsawon Souq ya kai kimanin mita 600<ref name="discoversyria" /><ref name="arabweekly">{{Cite web |title=Al-Hamidiyah Souk, main Damascus shopping centre - The Arab Weekly |url=http://www.thearabweekly.com/Levant/2448/Al-Hamidiyah-Souk%2C-main-Damascus-shopping-centre |access-date=2021-12-25 |archive-date=2017-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219222943/http://www.thearabweekly.com/Levant/2448/Al-Hamidiyah-Souk,-main-Damascus-shopping-centre |url-status=dead }}</ref> da fadin mita 15,<ref name="discoversyria" /> kuma an lullube shi da wani katon karfe mai tsayin mita 10.<ref name="discoversyria" /> * ''Midhat Pasha Souq'', mai suna bayan gwamnan Ottoman na Syria (kuma daga baya Grand Vizier) Midhat Pasha. * ''Al-Buzuriyah Souq'', 152 m (499 ft) tsayi. * ''Khan al-Harir'', ya kammala a 1574. * ''Khan Jaqmaq'', ya kammala a 1420. * ''Khan As'ad Pasha'', wanda aka kammala a shekara ta 1752, wanda ya mamaye fili mai girman murabba'in mita 2,500 (sq 27,000). Tana kusa da Al-Buzuriyah Souq, an gina ta kuma an sanya mata suna As'ad Pasha al-Azm. * ''Khan Sulayman Pasha'', wanda aka kammala a shekara ta 1736, mai suna Sulayman Pasha al-Azm. === Gine-ginen tarihi === [[File:The_Jupiter_temple_in_Damascus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Jupiter_temple_in_Damascus.jpg|thumb|Rugujewar Haikalin Jupiter dake kofar Al-Hamidiyah Souq]] [[File:Azem_Palace_02.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Azem_Palace_02.jpg|thumb|Fadar Azm]] * ''Haikali na Jupiter'', wanda Romawa suka gina, ya fara a lokacin mulkin Augustus<ref name="rossburns">Burns, 2005, p. 61.</ref> kuma an kammala shi a lokacin mulkin Constantius II,<ref name="Finegan">Finegan, 1981, pp. 58–60.</ref> a baya haikalin da aka keɓe ga Hadad-Ramman, allahn tsawa da ruwan sama. * ''Damascus Straight Street'' (Latin: ''Via Recta''), titin Roman (Decumanus Maximus) wanda ke tafiya daga gabas zuwa yamma a cikin tsohon birni, tsawon mita 1,500. * ''Babban birnin Damascus'', wanda aka gina (1076-1078) da (1203-1216) na Turkman warloran Atsiz ibn Uvaq, da Al-Adil I. * ''Nur al-Din Bimaristan'', wani babban bimaristan na tsaka-tsaki ("asibiti"), wanda aka gina kuma aka sanya masa suna bayan Zengid Sultan Nur ad-Din a shekara ta 1154. * ''Mausoleum na Saladin'', wanda aka gina a shekara ta 1196, wurin hutawa da kabari na musulmi na zamanin da Ayyubid Sultan Saladin. * ''Fadar Azm'', wacce aka gina a shekara ta 1750 a matsayin wurin zama na gwamnan Ottoman na Damascus As'ad Pasha al-Azm. * ''Maktab Anbar'', wani katafaren gida mai zaman kansa na ƙarni na 19 na Yahudawa, wanda Ma'aikatar Al'adu ta mayar da shi a cikin 1976 don zama ɗakin karatu, cibiyar baje koli, kayan tarihi da bita na fasaha.<ref>{{Cite web |url=http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |title=Archnet, Maktab Anbar Restoration |access-date=2021-12-25 |archive-date=2015-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151227013955/http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |url-status=dead }}</ref> * ''Beit al-Mamlouka'', gidan Damascene na ƙarni na 17, wanda ke aiki a matsayin otal ɗin otal na alfarma a cikin tsohon birni tun 2005. === Madrasas === * ''Madrasa Al-Adiliyah'', Madrasah na ƙarni na 13. * ''Madrasa Al-Fathiyah'', wanda wani jami'in Ottoman mai suna Fethi Al-Defterdar ya gina a shekara ta 1743. * ''Madrasa Al-Mujahidiyah'', wanda gwamnan Burid Mujahid al-Din bin Bazan bin Yammin al-kurdu ya gina a shekara ta 1141. * ''Madrasa Al-Qilijiyah'', wacce aka kafa a shekara ta 1254. * ''Madrasa Al-Salimiyah'', madrasah na ƙarni na 16. * ''Madrasa Al-Sibaiyah'', wacce aka kafa a shekara ta 1515. * ''Laburaren Al-Zahiriyah'', wanda aka kafa a shekara ta 1277, yana karɓar sunansa daga wanda ya kafa shi Sultan Baibars. * ''Madrasa Nur al-Din'', wanda Nūr ad-Dīn Zangi ya gina a shekara ta 1167. === Wuraren ibada === ==== Masallatai ==== [[File:Umayyad_Mosque_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Umayyad_Mosque_night.jpg|thumb|Masallacin Umayyawa da dare]] * ''[[Masallacin Sayyidah Ruqayya]]'' yana dauke da kabarin Sukayna bint Husayn, wacce aka fi sani da Ruqayyah, karamar ‘yar Al-Husayn bn ‘Ali.<ref name="Mailviruskid">{{cite web|title=Syria|publisher=Mailviruskid.tripod.com|url=http://mailviruskid.tripod.com/|access-date=2016-10-14|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717103018/http://mailviruskid.tripod.com/|url-status=dead}}</ref> * ''[[Masallacin Tekkiye]]'', wani katafaren masallaci da Suleiman I ya gina a tsakanin shekara ta 1544 zuwa 1558, wanda Selim II ya fadada shi.<ref>[http://turkishstudies.net/Makaleler/605071923_35M%C3%BCderriso%C4%9FluFatih-ntt-749-773.pdf CONSTRUCTION ACTIVITIES OF SULTAN SELİM II]</ref> * ''[[Masallacin Umayyad]]'', masallacin da aka gina a wurin Haikali na Jupiter, da kuma Basilica na Kirista wanda aka keɓe ga Yahaya Maibaftisma (Yahya). * [[Masallacin Nabi Habeel]] * [[Masallacin Sinan Pasha (Damascus)|Masallacin Sinan Pasha]] * [[Masallacin Darwish Pasha]] * [[Masallacin Aqsab]] * [[Masallacin Yalbugha]] * [[Masallacin Hanabila]] * [[Masallacin Sayyidah Zainab]] ==== Ikklisiya ==== [[File:Chapel_of_Saint_Ananias_01.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chapel_of_Saint_Ananias_01.jpg|thumb|A cikin Chapel na Saint Ananias.]] [[File:Damasco_cattedrale_ortodossaHPIM3223.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Damasco_cattedrale_ortodossaHPIM3223.JPG|thumb|Mariamite Cathedral na Damascus.]] * Gidan Saint Ananiyas, wani tsohon ginin ƙasa ne a Damascus, Siriya, wanda ake zargin ya zama gawar gidan Hananiya na Dimashƙu, inda Ananiyas ya yi wa Shawulu baftisma (wanda ya zama Bulus Manzo).<ref>{{Cite web|url=http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/010507/2001050705.html|title=Saint Ananias Chapel<!-- Bot generated title -->|access-date=2017-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011180355/http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/010507/2001050705.html|archive-date=2008-10-11|url-status=dead}}</ref> * Cathedral na Dormition of Our Lady, wanda kuma ake kira "Greek-Melkite Patriarchal Cathedral na Dormition of Our Lady", cocin Katolika na Melkite Greek Church.<ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/2013/sep/09/world/la-fg-syria-damascus-20130909|title=Damascus residents fear a U.S. strike will bring rebel onslaught|last=Correspondent|first=a Times Special|date=2013-09-09|newspaper=Los Angeles Times|language=en-US|issn=0458-3035|access-date=2016-11-24}}</ref> * Mariamite Cathedral na Damascus, wurin zama na Cocin Orthodox na Girka na Antakiya. Bayan mamayar da musulmi suka yi a Damascus an rufe cocin har zuwa shekara ta 706 miladiyya lokacin da al-Walid ya bada umarnin mayar da ita ga Kiristoci a matsayin diyya ga Cocin Yahaya Maibaftisma da aka mayar da shi [[Masallacin Umayyad|masallacin Umayyawa]]. * Chapel na Saint Paul * Cathedral na Saint George * Syriac Katolika Cathedral na Saint Paul === Kofofi === An kewaye tsohon yankin da katanga mai tsawon kilomita 4.5 (mile 2.8),<ref>{{cite news|url=http://archive.aawsat.com/details.asp?issueno=8800&article=154324|title=سور دمشق وأبوابها السبعة استخدمت في السابق لصد الغزاة ولاستقبال ضيوف الخلفاء والأمراء وتستثمر حاليا سياحيا حيث تجذب السياح والمهتمين بالآثار|work=الشرق الأوسط|language=ar|date=23 February 2003}}</ref> da kofofin tarihi guda bakwai suka huda, kofa ta takwas kuma musulmi ne suka kara da shi. Waɗannan su ne, ta gefen agogo daga gefen arewa-maso-gabas: * Bab Tuma (Ƙofar Thomas), sadaukarwa ga Venus. * Bab Sharqi (Ƙofar Gabas), sadaukarwa ga Rana. * Bab Kisan (Kofar Kisan), sadaukarwa ga Saturn. * Bab al-Saghir (kuma ana kiransa "Goristan-e-Ghariban"), sadaukarwa ga Jupiter. * Bab al-Jabiyah (Kofar Ruwan Ruwa), sadaukarwa ga Mars. * Bab al-Faradis (Kofar Aljanna), sadaukarwa ga Mercury. * Bab al-Salam (Ƙofar Aminci), sadaukarwa ga wata. * Bab al-Faraj (Ƙofar Ceto), Ƙofar da aka gina ta gaba ɗaya bayan cin nasarar Musulmi. === Hammam === Kasancewar baho (Hammam) na jama'a a Damascus ya faro ne a zamanin Banu Umayyawa, yayin da wasu masana tarihi suka ce sun koma zamanin Rum. Wasu masana tarihi na Damascus sun ambace su da wankan wanka na Damascus, irin su Ibn 'Asakir (1106-1175 AD) a cikin shahararren littafinsa "The History of Damascus". A cikin littafinsa Ibn Asakir ya bayyana sunayen wanka guda 77 da suke aiki a wannan lokacin a cikin garin. Masanin tarihi Ibn Shaddad ya kirga baho 114 dake Damascus a shekara ta 1250 miladiyya. Adadin wadannan wankan ya karu zuwa 365 a lokacin mulkin Ottoman, sannan ya ragu sosai har ya kai ga wanka 60 a karshen karni na sha tara miladiyya. Amma a yau adadin wankan da ke ci gaba da aiki bai kai 20 ba, wanda ya fi shahara a cikinsu shi ne wankan "Nourul-Dinul Shahid" da ke cikin Al-Buzuriyah Souq.<ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/sami-moubayed/hammams-of-old-damascus-b_b_10413190.html|title=Hammams of Old Damascus: Back from the Dead|work=Huffington Post|date=11 January 2016}}</ref> == Gundumomi da yankuna == [[File:Amara_District.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amara_District.jpg|right|thumb|Gundumar Al-Amarah dake tsohon birnin Damascus]] * Al-Qaymariyya * Al-Amarah Al-Jouwaniyah * Al-Amin ** kwata Yahudawa * Bab Tuma ** Al-Jourah * Al-Hariqa * Ma'azanat ash-Shahm * Shaghour al-Juwani == Kiyaye tsohon birni == === Barazana ga makomar tsohon birnin === [[File:Damascusalley.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Damascusalley.JPG|thumb|Ƙaƙwalwar titin a tsohuwar Damascus]] Saboda saurin raguwar yawan jama'ar tsohon Damascus (tsakanin 1995 zuwa 2009 kimanin mutane 30,000 sun ƙaura daga tsohon birnin don ƙarin masauki na zamani),<ref name="Hendawi">{{cite news|last1=Hendawi|first1=Hamza|title=Old Damascus struggles to cope in the new Syria|url=http://www.sandiegouniontribune.com/sdut-ml-syria-saving-old-city-020109-2009feb01-story.html|access-date=13 August 2017|agency=The Associated Press|newspaper=The San Diego Union-Tribune|date=2009-02-01}}</ref> yawan gine-ginen da ake watsi da su ko kuma suna fadawa cikin lalacewa. A cikin Maris 2007, karamar hukumar ta ba da sanarwar cewa za ta ruguza Tsoffin gine-gine tare da shimfidar katanga mai tsayin mita 1,400 (4,600 600) a matsayin wani bangare na tsarin sake ginawa. Wadannan abubuwan sun haifar da Asusun Duniya na Monuments na Duniya ya sanya Tsohon Garin a cikin Jerin Kallon sa na 2008 na wurare 100 da ke cikin haɗari a duniya.<ref name="press_release">{{cite web|author1=World Monuments Fund|title=2008 World Monuments Watch List Of 100 Most Endangered Sites|url=http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf|website=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|access-date=27 July 2015|format=PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320161546/http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf|archive-date=20 March 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=2008 Panelists Bios|publisher=World Monuments Fund|url=http://www.wmf.org/pdf/Watch_2008_panel.pdf|access-date=3 September 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513042550/http://wmf.org/pdf/Watch_2008_panel.pdf|archive-date=May 13, 2008}}</ref> Ana fatan shigar da shi cikin jerin zai jawo karin wayar da kan jama'a game da wadannan muhimman barazana ga makomar tsohon birnin Damascus mai dimbin tarihi. === Tsohuwar jihar Damascus na yanzu === Duk da shawarwarin Cibiyar Tarihi ta Duniya ta UNESCO:<ref>{{Cite journal|url=http://www.britishsyriansociety.org/dam2020/recommendations.asp|title=The British Syrian Society|publisher=The British Syrian Society|access-date=29 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20070623050426/http://www.britishsyriansociety.org/dam2020/recommendations.asp|archive-date=2007-06-23}}</ref> * An lalata yankin Souq al-Atiq a cikin kwanaki uku a watan Nuwamba 2006; * Titin King Faysal, wani yanki na sana'ar hannu na gargajiya a wani yanki mai kariya kusa da bangon Old Damascus tsakanin Citadel da Bab Touma, yana fuskantar barazanar wata babbar hanya. * A shekara ta 2007, Tsohuwar birnin Damascus da kuma gundumar Bab Tuma, Asusun Tunawa na Duniya ya amince da shi a matsayin daya daga cikin wuraren da ke cikin hatsari a duniya.<ref>{{cite web|url=http://www.worldmonuments.org/|title=Worldmonuments.org|publisher=Worldmonuments.org|access-date=6 November 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20020930193523/http://www.worldmonuments.org/|archive-date=30 September 2002}}</ref> A cikin Oktoban 2010, Asusun Kayayyakin Kaya na Duniya ya sanyawa Damascus daya daga cikin wuraren tarihi na al'adu 12 da suka fi "daf ​​da" asarar da ba za a iya gyarawa ba.<ref>{{cite web|url=http://globalheritagefund.org/vanishing|title=GHF|publisher=Global Heritage Fund|access-date=1 June 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515054040/http://globalheritagefund.org/vanishing|archive-date=15 May 2011|df=dmy-all}}</ref> Tsohon birnin da ke wajen bangon zamanin Romawa, ana kuma la'akari da shi a cikin tsohon Damascus, duk da haka, ba a ba shi fifikon tarihi iri ɗaya ba. A lokacin wa'adin Faransanci, Michel Écochard, masanin Faransanci, ya tsara tsarin birni don birnin, wanda ya ba da shawarar a ajiye sassan tsohon birnin kawai a cikin katangar Romawa. Daga baya gwamnatocin Syria da ke mulkin kasar suka dauki wannan hanya, wadanda suka ba da gudummawa wajen ruguza wasu sassan tsohuwar unguwanninta. An maye gurbin tsoffin gidaje a Sarouja, Al Midan, da Shagour Barrani da sabbin gine-gine don kasuwanci musamman.<ref>{{Cite web |url=https://www.archnet.org/sites/10361 |title=Kwafin ajiya |access-date=2021-12-25 |archive-date=2021-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209123713/https://www.archnet.org/sites/10361 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.synaps.network/post/life-in-damascus-syria</ref> == Manazarta == <references /> == Littafi Mai Tsarki == * {{Cite book|title=Damascus: A History|first1=Ross|last1=Burns|publisher=Routledge|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=1_bQTrpf62cC|isbn=978-0-415-27105-9}} * cifkpfcueh34fn6u6xk1rd57k2ti1bn Efrat Abramov 0 28601 838156 528517 2026-05-20T09:38:42Z Abubakar Kaddi 24783 838156 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Efrat Abramov courtesy photo.jpg|thumb|Hoton efrat]] '''Efrat Abramov''' ( {{Lang-he|אפרת אברמוב}} , an haife ta Maris 3, 1980) mai gabatar da gidan talabijin na Isra'ila, [[Ɗan jarida|yar jarida]] kuma marubuciyar allo.<ref>https://web.archive.org/web/20131012101837/http://www.in.com/efrat-abramov/profile-83035.html</ref> ==Aiki== Tana zaune a [[Tel Abib|Tel Aviv]], Abramov itace mai watsa shirye-shiryen tashar wasan kwaikwayo ta Bip na yau da kullun "Mahadoora Mugbelet" (Turanci: "Limited Edition"). Sai aka zaɓe ta don ta rubuta kuma ta ɗauki nauyin shirin TV bayan wasan “Ƙanwarta” ( {{Lang-he|האחות הקטנה}} ) – wani satire na daren da ya biyo bayan abubuwan da suka faru na nunin "HaAh HaGadol " (Babban Brother) a Isra'ila. Abramov ta ɗauki nauyin wasan kwaikwayon na yanayi na 3, (150 episodes) wanda ya shafi yanayi 1, 2 da kuma lokacin VIP na farko. Nunin ya ƙare saboda rufe tashar Bip a ƙarshen shekarar 2010. Tun 2008 Abramov yan jarida ce a jaridar Isra'ila ''Globes'' .   ==Manazarta== oo9iahr9mzh2cma54jqagfl0jp8wibl Michael Lewis (model) 0 28725 838134 776151 2026-05-20T09:32:58Z Abubakar Kaddi 24783 838134 wikitext text/x-wiki [[Category:Articles with hCards]] [[Fayil:Michael Lewis.jpg|thumb|michael lewis]] [[Fayil:Sharon Inbar on the set.jpg|thumb|Lewis lokacin haduw ada abokai]] '''Michael Mario Lewis''' ( {{Lang-he|מייקל לואיס}} , An haife shi 21 Disamba 1987) ne Israeli actor da fashion model . A lokacin rani 2007 da kuma hunturu 2008 Lewis yayi samfura don kamfanin tufafi na Isra'ila Fox, tare da Esti Ginzburg . Ya kuma fito a cikin nunin kayan kwalliya na Castro, kuma ya kasance a kan murfin mujallun Isra'ila da yawa. A farkon shekarar 2010, shi da dan wasan ƙwararren Anna Arronov sun kasance masu nasara na kakar wasa ta biyar na ''Rokdim Im Kokhavim'', [[Isra'ila|nau'in rawa na Isra'ila]] ''tare da Taurari'' .<ref>[https://translate.google.com/translate?ie=UTF-8&u=http%3A%2F%2Fwww.nrg.co.il%2Fonline%2F47%2FART2%2F052%2F960.html&sl=iw&tl=en Michael Lewis won the final "Dancing with the Stars"], Eran Suissa, 2/7/2010, [[Maariv]]</ref> A cikin 2011, E!: Gidan Talabijin na Nishaɗi ya zaɓi Lewis a matsayin ɗaya daga cikin "Maza 25 mafi Sexiest a duniya", kusa da George Clooney da Brad Pitt. A cikin 2012 ya shiga cikin yanayi na shida na [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP Season; ya yi ritaya da wuri a wasan saboda matsalolin lafiya. Ya shiga cikin yanayi na uku na Peking Express na Italiya a cikin 2014, tare da matukin jirgi Luca Betti, ya ƙare tafiyarsu a kashi na huɗu. A cikin 2021 ya sake shiga cikin sabuwar kakar [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP kakar. {{Databox}} [[File:Mike Thompson - John Lewis.png|thumb]] [[Fayil:Lewis Black Aviano 2.jpg|thumb|Michael Lewis (model)]] A ranar 14 ga Yuli 2021 Lewis ya buɗe asusun fansa tilo. == Rayuwa ta sirri == An haifi Lewis kuma ya girma a [[Tel Abib|Tel Aviv]], Isra'ila, ga mahaifiyar Argentine kuma mahaifin Holland. Lewis yana magana da harsuna uku (Ibrananci, Ingilishi da Italiyanci). <ref name="WhoSay" /> Ya fara wasan kwaikwayo da kwaikwayo tun yana dan shekara 15 a duniya. <ref name="WhoSay" /> Abubuwan sha'awarsa sun haɗa da wasanni da karatu (yakan faɗi cewa "littattafai sune abokaina mafi kyau" ). == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb name|2505753}} == Manazarta == [[Category:Rayyayun Mutane]] [[Category:Rayayyu]] sx5xdwccw2o2imcprjebqgcfw7ri60n 838136 838134 2026-05-20T09:33:09Z Abubakar Kaddi 24783 838136 wikitext text/x-wiki [[Category:Articles with hCards]] [[Fayil:Michael Lewis.jpg|thumb|michael lewis]] [[Fayil:Sharon Inbar on the set.jpg|thumb|Lewis lokacin haduw ada abokai]] '''Michael Mario Lewis''' ( {{Lang-he|מייקל לואיס}} , An haife shi 21 Disamba 1987) ne Israeli actor da fashion model . A lokacin rani 2007 da kuma hunturu 2008 Lewis yayi samfura don kamfanin tufafi na Isra'ila Fox, tare da Esti Ginzburg . Ya kuma fito a cikin nunin kayan kwalliya na Castro, kuma ya kasance a kan murfin mujallun Isra'ila da yawa. A farkon shekarar 2010, shi da dan wasan ƙwararren Anna Arronov sun kasance masu nasara na kakar wasa ta biyar na ''Rokdim Im Kokhavim'', [[Isra'ila|nau'in rawa na Isra'ila]] ''tare da Taurari'' .<ref>[https://translate.google.com/translate?ie=UTF-8&u=http%3A%2F%2Fwww.nrg.co.il%2Fonline%2F47%2FART2%2F052%2F960.html&sl=iw&tl=en Michael Lewis won the final "Dancing with the Stars"], Eran Suissa, 2/7/2010, [[Maariv]]</ref> A cikin 2011, E!: Gidan Talabijin na Nishaɗi ya zaɓi Lewis a matsayin ɗaya daga cikin "Maza 25 mafi Sexiest a duniya", kusa da George Clooney da Brad Pitt. A cikin shekara ta 2012 ya shiga cikin yanayi na shida na [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP Season; ya yi ritaya da wuri a wasan saboda matsalolin lafiya. Ya shiga cikin yanayi na uku na Peking Express na Italiya a cikin 2014, tare da matukin jirgi Luca Betti, ya ƙare tafiyarsu a kashi na huɗu. A cikin 2021 ya sake shiga cikin sabuwar kakar [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP kakar. {{Databox}} [[File:Mike Thompson - John Lewis.png|thumb]] [[Fayil:Lewis Black Aviano 2.jpg|thumb|Michael Lewis (model)]] A ranar 14 ga Yuli 2021 Lewis ya buɗe asusun fansa tilo. == Rayuwa ta sirri == An haifi Lewis kuma ya girma a [[Tel Abib|Tel Aviv]], Isra'ila, ga mahaifiyar Argentine kuma mahaifin Holland. Lewis yana magana da harsuna uku (Ibrananci, Ingilishi da Italiyanci). <ref name="WhoSay" /> Ya fara wasan kwaikwayo da kwaikwayo tun yana dan shekara 15 a duniya. <ref name="WhoSay" /> Abubuwan sha'awarsa sun haɗa da wasanni da karatu (yakan faɗi cewa "littattafai sune abokaina mafi kyau" ). == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb name|2505753}} == Manazarta == [[Category:Rayyayun Mutane]] [[Category:Rayayyu]] 7iasnf3g0dpdbquugj4ooyqm3m8pg9e 838137 838136 2026-05-20T09:33:20Z Abubakar Kaddi 24783 838137 wikitext text/x-wiki [[Category:Articles with hCards]] [[Fayil:Michael Lewis.jpg|thumb|michael lewis]] [[Fayil:Sharon Inbar on the set.jpg|thumb|Lewis lokacin haduw ada abokai]] '''Michael Mario Lewis''' ( {{Lang-he|מייקל לואיס}} , An haife shi 21 Disamba 1987) ne Israeli actor da fashion model . A lokacin rani 2007 da kuma hunturu 2008 Lewis yayi samfura don kamfanin tufafi na Isra'ila Fox, tare da Esti Ginzburg . Ya kuma fito a cikin nunin kayan kwalliya na Castro, kuma ya kasance a kan murfin mujallun Isra'ila da yawa. A farkon shekarar 2010, shi da dan wasan ƙwararren Anna Arronov sun kasance masu nasara na kakar wasa ta biyar na ''Rokdim Im Kokhavim'', [[Isra'ila|nau'in rawa na Isra'ila]] ''tare da Taurari'' .<ref>[https://translate.google.com/translate?ie=UTF-8&u=http%3A%2F%2Fwww.nrg.co.il%2Fonline%2F47%2FART2%2F052%2F960.html&sl=iw&tl=en Michael Lewis won the final "Dancing with the Stars"], Eran Suissa, 2/7/2010, [[Maariv]]</ref> A cikin 2011, E!: Gidan Talabijin na Nishaɗi ya zaɓi Lewis a matsayin ɗaya daga cikin "Maza 25 mafi Sexiest a duniya", kusa da George Clooney da Brad Pitt. A cikin shekara ta 2012 ya shiga cikin yanayi na shida na [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP Season; ya yi ritaya da wuri a wasan saboda matsalolin lafiya. Ya shiga cikin yanayi na uku na Peking Express na Italiya a cikin 2014, tare da matukin jirgi Luca Betti, ya ƙare tafiyarsu a kashi na huɗu. A cikin shekara ta 2021 ya sake shiga cikin sabuwar kakar [[Isra'ila|sigar Isra'ila]] na nunin gaskiya na Survivor The VIP kakar. {{Databox}} [[File:Mike Thompson - John Lewis.png|thumb]] [[Fayil:Lewis Black Aviano 2.jpg|thumb|Michael Lewis (model)]] A ranar 14 ga Yuli 2021 Lewis ya buɗe asusun fansa tilo. == Rayuwa ta sirri == An haifi Lewis kuma ya girma a [[Tel Abib|Tel Aviv]], Isra'ila, ga mahaifiyar Argentine kuma mahaifin Holland. Lewis yana magana da harsuna uku (Ibrananci, Ingilishi da Italiyanci). <ref name="WhoSay" /> Ya fara wasan kwaikwayo da kwaikwayo tun yana dan shekara 15 a duniya. <ref name="WhoSay" /> Abubuwan sha'awarsa sun haɗa da wasanni da karatu (yakan faɗi cewa "littattafai sune abokaina mafi kyau" ). == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb name|2505753}} == Manazarta == [[Category:Rayyayun Mutane]] [[Category:Rayayyu]] s9jilx5j2run0wi5qo7xdwrc4f5qeyp Yancin Motsi a Ƙarƙashin Dokar Amurka 0 30150 838046 683351 2026-05-20T03:42:47Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838046 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ƴancin motsi a ƙarƙashin dokar Amurka''' ana gudanar da shi ne da farko ta Dokokin Gata da Kariya na Kundin Tsarin Mulki na Amurka wanda ya ce, " Jama'ar kowace Jiha za su sami ƴancin samun duk wata gata da kariya ta ƴan ƙasa a cikin jihohi da dama." Tun bayan hukuncin kotun da'ira a ''Corfield v.'' ''Coryell'', 6 Fed. Cas. 546 (1823), 'yancin motsi an amince da shi ta hanyar shari'a a matsayin ainihin haƙƙin Tsarin Mulki. A cikin ''Paul v.'' ''Virginia'', 75 US 168 (1869), kotu ta ayyana ƴancin motsi a matsayin "ƴancin kutsawa cikin wasu Jihohi, da fita daga gare su." Duk da haka, [[Babban kotun Koli na Amurka|Kotun Koli]] ba ta saka hannun jari ga gwamnatin tarayya da Iƙon kare ƴancin motsi ba. Ƙarƙashin sashe na "gata da kariya", an ba da wannan Iƙon ga jihohi, matsayin da kotu ta ɗauka tsawon shekaru a lokuta kamar ''Ward v.'' ''Maryland'', 79 US 418 (1871), ''shari'o'in Gidan yanka'', 83 US 36 (1873) da ''Amurka v.'' ''Harris'', 106 US 629 (1883). <ref name="Symposium1">Duster, Michael J. "Criminal Justice System Reform Symposium: Note: Out of Sight, Out of Mind: State Attempts to Banish Sex Offenders". ''[[Drake Law Review]]''. 53:711 (Spring 2005).</ref> <ref name="Note">"Note: Membership Has Its Privileges and Immunities: Congressional Power to Define and Enforce the Rights of National Citizenship". ''[[Harvard Law Review]]''. 102:1925 (June 1989).</ref> A cikin rahoton Freedom of the World na shekarar 2024 Freedom House ya ba ƙasar Amurka darajar 4 daga cikin 4 akan haƙƙin ƴancin motsi yana mai lura da cewa "babu wani muhimmin ƙuntatawa mara kyau game da' ƴancin motsi a cikin Amurka, kuma mazauna gabaɗaya suna da ƴancin tafiya zuwa ƙasashen waje ba tare da cikas ba".<ref>{{Cite web |title=United States: Freedom in the World 2024 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/united-states/freedom-world/2024 |access-date=2024-12-20 |website=Freedom House |language=en}}</ref> == Tafiya cikin Amurka == === Ƴanci na Tsarin Mulki === Tun da Kundin Tsarin Mulki Majalisar ta amince da ƴancin motsi (Mataki na 4), koda yake ana tunanin haƙƙin yana da mahimmanci yayin rubuta kundin tsarin mulkin kamar yadda ba a buƙatar ƙidayar bayyane. <ref name="Mount">[http://www.usconstitution.net/constnot.html#travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325182856/https://www.usconstitution.net/constnot.html#travel |date=2022-03-25 }} Mount, Steve; "Things That Are Not In the U.S. Constitution"</ref> Kotun Koli ta ƙasar Amurka a ''Crandall v.'' ''Nevada'', 73 Amurka 35 (1868) ya bayyana cewa ƴancin motsi wani hakki ne na asali don haka wata [[Jihohi a Tarayyar Amurika|ƙasa]] ba za ta iya hana mutane barin jihar ta hanyar sanya musu haraji ba. A ''Amurka v.'' ''Wheeler'' . 254 US 281 (1920), Kotun Koli ta sake nanata matsayinta cewa Kundin Tsarin Mulki bai bai wa gwamnatin tarayya ikon kare ƴancin motsi ba. Duk da haka, ''Wheeler'' yana da tasiri mai mahimmanci a wasu hanyoyi. Shekaru da yawa, tushen sashe na “gata da kariya” na Kundin Tsarin Mulki ba a fayyace kawai ba. A cikin shekara ta 1823, kotun da'ira a ''Corfield'' ta ba da jerin haƙƙoƙin (wasu na asali, wasu ba) waɗanda sashin zai iya rufewa. <ref>Wadley, James B. "Indian Citizenship and the Privileges and Immunities Clauses of the United States Constitution: An Alternative to the Problems of the Full Faith and Credit and Comity?". ''[[Southern Illinois University Law Journal]]''. 31:31 (Fall 2006).</ref> <ref>Dunlap, Frank L. "Constitutional Law: Power of States to Prevent Entry of Paupers from Other States". ''[[California Law Review]]''. 26:5 (July 1938).</ref> Kotun ''Wheeler'' ta canza wannan sosai. Ita ce farkon gano haƙƙin tafiye-tafiye a cikin jigon gata da kariya, yana ba da haƙƙi tare da takamaiman garantin kariyar tsarin mulki. <ref>Foscarinis, Maria. "Downward Spiral: Homelessness and Its Criminalization". ''[[Yale Law & Policy Review]]''. 14:1 (1996).</ref> Ta hanyar yin la'akari da cewa juzu'in da aka samo daga Mataki na IV na Labaran Tarayyar, shawarar ta ba da shawarar tsarin haƙƙin waɗanda aka lissafta a ''Corfield'', amma kuma sun fi bayyana waɗancan haƙƙoƙin a matsayin ainihin asali. Kotun Koli ta fara ƙin yarda ''da tunanin Wheeler'' a cikin ƴan shekaru. A ƙarshe, a ''Amurka v.'' ''Bako'', 383 US 745 (1966), Kotun Koli ta yi watsi da matakin Babban Mai Shari'a White na cewa gwamnatin tarayya na iya kare 'yancin yin balaguro kawai daga cin zarafi na jihohi. <ref name="Symposium1">Duster, Michael J. "Criminal Justice System Reform Symposium: Note: Out of Sight, Out of Mind: State Attempts to Banish Sex Offenders". ''[[Drake Law Review]]''. 53:711 (Spring 2005).</ref> <ref name="Note">"Note: Membership Has Its Privileges and Immunities: Congressional Power to Define and Enforce the Rights of National Citizenship". ''[[Harvard Law Review]]''. 102:1925 (June 1989).</ref> <ref>''United States v. Guest'', 383 U.S. 745, 759, n.16.</ref> Kotun Koli ta yanke hukunci musamman cewa ''Crandall'' baya nufin ƴancin yin amfani da kowane nau'in ''tafiye'' -tafiye, kamar tuƙin mota. A cikin ''Hendrick v.'' ''Maryland'' (1915), wanda ya shigar da ƙara ya buƙaci kotu da ta ɓata dokar motar Maryland a matsayin cin zarafin ƴancin motsi. Kotun ta sami "babu wani tushe" ga gardamar mai shigar da ƙara kuma gaba ɗaya ta ce "idan babu dokar ƙasa da ta shafi batun, wata ƙasa na iya yin dai-dai da ƙa'idojin bai ɗaya da suka wajaba don kare lafiyar jama'a da oda dangane da aiki a kan manyan hanyoyinta na kowa da kowa. ababan hawa - waɗanda ke motsawa a cikin kasuwancin jihohin da sauransu." <ref>{{Cite court|litigants=Hendrick v. Maryland|vol=235|reporter=U.S.|opinion=610|court=S. C.|year=1915}}</ref> Kotun kolin ƙasar Amurka ta kuma yi magana game da ƴancin yin balaguro a cikin shari'ar ''Saenz v.'' ''Roe'', 526 US 489 (1999). A wannan yanayin, Mai Shari'a John Paul Stevens, yana rubutawa ga mafi rinjaye, ya gudanar da cewa Kundin Tsarin Mulki na Amurka ya kare nau'o'i daban-daban guda uku na ƴancin yin tafiya a tsakanin jihohi: (1) Haƙƙin Shigar da Jiha ɗaya kuma ku bar wani (muhimmin dama tare da tallafi na tarihi daga labaran Confederation), (2) haƙƙin da za a bi da shi azaman baƙo maraba maimakon baƙo mai ƙiyayya (kare ta hanyar "Gata da Immunities" a cikin Mataki na IV, § 2), da kuma (3) (ga waɗanda suka zama mazaunin dindindin na wata jiha) haƙƙin a bi da su daidai ga ƴan ƙasar da aka haifa (wannan yana kiyaye shi ta 14th Amendment's Gata ko Immunities ; yana ambaton mafi rinjaye ra'ayi a cikin Kisa-House Cases, Adalci). Stevens ya ce, "Gata ko Kariya na Tsarin Kwaskwarima na Goma sha huɗu&nbsp;... a ko da yaushe ya kasance alƙawarin gama gari cewa wannan Fassara ta kare kashi na uku na haƙƙin tafiye-tafiye." ). === Dokar Mann === Dokar Mann ta shekara ta 1910 (Dokar zirga-zirgar Bawan Bawa ) a tsakanin sauran abubuwa ta haramta safarar mata a cikin jihohi don in ba haka ba "abubuwan lalata" waɗanda ba a bayyana su ba, waɗanda aka ɗauka sun haɗa da jima'i na yarda da juna. An yi amfani da wannan doka, baya ga ƙararrakin da ba a samu sabani ba, don ba da damar gurfanar da ma’auratan da ba su yi aure ba a gwamnatin tarayya, waɗanda bisa wasu dalilai suka zo wurin hukuma; ma'auratan (misali ɗan dambe [[Jack Johnson (boxer)|Jack Johnson]] ) da mutanen da ke da ra'ayi na hagu (misali An gurfanar da [[Charlie Chaplin]] . Tun daga lokacin an gyara dokar don zama tsaka-tsaki tsakanin jinsi kuma yanzu ta shafi yin jima'i ne kawai wanda ya sabawa doka (kamar karuwanci da jima'i da yarinya). === Sakamakon === Ƙaddamar da kotun ta kafa ƙwaƙƙwarar ƴancin walwala da kundin tsarin mulkin ƙasar ya ba shi ya yi tasiri mai yawa. Misali, Kotun Koli ta soke haramcin jihohi kan biyan jindadi ga mutanen da ba su zauna a cikin hurumin akalla shekara guda ba a matsayin nauyi mara izini kan Haƙƙin tafiya ( ''Shapiro v.'' ''Thompson'', 394 US 618 (1969)). Kotun ta kuma soke sharuɗɗan zama na shekara guda don kada ƙuri'a a zaɓukan jihohi ( ''Dunn v.'' ''Blumstein'', 405 US 330 (1972)), lokutan jira na shekara guda kafin samun kulawar jinya ta jihar ( ''Asibitin Memorial v.'' ''Maricopa County'', 415 US 250 (1974)), abubuwan da ake so na ma'aikatan gwamnati don tsoffin sojoji na jiha ( ''Lauyan Janar na New York v.'' ''Soto-Lopez'', 476 US 898 (1986)), amma ya ba da ƙarin kamun kifi da kuɗin lasisin farauta ga mazaunan waje ( ''Baldwin v.'' ''Kifi da Hukumar Wasan Montana'', 436 US 371 (1978)). <ref name="Mode">Mode, Gregory J. "Comment: Wisconsin, A Constitutional Right to Intrastate Travel, and Anti-Cruising Ordinances". ''[[Marquette Law Review]]''. 78:735 (Spring 1995).</ref> <ref>Porter, Andrew C. "Comment: Toward a Constitutional Analysis of the Right to Intrastate Travel". ''[[Northwestern University Law Review]]''. 86:820 (1992).</ref> <ref>Zubler, Todd. "The Right to Migrate and Welfare Reform: Time for Shapiro v. Thompson to Take A Hike". ''Valparaiso University Law Review''. 31:893 (Summer 1997).</ref> Lambar Amurka ta yanzu tana magance balaguron iska musamman. A cikin 49 USC § 40103, "Mallaka da amfani da sararin samaniya", kundin ya ƙayyade cewa "Ɗan ƙasar Amurka yana da haƙƙin jama'a na wucewa ta sararin samaniyar kewayawa." Ƙaƙƙarfan haƙƙin ƴancin motsi na iya samun ma'ana mai zurfi. Kotun koli ta amince da cewa ƴancin motsi yana da alaƙa da [[Ƴancin yin Tarayya|'yancin yin ƙungiyoyi]] da [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|'yancin faɗar albarkacin baki]] . Ƙarfin kariyar tsarin mulki don haƙƙin tafiye-tafiye na iya yin tasiri ga yunƙurin jihohi na iyakance haƙƙin zubar da ciki, hana ko ƙin amincewa da auren jinsi, da kafa dokar hana aikata laifuka ko kariyar mabukaci . Yana iya ma lalata tunanin tsarin tarayya na zamani na kotu. <ref>Simon, Harry. "Towns Without Pity: A Constitutional and Historical Analysis of Official Efforts to Drive Homeless Persons From American Cities". ''[[Tulane Law Review]]''. 66:631 (March 1992).</ref> <ref>Kreimer, Seth F. "The Law of Choice and Choice of Law: Abortion, the Right to Travel, and Extraterritorial Regulation in American Federalism". ''[[New York University Law Review]]''. 67:451 (June 1992).</ref> <ref>Rosen, Mark D. "Extraterritoriality and Political Heterogeneity in American Federalism". ''[[University of Pennsylvania Law Review]]''. 150:855 (January 2002).</ref> <ref>Kreimer, Seth F. "Territoriality and Moral Dissensus: Thoughts on Abortion, Slavery, Gay Marriage and Family Values". ''Bridgeport Law Review/[[Quinnipiac Law Review]]''. 16:161 (Spring/Summer 1996).</ref> <ref>Hemmens, Craig and Bennett, Katherine. "Out in the Street: Juvenile Crime, Juvenile Curfews, and the Constitution". ''Gonzaga Law Review''. 34:267 (1998/1999).</ref> === Yankunan magana kyauta === Wani batu mai alaƙa da shi ya shafi yankunan 'yancin fadin albarkacin baki da aka keɓe yayin zanga-zangar siyasa. Koda yake ana amfani da irin waɗannan yankuna a shekarun 1960 da shekara ta 1970 saboda zanga-zangar zamanin Vietnam, ba a ba da rahotonsu sosai a kafafen yaɗa labarai ba. Koyaya, taƙaddamar da amfani da su ta sake kunno kai a lokacin shugabancin [[George W. Bush|Bush]] na shekara ta 2001-2009. Mahimmanci, Yankunan Magana na Kyauta suna hana mutum samun cikakkiyar motsi sakamakon amfani da haƙƙinsa na yin [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|magana kyauta]] . Kotuna sun amince da takunkumin [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki a Amurka|lokaci, wuri, da kuma hanyoyin]] hana ƴancin faɗin albarkacin baki a Amurka, amma irin waɗannan hane-hane dole ne a daidaita su kaɗan, kuma yankunan ƴancin fadar albarkacin baki sun kasance batun shari'a. == Tafiye-tafiye zuwa ƙasashen duniya == === Tarihi === Daga shekara ta 1776 zuwa shekara ta 1783, babu gwamnatin jiha da ke da buƙatun fasfo. Labaran gwamnatin tarayya (1783-1789) ba su da buƙatun fasfo. Daga shekarar 1789 zuwa ƙarshen shekarar 1941, gwamnatin da aka kafa a ƙarƙashin Kundin Tsarin Mulki na buƙatar fasfo na Amurka na 'yan ƙasa kawai a lokacin yakin basasar Amurka (1861-1865) da kuma lokacin da jim kadan bayan [[Yaƙin Duniya na I|yakin duniya na]] (1914-1918). Bukatar fasfo na zamanin yakin basasa ba shi da ikon doka. Bayan barkewar yaƙin duniya na ɗaya, ana buƙatar fasfo ta hanyar zartarwa, ko da yake babu wata hukuma ta doka don abin da ake bukata. Dokar [[wikisource:Travel Control Act|Kula da Balaguro ta]] Mayun 22, shekara ta 1918, ta ba wa shugaban ƙasa, lokacin da ƙasar Amurka ke yaƙi, ya yi shelar fasfo, kuma an ba da sanarwar a ranar 18 ga Agustan shekara ta 1918. Ko da yake Yaƙin Duniya na ɗaya ya ƙare a ranar 11 ga Nuwambar shekara ta, 1918, buƙatun fasfo ɗin ya daɗe har zuwa Maris 3, 1921. Akwai rashin buƙatun fasfo a ƙarƙashin dokar Amurka tsakanin shekara ta 1921 da shekara ta 1941. [[Yaƙin Duniya na II]] (1939-1945) ya sake haifar da buƙatun fasfo a ƙarƙashin Dokar Kula da Balaguro na 1918. Canje-canjen 1978 ga Dokar Shige da Fice da Ƙasa ta 1952 ya sa ba bisa doka ba shiga ko fita Amurka ba tare da fasfo ba ko da a lokacin zaman lafiya. A lura cewa gyaran ya ba wa shugaban kasa damar yin keɓancewa; a tarihi, an yi amfani da waɗannan keɓancewar don ba da izinin tafiya zuwa wasu ƙasashe (musamman Kanada) ba tare da fasfo ba. Kamar yadda na 2016-08-10, wuraren yawon shakatawa har yanzu suna tattauna waɗanne wasu takaddun da aka yarda da su, kuma waɗanda suka daina isa a 2007 ko 2008. === Ƙuntatawa === Dangane da § 215 na Dokar Shige da Fice da Ƙasa ta 1952 (a halin yanzu an daidaita shi a 8 USC § 1185 ), haramun ne ga ɗan ƙasar Amurka shiga ko fita Amurka ba tare da ingantaccen fasfo na Amurka ba. Kamar yadda ''Haig v.'' ''Agee'' da [[wikisource:Passport Act of 1926|Dokar Fasfo na 1926]] (a halin yanzu an tsara shi a 22 USC § 211a et seq.), Gwamnatin shugaban kasa na iya hana ko soke fasfo don manufofin kasashen waje ko dalilan tsaron kasa a kowane lokaci. Sakatariyar Harkokin Wajen ta tarihi a lokacin zaman lafiya ya ƙi fasfo saboda ɗaya daga cikin dalilai uku: zama ɗan ƙasa ko aminci, aikata laifuka, ko lokacin da mai nema ke neman "gujewa ayyukan doka". Dokoki da ƙa'idoji kan ƙuntata fasfo gabaɗaya an kasafta su azaman ƙuntatawa na sirri ko ƙuntatawa yanki kuma gabaɗaya an ba su barata don tsaron ƙasa ko dalilan manufofin ƙasashen waje. Wataƙila mafi kyawun misali na aiwatar da wannan ikon shine 1948 hana fasfo ga Wakilin Amurka Leo Isacson, wanda ya nemi zuwa [[Faris|Paris]] don halartar taro a matsayin mai sa ido ga Majalisar Amurka ta Demokradiyyar Girka, ƙungiyar gurguzu ta gaba . saboda rawar da kungiyar ta taka wajen adawa da gwamnatin Girka a yakin basasar Girka . <ref>''[[Haig v. Agee]]'', 453 U.S. 280 (1981), at 302</ref> A cikin ''Kent v.'' ''Dulles'', 357 US 116 (1958), Sakataren Harkokin Wajen Amurka ya ƙi ba da fasfo ga wani ɗan ƙasar Amurka bisa zargin cewa mai shigar da ƙara yana zuwa ƙasashen waje don inganta tsarin gurguzu (hana kai / tsaron ƙasa). Ko da yake kotun ba ta kai ga batun tabbatar da tsarin mulki ba a wannan shari’ar, kotun, a wani ra’ayi na mai shari’a William O. Douglas, ta ce gwamnatin tarayya ba za ta tauye ‘yancin yin tafiye-tafiye ba ba tare da bin ka’ida ba : : Haƙƙin tafiye-tafiye wani ɓangare ne na 'yanci' wanda ba za a iya hana ɗan ƙasa ba tare da bin ka'idar doka a ƙarƙashin Kwaskwarima ta biyar. Idan ana so a daidaita wannan "'yancin", dole ne ya kasance daidai da ayyukan kafa doka na Majalisa.&nbsp;. . . 'Yancin tafiya ta kan iyakoki ta kowane bangare, da kuma iyakoki ma, wani bangare ne na gadonmu. Tafiya zuwa ƙasashen waje, kamar tafiya cikin ƙasa.&nbsp;... na iya zama kusa da zuciyar mutum kamar zabin abin da yake ci, ko sawa, ko karantawa. Shekaru shida bayan haka, kotu ta soke dokar hana tafiye-tafiye daga 'yan gurguzu ( ''Aptheker v.'' ''Sakataren Gwamnati'', 378 US 500 (1964)) (hani na sirri, Tsaron ƙasa, Gyaran Farko). Amma kotun ta yi ta faman nemo hanyar da za ta kare muradun kasa (kamar tsaron kasa) bisa la’akari da wadannan hukunce-hukuncen. Shekara guda bayan ''Aptheker'', Kotun Koli ta tsara gwajin tushen ma'ana don tsarin mulki a cikin ''Zemel v.'' ''Rusk'', 381 US 1 (1965) (ƙananan yanki, manufofin ƙasashen waje), a matsayin hanyar daidaita haƙƙin mutum tare da buƙatun jihar. <ref name="Mode">Mode, Gregory J. "Comment: Wisconsin, A Constitutional Right to Intrastate Travel, and Anti-Cruising Ordinances". ''[[Marquette Law Review]]''. 78:735 (Spring 1995).</ref> === Ƙuntatawa azaman hukunci === Matsayin Nauyin Mutum da Dokar Sasanci Dama na Aiki na 1996 (PRWORA), wanda aka tsara a 42 USC 652 (k), ya ga farkon hane-hane akan 'yancin motsi a matsayin hukunci ga masu ba da bashi tallafin yara. Ƙalubalen tsarin mulki ga waɗannan hane-hane ya zuwa yanzu sun gaza a cikin ''Weinstein v.'' ''Albright'' da ''Eunique v.'' ''Powell'' . Kotunan daukaka kara ta tarayya da ke da'ira ta biyu da ta tara, duk da cewa sun nuna damuwarsu kan yadda ya kamata, amma sun yi imanin cewa tara tallafin yara wani muhimmin al'amari ne na gwamnati, cewa 'yancin yin balaguro zuwa ƙasashen duniya ba wani muhimmin hakki ba ne, kuma dokokin da suka tauye wannan hakki ba su da tsaiko. dubawa . A cikin wani ra'ayi na rashin amincewa a cikin ''Eunique'', Alkalin kotun Andrew Kleinfeld ya rarraba ma'aunin a matsayin hukunci na basussukan da ba a biya ba. “Wannan haramcin fasfo an fi ganinsa a hankali, idan aka yi la’akari da hukuncin da ake bukatar jihohi su sanya na rashin biyan kudin tallafin yara.&nbsp;... ba a matsayin hanyar sauƙaƙe tarawa ba, amma a matsayin hukunci na rashin biyan kuɗi na baya." “Duk wanda ake bi bashi ya biya basussukansa. Bashi don tallafawa yara yana da ƙarfin ɗabi'a na musamman. Amma wannan ba ya ba da hujjar kawar da 'yancin tsarin mulki mai mahimmanci da ya kasance rikodi na dokokin Anglo-Amurka tun Magna Carta, da kuma tunanin wayewa tun daga Plato." Da yawa daga cikin malaman tsarin mulki da masu fafutukar kawo sauyi suna adawa da tauye hakkin dan Adam na yin tafiye-tafiye ga mutumin da bai aikata wani laifi ba, suna masu cewa hakan ya saba wa muhimman hakkokin tsarin mulki. Hakazalika, duk wanda ke da’awar cewa yana bin bashin tallafin yaro na iya soke wasu nau’ikan lasisin tukin mota ko kuma a dakatar da shi, suna tauye musu ’yancin yin tafiye-tafiye sosai. Masu sukar sun yi nuni da lamuran da rashin aikin yi ya haifar da gazawar biyan tallafin amma duk da haka martanin soke haƙƙin yin tafiye-tafiye == Dokar Kare Hakkokin Dan Adam ta Duniya == Ƙididdiga na Haƙƙin Dan Adam na Ƙasashen Duniya suna ne na yau da kullum da aka ba wa [[Gamayyar Sanarwa na Yancin Dan'adam|Yarjejeniya ta Duniya ta Haƙƙin Dan Adam]] (wanda aka karɓa a cikin shekara ta 1948), Yarjejeniya ta Duniya akan 'Yancin Bil'adama da Siyasa (1966) tare da ka'idoji guda biyu na Zaɓuɓɓuka, da Yarjejeniyar Kasa da Kasa akan Tattalin Arziki, zamantakewa da zamantakewa. Hakkokin Al'adu (1966). Mataki na 13 na Yarjejeniyar Kare Haƙƙoƙin Ɗan Adam ta Duniya tana karantawa kamar haka: : (1) Kowane mutum na da hakkin yin tafiya da zama a cikin iyakokin kowace jiha. : (2) Kowane mutum na da hakkin ya bar kowace ƙasa, ciki har da nasa, kuma ya koma ƙasarsa. Mataki na 12 na yarjejeniyar kasa da kasa kan 'yancin jama'a da siyasa ya kunshi wannan hakki cikin dokar yarjejeniya: : (1) Duk wanda ke cikin ƙasa bisa doka, a cikin wannan yanki, yana da 'yancin yin motsi da 'yancin zabar wurin zama. : (2) Kowane mutum yana da 'yancin barin kowace ƙasa, ciki har da nasa. : (3) Haƙƙoƙin da aka ambata a sama ba za su kasance ƙarƙashin kowane hani sai waɗanda doka ta tanadar, waɗanda suka wajaba don kare lafiyar ƙasa, zaman lafiyar jama'a (ordre publique), lafiyar jama'a ko ɗabi'a ko haƙƙi da ƴancin wasu, kuma sun daidaita. tare da sauran haƙƙoƙin da aka gane a cikin wannan alkawari. : (4) Ba wanda za a tauye masa haƙƙin shiga ƙasarsa ba bisa ƙa'ida ba. == Duba kuma == * Dokar aiki ta Amurka * [[Gamayyar Sanarwa na Yancin Dan'adam|Sanarwar Haƙƙin Dan Adam ta Duniya]] * Dokokin Tarayyar Turai == Manazarta == [[Rukuni:Dokar Najeriya]] [[Rukuni:Dokoki]] [[Rukuni:Doka]] [[Rukuni:Haƙƙin Ɗan Adam]] [[Rukuni:Haƙƙoƙi]] [[Rukuni:Haƙƙoƙin Mata]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] cse9nrbvyv0e2beprjlo1j6xzdefe2r VVIP (hip hop group) 0 30877 838122 722818 2026-05-20T09:30:19Z Abubakar Kaddi 24783 838122 wikitext text/x-wiki {{hujja}} {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''VVIP''', wanda aka fi sani da ''VIP'' (Vision In Progress) ƙungiyar kiɗan [[Ghana|Hiplife]] ne na ƙasar [[Ghana]] da ta ƙunshi Zeal, wanda aka fi sani da Lazzy (Abdul Hamid Ibrahim), Prodigal (Joseph Nana Ofori) da Reggie Rockstone (Reginald Ossei) daga [[Nima, Accra|Nima]] wata unguwa. [[Accra|Accra, Ghana]]<ref>Bryan, Beverly (2012-04-27). "Where We Come From: Ghana's VIP Reps Hiplife Roots Worldwide". Mtviggy. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"VIP Group Splits as Promzy Goes Solo". Ghana Celebrities. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref> == Kafuwa == Wanda ya assasa wannan ƙungiya wani matashi ne mai suna Friction (Musah Haruna) tare da wani abokinsa wanda daga baya ya bar ƙungiyar zuwa kasar [[Amurka]] domin ya karasa karatunsa. Don haka Friction ya gabatar da ra'ayin ga mutane hudu (Promzy, Lazzy, Prodigal, Bone-daga baya sun bar kungiyar) kuma kafin su san shi, biyar daga cikinsu suna yin wasan kwaikwayo a ghetto, kulake, bukukuwan titi da sauransu. Karen Friction, [[Chicago]], ya kasance shi ma ɗan Ƙungiyar ne a hukumance. Kuna iya jin kare yana kara a ƙarshen waƙoƙin su daga ƙarshen 1990s. A ƙarshe [[Chicago]] ta mutu.<ref>"BIOGRAPHY OF FRICTION". friction-music. Retrieved 2017-11-09.</ref> == Kundi == A cikin shekarar 1997, an gabatar da VIP a wani bikin bikin titi. A lokacin ne wani mai gabatar da talabijin na [[Ghana]], Blakofe (aka Akua Manfo) da mai gabatar da rediyo mai suna Michael Smith suka gano kungiyar. Blakofe ya zama manajansu, kuma Michael Smith ya ba su kwangila mai suna, Precise Music. A cikin 1998, sun fitar da albam na farko, ''Bibi Baa O'', sun shahara a duk faɗin [[Accra]]. Sun zama ƙungiyar Hiplife mafi shahara a [[Ghana]]. A cikin 2000, sun fito da kundi na biyu, ''Ye De Aba'', wanda ya fi nasara fiye da kundin su na farko. Bayan kundi na biyu, Friction ya ji cewa lokaci ya yi da zai yi aiki a matsayin mutum mai fasaha kuma ya bar kungiyar. Kungiyar a yanzu tana da mambobi uku (Promzy, Prodigal da Lazzy) kuma ta fitar da kundi na uku a cikin 2001 mai suna ''Lumbe Lumbe Lumbe'' tare da buga "Daben na Odo Beba". Duk da haka ƙungiyar rayuwa ta hip sun mamaye jadawalin kiɗan [[Ghana]] tare da albam ɗin su na 2003 ''Ahomka Womu'' wakar tasu mai suna "Ahomka Womu" ita ce ta daya a jadawalin [[Ghana]] sama da makonni 20.<ref>"EXCLUSIVE:Ghana Music Awards 2011 full list of winnersVIP Wins Artiste Of The Year". Nigeriafilms. Retrieved 2015-05-17.</ref> VIP ta lashe kyautuka biyar a [[Ghana]] Music Awards daga jarumar da suka yi fice kuma kungiyar ta samu fice a duniya bayan wannan nasarar. Tun daga wannan lokacin, ƙungiyar ta fara yawon shakatawa a duniya. Yanzu suna cikin shahararrun masu fasaha a [[Ghana]]. Daga baya Promzy ya bar kungiyar ya yi aiki a matsayin mawakin solo amma a cewarsa bai fita daga kungiyar ba<ref>"Ghana Music•com™ • VIP is not parting ways – Prodigal denies rumours • TOP STORIES • NEWS". Ghana music. 2013-03-23. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Promzy leaves VIP". Modernghana. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Reggie Rockstone replaces Promzy of Ghana hiplife group VIP". Thenet Nigeria. Retrieved 2015-05-17.</ref> Bayan ficewar Promzy, Reggie Rockstone, wanda aka sani da baban rap na [[Ghana]] wanda ya dawo a tsakiyar 1990s ya yi baftisma sabon nau'in Hiplife, ya shiga kungiyar. Sunan sabon rukunin ya koma VVIP kuma tun daga lokacin sun yi ƙwaƙƙwaran waƙoƙi kamar "Selfie", "Skolom" da "Dogoyaro". == Bidiyon Labari == VIP sun kaddamar da wani shirin nasu na mintuna 110 mai suna ''Home Grown:Hiplife in [[Ghana]]'' ; Ba'amurke mai shirya fina-finai mai zaman kansa, Eli Jacobs-Fantauzzi ya shirya kuma ya ba da umarni. Wasu mawakan da suka halarci bikin kaddamarwar sun hada da Reggie Rockstone, Hashim, Tinny, Sidney, Tic Tac, Mzbel, Rab Bakari, Faze na [[Najeriya]] da sauran mawakan [[Afirka]] da Caribbean. Kuma don murnar fitowar Gidan Grown, BDNP (Boogie Down Nima Productions) za ta yi rangadin sakin fim ɗin a duniya a ƙasashe da dama da suka haɗa da [[Brazil]], UK, [[Indiya]], [[Afirka ta Kudu]], [[Najeriya]], [[Kanada]], [[Italiya]], [[Norway]], [[Jamaika|Jamaica]], da kuma [[Amurka]]. == Kyaututtuka == Kundin Hip-life Of The Year-Ahomka Wo Mu ([[Ghana]] Music Awards)vipHip-life Artiste Of The Year ([[Ghana]] Music Awards)vipvipMafi kyawun rukunin [[Afirka]] - Channel O ([[Afirka ta Kudu]])vipvvipMafi kyawun zane-zane na shekara na 4syte Music Awards ([[Ghana]])<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Home Grown Hip-Life Launched | news". Ghana base</ref> == Sanannun ayyukan su == * 2003- "Hip-Life Explosion" Tour ([[London]], [[Amsterdam]], [[Sweden]], Denhaag)<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Agya Koo joins VIP on Europe tour | news". Ghana base.</ref> * 2004- Back Stars (Tawagar Kwallon Kafa ta Kasa) na nunin tattara kudade don wasannin Olympics a [[Athens]] ([[Girka (ƙasa)|Girka]]) * 2004- "Wasan Wasan Zaman Lafiya da Zaman Lafiya" wanda [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] da Gwamnatin [[Laberiya]] suka shirya. * 2005- Majalisar Dinkin Duniya da Gwamnatin [[Saliyo]] sun shirya kide-kide na "Na gode".<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | VIP Performs Live In Liberia, UK | news". Ghana base.</ref> * 2006- Yawon shakatawa na Hip-Life ([[Amurka]] daga [[New York (birni)|New York]] zuwa [[Los Angeles]]) * 2008-Yanzu Gida Grown Hiplife Documentary Tour World<ref>Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Reggie Rockstone, TIC TAC, VIP, Buk Bak storm NYC | news". Ghana base.</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Category:Wanda suka lashe kyautar Headies]] [[Category:Kungiyar mawaka na kasar Ghana]] 8d2n5ok6ifnx0wjfg3ju2tkm1iey0ln 838123 838122 2026-05-20T09:30:41Z Abubakar Kaddi 24783 838123 wikitext text/x-wiki {{hujja}} {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''VVIP''', wanda aka fi sani da ''VIP'' (Vision In Progress) ƙungiyar kiɗan [[Ghana|Hiplife]] ne na ƙasar [[Ghana]] da ta ƙunshi Zeal, wanda aka fi sani da Lazzy (Abdul Hamid Ibrahim), Prodigal (Joseph Nana Ofori) da Reggie Rockstone (Reginald Ossei) daga [[Nima, Accra|Nima]] wata unguwa. [[Accra|Accra, Ghana]]<ref>Bryan, Beverly (2012-04-27). "Where We Come From: Ghana's VIP Reps Hiplife Roots Worldwide". Mtviggy. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"VIP Group Splits as Promzy Goes Solo". Ghana Celebrities. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref> == Kafuwa == Wanda ya assasa wannan ƙungiya wani matashi ne mai suna Friction (Musah Haruna) tare da wani abokinsa wanda daga baya ya bar ƙungiyar zuwa kasar [[Amurka]] domin ya karasa karatunsa. Don haka Friction ya gabatar da ra'ayin ga mutane hudu (Promzy, Lazzy, Prodigal, Bone-daga baya sun bar kungiyar) kuma kafin su san shi, biyar daga cikinsu suna yin wasan kwaikwayo a ghetto, kulake, bukukuwan titi da sauransu. Karen Friction, [[Chicago]], ya kasance shi ma ɗan Ƙungiyar ne a hukumance. Kuna iya jin kare yana kara a ƙarshen waƙoƙin su daga ƙarshen 1990s. A ƙarshe [[Chicago]] ta mutu.<ref>"BIOGRAPHY OF FRICTION". friction-music. Retrieved 2017-11-09.</ref> == Kundi == A cikin shekarar 1997, an kuma gabatar da VIP a wani bikin bikin titi. A lokacin ne wani mai gabatar da talabijin na [[Ghana]], Blakofe (aka Akua Manfo) da mai gabatar da rediyo mai suna Michael Smith suka gano kungiyar. Blakofe ya zama manajansu, kuma Michael Smith ya ba su kwangila mai suna, Precise Music. A cikin 1998, sun fitar da albam na farko, ''Bibi Baa O'', sun shahara a duk faɗin [[Accra]]. Sun zama ƙungiyar Hiplife mafi shahara a [[Ghana]]. A cikin 2000, sun fito da kundi na biyu, ''Ye De Aba'', wanda ya fi nasara fiye da kundin su na farko. Bayan kundi na biyu, Friction ya ji cewa lokaci ya yi da zai yi aiki a matsayin mutum mai fasaha kuma ya bar kungiyar. Kungiyar a yanzu tana da mambobi uku (Promzy, Prodigal da Lazzy) kuma ta fitar da kundi na uku a cikin 2001 mai suna ''Lumbe Lumbe Lumbe'' tare da buga "Daben na Odo Beba". Duk da haka ƙungiyar rayuwa ta hip sun mamaye jadawalin kiɗan [[Ghana]] tare da albam ɗin su na 2003 ''Ahomka Womu'' wakar tasu mai suna "Ahomka Womu" ita ce ta daya a jadawalin [[Ghana]] sama da makonni 20.<ref>"EXCLUSIVE:Ghana Music Awards 2011 full list of winnersVIP Wins Artiste Of The Year". Nigeriafilms. Retrieved 2015-05-17.</ref> VIP ta lashe kyautuka biyar a [[Ghana]] Music Awards daga jarumar da suka yi fice kuma kungiyar ta samu fice a duniya bayan wannan nasarar. Tun daga wannan lokacin, ƙungiyar ta fara yawon shakatawa a duniya. Yanzu suna cikin shahararrun masu fasaha a [[Ghana]]. Daga baya Promzy ya bar kungiyar ya yi aiki a matsayin mawakin solo amma a cewarsa bai fita daga kungiyar ba<ref>"Ghana Music•com™ • VIP is not parting ways – Prodigal denies rumours • TOP STORIES • NEWS". Ghana music. 2013-03-23. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Promzy leaves VIP". Modernghana. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Reggie Rockstone replaces Promzy of Ghana hiplife group VIP". Thenet Nigeria. Retrieved 2015-05-17.</ref> Bayan ficewar Promzy, Reggie Rockstone, wanda aka sani da baban rap na [[Ghana]] wanda ya dawo a tsakiyar 1990s ya yi baftisma sabon nau'in Hiplife, ya shiga kungiyar. Sunan sabon rukunin ya koma VVIP kuma tun daga lokacin sun yi ƙwaƙƙwaran waƙoƙi kamar "Selfie", "Skolom" da "Dogoyaro". == Bidiyon Labari == VIP sun kaddamar da wani shirin nasu na mintuna 110 mai suna ''Home Grown:Hiplife in [[Ghana]]'' ; Ba'amurke mai shirya fina-finai mai zaman kansa, Eli Jacobs-Fantauzzi ya shirya kuma ya ba da umarni. Wasu mawakan da suka halarci bikin kaddamarwar sun hada da Reggie Rockstone, Hashim, Tinny, Sidney, Tic Tac, Mzbel, Rab Bakari, Faze na [[Najeriya]] da sauran mawakan [[Afirka]] da Caribbean. Kuma don murnar fitowar Gidan Grown, BDNP (Boogie Down Nima Productions) za ta yi rangadin sakin fim ɗin a duniya a ƙasashe da dama da suka haɗa da [[Brazil]], UK, [[Indiya]], [[Afirka ta Kudu]], [[Najeriya]], [[Kanada]], [[Italiya]], [[Norway]], [[Jamaika|Jamaica]], da kuma [[Amurka]]. == Kyaututtuka == Kundin Hip-life Of The Year-Ahomka Wo Mu ([[Ghana]] Music Awards)vipHip-life Artiste Of The Year ([[Ghana]] Music Awards)vipvipMafi kyawun rukunin [[Afirka]] - Channel O ([[Afirka ta Kudu]])vipvvipMafi kyawun zane-zane na shekara na 4syte Music Awards ([[Ghana]])<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Home Grown Hip-Life Launched | news". Ghana base</ref> == Sanannun ayyukan su == * 2003- "Hip-Life Explosion" Tour ([[London]], [[Amsterdam]], [[Sweden]], Denhaag)<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Agya Koo joins VIP on Europe tour | news". Ghana base.</ref> * 2004- Back Stars (Tawagar Kwallon Kafa ta Kasa) na nunin tattara kudade don wasannin Olympics a [[Athens]] ([[Girka (ƙasa)|Girka]]) * 2004- "Wasan Wasan Zaman Lafiya da Zaman Lafiya" wanda [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] da Gwamnatin [[Laberiya]] suka shirya. * 2005- Majalisar Dinkin Duniya da Gwamnatin [[Saliyo]] sun shirya kide-kide na "Na gode".<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | VIP Performs Live In Liberia, UK | news". Ghana base.</ref> * 2006- Yawon shakatawa na Hip-Life ([[Amurka]] daga [[New York (birni)|New York]] zuwa [[Los Angeles]]) * 2008-Yanzu Gida Grown Hiplife Documentary Tour World<ref>Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Reggie Rockstone, TIC TAC, VIP, Buk Bak storm NYC | news". Ghana base.</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Category:Wanda suka lashe kyautar Headies]] [[Category:Kungiyar mawaka na kasar Ghana]] c34dvvyppm9t3v41d4a0pkjtx0d1k0x 838124 838123 2026-05-20T09:30:52Z Abubakar Kaddi 24783 838124 wikitext text/x-wiki {{hujja}} {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''VVIP''', wanda aka fi sani da ''VIP'' (Vision In Progress) ƙungiyar kiɗan [[Ghana|Hiplife]] ne na ƙasar [[Ghana]] da ta ƙunshi Zeal, wanda aka fi sani da Lazzy (Abdul Hamid Ibrahim), Prodigal (Joseph Nana Ofori) da Reggie Rockstone (Reginald Ossei) daga [[Nima, Accra|Nima]] wata unguwa. [[Accra|Accra, Ghana]]<ref>Bryan, Beverly (2012-04-27). "Where We Come From: Ghana's VIP Reps Hiplife Roots Worldwide". Mtviggy. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"VIP Group Splits as Promzy Goes Solo". Ghana Celebrities. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref> == Kafuwa == Wanda ya assasa wannan ƙungiya wani matashi ne mai suna Friction (Musah Haruna) tare da wani abokinsa wanda daga baya ya bar ƙungiyar zuwa kasar [[Amurka]] domin ya karasa karatunsa. Don haka Friction ya gabatar da ra'ayin ga mutane hudu (Promzy, Lazzy, Prodigal, Bone-daga baya sun bar kungiyar) kuma kafin su san shi, biyar daga cikinsu suna yin wasan kwaikwayo a ghetto, kulake, bukukuwan titi da sauransu. Karen Friction, [[Chicago]], ya kasance shi ma ɗan Ƙungiyar ne a hukumance. Kuna iya jin kare yana kara a ƙarshen waƙoƙin su daga ƙarshen 1990s. A ƙarshe [[Chicago]] ta mutu.<ref>"BIOGRAPHY OF FRICTION". friction-music. Retrieved 2017-11-09.</ref> == Kundi == A cikin shekarar 1997, an kuma gabatar da VIP a wani bikin bikin titi. A lokacin ne wani mai gabatar da talabijin na [[Ghana]], Blakofe (aka Akua Manfo) da mai gabatar da rediyo mai suna Michael Smith suka gano kungiyar. Blakofe ya zama manajansu, kuma Michael Smith ya ba su kwangila mai suna, Precise Music. A cikin 1998, sun fitar da albam na farko, ''Bibi Baa O'', sun shahara a duk faɗin [[Accra]]. Sun zama ƙungiyar Hiplife mafi shahara a [[Ghana]]. A cikin shekara ta 2000, sun fito da kundi na biyu, ''Ye De Aba'', wanda ya fi nasara fiye da kundin su na farko. Bayan kundi na biyu, Friction ya ji cewa lokaci ya yi da zai yi aiki a matsayin mutum mai fasaha kuma ya bar kungiyar. Kungiyar a yanzu tana da mambobi uku (Promzy, Prodigal da Lazzy) kuma ta fitar da kundi na uku a cikin 2001 mai suna ''Lumbe Lumbe Lumbe'' tare da buga "Daben na Odo Beba". Duk da haka ƙungiyar rayuwa ta hip sun mamaye jadawalin kiɗan [[Ghana]] tare da albam ɗin su na 2003 ''Ahomka Womu'' wakar tasu mai suna "Ahomka Womu" ita ce ta daya a jadawalin [[Ghana]] sama da makonni 20.<ref>"EXCLUSIVE:Ghana Music Awards 2011 full list of winnersVIP Wins Artiste Of The Year". Nigeriafilms. Retrieved 2015-05-17.</ref> VIP ta lashe kyautuka biyar a [[Ghana]] Music Awards daga jarumar da suka yi fice kuma kungiyar ta samu fice a duniya bayan wannan nasarar. Tun daga wannan lokacin, ƙungiyar ta fara yawon shakatawa a duniya. Yanzu suna cikin shahararrun masu fasaha a [[Ghana]]. Daga baya Promzy ya bar kungiyar ya yi aiki a matsayin mawakin solo amma a cewarsa bai fita daga kungiyar ba<ref>"Ghana Music•com™ • VIP is not parting ways – Prodigal denies rumours • TOP STORIES • NEWS". Ghana music. 2013-03-23. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Promzy leaves VIP". Modernghana. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Reggie Rockstone replaces Promzy of Ghana hiplife group VIP". Thenet Nigeria. Retrieved 2015-05-17.</ref> Bayan ficewar Promzy, Reggie Rockstone, wanda aka sani da baban rap na [[Ghana]] wanda ya dawo a tsakiyar 1990s ya yi baftisma sabon nau'in Hiplife, ya shiga kungiyar. Sunan sabon rukunin ya koma VVIP kuma tun daga lokacin sun yi ƙwaƙƙwaran waƙoƙi kamar "Selfie", "Skolom" da "Dogoyaro". == Bidiyon Labari == VIP sun kaddamar da wani shirin nasu na mintuna 110 mai suna ''Home Grown:Hiplife in [[Ghana]]'' ; Ba'amurke mai shirya fina-finai mai zaman kansa, Eli Jacobs-Fantauzzi ya shirya kuma ya ba da umarni. Wasu mawakan da suka halarci bikin kaddamarwar sun hada da Reggie Rockstone, Hashim, Tinny, Sidney, Tic Tac, Mzbel, Rab Bakari, Faze na [[Najeriya]] da sauran mawakan [[Afirka]] da Caribbean. Kuma don murnar fitowar Gidan Grown, BDNP (Boogie Down Nima Productions) za ta yi rangadin sakin fim ɗin a duniya a ƙasashe da dama da suka haɗa da [[Brazil]], UK, [[Indiya]], [[Afirka ta Kudu]], [[Najeriya]], [[Kanada]], [[Italiya]], [[Norway]], [[Jamaika|Jamaica]], da kuma [[Amurka]]. == Kyaututtuka == Kundin Hip-life Of The Year-Ahomka Wo Mu ([[Ghana]] Music Awards)vipHip-life Artiste Of The Year ([[Ghana]] Music Awards)vipvipMafi kyawun rukunin [[Afirka]] - Channel O ([[Afirka ta Kudu]])vipvvipMafi kyawun zane-zane na shekara na 4syte Music Awards ([[Ghana]])<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Home Grown Hip-Life Launched | news". Ghana base</ref> == Sanannun ayyukan su == * 2003- "Hip-Life Explosion" Tour ([[London]], [[Amsterdam]], [[Sweden]], Denhaag)<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Agya Koo joins VIP on Europe tour | news". Ghana base.</ref> * 2004- Back Stars (Tawagar Kwallon Kafa ta Kasa) na nunin tattara kudade don wasannin Olympics a [[Athens]] ([[Girka (ƙasa)|Girka]]) * 2004- "Wasan Wasan Zaman Lafiya da Zaman Lafiya" wanda [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] da Gwamnatin [[Laberiya]] suka shirya. * 2005- Majalisar Dinkin Duniya da Gwamnatin [[Saliyo]] sun shirya kide-kide na "Na gode".<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | VIP Performs Live In Liberia, UK | news". Ghana base.</ref> * 2006- Yawon shakatawa na Hip-Life ([[Amurka]] daga [[New York (birni)|New York]] zuwa [[Los Angeles]]) * 2008-Yanzu Gida Grown Hiplife Documentary Tour World<ref>Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Reggie Rockstone, TIC TAC, VIP, Buk Bak storm NYC | news". Ghana base.</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Category:Wanda suka lashe kyautar Headies]] [[Category:Kungiyar mawaka na kasar Ghana]] 3vc4z0ewkdm1k99zk5fogts1mz64vak 838126 838124 2026-05-20T09:31:02Z Abubakar Kaddi 24783 838126 wikitext text/x-wiki {{hujja}} {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''VVIP''', wanda aka fi sani da ''VIP'' (Vision In Progress) ƙungiyar kiɗan [[Ghana|Hiplife]] ne na ƙasar [[Ghana]] da ta ƙunshi Zeal, wanda aka fi sani da Lazzy (Abdul Hamid Ibrahim), Prodigal (Joseph Nana Ofori) da Reggie Rockstone (Reginald Ossei) daga [[Nima, Accra|Nima]] wata unguwa. [[Accra|Accra, Ghana]]<ref>Bryan, Beverly (2012-04-27). "Where We Come From: Ghana's VIP Reps Hiplife Roots Worldwide". Mtviggy. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"VIP Group Splits as Promzy Goes Solo". Ghana Celebrities. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref> == Kafuwa == Wanda ya assasa wannan ƙungiya wani matashi ne mai suna Friction (Musah Haruna) tare da wani abokinsa wanda daga baya ya bar ƙungiyar zuwa kasar [[Amurka]] domin ya karasa karatunsa. Don haka Friction ya gabatar da ra'ayin ga mutane hudu (Promzy, Lazzy, Prodigal, Bone-daga baya sun bar kungiyar) kuma kafin su san shi, biyar daga cikinsu suna yin wasan kwaikwayo a ghetto, kulake, bukukuwan titi da sauransu. Karen Friction, [[Chicago]], ya kasance shi ma ɗan Ƙungiyar ne a hukumance. Kuna iya jin kare yana kara a ƙarshen waƙoƙin su daga ƙarshen 1990s. A ƙarshe [[Chicago]] ta mutu.<ref>"BIOGRAPHY OF FRICTION". friction-music. Retrieved 2017-11-09.</ref> == Kundi == A cikin shekarar 1997, an kuma gabatar da VIP a wani bikin bikin titi. A lokacin ne wani mai gabatar da talabijin na [[Ghana]], Blakofe (aka Akua Manfo) da mai gabatar da rediyo mai suna Michael Smith suka gano kungiyar. Blakofe ya zama manajansu, kuma Michael Smith ya ba su kwangila mai suna, Precise Music. A cikin 1998, sun fitar da albam na farko, ''Bibi Baa O'', sun shahara a duk faɗin [[Accra]]. Sun zama ƙungiyar Hiplife mafi shahara a [[Ghana]]. A cikin shekara ta 2000, sun fito da kundi na biyu, ''Ye De Aba'', wanda ya fi nasara fiye da kundin su na farko. Bayan kundi na biyu, Friction ya ji cewa lokaci ya yi da zai yi aiki a matsayin mutum mai fasaha kuma ya bar ƙungiyar. Kungiyar a yanzu tana da mambobi uku (Promzy, Prodigal da Lazzy) kuma ta fitar da kundi na uku a cikin 2001 mai suna ''Lumbe Lumbe Lumbe'' tare da buga "Daben na Odo Beba". Duk da haka ƙungiyar rayuwa ta hip sun mamaye jadawalin kiɗan [[Ghana]] tare da albam ɗin su na 2003 ''Ahomka Womu'' wakar tasu mai suna "Ahomka Womu" ita ce ta daya a jadawalin [[Ghana]] sama da makonni 20.<ref>"EXCLUSIVE:Ghana Music Awards 2011 full list of winnersVIP Wins Artiste Of The Year". Nigeriafilms. Retrieved 2015-05-17.</ref> VIP ta lashe kyautuka biyar a [[Ghana]] Music Awards daga jarumar da suka yi fice kuma kungiyar ta samu fice a duniya bayan wannan nasarar. Tun daga wannan lokacin, ƙungiyar ta fara yawon shakatawa a duniya. Yanzu suna cikin shahararrun masu fasaha a [[Ghana]]. Daga baya Promzy ya bar kungiyar ya yi aiki a matsayin mawakin solo amma a cewarsa bai fita daga kungiyar ba<ref>"Ghana Music•com™ • VIP is not parting ways – Prodigal denies rumours • TOP STORIES • NEWS". Ghana music. 2013-03-23. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Promzy leaves VIP". Modernghana. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Reggie Rockstone replaces Promzy of Ghana hiplife group VIP". Thenet Nigeria. Retrieved 2015-05-17.</ref> Bayan ficewar Promzy, Reggie Rockstone, wanda aka sani da baban rap na [[Ghana]] wanda ya dawo a tsakiyar 1990s ya yi baftisma sabon nau'in Hiplife, ya shiga kungiyar. Sunan sabon rukunin ya koma VVIP kuma tun daga lokacin sun yi ƙwaƙƙwaran waƙoƙi kamar "Selfie", "Skolom" da "Dogoyaro". == Bidiyon Labari == VIP sun kaddamar da wani shirin nasu na mintuna 110 mai suna ''Home Grown:Hiplife in [[Ghana]]'' ; Ba'amurke mai shirya fina-finai mai zaman kansa, Eli Jacobs-Fantauzzi ya shirya kuma ya ba da umarni. Wasu mawakan da suka halarci bikin kaddamarwar sun hada da Reggie Rockstone, Hashim, Tinny, Sidney, Tic Tac, Mzbel, Rab Bakari, Faze na [[Najeriya]] da sauran mawakan [[Afirka]] da Caribbean. Kuma don murnar fitowar Gidan Grown, BDNP (Boogie Down Nima Productions) za ta yi rangadin sakin fim ɗin a duniya a ƙasashe da dama da suka haɗa da [[Brazil]], UK, [[Indiya]], [[Afirka ta Kudu]], [[Najeriya]], [[Kanada]], [[Italiya]], [[Norway]], [[Jamaika|Jamaica]], da kuma [[Amurka]]. == Kyaututtuka == Kundin Hip-life Of The Year-Ahomka Wo Mu ([[Ghana]] Music Awards)vipHip-life Artiste Of The Year ([[Ghana]] Music Awards)vipvipMafi kyawun rukunin [[Afirka]] - Channel O ([[Afirka ta Kudu]])vipvvipMafi kyawun zane-zane na shekara na 4syte Music Awards ([[Ghana]])<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Home Grown Hip-Life Launched | news". Ghana base</ref> == Sanannun ayyukan su == * 2003- "Hip-Life Explosion" Tour ([[London]], [[Amsterdam]], [[Sweden]], Denhaag)<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Agya Koo joins VIP on Europe tour | news". Ghana base.</ref> * 2004- Back Stars (Tawagar Kwallon Kafa ta Kasa) na nunin tattara kudade don wasannin Olympics a [[Athens]] ([[Girka (ƙasa)|Girka]]) * 2004- "Wasan Wasan Zaman Lafiya da Zaman Lafiya" wanda [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] da Gwamnatin [[Laberiya]] suka shirya. * 2005- Majalisar Dinkin Duniya da Gwamnatin [[Saliyo]] sun shirya kide-kide na "Na gode".<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | VIP Performs Live In Liberia, UK | news". Ghana base.</ref> * 2006- Yawon shakatawa na Hip-Life ([[Amurka]] daga [[New York (birni)|New York]] zuwa [[Los Angeles]]) * 2008-Yanzu Gida Grown Hiplife Documentary Tour World<ref>Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Reggie Rockstone, TIC TAC, VIP, Buk Bak storm NYC | news". Ghana base.</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Category:Wanda suka lashe kyautar Headies]] [[Category:Kungiyar mawaka na kasar Ghana]] 4oh6bhqfr4o280g1c8j4ohv6g0xe9rq 838127 838126 2026-05-20T09:31:15Z Abubakar Kaddi 24783 838127 wikitext text/x-wiki {{hujja}} {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''VVIP''', wanda aka fi sani da ''VIP'' (Vision In Progress) ƙungiyar kiɗan [[Ghana|Hiplife]] ne na ƙasar [[Ghana]] da ta ƙunshi Zeal, wanda aka fi sani da Lazzy (Abdul Hamid Ibrahim), Prodigal (Joseph Nana Ofori) da Reggie Rockstone (Reginald Ossei) daga [[Nima, Accra|Nima]] wata unguwa. [[Accra|Accra, Ghana]]<ref>Bryan, Beverly (2012-04-27). "Where We Come From: Ghana's VIP Reps Hiplife Roots Worldwide". Mtviggy. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"VIP Group Splits as Promzy Goes Solo". Ghana Celebrities. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref> == Kafuwa == Wanda ya assasa wannan ƙungiya wani matashi ne mai suna Friction (Musah Haruna) tare da wani abokinsa wanda daga baya ya bar ƙungiyar zuwa kasar [[Amurka]] domin ya karasa karatunsa. Don haka Friction ya gabatar da ra'ayin ga mutane hudu (Promzy, Lazzy, Prodigal, Bone-daga baya sun bar kungiyar) kuma kafin su san shi, biyar daga cikinsu suna yin wasan kwaikwayo a ghetto, kulake, bukukuwan titi da sauransu. Karen Friction, [[Chicago]], ya kasance shi ma ɗan Ƙungiyar ne a hukumance. Kuna iya jin kare yana kara a ƙarshen waƙoƙin su daga ƙarshen 1990s. A ƙarshe [[Chicago]] ta mutu.<ref>"BIOGRAPHY OF FRICTION". friction-music. Retrieved 2017-11-09.</ref> == Kundi == A cikin shekarar 1997, an kuma gabatar da VIP a wani bikin bikin titi. A lokacin ne wani mai gabatar da talabijin na [[Ghana]], Blakofe (aka Akua Manfo) da mai gabatar da rediyo mai suna Michael Smith suka gano kungiyar. Blakofe ya zama manajansu, kuma Michael Smith ya ba su kwangila mai suna, Precise Music. A cikin 1998, sun fitar da albam na farko, ''Bibi Baa O'', sun shahara a duk faɗin [[Accra]]. Sun zama ƙungiyar Hiplife mafi shahara a [[Ghana]]. A cikin shekara ta 2000, sun fito da kundi na biyu, ''Ye De Aba'', wanda ya fi nasara fiye da kundin su na farko. Bayan kundi na biyu, Friction ya ji cewa lokaci ya yi da zai yi aiki a matsayin mutum mai fasaha kuma ya bar ƙungiyar. Kungiyar a yanzu tana da mambobi uku (Promzy, Prodigal da Lazzy) kuma ta fitar da kundi na uku a cikin 2001 mai suna ''Lumbe Lumbe Lumbe'' tare da buga "Daben na Odo Beba". Duk da haka ƙungiyar rayuwa ta hip sun mamaye jadawalin kiɗan [[Ghana]] tare da albam ɗin su na 2003 ''Ahomka Womu'' wakar tasu mai suna "Ahomka Womu" ita ce ta daya a jadawalin [[Ghana]] sama da makonni 20.<ref>"EXCLUSIVE:Ghana Music Awards 2011 full list of winnersVIP Wins Artiste Of The Year". Nigeriafilms. Retrieved 2015-05-17.</ref> VIP ta lashe kyautuka biyar a [[Ghana]] Music Awards daga jarumar da suka yi fice kuma kungiyar ta samu fice a duniya bayan wannan nasarar. Tun daga wannan lokacin, ƙungiyar ta fara yawon shakatawa a duniya. Yanzu suna cikin shahararrun masu fasaha a [[Ghana]]. Daga baya Promzy ya bar kungiyar ya yi aiki a matsayin mawakin solo amma a cewarsa bai fita daga kungiyar ba<ref>"Ghana Music•com™ • VIP is not parting ways – Prodigal denies rumours • TOP STORIES • NEWS". Ghana music. 2013-03-23. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Promzy leaves VIP". Modernghana. 2013-10-05. Retrieved 2015-05-17.</ref><ref>"Reggie Rockstone replaces Promzy of Ghana hiplife group VIP". Thenet Nigeria. Retrieved 2015-05-17.</ref> Bayan ficewar Promzy, Reggie Rockstone, wanda aka sani da baban rap na [[Ghana]] wanda ya dawo a tsakiyar 1990s ya yi baftisma sabon nau'in Hiplife, ya shiga kungiyar. Sunan sabon rukunin ya koma VVIP kuma tun daga lokacin sun yi ƙwaƙƙwaran waƙoƙi kamar "Selfie", "Skolom" da "Dogoyaro". == Bidiyon Labari == VIP sun ƙaddamar da wani shirin nasu na mintuna 110 mai suna ''Home Grown:Hiplife in [[Ghana]]'' ; Ba'amurke mai shirya fina-finai mai zaman kansa, Eli Jacobs-Fantauzzi ya shirya kuma ya ba da umarni. Wasu mawakan da suka halarci bikin kaddamarwar sun hada da Reggie Rockstone, Hashim, Tinny, Sidney, Tic Tac, Mzbel, Rab Bakari, Faze na [[Najeriya]] da sauran mawakan [[Afirka]] da Caribbean. Kuma don murnar fitowar Gidan Grown, BDNP (Boogie Down Nima Productions) za ta yi rangadin sakin fim ɗin a duniya a ƙasashe da dama da suka haɗa da [[Brazil]], UK, [[Indiya]], [[Afirka ta Kudu]], [[Najeriya]], [[Kanada]], [[Italiya]], [[Norway]], [[Jamaika|Jamaica]], da kuma [[Amurka]]. == Kyaututtuka == Kundin Hip-life Of The Year-Ahomka Wo Mu ([[Ghana]] Music Awards)vipHip-life Artiste Of The Year ([[Ghana]] Music Awards)vipvipMafi kyawun rukunin [[Afirka]] - Channel O ([[Afirka ta Kudu]])vipvvipMafi kyawun zane-zane na shekara na 4syte Music Awards ([[Ghana]])<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Home Grown Hip-Life Launched | news". Ghana base</ref> == Sanannun ayyukan su == * 2003- "Hip-Life Explosion" Tour ([[London]], [[Amsterdam]], [[Sweden]], Denhaag)<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Agya Koo joins VIP on Europe tour | news". Ghana base.</ref> * 2004- Back Stars (Tawagar Kwallon Kafa ta Kasa) na nunin tattara kudade don wasannin Olympics a [[Athens]] ([[Girka (ƙasa)|Girka]]) * 2004- "Wasan Wasan Zaman Lafiya da Zaman Lafiya" wanda [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] da Gwamnatin [[Laberiya]] suka shirya. * 2005- Majalisar Dinkin Duniya da Gwamnatin [[Saliyo]] sun shirya kide-kide na "Na gode".<ref>"Ghana Base dot Com | Ghana Music News | VIP Performs Live In Liberia, UK | news". Ghana base.</ref> * 2006- Yawon shakatawa na Hip-Life ([[Amurka]] daga [[New York (birni)|New York]] zuwa [[Los Angeles]]) * 2008-Yanzu Gida Grown Hiplife Documentary Tour World<ref>Ghana Base dot Com | Ghana Music News | Reggie Rockstone, TIC TAC, VIP, Buk Bak storm NYC | news". Ghana base.</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Category:Wanda suka lashe kyautar Headies]] [[Category:Kungiyar mawaka na kasar Ghana]] 70groof5tbdifin3y7sfqk1o9fbjmd9 Yohanna Tella 0 31463 838078 789830 2026-05-20T08:22:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838078 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Farfesa '''Yohanna Tella''' ya kasan ce shugaban Jami'ar [[Jihar Kaduna]] mai riƙon ƙwarya daga ranar 22 ga watan Janairun shekarar 2022, ya maye gurbin tsohon shugaban makarantar mai suna [[Muhammad Tanko]], wanda Gwamnan Jihar [[Kaduna]] Malan [[Nasir Ahmad el-Rufai|Nasir Ahmed Elrufai]] ya naɗa.<ref name=":0">https://nnn.ng/kasu-appoints-prof-tella/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://dailynigerian.com/kasu-appoints-prof-tella/</ref><ref>https://www.researchgate.net/profile/Yohanna-Tella</ref> ==Farkon rayuwa== ==Ilimi== Ya kasan ce farfesa ne a ɓangaren [[Lissafi|Ilimin lissafi]].<ref name=":0" /> == Aiki == Ya gaji [[Muhammad Tanko]] bayan wa'adin sa na shekaru biyar (5) sun ƙare.<ref name=":0" /> ==Manazarta== {{Reflist}} [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Mutane daga Jihar Kaduna]] [[Category:Farfesoshi a Najeriya]] lqci544bn4inyiyaawulvgyv3o06cvm Fatima Ali Modu Sheriff 0 32029 837853 251015 2026-05-19T12:47:08Z M Bash Ne 12403 837853 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Fatima Ali Modu Sheriff''' (an haife ta a shekarar 1964), a birnin Maiduguri, Jihar Borno Najeriya.<ref>Kabir, Hajara Muhammad,. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>. OCLC 890820657.</ref> == Kuruciya da Ilimi == An haifi Fatima a shekara ta 1964 a gabashin Najeriya Maiduguri, jihar Borno. Ta fara karatun ta na firamare a makarantar Shehu Gabai Primary School, Maiduguri. A tsakanin shekarun alif 1970 zuwa 1980s ta zama daliba a Polytechnic na Maiduguri inda ta yi karatu akan gudanar da kasuwanci (Business management). == Aiki == Fatima Modu tana da matukar tausayi musamman ga mata da kananan yara. Hakan yasa tayi fice ta fuskar tallafin kudi da magunguna ga yara da mata. Ta riƙe mukamai da dama na ma’aikatu masu zaman kansu. Tana daga cikin kusoshin ƙungiyoyin mata kamar National Council for Women Societies, Nigerian Association of Women Journalists among others. == Nassi == Kabir, Hajara Muhammad,. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>. OCLC 890820657. == Manazarta == {{Reflist}} [[category:Rayayyun Mutane]] [[category:Haifaffun 1964]] lm2egi962hwniv4ermr6smlf80k85kj Hajara Muhammad Kabir 0 37161 837852 560447 2026-05-19T12:46:16Z M Bash Ne 12403 837852 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Northern Women Development By Hajara Muhammad Kabir book cover.jpg|thumb|Littafin "Northern Women Development"]] '''Hajara Muhammad Kabir''' ta kasance marubuciya ce daga [[Arewacin Najeriya]]. Itace ta rubuta sharharren littafin "''Northern Women Development''" a shekara ta dubu biyu da goma 2010. ==Manazarta.== {{Reflist}} igusv6aorj35sjv3554e79yrh9rhyh5 Ummi Ibrahim 0 40278 837883 578035 2026-05-19T16:50:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837883 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''Ummi Ibrahim''' yar wasan [[Kannywood]] ce da ta shahara a fim ɗin Jinsi inda ta samu suna Zeezee.<ref name=":0">https://tribuneonlineng.com/6-high-flying-kannywood-actresses/</ref><ref>https://www.thenigerianvoice.com/amp/movie/18640/zee-zee-the-rise-and-rise-of-jinsi-queen.html</ref> ==Sana'a== Akwai cece-kuce game da jarumar a masana’antar kamar yadda ta ce ta fi ta. Wannan ya jawo martani a tsakanin abokan aikin ta tun bayan ganin ta na ƙarshe a Kannywood a shekarar 2006.<ref>https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/229934-supremacy-tussle-kannywood-umma-shehu-blasts-ummi-zeezee-says-shes-small-fry.html</ref> == Rayuwa ta sirri == An yi ta raɗe-raɗin cewa Ummi ta haɗu da tsohon shugaban ƙasa, Janar [[Ibrahim Babangida]]. Ta tabbatar da cewa har yanzu abokai ne a wata hira da wata jarida ta intanet.<ref>https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/kannywood-actress-ummi-ibrahim-says-former-head-of-state-general-ibrahim-badamasi/n4pqvp6{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://pmnewsnigeria.com/2021/05/15/ummi-zeezee-gen-ibrahim-babangida-was-my-boyfriend/</ref> Jarumar Nollywood kuma tsohuwar budurwa ce ga Timaya, mawakin jihar Benue.<ref>https://dailynigerian.com/dating-timaya-my-greatest-regret-in-life-ummi-zee-zee/{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An yaudari jarumar ne da ‘yan damfara miliyan 450 bayan wani mutum da ya fito a matsayin abokin kasuwanci ya kawo cinikin danyen mai. Masoya da abokan aikinta sun yi mata jaje tun lokacin da ta yi tunanin kashe kanta bayan lamarin.<ref>https://lifestyle.thecable.ng/kannywoods-ummi-ibrahim-i-contemplated-suicide-after-being-duped-of-n450m/</ref><ref>https://www.ripplesnigeria.com/actress-ummi-zee-zee-shares-suicidal-post-on-social-media/?amp</ref><ref>https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/kannywood-actress-ummi-ibrahim-recounts-how-she-was-duped-of-n450m-by-fraudster/68x1c62</ref><ref>https://www.blueprint.ng/i-once-contemplated-suicide-ummi-ibrahim-zee-zee/</ref> Ummi tayi alfahari da cewa bata sanya kayan kwalliya ba tunda kyawunta ya isa.<ref>https://neptuneprime.com.ng/2021/08/02/i-dont-put-on-make-up-because-of-how-beautiful-i-was-created-kannywood-actress-ummi-zee-zee/{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Filmography == * Yanayi<ref name=":0" /> * Tutar Soyayya * Yan uwa * Gambiya * Jinsi == Duba kuma == * [[Hadiza Aliyu|Hadizu Aliyu]] * [[Halima Atete|Halimah Atete]] * [[Hauwa Maina]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Haihuwan 1987]] [[Category:Rayayyun mutane]] 1l33p25zdhfq3mmerc0ym8eh00habpi 837884 837883 2026-05-19T16:50:22Z KiranBOT 35988 cire bin AMP daga URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|cikakkun bayanai]]) ([[User talk:Usernamekiran|rahoton kuskure]]) v2.2.9s 837884 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''Ummi Ibrahim''' yar wasan [[Kannywood]] ce da ta shahara a fim ɗin Jinsi inda ta samu suna Zeezee.<ref name=":0">https://tribuneonlineng.com/6-high-flying-kannywood-actresses/</ref><ref>https://www.thenigerianvoice.com/movie/18640/zee-zee-the-rise-and-rise-of-jinsi-queen.html</ref> ==Sana'a== Akwai cece-kuce game da jarumar a masana’antar kamar yadda ta ce ta fi ta. Wannan ya jawo martani a tsakanin abokan aikin ta tun bayan ganin ta na ƙarshe a Kannywood a shekarar 2006.<ref>https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/229934-supremacy-tussle-kannywood-umma-shehu-blasts-ummi-zeezee-says-shes-small-fry.html</ref> == Rayuwa ta sirri == An yi ta raɗe-raɗin cewa Ummi ta haɗu da tsohon shugaban ƙasa, Janar [[Ibrahim Babangida]]. Ta tabbatar da cewa har yanzu abokai ne a wata hira da wata jarida ta intanet.<ref>https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/kannywood-actress-ummi-ibrahim-says-former-head-of-state-general-ibrahim-badamasi/n4pqvp6{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://pmnewsnigeria.com/2021/05/15/ummi-zeezee-gen-ibrahim-babangida-was-my-boyfriend/</ref> Jarumar Nollywood kuma tsohuwar budurwa ce ga Timaya, mawakin jihar Benue.<ref>https://dailynigerian.com/dating-timaya-my-greatest-regret-in-life-ummi-zee-zee/{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An yaudari jarumar ne da ‘yan damfara miliyan 450 bayan wani mutum da ya fito a matsayin abokin kasuwanci ya kawo cinikin danyen mai. Masoya da abokan aikinta sun yi mata jaje tun lokacin da ta yi tunanin kashe kanta bayan lamarin.<ref>https://lifestyle.thecable.ng/kannywoods-ummi-ibrahim-i-contemplated-suicide-after-being-duped-of-n450m/</ref><ref>https://www.ripplesnigeria.com/actress-ummi-zee-zee-shares-suicidal-post-on-social-media/?amp</ref><ref>https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/kannywood-actress-ummi-ibrahim-recounts-how-she-was-duped-of-n450m-by-fraudster/68x1c62</ref><ref>https://www.blueprint.ng/i-once-contemplated-suicide-ummi-ibrahim-zee-zee/</ref> Ummi tayi alfahari da cewa bata sanya kayan kwalliya ba tunda kyawunta ya isa.<ref>https://neptuneprime.com.ng/2021/08/02/i-dont-put-on-make-up-because-of-how-beautiful-i-was-created-kannywood-actress-ummi-zee-zee/{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Filmography == * Yanayi<ref name=":0" /> * Tutar Soyayya * Yan uwa * Gambiya * Jinsi == Duba kuma == * [[Hadiza Aliyu|Hadizu Aliyu]] * [[Halima Atete|Halimah Atete]] * [[Hauwa Maina]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Haihuwan 1987]] [[Category:Rayayyun mutane]] fr0igg3mjlkatcal9q6gz3st2y7hb32 Zaben gwamnan jihar Anambra na 1979 0 42052 838336 824064 2026-05-20T11:36:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838336 wikitext text/x-wiki {{databox}} An gudanar da '''zaɓen gwamnan jihar Anambra a shekarar 1979''' a ranar 28 ga Yuli, 1979. Jim Nwobodo ɗan jam'iyyar NPP ne ya lashe zaɓe a karo na farko inda ya zama gwamnan [[Anambra|jihar Anambra]] na farko bayan ya doke [[Kirista Onoh|Christian Onoh]] na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|jam'iyyar NPN]], wanda shi ne na kusa da shi ya lashe zaben..<ref>{{Cite web |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |title=African Elections Database |publisher=African Elections |access-date=May 17, 2021 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NO">{{Cite news|url=https://nigeriaworld.com/articles/2007/mar/081.html|title=ANAMBRA STATE AND THE ONE-TERM GOVERNOR SYNDROME|date=March 8, 2007|author=Nwokoye, Chukwudi|publisher=Nigeria World|access-date=May 29, 2021|archive-date=February 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223114418/https://nigeriaworld.com/articles/2007/mar/081.html|url-status=dead}}</ref><ref name="AS"/><ref>{{Cite web |url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2 |title=Where Are Second Republic Governors? |publisher=ThisDay |author=Adeyemo, Ademola |website=All Africa |date=January 13, 2009 |access-date=May 18, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |title=THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |publisher=Countryside Studies |access-date=May 18, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=AN ANALYSIS OF THE 2003 AND 2007 ELECTORAL VIOLENCE IN NIGERIA|author=Aondowase, Nyam|year=2015|format=PDF|access-date=May 22, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |title=Nigerian States |publisher=World Statesmen |access-date=2021-05-23| archive-url= https://web.archive.org/web/20100528072649/http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm| archive-date= 28 May 2010 | url-status= live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Okpu|first=Ugbana|date=1985|title=Inter-Party Political Relations in Nigeria 1979-1983|format=JSTOR|publisher=Sage Publications, Ltd.|journal=Africa Spectrum|volume=20|number=2|pages=191–209|jstor=40174204|url=https://www.jstor.org/stable/40174204|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Joseph|first=Richard A.|date=1981|title=The Ethnic Trap: Notes on the Nigerian Campaign and Elections, 1978-79|publisher=Cambridge University Press|format=JSTOR|journal=Issue: A Journal of Opinion|volume=11|number=1/2|pages=17–23|jstor=1166229|url=https://www.jstor.org/stable/1166229|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jimnwobodo.com/bio.htm |title=Biography of Jim Nwobodo |publisher=Jim Nwobodo |access-date=May 27, 2021 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.thisdayonline.com/archive/2001/02/25/20010225bac01.html |title = Why the Past Does Not Count |author = Ubani, Eziuche |date = 25 February 2001 |publisher = ThisDay |access-date = May 27, 2021 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20050115154314/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/02/25/20010225bac01.html |archive-date = January 15, 2005 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.tmcnet.com/usubmit/2010/04/13/4724999.htm|title=Rimi - Exit of a Glamorous Politician [column]|date=April 13, 2010|publisher=TMCNET News|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.guardian.ng/sport/sports-can-take-nigerian-youths-away-from-crime-says-jim-nwobodo/amp/|title=Sports can take Nigerian youths away from crime, says Jim Nwobodo|author=Umeh, Kanayo Umeh|location=[[Abuja]]|date=September 20, 2018|work=The Guardian|access-date=May 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/news/146343-solomon-lars-death-depletes-rank-of-nigerias-second-republic-governors.html|title=Solomon Lar's death depletes rank of Nigeria's Second Republic Governors|author=Owete, Festus|date=October 10, 2013|publisher=Premium Times|access-date=May 30, 2011}}</ref> Jim Nwobodo ne ya lashe zaɓen fidda gwani na gwamna a jam'iyyar NPP . Abokin takararsa shine Roy Umenyi. == Tsarin zaɓe == An zabi Gwamnan Jihar Anambra ne ta hanyar amfani da tsarin kada kuri’a . == Sakamako == Akwai jam’iyyun siyasa biyar da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zaɓe ta Tarayya]] (FEDECO) ta yi wa rajista a zaɓen. Jim Nwobodo na jam'iyyar NPP ne ya lashe zaben da ƙuri'u mafi rinjaye, inda ya doke [[Kirista Onoh|Christian Onoh]] na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]].<ref name="NO"/><ref> {{Cite news|url=https://www.sunnewsonline.com/anambra-guber-nwobodo-backs-nwoye/|title=Anambra guber: Nwobodo backs Nwoye|date=October 21, 2017|publisher=Sun News Online|access-date=May 29, 2021}}</ref><ref name="AS"/><ref>{{Cite journal |author=Hart, C. |date=1993 |title=The Nigerian Elections of 1983|journal=Africa: Journal of the International African Institute|volume=63|issue=3|pages=397–418|format=JSTOR|doi=10.2307/1161428|jstor=1161428 |url=https://www.jstor.org/stable/1161428}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |title=33. Nigeria (1960-present) |publisher=[[University of Central Arkansas]] |access-date=May 20, 2021 |archive-date=June 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613133852/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.sunnewsonline.com/jim-nwobodo-opens-up-why-i-contested-presidency-against-ekwueme/|title=Jim Nwobodo opens up: Why I contested presidency against Ekwueme|date=September 6, 2020|author=Eze, Magnus|location=[[Enugu]]|access-date=May 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.factnewsonline.com/news/5479-Anambra-guber-Ex-Governor-Nwobodo-backs-Nwoye|title=Anambra guber: Ex-Governor, Nwobodo backs Nwoye|publisher=Fact News Online|access-date=May 29, 2021|archive-date=February 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223114929/https://www.factnewsonline.com/news/5479-Anambra-guber-Ex-Governor-Nwobodo-backs-Nwoye|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://issuu.com/theadvocatengr/docs/the_advocate_49th_edition|title=Police arrest 2 sons of Jim Nwobodo|date=February 4, 2015|publisher=issuu|access-date=May 29, 2021}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://opinionniger.ia/anambra-guber-nwoye-and-the-igbo-agenda-by-brown-justice/|title=Anambra Guber, Nwoye and the Igbo Agenda -By Brown Justice|date=November 3, 2017|publisher=Opinion Nigeria|access-date=May 29, 2021}}{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/what-jakande-told-me-before-he-died-by-jim-nwobodo/amp/|title=What Jakande told me before he died, by Jim Nwobodo|publisher=The Nation Online|access-date=May 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.enuguvoice.com.ng/the-jim-chimaroke-rapprochement/|title=The Jim-Chimaroke Rapprochement|publisher=Enugu Voice|access-date=May 29, 2021}}{{Dead link|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://gwg.ng/2020/05/09/jim-nwobodo-80-finally-settling-down/|title=Jim Nwobodo @ 80: Finally Settling Down|date=May 9, 2020|publisher=Gwg|author=Ekpeneru, Chuks|access-date=May 29, 2021}}</ref> {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Ɗan takara !! Jam'iyya |- | Jim Nwobodo || Nigerian People Party |- | Christian Onoh || National Party of Nigeria |- | || People's Redemption Party |- | Majiya ||Africa Spectrum<ref name="AS">{{Cite journal |author=Panter-Brick, K. |date=1979 |title=Nigeria: The 1979 Elections |journal=Africa Spectrum |volume=14 |issue=3 |format=JSTOR |page=323 |jstor=40173962 |access-date=May 20, 2021 |url=http://www.jstor.org/stable/40173962 }}</ref> |} == Nassoshi == {{reflist|2}} [[Category: Siyasar Najeriya]] [[Category:Zabubbuka]] [[Category:Jihar Anambra]] nk4f0ry4ybyfb2l8qo0xueqb2pbfakm Zaben gwamnan jihar Bauchi a 1979 0 42053 838337 824067 2026-05-20T11:36:43Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838337 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Zaɓen gwamnan jihar Bauchi a shekarar 1979''' ya faru ne a ranar 28 ga Yuli, 1979.<ref>{{Cite web |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |title=African Elections Database |publisher=African Elections |access-date=May 17, 2021 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Tatari Ali|Abubakar Tatari Ali]] na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|jam'iyyar NPN]] ne ya lashe zabe a karo na farko inda ya zama gwamnan [[Bauchi (jiha)|jihar Bauchi]] na farko da ke kan gaba, kuma ya doke babbar jam'iyyar adawa a fafatawar.<ref name="AS"/><ref>{{Cite web |url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2 |title=Where Are Second Republic Governors? |publisher=ThisDay |author=Adeyemo, Ademola |website=All Africa |date=January 13, 2009 |access-date=May 18, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |title=THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |publisher=Countryside Studies |access-date=May 18, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=AN ANALYSIS OF THE 2003 AND 2007 ELECTORAL VIOLENCE IN NIGERIA|author=Aondowase, Nyam|year=2015|format=PDF|access-date=May 22, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |title=Nigerian States |publisher=World Statesmen |access-date=2021-05-23| archive-url= https://web.archive.org/web/20100528072649/http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm| archive-date= 28 May 2010 | url-status= live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Okpu|first=Ugbana|date=1985|title=Inter-Party Political Relations in Nigeria 1979-1983|format=JSTOR|publisher=Sage Publications, Ltd.|journal=Africa Spectrum|volume=20|number=2|pages=191–209|jstor=40174204|url=https://www.jstor.org/stable/40174204|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Joseph|first=Richard A.|date=1981|title=The Ethnic Trap: Notes on the Nigerian Campaign and Elections, 1978-79|publisher=Cambridge University Press|format=JSTOR|journal=Issue: A Journal of Opinion|volume=11|number=1/2|pages=17–23|jstor=1166229|url=https://www.jstor.org/stable/1166229|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.tmcnet.com/usubmit/2010/04/13/4724999.htm|title=Rimi - Exit of a Glamorous Politician [column]|date=April 13, 2010|publisher=TMCNET News|access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.academia.edu/3164878|title=IMPACT OF STATE ADMINISTRATION ON BAUCHI STATE 1976-1999 MA THESIS|author=Gamawa, Makama|format=DOC|website=Academia|access-date=May 30, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gamji.com/article5000/NEWS5511.htm|title=Bauchi State: How Far? How Much Further?|author=Muhammad, Nasiru Bappah|location=[[Kano (city)|Kano]]|publisher=Gamji|access-date=May 30, 2021}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/title/so-far-so-good-highlights-of-the-speech/oclc/500007457|title=So far so good : highlights of the speech|author=Ali, Abubakar Tatari|publisher=Bauchi : Ministry of Home Affairs and Information. Information Division|year=1981|oclc=500007457|format=Print book|language=English|access-date=May 30, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.bauchistategov.org/pastexecutivecouncil.html |title = Past Executive Council: Alhaji Abubakar Tatari Ali, (1979-1983) |publisher = Bauchi State Government |access-date = May 30, 2021 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110725042938/http://www.bauchistategov.org/pastexecutivecouncil.html |archive-date = July 25, 2011 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/news/146343-solomon-lars-death-depletes-rank-of-nigerias-second-republic-governors.html|title=Solomon Lar's death depletes rank of Nigeria's Second Republic Governors|author=Owete, Festus|date=October 10, 2013|publisher=Premium Times|access-date=May 30, 2011}}</ref> == Tsarin zaɓe == An zaɓi gwamnan jihar Bauchi ne ta hanyar amfani da tsarin zaɓe mai yawan jama'a . == Sakamako == Akwai jam’iyyun siyasa biyar da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Tarayya]] (FEDECO) ta yi wa rajista don shiga zaben. Tatari Ali na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|jam'iyyar NPN]] ne ya lashe zaben da kuri'u mafi rinjaye.<ref>{{Cite journal |author=Hart, C. |date=1993 |title=The Nigerian Elections of 1983|journal=Africa: Journal of the International African Institute|volume=63|issue=3|pages=397–418|format=JSTOR|doi=10.2307/1161428|jstor=1161428 |url=https://www.jstor.org/stable/1161428}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |title=33. Nigeria (1960-present) |publisher=[[University of Central Arkansas]] |access-date=May 20, 2021 |archive-date=June 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613133852/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Ɗan Takara !! Jam'iyya |- | Tahir Ali || National Party of Nigeria |- | || Great Party of Nigeria |} {| class="wikitable" |+ Majiya |- ! Africa Spectrum<ref name="AS">{{Cite journal |author=Panter-Brick, K. |date=1979 |title=Nigeria: The 1979 Elections |journal=Africa Spectrum |volume=14 |issue=3 |page=323 |jstor=40173962 |access-date=May 20, 2021 |url=http://www.jstor.org/stable/40173962 }}</ref> |} == Nassoshi == {{reflist|2}} kyg0qjmzbvtqr5m7jd66l7nn7g2o13n Wani Saurayi Mai Tsanani (fim) 0 43905 837948 242648 2026-05-19T21:14:52Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837948 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Wani Saurayi Mai Tsanani wato ''A Severe Young Man''''' ( {{Lang-ru|Строгий юноша}} ) fim ne na wasan kwaikwayo na Soviet na 1936 wanda Abram Room ya bada umurni. <ref>[https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2017/12-23/13854/ «Девушка с характером»: исполняется 100 лет со дня рождения Валентины Серовой]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://gazeta-moy-rayon-donskoy.ru/2017/08/18/32151/ |title=Показ кинофильма «Строгий Юноша» пройдет в галерее «На Шаболовке» |access-date=2023-03-14 |archive-date=2023-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314073352/https://gazeta-moy-rayon-donskoy.ru/2017/08/18/32151/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[https://iz.ru/632465/evgenii-avramenko/iuliia-aug-stremlenie-cheloveka-k-dukhovnosti-ochen-vazhno «Мне интересно исследовать психологические бездны»]</ref> == Labari == Labarin shirin ya ta’allaka ne akan matashin dan wasa Gregory, wanda ya fada cikin soyayya da matar wani fitaccen masanin kimiyya - Julian Nikolaevich Stepanov. Bayan kammala shirin, an danne fim ɗin har zuwa 1970s saboda bai dace da koyarwar Soviet na Socialist Realism ba. == Taurari == * [[Dmitri Dorlyak]] a matsayin Grisha Fokin * Olga Zhizneva a matsayin Masha Stepanova * [[Yuri Yuryev]] a matsayin Farfesa Yuliyan Stepanov * Maksim Shtraukh a matsayin Fyodor Tsitronov * Valentina Serova a matsayin Liza * [[Georgiy Sochevko]] a matsayin Kolya * [[Irina Volodko]] a matsayin Olga * [[Aleksandr Chistyakov (actor)|Aleksandr Chistyakov]] a matsayin mahaifin Olga * [[Dmitri Golubinsky]] a matsayin Likita Ivan Germanovich * [[Ekaterina Melnikova]] a matsayin mahaifiyar Grisha <ref>[https://www.imdb.com/title/tt0025841/fullcredits/?ref_=tt_ov_st_sm Строгий юноша (1935) Full Cast & Crew]</ref> == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin haɗi na waje == * {{IMDb title|id=0025841}} [[Category:Wasannin kwaikwayo ba 1936]] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 668xkyotitx9kmy6g2st2e8hh3ll30m Zaben majalisar dattawan Najeriya a jihar Kano 1992 0 44066 838341 231511 2026-05-20T11:41:51Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838341 wikitext text/x-wiki {{databox}} An gudanar da zaɓen majalisar dattawan Najeriya na shekarar 1992 a jihar Kano a ranar 4 ga Yuli, 1992, domin zaɓen ƴan [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|majalisar dattawan Najeriya]] da za su wakilci [[Kano (jiha)|jihar Kano]]. Aminu Inuwa mai wakiltar Kano ta tsakiya da [[Magaji Abdullahi]] mai wakiltar Kano ta Arewa sun samu nasara a jam'iyyar Social Democratic Party, yayin da Isa Kachako mai wakiltar Kano ta Kudu ya samu nasara a ƙarƙashin jam'iyar National Republican Convention.<ref>{{Cite web|title=Elections in Nigeria|url=https://africanelections.tripod.com/ng.html|access-date=2021-08-24|website=africanelections.tripod.com|archive-date=2021-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992|url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm|access-date=2021-08-24|website=archive.ipu.org}}</ref> == Dubawa == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Alaka ! colspan="2" | Jam'iyya ! rowspan="3" | Jimlar |- | | | | |- ! SDP ! NRC |- ! Kafin Zabe | | ! 3 |- ! Bayan Zabe | 2 | 1 ! 3 |- |} == A taƙaice == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gunduma ! class="unsortable" | Mai ci ! colspan="2" | Jam'iyya ! class="unsortable" | Zaɓaɓɓen Sanata ! colspan="2" | Jam'iyya |- | Kano Central | | | | Aminu Inuwa | | | SDP |- | Kano North | | | | [[Magaji Abdullahi]] | | |SDP |- | Kano South | | | | Isa Kachako | | | NRC |} == Sakamako == === Kano ta Tsakiya === Aminu Inuwa na jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaɓen. === Kano ta Arewa === [[Magaji Abdullahi]] na jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaɓen . <ref>Voice of Nigeria (9 July 1992) ''NEC Ratifies National Assembly Election Results'', p. 39</ref> === Kano South === Isa Kachako na jam'iyyar National Republican Convention ne ya lashe zaben. <ref>Africa Research Bulletin (July 1992) ''Nigeria: National Assembly Elections'', pp. 10648-49</ref> == Manazarta == [[Category:Jam'iyyun siyasa]] [[Category:Jam'iya]] [[Category:Jam'iyyun siyasa a Nijeriya]] [[Category:Jam'iyyun siyasar Najeriya]] h4yv8fdc85m8c0yzhijsxbgyiccw0eb Zaben gwamnan jihar Kano 0 44347 838339 746506 2026-05-20T11:37:46Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838339 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Zaɓen gwamnan jihar Kano na shekarar 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Ɗan takarar NRC [[Kabiru Ibrahim Gaya]] ne ya lashe zaɓen inda ya doke SDP [[Magaji Abdullahi]] .<ref>{{cite journal|last=Shettima|first=Kole Ahmed|date=December 1995|title=Engendering Nigeria's Third Republic|publisher=Cambridge University Press|journal=African Studies|volume=38|number=3|pages=61–98|jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kano|url=http://www.gamji.com/article8000/NEWS8244.htm|access-date=2021-04-24|website=www.gamji.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-04-24|title=Kabiru Gaya declares for Kano governorship {{!}} Premium Times Nigeria|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/159303-kabiru-gaya-declares-kano-governorship.html|access-date=2021-04-24|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=DEMOCRACY DERAILED|url=https://www.hrw.org/reports/NIGERIA938.PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823175225/https://www.hrw.org/reports/NIGERIA938.PDF |archive-date=August 23, 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Nigeria - The Third Republic|url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm|access-date=2021-04-24|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite news|date=1992-07-07|title=Nigerian Vote Moves Populous African State Closer to Civilian Rule|work=Christian Science Monitor|url=https://www.csmonitor.com/1992/0707/07051.html|access-date=2021-04-24|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Cite web|title=Elections in Nigeria|url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html|access-date=2021-04-24|website=africanelections.tripod.com}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Gudanarwa == An gudanar da zaɓen gwamnan ne ta hanyar amfani da tsarin kaɗa ƙuri’a a bude. Ranar 19 ga Oktoba, 1991 ne aka gudanar da zaɓen fidda gwani na jam'iyyun biyu don zaɓar masu rike da tutarsu.<ref>{{Cite web|title=How we politicked in the past, by veterans|url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans|access-date=2021-04-24|website=Daily Trust|language=en|archive-date=2021-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer|url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Hint|first=Daily|date=2020-08-23|title=Sen. Kabiru Gaya’s Revolution & Possibility To Succeed Ganduje|url=https://dailyhintnews.com.ng/sen-kabiru-gayas-revolution-possibility-to-succeed-ganduje/|access-date=2021-04-24|website=Daily Hint News|language=en-GB|archive-date=2021-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424232939/https://dailyhintnews.com.ng/sen-kabiru-gayas-revolution-possibility-to-succeed-ganduje/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991|url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Commission|first=Nigeria National Electoral|url=https://books.google.com/books?id=-RUmAQAAMAAJ|title=Governorship and House of Assembly Elections, December 14, 1991|last2=Iredia|first2=Tonnie O.|date=1991|publisher=National Electoral Commission|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991|url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html|access-date=2021-04-24|website=Refworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Nwosu|first=Professor Humphrey N.|url=https://books.google.com/books?id=JQgvDwAAQBAJ|title=Laying the Foundation for Nigeria's Democracy: My Account of the June 12, 1993 Presidential Election and Its Annulment|date=2017-08-01|publisher=Page Publishing Inc|isbn=978-1-63568-287-8|language=en}}</ref> == Manazarta == {{reflist|2}} [[Category:Zabubbuka]] [[Category:Jihar Kano]] eqq3igyr879bx939wf1uta59yf60gbp Rafael Vitti 0 44414 838153 508860 2026-05-20T09:38:13Z Abubakar Kaddi 24783 838153 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:Rafael Vitti.jpg|thumb|Rafael Vitti]] '''Rafael Alencar Vitti''' (an haife shi a watan Nuwamba 2, 1995) ɗan wasan kwaikwayo ne kuma mawaƙa ɗan ƙasar Brazil. Ya zama sananne ga halinsa Pedro Ramos, ɗaya daga cikin masu gwagwarmayar lokacin 22nd na [[Malhação]], mai suna ''[[Malhação Sonhos]]''. Shi ɗa ne ga ƴan wasan kwaikwayo [[João Vitti]] da Valéria Alencar, kuma ɗan'uwan ɗan wasan kwaikwayo [[Francisco Vitti]].<ref>[https://www.purepeople.com.br/famosos/rafael-vitti_p3449 Rafael Vitti]</ref> ==Fina-finai== * 2005: ''Amor de Mula'' * 2012: ''Nós'' * 2014–2015: ''[[Malhação Sonhos]]'' * 2015: ''[[Não Se Apega, Não]]'' * 2016: ''[[Totalmente Sem Noção Demais]]'' * 2016: ''[[Velho Chico]]'' * 2016: ''[[Truque Vip]]'' * 2016: ''[[Rock Story]]'' * 2017: ''[[Os Saltimbancos Trapalhões: Rumo a Hollywood]]'' * 2019: ''[[Verão 90]]'' * 2020: ''[[Lady and Bofe]]'' * 2021–2023: ''[[As Five]]'' * 2022: ''[[Além da Ilusão]]'' {{Stub}} ==Manazarta== {{reflist}} ==Mahaɗa== *[https://www.imdb.com/name/nm7158115/ Rafael Vitti - IMDb] *[https://www.facebook.com/vittirafael Rafael Vitti - Facebook] *[https://twitter.com/rafaavitti Rafael Vitti - Twitter] *[https://instagram.com/rafaavitti Rafael Vitti - Instagram] [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Haihuwan 1995]] be6lxaagi7et1h4n2jzowskbt3zo5xb Tsegaye Segne 0 46414 837864 245328 2026-05-19T14:17:42Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837864 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tsegaye Segne''' (an haife shi a shekara ta 1964) tsohon ɗan wasan tsere ne na ƙasar Habasha wanda ya ƙware a tseren marathon. <ref>[http://www.all-athletics.com/node/297501 Tsegaye Segne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818042955/http://www.all-athletics.com/node/297501 |date=2016-08-18 }}. All-Athletics. Retrieved on 2016-07-02.</ref> Shi ne wanda ya lashe kyautar zinare a gasar a gasar wasannin guje-guje da tsalle-tsalle ta Afirka ta shekarar 1989, inda ya tsallaka layi a [[Lagos (birni)|Legas]] da dakika 2:26:26 ya wuce wanda ya samu lambar yabo ta duniya [[Kebede Balcha]]. <ref>[http://www.gbrathletics.com/ic/afc.htm African Championships]. GBR Athletics. Retrieved on 2016-07-02.</ref> Ya lashe gasar Marathon ta Tel Aviv a shekara ta 1991 da sa'o'i 2:19:50 sannan ya kafa mafi kyawun aikinsa na tsawon sa'o'i 2:15:16 don lashe [[Addis Ababa Marathon|gasar Marathon na Addis Ababa]] na shekarar 1993. <ref>[https://more.arrs.run/runner/22667 Tsegay Segne]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Association of Road Racing Statisticians]]. Retrieved on 2016-07-02.</ref> == Manazarta == [[Category:Haifaffun 1964]] [[Category:Rayayyun mutane]] 7qj8yxbw6evdirp6tyeg6jknq9aw73c Umudike 0 47645 837886 830722 2026-05-19T16:54:42Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837886 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Umudike''' ƙauye ne da ke garin Oboro, [[Ƙananan hukumomin Najeriya|ƙaramar hukumar]] [[Ikwuano]] a [[Abiya|jihar Abiya]], [[Najeriya]].<ref>{{Cite journal |last=Om |first=Ukpai¬ |last2=Cm |first2=Ekedo |date=2019 |title=Insecticide susceptibility status of Culex quinquefasciatus [Diptera: Culicidae] in Umudike, Ikwuano LGA Abia State, Nigeria |url=https://www.dipterajournal.com/archives/2019/6/1/B/5-5-6 |journal=International Journal of Mosquito Research |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=114–118 |issn=2348-5906}}</ref><ref>{{Cite web |title=Umudike in Ikwuano - Abia - CityDir.org |url=https://www.citydir.org/NG/Abia/Ikwuano/Cities/Umudike/ |access-date=2023-02-07 |website=www.citydir.org }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Yana da kimanin kilomita 11 daga kudu maso gabas da [[Umuahia]], babban birnin jihar.<ref>{{Cite web |title=Umudike, Nigeria - Facts and information on Umudike - Nigeria.Places-in-the-world.com |url=https://nigeria.places-in-the-world.com/2320529-place-umudike.html |access-date=2023-02-07 |website=nigeria.places-in-the-world.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Garin gida ce ga [[Michael Okpara University of Agriculture|Jami'ar Aikin Gona ta Michael Okpara]] da [[Cibiyar Binciken Tushen Amfanin Gona ta ƙasa]].<ref>{{Cite web |title=MOUAU VC Decries Low Admission Quota, Denies COVID-19 Outbreak – THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/10/27/mouau-vc-decries-low-admission-quota-denies-covid-19-outbreak/ |access-date=2023-02-07 |website=www.thisdaylive.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Root Crops Research Institute |url=https://nrcri.gov.ng/ |access-date=2023-02-07 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rapheal |date=2022-11-07 |title=Ikwuano Summit 2023: CBO explores agrarian-rural |url=https://www.sunnewsonline.com/ikwuano-summit-2023-cbo-explores-agrarian-rural-community-development/ |access-date=2023-02-07 |website=The Sun Nigeria |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Emeruwa |first=Chijindu |date=2021-10-05 |title=Abia: Protest rocks Michael Okpara University over 500 level female student crushed to death by trailer |url=https://dailypost.ng/2021/10/05/abia-protest-rocks-michael-okpara-university-over-500-level-female-student-crushed-to-death-by-trailer/ |access-date=2023-02-07 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> Umudike ya ƙunshi al'ummomi biyu masu cin gashin kansu waɗanda su ne Umudike da Umudike Ukwu.<ref>{{Cite web |title=Abia Community Thanks Govt For Delisting Umudikeukwu Village, Restoring Peace To Ikwuano Council – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/abia-community-thanks-govt-delisting-umudikeukwu-village-restoring-peace-ikwuano-council/ |access-date=2023-02-07 |language=en-GB}}</ref> Garin na kewaye da wasu al'ummomi da ke makwabtaka da su inda yake da ra'ayi ɗaya da kuma dabi'un zamantakewa da al'adu. Makwabtan garuruwan sun haɗa da; Umuariaga, Amaoba, Amawom, Nnono, Ndoro and Ahuwa. Waɗannan garuruwan suna ɗaukar kusan kashi 50% na daliban [[Michael Okpara University of Agriculture|Jami'ar Michael Okpara]].<ref>{{Cite web |title=Umudike populated place, Abia, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/umudike,2320529 |access-date=2023-02-07 |website=ng.geoview.info}}</ref> == Tarihi == Kalmar 'Umudike' na nufin 'zuriyar Dike' daga [[Harshen Ibo|Igbo]]. The progenitor of Umudike, Dike was a zuriyar Mazi Awom wanda ya haifi ƴa'ya tara: Mazi Ija (Mgbaja), Mmiri (Agbommiri), Obia (Umuobia), Chukwu (Mbachukwu), Kamanu (Mbakamanu), Aga (Agah), Ishiara. (Mbaisara), Ukomu (Umuokom) da Dike (Umudike). Mazi Dike ya haifi 'ya'ya uku; Okwuta (Umukwuru and Ezi Uku), Umuofo (Umuoke and Umudiogu) and Umuelele (Agbomgbe and Ezi Uku). Umudike wani fili ne daga Amawom. An gina shi zuwa inda yake a yanzu don jagorantar yaƙi da abokan gaba. <ref name=":0">Mazi J. K. Okey, the President of Appeal Court Mbiopong (Chief) and Nwakudu Awazie (Councillor) for Amawom, Mazi Okoronkwo Ogwudu for Umudike, on the 5th of May, 1953</ref> == Al'adu == Garin dai ya shahara da bikin ‘[[Ekpe]]’ wanda ake gudanarwa duk watan Janairu. Wannan bikin yana jan hankalin ƴan yawon buɗe ido da dama daga jihohin maƙwabta da ma ƙasashe.<ref>{{Cite web |title=Ikwuano Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/42/ikwuano |access-date=2023-02-07 |website=www.manpower.com.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drillers |first=School |date=2021-03-23 |title=Abia State Nigeria and the {17} Local Government Areas. |url=https://www.schooldrillers.com/abia-state-nigeria/ |access-date=2023-02-07 |website=School Drillers |language=en-us}}</ref> == Duba kuma == • [[Amawom]] • [[Michael Okpara University of Agriculture]] • [[Cibiyar Binciken Tushen Amfanin Gona ta ƙasa]] ==Manazarta== {{Reflist}} [[Category:Gari a Jihar Abiya]] k4d7zu4byac4799c9fjpsvx9k66etrd Yarjejeniyar Stockholm akan Abubuwan gurɓataccen Halittu na dindindin 0 47887 838061 729269 2026-05-20T06:02:43Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838061 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Map_of_Stockholm_Convention_on_Persistent_Organic_Pollutants.svg|thumb|Ƙasashen ɓangaren taron Stockholm a 2022]] '''Yarjejeniya ta Stockholm akan masu gurɓacewar ƙwayoyin halitta''' yarjejeniya ce ta ƙasa da ƙasa, wacce aka rattaɓa hannu akan 22 ga Mayu 2001 a [[Stockholm]] kuma tana aiki daga 17 ga Mayu 2004, wanda ke da nufin kawar da ko ƙuntata samarwa da amfani da abubuwan gurɓataccen ƙwayoyin halitta (POPs). == Tarihi == A cikin 1995, Majalisar Gudanar da Muhalli ta [[Majalisar Ɗinkin Duniya]] (UNEP) ta yi kira da a ɗauki matakin duniya kan POPs, wanda ta ayyana a matsayin "kayan sinadarai da ke dawwama a cikin muhalli, suna tarawa ta hanyar yanar gizon abinci, kuma suna haifar da haɗari. na haifar da illa ga lafiyar dan adam da muhalli”. Bayan wannan, Ƙungiyar Ƙididdiga ta Ƙasashen Duniya (IFCS) da Shirye-shiryen Ƙasa da Ƙasa akan Kare Sinadarai (IPCS) sun shirya kima na masu laifi 12 mafi muni, da aka sani da ''dozin dozin'' . INC ta sadu da sau biyar tsakanin Yuni 1998 da Disamba 2000 don fayyace babban taron, kuma wakilai sun amince da Yarjejeniyar Stockholm akan POPs a taron masu ikon mallaka da aka kira daga 22 zuwa 23 ga Mayu 2001 a [[Stockholm]], Sweden. An kammala shawarwarin taron gunduma a ranar 23 ga Mayu 2001 a Stockholm. Yarjejeniyar ta fara aiki ne a ranar 17 ga Mayu, 2004 tare da amincewa da wasu jam'iyyu 128 na farko da masu sanya hannu 151. Masu rattaɓa hannu kan yarjejeniyar sun amince da haramta tara daga cikin goma sha biyu na dattin sinadarai, da iyakance amfani da DDT wajen magance [[Cutar zazzaɓin cizon sauro|zazzabin cizon sauro]], da kuma daƙile samar da dioxins da furans ba da gangan ba. Bangarorin da ke cikin yarjejeniyar sun amince da wani tsari da za a iya bitar abubuwan da suka dawwama masu guba da kuma ƙara su cikin yarjejeniyar, idan sun cika wasu sharuɗɗa na dagewa da barazanar wuce gona da iri. An amince da sabin sabbin sinadarai na farko da za a ƙara a cikin yarjejeniyar a wani taro a Geneva ranar 8 ga Mayu 2009. Tun daga Satumba 2022, akwai ƙungiyoyi 186 a taron (jihohi 185 da [[Tarayyar Turai]] ).<ref>{{cite web|url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:158:0007:0049:EN:PDF|title=REGULATION (EC) No 850/2004 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of 29 April 2004 on persistent organic pollutants and amending Directive 79/117/EEC|publisher=Europa (web portal)|access-date=12 April 2018}}</ref> Sanannen ƙasashen da ba su amince da su ba sun haɗa da Amurka, Isra'ila, da Malesiya. An amince da Yarjejeniyar Stockholm zuwa ga dokokin [[Tarayyar Turai|EU]] a cikin Ƙa'ida (EC) No 850/2004. A cikin 2019, an maye gurbin na ƙarshe da Regulation (EU) 2019/1021.<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019R1021|title=REGULATION (EU) 2019/1021 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of 20 June 2019 on persistent organic pollutants (recast)|date=25 June 2019|publisher=Europa (web portal)|access-date=27 September 2019}}</ref> == Taƙaitaccen tanadi == Muhimman abubuwan da ke cikin yarjejeniyar sun haɗa da buƙatar ƙasashen da suka ci gaba su samar da sabbin hanyoyin kuɗi da kuma matakan kawar da samarwa da amfani da POPs da aka samar da gangan, kawar da POPs da aka samar ba tare da gangan ba, da sarrafa da zubar da sharar POPs ta hanyar da ta dace. Ana yin taka-tsantsan a ko'ina cikin Yarjejeniyar Stockholm, tare da takamaiman nassoshi a cikin gabatarwa, manufa, da tanadin gano sabbin POPs. == Kwamitin Nazari na Gurɓatattun Halitta == Lokacin ɗaukar ƙa'idar, an yi tanadi don hanya don gano ƙarin POPs da ƙa'idojin da za a yi la'akari da su wajen yin hakan. A taron farko na taron jam'iyyun (COP1), wanda aka gudanar a Punta del Este, [[Uruguay]], daga 2-6 Mayu 2005, an kafa POPRC don yin la'akari da ƙarin ƴan takarar da aka zaɓa don jeri a ƙarƙashin babban taron. Kwamitin dai ya ƙunshi ƙwararru 31 ne da ɓangarorin ƙungiyoyin shiyya 5 na Majalisar Ɗinkin Duniya suka gabatar da sunayensu tare da duba wasu sinadarai da aka zaba a matakai uku. Kwamitin ya fara tantance ko abun ya cika sharuddan tantance POP daki-daki a cikin Annex D na taron, dangane da dagewar sa, da sarrafa halittu, yuwuwar jigilar muhalli mai tsayi (LRET), da kuma guba. Idan an yi la'akari da wani abu don cika waɗannan buƙatun, kwamitin ya tsara bayanan haɗari bisa ga Annex E don kimanta ko yuwuwar abu, sakamakon LRET, don haifar da mummunan tasirin lafiyar ɗan adam da / ko muhalli don haka yana ba da garantin aikin duniya. A ƙarshe, idan POPRC ta gano cewa aikin duniya yana da garantin, yana haɓaka ƙimar sarrafa haɗari, a cewar Annex F, yana nuna la'akari da la'akari da tattalin arzikin zamantakewar da ke da alaƙa da yuwuwar matakan sarrafawa. Bisa ga wannan, POPRC ta yanke shawarar bayar da shawarar cewa COP ya lissafa abubuwan da ke ƙarƙashin ɗaya ko fiye na abubuwan da ke tattare da yarjejeniyar. POPRC tana taro kowace shekara a Geneva, [[Switzerland]], tun lokacin da aka kafa ta. Taron na bakwai na kwamitin nazarin gurbatar muhalli na dindindin (POPRC-7) na Yarjejeniyar Stockholm kan gurɓataccen yanayi (POPs) ya gudana ne daga ranar 10 zuwa 14 ga Oktoba 2011 a Geneva. An gudanar da POPRC-8 daga 15 zuwa 19 Oktoba 2012 a Geneva, POPRC-9 zuwa POPRC-15 an gudanar da su a Roma, yayin da POPRC-16 ya buƙaci a gudanar da shi akan layi. == Abubuwan da aka jera == Da farko akwai wasu sinadarai guda goma sha biyu ("datti dozin") da aka jera a rukuni uku. Sinadarai guda biyu, hexachlorobenzene da polychlorinated biphenyls, an jera su a duka nau'ikan A da C. A halin yanzu, ana jera sinadarai guda biyar a cikin rukunan biyun.<ref>{{cite web |title=Measures to reduce or eliminate POPs |author=Secretariat of the Stockholm Convention |location=Geneva |url=http://chm.pops.int/Portals/0/docs/publications/sc_factsheet_001.pdf |access-date=12 June 2009 }}</ref> {| class="wikitable sortable toptextcells" ! rowspan="2" |Annex ! rowspan="2" |Chemical ! rowspan="2" |CAS number ! rowspan="2" |Year of listing decision ! colspan="2" |Specific exemptions or acceptable purposes |- !Production !Use |- |A: Elimination |Aldrin |309-00-2 |2001<ref name="Initial 12 POPs">''[http://chm.pops.int/TheConvention/ThePOPs/The12InitialPOPs/tabid/296/Default.aspx The 12 initial POPs under the Stockholm Convention]''</ref> |none |none |- |A: Elimination |α-Hexachlorocyclohexane |319-84-6 |2009<ref name="COP2009">''[http://chm.pops.int/Convention/Pressrelease/COP4Geneva8May2009/tabid/542/language/en-US/Default.aspx Governments unite to step-up reduction on global DDT reliance and add nine new chemicals under international treaty]'', Pressecommuniqué, 8 May 2009.</ref> |none |none |- |A: Elimination |β-Hexachlorocyclohexane |319-85-7 |2009<ref name="COP2009" /> |none |none |- |A: Elimination |Chlordane |57-74-9 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination |Chlordecone |143-50-0 |2009<ref name="COP2009" /> |none |none |- |A: Elimination |Decabromodiphenyl ether |1163-19-5 |2017<ref name="COP2017" /> |As allowed for the parties listed in the Register |Vehicles, aircraft, textile, additives in plastic housings etc., polyurethane foam for building insulation |- |B: Restriction |DDT |50-29-3 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |Production for the specified uses |Disease vector control |- |A: Elimination |Dicofol |115-32-2 |2019<ref name="COP2019">[https://enb.iisd.org/vol15/enb15269e.html ''2019 Meetings of the Conferences of the Parties to the Basel, Rotterdam and Stockholm Conventions'']{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 13 May 2019.</ref> |none |none |- |A: Elimination |Dieldrin |60-57-1 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination |Endosulfan |115-29-7, 959-98-8, 33213-65-9 |2011<ref>''[http://chm.pops.int/Convention/Media/PressReleases/COP5Geneva3May2011Endosulfanphaseout/tabid/2216/Default.aspx United Nations targets widely-used pesticide endosulfan for phase out]'', Pressecommuniqué, 3 May 2011.</ref> |As allowed for the parties listed in the Register of specific exemptions |Crop-pest complexes |- |A: Elimination |Endrin |72-20-8 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination |Heptachlor |76-44-8 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination |Hexabromobiphenyl |36355-01-8 |2009<ref name="COP2009" /> |none |none |- |A: Elimination |Hexabromocyclododecane |25637-99-4, 3194-55-6, 134237-50-6, 134237-51-7, 134237-52-8 |2013<ref>{{Cite web|url=http://chm.pops.int/Implementation/Alternatives/AlternativestoPOPs/ChemicalslistedinAnnexA/HBCD/tabid/5861/Default.aspx|title=HBCD|website=chm.pops.int|access-date=2019-06-26}}</ref> |As allowed by the parties listed in the Register of specific exemptions |Expanded polystyrene and extruded polystyrene in buildings |- |A: Elimination |Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether |various |2009<ref name="COP2009" /> |none |Recycling under certain conditions |- |A: Elimination<br /><br />C: Unintentional production |Hexachlorobenzene |118-74-1 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination<br /><br />C: Unintentional production |Hexachlorobutadiene |87-68-3 |2015<ref name="COP2015">Secretariat of the Basel, Rotterdam and Stockholm Conventions: [http://www.brsmeas.org/Implementation/MediaResources/PressReleases/2015TripleCOPsdrewtoaclose/tabid/4514/language/en-US/Default.aspx Countries move forward on important issues for sustainable management of chemicals and waste], press release, 16 May 2015.</ref> |none |none |- |A: Elimination |Lindane |58-89-9 |2009<ref name="COP2009" /> |none |Human health pharmaceutical for control of head lice and [[Ƙanzuwa|scabies]] as second line treatment |- |A: Elimination |Mirex |2385-85-5 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |A: Elimination<br /><br />C: Unintentional production |Pentachlorobenzene |608-93-5 |2009<ref name="COP2009" /> |none |none |- |A: Elimination |Pentachlorophenol and its salts and esters |various |2015<ref name="COP2015" /> |Production for the specified uses |Utility poles and cross-arms |- |A: Elimination |Perfluorohexane sulfonic acid (PFHxS), its salts and PFHxS-related compounds |various |2022<ref>{{cite web | url=https://enb.iisd.org/basel-rotterdam-stockholm-conventions-brs-cops-2022-daily-report-9jun2022 | title=Report of main proceedings for 9 June 2022 }}</ref> |none |none |- |A: Elimination |Perfluorooctanoic acid (PFOA), its salts and PFOA-related compounds |various |2019<ref name="COP2019" /> |Production for the specified uses, with the exception of fire-fighting foams |various |- |B: Restriction |Perfluorooctane sulfonic acid (PFOS), its salts and perfluorooctane sulfonyl fluoride |various |2009<ref name="COP2009" /> |Production for the specified uses |Hard metal plating, insect baits for control of leaf-cutting ants, fire-fighting foams |- |A: Elimination<br /><br />C: Unintentional production |Polychlorinated biphenyls (PCBs) |various |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |- |C: Unintentional production |Polychlorinated dibenzodioxins and dibenzofurans (PCDD/PCDF) |various |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> | data-sort-value="-" |– | data-sort-value="-" |– |- |A: Elimination<br /><br />C: Unintentional production |Polychlorinated naphthalenes |various |2015<ref name="COP2015" /> |Production for the specified uses |Production of polyfluorinated naphthalenes, including octafluoronaphthalene |- |A: Elimination |Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether |various |2009<ref name="COP2009" /> |none |Recycling under certain conditions |- |A: Elimination |Short-chain chlorinated paraffins (C<sub>10–13</sub>; chlorine content > 48%) |85535-84-8, 68920-70-7, 71011-12-6, 85536-22-7, 85681-73-8, 108171-26-2 |2017<ref name="COP2017">[https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2017/CN.766.2017-Eng.pdf Reference: C.N.766.2017.TREATIES-XXVII.15 (Depositary Notification)]</ref> |Production for the specified uses |Additives in transmission belts, rubber conveyor belts, leather, lubricant additives, tubes for outdoor decoration bulbs, paints, adhesives, metal processing, plasticizers |- |A: Elimination |Toxaphene |8001-35-2 |2001<ref name="Initial 12 POPs" /> |none |none |} == Sabbin sinadarai da aka gabatar don haɗawa cikin Annexes A, B, C == POPRC-7 yayi la'akari da shawarwari guda uku don jeri a cikin Annexes A, B da/ko C na yarjejeniyar: chlorinated naphthalenes (CNs), hexachlorobutadiene (HCBD) da pentachlorophenol (PCP), salts da esters. Shawarar ita ce matakin farko na aikin POPRC wajen tantance wani abu, kuma yana buƙatar POPRC ta tantance ko sinadarin da ake samarwa ya cika ma'auni a cikin Annex D na yarjejeniyar. Ma'auni don isar da sinadarai da aka tsara zuwa matakin shirye-shiryen bayanin haɗarin haɗari sune nacewa, haɓakar halittu, yuwuwar jigilar muhalli mai tsayi (LRET), da kuma illa. POPRC-8 ya ba da shawarar hexabromocyclododecane don jeri a cikin Annex A, tare da keɓancewar keɓancewa don samarwa da amfani a cikin faɗaɗa polystyrene da extruded polystyrene a cikin gine-gine. An amince da wannan shawara a taron ƙungiyoyi na shida a ranar 28 ga Afrilu-10 ga Mayu 2013.<ref>{{cite web|url=http://chm.pops.int/Convention/POPsReviewCommittee/LatestMeeting/POPRC8/POPRC8Followup/HBCDRecommendation/tabid/2912/Default.aspx|title=HBCD Recommendation|first=Stockholm|last=Convention|website=chm.pops.int|access-date=12 April 2018}}</ref><ref>[http://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2013/CN.934.2013-Eng.pdf Decision SC-6/13 – C.N.934.2013.TREATIES-XXVII.15 (Depositary Notification)], 2013</ref> POPRC-9 ya ba da shawarar di-, tri-, tetra-, penta-, hexa-, hepta- da octa-chlorinated napthalenes, da hexachlorobutadiene don jeri a cikin Annexes A da C. Hakanan ya kafa ƙarin aiki akan pentachlorophenol, gishiri da esters., da decabromodiphenyl ether, perfluorooctanesulfonic acid, salts da perfluorooctane sulfonyl chloride.<ref>{{cite web|url=http://chm.pops.int/Convention/POPsReviewCommittee/LatestMeeting/POPRC9/POPRC9Documents/tabid/3281/Default.aspx|title=Stockholm Convention > The Convention > POPs Review Committee > Meetings > POPRC 9 > Documents|first=Stockholm|last=Convention|website=chm.pops.int|access-date=12 April 2018}}</ref> POPRC-15 ya ba da shawarar PFHxS don jeri a cikin Annex A ba tare da keɓancewar keɓancewa ba. A halin yanzu, methoxychlor, dechlorane da, UV-328, chlorpyrifos, perfluorocarboxylic acid mai tsayi mai tsayi da matsakaicin sarkar chlorinated paraffins ana duba su. == Rigingimu == Ko da yake wasu masu sukar sun yi zargin cewa yarjejeniyar ce ke da alhakin ci gaba da yawan mace-mace daga zazzaɓin cizon sauro, amma a zahiri yarjejeniyar ta ba da izinin amfani da lafiyar jama'a na DDT don sarrafa [[sauro]] ( maganin zazzaɓin cizon sauro). Akwai kuma hanyoyin hana yawan DDT da ake sha ta hanyar amfani da sauran hanyoyin magance zazzabin cizon sauro kamar fuskar taga. Muddin akwai takamaiman matakan da aka ɗauka, kamar amfani da DDT a cikin gida, to ana iya amfani da ƙayyadaddun adadin DDT ta hanyar da aka tsara. Daga hangen nesa na ƙasa masu tasowa, rashin bayanai da bayanai game da tushe, sakewa, da matakan muhalli na POPs suna hana tattaunawa akan takamaiman mahadi, kuma yana nuna buƙatar bincike mai karfi. <ref name="unep">{{Cite journal|url-status=651–652}}</ref> Wani gardama kuma zai kasance wasu POPs (waɗanda ke ci gaba da aiki, musamman a cikin Arctic Biota) waɗanda aka ambata a cikin Yarjejeniyar Stockholm, amma ba sa cikin Dirty Dozen kamar perfluorooctane sulfonate (PFOS). <ref>{{Cite journal|url-status=341–353}}</ref> PFOS suna da amfani da yawa na gabaɗaya kamar masu cire tabo amma suna da ƙaddarorin da yawa waɗanda zasu iya sa ta zama haɗari saboda gaskiyar cewa PFOS na iya zama mai juriya ga rushewar muhalli. PFOS na iya zama mai guba dangane da karuwar mutuwar zuriya, raguwar nauyin jiki, da rushewar tsarin jijiyoyin jini. Abin da ya sa wannan fili ya jawo cece-kuce shi ne tasirin tattalin arziki da siyasa da zai iya yi a tsakanin ƙasashe da kasuwanci daban-daban. <ref>{{Cite journal|url-status=5171–5175}}</ref> == Yarjejeniyar da ke da alaƙa da sauran shawarwarin da ke gudana game da gurɓatawa == * Yarjejeniyar Rotterdam akan Tsarin Yarjejeniyar Farko na Farko don Wasu Sinadarai masu haɗari da magungunan kashe qwari a cikin Kasuwancin Ƙasashen Duniya * Yarjejeniyar Kan Gubawar Iska Mai Tsawon Iyakoki (CLRTAP) * Yarjejeniyar Basel akan Sarrafa Matsalolin Matsala na Tsararru masu haɗari da zubar da su * Yarjejeniyar Minamata akan Mercury == Manazarta == {{reflist}} == Kara karantawa == * Chasek, Pam, David L. Downie, da JW Brown (2013). ''Siyasar Muhalli ta Duniya'', Bugu na shida, Boulder: Westview Press. * Downie, D., Krueger, J. da Selin, H. (2005). "Manufar Duniya don Sinadarai masu guba", a cikin R. Axelrod, D. Downie da N. Vig (eds. ) ''Muhalli na Duniya: Cibiyoyi, Doka & Manufofi'', Bugu na 2, Washington: CQ Press. * Downie, David da Jessica Templeton (2013). "Masu Gurbacewar Halittu Masu Dorewa." ''Littafin Jagora na Siyasar Muhalli na Duniya'' . New York: Routledge. * * * * Porta, M., Gasull, M., López, T., Pumarega, J. Rarraba yawan jinin jini na gurɓataccen ƙwayar cuta a cikin wakilan samfurori na yawan jama'a. Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya – Cibiyar Ayyukan Yanki don Samar da Tsabtace (CP/RAC) Buga Fasaha na Shekara-shekara 2010, vol. 9, ku.&nbsp;24-31 ( [http://www.cprac.org/docs/CP_RAC_n._9.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131194204/http://www.cprac.org/docs/CP_RAC_n._9.pdf |date=2023-01-31 }} ). * Selin, H. (2010). Mulkin Duniya na Sinadarai masu Hatsari: Kalubale na Gudanar da matakai da yawa, Cambridge: The MIT Press. * [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 5srz9sa384abz6czb8ib66auuckrqlx Yarjejeniya Ta Larabawa Kan Hakkokin Dan Adam 0 50470 838053 558374 2026-05-20T05:40:13Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838053 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage.pdf|thumb|yarjejeniya]] '''Yarjejeniyar Larabawa akan Haƙƙin Bil Adama''' ( '''ACHR''' ), wadda Majalisar Ƙungiyar Ƙasashen Larabawa ta amince da ita a ranar 22 ga watan Mayu Shekarar 2004, ta tabbatar da ka'idodin da ke kunshe a cikin Yarjejeniya ta Majalisar Dinkin Duniya, [[Gamayyar Sanarwa na Yancin Dan'adam|Yarjejeniya ta Duniya na 'Yancin Dan Adam]], Yarjejeniya ta Duniya kan 'Yancin Dan Adam da [[Sanarwar Alkahira Kan Hakkokin Dan Adam A Musulunci|Alkahira Sanarwa Akan Hakkokin Dan Adam A Musulunci]]. Ta tanadi haƙƙin ɗan adam na gargajiya da dama, waɗanda suka haɗa da ’yancin walwala da tsaron mutane, daidaiton mutane a gaban doka, kariya ga mutane daga azabtarwa, yancin mallakar dukiya, yancin gudanar da addini da yancin yin taro cikin lumana. da ƙungiya. Yarjejeniya ta kuma tanadi zaɓen kwamitin ƙwararrun ƴan Adam na mutum bakwai don duba rahotannin jihohi. An ƙirƙiri sigar farko ta Yarjejeniya ta ranar 15 ga watan Satumba Shekarar 1994, amma babu wata ƙasa da ta amince da shi. An sabunta tsarin (2004) na Yarjejeniya ta fara aiki a shekara ta 2008 bayan bakwai daga cikin mambobin kungiyar kasashen Larabawa sun amince da shi. A ranar 24 ga watan Janairun shekarar 2008, babbar jami'ar MDD mai kula da hakkin bil'adama Louise Arbor ta ce yarjejeniyar Larabawa ta yi hannun riga da fahimtar MDD game da [[Haƙƙoƙin ɗan'adam|'yancin bil'adama na duniya]], ciki har da batun 'yancin mata da hukuncin kisa ga yara, baya ga wasu tanade-tanade a cikin Yarjejeniyar. <ref name=":0">[http://iheu.org/arab-charter-human-rights-incompatible-international-standards-louise-arbour/ The Arab Charter on Human Rights is incompatible with international standards – Louise Arbour]</ref> An jera takardar a shafin yanar gizon ofishinta, a cikin rubuce-rubucen da kungiyoyin kasa da kasa suka yi amfani da su da nufin ingantawa da karfafa dimokradiyya. <ref>[http://www2.ohchr.org/english/law/compilation_democracy/arabcharter.htm www.ohchr.org]</ref> Tun daga shekarar 2013 an amince da Yarjejeniya ta [[Aljeriya|Algeria]], [[Baharen|Bahrain]], [[Iraƙi|Iraq]], [[Jodan|Jordan]], [[Kuwaiti (ƙasa)|Kuwait]], [[Lebanon]], [[Libya]], [[State of Palestine|Palestine]], [[Qatar]], [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], [[Siriya|Syria]], [[Haɗaɗɗiyar Daular Larabawa|UAE]] da [[Yemen]].<ref name=":0" /> An soki Yarjejeniya ta hanyar kafa ka'idojin kare hakkin bil'adama a yankin da ke karkashin tsarin mulkin da duniya ta amince da shi. <ref name="Pekkanen&Ravenhill&Foot">Pekkanen, Saadia M.; Ravenhill, John; Foot, Rosemary, eds. (2014). Oxford Handbook of the International Relations of Asia . Oxford: Oxford University Press . p. 593. doi :10.1093/ oxfordhb/9780199916245.001.0001 . ISBN 978-0-19-991624-5{{Cite book|edition=John}}</ref> A shekara ta 2014 Ƙasashen Larabawa sun ƙaddamar da ƙarin yarjejeniya - Dokar Kotun Ƙasa ta Larabawa, <ref>[https://www.acihl.org/texts.htm?article_id=44&lang=ar-SA English Version of the Statute of the Arab Court of Human Rights]</ref> - don ba da izinin shari'ar tsakanin ƙasashe game da cin zarafin Yarjejeniya. Dokar za ta fara aiki bayan tabbatarwa 7. Kasa ta farko da ta amince da ita ita ce Saudiyya a shekarar 2016. <ref>[http://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=en&newsid=1513644 Arab League Secretary General Welcomes Saudi Arabia's Ratification on the Statute of Arab Court for Human Rights]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Duba kuma == * [[Haƙƙoƙin ɗan'adam|Haƙƙin ɗan adam]] * Haƙƙin ɗan adam a Gabas ta Tsakiya == Manazarta == {{Reflist|2}} == Hanyoyin haɗi na waje == * [http://www1.umn.edu/humanrts/instree/loas2005.html?msource=UNWDEC19001&tr=y&auid=3337655 Rubutun] 2004 na Yarjejeniya, ta Jami'ar Minnesota. * [http://www1.umn.edu/humanrts/instree/arabcharter.html 1994 version na Yarjejeniya] ggs4qgklwir4r12fnryzfh28vbwplxx Erik ten Hag 0 62044 838302 834890 2026-05-20T10:46:04Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838302 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Erik ten Hag.jpg|thumb|Hoton erik ten hag]] [[Fayil:Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (35).jpg|thumb|ten hang a was an hammaya da Brighton]] '''Erik ten Hag''' (An haife shi 2 ga watan Fabrairu shekarar 1970)<ref>Erik ten Hag: Profile". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 26 December 2023.</ref><ref>UTD TV (27 June 2023). Erik ten Hag doing an interview as the captain of FC Twente back in 2000-01 when they won KNVB Cup. Retrieved 9 October 2024 – via YouTube.</ref><ref>A plane crash, fireworks disaster & car tragedy - how Twente shaped Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 27 May 2025.</ref> ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan kulob ɗin Premier League na Manchester United.<ref>Jackson, Jamie (21 April 2022). "Ten Hag confident of Manchester United revival without lavish budget". The Guardian. London. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". Sky Sports. Retrieved 17 June 2023.</ref> Ten Hag ya taka leda a matsayin mai tsaron baya kuma ya fara aikinsa tare da kulob ɗin Eredivisie Twente.<ref>E. Ten Hag: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Heiko Vogel trainiert künftig die U23 des FC Bayern". Süddeutsche Zeitung (in German). 15 April 2015. Retrieved 15 April 2015.</ref> Ya shiga De Graafschap a cikin shekarar 1990, kuma ya lashe Eerste Divisie a farkon kakarsa.<ref>Bayern München II". Kicker (in German). Olympia-Verlag. Retrieved 11 June 2015.</ref><ref>"Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Feyenoord verovert KNVB-beker" (in Dutch). RTL Nieuws. 24 April 2016. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ya koma Twente a shekara ta 1992 kuma ya koma RKC Waalwijk shekaru biyu bayan haka, inda ya zauna na kaka daya kafin ya kulla yarjejeniya da Utrecht a shekarar 1995.<ref>Ajax appoint Utrecht boss Erik ten Hag as new head coach". Sky Sports. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ajax sack Marcel Keizer and assistant Dennis Bergkamp after Cup exit". The Guardian. 21 December 2017. Retrieved 2 January 2024.</ref><ref>Ten Hag debuteert bij Ajax met simpele zege in Klassieker" (in Dutch). NOS. 21 January 2018. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ten Hag ya koma Twente a karo na uku a 1996, inda ya lashe Kofin KNVB a 2001. Ya yi ritaya acikin shekara ta 2002, yana da shekaru 32.<ref>Ajax close to perfection in Real Madrid thrashing, says Erik ten Hag". Sky Sports. 6 March 2019.</ref><ref>De Ligt powers Ajax into semi-finals". Sky Sports. 16 April 2019. Retrieved 16 April 2019.</ref><ref>Bushnell, Henry (8 May 2019). "Tottenham stuns Ajax with last-second winner in Champions League semifinal". Yahoo! Sports. Retrieved 8 May 2019.</ref> Ten Hag ya fara aikin horar da ƙungiyar ne a shekara ta 2012,<ref>Ajax Clinches Eredivisie Title, Dutch Domestic Double". Sports Illustrated. 15 May 2019. Retrieved 15 May 2019</ref><ref>"Ajax beat Willem II to take the KNVB Cup for first time since 2010". DutchNews.nl. 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref><ref>Ajax extends contract of coach Erik ten Hag". USA Today. 20 June 2019. Retrieved 2 January 2024</ref> lokacin da Go Ahead Eagles ya naɗa shi, inda ya jagoranci ƙungiyar zuwa gasar Eredivisie a kakar wasa ta farko. Daga nan ya koma Bayern Munich II a shekara ta 2013,<ref>"Geen enkele Eredivisie-trainer won ooit zo snel 100 keer met 1 club als Ten Hag met Ajax". sportnieuws.nl (in Dutch). DPG Media. 16 January 2022. Retrieved 16 January 2022.</ref><ref>Ajax boss Ten Hag extends contract ending links with Tottenham". ESPN. 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021</ref><ref>"European roundup: Ajax lose Dutch Cup final but say Ten Hag may stay at club". The Guardian. 17 April 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya samu nasarar zuwa Regionalliga Bayern a 2014.<ref>Manchester United appoints Erik ten Hag as manager". Manchester United F.C. 21 April 2022. Retrieved 21 April 2022.</ref><ref>Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ten Hag loses first Man Utd game as Brighton win". BBC Sport</ref> Ya koma Netherlands acikin shekara ta 2015 a matsayin darektan wasanni kuma babban koci a Utrecht. Ya koma Ajax a cikin shekarar 2017, inda ya lashe kofuna uku na Eredivisie,<ref>Brentford hit four in first half to humiliate Man Utd". BBC Sport. Retrieved 14 August 2022.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>Backroom Staff Appointments Confirmed". Manchester United. 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.</ref> Kofin KNVB biyu,<ref>Sansom, Dan (11 January 2023). "Man Utd 3–0 Charlton: Marcus Rashford double and Antony strike send hosts through to Carabao Cup semi-finals". Sky Sports. Retrieved 17 January 2023.</ref><ref>cNulty, Phil (26 February 2023). "Manchester United 2–0 Newcastle United: Erik ten Hag's side win Carabao Cup for first trophy since 2017". BBC Sport. Retrieved 26 February 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (22 August 2022). "Manchester United 2–1 Liverpool". BBC Sport. Retrieved 22 August 2022.</ref> kuma ya jagoranci kungiyar zuwa wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018–19.<ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". ''BBC Sport''. Retrieved 4 July 2024.</ref> A cikin shekarar 2022, an nada shi a Manchester United.<ref>Harry Maguire, Erik ten Hag win Premier League November awards after perfect month". TNT Sport.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Ten Hag a Haaksbergen, Overijssel.<ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>"Full-time: Brighton 0–2 Man Utd". BBC Sport. 19 May 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Sana'ar Taka Leda == Ten Hag ya taka leda da farko a matsayin mai tsaron baya na Twente, De Graafschap, RKC Waalwijk da Utrecht. <ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>Manchester United win FA Cup after beating rivals Manchester City 2–1 in Wembley final". Sky News. 25 May 2024. Archived from the original on 25 May 2024. Retrieved 26 May 2024.</ref>Yana da matsayi uku tare da Twente, wanda ya ci Kofin KNVB a kakar shekarar 2000-2001. <ref>"Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. ''Voetbal International'' (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref>Ten Hag kuma ya lashe Eerste Divisie tare da De Graafschap a cikin kakar 1990–1991, shekaru goma kafin cin kofin tare da Twente<ref>Van Nistelrooy returns to Man Utd in coaching reshuffle". 11 July 2024</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>"Steve McClaren leaves Man Utd to be appointed new Jamaica head coach on two year deal"</ref> Ya yi ritaya daga taka leda a cikin 2002 yana da shekaru 32 yayin da yake wasa da Twente, bayan ƙarshen lokacin shekarar 2001–2002 Eredivisie.<ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016</ref><ref>Man City beat Man Utd on penalties to win Community Shield". BBC. 10 August 2024. Retrieved 24 August 2024.</ref><ref>What now for Ten Hag? Five things for Man Utd bosses to consider". 6 October 2024</ref> == Sana'ar Horarwa == Bayan da ya yi ritaya, Ten Hag ya shiga aikin horarwa a makarantar Twente,<ref>Club statement". www.manutd.com. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Ornstein, David; Crafton, Adam. "Erik ten Hag sacked as Manchester United manager". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya fara kula da tawagar 'yan kasa da shekaru 17, sannan kuma kungiyar U19 ta biyo baya har zuwa 2006, inda aka kara masa mukamin mataimakin manaja.<ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024</ref><ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Burns, Chris (16 August 2024). "Man Utd boss Erik ten Hag's huge net worth, wife Bianca, and house above supermarket". Daily Mirror. London. Retrieved 20 October 2024.</ref> Ya yi aiki a karkashin Fred Rutten kuma daga baya Steve McClaren har zuwa cikin shekara ta 2009.<ref>Erik ten Hag is new Bayer 04 head coach". Bayer 04 Leverkusen. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: For KNVB Cup: For UEFA Cup: </ref> Daga nan ya shiga PSV, yana aiki a matsayin mataimaki a karkashin Rutten sau ɗaya.<ref>Jackson, Jamie (1 November 2024). "Manchester United announce Rúben Amorim's appointment as head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Brewin, John (26 May 2025). "Erik ten Hag returns to management as new Bayer Leverkusen head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 May 2025</ref><ref>For Eerste Divisie: For KNVB Cup: </ref> === 2022–2023: Manyan gama uku da cin Kofin EFL === === Babban labarin: 2022–2023 Manchester United F.C. kakar === Ten Hag ya yi rashin nasara a wasansa na farko na gasar Premier, 2–1 a gida a hannun Brighton & Hove Albion a ranar 7 ga Agusta.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1997/1998: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1991/1992: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Bayan rashin nasara da ci 4–0 a wajen Brentford a ranar 13 ga Agusta a wasansa na biyu na Premier League,<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1998/1999: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Ten Hag ya zama kocin Manchester United na farko tun John Chapman a 1921 da ya yi rashin nasara a wasanni biyu na farko da ya jagoranci.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1992/1993: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2000/2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1999/2000: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, Ten Hag ya lashe wasansa na farko na gasa a matsayin kocin Manchester United lokacin da kungiyarsa ta samu nasara da ci 2-1 da abokan hamayyarta Liverpool a Old Trafford.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For UEFA Cup: Ionescu. The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. pp. 356, 370.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Wannan ita ce nasara ta farko da United ta yi akan Liverpool tun watan Maris 2018.<ref>For UEFA Cup: Ionescu, Romeo (2004). The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. Cleethorpes: Soccer Books. p. 54. <nowiki>ISBN 978-1-86223-115-3</nowiki>.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Johan Cruyff Shield: "Erik ten Hag: Supercup 2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 11 ga Janairu 2023, Ten Hag ya jagoranci Manchester United zuwa cin nasara da ci 3 – 0 akan Charlton Athletic a gasar cin kofin EFL,<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For start date: "Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013. For end date: "Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref> kuma <ref>For start date: Carney, Sam (23 May 2022). "Inside Ten Hag's first day". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For end date: Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024. For matches: "Manchester United FC: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 28 October 2024.</ref>ta yin hakan ya zama kocin Manchester United mafi sauri da ya kai ga gasa 20, ya kai ga nasara a wasanni 27.<ref>For matches: "Go Ahead Eagles: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016. For end date: "Erik ten Hag vertrekt naar Ajax" [Erik ten Hag leaves for Ajax] (in Dutch). FC Utrecht. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref> A ranar 26 ga Fabrairu, kungiyar Ten Hag ta doke Newcastle United da ci 2–0 don lashe kofin EFL, inda suka dauki kofinsu na farko tun 2017.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1995/1996: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "FC Utrecht: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For start date: "Ajax: FC Utrecht boss Erik ten Hag named new coach after clearout". BBC Sport. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024. For end date: Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For matches: "AFC Ajax: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref> Sai dai a wasansu na farko na gasar bayan da suka daga kofin, kungiyar Ten Hag ta yi rashin nasara da ci 7-0 a filin wasa na Anfield, gidan abokan hamayyarsu Liverpool.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref> Wannan shi ne rashin nasara mafi girma a tarihin wasan, da kuma rashin nasara mafi girma da United ta yi a duk lokacin, kuma shi ne karon farko da aka zura mata kwallaye bakwai tun 1931.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1996/1997: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "Bayer 04 Leverkusen: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref> A kakarsa ta farko a kulob din, Ten Hag shi ma ya jagoranci Manchester United zuwa matsayi a gasar zakarun Turai ta 2023–24,<ref>"Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref><ref>"Willem II vs. Ajax 0–4: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> ta hanyar kammala matsayi na uku a saman hudu na gasar Premier, sannan kuma ya samu zuwa wasan karshe na cin Kofin FA na 2023, daga karshe ya yi rashin nasara a hannun abokan hamayyar Manchester City, tare da maki 2–1.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>Wallace, Sam (21 April 2022). "The making of Erik ten Hag: 'Only one coach could analyse games like him – and that was Fergie'". The Daily Telegraph. London. Retrieved 23 April 2022.</ref> 2023–24: Gwagwarmaya da cin Kofin FA === Babban labarin: 2023–24 Manchester United F.C. kakar === Manchester United ta fara kakar 2023-24 da ci 1-0 a gasar Premier a kan Wolverhampton Wanderers a ranar 14 ga Agusta.<ref>Manager Profile: Erik ten Hag". Premier League. Retrieved 26 December 2023</ref><ref>"Ajax vs. Vitesse 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 1 ga Nuwamba,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2018/19". De VoetbalTrainer (in Dutch). 17 May 2019. Retrieved 16 December 2022.</ref><ref>Ten Hag wins Rinus Michels Award". AFC Ajax. 10 August 2021. Retrieved 14 April 2022.</ref> Manchester United ta fice daga gasar cin kofin EFL a zagaye na hudu tare da rashin nasara da ci 3-0 a gida a hannun Newcastle United, wadanda suka doke su a wasan karshe a kakar wasan da ta gabata.<ref>PSV vs. Ajax 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> An baiwa Ten Hag kyautar kocin Premier na watan Nuwamba.<ref>Ajax vs. PSV 2–0: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 12 ga Disamba, Manchester United ta fice daga gasar zakarun Turai bayan ta sha kashi a hannun Bayern Munich da ci 1-0,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> inda ta kare a mataki na karshe a rukuninsu da maki 4 wanda ya tabbatar da cewa ba za a buga wasan kwallon kafa na Turai ba har tsawon kakar wasa.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref> Manchester United ta ƙare kakar gasar Premier da ci 2 – 0 a kan Brighton don gamawa a matsayi na takwas da maki 60, matsayinsu mafi ƙasƙanci a saman jirgin tun lokacin 1989 – 1990.<ref>Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups". BBC Sport. 25 May 2024. Retrieved 25 May 2024</ref><ref>Man City v Man Utd, 2024/25 English Community Shield". 10 August 2024.</ref><ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> A ranar 25 ga watan Mayu shekarar 2024, Manchester United ta lashe wasan karshe na cin Kofin FA da Manchester City, inda ta sami Ten Hag babban kofi na biyu tare da kulob din tare da samun gurbi a gasar UEFA Europa League ta 2024–25.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref>{{stub}} ==Manazarta== {{Reflist}} [[category:Haifaffun 1970]] [[category:Rayayyun Mutane]] igyb1y98nii3lf2kky4gf3pkpo4nynz 838303 838302 2026-05-20T10:49:16Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838303 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Erik ten Hag.jpg|thumb|Hoton erik ten hag]] [[Fayil:Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (35).jpg|thumb|ten hang a was an hammaya da Brighton]] '''Erik ten Hag''' (An haife shi 2 ga watan Fabrairu shekarar 1970)<ref>Erik ten Hag: Profile". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 26 December 2023.</ref><ref>UTD TV (27 June 2023). Erik ten Hag doing an interview as the captain of FC Twente back in 2000-01 when they won KNVB Cup. Retrieved 9 October 2024 – via YouTube.</ref><ref>A plane crash, fireworks disaster & car tragedy - how Twente shaped Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 27 May 2025.</ref> ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan kulob ɗin Premier League na Manchester United.<ref>Jackson, Jamie (21 April 2022). "Ten Hag confident of Manchester United revival without lavish budget". The Guardian. London. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". Sky Sports. Retrieved 17 June 2023.</ref> Ten Hag ya taka leda a matsayin mai tsaron baya kuma ya fara aikinsa tare da kulob ɗin Eredivisie Twente.<ref>E. Ten Hag: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Heiko Vogel trainiert künftig die U23 des FC Bayern". Süddeutsche Zeitung (in German). 15 April 2015. Retrieved 15 April 2015.</ref> Ya shiga De Graafschap a cikin shekarar 1990, kuma ya lashe Eerste Divisie a farkon kakarsa.<ref>Bayern München II". Kicker (in German). Olympia-Verlag. Retrieved 11 June 2015.</ref><ref>"Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Feyenoord verovert KNVB-beker" (in Dutch). RTL Nieuws. 24 April 2016. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ya koma Twente a shekara ta 1992 kuma ya koma RKC Waalwijk shekaru biyu bayan haka, inda ya zauna na kaka daya kafin ya kulla yarjejeniya da Utrecht a shekarar 1995.<ref>Ajax appoint Utrecht boss Erik ten Hag as new head coach". Sky Sports. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ajax sack Marcel Keizer and assistant Dennis Bergkamp after Cup exit". The Guardian. 21 December 2017. Retrieved 2 January 2024.</ref><ref>Ten Hag debuteert bij Ajax met simpele zege in Klassieker" (in Dutch). NOS. 21 January 2018. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ten Hag ya koma Twente a karo na uku a 1996, inda ya lashe Kofin KNVB a 2001. Ya yi ritaya acikin shekara ta 2002, yana da shekaru 32.<ref>Ajax close to perfection in Real Madrid thrashing, says Erik ten Hag". Sky Sports. 6 March 2019.</ref><ref>De Ligt powers Ajax into semi-finals". Sky Sports. 16 April 2019. Retrieved 16 April 2019.</ref><ref>Bushnell, Henry (8 May 2019). "Tottenham stuns Ajax with last-second winner in Champions League semifinal". Yahoo! Sports. Retrieved 8 May 2019.</ref> Ten Hag ya fara aikin horar da ƙungiyar ne a shekara ta 2012,<ref>Ajax Clinches Eredivisie Title, Dutch Domestic Double". Sports Illustrated. 15 May 2019. Retrieved 15 May 2019</ref><ref>"Ajax beat Willem II to take the KNVB Cup for first time since 2010". DutchNews.nl. 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref><ref>Ajax extends contract of coach Erik ten Hag". USA Today. 20 June 2019. Retrieved 2 January 2024</ref> lokacin da Go Ahead Eagles ya naɗa shi, inda ya jagoranci ƙungiyar zuwa gasar Eredivisie a kakar wasa ta farko. Daga nan ya koma Bayern Munich II a shekara ta 2013,<ref>"Geen enkele Eredivisie-trainer won ooit zo snel 100 keer met 1 club als Ten Hag met Ajax". sportnieuws.nl (in Dutch). DPG Media. 16 January 2022. Retrieved 16 January 2022.</ref><ref>Ajax boss Ten Hag extends contract ending links with Tottenham". ESPN. 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021</ref><ref>"European roundup: Ajax lose Dutch Cup final but say Ten Hag may stay at club". The Guardian. 17 April 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya samu nasarar zuwa Regionalliga Bayern a 2014.<ref>Manchester United appoints Erik ten Hag as manager". Manchester United F.C. 21 April 2022. Retrieved 21 April 2022.</ref><ref>Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ten Hag loses first Man Utd game as Brighton win". BBC Sport</ref> Ya koma Netherlands acikin shekara ta 2015 a matsayin darektan wasanni kuma babban koci a Utrecht. Ya koma Ajax a cikin shekarar 2017, inda ya lashe kofuna uku na Eredivisie,<ref>Brentford hit four in first half to humiliate Man Utd". BBC Sport. Retrieved 14 August 2022.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>Backroom Staff Appointments Confirmed". Manchester United. 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.</ref> Kofin KNVB biyu,<ref>Sansom, Dan (11 January 2023). "Man Utd 3–0 Charlton: Marcus Rashford double and Antony strike send hosts through to Carabao Cup semi-finals". Sky Sports. Retrieved 17 January 2023.</ref><ref>cNulty, Phil (26 February 2023). "Manchester United 2–0 Newcastle United: Erik ten Hag's side win Carabao Cup for first trophy since 2017". BBC Sport. Retrieved 26 February 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (22 August 2022). "Manchester United 2–1 Liverpool". BBC Sport. Retrieved 22 August 2022.</ref> kuma ya jagoranci kungiyar zuwa wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018–19.<ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". ''BBC Sport''. Retrieved 4 July 2024.</ref> A cikin shekarar 2022, an nada shi a Manchester United.<ref>Harry Maguire, Erik ten Hag win Premier League November awards after perfect month". TNT Sport.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Ten Hag a Haaksbergen, Overijssel.<ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>"Full-time: Brighton 0–2 Man Utd". BBC Sport. 19 May 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Sana'ar Taka Leda == Ten Hag ya taka leda da farko a matsayin mai tsaron baya na Twente, De Graafschap, RKC Waalwijk da Utrecht. <ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>Manchester United win FA Cup after beating rivals Manchester City 2–1 in Wembley final". Sky News. 25 May 2024. Archived from the original on 25 May 2024. Retrieved 26 May 2024.</ref>Yana da matsayi uku tare da Twente, wanda ya ci Kofin KNVB a kakar shekarar 2000-2001. <ref>"Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. ''Voetbal International'' (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref>Ten Hag kuma ya lashe Eerste Divisie tare da De Graafschap a cikin kakar 1990–1991, shekaru goma kafin cin kofin tare da Twente<ref>Van Nistelrooy returns to Man Utd in coaching reshuffle". 11 July 2024</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>"Steve McClaren leaves Man Utd to be appointed new Jamaica head coach on two year deal"</ref> Ya yi ritaya daga taka leda a cikin 2002 yana da shekaru 32 yayin da yake wasa da Twente, bayan ƙarshen lokacin shekarar 2001–2002 Eredivisie.<ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016</ref><ref>Man City beat Man Utd on penalties to win Community Shield". BBC. 10 August 2024. Retrieved 24 August 2024.</ref><ref>What now for Ten Hag? Five things for Man Utd bosses to consider". 6 October 2024</ref> == Sana'ar Horarwa == Bayan da ya yi ritaya, Ten Hag ya shiga aikin horarwa a makarantar Twente,<ref>Club statement". www.manutd.com. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Ornstein, David; Crafton, Adam. "Erik ten Hag sacked as Manchester United manager". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya fara kula da tawagar 'yan kasa da shekaru 17, sannan kuma kungiyar U19 ta biyo baya har zuwa 2006, inda aka kara masa mukamin mataimakin manaja.<ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024</ref><ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Burns, Chris (16 August 2024). "Man Utd boss Erik ten Hag's huge net worth, wife Bianca, and house above supermarket". Daily Mirror. London. Retrieved 20 October 2024.</ref> Ya yi aiki a karkashin Fred Rutten kuma daga baya Steve McClaren har zuwa cikin shekara ta 2009.<ref>Erik ten Hag is new Bayer 04 head coach". Bayer 04 Leverkusen. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: For KNVB Cup: For UEFA Cup: </ref> Daga nan ya shiga PSV, yana aiki a matsayin mataimaki a karkashin Rutten sau ɗaya.<ref>Jackson, Jamie (1 November 2024). "Manchester United announce Rúben Amorim's appointment as head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Brewin, John (26 May 2025). "Erik ten Hag returns to management as new Bayer Leverkusen head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 May 2025</ref><ref>For Eerste Divisie: For KNVB Cup: </ref> === 2022–2023: Manyan gama uku da cin Kofin EFL === === Babban labarin:Acikin shekara ta 2022–2023 Manchester United F.C. kakar === Ten Hag ya yi rashin nasara a wasansa na farko na gasar Premier, 2–1 a gida a hannun Brighton & Hove Albion a ranar 7 ga Agusta.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1997/1998: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1991/1992: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Bayan rashin nasara da ci 4–0 a wajen Brentford a ranar 13 ga Agusta a wasansa na biyu na Premier League,<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1998/1999: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Ten Hag ya zama kocin Manchester United na farko tun John Chapman a 1921 da ya yi rashin nasara a wasanni biyu na farko da ya jagoranci.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1992/1993: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2000/2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1999/2000: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, Ten Hag ya lashe wasansa na farko na gasa a matsayin kocin Manchester United lokacin da kungiyarsa ta samu nasara da ci 2-1 da abokan hamayyarta Liverpool a Old Trafford.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For UEFA Cup: Ionescu. The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. pp. 356, 370.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Wannan ita ce nasara ta farko da United ta yi akan Liverpool tun watan Maris 2018.<ref>For UEFA Cup: Ionescu, Romeo (2004). The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. Cleethorpes: Soccer Books. p. 54. <nowiki>ISBN 978-1-86223-115-3</nowiki>.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Johan Cruyff Shield: "Erik ten Hag: Supercup 2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 11 ga Janairu 2023, Ten Hag ya jagoranci Manchester United zuwa cin nasara da ci 3 – 0 akan Charlton Athletic a gasar cin kofin EFL,<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For start date: "Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013. For end date: "Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref> kuma <ref>For start date: Carney, Sam (23 May 2022). "Inside Ten Hag's first day". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For end date: Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024. For matches: "Manchester United FC: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 28 October 2024.</ref>ta yin hakan ya zama kocin Manchester United mafi sauri da ya kai ga gasa 20, ya kai ga nasara a wasanni 27.<ref>For matches: "Go Ahead Eagles: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016. For end date: "Erik ten Hag vertrekt naar Ajax" [Erik ten Hag leaves for Ajax] (in Dutch). FC Utrecht. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref> A ranar 26 ga Fabrairu, kungiyar Ten Hag ta doke Newcastle United da ci 2–0 don lashe kofin EFL, inda suka dauki kofinsu na farko tun 2017.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1995/1996: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "FC Utrecht: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For start date: "Ajax: FC Utrecht boss Erik ten Hag named new coach after clearout". BBC Sport. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024. For end date: Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For matches: "AFC Ajax: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref> Sai dai a wasansu na farko na gasar bayan da suka daga kofin, kungiyar Ten Hag ta yi rashin nasara da ci 7-0 a filin wasa na Anfield, gidan abokan hamayyarsu Liverpool.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref> Wannan shi ne rashin nasara mafi girma a tarihin wasan, da kuma rashin nasara mafi girma da United ta yi a duk lokacin, kuma shi ne karon farko da aka zura mata kwallaye bakwai tun 1931.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1996/1997: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "Bayer 04 Leverkusen: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref> A kakarsa ta farko a kulob din, Ten Hag shi ma ya jagoranci Manchester United zuwa matsayi a gasar zakarun Turai ta 2023–24,<ref>"Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref><ref>"Willem II vs. Ajax 0–4: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> ta hanyar kammala matsayi na uku a saman hudu na gasar Premier, sannan kuma ya samu zuwa wasan karshe na cin Kofin FA na 2023, daga karshe ya yi rashin nasara a hannun abokan hamayyar Manchester City, tare da maki 2–1.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>Wallace, Sam (21 April 2022). "The making of Erik ten Hag: 'Only one coach could analyse games like him – and that was Fergie'". The Daily Telegraph. London. Retrieved 23 April 2022.</ref> 2023–24: Gwagwarmaya da cin Kofin FA === Babban labarin: 2023–24 Manchester United F.C. kakar === Manchester United ta fara kakar 2023-24 da ci 1-0 a gasar Premier a kan Wolverhampton Wanderers a ranar 14 ga Agusta.<ref>Manager Profile: Erik ten Hag". Premier League. Retrieved 26 December 2023</ref><ref>"Ajax vs. Vitesse 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 1 ga Nuwamba,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2018/19". De VoetbalTrainer (in Dutch). 17 May 2019. Retrieved 16 December 2022.</ref><ref>Ten Hag wins Rinus Michels Award". AFC Ajax. 10 August 2021. Retrieved 14 April 2022.</ref> Manchester United ta fice daga gasar cin kofin EFL a zagaye na hudu tare da rashin nasara da ci 3-0 a gida a hannun Newcastle United, wadanda suka doke su a wasan karshe a kakar wasan da ta gabata.<ref>PSV vs. Ajax 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> An baiwa Ten Hag kyautar kocin Premier na watan Nuwamba.<ref>Ajax vs. PSV 2–0: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 12 ga Disamba, Manchester United ta fice daga gasar zakarun Turai bayan ta sha kashi a hannun Bayern Munich da ci 1-0,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> inda ta kare a mataki na karshe a rukuninsu da maki 4 wanda ya tabbatar da cewa ba za a buga wasan kwallon kafa na Turai ba har tsawon kakar wasa.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref> Manchester United ta ƙare kakar gasar Premier da ci 2 – 0 a kan Brighton don gamawa a matsayi na takwas da maki 60, matsayinsu mafi ƙasƙanci a saman jirgin tun lokacin 1989 – 1990.<ref>Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups". BBC Sport. 25 May 2024. Retrieved 25 May 2024</ref><ref>Man City v Man Utd, 2024/25 English Community Shield". 10 August 2024.</ref><ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> A ranar 25 ga watan Mayu shekarar 2024, Manchester United ta lashe wasan karshe na cin Kofin FA da Manchester City, inda ta sami Ten Hag babban kofi na biyu tare da kulob din tare da samun gurbi a gasar UEFA Europa League ta 2024–25.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref>{{stub}} ==Manazarta== {{Reflist}} [[category:Haifaffun 1970]] [[category:Rayayyun Mutane]] ogl3cqimojkzmlsoek72jwktzgjixly 838305 838303 2026-05-20T10:50:19Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838305 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Erik ten Hag.jpg|thumb|Hoton erik ten hag]] [[Fayil:Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (35).jpg|thumb|ten hang a was an hammaya da Brighton]] '''Erik ten Hag''' (An haife shi 2 ga watan Fabrairu shekarar 1970)<ref>Erik ten Hag: Profile". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 26 December 2023.</ref><ref>UTD TV (27 June 2023). Erik ten Hag doing an interview as the captain of FC Twente back in 2000-01 when they won KNVB Cup. Retrieved 9 October 2024 – via YouTube.</ref><ref>A plane crash, fireworks disaster & car tragedy - how Twente shaped Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 27 May 2025.</ref> ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan kulob ɗin Premier League na Manchester United.<ref>Jackson, Jamie (21 April 2022). "Ten Hag confident of Manchester United revival without lavish budget". The Guardian. London. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". Sky Sports. Retrieved 17 June 2023.</ref> Ten Hag ya taka leda a matsayin mai tsaron baya kuma ya fara aikinsa tare da kulob ɗin Eredivisie Twente.<ref>E. Ten Hag: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Heiko Vogel trainiert künftig die U23 des FC Bayern". Süddeutsche Zeitung (in German). 15 April 2015. Retrieved 15 April 2015.</ref> Ya shiga De Graafschap a cikin shekarar 1990, kuma ya lashe Eerste Divisie a farkon kakarsa.<ref>Bayern München II". Kicker (in German). Olympia-Verlag. Retrieved 11 June 2015.</ref><ref>"Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Feyenoord verovert KNVB-beker" (in Dutch). RTL Nieuws. 24 April 2016. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ya koma Twente a shekara ta 1992 kuma ya koma RKC Waalwijk shekaru biyu bayan haka, inda ya zauna na kaka daya kafin ya kulla yarjejeniya da Utrecht a shekarar 1995.<ref>Ajax appoint Utrecht boss Erik ten Hag as new head coach". Sky Sports. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ajax sack Marcel Keizer and assistant Dennis Bergkamp after Cup exit". The Guardian. 21 December 2017. Retrieved 2 January 2024.</ref><ref>Ten Hag debuteert bij Ajax met simpele zege in Klassieker" (in Dutch). NOS. 21 January 2018. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ten Hag ya koma Twente a karo na uku a 1996, inda ya lashe Kofin KNVB a 2001. Ya yi ritaya acikin shekara ta 2002, yana da shekaru 32.<ref>Ajax close to perfection in Real Madrid thrashing, says Erik ten Hag". Sky Sports. 6 March 2019.</ref><ref>De Ligt powers Ajax into semi-finals". Sky Sports. 16 April 2019. Retrieved 16 April 2019.</ref><ref>Bushnell, Henry (8 May 2019). "Tottenham stuns Ajax with last-second winner in Champions League semifinal". Yahoo! Sports. Retrieved 8 May 2019.</ref> Ten Hag ya fara aikin horar da ƙungiyar ne a shekara ta 2012,<ref>Ajax Clinches Eredivisie Title, Dutch Domestic Double". Sports Illustrated. 15 May 2019. Retrieved 15 May 2019</ref><ref>"Ajax beat Willem II to take the KNVB Cup for first time since 2010". DutchNews.nl. 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref><ref>Ajax extends contract of coach Erik ten Hag". USA Today. 20 June 2019. Retrieved 2 January 2024</ref> lokacin da Go Ahead Eagles ya naɗa shi, inda ya jagoranci ƙungiyar zuwa gasar Eredivisie a kakar wasa ta farko. Daga nan ya koma Bayern Munich II a shekara ta 2013,<ref>"Geen enkele Eredivisie-trainer won ooit zo snel 100 keer met 1 club als Ten Hag met Ajax". sportnieuws.nl (in Dutch). DPG Media. 16 January 2022. Retrieved 16 January 2022.</ref><ref>Ajax boss Ten Hag extends contract ending links with Tottenham". ESPN. 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021</ref><ref>"European roundup: Ajax lose Dutch Cup final but say Ten Hag may stay at club". The Guardian. 17 April 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya samu nasarar zuwa Regionalliga Bayern a 2014.<ref>Manchester United appoints Erik ten Hag as manager". Manchester United F.C. 21 April 2022. Retrieved 21 April 2022.</ref><ref>Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ten Hag loses first Man Utd game as Brighton win". BBC Sport</ref> Ya koma Netherlands acikin shekara ta 2015 a matsayin darektan wasanni kuma babban koci a Utrecht. Ya koma Ajax a cikin shekarar 2017, inda ya lashe kofuna uku na Eredivisie,<ref>Brentford hit four in first half to humiliate Man Utd". BBC Sport. Retrieved 14 August 2022.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>Backroom Staff Appointments Confirmed". Manchester United. 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.</ref> Kofin KNVB biyu,<ref>Sansom, Dan (11 January 2023). "Man Utd 3–0 Charlton: Marcus Rashford double and Antony strike send hosts through to Carabao Cup semi-finals". Sky Sports. Retrieved 17 January 2023.</ref><ref>cNulty, Phil (26 February 2023). "Manchester United 2–0 Newcastle United: Erik ten Hag's side win Carabao Cup for first trophy since 2017". BBC Sport. Retrieved 26 February 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (22 August 2022). "Manchester United 2–1 Liverpool". BBC Sport. Retrieved 22 August 2022.</ref> kuma ya jagoranci kungiyar zuwa wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018–19.<ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". ''BBC Sport''. Retrieved 4 July 2024.</ref> A cikin shekarar 2022, an nada shi a Manchester United.<ref>Harry Maguire, Erik ten Hag win Premier League November awards after perfect month". TNT Sport.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Ten Hag a Haaksbergen, Overijssel.<ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>"Full-time: Brighton 0–2 Man Utd". BBC Sport. 19 May 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Sana'ar Taka Leda == Ten Hag ya taka leda da farko a matsayin mai tsaron baya na Twente, De Graafschap, RKC Waalwijk da Utrecht. <ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>Manchester United win FA Cup after beating rivals Manchester City 2–1 in Wembley final". Sky News. 25 May 2024. Archived from the original on 25 May 2024. Retrieved 26 May 2024.</ref>Yana da matsayi uku tare da Twente, wanda ya ci Kofin KNVB a kakar shekarar 2000-2001. <ref>"Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. ''Voetbal International'' (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref>Ten Hag kuma ya lashe Eerste Divisie tare da De Graafschap a cikin kakar 1990–1991, shekaru goma kafin cin kofin tare da Twente<ref>Van Nistelrooy returns to Man Utd in coaching reshuffle". 11 July 2024</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>"Steve McClaren leaves Man Utd to be appointed new Jamaica head coach on two year deal"</ref> Ya yi ritaya daga taka leda a cikin 2002 yana da shekaru 32 yayin da yake wasa da Twente, bayan ƙarshen lokacin shekarar 2001–2002 Eredivisie.<ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016</ref><ref>Man City beat Man Utd on penalties to win Community Shield". BBC. 10 August 2024. Retrieved 24 August 2024.</ref><ref>What now for Ten Hag? Five things for Man Utd bosses to consider". 6 October 2024</ref> == Sana'ar Horarwa == Bayan da ya yi ritaya, Ten Hag ya shiga aikin horarwa a makarantar Twente,<ref>Club statement". www.manutd.com. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Ornstein, David; Crafton, Adam. "Erik ten Hag sacked as Manchester United manager". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya fara kula da tawagar 'yan kasa da shekaru 17, sannan kuma kungiyar U19 ta biyo baya har zuwa 2006, inda aka kara masa mukamin mataimakin manaja.<ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024</ref><ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Burns, Chris (16 August 2024). "Man Utd boss Erik ten Hag's huge net worth, wife Bianca, and house above supermarket". Daily Mirror. London. Retrieved 20 October 2024.</ref> Ya yi aiki a karkashin Fred Rutten kuma daga baya Steve McClaren har zuwa cikin shekara ta 2009.<ref>Erik ten Hag is new Bayer 04 head coach". Bayer 04 Leverkusen. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: For KNVB Cup: For UEFA Cup: </ref> Daga nan ya shiga PSV, yana aiki a matsayin mataimaki a karkashin Rutten sau ɗaya.<ref>Jackson, Jamie (1 November 2024). "Manchester United announce Rúben Amorim's appointment as head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Brewin, John (26 May 2025). "Erik ten Hag returns to management as new Bayer Leverkusen head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 May 2025</ref><ref>For Eerste Divisie: For KNVB Cup: </ref> === 2022–2023: Manyan gama uku da cin Kofin EFL === === Babban labarin:Acikin shekara ta 2022–zuwa cikin shekara ta 2023 Manchester United F.C. kakar === Ten Hag ya yi rashin nasara a wasansa na farko na gasar Premier, 2–1 a gida a hannun Brighton & Hove Albion a ranar 7 ga Agusta.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1997/1998: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1991/1992: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Bayan rashin nasara da ci 4–0 a wajen Brentford a ranar 13 ga Agusta a wasansa na biyu na Premier League,<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1998/1999: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Ten Hag ya zama kocin Manchester United na farko tun John Chapman a 1921 da ya yi rashin nasara a wasanni biyu na farko da ya jagoranci.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1992/1993: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2000/2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1999/2000: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, Ten Hag ya lashe wasansa na farko na gasa a matsayin kocin Manchester United lokacin da kungiyarsa ta samu nasara da ci 2-1 da abokan hamayyarta Liverpool a Old Trafford.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For UEFA Cup: Ionescu. The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. pp. 356, 370.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Wannan ita ce nasara ta farko da United ta yi akan Liverpool tun watan Maris 2018.<ref>For UEFA Cup: Ionescu, Romeo (2004). The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. Cleethorpes: Soccer Books. p. 54. <nowiki>ISBN 978-1-86223-115-3</nowiki>.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Johan Cruyff Shield: "Erik ten Hag: Supercup 2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 11 ga Janairu 2023, Ten Hag ya jagoranci Manchester United zuwa cin nasara da ci 3 – 0 akan Charlton Athletic a gasar cin kofin EFL,<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For start date: "Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013. For end date: "Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref> kuma <ref>For start date: Carney, Sam (23 May 2022). "Inside Ten Hag's first day". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For end date: Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024. For matches: "Manchester United FC: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 28 October 2024.</ref>ta yin hakan ya zama kocin Manchester United mafi sauri da ya kai ga gasa 20, ya kai ga nasara a wasanni 27.<ref>For matches: "Go Ahead Eagles: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016. For end date: "Erik ten Hag vertrekt naar Ajax" [Erik ten Hag leaves for Ajax] (in Dutch). FC Utrecht. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref> A ranar 26 ga Fabrairu, kungiyar Ten Hag ta doke Newcastle United da ci 2–0 don lashe kofin EFL, inda suka dauki kofinsu na farko tun 2017.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1995/1996: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "FC Utrecht: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For start date: "Ajax: FC Utrecht boss Erik ten Hag named new coach after clearout". BBC Sport. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024. For end date: Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For matches: "AFC Ajax: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref> Sai dai a wasansu na farko na gasar bayan da suka daga kofin, kungiyar Ten Hag ta yi rashin nasara da ci 7-0 a filin wasa na Anfield, gidan abokan hamayyarsu Liverpool.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref> Wannan shi ne rashin nasara mafi girma a tarihin wasan, da kuma rashin nasara mafi girma da United ta yi a duk lokacin, kuma shi ne karon farko da aka zura mata kwallaye bakwai tun 1931.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1996/1997: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "Bayer 04 Leverkusen: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref> A kakarsa ta farko a kulob din, Ten Hag shi ma ya jagoranci Manchester United zuwa matsayi a gasar zakarun Turai ta 2023–24,<ref>"Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref><ref>"Willem II vs. Ajax 0–4: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> ta hanyar kammala matsayi na uku a saman hudu na gasar Premier, sannan kuma ya samu zuwa wasan karshe na cin Kofin FA na 2023, daga karshe ya yi rashin nasara a hannun abokan hamayyar Manchester City, tare da maki 2–1.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>Wallace, Sam (21 April 2022). "The making of Erik ten Hag: 'Only one coach could analyse games like him – and that was Fergie'". The Daily Telegraph. London. Retrieved 23 April 2022.</ref> 2023–24: Gwagwarmaya da cin Kofin FA === Babban labarin: 2023–24 Manchester United F.C. kakar === Manchester United ta fara kakar 2023-24 da ci 1-0 a gasar Premier a kan Wolverhampton Wanderers a ranar 14 ga Agusta.<ref>Manager Profile: Erik ten Hag". Premier League. Retrieved 26 December 2023</ref><ref>"Ajax vs. Vitesse 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 1 ga Nuwamba,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2018/19". De VoetbalTrainer (in Dutch). 17 May 2019. Retrieved 16 December 2022.</ref><ref>Ten Hag wins Rinus Michels Award". AFC Ajax. 10 August 2021. Retrieved 14 April 2022.</ref> Manchester United ta fice daga gasar cin kofin EFL a zagaye na hudu tare da rashin nasara da ci 3-0 a gida a hannun Newcastle United, wadanda suka doke su a wasan karshe a kakar wasan da ta gabata.<ref>PSV vs. Ajax 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> An baiwa Ten Hag kyautar kocin Premier na watan Nuwamba.<ref>Ajax vs. PSV 2–0: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 12 ga Disamba, Manchester United ta fice daga gasar zakarun Turai bayan ta sha kashi a hannun Bayern Munich da ci 1-0,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> inda ta kare a mataki na karshe a rukuninsu da maki 4 wanda ya tabbatar da cewa ba za a buga wasan kwallon kafa na Turai ba har tsawon kakar wasa.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref> Manchester United ta ƙare kakar gasar Premier da ci 2 – 0 a kan Brighton don gamawa a matsayi na takwas da maki 60, matsayinsu mafi ƙasƙanci a saman jirgin tun lokacin 1989 – 1990.<ref>Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups". BBC Sport. 25 May 2024. Retrieved 25 May 2024</ref><ref>Man City v Man Utd, 2024/25 English Community Shield". 10 August 2024.</ref><ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> A ranar 25 ga watan Mayu shekarar 2024, Manchester United ta lashe wasan karshe na cin Kofin FA da Manchester City, inda ta sami Ten Hag babban kofi na biyu tare da kulob din tare da samun gurbi a gasar UEFA Europa League ta 2024–25.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref>{{stub}} ==Manazarta== {{Reflist}} [[category:Haifaffun 1970]] [[category:Rayayyun Mutane]] jsa2ihdy9jpcu3ewz73tzuqeo3nwm9r 838309 838305 2026-05-20T10:53:56Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838309 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Erik ten Hag.jpg|thumb|Hoton erik ten hag]] [[Fayil:Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (35).jpg|thumb|ten hang a was an hammaya da Brighton]] '''Erik ten Hag''' (An haife shi 2 ga watan Fabrairu shekarar 1970)<ref>Erik ten Hag: Profile". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 26 December 2023.</ref><ref>UTD TV (27 June 2023). Erik ten Hag doing an interview as the captain of FC Twente back in 2000-01 when they won KNVB Cup. Retrieved 9 October 2024 – via YouTube.</ref><ref>A plane crash, fireworks disaster & car tragedy - how Twente shaped Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 27 May 2025.</ref> ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan kulob ɗin Premier League na Manchester United.<ref>Jackson, Jamie (21 April 2022). "Ten Hag confident of Manchester United revival without lavish budget". The Guardian. London. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". Sky Sports. Retrieved 17 June 2023.</ref> Ten Hag ya taka leda a matsayin mai tsaron baya kuma ya fara aikinsa tare da kulob ɗin Eredivisie Twente.<ref>E. Ten Hag: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Heiko Vogel trainiert künftig die U23 des FC Bayern". Süddeutsche Zeitung (in German). 15 April 2015. Retrieved 15 April 2015.</ref> Ya shiga De Graafschap a cikin shekarar 1990, kuma ya lashe Eerste Divisie a farkon kakarsa.<ref>Bayern München II". Kicker (in German). Olympia-Verlag. Retrieved 11 June 2015.</ref><ref>"Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Feyenoord verovert KNVB-beker" (in Dutch). RTL Nieuws. 24 April 2016. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ya koma Twente a shekara ta 1992 kuma ya koma RKC Waalwijk shekaru biyu bayan haka, inda ya zauna na kaka daya kafin ya kulla yarjejeniya da Utrecht a shekarar 1995.<ref>Ajax appoint Utrecht boss Erik ten Hag as new head coach". Sky Sports. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ajax sack Marcel Keizer and assistant Dennis Bergkamp after Cup exit". The Guardian. 21 December 2017. Retrieved 2 January 2024.</ref><ref>Ten Hag debuteert bij Ajax met simpele zege in Klassieker" (in Dutch). NOS. 21 January 2018. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ten Hag ya koma Twente a karo na uku a 1996, inda ya lashe Kofin KNVB a 2001. Ya yi ritaya acikin shekara ta 2002, yana da shekaru 32.<ref>Ajax close to perfection in Real Madrid thrashing, says Erik ten Hag". Sky Sports. 6 March 2019.</ref><ref>De Ligt powers Ajax into semi-finals". Sky Sports. 16 April 2019. Retrieved 16 April 2019.</ref><ref>Bushnell, Henry (8 May 2019). "Tottenham stuns Ajax with last-second winner in Champions League semifinal". Yahoo! Sports. Retrieved 8 May 2019.</ref> Ten Hag ya fara aikin horar da ƙungiyar ne a shekara ta 2012,<ref>Ajax Clinches Eredivisie Title, Dutch Domestic Double". Sports Illustrated. 15 May 2019. Retrieved 15 May 2019</ref><ref>"Ajax beat Willem II to take the KNVB Cup for first time since 2010". DutchNews.nl. 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref><ref>Ajax extends contract of coach Erik ten Hag". USA Today. 20 June 2019. Retrieved 2 January 2024</ref> lokacin da Go Ahead Eagles ya naɗa shi, inda ya jagoranci ƙungiyar zuwa gasar Eredivisie a kakar wasa ta farko. Daga nan ya koma Bayern Munich II a shekara ta 2013,<ref>"Geen enkele Eredivisie-trainer won ooit zo snel 100 keer met 1 club als Ten Hag met Ajax". sportnieuws.nl (in Dutch). DPG Media. 16 January 2022. Retrieved 16 January 2022.</ref><ref>Ajax boss Ten Hag extends contract ending links with Tottenham". ESPN. 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021</ref><ref>"European roundup: Ajax lose Dutch Cup final but say Ten Hag may stay at club". The Guardian. 17 April 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya samu nasarar zuwa Regionalliga Bayern a 2014.<ref>Manchester United appoints Erik ten Hag as manager". Manchester United F.C. 21 April 2022. Retrieved 21 April 2022.</ref><ref>Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ten Hag loses first Man Utd game as Brighton win". BBC Sport</ref> Ya koma Netherlands acikin shekara ta 2015 a matsayin darektan wasanni kuma babban koci a Utrecht. Ya koma Ajax a cikin shekarar 2017, inda ya lashe kofuna uku na Eredivisie,<ref>Brentford hit four in first half to humiliate Man Utd". BBC Sport. Retrieved 14 August 2022.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>Backroom Staff Appointments Confirmed". Manchester United. 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.</ref> Kofin KNVB biyu,<ref>Sansom, Dan (11 January 2023). "Man Utd 3–0 Charlton: Marcus Rashford double and Antony strike send hosts through to Carabao Cup semi-finals". Sky Sports. Retrieved 17 January 2023.</ref><ref>cNulty, Phil (26 February 2023). "Manchester United 2–0 Newcastle United: Erik ten Hag's side win Carabao Cup for first trophy since 2017". BBC Sport. Retrieved 26 February 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (22 August 2022). "Manchester United 2–1 Liverpool". BBC Sport. Retrieved 22 August 2022.</ref> kuma ya jagoranci kungiyar zuwa wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018–19.<ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". ''BBC Sport''. Retrieved 4 July 2024.</ref> A cikin shekarar 2022, an nada shi a Manchester United.<ref>Harry Maguire, Erik ten Hag win Premier League November awards after perfect month". TNT Sport.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Ten Hag a Haaksbergen, Overijssel.<ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>"Full-time: Brighton 0–2 Man Utd". BBC Sport. 19 May 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Sana'ar Taka Leda == Ten Hag ya taka leda da farko a matsayin mai tsaron baya na Twente, De Graafschap, RKC Waalwijk da Utrecht. <ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>Manchester United win FA Cup after beating rivals Manchester City 2–1 in Wembley final". Sky News. 25 May 2024. Archived from the original on 25 May 2024. Retrieved 26 May 2024.</ref>Yana da matsayi uku tare da Twente, wanda ya ci Kofin KNVB a kakar shekarar 2000-2001. <ref>"Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. ''Voetbal International'' (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref>Ten Hag kuma ya lashe Eerste Divisie tare da De Graafschap a cikin kakar 1990–1991, shekaru goma kafin cin kofin tare da Twente<ref>Van Nistelrooy returns to Man Utd in coaching reshuffle". 11 July 2024</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>"Steve McClaren leaves Man Utd to be appointed new Jamaica head coach on two year deal"</ref> Ya yi ritaya daga taka leda a cikin 2002 yana da shekaru 32 yayin da yake wasa da Twente, bayan ƙarshen lokacin shekarar 2001–2002 Eredivisie.<ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016</ref><ref>Man City beat Man Utd on penalties to win Community Shield". BBC. 10 August 2024. Retrieved 24 August 2024.</ref><ref>What now for Ten Hag? Five things for Man Utd bosses to consider". 6 October 2024</ref> == Sana'ar Horarwa == Bayan da ya yi ritaya, Ten Hag ya shiga aikin horarwa a makarantar Twente,<ref>Club statement". www.manutd.com. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Ornstein, David; Crafton, Adam. "Erik ten Hag sacked as Manchester United manager". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya fara kula da tawagar 'yan kasa da shekaru 17, sannan kuma kungiyar U19 ta biyo baya har zuwa 2006, inda aka kara masa mukamin mataimakin manaja.<ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024</ref><ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Burns, Chris (16 August 2024). "Man Utd boss Erik ten Hag's huge net worth, wife Bianca, and house above supermarket". Daily Mirror. London. Retrieved 20 October 2024.</ref> Ya yi aiki a karkashin Fred Rutten kuma daga baya Steve McClaren har zuwa cikin shekara ta 2009.<ref>Erik ten Hag is new Bayer 04 head coach". Bayer 04 Leverkusen. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: For KNVB Cup: For UEFA Cup: </ref> Daga nan ya shiga PSV, yana aiki a matsayin mataimaki a karkashin Rutten sau ɗaya.<ref>Jackson, Jamie (1 November 2024). "Manchester United announce Rúben Amorim's appointment as head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Brewin, John (26 May 2025). "Erik ten Hag returns to management as new Bayer Leverkusen head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 May 2025</ref><ref>For Eerste Divisie: For KNVB Cup: </ref> === 2022–2023: Manyan gama uku da cin Kofin EFL === === Babban labarin:Acikin shekara ta 2022–zuwa cikin shekara ta 2023 Manchester United F.C. kakar === Ten Hag ya yi rashin nasara a wasansa na farko na gasar Premier, 2–1 a gida a hannun Brighton & Hove Albion a ranar 7 ga Agusta.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1997/1998: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1991/1992: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Bayan rashin nasara da ci 4–0 a wajen Brentford a ranar 13 ga Agusta a wasansa na biyu na Premier League,<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1998/1999: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Ten Hag ya zama kocin Manchester United na farko tun John Chapman a 1921 da ya yi rashin nasara a wasanni biyu na farko da ya jagoranci.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1992/1993: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2000/2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1999/2000: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, Ten Hag ya lashe wasansa na farko na gasa a matsayin kocin Manchester United lokacin da kungiyarsa ta samu nasara da ci 2-1 da abokan hamayyarta Liverpool a Old Trafford.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For UEFA Cup: Ionescu. The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. pp. 356, 370.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Wannan ita ce nasara ta farko da United ta yi akan Liverpool tun watan Maris 2018.<ref>For UEFA Cup: Ionescu, Romeo (2004). The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. Cleethorpes: Soccer Books. p. 54. <nowiki>ISBN 978-1-86223-115-3</nowiki>.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Johan Cruyff Shield: "Erik ten Hag: Supercup 2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 11 ga Janairu 2023, Ten Hag ya jagoranci Manchester United zuwa cin nasara da ci 3 – 0 akan Charlton Athletic a gasar cin kofin EFL,<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For start date: "Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013. For end date: "Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref> kuma <ref>For start date: Carney, Sam (23 May 2022). "Inside Ten Hag's first day". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For end date: Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024. For matches: "Manchester United FC: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 28 October 2024.</ref>ta yin hakan ya zama kocin Manchester United mafi sauri da ya kai ga gasa 20, ya kai ga nasara a wasanni 27.<ref>For matches: "Go Ahead Eagles: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016. For end date: "Erik ten Hag vertrekt naar Ajax" [Erik ten Hag leaves for Ajax] (in Dutch). FC Utrecht. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref> A ranar 26 ga Fabrairu, kungiyar Ten Hag ta doke Newcastle United da ci 2–0 don lashe kofin EFL, inda suka dauki kofinsu na farko tun cikin shekara ta 2017.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1995/1996: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "FC Utrecht: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For start date: "Ajax: FC Utrecht boss Erik ten Hag named new coach after clearout". BBC Sport. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024. For end date: Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For matches: "AFC Ajax: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref> Sai dai a wasansu na farko na gasar bayan da suka daga kofin, kungiyar Ten Hag ta yi rashin nasara da ci 7-0 a filin wasa na Anfield, gidan abokan hamayyarsu Liverpool.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref> Wannan shi ne rashin nasara mafi girma a tarihin wasan, da kuma rashin nasara mafi girma da United ta yi a duk lokacin, kuma shi ne karon farko da aka zura mata kwallaye bakwai tun 1931.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1996/1997: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "Bayer 04 Leverkusen: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref> A kakarsa ta farko a kulob din, Ten Hag shi ma ya jagoranci Manchester United zuwa matsayi a gasar zakarun Turai ta 2023–24,<ref>"Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref><ref>"Willem II vs. Ajax 0–4: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> ta hanyar kammala matsayi na uku a saman hudu na gasar Premier, sannan kuma ya samu zuwa wasan karshe na cin Kofin FA na 2023, daga karshe ya yi rashin nasara a hannun abokan hamayyar Manchester City, tare da maki 2–1.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>Wallace, Sam (21 April 2022). "The making of Erik ten Hag: 'Only one coach could analyse games like him – and that was Fergie'". The Daily Telegraph. London. Retrieved 23 April 2022.</ref> 2023–24: Gwagwarmaya da cin Kofin FA === Babban labarin: 2023–24 Manchester United F.C. kakar === Manchester United ta fara kakar 2023-24 da ci 1-0 a gasar Premier a kan Wolverhampton Wanderers a ranar 14 ga Agusta.<ref>Manager Profile: Erik ten Hag". Premier League. Retrieved 26 December 2023</ref><ref>"Ajax vs. Vitesse 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 1 ga Nuwamba,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2018/19". De VoetbalTrainer (in Dutch). 17 May 2019. Retrieved 16 December 2022.</ref><ref>Ten Hag wins Rinus Michels Award". AFC Ajax. 10 August 2021. Retrieved 14 April 2022.</ref> Manchester United ta fice daga gasar cin kofin EFL a zagaye na hudu tare da rashin nasara da ci 3-0 a gida a hannun Newcastle United, wadanda suka doke su a wasan karshe a kakar wasan da ta gabata.<ref>PSV vs. Ajax 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> An baiwa Ten Hag kyautar kocin Premier na watan Nuwamba.<ref>Ajax vs. PSV 2–0: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 12 ga Disamba, Manchester United ta fice daga gasar zakarun Turai bayan ta sha kashi a hannun Bayern Munich da ci 1-0,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> inda ta kare a mataki na karshe a rukuninsu da maki 4 wanda ya tabbatar da cewa ba za a buga wasan kwallon kafa na Turai ba har tsawon kakar wasa.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref> Manchester United ta ƙare kakar gasar Premier da ci 2 – 0 a kan Brighton don gamawa a matsayi na takwas da maki 60, matsayinsu mafi ƙasƙanci a saman jirgin tun lokacin 1989 – 1990.<ref>Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups". BBC Sport. 25 May 2024. Retrieved 25 May 2024</ref><ref>Man City v Man Utd, 2024/25 English Community Shield". 10 August 2024.</ref><ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> A ranar 25 ga watan Mayu shekarar 2024, Manchester United ta lashe wasan karshe na cin Kofin FA da Manchester City, inda ta sami Ten Hag babban kofi na biyu tare da kulob din tare da samun gurbi a gasar UEFA Europa League ta 2024–25.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref>{{stub}} ==Manazarta== {{Reflist}} [[category:Haifaffun 1970]] [[category:Rayayyun Mutane]] 4et54kom26l7i50vyrx2blnxfqbuuxq 838311 838309 2026-05-20T10:55:59Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 838311 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Erik ten Hag.jpg|thumb|Hoton erik ten hag]] [[Fayil:Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (35).jpg|thumb|ten hang a was an hammaya da Brighton]] '''Erik ten Hag''' (An haife shi 2 ga watan Fabrairu shekarar 1970)<ref>Erik ten Hag: Profile". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 26 December 2023.</ref><ref>UTD TV (27 June 2023). Erik ten Hag doing an interview as the captain of FC Twente back in 2000-01 when they won KNVB Cup. Retrieved 9 October 2024 – via YouTube.</ref><ref>A plane crash, fireworks disaster & car tragedy - how Twente shaped Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 27 May 2025.</ref> ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan kulob ɗin Premier League na Manchester United.<ref>Jackson, Jamie (21 April 2022). "Ten Hag confident of Manchester United revival without lavish budget". The Guardian. London. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". Sky Sports. Retrieved 17 June 2023.</ref> Ten Hag ya taka leda a matsayin mai tsaron baya kuma ya fara aikinsa tare da kulob ɗin Eredivisie Twente.<ref>E. Ten Hag: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 22 April 2022.</ref><ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Heiko Vogel trainiert künftig die U23 des FC Bayern". Süddeutsche Zeitung (in German). 15 April 2015. Retrieved 15 April 2015.</ref> Ya shiga De Graafschap a cikin shekarar 1990, kuma ya lashe Eerste Divisie a farkon kakarsa.<ref>Bayern München II". Kicker (in German). Olympia-Verlag. Retrieved 11 June 2015.</ref><ref>"Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016.</ref><ref>Feyenoord verovert KNVB-beker" (in Dutch). RTL Nieuws. 24 April 2016. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ya koma Twente a shekara ta 1992 kuma ya koma RKC Waalwijk shekaru biyu bayan haka, inda ya zauna na kaka daya kafin ya kulla yarjejeniya da Utrecht a shekarar 1995.<ref>Ajax appoint Utrecht boss Erik ten Hag as new head coach". Sky Sports. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ajax sack Marcel Keizer and assistant Dennis Bergkamp after Cup exit". The Guardian. 21 December 2017. Retrieved 2 January 2024.</ref><ref>Ten Hag debuteert bij Ajax met simpele zege in Klassieker" (in Dutch). NOS. 21 January 2018. Retrieved 2 January 2024.</ref> Ten Hag ya koma Twente a karo na uku a 1996, inda ya lashe Kofin KNVB a 2001. Ya yi ritaya acikin shekara ta 2002, yana da shekaru 32.<ref>Ajax close to perfection in Real Madrid thrashing, says Erik ten Hag". Sky Sports. 6 March 2019.</ref><ref>De Ligt powers Ajax into semi-finals". Sky Sports. 16 April 2019. Retrieved 16 April 2019.</ref><ref>Bushnell, Henry (8 May 2019). "Tottenham stuns Ajax with last-second winner in Champions League semifinal". Yahoo! Sports. Retrieved 8 May 2019.</ref> Ten Hag ya fara aikin horar da ƙungiyar ne a shekara ta 2012,<ref>Ajax Clinches Eredivisie Title, Dutch Domestic Double". Sports Illustrated. 15 May 2019. Retrieved 15 May 2019</ref><ref>"Ajax beat Willem II to take the KNVB Cup for first time since 2010". DutchNews.nl. 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref><ref>Ajax extends contract of coach Erik ten Hag". USA Today. 20 June 2019. Retrieved 2 January 2024</ref> lokacin da Go Ahead Eagles ya naɗa shi, inda ya jagoranci ƙungiyar zuwa gasar Eredivisie a kakar wasa ta farko. Daga nan ya koma Bayern Munich II a shekara ta 2013,<ref>"Geen enkele Eredivisie-trainer won ooit zo snel 100 keer met 1 club als Ten Hag met Ajax". sportnieuws.nl (in Dutch). DPG Media. 16 January 2022. Retrieved 16 January 2022.</ref><ref>Ajax boss Ten Hag extends contract ending links with Tottenham". ESPN. 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021</ref><ref>"European roundup: Ajax lose Dutch Cup final but say Ten Hag may stay at club". The Guardian. 17 April 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya samu nasarar zuwa Regionalliga Bayern a 2014.<ref>Manchester United appoints Erik ten Hag as manager". Manchester United F.C. 21 April 2022. Retrieved 21 April 2022.</ref><ref>Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>Ten Hag loses first Man Utd game as Brighton win". BBC Sport</ref> Ya koma Netherlands acikin shekara ta 2015 a matsayin darektan wasanni kuma babban koci a Utrecht. Ya koma Ajax a cikin shekarar 2017, inda ya lashe kofuna uku na Eredivisie,<ref>Brentford hit four in first half to humiliate Man Utd". BBC Sport. Retrieved 14 August 2022.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>Backroom Staff Appointments Confirmed". Manchester United. 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.</ref> Kofin KNVB biyu,<ref>Sansom, Dan (11 January 2023). "Man Utd 3–0 Charlton: Marcus Rashford double and Antony strike send hosts through to Carabao Cup semi-finals". Sky Sports. Retrieved 17 January 2023.</ref><ref>cNulty, Phil (26 February 2023). "Manchester United 2–0 Newcastle United: Erik ten Hag's side win Carabao Cup for first trophy since 2017". BBC Sport. Retrieved 26 February 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (22 August 2022). "Manchester United 2–1 Liverpool". BBC Sport. Retrieved 22 August 2022.</ref> kuma ya jagoranci kungiyar zuwa wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018–19.<ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>'I am a fighter': Erik ten Hag defiant after Newcastle humble Manchester United". The Guardian. 2 November 2023. Retrieved 2 November 2023.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". ''BBC Sport''. Retrieved 4 July 2024.</ref> A cikin shekarar 2022, an nada shi a Manchester United.<ref>Harry Maguire, Erik ten Hag win Premier League November awards after perfect month". TNT Sport.</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Ten Hag a Haaksbergen, Overijssel.<ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>McNulty, Phil (12 December 2023). "Man Utd 0–1 Bayern Munich: How United's worst-ever Champions League campaign unfolded". BBC Sport. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>"Full-time: Brighton 0–2 Man Utd". BBC Sport. 19 May 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref> == Sana'ar Taka Leda == Ten Hag ya taka leda da farko a matsayin mai tsaron baya na Twente, De Graafschap, RKC Waalwijk da Utrecht. <ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>Premier League Table & Standings". Sky Sports. Retrieved 4 July 2024.</ref><ref>Manchester United win FA Cup after beating rivals Manchester City 2–1 in Wembley final". Sky News. 25 May 2024. Archived from the original on 25 May 2024. Retrieved 26 May 2024.</ref>Yana da matsayi uku tare da Twente, wanda ya ci Kofin KNVB a kakar shekarar 2000-2001. <ref>"Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. ''Voetbal International'' (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013.</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024</ref><ref>Man Utd trigger one-year extension to Ten Hag deal". BBC Sport. 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.</ref>Ten Hag kuma ya lashe Eerste Divisie tare da De Graafschap a cikin kakar 1990–1991, shekaru goma kafin cin kofin tare da Twente<ref>Van Nistelrooy returns to Man Utd in coaching reshuffle". 11 July 2024</ref><ref>Bate, Adam (21 April 2022). "Erik ten Hag to Manchester United: His coaching journey from Twente to Ajax via Go Ahead Eagles explained in detail". ''Sky Sports''. Retrieved 17 June 2023.</ref><ref>"Steve McClaren leaves Man Utd to be appointed new Jamaica head coach on two year deal"</ref> Ya yi ritaya daga taka leda a cikin 2002 yana da shekaru 32 yayin da yake wasa da Twente, bayan ƙarshen lokacin shekarar 2001–2002 Eredivisie.<ref>Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016</ref><ref>Man City beat Man Utd on penalties to win Community Shield". BBC. 10 August 2024. Retrieved 24 August 2024.</ref><ref>What now for Ten Hag? Five things for Man Utd bosses to consider". 6 October 2024</ref> == Sana'ar Horarwa == Bayan da ya yi ritaya, Ten Hag ya shiga aikin masu horarwa a makarantar Twente,<ref>Club statement". www.manutd.com. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>Ornstein, David; Crafton, Adam. "Erik ten Hag sacked as Manchester United manager". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 28 October 2024.</ref> inda ya fara kula da tawagar 'yan kasa da shekaru 17, sannan kuma kungiyar U19 ta biyo baya har zuwa 2006, inda aka kara masa mukamin mataimakin manaja.<ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024</ref><ref>"Man Utd appoint Ruben Amorim as new head coach". ManUtd.com. Manchester United. 1 November 2024. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Burns, Chris (16 August 2024). "Man Utd boss Erik ten Hag's huge net worth, wife Bianca, and house above supermarket". Daily Mirror. London. Retrieved 20 October 2024.</ref> Ya yi aiki a karkashin Fred Rutten kuma daga baya Steve McClaren har zuwa cikin shekara ta 2009.<ref>Erik ten Hag is new Bayer 04 head coach". Bayer 04 Leverkusen. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: For KNVB Cup: For UEFA Cup: </ref> Daga nan ya shiga PSV, yana aiki a matsayin mataimaki a karkashin Rutten sau ɗaya.<ref>Jackson, Jamie (1 November 2024). "Manchester United announce Rúben Amorim's appointment as head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 10 November 2024.</ref><ref>Brewin, John (26 May 2025). "Erik ten Hag returns to management as new Bayer Leverkusen head coach". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 May 2025</ref><ref>For Eerste Divisie: For KNVB Cup: </ref> === 2022–2023: Manyan gama uku da cin Kofin EFL === === Babban labarin:Acikin shekara ta 2022–zuwa cikin shekara ta 2023 Manchester United F.C. kakar === Ten Hag ya yi rashin nasara a wasansa na farko na gasar Premier, 2–1 a gida a hannun Brighton & Hove Albion a ranar 7 ga Agusta.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1997/1998: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1991/1992: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Bayan rashin nasara da ci 4–0 a wajen Brentford a ranar 13 ga Agusta a wasansa na biyu na Premier League,<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1998/1999: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Ten Hag ya zama kocin Manchester United na farko tun John Chapman a 1921 da ya yi rashin nasara a wasanni biyu na farko da ya jagoranci.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1992/1993: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2000/2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1999/2000: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, Ten Hag ya lashe wasansa na farko na gasa a matsayin kocin Manchester United lokacin da kungiyarsa ta samu nasara da ci 2-1 da abokan hamayyarta Liverpool a Old Trafford.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For UEFA Cup: Ionescu. The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. pp. 356, 370.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref> Wannan ita ce nasara ta farko da United ta yi akan Liverpool tun watan Maris 2018.<ref>For UEFA Cup: Ionescu, Romeo (2004). The Complete Results & Line-ups of the UEFA Cup 1991–2004. Cleethorpes: Soccer Books. p. 54. <nowiki>ISBN 978-1-86223-115-3</nowiki>.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For Johan Cruyff Shield: "Erik ten Hag: Supercup 2001: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref> A ranar 11 ga Janairu 2023, Ten Hag ya jagoranci Manchester United zuwa cin nasara da ci 3 – 0 akan Charlton Athletic a gasar cin kofin EFL,<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 2001/2002: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For start date: "Go Ahead Eagles legt Ten Hag voor twee seizoenen vast" [Go Ahead Eagles sign Ten Hag for two seasons]. Voetbal International (in Dutch). 18 April 2012. Archived from the original on 1 August 2013. For end date: "Erik ten Hag übernimmt FC Bayern II" [Erik ten Hag takes over FC Bayern II] (in German). FC Bayern Munich. 27 June 2013. Archived from the original on 4 March 2016.</ref> kuma <ref>For start date: Carney, Sam (23 May 2022). "Inside Ten Hag's first day". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For end date: Stone, Simon; Kearns, Sean (28 October 2024). "Man Utd sack manager Ten Hag". BBC Sport. Retrieved 28 October 2024. For matches: "Manchester United FC: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 28 October 2024.</ref>ta yin hakan ya zama kocin Manchester United mafi sauri da ya kai ga gasa 20, ya kai ga nasara a wasanni 27.<ref>For matches: "Go Ahead Eagles: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Erik ten Hag trainer/coach en technisch manager" [Erik ten Hag trainer/coach and technical manager] (in Dutch). FC Utrecht. 22 April 2015. Archived from the original on 4 March 2016. For end date: "Erik ten Hag vertrekt naar Ajax" [Erik ten Hag leaves for Ajax] (in Dutch). FC Utrecht. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024.</ref> A ranar 26 ga Fabrairu, kungiyar Ten Hag ta doke Newcastle United da ci 2–0 don lashe kofin EFL, inda suka dauki kofinsu na farko tun cikin shekara ta 2017.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1995/1996: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "FC Utrecht: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref><ref>For start date: "Ajax: FC Utrecht boss Erik ten Hag named new coach after clearout". BBC Sport. 28 December 2017. Retrieved 20 October 2024. For end date: Nelson, Joe (16 May 2022). "Ten Hag manages Ajax for the final time". Manchester United F.C. Retrieved 20 October 2024. For matches: "AFC Ajax: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 20 October 2024.</ref> Sai dai a wasansu na farko na gasar bayan da suka daga kofin, kungiyar Ten Hag ta yi rashin nasara da ci 7-0 a filin wasa na Anfield, gidan abokan hamayyarsu Liverpool.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>For start date: "Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ex-Man Utd manager Ten Hag named Leverkusen boss". BBC Sport. 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.</ref> Wannan shi ne rashin nasara mafi girma a tarihin wasan, da kuma rashin nasara mafi girma da United ta yi a duk lokacin, kuma shi ne karon farko da aka zura mata kwallaye bakwai tun 1931.<ref>For KNVB Cup: "Erik ten Hag: KNVB beker 1996/1997: Club matches". worldfootball.net. HEIM:SPIEL. Retrieved 19 October 2024.</ref><ref>For matches: "Bayer 04 Leverkusen: Matches". Soccerway. Perform Group. Retrieved 26 May 2025.</ref><ref>Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref> A kakarsa ta farko a kulob din, Ten Hag shi ma ya jagoranci Manchester United zuwa matsayi a gasar zakarun Turai ta 2023–24,<ref>"Ten Hag vertrekt bij Bayern München". NOS. 15 April 2015. Retrieved 12 April 2022.</ref><ref>"Willem II vs. Ajax 0–4: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> ta hanyar kammala matsayi na uku a saman hudu na gasar Premier, sannan kuma ya samu zuwa wasan karshe na cin Kofin FA na 2023, daga karshe ya yi rashin nasara a hannun abokan hamayyar Manchester City, tare da maki 2–1.<ref>For Eredivisie: "Ten Hag". Voetbal International. Archived from the original on 11 March 2009.</ref><ref>Wallace, Sam (21 April 2022). "The making of Erik ten Hag: 'Only one coach could analyse games like him – and that was Fergie'". The Daily Telegraph. London. Retrieved 23 April 2022.</ref> 2023–24: Gwagwarmaya da cin Kofin FA === Babban labarin: 2023–24 Manchester United F.C. kakar === Manchester United ta fara kakar 2023-24 da ci 1-0 a gasar Premier a kan Wolverhampton Wanderers a ranar 14 ga Agusta.<ref>Manager Profile: Erik ten Hag". Premier League. Retrieved 26 December 2023</ref><ref>"Ajax vs. Vitesse 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 1 ga Nuwamba,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2018/19". De VoetbalTrainer (in Dutch). 17 May 2019. Retrieved 16 December 2022.</ref><ref>Ten Hag wins Rinus Michels Award". AFC Ajax. 10 August 2021. Retrieved 14 April 2022.</ref> Manchester United ta fice daga gasar cin kofin EFL a zagaye na hudu tare da rashin nasara da ci 3-0 a gida a hannun Newcastle United, wadanda suka doke su a wasan karshe a kakar wasan da ta gabata.<ref>PSV vs. Ajax 2–1: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> An baiwa Ten Hag kyautar kocin Premier na watan Nuwamba.<ref>Ajax vs. PSV 2–0: Summary". Soccerway. Perform Group. Retrieved 13 April 2024.</ref> A ranar 12 ga Disamba, Manchester United ta fice daga gasar zakarun Turai bayan ta sha kashi a hannun Bayern Munich da ci 1-0,<ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> inda ta kare a mataki na karshe a rukuninsu da maki 4 wanda ya tabbatar da cewa ba za a buga wasan kwallon kafa na Turai ba har tsawon kakar wasa.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref> Manchester United ta ƙare kakar gasar Premier da ci 2 – 0 a kan Brighton don gamawa a matsayi na takwas da maki 60, matsayinsu mafi ƙasƙanci a saman jirgin tun lokacin 1989 – 1990.<ref>Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups". BBC Sport. 25 May 2024. Retrieved 25 May 2024</ref><ref>Man City v Man Utd, 2024/25 English Community Shield". 10 August 2024.</ref><ref>Winnaars Rinus Michels Awards 2016" (in Dutch). De Voetbal Trainer. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 25 October 2016.</ref> A ranar 25 ga watan Mayu shekarar 2024, Manchester United ta lashe wasan karshe na cin Kofin FA da Manchester City, inda ta sami Ten Hag babban kofi na biyu tare da kulob din tare da samun gurbi a gasar UEFA Europa League ta 2024–25.<ref>McNulty, Phil (3 June 2023). "Manchester City 2–1 Manchester United". BBC Sport. Retrieved 3 June 2023</ref>{{stub}} ==Manazarta== {{Reflist}} [[category:Haifaffun 1970]] [[category:Rayayyun Mutane]] tvqppr3q4i77dnanysgydbee6upqypx Yézoumi Akogo 0 65726 838155 729285 2026-05-20T09:38:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838155 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yézoumi Akogo''' Masaniya ce a fannin kimiyyar noma daga [[Togo]], wanda ta halarci jami'ar kasar [[Benin]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kjf5yqjKsasC&q=%22Y%C3%A9zoumi+Akogo%22+-wikipedia|title=Annales de L'Université Du Bénin: Série sciences|date=1995|publisher=Secretariat, Service "Documentation et information"|language=fr}}</ref> Binciken nata yana yin nazarin yaɗuwar in vitro na tsire-tsire da ake amfani da su a aikin lambu na kasuwa, tubers da tsire-tsire na magani.<ref>{{Cite web|title=Akogo Yézoumi {{!}} OWSD|url=https://owsd.net/member/akogo-y%C3%A9zoumi-9|access-date=2021-03-09|website=owsd.net|archive-date=2023-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226132046/https://owsd.net/member/akogo-y%C3%A9zoumi-9|url-status=dead}}</ref> A cikin shekarar 2000 an ba ta lambar yabo ta L'Oréal-[[UNESCO]] Mata a Kimiyyar Kimiyya, wanda ke ba masu karɓa damar ba da kuɗi don binciken filin.<ref>{{Cite web|title=L'Oréal-UNESCO Fellows from Africa 2000-2013|url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/SC/pdf/sc_Full_list_for_African_fellows_since_2000-2013.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|title=Convention sur l élimination de toutes les formes de discrimination à l égard des femmes - PDF Téléchargement Gratuit|url=https://docplayer.fr/132639583-Convention-sur-l-elimination-de-toutes-les-formes-de-discrimination-a-l-egard-des-femmes.html|access-date=2021-04-12|website=docplayer.fr}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Akogo ya yi aiki a kan in vitro yaɗuwa na [[Kuɓewa|okra]],<ref>{{Cite journal|last1=Akogo|first1=Yézoumi|last2=Aidam|first2=Atsou|last3=Odah|first3=Komi|last4=Quashie|first4=Akossiwa Madjé|date=1996-03-01|title=Micropropagation "in vitro" de deux espèces de gombo : "Abelmoshus esculentus" et "Abelmoschus cannabinus"|url=https://revues.cirad.fr/index.php/cahiers-agricultures/article/view/29935|journal=Cahiers Agricultures|language=fr|volume=5|issue=2|pages=109–111 (1)|issn=1777-5949}}</ref> da kuma samfuri don gwaji morphogenesis na tsirrai.<ref>{{Cite book|last=Hamon|first=Serge|url=https://books.google.com/books?id=9swnlktIEn8C&q=Y%C3%A9zoumi+Akogo&pg=PA865|title=Des modèles biologiques à l'amélioration des plantes|date=2001|publisher=IRD Editions|isbn=978-2-7099-1472-7|pages=865|language=fr}}</ref> == Manazarta == [[Category:Rayayyun mutane]] bm7ythxhpxhal18qbguduypec6qh0kz The Grudge (fim na 2016) 0 69037 838168 721697 2026-05-20T09:41:40Z Abubakar Kaddi 24783 838168 wikitext text/x-wiki {{databox}} The '''Grudge''' fim ne na Najeriya na shekarar 2016 wanda Funmi Holder ya samar kuma Yemi Morafa ya ba da umarni. Fim ɗin ya dogara ne akan dangantaka da taurarin aure [[Richard Mofe-Damijo]] (RMD), [[Iretiola Doyle]], [[Odunlade Adekola]] da Jaiye Kuti . <ref name=":1">{{Cite web |date=21 September 2016 |title=Funmi Holder’s The Grudge hits cinemas soon |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holders-grudge-hits-cinemas-soon/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=sunnews |date=24 September 2016 |title=Why I produced The Grudge–Funmi Holder |url=https://www.sunnewsonline.com/why-i-produced-the-grudge-funmi-holder/ |access-date=6 August 2022 |website=The Sun Nigeria |language=en-us}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=RMD, Ireti Doyle, Victor Olaotan, Others Grace The Grudge’s Screening – THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |access-date=6 August 2022 |website=www.thisdaylive.com |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806145025/https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Odunlade Adekola, Richard Mofe-Damijo star in The Grudge - P.M. News |url=https://pmnewsnigeria.com/2016/09/28/odunlade-adekola-richard-mofe-damijo-star-in-the-grudge/ |access-date=6 August 2022 |language=en-US}}</ref> == Bayani game da shi == din kewaye da ma'aurata biyu da suka rabu daga aure biyu daban-daban da kuma gwauruwa yayin da suke gwagwarmaya don warware tsohuwar fushi da ke haifar da rikici tsakanin su.<ref name=":2">{{Cite web |date=24 September 2016 |title=RMD, Iretiola Doyle, Odunlade Adekola star in Funmi Holder’s "The Grudge’’ |url=https://www.vanguardngr.com/2016/09/rmd-iretiola-doyle-odunlade-adekola-star-funmi-holders-grudge/ |access-date=6 August 2022 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> == Farko == An fara gabatar da fim din ne a ranar 23 ga Oktoba 2016 a Radisson Blu, Legas. nasarar ta farko, an gudanar da gabatarwar VIP ga simintin, fitattun mutane da sanannun mutane kamar [[Funlola Aofiyebi-Raimi|Funlola Aofiyebi]], Caroline King, Taiwo Obileye, Elvis Chuks da Hon. Otunba George Oladele a Otal din Sojourner, GRA, [[Ikeja]].<ref>{{Cite web |date=13 October 2016 |title=Funmi Holder screens The Grudge, launches foundation |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holder-screens-grudge-launches-foundation/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> == Mafi kyawun 'yan wasa == * Odunlade Adekola * Richard Mofe-Damijo (RMD) * Jaiye Kuti * Ijeoma Aniebo * Mai riƙe Funmi == Manazarta == cpwx0c9eum73d7j2f3e33tura3hlp7i 838170 838168 2026-05-20T09:41:54Z Abubakar Kaddi 24783 838170 wikitext text/x-wiki {{databox}} The '''Grudge''' fim ne na Najeriya na shekarar 2016 wanda Funmi Holder ya samar kuma Yemi Morafa ya ba da umarni. Fim ɗin ya dogara ne akan dangantaka da taurarin aure [[Richard Mofe-Damijo]] (RMD), [[Iretiola Doyle]], [[Odunlade Adekola]] da Jaiye Kuti . <ref name=":1">{{Cite web |date=21 September 2016 |title=Funmi Holder’s The Grudge hits cinemas soon |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holders-grudge-hits-cinemas-soon/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=sunnews |date=24 September 2016 |title=Why I produced The Grudge–Funmi Holder |url=https://www.sunnewsonline.com/why-i-produced-the-grudge-funmi-holder/ |access-date=6 August 2022 |website=The Sun Nigeria |language=en-us}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=RMD, Ireti Doyle, Victor Olaotan, Others Grace The Grudge’s Screening – THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |access-date=6 August 2022 |website=www.thisdaylive.com |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806145025/https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Odunlade Adekola, Richard Mofe-Damijo star in The Grudge - P.M. News |url=https://pmnewsnigeria.com/2016/09/28/odunlade-adekola-richard-mofe-damijo-star-in-the-grudge/ |access-date=6 August 2022 |language=en-US}}</ref> == Bayani game da shi == ɗin kewaye da ma'aurata biyu da suka rabu daga aure biyu daban-daban da kuma gwauruwa yayin da suke gwagwarmaya don warware tsohuwar fushi da ke haifar da rikici tsakanin su.<ref name=":2">{{Cite web |date=24 September 2016 |title=RMD, Iretiola Doyle, Odunlade Adekola star in Funmi Holder’s "The Grudge’’ |url=https://www.vanguardngr.com/2016/09/rmd-iretiola-doyle-odunlade-adekola-star-funmi-holders-grudge/ |access-date=6 August 2022 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> == Farko == An fara gabatar da fim din ne a ranar 23 ga Oktoba 2016 a Radisson Blu, Legas. nasarar ta farko, an gudanar da gabatarwar VIP ga simintin, fitattun mutane da sanannun mutane kamar [[Funlola Aofiyebi-Raimi|Funlola Aofiyebi]], Caroline King, Taiwo Obileye, Elvis Chuks da Hon. Otunba George Oladele a Otal din Sojourner, GRA, [[Ikeja]].<ref>{{Cite web |date=13 October 2016 |title=Funmi Holder screens The Grudge, launches foundation |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holder-screens-grudge-launches-foundation/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> == Mafi kyawun 'yan wasa == * Odunlade Adekola * Richard Mofe-Damijo (RMD) * Jaiye Kuti * Ijeoma Aniebo * Mai riƙe Funmi == Manazarta == bcktict8tb499pdvinz7dq8y57bwgia 838171 838170 2026-05-20T09:42:06Z Abubakar Kaddi 24783 838171 wikitext text/x-wiki {{databox}} The '''Grudge''' fim ne na Najeriya na shekarar 2016 wanda Funmi Holder ya samar kuma Yemi Morafa ya ba da umarni. Fim ɗin ya dogara ne akan dangantaka da taurarin aure [[Richard Mofe-Damijo]] (RMD), [[Iretiola Doyle]], [[Odunlade Adekola]] da Jaiye Kuti . <ref name=":1">{{Cite web |date=21 September 2016 |title=Funmi Holder’s The Grudge hits cinemas soon |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holders-grudge-hits-cinemas-soon/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=sunnews |date=24 September 2016 |title=Why I produced The Grudge–Funmi Holder |url=https://www.sunnewsonline.com/why-i-produced-the-grudge-funmi-holder/ |access-date=6 August 2022 |website=The Sun Nigeria |language=en-us}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=RMD, Ireti Doyle, Victor Olaotan, Others Grace The Grudge’s Screening – THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |access-date=6 August 2022 |website=www.thisdaylive.com |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806145025/https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/10/14/rmd-ireti-doyle-victor-olaotan-others-grace-the-grudges-screening/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Odunlade Adekola, Richard Mofe-Damijo star in The Grudge - P.M. News |url=https://pmnewsnigeria.com/2016/09/28/odunlade-adekola-richard-mofe-damijo-star-in-the-grudge/ |access-date=6 August 2022 |language=en-US}}</ref> == Bayani game da shi == ɗin kewaye da ma'aurata biyu da suka rabu daga aure biyu daban-daban da kuma gwauruwa yayin da suke gwagwarmaya don warware tsohuwar fushi da ke haifar da rikici tsakanin su.<ref name=":2">{{Cite web |date=24 September 2016 |title=RMD, Iretiola Doyle, Odunlade Adekola star in Funmi Holder’s "The Grudge’’ |url=https://www.vanguardngr.com/2016/09/rmd-iretiola-doyle-odunlade-adekola-star-funmi-holders-grudge/ |access-date=6 August 2022 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> == Farko == An fara gabatar da fim din ne a ranar 23 ga Oktoban shekarar 2016 a Radisson Blu, Legas. nasarar ta farko, an gudanar da gabatarwar VIP ga simintin, fitattun mutane da sanannun mutane kamar [[Funlola Aofiyebi-Raimi|Funlola Aofiyebi]], Caroline King, Taiwo Obileye, Elvis Chuks da Hon. Otunba George Oladele a Otal din Sojourner, GRA, [[Ikeja]].<ref>{{Cite web |date=13 October 2016 |title=Funmi Holder screens The Grudge, launches foundation |url=https://thenationonlineng.net/funmi-holder-screens-grudge-launches-foundation/ |access-date=6 August 2022 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> == Mafi kyawun 'yan wasa == * Odunlade Adekola * Richard Mofe-Damijo (RMD) * Jaiye Kuti * Ijeoma Aniebo * Mai riƙe Funmi == Manazarta == bo2c0t31areq9yfp2eszji564h1t744 Yaren Mbre 0 71256 838050 822081 2026-05-20T05:14:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838050 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''M'''Bre'''''' ko Pere, wanda aka sani da ''Pεrε'' a tsakanin kansu kuma kamar ''Bεrε'' ta hanyar Koro mai rinjaye a cikin gida, wanda kuma ake kira Pre da Bre, yare ne mai mutuwa na [[Ivory Coast]]. An kuma fara kwatanta shi a cikin rubutun da Denis Creissels ba a buga ba. Jeffrey Heath da Brahima Tioté ne suka buga nahawu, ƙamus da rubutu. == Halin zamantakewa == Ana magana da Pere a ƙauyen [[Bondosso]] - kuma a cikin [[Niantibo]] - ba da nisa da birnin [[Bouaké]], [[Ivory Coast]] . Har zuwa kwanan nan kuma ana magana da shi a ƙauyen [[Kouakoudougou]] . Masu iya magana jigo ne na ''numu'' (maƙeran) a cikin Mande. Tana da masu magana guda 30 a cikin shekarata 2019 daga cikin ƙabila 700 a cikin shekara ta 2000. Masu magana suna canzawa zuwa yaren Manding na maƙwabta, kuma harshen yana da adadi mai yawa na kalmomin lamuni na Manding.. == Rabewa == Mbre ba ya cikin kowane reshe na gargajiya na dangin harshen [[Harsunan Nijar-Congo|Nijar-Congo]] . Ba shi da kari na fi'ili ko azuzuwan sunaye na harsunan Atlantic–Congo. Roger Blench yana zargin yana iya samar da reshe na kansa, kodayake watakila ba ya da nisa da harsunan Kwa . == Fassarar sauti == Sashen sauti na ƙasa an samo shi daga Heath & Tioté (2019). Akwai sautuna guda biyu, a /H/ da /L/, amma ta hanyar wayar /L/ ana iya gane su azaman tsakiyar sautin yayin da wani /L/ ya biyo baya. Yin amfani da sautin nahawu ya haɗa da banbance tsakanin cikakkiyar fuska da mara kyau. Akwai halaye guda bakwai na wasali, tare da bambancin ATR a tsakiyar wasulan, amma babu jituwar wasali. Duk bakwai ɗin na iya zama dogo ko gajere, hanci ko na baki. /CVɾV/ yana nufin an gane shi azaman [CəɾV] ga kowane ɗan gajeren wasali. Ƙididdiga na baƙon ma na yau da kullun ne na yanki, tare da tazarar /h/ da /ʔ/. {| class="wikitable" |p | t | tʃ | k | kp |- | b | d | dʒ | ɡ | ɡb |- | m | n | ɲ | ŋ | ŋm |- | f | ku ~ |} Bugu da ƙari, akwai wayoyi /l/, /ɾ/, /w/, /j/. /CjV/ da /CwV/ suna faruwa. == Nahawu == Sunaye suna da "cikakkiyar" suffix /a/ wanda ke bayyana a ƙarshen jumlar suna kuma a cikin sigar ambato. Tsarin kalma shine SVOX. Akwai fi'ili na jumla tare da matsayi . == Manazarta == {{Reflist}} == Kara karantawa == * Blench, Roger. 2010. ''[http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/Isolates/Bere%20wordlist.pdf Bɛrɛ: yaren Cote d'Ivoire wanda ba a sani ba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240413025116/https://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/Isolates/Bere%20wordlist.pdf |date=2024-04-13 }} .'' ''Ware Harshe a Afirka.'' ''Lyon, Disamba 3-4, 2010.'' * Heath, Jeffrey. 2019. Pere lexicon. [https://zenodo.org/record/3354193#.Y5dr-8HMJmo https://zenodo.org/record/3354193#.] [https://zenodo.org/record/3354193#.Y5dr-8HMJmo Y5dr-8HMJmo] * Heath, Jeffrey da Brahima Tioté. 2019. Nahawun Pere (Bere, Mbre) na Cote d'Ivoire. Laburaren Tarihin Tarihi na Harshe. [https://zenodo.org/record/3346581#.Y5drTcHMJmo https://zenodo.org/record/3346581#.] [https://zenodo.org/record/3346581#.Y5drTcHMJmo Y5drTcHMJmo] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] rf0zqc8l8n4yixmgcem6hnopw97h5jd Nahed El Sebai 0 72493 838152 721693 2026-05-20T09:37:33Z Abubakar Kaddi 24783 838152 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Nahed El Sebai''' ({{Lang-ar|ناهد السباعي}}; an haife a ranar 25 ga watan Mayun shekarar 1987) ƴar wasan kwaikwayo ce ta Masar.<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2be30b8c30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910095101/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2be30b8c30|url-status=dead|archive-date=September 10, 2018|title=Nahed El Sebai|work=BFI}}</ref> Ta fito a fina-finai sama da goma tun daga shekarar 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2be30b8c30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910095101/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2be30b8c30|url-status=dead|archive-date=September 10, 2018|title=Nahed El Sebai|work=BFI}}</ref> Ita ce jikar Farid Shawki da Huda Sultan.<ref>{{Cite web |title="تصريحات صادمة".. ناهد السباعي لبرنامج "vip": "أقبل الزواج من مسيحي.. وأعترف بالمثليين" (فيديو) |url=https://www.elaosboa.com/810934/ |access-date=2023-03-31 |website=الأسبوع |language=ar}}</ref> == Zaɓaɓɓun Filmography == {| class="wikitable sortable" |+Fim ! Shekara ! Take ! Matsayi ! class="unsortable" | Bayanan kula |- | 2012 | ''[[After the Battle (fim)|Bayan Yaƙin]]'' | | |- | 2010 | ''[[678 (fim)|678]]'' | | |- | 2009 | ''[[Scheherazade, Tell Me a Story|Scheherazade, Bani Labari]]'' | | |- | 2012 | ''Baad Al Mawkea'' | | |- | 2015 | ''Sukkar Mor'' | | |- | 2016 | ''Haram Elgasad'' | | |- | 2016 | ''Yom Lel Settat'' | | |- | 2016 | ''[[Ali, Akuya da Ibrahim|Ali Meaza wa Ibrahim]]'' | | |- | 2011 | ''18 ku'' | | |- | 2011 | ''X babba'' | | |} == Manazarta == [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Haihuwan 1987]] ngjysomsmfg8hv3f44fn1i74ndrkz1n Xoliswa Sithole 0 72680 838020 387793 2026-05-20T00:28:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838020 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Xoliswa Sithole''' (an haife ta a ranar 31 ga watan Disamba na shekara ta 1968) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Afirka ta Kudu kuma mai shirya fina-finai, wacce ta girma a Zimbabwe . Ta lashe BAFTA a shekara ta 2004 don fim dinta Orphans Of Nkandla . Ta lashe lambar yabo ta Peabody a shekara ta 2010 da kuma BAFTA a shekara ta 2011 don shirin ta na Zimbabwe's Forgotten Children . == Rayuwa ta farko == An haifi Xoliswa Sithole a Afirka ta Kudu kuma ta girma a Zimbabwe bayan 1970. Mahaifiyar<ref>Elayne Fluker, "A Filmmaker Tackles a Taboo" ''Essence'' (August 2002): 94. via [[ProQuest]].</ref> ta mutu daga matsalolin da suka shafi cutar kanjamau / AIDS a shekarar 1995. <ref>Xoliswa Sithole, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8538587.stm "Zimbabwe's forgotten children, struggling to survive"], ''BBC News'' (2 March 2010).</ref> uwan mahaifinta, Ndabaningi Sithole, ya kasance wanda ya kafa kungiyar Zimbabwe African National Union (ZANU), kuma ya kashe lauya da ɗan siyasa Edison Sithole (1935-1975) dan uwanta ne. Ta sami digiri a Turanci daga Jami'ar Zimbabwe a 1987. == Sana'a == A matsayinta na mai shirya fina-finai, Xoliswa Sithole ta kirkiro kuma ta fito a cikin Shouting Silent (2002, 2011), fim game da kwarewar iyalinta game da cutar kanjamau / AIDS, <ref>[http://www.wmm.com/filmcatalog/makers/fm532.shtml Xoliswa Sithole], Women Make Movies.</ref> kuma ta ba da umarnin Zimbabwe's Forgotten Children (2010). <ref>Gladys Ganiel, [http://www.gladysganiel.com/uncategorized/zimbabwes-forgotten-children-review-of-the-documentary-by-xoliswa-sithole/ "Zimbabwe's Forgotten Children: Review of the Documentary by Xoliswa Sithole"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223070104/https://gladysganiel.com/uncategorized/zimbabwes-forgotten-children-review-of-the-documentary-by-xoliswa-sithole/ |date=2025-02-23 }} ''Building a Church without Walls'' (22 March 2010).</ref> Zimbabwe's Forgotten Children ta lashe kyautar Peabody a shekarar 2010. <ref>Noor-Jehan Yoro Badat and Kashiefa Ajam, [https://www.iol.co.za/news/south-africa/no-room-in-the-jumbo-for-winning-filmmaker-239445 "No room in the Jumbo for winning filmmaker"] ''IOL'' (23 April 2005).</ref> kasance mataimakiyar furodusa a kan The Orphans of Nkandla (2004), wanda ya sa Sithole ta zama mace ta farko a Afirka ta Kudu da ta lashe kyautar BAFTA . [1] Fim dint<ref>[http://www.africanfilmny.org/tag/xoliswa-sithole/ Xoliswa Sithole], African Film Festival New York.</ref> sun bayyana a kai a kai a shirye-shiryen a bikin fina-finai na Afirka a New York, da sauran bukukuwan fina-fakka na duniya. <ref>[https://www.worldaffairs.org/event-calendar/speaker-directory/xoliswa-sithole Speaker profile: Xoliswa Sithole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201010141210/https://www.worldaffairs.org/event-calendar/speaker-directory/xoliswa-sithole |date=2020-10-10 }}, World Affairs.</ref> shekara ta 1999, ta kasance jakadan Afirka ta Kudu a bikin fina-finai na Cannes . Sithole ya samar da Afirka ta Kudu daga Triumph zuwa Transition da Mandela don CNN Prime Time, da kuma jerin Real Lives don talabijin na Afirka ta Kudu. Sauran ayyukan fina-finai da talabijin na Sithole sun haɗa da Child of the Revolution (2005-2015), The First South African, Return to Zimbabwe, Martine and Thandeka (2009), South African's Lost Girls, da The Fallen (2016). "Ina da sha'awa ɗaya kawai a rayuwa, "ta gaya wa mai tambayoyin Audrey McCluskey, "Ɗaya kawai - don ƙirƙirar hotuna waɗanda ke canza duniya. " Bayyanar Sithole sun hada da rawar da suka taka a fina-finai Cry Freedom (1987), ''Mandela'' (1987, talabijin), Fools, da ''Chikin Biznis'' . == Manazarta == [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Haihuwan 1967]] [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 54f7hcshq9g6ff79a5y2l4dtr4nt8xh Victoria Inyama 0 73697 837917 831013 2026-05-19T18:53:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837917 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''''Victoria Inyama'''''// i 'yar wasan kwaikwayo ce ta Najeriya. == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Inyama a [[Igbo (language)|Ibo]] [[Enugu (jiha)|Jihar Enugu]], wanda shine yankin kudu maso gabashin Najeriya wanda yawancin mutanen da ke magana da [[Harshen Ibo|harshen Igbo]] na Najeriya suka mamaye. Ta sami B.Sc ta farko daga [[Jami'ar Lagos|Jami'ar Legas]] . yi magana a kan Channels TV inda ta bayyana a lokacin wata hira, cewa a halin yanzu tana makaranta tana karatun ba da shawara a makarantar Lewisham Counseling ta London don ta iya taimaka wa mutane cikin tunani.<ref name=aa>{{Cite news|url=https://www.channelstv.com/2017/09/15/nollywood-actors-have-a-lot-to-learn-victoria-inyama/|title=Nollywood Actors Have A Lot To Learn -Victoria Inyama • Channels Television|date=15 September 2017|work=Channels Television|access-date=1 December 2017|language=en-GB}}</ref> Ta kuma halarci makarantar gudanarwa ta Greenwich da ke [[Landan]]. == Ayyuka == A shekara ta 1990, ta fara aikinta. yi iƙirarin a cikin wata hira cewa ɗan wasan kwaikwayo Alex Usifo ya fara ganinta kuma ya taimaka wajen gabatar da ita ga kasuwancin fim na Najeriya.Inyama bayan auri Godwin Okri, ta koma Ingila kuma wannan aikin ya kasance da lahani ga aikinta na wasan kwaikwayo <ref>{{Cite news|url=https://www.nigeriafilms.com/celebrity-gossips/80-interviews/7690-i-don-t-see-myself-relocating-to-nigeria-victoria-inyama-okri|title=I don’t see myself relocating to Nigeria ---Victoria Inyama-Okri|work=Nigeriafilms.com|access-date=1 December 2017|language=en-gb|archive-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052820/https://www.nigeriafilms.com/celebrity-gossips/80-interviews/7690-i-don-t-see-myself-relocating-to-nigeria-victoria-inyama-okri|url-status=dead}}</ref> yayin da ta bar kasuwancin nishaɗi kuma ta mai da hankali ga iyalinta. == Rayuwa ta mutum == Inyama ta auri Godwin Okri kuma suna da 'ya'ya uku tare.<ref>{{Cite web|url=https://sunnygist.blogspot.com.ng/2014/05/nollywood-star-victoria-inyama-recent.html|title=WELCOME TO SUNNYGIST: Nollywood Star, Victoria Inyama Recent Looks After Three Kids.|last=G|first=Sunny|website=WELCOME TO SUNNYGIST|access-date=1 December 2017|archive-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052653/https://sunnygist.blogspot.com.ng/2014/05/nollywood-star-victoria-inyama-recent.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://theyesng.com/the-things-i-dont-like-about-london-star-actress-victoria-inyama/|title=THE THINGS I DON’T LIKE ABOUT LONDON – Star actress, Victoria Inyama – Yes International! Magazine|website=theyesng.com|access-date=1 December 2017|archive-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202053136/http://theyesng.com/the-things-i-dont-like-about-london-star-actress-victoria-inyama/|url-status=dead}}</ref> hanyar dandalin sada zumunta, Inyama ta bayyana gwagwarmayarta da cutar kansa a shekara ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.36ng.ng/2017/11/24/victoria-inyama-turns-a-year-older/|title=Victoria Inyama's Emotional Story On Her Battle With Cancer {{!}} 36NG|website=www.36ng.ng|language=en-US|access-date=1 December 2017|archive-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052944/https://www.36ng.ng/2017/11/24/victoria-inyama-turns-a-year-older/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5208222/victoria-inyamas-emotional-story-on-her-battle-with-cancer.html|title=Victoria Inyama's Emotional Story On Her Battle With Cancer|last=Latestnigeriannews|website=Latest Nigerian News|access-date=1 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.breezereporters.com/actress-victoria-inyama-reveals-battle-cancer/|title=Actress Victoria Inyama Reveals Her Battle With Cancer - Breeze Reporters|website=www.breezereporters.com|language=en-US|access-date=1 December 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127013618/http://www.breezereporters.com/actress-victoria-inyama-reveals-battle-cancer/|url-status=dead}}</ref> == Hotunan fina-finai == * ''Dare mara kyau'' * ''Yankin Hadari'' * ''Odum'' * ''Ƙauna Daga Sama'' * ''Eze Nwanyi'' * ''Yara masu ban sha'awa'' * ''Iyanga'' * ''Barraccuda'' == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin waje == * [http://instagram.com/victoriainyama/ Shafin yanar gizo na Victoria Inyama] [[Category:Rayayyun mutane]] gc6rep5k4prdpz6cb0zpsbs3v9mk28e 3rd Africa Movie Academy Awards 0 74060 838166 721695 2026-05-20T09:40:31Z Abubakar Kaddi 24783 838166 wikitext text/x-wiki {{Databox}} A ranar 10 ga watan Maris ɗin shekarar 2007 ne aka gudanar da bikin '''karrama jaruman fina-finan Afirka''' [[Afirka|na]] shekarar 2006 a cibiyar al'adun gargajiya ta Gloryland da ke [[Yenagoa]] a [[Bayelsa|jihar Bayelsa]] a [[Najeriya]], karo na 3. An watsa bikin kai tsaye a gidan talabijin na [[Najeriya|ƙasar Najeriya]]. Shahararrun ‘yan Afirka da na duniya da dama da manyan ƴan siyasar Najeriya ne suka halarci taron, ciki har da mawakin Najeriya [[2Baba|Tuface Idibia]] da kungiyar Hiplife ta Ghana [[VVIP (hip hop group)|ta VIP]]. Fitaccen jarumin fina-finan [[Nollywood]] [[Richard Mofe-Damijo]] da 'yar wasan Afirka ta Kudu Thami Ngubeni ne suka shirya bikin. Baƙi na musamman sun kasance waɗanda suka lashe lambar yabo ta Academy Cuba Gooding, Jr. da Mo'Nique. Fitaccen jarumin fina-finan Nollywood [[Osita Iheme]] da [[Chinedu Ikedieze]] sun sami ''lambar yabo ta Rayuwa (Lifetime Achievement Award)''.<ref name="mshale">{{cite news|url=http://www.mshale.com/article.cfm?articleID=1407 |title=Africa Celebrates Film Industry at AMAA 2007 |last=Coker |first=Onikepo |date=4 May 2007 |work=Mshale Newspaper |publisher=Mshale Communications |access-date=5 September 2010 |location=Minneapolis, USA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303204433/http://www.mshale.com/article.cfm?articleID=1407 |archive-date=3 March 2012 }}</ref> == Masu nasara == === Manyan kyaututtuka === An jera waɗanda suka yi nasara a Rukunin Kyautar guda 19 da farko kuma an nuna su cikin manyan haruffa.<ref name="amaa">{{cite web | title =AMAA Awards and Nominees 2007 | publisher=[[Africa Movie Academy Awards]] | url = http://ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2007 | access-date = 6 November 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101012165834/http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2007 |archive-date = 12 October 2010}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" width="50%" |Mafi kyawun Hoto ! style="background:#EEDD82;" width="50%" | Mafi Darakta |- | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Apsin'' ** ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' | valign="top" | * '''[[Izu Ojukwu]]''' – '''''[[Sitanda]]''''' ** Muyiwa Ademola – ''Apesin'' ** Jeta Amata - ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** [[Tunde Kelani]] – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jaruma a matsayin jagora ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jarumi a cikin rawar jagoranci |- | valign="top" | * '''[[Chioma Chukwuka]]''' - '''''Zunuban Nama''''' ** Khabirat Kafidipe – ''Iwalewa'' ** [[Nadia Buari]] – ''Beyonce: ‘yar shugaban kasa'' | valign="top" | * '''[[Olu Jacobs]]''' - '''''Zuciyar Rawa''''' ** Ganiu Nofiu – ''Apesin'' ** Kunle Abogunloko – ''Covenant Church'' ** Ayo Lijadu – ''Maroko'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jaruma A Matsayin Taimakawa ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jarumi A Matsayin Taimakawa |- | valign="top" | * '''[[Jackie Appiah|Jackie Aygemang]]''' - '''''Beyonce: 'yar shugaban kasa''''' ** Noelie Funmi Agbendegba – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** Ireti Doyle – ''[[Sitanda]]'' | valign="top" | * '''[[Bruno Iwuoha]]''' - '''''Zunuban Nama''''' ** Obi Okoli - ''Fashewa'' ** Yinka Quadri – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** [[Fred Amata]] - ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Mawaƙi Mai Zuwa ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Ayyuka Daga Yaro |- | valign="top" | * '''[[Ali Nuhu]]''' – '''''[[Sitanda]]''''' ** Amzat Abdel Hakim – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** Mbong Odungide - ''[[The Amazing Grace|Alherin Mamaki]]'' ** Moumouni Sanou – ''Mokili'' | valign="top" | * '''Samuel Olaseinde''' – '''''[[Abeni (fim)|Abeni]]''''' ** Teco Benson Jnr - ''Fashewa'' ** [[Somadina Adinma]] – ''Fada kalmar'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fim ɗin 'Yan Asalin ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fim na Najeriya |- | valign="top" | * '''''[[Irapada]]''''' ** ''Apsin'' ** ''Abeni'' ** ''Iwalewa'' | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''Apsin'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Abeni'' |} === Ƙarin kyaututtuka === {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" width="50%" |Mafi kyawun Cinematography ! style="background:#EEDD82;" width="50%" | Mafi kyawun Wasan Allon Asali |- | valign="top" | * '''''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]''''' ** ''Abeni'' ** ''Mokili'' ** ''[[Sitanda]]'' | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''Maroko'' ** ''Zuciya na rawa'' ** ''Azima'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Waƙar Sauti na Asali ! style="background:#EEDD82;" | Mafi Sauti |- | valign="top" | * '''''Iwalewa''''' ** ''[[Sitanda]]'' ** ''Bunny Chow'' | valign="top" | * '''''Abeni''''' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''[[Sitanda]]'' ** ''Mokili'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Gyara ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Tasirin gani |- | valign="top" | * '''''Mokili''''' ** ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' | valign="top" | * '''''Yarinyar Maciji''''' ** ''Fashewa'' ** ''Apsin'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Nasarar AMAA a cikin kayan shafa ! style="background:#EEDD82;" | Nasarar AMAA a cikin Costume |- | valign="top" | * '''''Azima''''' ** ''Maroko'' ** ''Covenant Church'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' | valign="top" | * '''''Apsin''''' ** ''Azima'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Bunny Chow'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fasalin Takardu |- | valign="top" | * '''''Tattaunawa a yammacin Lahadi''''' ** ''Covenant Church'' ** ''Ruwa Mai Daci Mara'' |} == Fina-finai da aka zaɓa da yawa == Fina-finan da ke gaba sun sami naɗi da yawa.{{Col-begin}} {{Col-2}} *;11 nominations **''[[Abeni (film)|Abeni]]'' **''[[The Amazing Grace]]'' *;9 nominations **''[[Sitanda]]'' *;7 nominations **''Apesin'' *;4 nominations **''Mokili'' {{Col-2}} *;3 nominations **''Azima'' **''Iwalewa'' **''Explosion'' **''Maroko'' **''Covenant Church'' *;2 nominations **''Sins of the Flesh'' **''Beyonce: The President's Daughter'' **''Bunny Chow'' **''Dancing Heart'' {{Col-end}} == Fina-finai masu kyaututtuka da yawa == Fina-finai masu zuwa sun sami kyaututtuka da yawa. * '''5 lambobin yabo''' ** ''[[Sitanda]]'' * '''3 lambobin yabo''' ** ''Abeni'' * '''2 lambobin yabo''' ** Sins of the Flesh == Manazarta == [[Category:Bikin bayar da kyaututtukan harkar Fim]] 3a8fo13flewqg5bdl27f80iiu7ovzmt 838167 838166 2026-05-20T09:40:55Z Abubakar Kaddi 24783 838167 wikitext text/x-wiki {{Databox}} A ranar 10 ga watan Maris ɗin shekarar 2007 ne aka gudanar da bikin '''karrama jaruman fina-finan Afirka''' [[Afirka|na]] shekarar 2006 a cibiyar al'adun gargajiya ta Gloryland da ke [[Yenagoa]] a [[Bayelsa|jihar Bayelsa]] a [[Najeriya]], karo na 3. An watsa bikin kai tsaye a gidan talabijin na [[Najeriya|ƙasar Najeriya]]. Shahararrun ƴan Afirka da na duniya da dama da manyan ƴan siyasar Najeriya ne suka halarci taron, ciki har da mawakin Najeriya [[2Baba|Tuface Idibia]] da kungiyar Hiplife ta Ghana [[VVIP (hip hop group)|ta VIP]]. Fitaccen jarumin fina-finan [[Nollywood]] [[Richard Mofe-Damijo]] da 'yar wasan Afirka ta Kudu Thami Ngubeni ne suka shirya bikin. Baƙi na musamman sun kasance waɗanda suka lashe lambar yabo ta Academy Cuba Gooding, Jr. da Mo'Nique. Fitaccen jarumin fina-finan Nollywood [[Osita Iheme]] da [[Chinedu Ikedieze]] sun sami ''lambar yabo ta Rayuwa (Lifetime Achievement Award)''.<ref name="mshale">{{cite news|url=http://www.mshale.com/article.cfm?articleID=1407 |title=Africa Celebrates Film Industry at AMAA 2007 |last=Coker |first=Onikepo |date=4 May 2007 |work=Mshale Newspaper |publisher=Mshale Communications |access-date=5 September 2010 |location=Minneapolis, USA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303204433/http://www.mshale.com/article.cfm?articleID=1407 |archive-date=3 March 2012 }}</ref> == Masu nasara == === Manyan kyaututtuka === An jera waɗanda suka yi nasara a Rukunin Kyautar guda 19 da farko kuma an nuna su cikin manyan haruffa.<ref name="amaa">{{cite web | title =AMAA Awards and Nominees 2007 | publisher=[[Africa Movie Academy Awards]] | url = http://ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2007 | access-date = 6 November 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101012165834/http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2007 |archive-date = 12 October 2010}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" width="50%" |Mafi kyawun Hoto ! style="background:#EEDD82;" width="50%" | Mafi Darakta |- | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Apsin'' ** ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' | valign="top" | * '''[[Izu Ojukwu]]''' – '''''[[Sitanda]]''''' ** Muyiwa Ademola – ''Apesin'' ** Jeta Amata - ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** [[Tunde Kelani]] – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jaruma a matsayin jagora ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jarumi a cikin rawar jagoranci |- | valign="top" | * '''[[Chioma Chukwuka]]''' - '''''Zunuban Nama''''' ** Khabirat Kafidipe – ''Iwalewa'' ** [[Nadia Buari]] – ''Beyonce: ‘yar shugaban kasa'' | valign="top" | * '''[[Olu Jacobs]]''' - '''''Zuciyar Rawa''''' ** Ganiu Nofiu – ''Apesin'' ** Kunle Abogunloko – ''Covenant Church'' ** Ayo Lijadu – ''Maroko'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jaruma A Matsayin Taimakawa ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Jarumi A Matsayin Taimakawa |- | valign="top" | * '''[[Jackie Appiah|Jackie Aygemang]]''' - '''''Beyonce: 'yar shugaban kasa''''' ** Noelie Funmi Agbendegba – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** Ireti Doyle – ''[[Sitanda]]'' | valign="top" | * '''[[Bruno Iwuoha]]''' - '''''Zunuban Nama''''' ** Obi Okoli - ''Fashewa'' ** Yinka Quadri – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** [[Fred Amata]] - ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Mawaƙi Mai Zuwa ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Ayyuka Daga Yaro |- | valign="top" | * '''[[Ali Nuhu]]''' – '''''[[Sitanda]]''''' ** Amzat Abdel Hakim – ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** Mbong Odungide - ''[[The Amazing Grace|Alherin Mamaki]]'' ** Moumouni Sanou – ''Mokili'' | valign="top" | * '''Samuel Olaseinde''' – '''''[[Abeni (fim)|Abeni]]''''' ** Teco Benson Jnr - ''Fashewa'' ** [[Somadina Adinma]] – ''Fada kalmar'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fim ɗin 'Yan Asalin ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fim na Najeriya |- | valign="top" | * '''''[[Irapada]]''''' ** ''Apsin'' ** ''Abeni'' ** ''Iwalewa'' | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''Apsin'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Abeni'' |} === Ƙarin kyaututtuka === {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" width="50%" |Mafi kyawun Cinematography ! style="background:#EEDD82;" width="50%" | Mafi kyawun Wasan Allon Asali |- | valign="top" | * '''''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]''''' ** ''Abeni'' ** ''Mokili'' ** ''[[Sitanda]]'' | valign="top" | * '''''[[Sitanda]]''''' ** ''Maroko'' ** ''Zuciya na rawa'' ** ''Azima'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Waƙar Sauti na Asali ! style="background:#EEDD82;" | Mafi Sauti |- | valign="top" | * '''''Iwalewa''''' ** ''[[Sitanda]]'' ** ''Bunny Chow'' | valign="top" | * '''''Abeni''''' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''[[Sitanda]]'' ** ''Mokili'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Gyara ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Tasirin gani |- | valign="top" | * '''''Mokili''''' ** ''[[Abeni (fim)|Abeni]]'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' | valign="top" | * '''''Yarinyar Maciji''''' ** ''Fashewa'' ** ''Apsin'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Nasarar AMAA a cikin kayan shafa ! style="background:#EEDD82;" | Nasarar AMAA a cikin Costume |- | valign="top" | * '''''Azima''''' ** ''Maroko'' ** ''Covenant Church'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' | valign="top" | * '''''Apsin''''' ** ''Azima'' ** ''[[The Amazing Grace|Abin Al'ajabi]]'' ** ''Bunny Chow'' |- ! style="background:#EEDD82;" | Mafi kyawun Fasalin Takardu |- | valign="top" | * '''''Tattaunawa a yammacin Lahadi''''' ** ''Covenant Church'' ** ''Ruwa Mai Daci Mara'' |} == Fina-finai da aka zaɓa da yawa == Fina-finan da ke gaba sun sami naɗi da yawa.{{Col-begin}} {{Col-2}} *;11 nominations **''[[Abeni (film)|Abeni]]'' **''[[The Amazing Grace]]'' *;9 nominations **''[[Sitanda]]'' *;7 nominations **''Apesin'' *;4 nominations **''Mokili'' {{Col-2}} *;3 nominations **''Azima'' **''Iwalewa'' **''Explosion'' **''Maroko'' **''Covenant Church'' *;2 nominations **''Sins of the Flesh'' **''Beyonce: The President's Daughter'' **''Bunny Chow'' **''Dancing Heart'' {{Col-end}} == Fina-finai masu kyaututtuka da yawa == Fina-finai masu zuwa sun sami kyaututtuka da yawa. * '''5 lambobin yabo''' ** ''[[Sitanda]]'' * '''3 lambobin yabo''' ** ''Abeni'' * '''2 lambobin yabo''' ** Sins of the Flesh == Manazarta == [[Category:Bikin bayar da kyaututtukan harkar Fim]] 276n8oiw74lyhucbt7eqt7nn2l5di83 Alanyingi Sylva 0 75084 838162 721696 2026-05-20T09:39:59Z Abubakar Kaddi 24783 838162 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Infobox person|office1=First Lady of Bayelsa State|1blankname1={{nowrap|[[List of governors of Bayelsa State|Governor]]}}|1namedata1=[[Timipre Sylva]]|term_label1=In role|term_start1=29 May 2007|term_end1=29 May 2015|predecessor1=[[Patience Jonathan]]|successor1=Rachael Dickson|name=Alanyingi Sylva|image=|imagesize=|alt=|caption=|birth_name=Uduak Alanyingi Sylva|birth_date=|birth_place=[[Eket]], [[Akwa Ibom State, Nigeria]]<ref>{{cite web |last1=Admin |title=Nigeria: Mrs Sylva Solicits A/Ibom's Support |url=https://allafrica.com/stories/200801100259.html |website=All Africa |access-date=19 October 2022}}</ref>|othername=|spouse=[[Timipre Sylva]]|nationality=Nigerian|citizenship=|occupation={{flatlist| *politician *administrator *health coach}}|parents=|relatives=|notable works=|awards=|website=}}'''Alanyingi Sylva''' tsohuwar uwargidan gwamnan [[Bayelsa|jihar Bayelsa ce]] kuma matar [[Timipre Sylva]] . Ita ce Shugabar Cibiyar Ƙimar Jinsi da Al'adu kuma a cikin shekara ta 2021 an karramata a matsayin mai ba da agajin jin kai na shekara a lambar yabo ta Focus Africa.<ref>{{Cite web|date=2010-11-14|title=Sylva's wife advocates inclusion of pneumonia in NIP|url=https://www.vanguardngr.com/2010/11/sylvas-wife-advocates-inclusion-of-pneumonia-in-nip/|access-date=2022-10-19|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2009-09-03|title=Sylva's wife makes case for women empowerment|url=https://www.vanguardngr.com/2009/09/sylvas-wife-makes-case-for-women-empowerment/|access-date=2022-10-19|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Former First Lady Of Bayelsa Mrs. Uduak Alayingi Sylva honored as a VIP WOMAN OF IMPACT|url=https://www.statepress.ng/2022/02/former-first-lady-of-bayalsa-mrs-uduak.html|access-date=2022-10-19|website=StatePress NG}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-03-22|title=Mrs Alanyingi Sylva to be honoured for her humanitarian projects at Focus Africa Awards|url=https://www.espinews.com.ng/mrs-alayingi-sylva-to-be-honoured-for-her-humanitarian-projects-at-focus-africa-awards/|access-date=2022-10-19|website=Espinews|language=en-US|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019003903/https://www.espinews.com.ng/mrs-alayingi-sylva-to-be-honoured-for-her-humanitarian-projects-at-focus-africa-awards/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-02-03|title=NIGERIA: Mrs. Sylva's Magic Wand Of Unifying Bayelsa Women For Peace In Niger Delta|url=https://www.peacewomen.org/content/nigeria-mrs-sylvas-magic-wand-unifying-bayelsa-women-peace-niger-delta|access-date=2022-10-19|website=PeaceWomen|language=en|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019000852/https://www.peacewomen.org/content/nigeria-mrs-sylvas-magic-wand-unifying-bayelsa-women-peace-niger-delta|url-status=dead}}</ref> == Rayuwa ta sirri == Alanyingi Sylva ya auri ɗan siyasa [[Timipre Sylva]] . Suna da 'ya'ya uku: Taria, Timipre da Pagabio.<ref>{{Cite web|title=H.E. Chief Timipre Marlin Sylva – World Gas Conference (WGC2022)|url=https://www.wgc2022.org/speakers/h-e-chief-timipre-marlin-sylva/|access-date=2022-10-19|language=en-US|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019020909/https://www.wgc2022.org/speakers/h-e-chief-timipre-marlin-sylva/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Hon. Minister of State {{!}} Ministry of Petroleum Resources|url=https://petroleumresources.gov.ng/about/hon-minister-of-state/|access-date=2022-10-19|language=en-GB|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019002357/https://petroleumresources.gov.ng/about/hon-minister-of-state/|url-status=dead}}</ref> == Duba kuma == * [[Patience Jonathan]] == Nassoshi == [[Category:Rayayyun mutane]] hyaujfeoefsb8p9r81gbezwvj8vevsn 838163 838162 2026-05-20T09:40:12Z Abubakar Kaddi 24783 838163 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Infobox person|office1=First Lady of Bayelsa State|1blankname1={{nowrap|[[List of governors of Bayelsa State|Governor]]}}|1namedata1=[[Timipre Sylva]]|term_label1=In role|term_start1=29 May 2007|term_end1=29 May 2015|predecessor1=[[Patience Jonathan]]|successor1=Rachael Dickson|name=Alanyingi Sylva|image=|imagesize=|alt=|caption=|birth_name=Uduak Alanyingi Sylva|birth_date=|birth_place=[[Eket]], [[Akwa Ibom State, Nigeria]]<ref>{{cite web |last1=Admin |title=Nigeria: Mrs Sylva Solicits A/Ibom's Support |url=https://allafrica.com/stories/200801100259.html |website=All Africa |access-date=19 October 2022}}</ref>|othername=|spouse=[[Timipre Sylva]]|nationality=Nigerian|citizenship=|occupation={{flatlist| *politician *administrator *health coach}}|parents=|relatives=|notable works=|awards=|website=}}'''Alanyingi Sylva''' tsohuwar uwargidan gwamnan [[Bayelsa|jihar Bayelsa ce]] kuma matar [[Timipre Sylva]] . Ita ce Shugabar Cibiyar Ƙimar Jinsi da Al'adu kuma a cikin shekara ta 2021 an karramata a matsayin mai ba da agajin jin kai na shekara a lambar yabo ta Focus Africa.<ref>{{Cite web|date=2010-11-14|title=Sylva's wife advocates inclusion of pneumonia in NIP|url=https://www.vanguardngr.com/2010/11/sylvas-wife-advocates-inclusion-of-pneumonia-in-nip/|access-date=2022-10-19|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2009-09-03|title=Sylva's wife makes case for women empowerment|url=https://www.vanguardngr.com/2009/09/sylvas-wife-makes-case-for-women-empowerment/|access-date=2022-10-19|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Former First Lady Of Bayelsa Mrs. Uduak Alayingi Sylva honored as a VIP WOMAN OF IMPACT|url=https://www.statepress.ng/2022/02/former-first-lady-of-bayalsa-mrs-uduak.html|access-date=2022-10-19|website=StatePress NG}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-03-22|title=Mrs Alanyingi Sylva to be honoured for her humanitarian projects at Focus Africa Awards|url=https://www.espinews.com.ng/mrs-alayingi-sylva-to-be-honoured-for-her-humanitarian-projects-at-focus-africa-awards/|access-date=2022-10-19|website=Espinews|language=en-US|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019003903/https://www.espinews.com.ng/mrs-alayingi-sylva-to-be-honoured-for-her-humanitarian-projects-at-focus-africa-awards/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-02-03|title=NIGERIA: Mrs. Sylva's Magic Wand Of Unifying Bayelsa Women For Peace In Niger Delta|url=https://www.peacewomen.org/content/nigeria-mrs-sylvas-magic-wand-unifying-bayelsa-women-peace-niger-delta|access-date=2022-10-19|website=PeaceWomen|language=en|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019000852/https://www.peacewomen.org/content/nigeria-mrs-sylvas-magic-wand-unifying-bayelsa-women-peace-niger-delta|url-status=dead}}</ref> == Rayuwa ta sirri == Alanyingi Sylva ya kuma auri ɗan siyasa [[Timipre Sylva]] . Suna da 'ya'ya uku: Taria, Timipre da Pagabio.<ref>{{Cite web|title=H.E. Chief Timipre Marlin Sylva – World Gas Conference (WGC2022)|url=https://www.wgc2022.org/speakers/h-e-chief-timipre-marlin-sylva/|access-date=2022-10-19|language=en-US|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019020909/https://www.wgc2022.org/speakers/h-e-chief-timipre-marlin-sylva/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Hon. Minister of State {{!}} Ministry of Petroleum Resources|url=https://petroleumresources.gov.ng/about/hon-minister-of-state/|access-date=2022-10-19|language=en-GB|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019002357/https://petroleumresources.gov.ng/about/hon-minister-of-state/|url-status=dead}}</ref> == Duba kuma == * [[Patience Jonathan]] == Nassoshi == [[Category:Rayayyun mutane]] 03fgleebbfw6t1r7hnthzx41pi4prez Umar Ghalib 0 75147 837880 717333 2026-05-19T16:31:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837880 wikitext text/x-wiki {{merge|Arteh Ghalib Omar}} {{databox}} '''Umar Arteh Ghalib ko Omer Carte Qalib''' (Somali Cumar Carte Qaalib, Larabci: عمر عرتي غالب‎: عمر ع Todas; 1930 <ref>https://web.archive.org/web/20070930181545/http://people.africadatabase.org/en/person/2531.html</ref> - 18 Nuwamba 2020) ya kasance ɗan siyasan Somaliya. Ya kasance Firayim Minista na Jamhuriyar Demokradiyyar Somaliya daga 24 ga Janairu, 1991 zuwa Mayu 1993. baya ya yi aiki a matsayin Ministan Harkokin Waje daga 1969 zuwa 1976.<ref> "Index Ge-Gj". www.rulers.org.</ref> ==Ryuwar farko ta Ilimi== haifi Ghalib a Somaliland na Burtaniya a cikin 1930.<ref>{{Cite web |url=http://www.biyokulule.com/Jan_%201991_%205.htm |title=Kwafin ajiya |access-date=2024-03-17 |archive-date=2022-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405033652/http://www.biyokulule.com/Jan_%201991_%205.htm |url-status=dead }}</ref> kasance memba na ƙungiyar Sa'ad Musa na dangin Habr Awal Isaaq, kuma ya kasance na Majalisar Dinkin Duniya ta Somalia. [[Fayil:Umar Ghalib 02.jpg|thumb|Umar Ghalib]] Ya yi karatun firamare da na tsakiya a Hargeisa kuma ya kammala karatun sakandare a Sheikh, da kuma karatun sakandare da ya yi a Ingila inda ya yi karatu a Jami'ar Bristol a Burtaniya. ==Ayyuka== [[Fayil:Mahdi M. Gulaid & Umar Ghalib 02.jpg|thumb|Umar Ghalib]] Ya fara aikinsa a matsayin malamin makaranta sannan kuma shugaban makarantun firamare na Las Anod, Berbera da Hargeisa bi da bi. Kafin ya tafi Burtaniya a 1956, an nada shi a matsayin mataimakin shugaban makarantar Sheikh Intermediate School. Bayan nasarar da ya samu a Sheikh, ya tafi Ingila don ilimi mafi girma. A lokacin da ya dawo a shekara ta 1958 an inganta shi a matsayin shugaban farko na makarantar shiga ta Gabiley Intermediate. ==Kurkuku, shari'a, da faduwar gwamnati== [[Fayil:Mahdi M. Gulaid & Umar Ghalib 03.jpg|thumb|Umar Ghalib]] An kori Ghalib daga matsayinsa a shekarar 1982 bayan ya kasa yarda da manufofin Barre na tallafawa tawaye na Somali a Yankin Somaliya. Daga baya aka kama Ghalib, kuma a shekarar 1989, bayan ya kwashe shekaru bakwai a kurkuku ba tare da tuhuma ba, an yi masa shari'a da cin amana kuma an yanke masa hukuncin kisa. Bayan zanga-zangar da gwamnatocin kasashen waje daban-daban suka yi, Siad Barre ya sauya hukuncin Ghalib amma ya tsare shi a gidansa. ƙarshen Janairu 1991, yayin da mulkinsa ke rushewa, Siad Barre ya nemi Ghalib ya kafa sabuwar gwamnati da za ta tattauna da 'yan tawaye, amma nasarar soja ta USC ta tilasta guduwar Siad Barra daga babban birnin kafin a kammala duk wani canja wurin iko. ==Manzarta== {{Reflist}} [[Category:Mutuwan 2020]] mp8swnio8vj7kh5g8sbi3simeesq61r Uju Ugoka 0 76194 837879 788020 2026-05-19T16:21:53Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837879 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:2013 Virginia Tech - Robert Morris - Uju Ugoka fouled.jpg|thumb|Uju Ugoka]] '''Uju Ugoka Ogbodo''' (an haife ta a ranar 24 ga Mayun shekarar 1993) ƴar wasan ƙwallon [[Kwallon kwando|Kwando]] ce ta ƙasar a Najeriya na La Roche Vendée Basket Club da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya . <ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka |url=https://www.fiba.basketball/eurocupwomen/19-20/player/Uju-Ugoka |website=fiba.basketball}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka |url=https://www.fiba.basketball/womensafrobasket/2019/player/Uju-Ugoka |website=fiba.basketball}}</ref> Ta buga wasan kwando na kwaleji ga ƙungiyar kwando ta mata ta Virginia Tech Hokies . == Ayyukan Ƙwaleji == Ugoka ya koma Amurka bayan an gano shi a sansanin kwando na Hope for girls wanda [[Mobolaji Akiode]] ya shirya. Ta buga wasan farko a Kwalejin Grayson County kafin lokacin da shirin kwando na jami'ar ya rushe a shekara ta 2011, an sanya mata suna a cikin ƙungiyar farko ta NJCAA All-America.<ref>{{Cite web |last=bakiode |title=UJU UGOKA TURNING HOPE INTO REALITY |url=http://hope4girlsafrica.org/news/uju-ugoka/ |website=hope4girlsafrica.com |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922145942/http://hope4girlsafrica.org/news/uju-ugoka/ |url-status=dead }}</ref> Ta koma Kwalejin Jihar Gulf Coast Commodores a shekara ta biyu, ta sami maki 16.69, 8.79 rebounds da 0.93 assists. Ta sami lambar yabo ta ƴar wasan shekara da lambar yabo ta NJCAA All-America ta farko Ta koma wasan kwando na mata na Virginia Tech Hokies a shekarar 2012 don shekarunta na Junior da Senior, <ref>{{Cite web |title=WOMEN'S BASKETBALL |url=https://www.njcaa.org/sports/wbkb/2011-12/div1/teams/GulfCoastStateCollege/players/UjuUgoka.html |website=njcaa.com}}</ref> A cikin shekarunta ta Junior, ta sami maki 12.5 da 8.5 rebounds. <ref>{{Cite web |title=UJU UGOKA |url=https://hokiesports.com/sports/womens-basketball/roster/uju-ugoka/5896 |website=hokiesports.com}}</ref> A cikin shekarunta na farko, ta sami maki 18.4, 9.6 rebounds da 1.2 assists a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka |url=https://sports.yahoo.com/ncaaw/players/36555/ |website=sports.yahoo.com |access-date=2024-03-25 |archive-date=2024-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325062826/https://sports.yahoo.com/ncaaw/players/36555/ |url-status=dead }}</ref> == Ayyukan sana'a == [[Fayil:2013 Virginia Tech - Robert Morris - Uju Ugoka shoots over 42 and 15.jpg|thumb|Uju Ugoka]] Ugoka ta fara aikinta na sana'a tare da ƙungiyar ƙasar Italiya ta Serie A Pallacanestro Vigarano a kakar wasa ta shekarar 2014-15, ta samu maki 18.2, 11.4 rebounds da 1.7 assists a kowane wasa. Ta buga wa ƙungiyar ƙwallon kwando ta First Bank ta Najeriya a shekarar 2015, ta kuma koma ƙungiyar ƙwallon ta ƙasar Italiya Basket Parma a shekarar 2015, inda ta samu maki 16, 14.1 rebounds da 1.8 assists a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka basketball profile |url=https://basketball.eurobasket.com/player/Uju-Ugoka/Roche-Vendee-BC/203146 |website=basketball.eurobasket.com}}</ref> Ta koma ƙungiyar [[AZS-UMCS Lublin]] ta Poland a kakar wasa ta shekarar 2016-17, ta samu maki 12.6, 9.9 rebounds da 1.4 assists a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Pszczolka Polski-Cukier AZS-UMCS Lublin 2016-17 Roster |url=https://basketball.eurobasket.com/team/Poland/Pszczolka-Polski-Cukier-AZS-UMCS-Lublin/7591?Year=2016-2017 |website=basketball.eurobasket.com}}</ref> A cikin kakar shekarar 2017-18 a ƙasar Poland, ta sami maki 15.6, 10.8 rebounds da 1 taimako a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Pszczolka Polski-Cukier AZS-UMCS Lublin 2017-18 Roster |url=https://basketball.eurobasket.com/team/Poland/Pszczolka-AZS-UMCS-Lublin/7591?Year=2017-2018 |website=basketball.eurobasket.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka basketball profile |url=https://basketball.eurobasket.com/player/Uju-Ugoka/Roche-Vendee-BC/203146 |website=basketball.eurobasket.com}}</ref> Ta koma kungiyar Ligue Féminine de Basketball ta La Roche Vendée Basket Club a watan Yunin shekarar 2018, A kakar shekarar 2018-19, ta samu maki 12.6, 6.6 rebounds da 0.9 taimako a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka (ex AZS UMCS) is a newcomer at Roche |url=https://www.afrobasket.com/Nigeria/news/535820/Uju-Ugoka- |website=afrobasket.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=ROCHE VENDÉE B.C. ROSTER |url=https://www.proballers.com/basketball/team/449/roche-vendee-b-c/2018 |website=proballers.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka |url=https://www.proballers.com/basketball/player/179149/uju-ugoka |website=proballers.com}}</ref> == Ayyukan ƙungiyar ƙasa == === Ƙananan Ƙungiyar === Ugoka ta wakilci ƙasar Najeriya a gasar cin kofin mata ta FIBA ta Afirka ta ƙasa da shekaru 18 a shekarar 2008 inda ta samu maki 3 da sakewa 3. <ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka's profile |url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/72220/pid2//sid/6544/tid/340/tid2//_/2008_FIBA_Africa_U18_Championship_for_Women_Final_Round/index.html |website=archive.fiba.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akinbo |first=Peter |date=2023-09-07 |title=Why I dumped goalkeeping for basketball -- Ugoka |url=https://punchng.com/why-i-dumped-goalkeeping-for-basketball-ugoka/ |access-date=2023-09-08 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> === Babban rukuni === [[Fayil:2013 Virginia Tech - Robert Morris - boxing out.jpg|thumb|Uju Ugoka]] Ugoka ta wakilci ƙasar Najeriya a zagaye na cancanta zuwa Gasar Cin Kofin Afirka ta FIBA ta Mata ta shekarar 2009, inda ta samu maki 7, 3.2 rebounds da 0.5 taimako a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka's profile |url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/72220/pid2//sid/7097/tid//tid2//_/2009_FIBA_Africa_Champions_Cup_for_Women_Qualifying_Round/index.html |website=archive.fiba.com}}</ref> A gasar cin kofin Afirka ta FIBA ta mata ta shekara ta 2009, ta samu maki 7.4, 5.1 rebounds da 0.3 taimako a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka's profile 2009 FIBA Africa Champions Cup for Women |url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/72220/pid2//sid/7115/tid//tid2//_/2009_FIBA_Africa_Champions_Cup_for_Women_Final_Round/index.html |website=archive.fiba.com}}</ref> Ugoka ta wakilci tawagar ƙasar Najeriya a gasar cin kofin Olympics ta duniya ta FIBA ta shekarar 2016 a ƙasar Faransa, ta samu maki 5, 5 da kuma taimakawa 1 a kowane wasa a gasar.<ref>{{Cite web |title=2016 FIBA Women 's Olympic Qualifying Tournament |url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/72220/sid/8085/tid/340/_/2016_FIBA_Women_s_Olympic_Qualifying_Tournament/index.html |website=archive.fiba.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uju Ugoka |url=https://www.fiba.basketball/es/oqtwomen/2016/player/Uju-Ugoka |website=fiba.basketball}}</ref> == Manazarta == [[Category:Rayayyun mutane]] [[Category:Haihuwan 1993]] [[Category:Wasannin FIFA]] [[Category:Wasanni]] [[Category:Wasannin Afrika]] cdupv7kc6r53o3y12bqjrigrgk98o3r Yasmine Zouhir 0 76904 838063 611469 2026-05-20T06:25:10Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838063 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yasmine Zouhir''' haifaffiyar 16 ga watan Yuli shekara ta 2005 ƙwararriyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|'yar wasan ƙwallon]] ƙafa ce ta [[Moroko|Morocco]] wacce ke buga wasan gaba ga AS Roma da [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Mata ta Morocco|ƙungiyar mata ta ƙasar Maroko]] . == Aikin kulob == An haife ta a Saint-Priest-en-Jarez, Yasmine Zouhir an horar da ita a AS Saint-Étienne, <ref name="fof">{{Cite web |title=Yasmine Zouhir's Portrait |url=https://www.statsfootofeminin.fr/joueur.php?joueur=13842&id=707 |access-date=16 April 2023 |website=footoféminin.fr}}.</ref> inda ta taka leda a Gasar Cin Kofin Mata ta Faransa na Under-19 tun daga shekara ta 2021. Ta bar kulob din horo a lokacin hutun 2023 kuma ta koma [[Italiya]], ta koma AS Roma, wacce ke fafatawa a gasar Seria A . Ta yi shirye-shiryen bazara tare da tawagar farko sannan ta taka leda tare da kungiyar ajiyar ( ''Primavera'' ). <ref>{{Cite web |date=5 August 2023 |title=UFFICIALE – Femminile, Yasmine Zouhir è una nuova calciatrice giallorossa |url=https://www.siamolaroma.it/2023/08/05/ufficiale-femminile-zouhir-nuova-calciatrice-giallorossa/ |access-date=7 August 2023 |website=siamolaroma.it |language=it }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Gabatarwa zuwa Gasar Italiya tare da AS Roma (tun 2023) === Yasmine Zouhir ta buga wasanta na farko a hukumance da Fiorentina a ranar 17 ga Satumba, 2023, a cikin mahallin zagayen farko na gasar zakarun 'yan kasa da shekaru 19 (Primavera). Ta ci wa AS Roma kwallonta ta farko da ci 4-1. <ref>{{Cite web |date=17 September 2023 |title=AS Roma U19 4-1 Fiorentina U19 |url=https://www.tuttocampo.it/Italia/FemminileGiovanili/GironeBPrimavera/Partita/1.5/roma-women-u19-fiorentina-femminile-u19 |access-date=2 October 2023 |language=it}}</ref> Ta ci gaba da taka rawar gani a wasan da ta yi da [[San Marino]] Academy, inda Roma ta samu nasara da ci 10-0. <ref>{{Cite web |date=9 September 2023 |title=San Marino U19 0-10 AS Roma U19 |url=https://www.tuttocampo.it/Italia/FemminileGiovanili/GironeBPrimavera/Partita/2.5/san-marino-academy-femminile-u19-roma-women-u19 |access-date=2 October 2023 |language=it}}</ref> A ranar 8 ga Nuwamba, ta fara wasanta na farko tare da ƙungiyar farko ta AS Roma, inda ta fito daga benci da Cesena a wasan kusa da na takwas na Coppa Italia (nasara, 6-0). == Duba kuma == * Jerin sunayen 'yan wasan kwallon kafa na mata na kasar Morocco == Manazarta == [[Category:Rayayyun mutane]] 43813927si8wsxyu25acqlu86h2a0o7 Wezzie Mvula 0 77145 837994 411350 2026-05-19T22:38:06Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837994 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Wezzie Mvula''' ' yar wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ce ta ƙasar Malawi wacce ke taka leda a matsayin ƴar wasan tsakiya ga [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Mata ta Kasar Malawi|ƙungiyar mata ta ƙasar Malawi]] . <ref>{{Cite web |date=15 May 2021 |title=WOMEN’S AFCON: MALAWI COACH NAMES LUSAKA-BASED DUO FOR ZAMBIA CLASH |url=https://en.africatopsports.com/2021/05/15/womens-afcon-malawi-coach-names-lusaka-based-duo-for-zambia-clash/ |access-date=5 September 2021 |publisher=Africa Top Sports }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Samuel Ahmadu |date=4 November 2020 |title=Chawinga sisters lead Malawi to Cosafa Women's Cup on Wednesday |url=https://www.goal.com/en/news/chawinga-sisters-lead-malawi-to-cosafa-womens-cup-on/5hqnmbcjooo1n10yql3eat7h |access-date=5 September 2021 |publisher=Goal}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 May 2021 |title=Malawi women’s national team gather for Olympic qualifier |url=https://www.cosafa.com/malawi-womens-national-team-gather-for-olympic-qualifi |access-date=5 September 2021 |publisher=COSAFA}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Samuel Ahmadu |date=5 April 2019 |title=Temwa Chawinga scores five as Malawi decimate Mozambique |url=https://www.goal.com/en/news/temwa-chawinga-scores-five-as-malawi-decimate-mozambique/18iyvo8gkd8451cgwknhi1o1s9 |access-date=5 September 2021 |publisher=Goal}}</ref> == Nassoshi == {{reflist}} [[Category:Rayayyun mutane]] 2xeb0o7zi1ki7iqk145ufyot7hbwh24 Yarima Bright 0 78890 838132 823898 2026-05-20T09:32:37Z Abubakar Kaddi 24783 838132 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Prince Bright''', wanda kuma aka sani da '''Bling Sparkles''', mawaƙin hiplife ne [[Ghana|na Ghana]]. Shi kaɗai ne memba na ƙungiyar kiɗan Buk Bak bayan rasuwar abokin aikinsa Ronny Coaches. <ref name="RDead">{{Cite web |title=Sad News: Roonie Coaches of Buk Bak Fame Is Dead! |url=http://showbiz.peacefmonline.com/pages/news/201311/180982.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131124001004/http://showbiz.peacefmonline.com/pages/news/201311/180982.php |archive-date=November 24, 2013 |access-date=November 21, 2013}}</ref> == Ilimi == Yarima ya fara karatun firamare a Kwalejin Kings da ke Kokomlemle, ya kuma ci gaba zuwa Kwalejin Kasuwanci ta City kafin ya koma [[Accra Technical Training Centre]] da ke birnin [[Accra]] domin karanta Graphics and Design, inda ya haɗu da Ronny. <ref>{{Cite web |date=2013-11-21 |title=Ronnie was my better half - Bright of Buk Bak recounts |url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/ronnie-was-my-better-half-bright-of-buk-bak-recounts.html |access-date=2019-05-05 |website=www.graphic.com.gh}}</ref> == Rayuwa ta sirri == A watan Mayun shekarar 2016, Yarima ya auri budurwarsa da su ka jima tare, a wani bikin gargajiya na Ghana mai zaman kansa a Bronx NY.<ref>{{cite news|url=http://www.ghanastar.com/news/bukbaks-bright-gets-married-in-a-private-event-in-bronx-new-york/|title=Bukbak's Bright Gets Married in a Private Event in Bronx, New York|date=28 May 2016|work=GhanaStar|access-date=28 May 2016}}</ref> An yi ta yaɗa jita-jita a shekarar 2017 cewa shi da tsohon memba na VIP Promzy na iya haɗa kai don kafa sabuwar ƙungiya.<ref>{{cite news|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2015/November-26th/bright-of-buk-bak-and-promzy-of-vip-to-form-new-group.php|title=Bright of Buk Bak and Promzy of VIP to form new group?|date=26 November 2016|work=Myjoyonline|access-date=21 December 2017|archive-date=20 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181120095405/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2015/November-26th/bright-of-buk-bak-and-promzy-of-vip-to-form-new-group.php|url-status=dead}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] 6x0ttozoiqtbss5ackutg6as1de86mb Yunkurin kare hakkin iyaye 0 80986 838101 703801 2026-05-20T09:05:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838101 wikitext text/x-wiki {{databox}}[[File:Vaetertage 2015 04.jpg|thumb]] '''Kungiyar kare hakkin uba''' [[Harkar Zamantakewa|kungiya ce ta zamantakewa]] wacce mambobinta suka fi sha'awar al'amuran da suka shafi dokar iyali, da suka hada da kula da yara da tallafin yara wadanda suka shafi iyaye da ' ya'yansu . Yawancin membobinta ubanni ne da suke son su raba tarbiyyar ’ya’yansu daidai da uwayen ’ya’yansu—ko dai bayan [[Saki|kisan aure]] ko kuma rabuwar aure . Wannan yunkuri ya hada da maza da [[Mata A Afrika|mata]], sau da yawa matan aure na biyu na ubanni da aka saki ko kuma wasu dangin mazan da suka yi hulda da dokar iyali . == Alkaluma == Ƙungiyoyin 'yancin ubanni na wanzuwa kusan a cikin ƙasashe masu arzikin masana'antu, inda [[Saki|kisan aure]] ya zama ruwan dare gama gari. <ref> name="Farrell2001">{{Cite book|last3=Warren Farrell}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Ingancin tushen bayani|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (June 2010)">ba tabbatacciyar tabbatarwa ba</span>]]'' &#x5D;</sup> Ya bayyana a Yamma daga shekarun 1960 zuwa gaba a matsayin wani bangare na motsi na maza tare da kungiyoyi irin su Iyali Bukatar Uba, wanda ya samo asali a cikin 1970s. A ƙarshen karni na ashirin, haɓakar intanit ya ba da damar tattaunawa da yawa, tallatawa da fafutuka game da batutuwan da ke da sha'awa ga masu fafutukar yancin iyaye. Abubuwan da ake tunanin za su taimaka wajen haɓaka yunƙurin yancin uba sun haɗa da sauya kididdigar gidaje da ke haifar da haɓakar kisan aure da faduwar aure, sauye-sauyen fahimta da tsammanin uba, uwa da ƙuruciya gami da sauye-sauyen yadda tsarin shari'a ke tasiri ga iyalai. Kungiyoyin kare hakkin uba a kasashen Yamma sun kunshi farare ne, matsakaita ko kuma masu aiki, maza masu madigo. <ref> name="Crowley 2006">{{Cite journal |last=Crowley |first=Jocelyn Elise |date=2006 |title=Organizational Responses to the Fatherhood Crisis: The Case of Fathers' Rights Groups in the United States |journal=Marriage & Family Review |volume=39 |issue=1–2 |pages=107–108 |citeseerx=10.1.1.551.6445 |doi=10.1300/J002v39n01_06 |issn=0149-4929 |s2cid=141781640}}</ref> <ref name="Bertoia">{{Cite journal |last=Bertoia |first=C |last2=Drakich |first2=J |year=1993 |title=The Fathers' Rights Movement: Contradictions in Rhetoric and Practice |url=http://jfi.sagepub.com/cgi/content/abstract/14/4/592 |journal=Journal of Family Issues |volume=14 |issue=4 |pages=592–615 |doi=10.1177/019251393014004007 |s2cid=146667930}}</ref> Membobi sun kasance masu ra'ayin mazan jiya na siyasaamma ba sa raba ra'ayi ɗaya na siyasa ko zamantakewa kuma sun bambanta sosai a cikin manufofinsu da hanyoyin su. [16] Membobin ƙungiyar kare haƙƙin ubanni suna ba da shawara ga ƙwaƙƙwaran alaƙa da ƴaƴansu [15] kuma suna mai da hankali kan ƙayyadaddun al'amurran da suka shafi ƙayyadaddun ƙayyadaddun al'amura dangane da damuwar mazaje da aka sake su ko kuma sun sake su. Mata, galibi sabbin abokan aure da suka hada da mata na biyu ko wasu dangin mazan da suka dan yi hulda da dokar iyali da uwaye ba tare da tsare su ba, su ma membobin kungiyar kare hakkin uba ne, kuma masu fafutukar kare hakkin uba suna jaddada hakan.Nazari guda biyu na kungiyoyin kare hakkin iyaye a Arewacin Amurka sun gano cewa kashi biyar cikin dari na mambobinsu mata ne. Ƙungiyoyin fafutukar yancin uban iyalai na buƙatar uba da Ƙungiyoyin Iyayen Uba sun yi yaƙin neman yancin uban shekaru da yawa. Ƙungiyoyi masu ɗorewa suna bayyana suna samun sakamako na dogon lokaci da sadaukar da kai na manyan mutane. Sauran kungiyoyin kare hakkin uba sun yi ta kafawa da rushewa cikin sauri. Sabani na cikin gida game da akida da dabaru ya zama ruwan dare, kuma membobi ba sa kasancewa tare da ƙungiyoyi bayan an taimake su. == Ra'ayin siyasa da zamantakewa == Ƙungiyar kare hakkin ubanni tana da rassa masu sassaucin ra'ayi da masu ra'ayin mazan jiya, tare da ra'ayoyi daban-daban game da yadda maza da mata suke kwatanta. Ko da yake ƙungiyoyin biyu sun amince kan cin zarafi da nuna wariya ga mazaje, sun sami sabani a kan dalilin da ya sa maza da mata suka bambanta ( yanayi da tarbiyya ) da kuma matsayin jinsi na gargajiya . Siga mai sassaucin ra'ayi ya yi imanin cewa bambance-bambancen da ke tsakanin jinsi ya faru ne saboda al'ada kuma yana tallafawa daidaito tsakanin maza da mata; akasin haka, reshen masu ra'ayin mazan jiya ya gaskanta da iyalai na al'adun gargajiya/ masu haɗa kai da kuma cewa bambance-bambancen da ke tsakanin jinsi ya samo asali ne daga ilmin halitta . Ross Parke da Armin Brott suna kallon yunƙurin kare hakkin ubanni a matsayin ɗaya daga cikin sassa uku a cikin ƙungiyoyin maza waɗanda kusan ke da alaƙa da uba, sauran biyun kuma ƙungiyar ubanni nagari ne da ƙungiyoyin da suka kafa ƙungiyar Kiristocin maza - masu kiyaye alkawuran sune mafi girma. . Warren Farrell, wani tsohon soja na mata, maza da uba' motsi tun daga 1970s, ya bayyana motsin hakkin ubanni a matsayin wani ɓangare na babban "motsi na mika mulki" kuma yana tunanin cewa, kama da mata a cikin 1960s, ubanni suna canzawa daga jinsi. - bisa ga mafi sassaucin matsayi na iyali. Farrell kuma ya yi imanin cewa motsi yana taimaka wa yara ta hanyar ƙara adadin waɗanda iyaye biyu suka tashe su daidai, wanda hakan yana ƙara yawan amfanin zamantakewar yara, ilimi, tunani, da kuma jiki - a ra'ayinsa ya zama batun [[Haƙƙoƙin yara|'yancin yara]] tare da ubanni suna aiki a matsayin masu ba da shawara. <ref> name="Farrell2001">{{Cite book|last3=Warren Farrell}}</ref> Mambobin kungiyar kare hakkin uba sun bayyana cewa ana nuna wa iyaye wariya sakamakon nuna banbancin jinsi a dokar iyali; cewa hukunce-hukuncen tsare tsare sun kasance tauye haqqoqi daidai gwargwado; da kuma cewa tasirin kuɗi ya lalata dokar iyali. [25] Babban abin da kungiyar ta fi mayar da hankali a kai shi ne yakin neman zabe (ciki har da zage-zage da bincike) neman hakki na shari'a ga iyaye maza, wani lokacin kuma ga yara, da kuma yakin neman sauye-sauye ga dokokin iyali da suka shafi kula da yara, tallafi da kulawa, tashin hankali a cikin gida da tsarin kotunan iyali. kanta. Ƙungiyoyin haƙƙin uba kuma suna ba da tallafi na tunani da aiki ga membobin yayin rabuwa da saki. Ƙungiyar 'yancin ubanni ana ɗaukarta a matsayin wani ɓangare na manosphere mafi girma, rukunin dandalin Intanet masu haɓaka namiji tare da adawa da mata. <ref> name="Jones 2020">{{Cite journal |last=Jones |first=Callum |last2=Trott |first2=Verity |last3=Wright |first3=Scott |date=2020 |title=Sluts and soyboys: MGTOW and the production of misogynistic online harassment |journal=New Media & Society |volume=22 |issue=10 |pages=1903–1921 |doi=10.1177/1461444819887141 |issn=1461-4448 |s2cid=210530415 |quote=The Manosphere is now home to several different groups, including pickup artists, the more radical 'Incels', father’s groups, Men’s Rights Activists (MRAs) and the Men Going Their Own Way (MGTOW) group and each has important differences that need to be unpacked. |doi-access=}}</ref> Wasu kungiyoyin kare hakkin uba sun nuna takaicin yadda ake tafiyar hawainiya a yakin neman zabe na gargajiya; Kungiyoyi irin su ''Uban 4 na Adalci'' na asali na Burtaniya sun zama masu bayyana ra'ayi da bayyane, suna gudanar da zanga-zangar jama'a da suka ja hankalin jama'a tare da yin tasiri a siyasar adalci ta iyali. Bayan zanga-zangar, an yanke wa wasu masu fafutukar kare hakkin iyaye hukunci da laifuka kamar cin zarafi da cin zarafi. Kungiyoyin kare hakkin uba sun yi tir da barazana da ayyukan tashin hankali, <ref name="Flood2004">{{Cite book|last3=Michael Flood}}</ref> tare da Matt O'Connor na Uba 4 Adalci yana mai tabbatar da cewa kungiyarsa ta himmatu ga "yin zaman lafiya, matakin kai tsaye" kuma za a kori mambobin suna yin barazana. Misalin hakan shi ne a watan Janairun 2006, lokacin da Matt ya wargaza kungiyar na wani dan lokaci bayan da aka bayyana cewa wani bangare na mambobin kungiyar na shirin yin garkuwa da [[Tony Blair|Leo Blair]], karamin dan [[Tony Blair]], tsohon [[Firai Minista|Firayim Minista]] na Burtaniya . A cewar 'yan sanda, makircin bai wuce "matakin zance ba". Bayan watanni hudu aka sake kafa kungiyar. Masanin shari'a Richard Collier ya rubuta cewa masu fafutukar kare hakkin ubanni galibi suna kafa hujja da kawo sauyi akan "shaidu da ba da tabbaci" maimakon "bincike da ke da goyan bayan shaida", ya kuma ce aiwatar da sauye-sauyen da suka gabatar ga dokar "na iya haifar da mummunan sakamako" ga uwa da yara. Collier, tare da masu bincike Martha Fineman da Michael Flood, sun ce motsi ya ci gaba da haifar da mummunan ra'ayi na mata a matsayin maƙiya, yaudara, cin zarafi, da rashin alhaki da kuma stereotype cewa mata suna fita don cin gajiyar maza da kudi. <ref> name="Kaye 1998a">{{Cite journal |last=Kaye |first=Miranda |last2=Tolmie |first2=Julia |year=1998 |title=Discoursing Dads: The Rhetorical Devices of Fathers' Rights Groups |journal=Melbourne University Law Review |volume=22 |pages=172–174}}</ref> Collier yana danganta irin wannan ra'ayi mara kyau na mata tare da ra'ayoyin rikicin mazakuta a cikin mafi girman motsin maza, sau da yawa tare da "mai cutarwa" anti-feminism . == Manyan batutuwa ==   === Tsarin kotun dangi === Membobin kungiyar kare hakkin ubanni sun bayyana cewa kotunan iyali suna nuna son kai ga ubanni da kuma tsare juna . <ref>{{Cite web |date=2005-02-23 |title=Select Committee on Constitutional Affairs Fourth Report |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200405/cmselect/cmconst/116/116we23.htm |access-date=2007-03-18 |publisher=House of Commons, Parliament UK}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2004-11-08 |title=The Operation of the Family Courts |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200405/cmselect/cmconst/116/116ii.pdf |access-date=2007-03-18 |publisher=House of Commons Constitutional Affairs Committee Family Justice}}</ref> Masu sukar wannan motsi suna jayayya cewa ƙungiyoyin ubanni sun yi watsi da ainihin abubuwan da ke faruwa a cikin dokar iyali waɗanda ke neman tabbatar da mahimmancin alamar ubanni a cikin tsarin iyali daban-daban . Stephen Baskerville, shugaban Ƙungiyar Ƙungiyoyin Uba da Yara na Amirka, mai kare hakkin iyaye, ya bayyana hukuncin da kotu ta yanke a matsayin haƙƙin iyaye ga 'ya'yansa amma a matsayin ikon hana abokin tarayya daga haihuwa. [46] Ya bayyana cewa sakamakon kisan aure ya wuce gona da iri kuma iyaye mata ne ke farawa a fiye da kashi biyu bisa uku na shari'o'i - musamman ma lokacin da yara ke ciki. Ya kuma bayyana cewa saki na samar da fa'ida ga mata kamar kula da ƴaƴa kai tsaye da fa'idodin kuɗi ta hanyar biyan kuɗin tallafin yara. Membobin ƙungiyar FR kuma sun bayyana cewa kotunan iyali suna jinkirin taimaka wa ubanni su aiwatar da haƙƙin iyayensu, <ref> name="New research shows bias in restraining orders">{{Cite web |last=Charalambous |first=M |date=2005-07-10 |title=New research shows bias in restraining orders |url=http://www.fatherhoodcoalition.org/cpf/newreadings/2005/MC_Gardner_Study-2_050710.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927103948/http://www.fatherhoodcoalition.org/cpf/newreadings/2005/MC_Gardner_Study-2_050710.htm |archive-date=27 September 2007 |access-date=2007-04-14 |publisher=The Fatherhood Coalition}}</ref> kuma suna da tsada da cin lokaci. Baskerville ya kuma bayyana cewa kotunan dangi na sirri ne, suna tauyewa da hukunta ubanni masu sukar su. [46] Ya kuma yi iƙirarin cewa ma’aikata da masu fafutuka a cikin kotuna suna goyon baya kuma suna amfana daga raba ’ya’ya da iyayensu <ref>name="Politics of Fatherhood - S. Baskerville">{{Cite journal |last=Baskerville |first=S |year=2002 |title=The Politics of Fatherhood |url=http://www.childrensjustice.org/politics-fatherhood.html |journal=Political Science and Politics |volume=35 |issue=4 |pages=695–699 |doi=10.1017/S1049096502001191 |s2cid=155663812 |access-date=2007-03-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133556/http://www.childrensjustice.org/politics-fatherhood.html |url-status=dead }}</ref> kuma dokar iyali a yau tana wakiltar cin zarafin jama’a da kutsawa cikin ikon gwamnati. [52] Wasu </link> yi hamayya da waɗannan yanke shawara, da bayyana cewa kotunan iyali suna nuna son kai ga ubanni da kuma cewa ƙananan kashi na raba ubanni a matsayin iyaye masu kulawa ya samo asali ne sakamakon zaɓin da ubanni suka yi maimakon nuna son kai ga kotunan iyali. Sauran marubutan sun bayyana cewa masu fafutukar kare hakkin uba suna yin kuskuren cewa kotuna suna nuna son zuciya ga iyaye yayin da a hakikanin gaskiya yawancin shari'o'in ana yin su ne ta hanyar yarjejeniya ta sirri kuma ubanni na son barin kula da 'ya'yansu na farko, wanda ke bayyana kaso mafi ƙasƙanci na iyayen da ke kula da su; da kuma cewa " son zuciya" na kotuna yana goyon bayan mai kulawa na farko, ba uwaye ba. Collier ya rubuta cewa masu fafutukar kare hakkin uba "sun karanta yanayin jinsi na dokokin tsarin tarbiyyar iyaye a tarihi". A cewar masanin zamantakewa Michael Flood, masu fafutukar kare hakkin uba sun yi karin haske game da rarrabuwar kawuna tsakanin uwa da uba, kuma sun yi biris da cewa a mafi yawan lokuta, uba na son barin kula da ‘ya’yansu ta hanyar tsare-tsare na sirri; ko dai don sun yarda su yi haka, ko kuma don ba sa tsammanin hukuncin kotu mai kyau. === Riko da tarbiyya === A cewar BBC, "Dokar kariyar wata kila ita ce mafi shaharar fannin fafutukar kare hakkin maza". Journal of Divorce and Remarriage wani sashe da Linda Nielsen ta rubuta, "Daya daga cikin batutuwan da suka fi rikitarwa da kuma tursasawa da ke fuskantar masu tsara manufofi, iyaye, da tsarin shari'ar iyali shine wane nau'i na tsarin iyaye ya fi amfani ga yara bayan kisan aure". Da yake bayyana cewa "'ya'ya na bukatar iyaye biyu" kuma "'ya'ya na da hakkin dan Adam na samun dama da dangantaka da uwa da uba", mambobin kungiyar kare hakkin uba sun yi kira da a kara daidaito a alhakin iyaye bayan rabuwa da saki. <ref name="Shared Parenting Council">{{Cite web |title=Shared Parenting Council |url=http://www.familylawwebguide.com.au/spca/index.php?page= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081004094739/http://www.familylawwebguide.com.au/spca/index.php?page= |archive-date=4 October 2008 |access-date=2008-11-04 |publisher=Shared Parenting Council}}</ref> Suna kira ga dokokin da ke haifar da zato na 50/50 na haɗin kai bayan kisan aure ko rabuwa, ta yadda yara za su zauna daidai da kowane iyaye sai dai idan akwai dalilai a kan hakan. Suna yin nuni ga binciken da ke nuna cewa yaran da ke cikin tsare-tsaren tsare-tsare sun fi daidaitawa kuma suna da ƙarancin matsalolin zamantakewa kamar ƙarancin nasarar ilimi, aikata laifuka, shaye-shaye, baƙin ciki da kashe kansa, <ref name="Politics of Fatherhood - S. Baskerville">{{Cite journal |last=Baskerville |first=S |year=2002 |title=The Politics of Fatherhood |url=http://www.childrensjustice.org/politics-fatherhood.html |journal=Political Science and Politics |volume=35 |issue=4 |pages=695–699 |doi=10.1017/S1049096502001191 |s2cid=155663812 |access-date=2007-03-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133556/http://www.childrensjustice.org/politics-fatherhood.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Shared Parenting - Objections vs Facts">{{Cite journal |year=2005 |title=Shared Parenting: Common Objections versus the Facts |url=http://www.acfc.org/site/DocServer/4web.pdf?docID=481 |url-status=dead |journal=The Liberator |publisher=American Coalition of Fathers and Children |volume=32 |issue=3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620011701/http://www.acfc.org/site/DocServer/4web.pdf?docID=481 |archive-date=20 June 2007 |access-date=2007-03-15}}</ref> <ref name="Children Happier with shared parenting">{{Cite web |last=McCormick M |last2=Sacks |first2=G |title=HB 5267 Will Help Michigan's Children of Divorce |url=http://acfc.convio.net/site/PageServer?pagename=Lansing_State_Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070405014203/http://acfc.convio.net/site/PageServer?pagename=Lansing_State_Journal |archive-date=5 April 2007 |access-date=2007-03-15 |publisher=American Coalition of Fathers and Children}}</ref> da kuma bayyana cewa haɗin gwiwar iyaye yana cikin. gaskiya cikin maslahar yaro. <ref name="Fathers & Families Comment on NYT article">{{Cite web |date=2005-05-08 |title=New York Times Press Gives Major Press Coverage for Fathers |url=http://www.fathersandfamilies.org/site/news.php?id=54 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828231255/http://www.fathersandfamilies.org/site/news.php?id=54 |archive-date=28 August 2007 |access-date=2007-05-27 |publisher=Fathers & Families}}</ref> <ref> name="Children's rights">{{Cite web |last=Schlafly |first=Phyllis |author-link=Phyllis Schlafly |date=2007-07-23 |title=Children's rights should include life with both parents |url=http://www.humanevents.com/article.php?id=21639 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011044719/http://www.humanevents.com/article.php?id=21639 |archive-date=11 October 2007 |access-date=2007-09-30}}</ref> Warren Farrell ya bayyana cewa ga yara, daidai da raba tarbiyya tare da yanayi guda uku (yaro yana da kusan daidai lokacin da uwa da uba, iyaye suna rayuwa kusa da juna cewa yaron ba ya buƙatar rasa abokai ko ayyuka lokacin ziyartar ɗayan iyaye, kuma babu mugun baki) shi ne tsarin iyali na biyu mafi kyau ga dangin iyaye biyu, sai kuma riƙon uba na farko sannan kuma riƙon uwar firamare, kuma ya ƙara da cewa idan ba za a iya yarda da tarbiyyar iyaye ɗaya ba, yara a matsakaici sun fi kyau. ta fannin tunani, zamantakewa, ilimi, da kuma jiki, suna da matakan tausayawa da jajircewa, idan mahaifinsu shine babban iyayensu na farko maimakon mahaifiyarsu. <ref name="Farrell2001">{{Cite book|last3=Warren Farrell}}</ref> Membobin ƙungiyar yancin ubanni da masu sukar su sun yi rashin jituwa game da alaƙar rashin ci gaban ci gaban yara zuwa yanayin tsare su kaɗai. Masanin kimiyyar zamantakewa VC McLoyd ya bayyana cewa rashin uba yana tattare da wasu halaye na iyali kamar rashin samun kudin shiga daga babba namiji, rashin babba na biyu, da rashin tallafi daga tsarin dangi na biyu kuma ya kammala cewa shine mummunan tasirin talauci, kuma ba rashin uba ba, wanda ke haifar da mummunan sakamako na ci gaba. <ref name="Father Absent Homes">{{Cite journal |last=McLoyd |first=VC |date=February 1998 |title=Socioeconomic disadvantage and child development |url=http://content.apa.org/journals/amp/53/2/185 |journal=American Psychologist |volume=53 |issue=2 |pages=185–204 |doi=10.1037/0003-066X.53.2.185 |pmid=9491747}}</ref> A gefe guda kuma, Farfesa Craig Hart ya bayyana cewa duk da cewa sakamakon talauci da samun iyaye ɗaya yana da alaƙa, kowannensu yana da haɗari tare da tasiri mai zaman kanta akan yara, <ref name="Shared Parenting Research">{{Cite web |last=Hart |first=CH |year=1999 |title=Combating the Myth that Parents Don't Matter |url=http://www.worldcongress.org/wcf2_spkrs/wcf2_hart.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211235613/http://www.worldcongress.org/wcf2_spkrs/wcf2_hart.htm |archive-date=11 February 2007 |access-date=2007-03-28 |publisher=The Howard Center for Family Religion and Society}}</ref> da Silverstein da Auerbach sun bayyana cewa mummunan sakamako ga yara a cikin tafin kafa. al'amuran tsarewa sun fi dacewa da "rashin uba" fiye da kowane mai canzawa ciki har da talauci. <ref>{{Cite web |title=Deconstructing the Essential Father |url=http://www.deltabravo.net/custody/deconstruct.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516060629/http://deltabravo.net/custody/deconstruct.php |archive-date=16 May 2012 |access-date=2007-09-22 |publisher=SPARC}}</ref> <ref>name="Is there really a fatherhood crisis?">{{Cite web |last=Baskerville |first=S |year=2004 |title=Is There Really A Fatherhood Crisis? |url=http://www.independent.org/publications/tir/article.asp?issueID=13&articleID=35 |access-date=2007-05-01 |publisher=The Independent Institute}}</ref> Mambobin ƙungiyar kare haƙƙin ubanni suna sukar mafi kyawun ƙa'idodin ƙa'idodin yara da ake amfani da su a halin yanzu a ƙasashe da yawa don yanke shawarar kula da yara, wanda suka bayyana a matsayin mai girman kai kuma bisa la'akari da ra'ayin alkalan kotuna na iyali da kuma masu tantance yaran da kotu ta nada, <ref name="Fathers & Families Comment on NYT article"/> <ref name="Children's rights">{{Cite web |last=Schlafly |first=Phyllis |author-link=Phyllis Schlafly |date=2007-07-23 |title=Children's rights should include life with both parents |url=http://www.humanevents.com/article.php?id=21639 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011044719/http://www.humanevents.com/article.php?id=21639 |archive-date=11 October 2007 |access-date=2007-09-30}}</ref> da kuma cewa kotuna suna cin zarafi idan an ɗauke fiye da rabin tsarewa daga iyaye masu son rai, masu cancanta. <ref name="ACFC Appeal to Parents">{{Cite web |title=An Appeal to the Parents of America about the Destruction of the American Family |url=http://www.acfc.org/site/DocServer/ACFC2saved.pdf?docID=181 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070508050549/http://www.acfc.org/site/DocServer/ACFC2saved.pdf?docID=181 |archive-date=8 May 2007 |access-date=2007-03-15 |publisher=American Coalition of Fathers and Children |format=pdf}}</ref> Membobin ƙungiyar kare haƙƙin ubanni da suka haɗa da Ned Holstein sun bayyana cewa zaɓen da ba za a iya warwarewa ba na tarbiya ɗaya yana samun goyan bayan yawancin ƴan ƙasa. <ref name="F&F Testimony">{{Cite web |date=2003-09-25 |title=Testimony in Support of an Act Relative to Shared Parenting |url=http://www.fathersandfamilies.org/Publications/Test%20HB%202464%20Custody.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026184257/http://www.fathersandfamilies.org/Publications/Test%20HB%202464%20Custody.pdf |archive-date=26 October 2007 |access-date=2007-10-14 |publisher=Fathers & Families}}</ref> Baskerville ya rubuta cewa shawarwarin kafa dokokin tarbiyyar yara suna adawa da lauyoyin kashe aure, kuma ya ce kungiyoyin "tsattsauran ra'ayin mata" suna adawa da tarbiyyar yara daya saboda yuwuwar tashin hankalin gida da cin zarafin yara. [70] Mo Yee Lee, bayan gudanar da bincike kan iyaye mata da yara, ya kammala da cewa, akwai wasu fa'idodi ga tsare-tsaren kula da yara tare; kuma gabaɗaya, girman rikici tsakanin iyaye ya shafi yaran fiye da tsarin kulawa. <ref>{{Cite journal |last=Yee |first=MY |year=2002 |title=A Model of Children's Postdivorce Behavioral Adjustment in Maternal- and Dual-Residence Arrangements |url=http://jfi.sagepub.com/cgi/content/abstract/23/5/672 |journal=Journal of Family Issues |volume=23 |issue=5 |pages=672–697 |doi=10.1177/0192513X02023005005 |s2cid=146326782}}</ref> Wasu kungiyoyin mata sun bayyana cewa idan aka ba da umarnin tarbiyyar juna, ubanni ba za su ba da kasonsu na kula da yara na yau da kullum ba. Kungiyar mata ta kasa ta kuma yi tambaya kan dalilan wadanda ke inganta tarbiyyar yara tare, tare da lura da cewa hakan zai haifar da raguwa mai yawa a cikin ko kuma dakatar da biyan tallafin yara. <ref name="Weiser">{{Cite web |last=Weiser |first=I |last2=Pappas |first2=M |date=2006-07-29 |title=Fathers' Responsibilities Before Fathers' Rights |url=http://www.nownys.org/fathers_resp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704184757/http://www.nownys.org/fathers_resp.html |archive-date=2008-07-04 |access-date=2007-09-09 |publisher=NOW-NYS}}</ref> Stephen Baskerville ya bayyana cewa, an nuna bayyani ga juna domin rage rikicin iyaye ta hanyar bukatar iyaye su ba da hadin kai da sasantawa, kuma rashin takurawa iyaye daya ne sakamakon iyawar da iyayen ke da shi na ware dayan, wanda ke haifar da karuwar rikicin iyaye. . [73] <ref>{{Cite journal |last=Seltzer |first=Judith |date=May 1998 |title=Father by Law: Effects of Joint Legal Custody on Nonresident Fathers' Involvement With Children |journal=Demography |volume=35 |issue=2 |pages=135–46 |doi=10.2307/3004047 |jstor=3004047 |pmid=9622777 |s2cid=32866442 |doi-access=free}}</ref> Ya kuma kara da cewa, idan tsarin kula da yara ya zarce kudin gaskiya ne iyaye ke nema ko kuma neman hana sauye-sauyen lokacin tarbiyyar yara saboda dalilai na kudi, inda ya kara da cewa duk wata hujjar da iyaye ke neman a kara lokacin tarbiyyar yara domin rage tallafin yara to a lokaci guda ne. hujjar cewa sauran iyaye suna samun riba daga tallafin yara. [75] Stephen Baskerville ya bayyana rashin laifi ko kisan aure ba tare da wani laifi ba a matsayin ikon da iyaye suka yi wanda ya fara kisan aure kuma ya bayyana cewa ubanni suna da haƙƙin tsarin mulki na raba ikon mallakar 'ya'yansu kuma ta hanyar siyasa suna da niyyar kafa ikon iyaye. ga iyaye da kuma jin dadin 'ya'yansu. <ref name="Divorced From Reality">{{Cite web |date=January 2009 |title=Divorced From Reality |url=http://touchstonemag.com/archives/article.php?id=22-01-019-f |access-date=2010-06-03 |website=[[Touchstone (magazine)|Touchstone]]}}</ref> <ref name="Parental Authority">{{Cite web |last=Stephen Baskerville |date=1998–2000 |title=Fathers' Rights Are Fathers' Duties |url=http://www.fathermag.com/803/action/ |access-date=2007-10-14 |publisher=FatherMag.Com}}</ref> Membobin ƙungiyar kare haƙƙin ubanni sun bayyana cewa zato da za a iya warwarewa don tarbiyyar iyaye ɗaya na kiyaye kariyar yaro daga iyaye marasa dacewa ko tashin hankali. <ref name="F&F Position Paper">{{Cite web |year=2007 |title=Position Paper of Fathers & Families |url=http://www.fathersandfamilies.org/Publications/Legislation/2007_HB1460_SB994_Position_Paper_Shared_Parenting.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028142738/http://www.fathersandfamilies.org/Publications/Legislation/2007_HB1460_SB994_Position_Paper_Shared_Parenting.pdf |archive-date=28 October 2007 |access-date=2007-10-06 |publisher=Fathers & Families}}</ref> Masanin zamantakewar mata mai ra'ayin mazan jiya Michael Flood ya bayyana cewa masu goyon bayan tarbiyyar yara suna amfani da shi ne kawai a matsayin wani lamari na alama da ya shafi "hakkoki", "daidaitacce", da "adalci" da kuma cewa haƙƙin uban ba shi da sha'awar a raba kulawar 'ya'yansu. ko kuma burin yara, ya kara da cewa kungiyoyin kare hakkin uba sun fito da tsare-tsare da tsare-tsare masu illa ga iyaye mata da yara da kuma cutar da su kansu uban. Sabanin haka, masanin kimiyyar zamantakewar al'umma [[Sanford Braver]] ya bayyana cewa mummunan hoton mahaifin da aka sake shi, tatsuniya ce da ta haifar da manufofin zamantakewa masu cutarwa da haɗari. [81] Wasu masu fafutukar kare hakkin iyaye suna adawa da kalmar “ziyara”, abin da suke ganin ya wulakanta matakinsu na iyaye, maimakon haka sun gwammace a yi amfani da “lokacin haihuwa”. [82] === Tallafin yara === Daga Majiyar Nazarin Shari'a ta Jami'ar Arewa maso Yamma. Marubutan Tait, Anderson ya bayyana cewa "tallafin yara wani nau'i ne na bashi, wanda ya zama ruwan dare ga duk matakan samun kudin shiga da wadata, tare da bayanan da ke nuna cewa kusan kashi 30% na yawan mutanen Amurka an biya su tallafin yara ko kuma sun karbi shi." Mambobin kungiyar kare hakkin ubanni na fafutukar kawo sauyi kan ka'idojin tallafawa yara, wanda a mafi yawan kasashen yammacin duniya ya ginu ne kan kiyaye yanayin rayuwar yara bayan rabuwa, da kuma tunanin cewa yaran suna rayuwa tare da iyaye daya ba tare da wani ba. <ref name="Fathers Are Capable Too - Comments on Child Support Guidelines">{{Cite web |title=Comments on the Child Support Guidelines |url=http://www.fact.on.ca/fin_supp/factcs7.htm |access-date=2007-04-12 |publisher=F.A.C.T. Fathers Are Capable Too: Parenting Association}}</ref> <ref name="Recommendations for Child Support Guideline Revisement">{{Cite web |date=June 2001 |title=Recommendations for Child Support Guideline Revisement June 2001 |url=http://www.fatherhoodcoalition.org/cpf/2001/CSGuidelineRecommendations2001.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070406095103/http://fatherhoodcoalition.org/cpf/2001/CSGuidelineRecommendations2001.htm |archive-date=6 April 2007 |access-date=2007-04-15}}</ref> Masu fafutuka sun bayyana cewa jagororin na yanzu ba bisa ka'ida ba ne, suna ba wa iyaye mata abin ƙarfafawa don kashe aure, kuma suna barin ubanni da ƙarancin kuɗin shiga na hankali don jin daɗi tare da yaran yayin lokacin haihuwa. <ref name="Fathers Are Capable Too - Comments on Child Support Guidelines" /> <ref name="The Subversion of Child Support">{{Cite web |last=Wilson |first=KC |date=2004-09-15 |title=The Subversion of Child Support |url=http://www.ifeminists.net/introduction/editorials/2004/0915wilson.html |access-date=2007-03-17 |publisher=IFeminists.Com}}</ref> A Amurka, masu fafutukar kare hakkin uba suna ba da shawarar jagorori bisa tsarin Raba Hannun Kuɗi, wanda tallafin yara zai dogara ne akan matsakaicin kuɗin shiga na iyaye da kiyasin kuɗin yaran da iyaye biyu ke kashewa. [86] Laura W. Morgan ta bayyana cewa yana mai da hankali kan yanayin rayuwa na dangi na rabuwar iyaye maimakon mafi kyawun bukatun yara da kuma tallafa musu da kuɗi a matakin guda bayan kisan aure. <ref>{{Cite web |last=Morgan |first=LW |date=2005-02-15 |title=The "Cost Share" model of child support guidelines |url=http://www.supportguidelines.com/articles/art200407.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503212130/http://www.supportguidelines.com/articles/art200407.html |archive-date=3 May 2017 |access-date=2007-03-24}}</ref> Solangel Maldonado ya bayyana cewa ya kamata doka ta ba da ma'ana mai faɗi game da uba ga uban matalauta ta hanyar rage mayar da hankali kan tattara tallafin yara da ƙarfafa gudummawar da ba na yau da kullun (kamar kayan abinci, tufafi, kayan wasa, lokaci tare da yara) na waɗannan ubanninsu ta hanyar kirga waɗannan gudummawar. a matsayin tallafin yara. <ref>{{Cite web |last=Maldonado |first=S |year=2006 |title=Deadbeat or Deadbroke: Redefining Child Support for Poor Fathers |url=http://lawreview.law.ucdavis.edu/issues/Vol39/Issue3/DavisVol39No3_MALDONADO.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306021547/http://lawreview.law.ucdavis.edu/issues/Vol39/Issue3/DavisVol39No3_MALDONADO.pdf |archive-date=6 March 2009 |access-date=2007-06-21}}</ref> Mambobin ƙungiyar kare haƙƙin ubanni sun bayyana cewa ya kamata a dakatar da tallafin yara a wasu sharuɗɗa, kamar idan iyayen da ke kula da yara ya iyakance damar zuwa ga yaran ta hanyar ƙaura ba tare da abin da iyayensu ke so ba, ya ba da shaidar zamba, ko kuma idan an gano zamba na uba., <ref name="Recommendations for Child Support Guideline Revisement"/> ya kara da cewa bai kamata maza biyu su biya tallafin yara ga yaro daya ba. <ref name="Fathers Are Capable Too - Comments on Child Support Guidelines"/> Stephen Baskerville ya bayyana cewa sau da yawa yana da wahala ga iyaye maza a cikin matsalar kuɗi ko kuma waɗanda ke ɗaukar babban aikin kulawa tare da yaransu don rage biyan kuɗin tallafin yara. Ya kuma bayyana cewa rashin aikin yi shi ne na farko da ke haifar da basussukan kula da yara, ya kuma kara da cewa wadannan bashin na sa a kama uba da daure shi ba tare da bin ka’ida ba. <ref name="Is there really a fatherhood crisis?">{{Cite web |last=Baskerville |first=S |year=2004 |title=Is There Really A Fatherhood Crisis? |url=http://www.independent.org/publications/tir/article.asp?issueID=13&articleID=35 |access-date=2007-05-01 |publisher=The Independent Institute}}</ref> Stephen Baskerville ya bayyana cewa ya kamata a tantance manufar tallafawa yara a bainar jama'a, kuma dole ne a tsara shirye-shiryen tilastawa don cika wannan manufar, tare da kiyaye tsarin doka. [89] Wasu malaman shari’a da marubutan mata sun bayyana cewa kungiyar kare hakkin uba tana fifita maslahar uba fiye da na ‘ya’ya, misali ta hanyar cewa ya dace uba su janye tallafin yara idan ba a ba su damar zuwa ga ‘ya’yansu ba, ko kuma a ce ba a ba ‘ya’yansu ba. ta hanyar fafutukar neman sauye-sauye a cikin dokar iyali da za a yi zargin cewa za su kara kaimi ga yara ga iyayen da ke cin zarafi, kuma za su kara jefa uwayen da ke fama da tashin hankali cikin hadari. <ref name="Kaye 1998a">{{Cite journal |last=Kaye |first=Miranda |last2=Tolmie |first2=Julia |year=1998 |title=Discoursing Dads: The Rhetorical Devices of Fathers' Rights Groups |journal=Melbourne University Law Review |volume=22 |pages=172–174}}</ref> Magoya bayan kungiyar kare hakkin ubanni sun yi ikirarin cewa wasu matan na yin ikirarin karya na cin zarafin gida, lalata ko cin zarafin yara don samun galaba a kan kisan aure, rigingimun tsare-tsare da/ko hana uba ga ‘ya’yansu, kuma sun bayyana cewa lauyoyi suna ba da shawara. mata su yi irin wannan ikirarin. Sun bayyana cewa da'awar ƙarya na tashin hankali na cikin gida da cin zarafin yara suna ƙarfafa ta ta hanyar "nasara ko asara" yanayin sauraron tsare-tsaren yara, cewa maza suna ɗaukar laifi maimakon 'yan sanda da kotuna ba su da laifi, <ref name="Recommendations for Child Support Guideline Revisement"/> <ref name="Controlling DV Against Men">{{Cite web |last=Corry |first=CE |last2=Fiebert |first2=MS |last3=Pizzey |first3=E |year=2002 |title=Controlling Domestic Violence Against Men |url=http://www.ejfi.org/DV/dv-9.htm |access-date=2007-10-04 |publisher=Equal Justice Foundation}}</ref> Lauyoyi da masu fafutukar kare hakkin matan da aka zalunta sun bayyana cewa shari’ar kotuna na iyali tana tare da zargin cin zarafi a cikin gida saboda yawaitar cin zarafin da ake yi a cikin al’umma maimakon sakamakon zarge-zargen karya na cin zarafin gida. Sun kuma tabbatar da cewa tashe-tashen hankula a gida sukan fara ko karuwa a lokacin rabuwar aure ko rabuwa. Masanin ilimin zamantakewa Michael Flood ya yi jayayya cewa kungiyoyin kare hakkin iyaye sun yi mummunar tasiri a fagen shirye-shirye da manufofin cin zarafi na cikin gida ta hanyar yunƙurin bata sunan matan da aka zalunta, don dawo da kariyar doka da ake samu ga waɗanda abin ya shafa da kuma takunkumin da aka sanya wa masu laifi, da kuma lalata ayyuka ga wadanda rikicin maza ya shafa. <ref name="Flood 2010">{{Cite journal |last=Flood |first=Michael |year=2010 |title='Fathers' Rights' and the Defense of Paternal Authority in Australia |url=http://www.xyonline.net/content/fathers-rights-and-defence-paternal-authority-australia |journal=Violence Against Women |volume=16 |issue=3 |pages=328–347 |doi=10.1177/1077801209360918 |pmid=20133921 |s2cid=206667283}}</ref> Stephen Baskerville ya tabbatar da cewa idan aka ci zarafin yara, mai yiyuwa ba zai zama uba ba, kuma cin zarafin yara ya fi faruwa ne bayan an raba uba da ’ya’yansa. Baskerville ya ba da shawarar cewa dole ne a yanke hukuncin cin zarafin cikin gida da cin zarafin yara a matsayin laifin aikata laifuka, kiyaye kariyar tsari, kuma dole ne a sanya tallafin gwamnati don shirye-shiryen magance waɗannan batutuwan da suka shafi irin waɗannan kariyar. [89] === Tsangwama lokacin iyaye === Glenn Sacks ya ce wasu iyaye mata suna tsoma baki a lokacin tarbiyyar uba kuma ya kamata a daina irin wannan tsangwama. Sacks da Jeffery M. Leving sun bayyana cewa tsangwama lokacin iyaye na iya haifarwa daga ƙauran iyaye masu kula da su fiye da nisa daga iyayen da ba su kula da su ba kuma suna kamfen don ƙishin sakewa da ke hana irin wannan ƙaura. <ref name="Move Away">{{Cite web |last=Leving |first=Jeffery |last2=Sacks |first2=Glenn |date=2005-06-17 |title=AB 400 Will Help Wisconsin's Children of Divorce |url=http://www.glennsacks.com/ab_400_will.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210014141/http://www.glennsacks.com/ab_400_will.htm |archive-date=10 February 2007 |access-date=2007-05-12 |publisher=glennsacks.com}}</ref> Masu fafutukar kare hakkin uba sun kuma bayar da shawarar shigar da cutar rashin iya iyaye, wani ciwo da Richard A. Gardner ya kirkira wanda ke zargin rashin hakki na rushe alakar da ke tsakanin iyaye da yaro da sauran iyaye ke haifarwa. Babu PAS ko PAD da kowace ƙungiyar doka ko lafiyar hankali ta karɓi karɓa. <ref name="Jordan2009">{{Cite journal |last=Jordan |first=Ana |year=2009 |title='Dads aren't Demons. Mums aren't Madonnas.' Constructions of fatherhood and masculinities in the (real) Fathers 4 Justice campaign |journal=Journal of Social Welfare and Family Law |volume=31 |issue=4 |pages=419–433 |doi=10.1080/09649060903430280 |s2cid=145716897}}</ref> Duk da zaɓe, ciwo na rabuwar iyaye ba a haɗa shi a cikin daftarin littafin DSM da aka saki a cikin 2010, ko da yake matsalar rabuwar iyaye ta bayyana a matsayin "Sharadi na Ƙarshen Waje" don sake dubawa ta ƙungiyar aiki. <ref name="CPOS">{{Cite web |year=2010 |title=Conditions Proposed by Outside Sources |url=http://www.dsm5.org/ProposedRevisions/Pages/ConditionsProposedbyOutsideSources.aspx |access-date=2010-03-20 |publisher=American Psychiatric Association}}</ref> === saki babu laifi === Stephen Baskerville ya bayyana cewa dokokin da suka kafa kisan aure ba su tsaya ba wajen cire sharuddan da za a bijiro da su na kisan aure, ta yadda za a ba da damar saki ta hanyar “amincin juna”; Hakanan ya ba wa ko dai ma’aurata damar kashe auren ba tare da wata yarjejeniya ko kuskure daga ɗayan ba. [100] Phyllis Schlafly ta ce babu laifi a kira kisan aure a matsayin kisan aure. <ref name="Keynote">{{Cite web |last=Schlafly |first=P |author-link=Phyllis Schlafly |year=2006 |title=Phyllis Schlafly's keynote address |url=http://www.acfc.org/media/video/2006nflrc/ka/ka-schlafly.wmv |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926002543/http://www.acfc.org/media/video/2006nflrc/ka/ka-schlafly.wmv |archive-date=26 September 2007 |access-date=2007-05-12 |publisher=American Coalition of Fathers and Children |format=wmv}}</ref> Stephen Baskerville ya bayyana cewa ana iya ganin dokokin da suka kafa kisan aure ba tare da wani laifi ba a matsayin daya daga cikin gwaje-gwajen zamantakewa mafi girma a tarihin zamani wanda ya kawo karshen aure yadda ya kamata a matsayin kwangilar doka. [102] Ya bayyana cewa ba zai yiwu a kulla yarjejeniya ta samar da iyali ba, inda ya kara da cewa jami’an gwamnati na iya, bisa bukatar daya daga cikin ma’auratan, su kawo karshen aure a bisa rashin amincewar dayan. [102] Ya bayyana cewa, saki babu gaira babu dalili ga iyaye maza da mata ba su da wata kariya daga abin da ya bayyana a matsayin kwacen ‘ya’yansu. [103] Baskerville ya bayyana cewa laifin ya shiga ta kofa ta baya ta hanyar sauraron tsare-tsare na yara, da kuma cewa matar da aka sake ta ("wanda ake tuhuma") da aka tilasta masa ya yi laifi. [104] Hakazalika, sauran 'yan kungiyar kare hakkin ubanni sun yi imanin cewa maza sun kasa samun amincewar da ya dace na rashin laifi sakamakon kisan aure da aka yi. Stephen Baskerville ya ba da shawarar "iyaka masu ma'ana" kan kisan aure mara laifi lokacin da yara ke da hannu. [89] Wasu membobin FRM sun goyi bayan ƙarshen ƙa'idar rashin laifi a cikin kulawar yara da yanke shawarar saki. <ref name="Khader">{{Cite journal |last=Khader |first=Serene J. |date=October–December 2008 |title=When Equality Justifies Women's Subjection: Luce Irigaray's Critique of Equality and the Fathers' Rights Movement |journal=Hypatia: A Journal of Feminist Philosophy |publisher=Indiana University Press |volume=23 |issue=4 |pages=48–74 |doi=10.2979/HYP.2008.23.4.48}}</ref> <ref name="Cheltenham">{{Cite web |date=September 2004 |title=Restoring Control over matrimonial and family law |url=http://www.ukmm.org.uk/publics/rcomfl/report.htm |access-date=2008-12-07 |publisher=The Cheltenham Group |archive-date=2016-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106030138/http://www.ukmm.org.uk/publics/rcomfl/report.htm |url-status=dead }}</ref> Wasu daga cikin masu fafutukar kare hakkin uba sun bayyana cewa ya kamata a takaita samun saki. <ref name="Kaye 1998b" /> === Shiga gwamnati === Stephen Baskerville ya bayyana cewa gwamnatoci a duk fadin Amurka da sauran kasashen dimokuradiyya suna shiga ne ta hanyar hadari ko tsari, a yakin neman zabe na yaki da uba da uba, wanda a nasa ra'ayin, ya ta'allaka ne kan babbar matsalar da ke barazana ga aure, da lalata iyalai, da lalata rayuwar al'umma. rayuwar yara da dama, kuma yana zubar da iyaye, dimokuradiyya da rikon amana . [107] Baskerville ya kuma bayyana cewa, kawar da uba daga iyali ta hanyar rabuwar aure ne ke haifar da matsalolin da ake ganin gwamnati ce mafita a maimakon matsalar, sannan ana amfani da wadannan matsalolin wajen tabbatar da ci gaba da fadada gwamnati. . [108] Mambobin kungiyar kare hakkin ubanni sun bayyana cewa saki na zamani ya hada da jami’an gwamnati suna kutsawa cikin rayuwar iyaye, korar mutane daga gidajensu, kwace musu kadarorinsu, da kuma kwashe ‘ya’yansu. [109] === Haƙƙin iyaye da haihuwa === Ubannin 'yancin masu ba da shawara sun yi aiki don haƙƙin waɗanda ba a yi aure ba, in ba haka ba dace, ubanninsu don samun kulawa idan uwar ta yi ƙoƙarin ɗaukar ɗansu ta wani ɓangare na uku ko kuma idan hukumomin jin daɗin yara suna sanya yaron a cikin kulawa . Masu fafutukar kare hakkin uba suna neman tsarin tsaka-tsakin jinsi wanda maza da mata da ba a yi aure ba za su sami daidaiton hakki a cikin al'amurran da suka shafi reno, tsarin da masu sukar suka ce ba su yarda da mabanbantan ra'ayoyin halittu a cikin haihuwa da ciki ba, da kuma rarrabuwar kawuna a cikin zamantakewa da tattalin arzikin al'umma. Tsarin. [page needed][ shafi A { asar ], wasu jihohi sun zartar da dokoki don kare haƙƙin ubanni marasa aure na tsare. Kotuna sun ƙara tallafawa waɗannan haƙƙoƙin, kodayake alkalai galibi suna buƙatar shaidar cewa uban ya nuna sha'awar, kuma yana ba da tallafi na kuɗi da na motsin rai ga mahaifiyar yayin daukar ciki. Wasu masu fafutukar kare hakkin uba sun nemi ‘yancin hana mata [[zubar da ciki]] ba tare da izinin uba ba, bisa ra’ayin cewa wariya ce ga maza ba su da ikon shiga cikin yanke shawarar yanke ciki. Wannan zaɓin baya samun goyan bayan kowace doka a Amurka. <ref name="Buchanan 2007" /> Masu rajin kare hakkin iyaye Jeffrey M. Leving da Glenn Sacks sun bayyana cewa "zabi ga maza mafita ce mara kyau." <ref>{{Cite web |last=Leving |first=Jeffery M. |last2=Sacks |first2=Glenn |date=9 August 2006 |title="Weiser"ect a Man's Choice, Too |url=http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=3&num=7589 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413235003/http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=3&num=7589 |archive-date=13 April 2020 |access-date=2010-06-06 |publisher=National Ledger}}</ref> Masu fafutuka sun kuma bayyana sha'awar samun "zubar da ciki na kudi" wanda zabin ya kasance don raba duk alhakin tallafin yara ga yaron da ba a so. Da yake tsokaci game da wannan, masanin shari'a Kim Buchanan ya ce, "Hanya daya tilo da rashin samun ciki na maza za a iya tsara shi a matsayin rashin adalci na jinsi shine yarda cewa maza suna da 'yancin ziyartar sakamakon jima'i mara kariya (ko gazawar hana haihuwa) musamman. akan abokan zamansu mata”. <ref name="Buchanan 2007">{{Cite journal |last=Buchanan |first=KS |year=2007 |title=Lawrence v. Geduldig: Regulating Women's Sexuality |url=http://www.law.emory.edu/fileadmin/journals/elj/56/4/Buchanan.pdf |url-status=dead |journal=Emory Law Journal |volume=56 |pages=1235–1290 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100627084232/http://www.law.emory.edu/fileadmin/journals/elj/56/4/Buchanan.pdf |archive-date=27 June 2010}}</ref> Wasu masu ra'ayin mata, duk da haka, irin su tsohon shugaban kungiyar mata ta kasa da kasa, lauya [[Karen DeCrow]], sun goyi bayan manufar "zubar da ciki na kudi", yana mai cewa "idan mace ta yanke shawarar yanke shawara don kawo ciki zuwa lokaci, kuma Uban mahaifa ba ya, kuma ba zai iya, raba cikin wannan shawarar ba, bai kamata ya zama abin alhakin shekaru 21 na tallafi ba ... Mata masu cin gashin kansu da suke yanke shawara game da rayuwarsu bai kamata su yi tsammanin maza za su ba da kuɗin abin da suka zaɓa ba. === Izinin iyaye === Matsin lamba daga kungiyoyin kare hakkin uba, da sauransu, a kasashe da dama ya haifar da shirin(s) na tsaka-tsakin jinsi da suka cancanci izinin iyaye. Yayin da a tarihi, an bayar da fa'idodin samun haihuwa ga iyaye mata bisa tsarin ilimin halittar jiki na haihuwa, gami da buƙatar kare lafiya da walwalar mace da ƴaƴa, fa'idodin hutun iyaye suna jaddada ba da ɗai-ɗai ga yara masu tsattsauran ra'ayi, alfanun da ke tattare da su. Shigar da iyaye mata wajen kula da yara, da kuma magance wariya ga mazaje da suke son shiga da jariransu. == Sanannun masu sharhi == Magoya bayan jama'a na ƙungiyoyin 'yancin ubanni da batutuwan su sun haɗa da wanda ya kafa Live Aid Bob Geldof, <ref>{{Cite web |title=Bob Geldof |url=http://www.spig.clara.net/geldof.htm |access-date=2007-05-01 |publisher=Shared Parenting Information Group (SPIG) UK}}</ref> marubucin Irish kuma dan jarida John Waters da [[Karen DeCrow]], tsohuwar shugabar kungiyar mata ta kasa . <ref>{{Cite web |title=Welcome to California Shared Parenting Alliance |url=http://cspaonline.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070406163917/http://www.cspaonline.org/ |archive-date=6 April 2007 |access-date=2007-03-18 |publisher=California Shared Parenting Alliance}}</ref> Wasu fitattun masu sharhi sun haɗa da: * Asa Baber * Warren Farrell ne * Stephen Baskerville * Jeffery M. Leving == Duba Sauran bayanai ==   * Yunkurin yancin iyaye ta ƙasa * Masculism * [[Kungiyar kare hakkin maza]] * Zubar da ciki ta takarda * Zauna-a-gida baba == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 25lq4z2p1t84ix1fqc8b7dcz22lh9ql Zaben gwamnan Jihar Jigawa na 1991 0 81506 838335 746505 2026-05-20T11:35:51Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838335 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Jigawa na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar SDP [[Ali Sa'ad Birnin-Kudu]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991.<ref>{{Cite web|title=How we politicked in the past, by veterans|url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans|access-date=2021-05-20|website=Daily Trust|language=en|archive-date=2021-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer|url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009 }}</ref><ref>{{Cite web|title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991|url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Commission|first=Nigeria National Electoral|url=https://books.google.com/books?id=-RUmAQAAMAAJ|title=Governorship and House of Assembly Elections, December 14, 1991|last2=Iredia|first2=Tonnie O.|date=1991|publisher=National Electoral Commission|language=en}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar SDP [[Ali Sa'ad Birnin-Kudu]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Bayanan da aka ambata == asaww1b5vvdqn1x1t7laktre6qsavcl Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Jigawa 0 81564 838267 735241 2026-05-20T10:00:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838267 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:2023 Jigawa Senate pre-election situation.png|thumb|yakunan sanatocin Jigawa ]] An gudanar da zaɓen [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2003 a [[Jigawa|Jihar Jigawa]] a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Jigaswa. [[Bello Maitama Yusuf]] wanda ke wakiltar Jigawa Kudu maso Yamma, [[Ibrahim Muhammed Kirikasama]] wanda ke wakilcin Jigawa Arewa maso Gabas da Dalha Ahmed Dan-Zalo wanda ke wakil da Jigawa North-West duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Jigawa Kudu maso Yamma | | | |[[Bello Maitama Yusuf]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Jigawa Arewa maso Gabas | | | |[[Ibrahim Muhammed Kirikasama]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Jigawa Arewa maso Yamma | | | |Dalha Ahmed Dan-Zalo | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamako == === Jigawa Kudu maso Yamma === [[Bello Maitama Yusuf]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Jigawa Arewa maso Gabas === [[Ibrahim Muhammed Kirikasama]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Jigawa Arewa maso Yamma === Dalha Ahmed Dan-Zalo na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. == Bayanan da aka ambata == 8pcbqu2gk4w72tnf0mj9j80ksbvbinm Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Jigawa 0 81566 838209 735240 2026-05-20T09:48:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838209 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Fayil:2023 Jigawa Senate pre-election situation.png|thumb|Yankunan jigawa]] [[Fayil:Nigeria Jigawa State map.png|thumb|yankin Jigawa a najeriya ]] An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1999 a [[Jigawa|Jihar Jigawa]] a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zaɓar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Jigaswa. [[Bello Maitama Yusuf]] wanda ke wakiltar Jigawa ta Tsakiya da [[Ibrahim Muhammed Kirikasama]] wanda ke wakilcin Jigawa East ya kuma ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da [[Mohammed Alkali]] wanda ke wakilci Jigawa North West ya ci nasara akan dandalin Peoples Democratic Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == [[Category:Siyasa]] [[Category:Siyasa a Najeriya]] 8ct9v7nxszxu7c4rw5plrhc7vb6rs1p Kandy Muse 0 81997 838189 721701 2026-05-20T09:46:24Z Abubakar Kaddi 24783 838189 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kandy Muse''' shine sunan mataki na '''Kevin Candelario''' (an Haife shi a 3 ga watan Nuwamba shekarar alif dari da casa'in da hudu 1994), wata sarauniya mai jan hankali Ba'amurke kuma ɗan wasan kwaikwayo da aka fi sani da kasancewa ta biyu a kakar wasa ta goma sha uku ta ''RuPaul's Drag Race'' (2021) da kuma na takwas na ''Jawo RuPaul. Race All Stars'' (2023) == Sana'a == Kandy Muse ya kasance tsohon memba na ''House of Aja'', wani gidan gama gari wanda Aja LaBeija ke gudanarwa, sarauniyar ja wadda ta fafata a kakar wasa ta tara na ''RuPaul's Drag Race'' . <ref name="Pink">{{Cite web |date=January 13, 2021 |title=Every scalding hot drop of tea about Drag Race season 13 |url=https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329140612/https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |archive-date=March 29, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=PinkNews |language=en-GB}}</ref> Kandy Muse ya kasance memba na ''Doll Haus'', tare da ƴan'uwan tsohuwar 'yan ''gidan Aja'' Dahlia Sin da ƴarta Janelle No. 5. Yanzu ita ce mahaifiyar gidan Iconic na Muse wanda ke nuna Xunami Muse, Papito Suave, da Lucas Skywalker. <ref>{{Cite web |date=January 5, 2021 |title=Drag Race: What happened between the Haus of Aja and Drag Race's Kandy Muse? |url=https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301220817/https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |archive-date=March 1, 2021 |access-date=April 2, 2021 |website=The Tab |language=en}}</ref> A cikin 2021, Kandy Muse ya yi gasa a kakar wasa ta goma sha uku na ''Jawo Race'', lokacin da Kandy Muse ya nuna wani "slutty version" na LinkedIn a cikin " Kafofin watsa labarun: The Unverified Rusical " da Patrick Starrr a cikin wasan Snatch Game, kuma ya sanya mai gudu zuwa nasara. Symone . <ref>{{Cite web |last=McCallion |first=Paul |date=February 20, 2021 |title=RuPaul's Drag Race Recap: Social Werk |url=https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220023737/https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |archive-date=February 20, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Vulture |language=en-us}}</ref> <ref>{{Cite web |date=March 6, 2021 |title='Drag Race' Season 13's Iconic Snatch Game Impressions, Ranked |url=https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221228/https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Bustle |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=March 7, 2021 |title=Patrick Starrr Gave Kandy Muse's 'Snatch Game' Tens Across The Board |url=https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307151116/https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |archive-date=March 7, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> A cikin 2023, Muse ya yi takara a karo na takwas na <nowiki><i id="mwOw">RuPaul's Drag Race All</i></nowiki> <nowiki><i id="mwPA">Stars</i></nowiki>, inda aka ayyana ta a matsayin mai tsere zuwa Jimbo . Bayan isar da lokacin, jerin asali na Kandy na Duniya na Al'ajabi, ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'', an sanar da shi don farawa a kan Agusta 7, 2023. <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Kandy Muse ita ce mahaifiyar Xunami Muse, wacce ta fafata a kakar wasa ta goma sha shida na ''Drag Race'' a cikin 2024. === Kida === [[Fayil:Werq_the_World_at_Caesars_Windsor,_2023-08-06_10.jpg|thumb| Kandy Muse yana yin wasan Werq Duniya (2023)]] A cikin 2017, an nuna Kandy Muse akan wakar Eureka O'Hara "Jikin Jiki" kuma ya bayyana a cikin bidiyon kiɗa na Velo's "Big Dick Daddy". <ref>{{Cite web |last= |date=August 26, 2017 |title=VELO's Hot New Video 'Big D*ck Daddy' Feat. Hot Men, Aja, & Phi Phi O'Hara! |url=https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221229/https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> Yin hidima azaman wahayin waƙar, Kandy Muse ya bayyana akan "Sitting Alone in the VIP" na Alaska Thunderfuck da kuma bidiyon kiɗan da ke rakiyar a cikin 2020. == Rayuwa ta sirri == An haifi Candelario ga iyayen zuriyar Dominican kuma yana zaune a New York, kamar na 2021. Shi ma Ba'amurke ne kuma yana bayyana a matsayin bakar fata. <ref>{{Cite web |date=February 3, 2021 |title=RuPaul's Drag Race: Fans Attack Kandy Muse's Mother After Explosive UnTucked |url=https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204190143/https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |archive-date=February 4, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref> An haife shi a Kudancin Bronx, NYC, kuma ya girma tsakanin Tremont, Bronx <ref>{{Cite web |date=April 23, 2021 |title=Bronx native Kandy Muse discusses experience on 'RuPaul's Drag Race'; winner to be crowned soon |url=https://www.youtube.com/watch?v=TYigongaSDY |website=[[YouTube]]}}</ref> da [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] . Ya girma Mormon kuma ya yi baftisma yana ɗan shekara 8. <ref>{{Cite web |date=February 11, 2023 |title=The Pit Stop S15 E07 🏁 &#124; Bianca Del Rio & Kandy "The Pit Stop" Muse! &#124; RuPaul's Drag Race S15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E3aTQe9QzcI&list=PLGwZKkKxJCifxr_ZaCuAzh-6zBWXC3zVh&index=4 |via=www.youtube.com}}</ref> == Hotuna == === Marasa aure === ==== Kamar yadda mai zane ya fito ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Title !Year !Album |- |"ConDragulations"<ref>{{Cite web |title=ConDragulations (Cast Version) |url=https://open.spotify.com/artist/4hBZXuGcH9E94jD3A0Bn3r |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Social Media: The Unverified Rusical"<ref>{{Cite web |title=Social Media: The Unverified Rusical - EP |url=https://music.apple.com/cl/album/social-media-the-unverified-rusical-ep/1553940996 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 |''Social Media: The Unverified Rusical Album'' |- |"Lucky"<ref>{{Cite web |title=Lucky (feat. The Cast of RuPaul's Drag Race, Season 13) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/lucky-feat-the-cast-of-rupauls-drag-race-season-13/1562158912?i=1562159173 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Money, Success, Fame, Glamour" {{Small|(Glam Rock version)<br />(with the cast of [[RuPaul's Drag Race All Stars season 8|RuPaul's Drag Race All Stars, season 8]])}} |2023 |{{Non-album single}} |- |"Joan! The Unauthorized Rusical"<ref>{{Cite web |title=Joan! The Unauthorized Rusical |url=https://open.spotify.com/album/5h6BaDtMczvvaCWs52YZap?si=b6_m3snmSW20dWJNKQGBIw&nd=1 |access-date=2023-06-29 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race All Stars, season 8)</small> |2023 |''Joan! The Unauthorized Rusical Album'' |} === Sauran bayyanar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Waka ! Shekara ! Mawaƙi ! Album |- | "Tsarin Jiki" <ref>{{Cite web |title=Body Positivity (feat. Kandy Muse) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/body-positivity-feat-kandy-muse-single/1554751826 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref> | 2017 | Eureka O'Hara, Adam Barta & Electropoint | {{Non-album single}} |- | "Zaune kaɗai a cikin VIP" <ref>{{Cite web |title=Sitting Alone In The VIP (feat. Kandy Muse) |url=https://open.spotify.com/album/2GVJcK1qfa2BLI5URVVKRm |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref> | 2020 | Alaska Thunderfuck| {{Non-album single}} |} == Filmography == === Talabijin === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes ! class="unsortable" style="text-align: center;" |{{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- |2017 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 3)'' |Guest |Stand-alone special episode: "Exclusive Queen Ruveal" | |- | rowspan="4" |2021 |''RuPaul's Drag Race (season 13)'' |Contestant |Runner-up (16 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Untucked'' |Herself |Season 12 (14 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep a Good Queen Down'' |Herself |Stand-alone special |<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |last2=Journal-Constitution |first2=The Atlanta |date=February 17, 2021 |title=VH1 To Release 'RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep A Good Queen Down'; Docu Chronicles Shooting Reality Series During Pandemic |url=https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217183421/https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |archive-date=February 17, 2021 |access-date=February 17, 2021 |website=Deadline |language=English}}</ref> |- | scope="row" |''Dragging the Classics: The Brady Bunch'' |Cindy Brady | | style="text-align: center;" | |- |2022 |''iCarly'' |Cruella Intentions |Episode: "iDragged Him" |<ref>{{Cite web |date=May 10, 2022 |title=Kandy Muse, Scarlet Envy, Rose', & Mo Heart Guest Star in New Photos from iCarly "iDragged Him"" |url=https://www.beautifulballad.org/2022/05/09/kandy-muse-scarlet-envy-rose-mo-heart-guest-star-in-new-photos-from-icarly-icarried-a-watermelon/ |access-date=July 5, 2022 |website=www.beautifulballad.org/}}</ref> |- | rowspan="5" |2023 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 8)'' |Contestant |Runner-up (12 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race All Stars: Untucked'' |Herself | | |- |''Good Morning America'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=June 3, 2023 |title=Celebrating Pride Month with Kandy Muse |url=https://abcnews.go.com/GMA/Culture/video/celebrating-pride-month-kandy-muse-99809688 |access-date=June 3, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''GMA3: What You Need to Know'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Kandy Muse & Jimbo talk finale of 'RuPaul's Drag: Race All Stars' |url=https://abcnews.go.com/GMA/GMA3/video/kandy-muse-jimbo-talk-finale-rupauls-drag-race-101492531 |access-date=July 19, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''Watch What Happens Live with Andy Cohen'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Are These Bravolebrity Dads DILFY? {{!}} WWHL |url=https://www.youtube.com/watch?v=1DxHXl5BYWA |access-date=July 19, 2023 |website=[[YouTube]]}}</ref> |- |2024 |''House of Villains'' |Contestant |Season 2 | |- |TBA |''Slaycation'' |Herself |Main cast |<ref>Joey Nolfi, [https://ew.com/slaycation-cast-rupauls-drag-race-queens-8659117 "See the 6 returning Drag Race queens set to be dropped into the wilderness on new Slaycation series"]. </ref> |} === Jerin Yanar Gizo === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Shekara ! scope="col" | Take ! scope="col" | Matsayi ! scope="col" | Bayanan kula ! class="unsortable" style="text-align: center;" | {{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- | 2017 | ''Cosmo Queens'' | rowspan="10" | Ita kanta | Bako | style="text-align: center;" | |- | 2018 | ''Hai Qween!'' | Bako (Episode: Aja ) | |- | rowspan="3" | 2021 | ''Ruvealing the Look'' | rowspan="5" | Bako | style="text-align: center;" | |- | ''Menene Packin''' | style="text-align: center;" | |- | ''Canjin canjin X'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="2" | 2022 | ''Fita daga Rufe'' | |- | ''Trixie Cosmetics: Kiki tare da Kandy Muse'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="4" | 2023 | ''Haɗu da Sarauniya'' | Tsaya-kai na musamman<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> RuPaul's Jawo Race Duk Taurari 8 | |- | ''EW Labarai Flash'' | Bako | |- | ''BuzzFeed Celeb'' | Bako | |- | ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'' | Mai watsa shiri | 7 sassa | <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> |} === Bidiyon kida === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Take ! scope="col" | Shekara ! scope="col" | Bayanan kula |- | "Big Dick Dady" | 2017 | By Velo |- | "Zaune kadai a cikin VIP" | 2020 | By Alaska Thunderfuck |} == Kyaututtuka da zabebe == {| class="wikitable sortable" !Shekara ! Jiki mai ba da lambar yabo ! Kashi ! Aiki ! Sakamako ! Ref. |- | style="text-align:center" | 2018 | style="text-align:center" | Brooklyn Nightlife Awards | style="text-align:center" | Jawo Sarauniyar Shekarar | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Post by @bknightlifeawards |url=https://www.instagram.com/p/Bs-uikqnRhe/?hl=en |access-date=September 17, 2022 |website=Instagram}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2021 | style="text-align:center" | MTV Movie &amp;amp; TV Awards | style="text-align:center" | Mafi Yaki <small>(tare da Tamisha Iman )</small> | style="text-align:center" | ''RuPaul's Jawo Race: Ba a Gano''| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Alexandra |date=April 19, 2021 |title=MTV Movie & TV Awards Nominations: 'Emily In Paris', 'WandaVision' & 'RuPaul's Drag Race' |url=https://deadline.com/2021/04/mtv-movie-tv-awards-nominations-emily-in-paris-wandavision-rupauls-drag-race-1234737437/ |access-date=April 20, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2022 | style="text-align:center" | Kyautar Queerty | style="text-align:center" | Future All-Star | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=February 24, 2022 |title='The 2022 Queerties |url=https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212004231/https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |archive-date=February 12, 2022 |access-date=March 31, 2022 |website=Cheat Sheet}}</ref> |- |} == Duba kuma == * Al'adun LGBT a birnin New York * Xunami Muse == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin hadi na waje == {{Commonscat|Kandy Muse}} * [[imdbname:9911732|Kandy Muse]] a [[IMDb]] {{RuPaul's Drag Race}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Muse, Kandy}} [[Rukuni:Haihuwan 1994]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Yan adam]] dwjsn5il5vhnfg99rv12b1tmmft8pup 838191 838189 2026-05-20T09:46:35Z Abubakar Kaddi 24783 838191 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kandy Muse''' shine sunan mataki na '''Kevin Candelario''' (an Haife shi a 3 ga watan Nuwamba shekarar alif dari da casa'in da hudu 1994), wata sarauniya mai jan hankali Ba'amurke kuma ɗan wasan kwaikwayo da aka fi sani da kasancewa ta biyu a kakar wasa ta goma sha uku ta ''RuPaul's Drag Race'' (2021) da kuma na takwas na ''Jawo RuPaul. Race All Stars'' (2023) == Sana'a == Kandy Muse ya kasance tsohon memba na ''House of Aja'', wani gidan gama gari wanda Aja LaBeija ke gudanarwa, sarauniyar ja wadda ta fafata a kakar wasa ta tara na ''RuPaul's Drag Race'' . <ref name="Pink">{{Cite web |date=January 13, 2021 |title=Every scalding hot drop of tea about Drag Race season 13 |url=https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329140612/https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |archive-date=March 29, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=PinkNews |language=en-GB}}</ref> Kandy Muse ya kasance memba na ''Doll Haus'', tare da ƴan'uwan tsohuwar 'yan ''gidan Aja'' Dahlia Sin da ƴarta Janelle No. 5. Yanzu ita ce mahaifiyar gidan Iconic na Muse wanda ke nuna Xunami Muse, Papito Suave, da Lucas Skywalker. <ref>{{Cite web |date=January 5, 2021 |title=Drag Race: What happened between the Haus of Aja and Drag Race's Kandy Muse? |url=https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301220817/https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |archive-date=March 1, 2021 |access-date=April 2, 2021 |website=The Tab |language=en}}</ref> A cikin shekara ta 2021, Kandy Muse ya yi gasa a kakar wasa ta goma sha uku na ''Jawo Race'', lokacin da Kandy Muse ya nuna wani "slutty version" na LinkedIn a cikin " Kafofin watsa labarun: The Unverified Rusical " da Patrick Starrr a cikin wasan Snatch Game, kuma ya sanya mai gudu zuwa nasara. Symone . <ref>{{Cite web |last=McCallion |first=Paul |date=February 20, 2021 |title=RuPaul's Drag Race Recap: Social Werk |url=https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220023737/https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |archive-date=February 20, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Vulture |language=en-us}}</ref> <ref>{{Cite web |date=March 6, 2021 |title='Drag Race' Season 13's Iconic Snatch Game Impressions, Ranked |url=https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221228/https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Bustle |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=March 7, 2021 |title=Patrick Starrr Gave Kandy Muse's 'Snatch Game' Tens Across The Board |url=https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307151116/https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |archive-date=March 7, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> A cikin 2023, Muse ya yi takara a karo na takwas na <nowiki><i id="mwOw">RuPaul's Drag Race All</i></nowiki> <nowiki><i id="mwPA">Stars</i></nowiki>, inda aka ayyana ta a matsayin mai tsere zuwa Jimbo . Bayan isar da lokacin, jerin asali na Kandy na Duniya na Al'ajabi, ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'', an sanar da shi don farawa a kan Agusta 7, 2023. <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Kandy Muse ita ce mahaifiyar Xunami Muse, wacce ta fafata a kakar wasa ta goma sha shida na ''Drag Race'' a cikin 2024. === Kida === [[Fayil:Werq_the_World_at_Caesars_Windsor,_2023-08-06_10.jpg|thumb| Kandy Muse yana yin wasan Werq Duniya (2023)]] A cikin 2017, an nuna Kandy Muse akan wakar Eureka O'Hara "Jikin Jiki" kuma ya bayyana a cikin bidiyon kiɗa na Velo's "Big Dick Daddy". <ref>{{Cite web |last= |date=August 26, 2017 |title=VELO's Hot New Video 'Big D*ck Daddy' Feat. Hot Men, Aja, & Phi Phi O'Hara! |url=https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221229/https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> Yin hidima azaman wahayin waƙar, Kandy Muse ya bayyana akan "Sitting Alone in the VIP" na Alaska Thunderfuck da kuma bidiyon kiɗan da ke rakiyar a cikin 2020. == Rayuwa ta sirri == An haifi Candelario ga iyayen zuriyar Dominican kuma yana zaune a New York, kamar na 2021. Shi ma Ba'amurke ne kuma yana bayyana a matsayin bakar fata. <ref>{{Cite web |date=February 3, 2021 |title=RuPaul's Drag Race: Fans Attack Kandy Muse's Mother After Explosive UnTucked |url=https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204190143/https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |archive-date=February 4, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref> An haife shi a Kudancin Bronx, NYC, kuma ya girma tsakanin Tremont, Bronx <ref>{{Cite web |date=April 23, 2021 |title=Bronx native Kandy Muse discusses experience on 'RuPaul's Drag Race'; winner to be crowned soon |url=https://www.youtube.com/watch?v=TYigongaSDY |website=[[YouTube]]}}</ref> da [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] . Ya girma Mormon kuma ya yi baftisma yana ɗan shekara 8. <ref>{{Cite web |date=February 11, 2023 |title=The Pit Stop S15 E07 🏁 &#124; Bianca Del Rio & Kandy "The Pit Stop" Muse! &#124; RuPaul's Drag Race S15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E3aTQe9QzcI&list=PLGwZKkKxJCifxr_ZaCuAzh-6zBWXC3zVh&index=4 |via=www.youtube.com}}</ref> == Hotuna == === Marasa aure === ==== Kamar yadda mai zane ya fito ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Title !Year !Album |- |"ConDragulations"<ref>{{Cite web |title=ConDragulations (Cast Version) |url=https://open.spotify.com/artist/4hBZXuGcH9E94jD3A0Bn3r |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Social Media: The Unverified Rusical"<ref>{{Cite web |title=Social Media: The Unverified Rusical - EP |url=https://music.apple.com/cl/album/social-media-the-unverified-rusical-ep/1553940996 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 |''Social Media: The Unverified Rusical Album'' |- |"Lucky"<ref>{{Cite web |title=Lucky (feat. The Cast of RuPaul's Drag Race, Season 13) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/lucky-feat-the-cast-of-rupauls-drag-race-season-13/1562158912?i=1562159173 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Money, Success, Fame, Glamour" {{Small|(Glam Rock version)<br />(with the cast of [[RuPaul's Drag Race All Stars season 8|RuPaul's Drag Race All Stars, season 8]])}} |2023 |{{Non-album single}} |- |"Joan! The Unauthorized Rusical"<ref>{{Cite web |title=Joan! The Unauthorized Rusical |url=https://open.spotify.com/album/5h6BaDtMczvvaCWs52YZap?si=b6_m3snmSW20dWJNKQGBIw&nd=1 |access-date=2023-06-29 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race All Stars, season 8)</small> |2023 |''Joan! The Unauthorized Rusical Album'' |} === Sauran bayyanar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Waka ! Shekara ! Mawaƙi ! Album |- | "Tsarin Jiki" <ref>{{Cite web |title=Body Positivity (feat. Kandy Muse) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/body-positivity-feat-kandy-muse-single/1554751826 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref> | 2017 | Eureka O'Hara, Adam Barta & Electropoint | {{Non-album single}} |- | "Zaune kaɗai a cikin VIP" <ref>{{Cite web |title=Sitting Alone In The VIP (feat. Kandy Muse) |url=https://open.spotify.com/album/2GVJcK1qfa2BLI5URVVKRm |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref> | 2020 | Alaska Thunderfuck| {{Non-album single}} |} == Filmography == === Talabijin === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes ! class="unsortable" style="text-align: center;" |{{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- |2017 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 3)'' |Guest |Stand-alone special episode: "Exclusive Queen Ruveal" | |- | rowspan="4" |2021 |''RuPaul's Drag Race (season 13)'' |Contestant |Runner-up (16 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Untucked'' |Herself |Season 12 (14 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep a Good Queen Down'' |Herself |Stand-alone special |<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |last2=Journal-Constitution |first2=The Atlanta |date=February 17, 2021 |title=VH1 To Release 'RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep A Good Queen Down'; Docu Chronicles Shooting Reality Series During Pandemic |url=https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217183421/https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |archive-date=February 17, 2021 |access-date=February 17, 2021 |website=Deadline |language=English}}</ref> |- | scope="row" |''Dragging the Classics: The Brady Bunch'' |Cindy Brady | | style="text-align: center;" | |- |2022 |''iCarly'' |Cruella Intentions |Episode: "iDragged Him" |<ref>{{Cite web |date=May 10, 2022 |title=Kandy Muse, Scarlet Envy, Rose', & Mo Heart Guest Star in New Photos from iCarly "iDragged Him"" |url=https://www.beautifulballad.org/2022/05/09/kandy-muse-scarlet-envy-rose-mo-heart-guest-star-in-new-photos-from-icarly-icarried-a-watermelon/ |access-date=July 5, 2022 |website=www.beautifulballad.org/}}</ref> |- | rowspan="5" |2023 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 8)'' |Contestant |Runner-up (12 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race All Stars: Untucked'' |Herself | | |- |''Good Morning America'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=June 3, 2023 |title=Celebrating Pride Month with Kandy Muse |url=https://abcnews.go.com/GMA/Culture/video/celebrating-pride-month-kandy-muse-99809688 |access-date=June 3, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''GMA3: What You Need to Know'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Kandy Muse & Jimbo talk finale of 'RuPaul's Drag: Race All Stars' |url=https://abcnews.go.com/GMA/GMA3/video/kandy-muse-jimbo-talk-finale-rupauls-drag-race-101492531 |access-date=July 19, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''Watch What Happens Live with Andy Cohen'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Are These Bravolebrity Dads DILFY? {{!}} WWHL |url=https://www.youtube.com/watch?v=1DxHXl5BYWA |access-date=July 19, 2023 |website=[[YouTube]]}}</ref> |- |2024 |''House of Villains'' |Contestant |Season 2 | |- |TBA |''Slaycation'' |Herself |Main cast |<ref>Joey Nolfi, [https://ew.com/slaycation-cast-rupauls-drag-race-queens-8659117 "See the 6 returning Drag Race queens set to be dropped into the wilderness on new Slaycation series"]. </ref> |} === Jerin Yanar Gizo === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Shekara ! scope="col" | Take ! scope="col" | Matsayi ! scope="col" | Bayanan kula ! class="unsortable" style="text-align: center;" | {{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- | 2017 | ''Cosmo Queens'' | rowspan="10" | Ita kanta | Bako | style="text-align: center;" | |- | 2018 | ''Hai Qween!'' | Bako (Episode: Aja ) | |- | rowspan="3" | 2021 | ''Ruvealing the Look'' | rowspan="5" | Bako | style="text-align: center;" | |- | ''Menene Packin''' | style="text-align: center;" | |- | ''Canjin canjin X'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="2" | 2022 | ''Fita daga Rufe'' | |- | ''Trixie Cosmetics: Kiki tare da Kandy Muse'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="4" | 2023 | ''Haɗu da Sarauniya'' | Tsaya-kai na musamman<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> RuPaul's Jawo Race Duk Taurari 8 | |- | ''EW Labarai Flash'' | Bako | |- | ''BuzzFeed Celeb'' | Bako | |- | ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'' | Mai watsa shiri | 7 sassa | <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> |} === Bidiyon kida === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Take ! scope="col" | Shekara ! scope="col" | Bayanan kula |- | "Big Dick Dady" | 2017 | By Velo |- | "Zaune kadai a cikin VIP" | 2020 | By Alaska Thunderfuck |} == Kyaututtuka da zabebe == {| class="wikitable sortable" !Shekara ! Jiki mai ba da lambar yabo ! Kashi ! Aiki ! Sakamako ! Ref. |- | style="text-align:center" | 2018 | style="text-align:center" | Brooklyn Nightlife Awards | style="text-align:center" | Jawo Sarauniyar Shekarar | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Post by @bknightlifeawards |url=https://www.instagram.com/p/Bs-uikqnRhe/?hl=en |access-date=September 17, 2022 |website=Instagram}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2021 | style="text-align:center" | MTV Movie &amp;amp; TV Awards | style="text-align:center" | Mafi Yaki <small>(tare da Tamisha Iman )</small> | style="text-align:center" | ''RuPaul's Jawo Race: Ba a Gano''| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Alexandra |date=April 19, 2021 |title=MTV Movie & TV Awards Nominations: 'Emily In Paris', 'WandaVision' & 'RuPaul's Drag Race' |url=https://deadline.com/2021/04/mtv-movie-tv-awards-nominations-emily-in-paris-wandavision-rupauls-drag-race-1234737437/ |access-date=April 20, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2022 | style="text-align:center" | Kyautar Queerty | style="text-align:center" | Future All-Star | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=February 24, 2022 |title='The 2022 Queerties |url=https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212004231/https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |archive-date=February 12, 2022 |access-date=March 31, 2022 |website=Cheat Sheet}}</ref> |- |} == Duba kuma == * Al'adun LGBT a birnin New York * Xunami Muse == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin hadi na waje == {{Commonscat|Kandy Muse}} * [[imdbname:9911732|Kandy Muse]] a [[IMDb]] {{RuPaul's Drag Race}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Muse, Kandy}} [[Rukuni:Haihuwan 1994]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Yan adam]] hpzu5wmcqekkr4xzgc7gpxg5go0lt0e 838193 838191 2026-05-20T09:46:49Z Abubakar Kaddi 24783 838193 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kandy Muse''' shine sunan mataki na '''Kevin Candelario''' (an Haife shi a 3 ga watan Nuwamba shekarar alif dari da casa'in da hudu 1994), wata sarauniya mai jan hankali Ba'amurke kuma ɗan wasan kwaikwayo da aka fi sani da kasancewa ta biyu a kakar wasa ta goma sha uku ta ''RuPaul's Drag Race'' (2021) da kuma na takwas na ''Jawo RuPaul. Race All Stars'' (2023) == Sana'a == Kandy Muse ya kasance tsohon memba na ''House of Aja'', wani gidan gama gari wanda Aja LaBeija ke gudanarwa, sarauniyar ja wadda ta fafata a kakar wasa ta tara na ''RuPaul's Drag Race'' . <ref name="Pink">{{Cite web |date=January 13, 2021 |title=Every scalding hot drop of tea about Drag Race season 13 |url=https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329140612/https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |archive-date=March 29, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=PinkNews |language=en-GB}}</ref> Kandy Muse ya kasance memba na ''Doll Haus'', tare da ƴan'uwan tsohuwar 'yan ''gidan Aja'' Dahlia Sin da ƴarta Janelle No. 5. Yanzu ita ce mahaifiyar gidan Iconic na Muse wanda ke nuna Xunami Muse, Papito Suave, da Lucas Skywalker. <ref>{{Cite web |date=January 5, 2021 |title=Drag Race: What happened between the Haus of Aja and Drag Race's Kandy Muse? |url=https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301220817/https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |archive-date=March 1, 2021 |access-date=April 2, 2021 |website=The Tab |language=en}}</ref> A cikin shekara ta 2021, Kandy Muse ya yi gasa a kakar wasa ta goma sha uku na ''Jawo Race'', lokacin da Kandy Muse ya nuna wani "slutty version" na LinkedIn a cikin " Kafofin watsa labarun: The Unverified Rusical " da Patrick Starrr a cikin wasan Snatch Game, kuma ya sanya mai gudu zuwa nasara. Symone . <ref>{{Cite web |last=McCallion |first=Paul |date=February 20, 2021 |title=RuPaul's Drag Race Recap: Social Werk |url=https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220023737/https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |archive-date=February 20, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Vulture |language=en-us}}</ref> <ref>{{Cite web |date=March 6, 2021 |title='Drag Race' Season 13's Iconic Snatch Game Impressions, Ranked |url=https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221228/https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Bustle |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=March 7, 2021 |title=Patrick Starrr Gave Kandy Muse's 'Snatch Game' Tens Across The Board |url=https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307151116/https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |archive-date=March 7, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> A cikin shekara ta 2023, Muse ya yi takara a karo na takwas na <nowiki><i id="mwOw">RuPaul's Drag Race All</i></nowiki> <nowiki><i id="mwPA">Stars</i></nowiki>, inda aka ayyana ta a matsayin mai tsere zuwa Jimbo . Bayan isar da lokacin, jerin asali na Kandy na Duniya na Al'ajabi, ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'', an sanar da shi don farawa a kan Agusta 7, 2023. <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Kandy Muse ita ce mahaifiyar Xunami Muse, wacce ta fafata a kakar wasa ta goma sha shida na ''Drag Race'' a cikin 2024. === Kida === [[Fayil:Werq_the_World_at_Caesars_Windsor,_2023-08-06_10.jpg|thumb| Kandy Muse yana yin wasan Werq Duniya (2023)]] A cikin 2017, an nuna Kandy Muse akan wakar Eureka O'Hara "Jikin Jiki" kuma ya bayyana a cikin bidiyon kiɗa na Velo's "Big Dick Daddy". <ref>{{Cite web |last= |date=August 26, 2017 |title=VELO's Hot New Video 'Big D*ck Daddy' Feat. Hot Men, Aja, & Phi Phi O'Hara! |url=https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221229/https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> Yin hidima azaman wahayin waƙar, Kandy Muse ya bayyana akan "Sitting Alone in the VIP" na Alaska Thunderfuck da kuma bidiyon kiɗan da ke rakiyar a cikin 2020. == Rayuwa ta sirri == An haifi Candelario ga iyayen zuriyar Dominican kuma yana zaune a New York, kamar na 2021. Shi ma Ba'amurke ne kuma yana bayyana a matsayin bakar fata. <ref>{{Cite web |date=February 3, 2021 |title=RuPaul's Drag Race: Fans Attack Kandy Muse's Mother After Explosive UnTucked |url=https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204190143/https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |archive-date=February 4, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref> An haife shi a Kudancin Bronx, NYC, kuma ya girma tsakanin Tremont, Bronx <ref>{{Cite web |date=April 23, 2021 |title=Bronx native Kandy Muse discusses experience on 'RuPaul's Drag Race'; winner to be crowned soon |url=https://www.youtube.com/watch?v=TYigongaSDY |website=[[YouTube]]}}</ref> da [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] . Ya girma Mormon kuma ya yi baftisma yana ɗan shekara 8. <ref>{{Cite web |date=February 11, 2023 |title=The Pit Stop S15 E07 🏁 &#124; Bianca Del Rio & Kandy "The Pit Stop" Muse! &#124; RuPaul's Drag Race S15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E3aTQe9QzcI&list=PLGwZKkKxJCifxr_ZaCuAzh-6zBWXC3zVh&index=4 |via=www.youtube.com}}</ref> == Hotuna == === Marasa aure === ==== Kamar yadda mai zane ya fito ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Title !Year !Album |- |"ConDragulations"<ref>{{Cite web |title=ConDragulations (Cast Version) |url=https://open.spotify.com/artist/4hBZXuGcH9E94jD3A0Bn3r |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Social Media: The Unverified Rusical"<ref>{{Cite web |title=Social Media: The Unverified Rusical - EP |url=https://music.apple.com/cl/album/social-media-the-unverified-rusical-ep/1553940996 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 |''Social Media: The Unverified Rusical Album'' |- |"Lucky"<ref>{{Cite web |title=Lucky (feat. The Cast of RuPaul's Drag Race, Season 13) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/lucky-feat-the-cast-of-rupauls-drag-race-season-13/1562158912?i=1562159173 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Money, Success, Fame, Glamour" {{Small|(Glam Rock version)<br />(with the cast of [[RuPaul's Drag Race All Stars season 8|RuPaul's Drag Race All Stars, season 8]])}} |2023 |{{Non-album single}} |- |"Joan! The Unauthorized Rusical"<ref>{{Cite web |title=Joan! The Unauthorized Rusical |url=https://open.spotify.com/album/5h6BaDtMczvvaCWs52YZap?si=b6_m3snmSW20dWJNKQGBIw&nd=1 |access-date=2023-06-29 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race All Stars, season 8)</small> |2023 |''Joan! The Unauthorized Rusical Album'' |} === Sauran bayyanar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Waka ! Shekara ! Mawaƙi ! Album |- | "Tsarin Jiki" <ref>{{Cite web |title=Body Positivity (feat. Kandy Muse) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/body-positivity-feat-kandy-muse-single/1554751826 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref> | 2017 | Eureka O'Hara, Adam Barta & Electropoint | {{Non-album single}} |- | "Zaune kaɗai a cikin VIP" <ref>{{Cite web |title=Sitting Alone In The VIP (feat. Kandy Muse) |url=https://open.spotify.com/album/2GVJcK1qfa2BLI5URVVKRm |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref> | 2020 | Alaska Thunderfuck| {{Non-album single}} |} == Filmography == === Talabijin === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes ! class="unsortable" style="text-align: center;" |{{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- |2017 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 3)'' |Guest |Stand-alone special episode: "Exclusive Queen Ruveal" | |- | rowspan="4" |2021 |''RuPaul's Drag Race (season 13)'' |Contestant |Runner-up (16 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Untucked'' |Herself |Season 12 (14 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep a Good Queen Down'' |Herself |Stand-alone special |<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |last2=Journal-Constitution |first2=The Atlanta |date=February 17, 2021 |title=VH1 To Release 'RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep A Good Queen Down'; Docu Chronicles Shooting Reality Series During Pandemic |url=https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217183421/https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |archive-date=February 17, 2021 |access-date=February 17, 2021 |website=Deadline |language=English}}</ref> |- | scope="row" |''Dragging the Classics: The Brady Bunch'' |Cindy Brady | | style="text-align: center;" | |- |2022 |''iCarly'' |Cruella Intentions |Episode: "iDragged Him" |<ref>{{Cite web |date=May 10, 2022 |title=Kandy Muse, Scarlet Envy, Rose', & Mo Heart Guest Star in New Photos from iCarly "iDragged Him"" |url=https://www.beautifulballad.org/2022/05/09/kandy-muse-scarlet-envy-rose-mo-heart-guest-star-in-new-photos-from-icarly-icarried-a-watermelon/ |access-date=July 5, 2022 |website=www.beautifulballad.org/}}</ref> |- | rowspan="5" |2023 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 8)'' |Contestant |Runner-up (12 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race All Stars: Untucked'' |Herself | | |- |''Good Morning America'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=June 3, 2023 |title=Celebrating Pride Month with Kandy Muse |url=https://abcnews.go.com/GMA/Culture/video/celebrating-pride-month-kandy-muse-99809688 |access-date=June 3, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''GMA3: What You Need to Know'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Kandy Muse & Jimbo talk finale of 'RuPaul's Drag: Race All Stars' |url=https://abcnews.go.com/GMA/GMA3/video/kandy-muse-jimbo-talk-finale-rupauls-drag-race-101492531 |access-date=July 19, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''Watch What Happens Live with Andy Cohen'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Are These Bravolebrity Dads DILFY? {{!}} WWHL |url=https://www.youtube.com/watch?v=1DxHXl5BYWA |access-date=July 19, 2023 |website=[[YouTube]]}}</ref> |- |2024 |''House of Villains'' |Contestant |Season 2 | |- |TBA |''Slaycation'' |Herself |Main cast |<ref>Joey Nolfi, [https://ew.com/slaycation-cast-rupauls-drag-race-queens-8659117 "See the 6 returning Drag Race queens set to be dropped into the wilderness on new Slaycation series"]. </ref> |} === Jerin Yanar Gizo === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Shekara ! scope="col" | Take ! scope="col" | Matsayi ! scope="col" | Bayanan kula ! class="unsortable" style="text-align: center;" | {{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- | 2017 | ''Cosmo Queens'' | rowspan="10" | Ita kanta | Bako | style="text-align: center;" | |- | 2018 | ''Hai Qween!'' | Bako (Episode: Aja ) | |- | rowspan="3" | 2021 | ''Ruvealing the Look'' | rowspan="5" | Bako | style="text-align: center;" | |- | ''Menene Packin''' | style="text-align: center;" | |- | ''Canjin canjin X'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="2" | 2022 | ''Fita daga Rufe'' | |- | ''Trixie Cosmetics: Kiki tare da Kandy Muse'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="4" | 2023 | ''Haɗu da Sarauniya'' | Tsaya-kai na musamman<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> RuPaul's Jawo Race Duk Taurari 8 | |- | ''EW Labarai Flash'' | Bako | |- | ''BuzzFeed Celeb'' | Bako | |- | ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'' | Mai watsa shiri | 7 sassa | <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> |} === Bidiyon kida === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Take ! scope="col" | Shekara ! scope="col" | Bayanan kula |- | "Big Dick Dady" | 2017 | By Velo |- | "Zaune kadai a cikin VIP" | 2020 | By Alaska Thunderfuck |} == Kyaututtuka da zabebe == {| class="wikitable sortable" !Shekara ! Jiki mai ba da lambar yabo ! Kashi ! Aiki ! Sakamako ! Ref. |- | style="text-align:center" | 2018 | style="text-align:center" | Brooklyn Nightlife Awards | style="text-align:center" | Jawo Sarauniyar Shekarar | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Post by @bknightlifeawards |url=https://www.instagram.com/p/Bs-uikqnRhe/?hl=en |access-date=September 17, 2022 |website=Instagram}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2021 | style="text-align:center" | MTV Movie &amp;amp; TV Awards | style="text-align:center" | Mafi Yaki <small>(tare da Tamisha Iman )</small> | style="text-align:center" | ''RuPaul's Jawo Race: Ba a Gano''| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Alexandra |date=April 19, 2021 |title=MTV Movie & TV Awards Nominations: 'Emily In Paris', 'WandaVision' & 'RuPaul's Drag Race' |url=https://deadline.com/2021/04/mtv-movie-tv-awards-nominations-emily-in-paris-wandavision-rupauls-drag-race-1234737437/ |access-date=April 20, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2022 | style="text-align:center" | Kyautar Queerty | style="text-align:center" | Future All-Star | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=February 24, 2022 |title='The 2022 Queerties |url=https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212004231/https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |archive-date=February 12, 2022 |access-date=March 31, 2022 |website=Cheat Sheet}}</ref> |- |} == Duba kuma == * Al'adun LGBT a birnin New York * Xunami Muse == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin hadi na waje == {{Commonscat|Kandy Muse}} * [[imdbname:9911732|Kandy Muse]] a [[IMDb]] {{RuPaul's Drag Race}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Muse, Kandy}} [[Rukuni:Haihuwan 1994]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Yan adam]] m2089d2p9g99vqzu3frpiq4782a9iz2 838196 838193 2026-05-20T09:47:05Z Abubakar Kaddi 24783 838196 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kandy Muse''' shine sunan mataki na '''Kevin Candelario''' (an Haife shi a 3 ga watan Nuwamba shekarar alif dari da casa'in da hudu 1994), wata sarauniya mai jan hankali Ba'amurke kuma ɗan wasan kwaikwayo da aka fi sani da kasancewa ta biyu a kakar wasa ta goma sha uku ta ''RuPaul's Drag Race'' (2021) da kuma na takwas na ''Jawo RuPaul. Race All Stars'' (2023) == Sana'a == Kandy Muse ya kasance tsohon memba na ''House of Aja'', wani gidan gama gari wanda Aja LaBeija ke gudanarwa, sarauniyar ja wadda ta fafata a kakar wasa ta tara na ''RuPaul's Drag Race'' . <ref name="Pink">{{Cite web |date=January 13, 2021 |title=Every scalding hot drop of tea about Drag Race season 13 |url=https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329140612/https://www.pinknews.co.uk/2021/01/13/drag-race-season-13-how-to-watch-eliminations-episodes-twists-rumours-queens-judges/ |archive-date=March 29, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=PinkNews |language=en-GB}}</ref> Kandy Muse ya kasance memba na ''Doll Haus'', tare da ƴan'uwan tsohuwar 'yan ''gidan Aja'' Dahlia Sin da ƴarta Janelle No. 5. Yanzu ita ce mahaifiyar gidan Iconic na Muse wanda ke nuna Xunami Muse, Papito Suave, da Lucas Skywalker. <ref>{{Cite web |date=January 5, 2021 |title=Drag Race: What happened between the Haus of Aja and Drag Race's Kandy Muse? |url=https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301220817/https://thetab.com/uk/2021/01/05/haus-of-aja-drama-kandy-muse-leave-netflix-rupaul-drag-race-188124 |archive-date=March 1, 2021 |access-date=April 2, 2021 |website=The Tab |language=en}}</ref> A cikin shekara ta 2021, Kandy Muse ya yi gasa a kakar wasa ta goma sha uku na ''Jawo Race'', lokacin da Kandy Muse ya nuna wani "slutty version" na LinkedIn a cikin " Kafofin watsa labarun: The Unverified Rusical " da Patrick Starrr a cikin wasan Snatch Game, kuma ya sanya mai gudu zuwa nasara. Symone . <ref>{{Cite web |last=McCallion |first=Paul |date=February 20, 2021 |title=RuPaul's Drag Race Recap: Social Werk |url=https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220023737/https://www.vulture.com/article/rupauls-drag-race-recap-season-13-episode-8-social-media-the-unverified-rusical.html |archive-date=February 20, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Vulture |language=en-us}}</ref> <ref>{{Cite web |date=March 6, 2021 |title='Drag Race' Season 13's Iconic Snatch Game Impressions, Ranked |url=https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221228/https://www.bustle.com/entertainment/drag-race-season-13-snatch-game-impressions-looks-ranked |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Bustle |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=March 7, 2021 |title=Patrick Starrr Gave Kandy Muse's 'Snatch Game' Tens Across The Board |url=https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307151116/https://instinctmagazine.com/patrick-starrr-gave-kandy-muses-snatch-game-tens-across-the-board/ |archive-date=March 7, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> A cikin shekara ta 2023, Muse ya yi takara a karo na takwas na <nowiki><i id="mwOw">RuPaul's Drag Race All</i></nowiki> <nowiki><i id="mwPA">Stars</i></nowiki>, inda aka ayyana ta a matsayin mai tsere zuwa Jimbo . Bayan isar da lokacin, jerin asali na Kandy na Duniya na Al'ajabi, ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'', an sanar da shi don farawa a kan Agusta 7, 2023. <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Kandy Muse ita ce mahaifiyar Xunami Muse, wacce ta fafata a kakar wasa ta goma sha shida na ''Drag Race'' a cikin 2024. === Kiɗa === [[Fayil:Werq_the_World_at_Caesars_Windsor,_2023-08-06_10.jpg|thumb| Kandy Muse yana yin wasan Werq Duniya (2023)]] A cikin 2017, an nuna Kandy Muse akan wakar Eureka O'Hara "Jikin Jiki" kuma ya bayyana a cikin bidiyon kiɗa na Velo's "Big Dick Daddy". <ref>{{Cite web |last= |date=August 26, 2017 |title=VELO's Hot New Video 'Big D*ck Daddy' Feat. Hot Men, Aja, & Phi Phi O'Hara! |url=https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916221229/https://instinctmagazine.com/velos-hot-new-video-big-dck-daddy-feat-hot-men-aja-phi-phi-ohara/ |archive-date=September 16, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=Instinct |language=en-US}}</ref> Yin hidima azaman wahayin waƙar, Kandy Muse ya bayyana akan "Sitting Alone in the VIP" na Alaska Thunderfuck da kuma bidiyon kiɗan da ke rakiyar a cikin 2020. == Rayuwa ta sirri == An haifi Candelario ga iyayen zuriyar Dominican kuma yana zaune a New York, kamar na 2021. Shi ma Ba'amurke ne kuma yana bayyana a matsayin bakar fata. <ref>{{Cite web |date=February 3, 2021 |title=RuPaul's Drag Race: Fans Attack Kandy Muse's Mother After Explosive UnTucked |url=https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204190143/https://screenrant.com/rupauls-drag-race-fans-attack-kandy-muse-mom/ |archive-date=February 4, 2021 |access-date=March 12, 2021 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref> An haife shi a Kudancin Bronx, NYC, kuma ya girma tsakanin Tremont, Bronx <ref>{{Cite web |date=April 23, 2021 |title=Bronx native Kandy Muse discusses experience on 'RuPaul's Drag Race'; winner to be crowned soon |url=https://www.youtube.com/watch?v=TYigongaSDY |website=[[YouTube]]}}</ref> da [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] . Ya girma Mormon kuma ya yi baftisma yana ɗan shekara 8. <ref>{{Cite web |date=February 11, 2023 |title=The Pit Stop S15 E07 🏁 &#124; Bianca Del Rio & Kandy "The Pit Stop" Muse! &#124; RuPaul's Drag Race S15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E3aTQe9QzcI&list=PLGwZKkKxJCifxr_ZaCuAzh-6zBWXC3zVh&index=4 |via=www.youtube.com}}</ref> == Hotuna == === Marasa aure === ==== Kamar yadda mai zane ya fito ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Title !Year !Album |- |"ConDragulations"<ref>{{Cite web |title=ConDragulations (Cast Version) |url=https://open.spotify.com/artist/4hBZXuGcH9E94jD3A0Bn3r |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Social Media: The Unverified Rusical"<ref>{{Cite web |title=Social Media: The Unverified Rusical - EP |url=https://music.apple.com/cl/album/social-media-the-unverified-rusical-ep/1553940996 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 |''Social Media: The Unverified Rusical Album'' |- |"Lucky"<ref>{{Cite web |title=Lucky (feat. The Cast of RuPaul's Drag Race, Season 13) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/lucky-feat-the-cast-of-rupauls-drag-race-season-13/1562158912?i=1562159173 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race, season 13)</small> |2021 | {{Non-album single}} |- |"Money, Success, Fame, Glamour" {{Small|(Glam Rock version)<br />(with the cast of [[RuPaul's Drag Race All Stars season 8|RuPaul's Drag Race All Stars, season 8]])}} |2023 |{{Non-album single}} |- |"Joan! The Unauthorized Rusical"<ref>{{Cite web |title=Joan! The Unauthorized Rusical |url=https://open.spotify.com/album/5h6BaDtMczvvaCWs52YZap?si=b6_m3snmSW20dWJNKQGBIw&nd=1 |access-date=2023-06-29 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref><br /><br /><small>(with the cast of RuPaul's Drag Race All Stars, season 8)</small> |2023 |''Joan! The Unauthorized Rusical Album'' |} === Sauran bayyanar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Waka ! Shekara ! Mawaƙi ! Album |- | "Tsarin Jiki" <ref>{{Cite web |title=Body Positivity (feat. Kandy Muse) - Single |url=https://music.apple.com/cl/album/body-positivity-feat-kandy-muse-single/1554751826 |access-date=2023-07-11 |website=[[Apple Music]] |language=en}}</ref> | 2017 | Eureka O'Hara, Adam Barta & Electropoint | {{Non-album single}} |- | "Zaune kaɗai a cikin VIP" <ref>{{Cite web |title=Sitting Alone In The VIP (feat. Kandy Muse) |url=https://open.spotify.com/album/2GVJcK1qfa2BLI5URVVKRm |access-date=2023-07-11 |website=[[Spotify]] |language=en}}</ref> | 2020 | Alaska Thunderfuck| {{Non-album single}} |} == Filmography == === Talabijin === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes ! class="unsortable" style="text-align: center;" |{{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- |2017 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 3)'' |Guest |Stand-alone special episode: "Exclusive Queen Ruveal" | |- | rowspan="4" |2021 |''RuPaul's Drag Race (season 13)'' |Contestant |Runner-up (16 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Untucked'' |Herself |Season 12 (14 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep a Good Queen Down'' |Herself |Stand-alone special |<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |last2=Journal-Constitution |first2=The Atlanta |date=February 17, 2021 |title=VH1 To Release 'RuPaul's Drag Race: Corona Can't Keep A Good Queen Down'; Docu Chronicles Shooting Reality Series During Pandemic |url=https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217183421/https://deadline.com/2021/02/vh1-world-of-wonder-rupauls-drag-race-corona-cant-keep-a-good-queen-down-documentary-pandemic-1234694954/ |archive-date=February 17, 2021 |access-date=February 17, 2021 |website=Deadline |language=English}}</ref> |- | scope="row" |''Dragging the Classics: The Brady Bunch'' |Cindy Brady | | style="text-align: center;" | |- |2022 |''iCarly'' |Cruella Intentions |Episode: "iDragged Him" |<ref>{{Cite web |date=May 10, 2022 |title=Kandy Muse, Scarlet Envy, Rose', & Mo Heart Guest Star in New Photos from iCarly "iDragged Him"" |url=https://www.beautifulballad.org/2022/05/09/kandy-muse-scarlet-envy-rose-mo-heart-guest-star-in-new-photos-from-icarly-icarried-a-watermelon/ |access-date=July 5, 2022 |website=www.beautifulballad.org/}}</ref> |- | rowspan="5" |2023 |''RuPaul's Drag Race All Stars (season 8)'' |Contestant |Runner-up (12 episodes) | |- |''RuPaul's Drag Race All Stars: Untucked'' |Herself | | |- |''Good Morning America'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=June 3, 2023 |title=Celebrating Pride Month with Kandy Muse |url=https://abcnews.go.com/GMA/Culture/video/celebrating-pride-month-kandy-muse-99809688 |access-date=June 3, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''GMA3: What You Need to Know'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Kandy Muse & Jimbo talk finale of 'RuPaul's Drag: Race All Stars' |url=https://abcnews.go.com/GMA/GMA3/video/kandy-muse-jimbo-talk-finale-rupauls-drag-race-101492531 |access-date=July 19, 2023 |website=Abcnews.go.com}}</ref> |- |''Watch What Happens Live with Andy Cohen'' |Herself |Guest (1 episode) |<ref>{{Cite web |date=July 19, 2023 |title=Are These Bravolebrity Dads DILFY? {{!}} WWHL |url=https://www.youtube.com/watch?v=1DxHXl5BYWA |access-date=July 19, 2023 |website=[[YouTube]]}}</ref> |- |2024 |''House of Villains'' |Contestant |Season 2 | |- |TBA |''Slaycation'' |Herself |Main cast |<ref>Joey Nolfi, [https://ew.com/slaycation-cast-rupauls-drag-race-queens-8659117 "See the 6 returning Drag Race queens set to be dropped into the wilderness on new Slaycation series"]. </ref> |} === Jerin Yanar Gizo === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Shekara ! scope="col" | Take ! scope="col" | Matsayi ! scope="col" | Bayanan kula ! class="unsortable" style="text-align: center;" | {{Abbr|Ref|Reference(s)}} |- | 2017 | ''Cosmo Queens'' | rowspan="10" | Ita kanta | Bako | style="text-align: center;" | |- | 2018 | ''Hai Qween!'' | Bako (Episode: Aja ) | |- | rowspan="3" | 2021 | ''Ruvealing the Look'' | rowspan="5" | Bako | style="text-align: center;" | |- | ''Menene Packin''' | style="text-align: center;" | |- | ''Canjin canjin X'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="2" | 2022 | ''Fita daga Rufe'' | |- | ''Trixie Cosmetics: Kiki tare da Kandy Muse'' | style="text-align: center;" | |- | rowspan="4" | 2023 | ''Haɗu da Sarauniya'' | Tsaya-kai na musamman<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> RuPaul's Jawo Race Duk Taurari 8 | |- | ''EW Labarai Flash'' | Bako | |- | ''BuzzFeed Celeb'' | Bako | |- | ''Ciki da Mai gabatarwa Studio tare da Kandy Muse'' | Mai watsa shiri | 7 sassa | <ref name="producer">{{Cite web |date=July 24, 2023 |title=Inside the Producer's Studio with Kandy Muse Coming to WOW Presents Plus August 7th! |url=https://m.youtube.com/watch?v=39X9luq9sfw&feature=youtu.be |access-date=July 24, 2023 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> |} === Bidiyon kida === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Take ! scope="col" | Shekara ! scope="col" | Bayanan kula |- | "Big Dick Dady" | 2017 | By Velo |- | "Zaune kadai a cikin VIP" | 2020 | By Alaska Thunderfuck |} == Kyaututtuka da zabebe == {| class="wikitable sortable" !Shekara ! Jiki mai ba da lambar yabo ! Kashi ! Aiki ! Sakamako ! Ref. |- | style="text-align:center" | 2018 | style="text-align:center" | Brooklyn Nightlife Awards | style="text-align:center" | Jawo Sarauniyar Shekarar | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Post by @bknightlifeawards |url=https://www.instagram.com/p/Bs-uikqnRhe/?hl=en |access-date=September 17, 2022 |website=Instagram}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2021 | style="text-align:center" | MTV Movie &amp;amp; TV Awards | style="text-align:center" | Mafi Yaki <small>(tare da Tamisha Iman )</small> | style="text-align:center" | ''RuPaul's Jawo Race: Ba a Gano''| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Alexandra |date=April 19, 2021 |title=MTV Movie & TV Awards Nominations: 'Emily In Paris', 'WandaVision' & 'RuPaul's Drag Race' |url=https://deadline.com/2021/04/mtv-movie-tv-awards-nominations-emily-in-paris-wandavision-rupauls-drag-race-1234737437/ |access-date=April 20, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center" | 2022 | style="text-align:center" | Kyautar Queerty | style="text-align:center" | Future All-Star | style="text-align:center" | Ita kanta| {{Nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=February 24, 2022 |title='The 2022 Queerties |url=https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212004231/https://www.queerty.com/Queerties2022/vote-2203-future-all-star |archive-date=February 12, 2022 |access-date=March 31, 2022 |website=Cheat Sheet}}</ref> |- |} == Duba kuma == * Al'adun LGBT a birnin New York * Xunami Muse == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin hadi na waje == {{Commonscat|Kandy Muse}} * [[imdbname:9911732|Kandy Muse]] a [[IMDb]] {{RuPaul's Drag Race}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Muse, Kandy}} [[Rukuni:Haihuwan 1994]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Yan adam]] c3y1apwdnx6ybyacwte9nrf411v8h30 Wale Adebanwi 0 84688 837946 798818 2026-05-19T20:46:36Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837946 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wale Adebanwi''' (an haife shi a shekara ta 1969) haifaffen-Najeriya ne, bakin fata na farko da ya zama Rhodes Farfesa a Kwalejin St Antony, Oxford inda ya kasance, har zuwa watan Yuni 2021, Farfesa a fannin Race Relations, kuma Daraktan Cibiyar Nazarin Afirka, Makarantar Nazarin Yankin Tsare-tsare da Wakilin Hukumar Mulki.<ref name=":0">{{Cite web |title=Professor Wale Adebanwi |url=https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/people/wale-adebanwi/ |access-date=2022-08-06 |website=Oxford Martin School |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=PROF. WALE ADEBANWI: I Wish I Were Gifted But I’ve Got Good Luck |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/11/17/prof-wale-adebanwi-i-wish-i-were-gifted-but-ive-got-good-luck/ |access-date=2022-08-06 |website=ThisDay Live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-18 |title=First Black African To Be Appointed Rhodes Professor {{!}} Wale Adebanwi |url=http://www.nigerianmonitor.com/first-black-african-to-be-appointed-rhodes-professorwale-adebanwi-biographywale-adebanwi-profile/ |access-date=2022-08-06 |website=Nigerian Monitor |language=en-US |archive-date=2017-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427143610/http://www.nigerianmonitor.com/first-black-african-to-be-appointed-rhodes-professorwale-adebanwi-biographywale-adebanwi-profile/ |url-status=dead }}</ref> A halin yanzu shi Farfesa ne na Shugaban Kasa na Penn Compact na Nazarin Afirka a Jami'ar Pennsylvania.<ref name=":1">{{Cite web |title=Wale Adebanwi {{!}} Africana Studies |url=https://africana.sas.upenn.edu/people/wale-adebanwi |access-date=2022-08-06 |website=africana.sas.upenn.edu}}</ref> Binciken Adebanwi ya mayar da hankali ne kan batutuwa da dama da suka shafi sauyin zamantakewa, kishin kasa da kabilanci, dangantakar kabilanci, siyasar ainihi, fitattun mutane da siyasar al'adu, tsarin dimokuradiyya, jaridun jarida da siyasar sararin samaniya a Afirka.<ref name=":0" /> == Rayuwar ilimi == Wale Adebanwi ya kammala karatun digiri na farko a fannin sadarwa na Mass Communication a [[Jami'ar Jihar Lagos|Jami’ar Lagos]], sannan ya samu digirin digirgir na M.Sc. da kuma Ph.D. a Kimiyyar Siyasa a [[Jami'ar Ibadan]]. Yana kuma da MPhil. da kuma Ph.D. a Social Anthropology daga Jami'ar Cambridge.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|last1=Naijamotherland|title=Wale Adebanwi: Meet The Nigerian Appointed As First Black African Rhodes Professor At Oxford University|url=http://dailynigerianews.naijamotherland.com/2017/01/18/wale-adebanwi-meet-the-nigerian-appointed-as-first-black-african-rhodes-professor-at-oxford-university/|publisher=Naija Motherland|accessdate=28 February 2017|archive-date=18 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118210430/http://dailynigerianews.naijamotherland.com/2017/01/18/wale-adebanwi-meet-the-nigerian-appointed-as-first-black-african-rhodes-professor-at-oxford-university/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wale Adebanwi {{!}} Africana Studies |url=https://africana.sas.upenn.edu/people/wale-adebanwi |access-date=2023-06-05 |website=africana.sas.upenn.edu}}</ref> == Aiki == Adebanwi ya yi aiki a matsayin ɗan jarida mai zaman kansa, marubuci, kuma editan jaridu da mujallu da yawa kafin ya shiga Sashen Kimiyyar Siyasa na [[Jami'ar Ibadan|Jami’ar Ibadan]] a matsayin malami kuma mai bincike<ref>{{cite web|last1=Bellanaija|title=President Buhari Hails Wale Adebanwi on his Appointment as Rhodes Professor at Oxford University|url=https://www.bellanaija.com/2017/01/president-buhari-hails-wale-adebanwi-on-his-appointment-as-rhodes-professor-at-oxford-university/|publisher=Bella naija.com|date=14 January 2017| accessdate=28 February 2017}}</ref>. Daga baya aka nada shi mataimakin farfesa a Sashen Nazarin Afirka da Nazarin Afirka na Jami'ar California, Davis, Amurka. Ya zama cikakken farfesa a UC Davis a 2016.<ref>{{Cite web |title=Wale Adebanwi |url=https://aas.ucdavis.edu/faculty-and-staff/wale-adebanwi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926235406/https://aas.ucdavis.edu/faculty-and-staff/wale-adebanwi |archive-date=2016-09-26 |website=UC Davis}}</ref> Daga baya aka nada shi mataimakin farfesa a Sashen Nazarin Afirka da Nazarin Afirka na Jami'ar California, Davis, Amurka. Ya zama cikakken farfesa a UC Davis a shekarar 2016.<ref>{{Cite web |title=Wale Adebanwi |url=https://aas.ucdavis.edu/faculty-and-staff/wale-adebanwi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926235406/https://aas.ucdavis.edu/faculty-and-staff/wale-adebanwi |archive-date=2016-09-26 |website=UC Davis}}</ref> An bai wa Adebanwi [https://www.gf.org/fellows/wale-adebanwi/ fellowship na Guggenheim] a shekarar 2024. Shi ne marubucin [https://iupress.org/9780253070364/how-to-become-a-big-man-in-africa/ How to Become a Nigeria Big Man in Africa: Subalternity, Elites, and Ethnic Politics in Contemporary Nigeria] (2024); [https://www.cambridge.org/us/universitypress/subjects/politics-international-relations/african-government-politics-and-policy/yoruba-elites-and-ethnic-politics-nigeria-bafemi-awolowo-and-corporate-agency?format=PB Yoruba Elites and Ethnic Politics in Nigeria: Obafemi Awolowo and Corporate Agency] (2014); [https://boydellandbrewer.com/9781580465557/nation-as-grand-narrative/ Nation as Grand Narrative: The Nigerian Press and the Politics of Meaning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240809143536/https://boydellandbrewer.com/9781580465557/nation-as-grand-narrative/ |date=2024-08-09 }} (2016); da [https://cap-press.com/books/isbn/9781611630237/Authority-Stealing Authority Stealing: Anti-Corruption War and Democratic Politics in Nigeria] (2012). Shi ne editan kuma babban editan littattafai da dama, da suka hada da [https://boydellandbrewer.com/9781847013514/democracy-and-nigerias-fourth-republic/ Democracy and Nigeria's Fourth Republic: Governance, Political Economy, and Party Politics 1999–2023] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240725042913/https://boydellandbrewer.com/9781847013514/democracy-and-nigerias-fourth-republic/ |date=2024-07-25 }} (2023); [https://www.ohioswallow.com/9780821424902/everyday-state-and-democracy-in-africa/ Everyday State and Democracy in Africa: Ethnographic Encounters] (2022); Elites and the Politics of Accountability in Africa (2021); The Political Economy of Everyday Life in Africa: Beyond the Margins (2017); Writers and Social Thought in Africa (2016); da Democracy and Prebendalism in Nigeria: Critical Interpretations (2013). Adebanwi ya kasance ga cikin editocin ''Africa: Journal of the International African Institute'' da kuma''Journal of Contemporary African Studies''.<ref>{{Cite web |title=African Studies Workshop Featuring Wale Adebanwi |url=https://africa.harvard.edu/event/african-studies-workshop-featuring-wale-adebanwi |access-date=2022-08-06 |website=africa.harvard.edu |language=en}}</ref> == Ayyuka == Ayyukansa da aka buga sun haɗa da: His published works include:<ref>{{cite web|last1=Nigeriannation|title=Wale Adebanwi: Meet The Nigerian Appointed As First Black African Rhodes Professor At Oxford University|url=http://newspapers.nigeriannation.news/2017/01/18/wale-adebanwi-meet-the-nigerian-appointed-as-first-black-african-rhodes-professor-at-oxford-university/|publisher=Nageriannation.news|accessdate=28 February 2017|archive-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301013148/http://newspapers.nigeriannation.news/2017/01/18/wale-adebanwi-meet-the-nigerian-appointed-as-first-black-african-rhodes-professor-at-oxford-university/|url-status=dead}}</ref> * ''Nation as Grand Narrative: The Nigerian Press and the Politics of Meaning'' (University of Rochester Press, 2016) * ''Yoruba Elites and Ethnic Politics in Nigeria: Obafemi Awolowo and Corporate Agency'' (Cambridge University Press, 2014) * ''Authority Stealing: Anti-corruption War and Democratic Politics in Post-Military Nigeria'' (Carolina Academic Press, 2012) Bugu da kari, shi ne edita kuma mai tsara wasu littattafai, ciki har da: * ''The Political Economy of Everyday Life in Africa: Beyond the Margins'' (James Currey Publishers, 2017) * ''Writers and Social Thought in Africa'' (Routledge, 2016) * (co-edited with [[Ebenezer Obadare]]) ''Governance and the Crisis of Rule in Contemporary Africa'' (Palgrave Macmillan, 2016) * (co-edited with Ebenezer Obadare) ''Democracy and Prebendalism in Nigeria: Critical Interpretations'' (Palgrave Macmillan, 2013). * (co-edited with Ebenezer Obadare) ''Nigeria at Fifty: The Nation in Narration'' (Routledge, 2012) * (co-edited with Ebenezer Obadare) ''Encountering the Nigerian State'' (Palgrave Macmillan, 2010). == Karramawa == * [https://www.universityherald.com/articles/59728/20170111/oxford-university-first-black-african-rhodes-professor-nigerian-adebanwi.htmFarfesa Rhodes a cikin dangantakar Tsere] a Makarantar Yanki na Oxford da Nazarin Duniya, Jami'ar Oxford, UK.<ref>{{cite web |title=Nigerian scholar named Rhodes Professor at Oxford University |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/219998-nigerian-scholar-named-rhodes-professor-oxford-university.html |website=www.premiumtimesng.com |publisher=[[Premium Times]] |access-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526053137/https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/219998-nigerian-scholar-named-rhodes-professor-oxford-university.html |archive-date=May 26, 2022 |language=en |date=January 10, 2017 |url-status=live}}</ref> * [https://penntoday.upenn.edu/news/two-penn-professors-named-2024-guggenheim-fellows Guggenheim Fellowship](2024) * Gidauniyar MacArthur 'Bincike da Tallafin Rubutu' (2005-2006) * Rockefeller Fellowship (Mazaunin Rubutun Ilimi, Cibiyar Bellagio, Italiya) 2013 == Manazarta == {{reflist}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Adebanwi, Wale}} [[Category:rayayyun mutane]] [[category:haifaffun 1969]] [[category:maluman Najeriya]] 856dwi58ylivsq8ekgli23t2xyaviuz Tattaunawar user:Sol-314 3 86272 838067 535383 2026-05-20T07:18:49Z Robertsky 31016 Robertsky moved page [[Tattaunawar user:Jasper0333]] to [[Tattaunawar user:Sol-314]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Jasper0333|Jasper0333]]" to "[[Special:CentralAuth/Sol-314|Sol-314]]" 535383 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Jasper0333! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Jasper0333|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2024 (UTC) jt1ucon7jz0x8h3s7y2ujrisov6egxb Betsy Warrior 0 94639 838005 593782 2026-05-19T23:08:52Z Abdurra'uf 23412 Gyara 838005 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Betsy Warrior''' yar mata ce ta yankin Boston, marubuciya kuma mai zane-zane. Ita ce mai ba da shawara ga mata a cikin mu'amalar cin zarafi, kuma ta kasance memba ta kafa kungiyar 'yantar da mata ta yankin Boston Cell 16 . == Rayuwa ta sirri == Jarumi ya yi aure yana da shekara 17, kuma ta fuskanci cin zarafi a gida a hannun mijinta. Ta tuno da dukan da aka yi mata da ya sa “fuskar ta zub da jini da kururuwa”, ta kuma ba da misali da yadda danginta suka shiga tsakani wajen taimaka mata ta bar mijinta. Shekaru shida bayan kisan aurenta, ta karɓi sunan "Betsy Warrior" don girmama ɗan gwagwarmayar ɗan ƙasar Amurka Clyde Warrior, don jin daɗin yaƙin da ya yi na neman 'yancin ɗan asalin Amurka . Warrior zuriyar kabilar Mi'kmaq ce ta Kanada. Warrior ta sami digiri na abokin tarayya daga Bunker Hill Community College a 2007. == Ayyukan aiki == A cikin 1968, tare da [[Roxanne Dunbar-Ortiz|Roxanne Dunbar]] da Dana Densmore, Warrior ya taimaka wajen gano Cell 16, "Ƙungiyar 'Yancin Mata" da ke ba da shawara ga [[Haƙƙoƙin Mata|'yancin mata]], biya daidaito, [[haƙƙin haifuwa]], da kuma [[Kariyar kai|kare kai]] . An dauki Cell 16 a matsayin fuskar gwagwarmayar 'yantar da mata a Boston a lokacin. <ref name="Hart2013">{{Cite web |last=Hart |first=Barbara J. |date=August 2013 |title="A Modest Herstory" of Betsy Warrior |url=http://www.ncdsv.org/images/BH_Modest-Herstory-of-Besty-Warrior_8-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120132516/http://www.ncdsv.org/images/BH_Modest-Herstory-of-Besty-Warrior_8-2013.pdf |archive-date=20 November 2015 |access-date=4 September 2023 |website=National Center on Domestic and Sexual Violence |language=en }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHart2013">Hart, Barbara J. (August 2013). <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''National Center on Domestic and Sexual Violence''. Archived from [http://www.ncdsv.org/images/BH_Modest-Herstory-of-Besty-Warrior_8-2013.pdf the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120132516/http://www.ncdsv.org/images/BH_Modest-Herstory-of-Besty-Warrior_8-2013.pdf |date=2015-11-20 }} <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 20 November 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 September</span> 2023</span>.</cite></ref> A wannan shekarar, Warrior, Dunar, da Densmore suma sun buga tarin kasidu mai suna "Babu Fun da Wasanni: Jaridar 'Yancin Mata". Marubutan sun bayyana a matsayin jawabi ga “matan da suke ganin an zalunce su”, an yi bayanin irin matakan da ya kamata mace ta dauka don ‘yantar da kanta. Marubutan Warrior sun soki zaluncin maza da kuma ’yan kungiyar da suke da tunani mai yawa. <ref name="Love1969">{{Cite web |last=Love |first=Spencie |date=16 December 1969 |title=Women Liberation Lit |url=https://www.thecrimson.com/article/1969/12/16/women-liberation-lit-plike-most-literature/ |access-date=6 September 2023 |website=[[The Harvard Crimson]] |language=en}}</ref> Yayin da yake tare da Cell 16, Warrior ya ƙirƙiri fosta wanda ya karanta: "Rage masu fyade/ fasa jima'i", yana nuna mace tana yaƙi da mai son yin fyade . Wasan da aka buga ya shahara a cikin ƙungiyar yaƙi da fyade . A cikin 1974, Warrior ya buga ''Littafin Jagoran Ma'aikaci'' tare da Lisa Leghorn, wani ɗan gwagwarmaya Jarumi ya sadu a Cibiyar Mata ta Cambridge. Jarumi ya kwatanta tashin hankalin cikin gida da "yadda aka raina mata a cikin al'umma", da kuma yadda mace za ta ci gaba da kasancewa cikin mu'amalar mu'amala saboda ba su da wata hanya ko iya tserewa. Yayin da yake a Cibiyar Mata ta Cambridge, Warrior ya taimaka wajen buɗe matsugunin mata na farko da aka yi mata a gabar tekun gabas. <ref name="Brown2020">{{Cite web |last=Brown |first=Annie M. |date=2020 |title=Self-Guided Tour: Women Activists of Riverside 50 Years After Suffrage |url=https://historycambridge.org/self-guided-tours/self-guided-tour-women-activists-of-riverside-50-years-after-suffrage/ |access-date=7 September 2023 |website=HistoryCambridge.org |language=en}}</ref> Warrior ya sake yin wani fosta mai karanta “Strike! Alhali Iron Yana Zafi!” wanda ya zama sananne a Italiya tare da masu ba da shawara na Wages for Housework motsi. <ref name="Palmieri2019">{{Cite web |last=Palmieri |first=Brooke |date=30 August 2019 |title=Betsy Warrior, "Disarm Rapists/Smash Sexism" |url=https://www.campbooks.biz/archive/2019/8/30/betsy-warrior-disarm-rapistssmash-sexism |access-date=8 September 2023 |website=CampBooks.biz |archive-date=9 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230909092812/https://www.campbooks.biz/archive/2019/8/30/betsy-warrior-disarm-rapistssmash-sexism |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPalmieri2019">Palmieri, Brooke (30 August 2019). [https://www.campbooks.biz/archive/2019/8/30/betsy-warrior-disarm-rapistssmash-sexism "Betsy Warrior, "Disarm Rapists/Smash Sexism""] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230909092812/https://www.campbooks.biz/archive/2019/8/30/betsy-warrior-disarm-rapistssmash-sexism |date=2023-09-09 }}. ''CampBooks.biz''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 September</span> 2023</span>.</cite></ref> A cikin 1976, Warrior ya buga ''Working on Wife Abuse'' (daga baya aka sake masa suna da ''Battered Women's Directory'' ), jerin shirye-shirye na kundin adireshi na duniya da kuma daidaikun mutane masu ba da shawara ga matan da ke fama da tashin hankalin gida. An buga littafin ne don yada wayar da kan jama'a kan batun cin zarafi a cikin gida kuma Jarumi ya samu taimako da dama daga wasu matan da suka karanta littafin. <ref name="HopesDoor">{{Cite web |date=26 March 2019 |title=Betsy Warrior |url=https://hopesdoorny.org/betsy-warrior/ |access-date=7 September 2023 |website=Hope's Door New York |language=en}}</ref> An buga bugu na ƙarshe a cikin 1989. <ref name="Hart2013"/> Warrior ya ƙirƙiro jerin fastoci kan yancin mata na duniya waɗanda ke girmama mata masu fafutuka daga ko'ina cikin duniya. <ref name="Hart2013"/> == Kyaututtuka da karramawa == An ba Warrior lambar yabo ta Jane Doe Unsung Hero ta farko a cikin 1993. ENews na Mata da Mujallar Mata ta Boston sun gane ta. == Ayyukan da aka buga == * ''Littafin Jagoran Ma'aikacin Gida' (an rubuta shi da Lisa Leghorn): Cibiyar Mata (1975).'' * ''Yin Aiki akan Zagin Mata'' (1977). [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780960154418|9780960154418]] * ''Littafin Jagorancin Mata'' (1982). [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780960154456|9780960154456]] * ''Aikin Gida: Bauta Ko Aikin Soyayya?'' (1986). [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780960154449|9780960154449]] == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin haɗi na waje == * {{Cite web |title='Disarm Rapists/Smash Sexism', by Betsy Warrior |url=https://www.researchgate.net/figure/Disarm-Rapists-Smash-Sexism-by-Betsy-Warrior-1971-Image-courtesy-of-Schlesinger_fig1_339369889 |website=}} [[Rukuni:Haihuwan 1940]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] sbd6z9vnsa58dowuj2rll7fv15g5xdu Victoria Luengo 0 94664 837918 788075 2026-05-19T18:58:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837918 wikitext text/x-wiki {{databox}} {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">Victoria Luengo</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Vicky_Luengo,_XII_Premis_Gaudí_(2020).jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Luengo a cikin 2020</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |An haife shi | class="infobox-data" |<div class="nickname" style="display:inline">Victoria Luengo Saez</div><br /><span style="display:none"> </span> <span style="display:none">(<span class="bday">1990-04-07</span>)</span> 7 Afrilu 1990 <span class="noprint ForceAgeToShow"> (shekara 34) &nbsp;</span> <br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Palma de Mallorca|Palma na Mallorca]], Spain</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Sauran sunaye&nbsp; | class="infobox-data nickname" |Vicky Luengo |- ! class="infobox-label" scope="row" |Aiki | class="infobox-data role" |'Yar wasan kwaikwayo |} '''Victoria Luengo Saez''' (an haife ta 7 Afrilu 1990), wanda aka fi sani da '''Vicky Luengo''', 'yar fim ce ta Mutanen Espanya, 'yar wasan kwaikwayo da kuma wasan kwaikwayo. Ta sami karbuwa saboda rawar da ta taka a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na Riot Police (2020). <ref>{{Cite web |date=15 November 2021 |title=Quién es Vicky Luengo, la actriz de 'Antidisturbios' que estrena 'Historias para no dormir' |url=https://www.20minutos.es/noticia/4892135/0/quien-es-vicky-luengo-actriz-antidisturbios-estrena-historias-no-dormir/ |website=[[20minutos.es]]}}</ref> Tun daga wannan lokacin ta fito a fina-finai kamar Girlfriends (2021), The Replacement (2021), ''Cork'' (2022), The Room Next Door (2024), da Family Affairs (2024), kazalika da jerin shirye-shiryen talabijin kamar Red Queen . == Rayuwa da aiki == === Rayuwa ta farko da ilimi === An haifi Victoria Luengo Saez a ranar 7 ga Afrilu 1990 a [[Palma de Mayorka|Palma na Mallorca]], <ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Isabel |date=13 February 2024 |title=Los candidatos al premio Princesa de Girona de Arte que se anunciará el día 20 en Salamanca |url=https://www.tribunasalamanca.com/noticias/358558/los-candidatos-al-premio-princesa-de-girona-de-arte-que-se-anunciara-el-dia-20-en-salamanca |website=Tribuna de Salamanca}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 November 2021 |title=Quién es Vicky Luengo, la actriz de 'Antidisturbios' que estrena 'Historias para no dormir' |url=https://www.20minutos.es/noticia/4892135/0/quien-es-vicky-luengo-actriz-antidisturbios-estrena-historias-no-dormir/ |website=[[20minutos.es]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Así es Vicky Luengo, la actriz con quien Dani Rovira sale a cenar por Madrid y se lo pasa muy bien |url=https://informalia.eleconomista.es/informalia/actualidad/noticias/11441003/10/21/Asi-es-Vicky-Luengo-la-actriz-con-quien-Dani-Rovira-sale-a-cenar-por-Madrid-y-se-lo-pasa-muy-bien.html |website=Informalia |publisher=El Economista |access-date=1 March 2025 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128095124/https://informalia.eleconomista.es/informalia/actualidad/noticias/11441003/10/21/Asi-es-Vicky-Luengo-la-actriz-con-quien-Dani-Rovira-sale-a-cenar-por-Madrid-y-se-lo-pasa-muy-bien.html |url-status=dead }}</ref> amma bayan shekaru hudu ta koma tare da mahaifiyarta da ɗan'uwanta zuwa [[Barcelona]], <ref name="periodico">{{Cite web |last=Navarro |first=Núria |date=1 November 2020 |title=10 cosas que hay que saber de Vicky Luengo, la revelación de 'Antidisturbios' |url=https://www.elperiodico.com/es/cuaderno/20201101/10-cosas-que-hay-que-saber-de-vicky-luengo-la-revelacion-de-antidisturbios-8176879 |website=[[El Periódico de Catalunya|El Periódico]]}}</ref> inda ta girma.<ref name="smoda">{{Cite web |last=Ramírez |first=Noelia |date=22 December 2020 |title=Lo que me salvó en 2020': por qué Vicky Luengo se aferró a los libros de la soledad femenina |url=https://smoda.elpais.com/celebrities/vicky-luengo-salvacion-2020-olivia-laing-libros/ |website=Smoda |publisher=[[El País]]}}</ref><ref name="vanityfair">{{Cite web |last=Hernández |first=Nuria |date=20 October 2020 |title=Así es Vicky Luengo, la actriz mallorquina que da la réplica a los antidisturbios de Sorogoyen |url=https://www.revistavanityfair.es/cultura/entretenimiento/articulos/vicky-luengo-actriz-antidisturbios/47237 |website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> Ta yi sha'awar yin wasan kwaikwayo tun tana ƙarama, kuma ta sami rawar farko a wasan kwaikwayo a lokacin da take da shekaru 14.<ref name="vanityfair" /> Ta yi karatun wasan kwaikwayo, rawa da waka a Makarantar Tunawa ta Barcelona.<ref name="vanityfair" /> === Farkon aiki === Ta fara fitowa a talabijin a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a Rumors (2006), daga baya ta sami manyan rawar talabijin na ''Asibitin Tsakiya'' da La pecera de Eva . <ref name="vanityfair"/> A shekara ta 2013, ta shiga wasan kwaikwayo na Una historia catalana, wasan da aka shirya a gidan wasan kwaikwayo na Catalonia . <ref name="vanityfair" /> Ta fito a matsayin jagora a cikin fim din talabijin na Faransa {{Interlanguage link|Carmen (2011 film)|fr|Carmen (téléfilm, 2011)}} (2011), wanda Jacques Malaterre ya jagoranta, <ref name="periodico"/> kuma tana fitowa a fina-finai kamar La Trinca: la biografía no autorizada [es] (2011), An haife ta (2014; wanda ta lashe kyautar 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau a bikin fina-faran New York City na 2015), <ref name="vangu">{{Cite web |date=8 May 2015 |title=Vicky Luengo, premio a la mejor actriz principal por "Born" en Nueva York |url=https://www.lavanguardia.com/cultura/20150508/54431132864/vicky-luengo-premio-a-la-mejor-actriz-principal-por-born-en-nueva-york.html |website=[[La Vanguardia]]}}</ref> Barcelona, noche de invierno [es] (2015) <ref>{{Cite web |last=Fernández |first=Inma |date=22 November 2014 |title=Regreso al Born de 1714 |url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20141122/regreso-al-born-de-1714-3711829 |website=[[El Periódico de Catalunya|El Periódico]]}}</ref> The Laws of Thermodynamics (2018) da I'm Being Me (2020). === Ci gaba da karfafawa === Ta yi fice a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na Riot Police, <ref>{{Cite web |date=15 January 2021 |title=Vicky Luengo, la actriz del momento |url=https://www.ultimahora.es/noticias/cultura/2021/01/15/1230083/actriz-mallorquina-vicky-luengo-esta-moda.html |website=Última Hora}}</ref> wanda aka watsa a cikin 2020 a kan Movistar+. Ta nuna Laia Urquijo, jami'in 'yan sanda na Harkokin Cikin Gida wanda dole ne ya bincika yiwuwar mummunar hali da ƙungiyar' yan sanda masu tayar da kayar baya suka yi yayin korar su.<ref name="eldiario">{{Cite web |date=14 October 2020 |title=Vicky Luengo: "Si mi personaje fuera un hombre, no se juzgaría su ambición" |url=https://www.eldiario.es/agencias/vicky-luengo-si-mi-personaje-fuera-un-hombre-no-se-juzgaria-su-ambicion_1_6290614.html |website=[[eldiario.es]]}}</ref> A ranar 31 ga watan Agustan 2023, Luengo ta fara taka rawa tare da rawar da Tessa ke takawa a wasan kwaikwayo na Prima Facie a Teatros del Canal na Madrid, <ref>{{Cite web |date=30 August 2023 |title=Vicky Luengo estrena la obra "Prima Facie", un grito contra la agresión sexual |url=https://www.lavanguardia.com/vida/20230830/9193968/vicky-luengo-estrena-obra-prima-facie-grito-agresion-sexual.html |website=[[La Vanguardia]] |access-date=1 March 2025 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101115807/https://www.lavanguardia.com/vida/20230830/9193968/vicky-luengo-estrena-obra-prima-facie-grito-agresion-sexual.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="rtve">{{Cite web |date=5 September 2023 |title=Vicky Luengo protagoniza 'Prima Facie', en forma de monólogo |url=https://www.rtve.es/play/audios/manana-mas/vicky-luengo-prima-facie-entrevista-teatro-madrid/6961977/ |website=[[rtve.es]]}}</ref> inda ta sami lambar yabo ta 'yan wasan kwaikwayo da kuma lambar yabo ta Talía don rawar.<ref name="mdiario">{{Cite web |last=Jaume |first=Tommy M. |date=20 September 2024 |title=Victoria Luengo y Javier Bardem rodarán una película con Rodrigo Sorogoyen |url=https://www.mallorcadiario.com/victoria-luengo-y-javier-bardem-rodaran-una-pelicula-con-rodrigo-sorogoyen |website=Mallorca Diario}}</ref> A lokacin wata hira da Cadena SER, ta bayyana sha'awarta ta zama sananne ga jama'a da sunanta na ainihi, Victoria, maimakon Vicky, wanda ta karɓa a farkon aikinta saboda ta ji a lokacin cewa Victoria sunan tsoho ne.<ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Vicky Luengo quiere 'convertirse' en Victoria, igual que otros famosos intentaron cambiar sus nombres con más o menos éxito |url=https://www.20minutos.es/noticia/5221058/0/vicky-luengo-cambiar-nombre-victoria-otros-famosos/ |access-date=2024-04-29 |website=www.20minutos.es - Últimas Noticias |language=es}}</ref> [[Fayil:2022-09-02._La_concejala_delegada_de_Turismo_ha_visitado_el_rodaje_de_la_adaptación_de_la_exitosa_novela_de_Juan_Gómez-Jurado,_Reina_Roja.jpg|thumb|Luengo da Hovik Keuchkerian yayin hutu a harbi na Red Queen a Madrid]] Luengo ta fito a matsayin babban mai bincike na IQ Antonia Scott a cikin jerin shirye-shiryen bidiyo na Reina Roja, wanda ya samo asali ne daga littafin Juan Gómez-Jurado . <ref name="reinaroja" /> An sake shi a watan Fabrairun 2024, jerin sun sami ra'ayoyi masu ban sha'awa, <ref name="reinaroja">{{Cite web |last=Martín |first=Javier P. |date=5 March 2024 |title=Qué es ‘Reina Roja’ y por qué se ha colado en el top de lo más visto en Estados Unidos |url=https://www.lecturas.com/television/reina-roja-entra-top-mas-visto-estados-unidos-habra-segunda-temporada_153037 |website=Lecturas |access-date=1 March 2025 |archive-date=1 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250301105742/https://www.lecturas.com/television/reina-roja-entra-top-mas-visto-estados-unidos-habra-segunda-temporada_153037 |url-status=dead }}</ref> amma Luengo ta sauka da zabar Iris Award don 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau don aikinta kuma an sabunta jerin don kakar wasa ta uku kafin a saki kakar wasa ta 2. <ref>{{Cite web |last=Parraga Frutos |first=Nerea |date=11 July 2024 |title='Reina Roja' renueva por una tercera temporada antes del estreno de la segunda en Prime Video |url=https://www.lavanguardia.com/series/20240711/9793411/reina-roja-renueva-tercera-temporada-estreno-segunda-prime-video-mmn.html |website=[[La Vanguardia]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Moro |first=Leire |date=16 November 2024 |title=El universo 'Reina Roja' está que arde |url=https://www.elcorreo.com/culturas/universo-reina-roja-arde-20241116180454-nt.html |website=[[El Correo]]}}</ref> A watan Satumbar 2024, an ruwaito cewa ta sanya hannu don yin tauraruwa tare da [[Javier bardom|Javier Bardem]] a cikin Rodrigo Sorogoyen's The Beloved . <ref name="mdiario"/> == Hotunan fina-finai == === Fim === {{pending films key}} {| class="wikitable sortable" !Shekara !Taken !Matsayi ! class="unsortable" |Bayani !{{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | align="center" |2014 |''{{Interlanguage link|Born (film)|ca|Born (pel·lícula)}}'' |Marianna | | align="center" |<ref name="vangu"/> |- | align="center" |2015 |''{{Interlanguage link|Barcelona, noche de invierno|es}}'' |Olga | | align="center" |<ref>{{Cite web |date=5 December 2015 |title=El amor vuelve por Navidad con 'Barcelona, noche de invierno' |url=http://infoactualidad2.ccinf.es/lacultura/5127-el-amor-vuelve-por-navidad-con-barcelona-noche-de-invierno |website=Infoactualidad2 |access-date=1 March 2025 |archive-date=9 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230909142205/http://infoactualidad2.ccinf.es/lacultura/5127-el-amor-vuelve-por-navidad-con-barcelona-noche-de-invierno |url-status=dead }}</ref> |- | align="center" |2017 |''Blue Rai'' |Lola | | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Vall |first=Pere |date=4 April 2018 |title='Blue Rai': amor, secuestros y cintas de vídeo |url=https://www.fotogramas.es/noticias-cine/a19462910/blue-rai-amor-secuestros-y-cintas-de-video/ |website=[[Fotogramas]]}}</ref> |- | align="center" |2018 |<nowiki><i id="mw8w"><i id="mw9A">Dokokin Thermodynamics</i></nowiki><nowiki></i></nowiki> |Hauwa'u | | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Eulàlia |date=20 April 2018 |title='Las leyes de la termodinámica': solo somos átomos, pero átomos enamorados |url=https://www.elconfidencial.com/cultura/cine/2018-04-20/cartelera-estrenos-leyes-termodinamica-mateo_1551916/ |website=[[El Confidencial]]}}</ref> |- |{{Center|2020}} |''Gida'' (Mazaunin) |Natalia | |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.esquire.com/es/actualidad/cine/a31952177/hogar-javier-gutierrez-mario-casas-netflix/|website=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|date=27 March 2020|first=Rafael|last=Galán|title=Hogar, la crítica social de Javier Gutiérrez y Mario Casas en Netflix que da en el clavo}}</ref>}} |- | rowspan="2" |{{Center|2021}} |''[[Girlfriends (fim na 2021)|Chavalas]]'' (Abokai) |Marta | | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Arrastia |first=Diana |date=10 September 2021 |title=Vicky Luengo, de la tensión de 'Antidisturbios' al regreso con nostalgia al barrio de las 'Chavalas' |url=https://www.lavanguardia.com/magazine/personalidades/20210910/7677465/vicky-luengo-glamour-vuelve-barrio.html |website=[[La Vanguardia]]}}</ref> |- |Mai maye gurbin (The Replacement) |Eva Vidal | | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Zurro |first=Javier |date=5 November 2020 |title=¿Nazis ocultos en Denia? Así es 'El sustituto', la nueva película de Ricardo Gómez y Vicky Luengo |url=https://www.elespanol.com/cultura/cine/20201105/nazis-denia-sustituto-ricardo-gomez-vicky-luengo/533448139_0.html |website=[[El Español]]}}</ref> |- | align="center" |2022 |Suro (''Cork'') |Elena | | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 July 2022 |title="Suro" y "La consagración de la primavera" estarán en la Sección Oficial del Zinemaldia |url=https://www.eitb.eus/es/cultura/cine/festival-san-sebastian/detalle/8909642/suro-y-la-consagracion-de-primavera-estaran-en-seccion-oficial-del-zinemaldia/ |website=[[EiTB]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{Center|2024}} |''Gidan da ke kusa da shi'' |Matar Fred | |{{Center|<ref>{{Cite web|website=[[International Film Festival of Kerala]]|url=https://www.iffk.in/index.php/filmdetail/MzMwOTU0OTAuMTI=|access-date=15 February 2025|title=The Room Next Door|archive-date=21 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221073834/https://www.iffk.in/index.php/filmdetail/MzMwOTU0OTAuMTI=|url-status=dead}}</ref>}} |- |''Lokacin bazara a watan Disamba'' (Hamunan Iyali) |Paloma | |{{Center|<ref>{{Cite web|website=[[rtve.es]]|url=https://www.rtve.es/noticias/20241020/carmen-machi-madre-a-interpreto-verano-invierno-madre-universal/16295436.shtml|title=Carmen Machi: "La madre a la que interpreto en 'Verano en diciembre' es una madre universal"|first=Jesús|last=Jiménez|date=20 October 2024}}</ref>}} |- |{{Center|{{TableTBA}}}}|| {{pending film|[[The Beloved (upcoming film)|El ser querido]]}} (''The Beloved'') | |Fim |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.diezminutos.es/teleprograma/series-tv/a63770230/el-ser-querido-sorogoyen-movistar-plus-rodaje-pelicula-javier-bardem-victoria-luengo-reina-roja/|website=[[Diez Minutos]]|date=12 February 2025|title=El director de 'As bestas' inicia el rodaje de su película más emocionante en Movistar Plus+ con Javier Bardem y la protagonista de 'Reina Roja'|first=Nora|last=Cámara}}</ref>}} |} === Talabijin === {| class="wikitable sortable" !Shekara !Taken !Matsayi ! class="unsortable" |Bayani !{{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | align="center" |2010 |{{Interlanguage link|El pacto (Spanish TV series)|es|El pacto (serie de televisión de España)}} |Kasuwanci |An watsa shi a matsayin miniseries | align="center" |<ref>{{Cite web |title=El pacto. Podría ser mucho mas |url=http://www.muchatv.com/serie/211/El_pacto |access-date=20 January 2021 |website=MuchaTV.com |archive-date=7 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507194231/http://muchatv.com/serie/211/El_pacto |url-status=dead }}</ref> |- | align="center" |2010 |''Gidan kifi na Hauwa'u'' |Ari | | align="center" |<ref name="vanityfair"/> |- | align="center" |2011 |{{Interlanguage link|Carmen (2011 film)|fr|Carmen (téléfilm, 2011)}} | |Fim din talabijin | align="center" |<ref name="periodico"/> |- | align="center" |2011 |''Kisan kai'' |María Losada | | align="center" |<ref>{{Cite web |date=6 October 2011 |title=Eduardo Noriega acusa a Telecinco de "tácticas poco respetuosas" |url=https://www.abc.es/play/television/abci-eduardo-noriega-201110060000_noticia.html |website=abcplay |publisher=[[ABC (Spain)|ABC]]}}</ref> |- | align="center" |2013–2017 |{{Interlanguage link|La Riera (TV series)|ca|La Riera (sèrie)}} |Miriam Ambrós Santacana | | align="center" |<ref name="nonindependent1">{{Cite web |title=Míriam Ambrós Santacana |url=https://www.ccma.cat/tv3/la-riera/miriam-ambros-santacana/personatge/100041/ |website=[[Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals]]}}</ref> |- | align="center" |2019 |''{{Interlanguage link|Secretos de Estado|es}}'' |Rahila |Abubuwa 13 | align="center" |<ref name="vanityfair" /> |- | align="center" |2020 |''Uwaye. Ƙauna da Rayuwa'' |Natalia | | align="center" |<ref name="10minutos">{{Cite web |last=Mingo |first=Alicia |last2=Escalona |first2=Maribel |date=7 May 2020 |title='Madres': las historias de Belén Rueda en la serie de Amazon Prime Video |url=https://www.diezminutos.es/teleprograma/series-tv/a32401880/madres-serie-amazon-prime-video-estreno-belen-rueda/ |website=[[Diez Minutos]]}}</ref> |- | align="center" |2020 |<nowiki><i id="mwAb0">Masu adawa da tashin hankali</i></nowiki> (Sandan tashin hankali) |Laia Urquijo | | align="center" |<ref name="eldiario"/> |- | align="center" |2021 |''Labarai don kada a yi barci'' (''Labaran da za a zauna farka'') |Hauwa'u |Kashi: "The Double" | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Estrada |first=Javier |date=5 November 2021 |title=El 'regreso' de Chicho Ibáñez Serrador y sus terroríficas 'Historias para no dormir' |url=https://www.elmundo.es/metropoli/series/2021/11/05/618253fc21efa0df078b459b.html |access-date=6 November 2021 |website=Metrópoli |publisher=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |language=es}}</ref> |- | rowspan="2" |{{Center|2024}} |''Sarauniyar Red'' (Red Queen) |Antonia Scott | |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.20minutos.es/cinemania/series/nuevas-imagenes-reina-roja-serie-prime-video-juan-gomez-jurado-trailer-reparto-sinopsis-fecha-estreno-5014727/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|date=2 February 2024|first=Miguel Ángel|last=Romero|title=Nuevas imágenes de 'Reina Roja', la adaptación de las novelas de Juan Gómez-Jurado en Prime Video: fecha de estreno, reparto y más}}</ref>}} |- |''Ni, mai shan miyagun ƙwayoyi'' (I, mai shan ƙwayoyi) | | |{{Center|<ref>{{Cite web|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|first=Juan Claudio|last=Matossian|date=13 February 2024|url=https://www.revistavanityfair.es/articulos/vicky-luengo-reina-roja-entrevista-juan-gomez-jurado|title=Vicky Luengo: "Juan Gómez-Jurado me transmitió que estábamos empezando un viaje muy largo con Reina Roja, pero que él siempre iba a estar ahí para cogerme el teléfono"}}</ref>}} |} == Godiya gaisuwa == [[Fayil:Clausura_del_Festival_del_Cine_y_la_Palabra_(CIBRA)_-_52494736857.jpg|thumb|Luengo yana karɓar lambar yabo a bikin CiBRA a Toledo a 2022]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !Shekara !Kyautar !Sashe !Ayyuka !Sakamakon ! class="unsortable" scope="col" |{{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="4" align="center" |2021 |{{Sort|Forque 26|[[26th Forqué Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin jerin | rowspan="4" |''<nowiki/>'Yan sanda masu tayar da kayar baya''| {{Nom}} | align="center" |<ref name="verteleforque">{{Cite web |date=17 January 2021 |title='Antidisturbios' y Elena Irureta ('Patria') se cubrieron de gloria en la emotiva gala de los Premios Forqué 2021 |url=https://vertele.eldiario.es/noticias/Antidisturbios-Elena-irureta-ganadores-premios-forque-2021_0_2305869399.html |website=Vertele |publisher=[[eldiario.es]]}}</ref> |- |{{Sort|Feroz 08|[[8th Feroz Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin jerin| {{Nom}} | align="center" |<ref name="huffpost">{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Lista completa de ganadores de los Premios Feroz 2021 |url=https://www.formulatv.com/noticias/lista-completa-ganadores-premios-feroz-2021-107060/ |website=FormulaTV}}</ref> |- |{{Sort|Ondas 68|68th [[Ondas Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin Fiction na Mutanen Espanya (TV) | {{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Puig |first=Francesc |date=20 October 2021 |title='Crims', Iñaki Gabilondo, Roberto Leal y Vicky Luengo, premios Ondas 2021 |url=https://www.lavanguardia.com/television/20211020/7804295/premios-ondas-crims-gabilondo-leal-luengo.html |access-date=20 October 2021 |website=[[La Vanguardia]] |language=es}}</ref> |- |{{Sort|Fotogramas de Plata 71|71st [[Fotogramas de Plata]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo na talabijin|| {{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 November 2021 |title=Fotogramas de Plata 2020 : ¡Ya tenemos ganadores! |url=https://www.fotogramas.es/fotogramas-de-plata/a36259684/fotogramas-de-plata-2020-finalistas/ |website=[[Fotogramas]]}}</ref> |- |{{Center|2022}} |Kyautar Gaudí ta 14 |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo |''Abokan mata''|| {{Nom}} |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.ccma.cat/3cat/las-leyes-de-la-frontera-la-mes-nominada-en-uns-premis-gaudi-molt-disputats/noticia/3142757/|website=[[3/24]]|via=[[Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals]]|date=31 January 2022|title="Las leyes de la frontera", la més nominada en uns Premis Gaudí molt disputats}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotogramas.es/noticias-cine/a39348389/premios-gaudi-2022-palmares-ganadores/|website=[[Fotogramas]]|date=7 March 2022|first=María|last=Aller|title=Premios Gaudí 2022: 'Seis días corrientes' y 'Libertad', las triunfadoras de la 14ª edición}}</ref>}} |- | rowspan="2" align="center" |2023 |{{Sort|Gaudi 15|[[15th Gaudí Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo | rowspan="2" |''Cork''|| {{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=22 January 2023 |title=En directe {{!}} Premis Gaudí: "Alcarràs" i "Un año, una noche", les més nominades de la nit |url=https://www.ccma.cat/324/arriben-els-premis-gaudi-alcarras-i-un-ano-una-noche-les-mes-nominades-de-la-nit/noticia/3207981/ |website=[[3/24]]}}</ref> |- |{{Sort|Goya 37|[[37th Goya Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo|| {{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=1 December 2022 |title='As bestas' es la favorita de los Premios Goya del relevo generacional: listado de nominaciones |url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/goya-2023-nominaciones-premios-cine-espanol-5081299/ |website=[[Cinemanía]] |via=[[20minutos.es]]}}</ref> |- | rowspan="3" |{{Center|2024}} |{{Sort|Actors and Actresses Union 32|[[32nd Actors and Actresses Union Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a Matsayi | rowspan="3" |''Farko na Farko''|| {{Won}} |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://kinotico.es/actualidad/2024-03-12/malena-alterio-david-verdaguer-y-lola-duenas-completan-temporada-perfecta-sus-premios-union-actores|website=Kinótico|date=12 March 2024|title=Malena Alterio, David Verdaguer y Lola Dueñas completan una temporada perfecta con sus premios de la Unión de Actores}}</ref>}} |- |{{Sort|Talia 02|2nd [[Talía Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a Matsayi na Jagora a cikin gidan wasan kwaikwayo na rubutu|| {{Won}} |{{Center|<ref>{{Cite web|website=[[¡Hola!]]|url=https://www.hola.com/actualidad/20240423252911/premios-talia-2024-ganadores/|date=23 March 2024|title=Premios Talía 2024: lista completa de los galardonados}}</ref>}} |- |{{Sort|Max 27|27th [[Premios Max|Max Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo|| {{Nom}} |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/noticias/20240701/premios-max-2024-gala-ganadores/16170098.shtml|website=[[rtve.es]]|first=Jesús|last=Jiménez|date=1 July 2024|title= 'Falsestuff. La muerte de las musas' y 'Forever', se imponen en los premios Max de teatro}}</ref>}} |- | rowspan="3" |{{Center|2025}} |{{Sort|Iris 26|[[26th Iris Awards (Spain)|26th Iris Awards]]}} |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo | rowspan="2" |''Sarauniyar Red''|| {{Nom}} |{{Center|<ref>{{Cite web|first=Beatriz|last=Prieto|date=15 January 2025|title=Lista completa de ganadores de los Premios Iris 2024 con 'La revuelta' y TVE como las grandes triunfadoras|website=FormulaTV|url=https://www.formulatv.com/noticias/lista-ganadores-premios-iris-2024-la-revuelta-tve-131650/}}</ref>}} |- | rowspan="2" |Kyautar 'yan wasan kwaikwayo da' yan wasan kwaikwayo na 33 |Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo ta talabijin a Matsayi na Jagora|| {{Pending}} | rowspan="2" |{{Center|<ref>{{Cite web|url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/karla-sofia-gascon-nominada-premios-union-actores-actrices-2025-5679068/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|title=Karla Sofía Gascón, nominada en los Premios de la Unión Actores y Actrices 202|date=4 February 2025}}</ref>}} |- |Mafi kyawun 'yar fim a cikin Ƙananan Matsayi |''Gidan da ke kusa da shi''|| {{Pending}} |} == Manazarta == {{Reflist|2}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1990]] 7uqkrid4e54tm4qvvu5n1lznqintra8 Yūka Kageyama 0 96197 838165 732795 2026-05-20T09:40:25Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838165 wikitext text/x-wiki   {{databox}} Yūka Kageyama (Japanese: 影山 優佳, an haife shie 8 ga watan May 2001)<ref>{{Cite web |title=影山 優佳 公式ブログ |url=https:// natazaka46.com/s/official/diary/member/list?ima=0000&ct=4 |access-date=2022-05-24 |website=日向坂46公式サイト}}</ref> yar wasan kwaikwaoyo ne na kasar Japanese . She is a former member of the girl group [[Hinatazaka46]]. Kageyama ta fara yin wasan kwaikwayo a cikin jerin ''Re:Mind'' (2017), kuma bayyanarta ta farko a fim din ta kasance a cikin Kaguya-sama Final: Love Is War (2021). Tana bayyana akai-akai a cikin kafofin watsa labarai da suka shafi [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] kuma ta kasance Jakadan [[Japan]] don wasan bidiyo na kwallon kafa ''FIFA 22''. == Ayyuka == === 2015-2018: Farkon aiki, wasan kwaikwayo na farko === A cikin 2015, Kageyama ta shiga cikin taron rukuni na biyu na AKB48, wani sauraro na hadin gwiwa da AKB48 da 'yan uwanta na Japan suka gudanar. Ta ci gaba zuwa zagaye na karshe, amma ba a zaba ta don zama mai horo ba.<ref>{{Cite web |date=10 May 2015 |title=AKBドラフト候補生49人決定 東京女子流・山邊の妹、バイトAKB11人も |url=https://www.oricon.co.jp/news/2049284/full/ |access-date=2021-08-21 |website=ORICON NEWS}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 January 2018 |title=NGT48荻野由佳、けやき坂46「日本武道館公演」参戦 "AKB48ドラフト戦友"影山優佳との再会が胸熱 - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/news/detail/1743872 |access-date=2022-06-18 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}</ref> [[Fayil:202405131413_IMG_6351.jpg|thumb|Ayyukan Kageyama a cikin Hiragana Keyakizaka46.]] A ranar 8 ga Mayu, 2016, a ranar da ta cika shekaru goma sha biyar, Kageyama ta wuce gwajin Hiragana Keyakizaka46 kuma ta zama memba na farko na kungiyar. An gabatar da ita ga jama'a a ranar 11 ga Mayu. <ref>{{Cite web |title=欅坂のアンダーグループけやき坂46、オーディション合格の11人発表 |url=https://natalie.mu/music/news/186770 |access-date=2021-08-21 |website=音楽ナタリー |language=ja}}</ref> A cikin rukuni, an san Kageyama da iyawarta a cikin ilimi da wasanni, waɗanda galibi ana nuna su a cikin bayyanarta ta talabijin, ban da ƙwarewarta ta waka.<ref name=":32">{{Cite web |last=Isobe |first=Masakazu |date=2021-08-20 |title=日向坂46 影山優佳、「勉強好き」の真相を探る 読書が苦手な小学生が夢中になったもの |trans-title=Hinatazaka46 Yuka Kageyama, Finding the Truth About The "Philomath", The Obsession of an Elementary School Student Who Hated Reading |url=https://www.fanthology.me/entry/kageyama-yuka |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827161437/https://www.fanthology.me/entry/kageyama-yuka |archive-date=2021-08-27 |access-date=2021-08-22 |website=Fanthology! |language=ja}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |date=31 May 2020 |title=日向坂46影山優佳:活動再開は世界トレンド入り 才色兼備"影ちゃん"のこれまで |url=https://mantan-web.jp/article/20200530dog00m200014000c.html |access-date=2021-08-31 |website=MANTANWEB(まんたんウェブ) |language=ja-JP}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=21 June 2018 |script-title=ja:けやき坂46、新アルバム『走り出す瞬間』の聴きどころはユニット曲? それぞれの組み合わせを解説 |url=https://realsound.jp/2018/06/post-209954.html |access-date=2022-07-26 |website=Real Sound|リアルサウンド |language=ja}}</ref> Sunan ta shine Kagesapo , wanda shine takaice ga "Masu goyon bayan Kageyama" kuma an sanar da shi a watan Mayu 2021.<ref>{{Cite web |last=編集部 |first=ABEMA TIMES |date=8 May 2021 |title=日向坂46・影山優佳、ファンネームを『カゲサポ』と発表!「気軽に名乗っていただければ嬉しい」 {{!}} 芸能 |url=https://times.abema.tv/articles/-/8657263 |access-date=2022-07-26 |website=ABEMA TIMES}}</ref> A cikin 2017, Kageyama ta fara yin wasan kwaikwayo a cikin wasan kwaikwayo na Hiragana Keyakizaka46 ''Re:Mind'', wanda aka watsa a gidan Talabijin na [[Tokyo]] da [[Netflix]].<ref>{{Cite web |date=2017-08-29 |title=けやき坂46、連ドラ初主演! 欅坂46に続き密室サスペンス『Re:Mind』 |url=https://news.mynavi.jp/article/20170829-a263/ |access-date=2021-08-21 |website=マイナビニュース |language=ja}}</ref> Real Sound ya yaba da aikinta "mai tasiri" a matsayin ɓoyayyen masanin, yanayin mahaukaciyarta "mai tayar da hankali" yayin da ta bayyana shirin ta a hankali yayin bayyanar.<ref name=":82">{{Cite web |date=6 September 2021 |title=日向坂46 影山優佳、『かぐや様』で俳優として新境地 "秀才"役で引く手数多の存在に? |url=https://realsound.jp/movie/2021/09/post-853060.html |access-date=2022-05-15 |website=Real Sound|リアルサウンド 映画部 |language=ja}}</ref> === 2018-2020: Hiatus === A ranar 1 ga Yuni, 2018, Kageyama ta ba da sanarwar cewa za ta shiga hutu don shirya don jarrabawar shiga Jami'ar Tokyo.<ref name=":82"/><ref name=":92">{{Cite web |date=26 May 2020 |title=活動再開の日向坂46影山優佳、2年ぶりにブログ更新 決意理由と学業について明かす - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/news/detail/2081918 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515082623/https://mdpr.jp/news/detail/2081918 |archive-date=2022-05-15 |access-date=2022-05-15 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}</ref> A lokacin da ta yi hutu, ta lashe lambar tagulla a cikin 2018 Japan Philosophy and Ethics Grand Prix . <ref name=":42"/><ref>{{Cite web |title=実績 {{!}} 日本倫理・哲学グランプリ |url=https://jpe-gp.org/result/ |url-status= |access-date=2021-08-22 |website=jpe-gp.org |language=ja}}</ref> A watan Maris na shekara ta 2019, an sake sanya sunan Hiragana Keyakizaka46 zuwa Hinatazaka46. Kageyama ba ta bayyana a cikin waƙoƙi huɗu na farko na ''Hinatazaka'' ba; bayyanarta ta farko a cikin fitowar kiɗa ta Hinatazaka 46 ta kasance a cikin kundin Hinatazaka na 2020. Koyaya, ta yi bayyanar mamaki a cikin kide-kide na ƙarshe na 2018 Hashiridasu Shunkan Tour <ref>{{Cite web |title=【ライブレポート】けやき坂46、ファンとハッピーな時間過ごした「走り出す瞬間」ツアー完走(写真33枚) |url=https://natalie.mu/music/news/290647 |access-date=2022-09-22 |website=音楽ナタリー |language=ja}}</ref> kuma a cikin littafin hoto na 2019, ''Tachikogi'' . <ref>{{Cite tweet|user=hinata_group1st|title=学業専念のため活動休止中のメンバー、影山優佳さんがサプライズで登場!}}</ref> Ta ci gaba da ayyukan nishaɗi a ranar 26 ga Mayu, 2020, tare da wani rubutu a shafin yanar gizon ta.<ref name=":92"/> === 2020-2023: Bayyanar da ta shafi kwallon kafa, fitowar fim, tashi daga Hinatazaka46 === Kageyama mai sha'awar kwallon kafa ne kuma ya taka leda a kai a kai a cikin ƙungiyar yara maza ta gida kafin ya shiga Hiragana Keyakizaka46. Kalmomin da ta yi sun hada da "Yarinyar da ke son kwallon kafa" da kuma "Gegenpressing to your heart". <ref name=":72">{{Cite tweet|user=hiraganakmax}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=憲剛さんもタジタジ!? 日向坂46影山優佳さん、初のステージMC抜擢に大反響!「リサーチ力凄い」 {{!}} サッカーダイジェストWeb |url=https://www.soccerdigestweb.com/news/detail/id=102058 |access-date=2022-07-26 |website=www.soccerdigestweb.com |language=ja}}</ref>Tana da cancantar alƙali na Class 4 kuma tana rubutu akai-akai game da ƙungiyar Japan a shafinta na yanar gizo a cikin jerin da ake kira "Yūka Kageyama's WE LOVE J.League", wanda ke da niyyar rufe dukkan kungiyoyi 56 daga dukkan ƙungiyoyin league guda uku.{{Efn|Presumably from the [[Japan Football Association]], which would qualify her to referee "football matches organised by prefectural football associations' branches and by groups and federations etc. registered in the districtual/municipal/local football associations".<ref>{{Cite web |title=Overview of Referee System|Referees|JFA |url=https://www.jfa.jp/eng/referee/system/ |access-date=2022-05-31 |website=www.jfa.jp}}</ref>}}<ref>{{Cite web |date=23 July 2020 |title=全56クラブでJリーグ―― 「影山優佳のWE LOVE Jリーグ」がJ3にもたらす"新たな風" |url=https://www.football-zone.net/archives/273446 |access-date=2022-06-03 |website=www.football-zone.net |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=影山優佳のWE_LOVE_Jリーグ_#1 {{!}} 日向坂46 影山 優佳 公式ブログ |url=https://www.hinatazaka46.com/s/official/diary/detail/34063?ima=0000&cd=member |access-date=2021-08-30 |website=日向坂46公式サイト |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830174308/https://www.hinatazaka46.com/s/official/diary/detail/34063?ima=0000&cd=member |url-status=dead }}</ref> Kungiyoyin da ta fi so sun hada da Sanfrecce Hiroshima, Borussia Dortmund, da [[Leeds United F.C.|Leeds United FC]].<ref>{{Cite web |date=3 March 2021 |title=日向坂46・影山優佳がYouTubeで示す存在感 深すぎるサッカー愛とバラエティIQの高さに迫る |url=https://realsound.jp/tech/2021/03/post-716345.html |access-date=2021-08-21 |website=Real Sound|リアルサウンド テック |language=ja}}</ref><ref name=":02">{{Cite web |last=FromOne co., Ltd |date=27 October 2016 |title=【インタビュー】"サッカー女子"の新星発見! 影山優佳(けやき坂46)『サッカーを盛り上げる役目を』 |url=https://www.soccer-king.jp/news/japan/japan_other/20161027/508083.html |access-date=2021-08-22 |website=サッカーキング |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title="リーズ推し"日向坂46・影山優佳の夢 いつか奇才ビエルサにインタビューを!? |url=https://sports.yahoo.co.jp/column/detail/202011190002-spnavi |access-date=2021-08-30 |website=スポーツナビ |language=ja}}</ref> Kageyama ya zama baƙo mai maimaitawa a cikin shirin tattaunawa na kwallon kafa na TV Tokyo FOOT×BRAIN [ja] <ref name=":10">{{Cite web |date=18 July 2020 |title=日向坂46影山優佳:"アイドル界ナンバー1のサッカー通" 「FOOT×BRAIN」史上最年少ゲスト 北澤豪驚がくの知識 |url=https://mantan-web.jp/article/20200718dog00m200020000c.html |access-date=2021-08-21 |website=MANTANWEB(まんたんウェブ) |language=ja-JP}}</ref> da Atsuto Uchida's Football Time a kan DAZN, <ref>{{Cite web |date=12 August 2021 |title=内田篤人氏初冠番組「Atsuto Uchida's FOOTBALL TIME」が10月1日よりDAZNで配信開始 |url=https://www.sportingnews.com/jp/%E3%82%B5%E3%83%83%E3%82%AB%E3%83%BC/news/%E5%86%85%E7%94%B0%E7%AF%A4%E4%BA%BA%E6%B0%8F%E5%88%9D%E5%86%A0%E7%95%AA%E7%B5%84atsuto-uchidas-football-time%E3%81%8C10%E6%9C%881%E6%97%A5%E3%81%8B%E3%82%89dazn%E3%81%A7%E9%85%8D%E4%BF%A1%E9%96%8B%E5%A7%8B/12o8hsfo1t5r21ja5rkyc2bau3 |access-date=2022-05-30 |website=www.sportingnews.com |language=ja |archive-date=2022-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530101927/https://www.sportingnews.com/jp/%E3%82%B5%E3%83%83%E3%82%AB%E3%83%BC/news/%E5%86%85%E7%94%B0%E7%AF%A4%E4%BA%BA%E6%B0%8F%E5%88%9D%E5%86%A0%E7%95%AA%E7%B5%84atsuto-uchidas-football-time%E3%81%8C10%E6%9C%881%E6%97%A5%E3%81%8B%E3%82%89dazn%E3%81%A7%E9%85%8D%E4%BF%A1%E9%96%8B%E5%A7%8B/12o8hsfo1t5r21ja5rkyc2bau3 |url-status=dead }}</ref> <ref name=":62">{{Cite web |last=Qoly |date=2021-02-20 |title=内田篤人 「日向坂46の影山優佳をボッコボコにする」宣言!?なぜなのか | Qoly |url=https://nordot.app/735701003332190208?c=581736863522489441 |access-date=2021-12-10 |website=Qoly |language=ja-JP }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kuma an nada ta Mai Bincike na Musamman na FOOT× BRAIN a watan Oktoba godiya ga iliminta a dabarun kwallon kafa.<ref>{{Cite web |title=日向坂46影山優佳さんが推す「ベルギリーグの注目選手」がマニアックすぎる! 同国でプレーする日本代表も驚嘆「誰か分からなかった」 |url=https://www.soccerdigestweb.com/news/detail/id=109303 |access-date=2024-06-01 |website=SOCCER DIGEST Web |language=ja}}</ref><ref name=":52">{{Cite web |last=WEBザテレビジョン |title=日向坂46影山優佳「SPECIAL ANALYST」の肩書を得る、Jリーグチェアマンとも共演 |url=https://thetv.jp/news/detail/244609/ |access-date=2021-08-21 |website=WEBザテレビジョン |language=ja}}</ref> Tsohon dan wasan kwallon kafa na kasar Japan Tsuyoshi Kitazawa ya ba ta suna "mai sha'awar kwallon kafa a cikin duniyar gumaka".<ref name=":10" /> A watan Disamba, Kageyama ta dauki bakuncin wasan kwaikwayo na farko da ake kira wasan kwallon kafa a Tashar Talabijin ta Hikari tare da tsohon kyaftin din tawagar kasar Japan Yuji Nakazawa, wanda ake kira Yuji Nakaza da Yūka Kageyama's Talking Football kuma ya gudana na uku. <ref name=":0">{{Cite web |title=「中澤佑二と影山優佳のトーキング・フットボール」 |url=https://www.hikaritv.net/sp/talkingfootball |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201226220047/https://www.hikaritv.net/sp/talkingfootball/ |archive-date=2020-12-26 |access-date=2022-05-30 |website=www.hikaritv.net |language=ja}}</ref> Kageyama tana da rawar muryarta ta farko a matsayin Ayame Ebina a cikin wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo na kwallon kafa Farewell, My Dear Cramer (2021) a kan Tokyo MX, kuma ta yi aiki a matsayin "manajan tallafi". <ref name=":22">{{Cite web |title='Farewell, My Dear Cramer' Soccer TV Anime Casts Hinatazaka46's Yuka Kageyama |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-04-01/farewell-my-dear-cramer-soccer-tv-anime-casts-hinatazaka46-yuka-kageyama/.171390 |access-date=2021-08-23 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-05-24 |title=TVアニメ『さよなら私のクラマー』、日向坂46・影山優佳が声優に初挑戦 |url=https://news.mynavi.jp/article/20210524-1893307/ |access-date=2022-06-03 |website=マイナビニュース |language=ja}}</ref> Ta yi fim dinta na farko a cikin Kaguya-sama Final: Love Is War, tare da Kanna Hashimoto kuma an sake ta a ranar 20 ga watan Agusta.<ref name=":12">{{Cite web |title=恋愛頭脳戦は世界へ、平野紫耀×橋本環奈「かぐや様」続編の正式タイトル&特報が解禁 |url=https://natalie.mu/eiga/news/425009 |access-date=2021-08-21 |website=映画ナタリー |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=Live-Action Kaguya-sama: Love is War Sequel Film Casts Hinatazaka46's Yuka Kageyama |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-17/live-action-kaguya-sama-love-is-war-sequel-film-casts-hinatazaka46-yuka-kageyama/.170749 |access-date=2022-08-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Da farko a cikin aikinta, Kageyama ta kira Hashimoto da 'yar wasan kwaikwayo Erika Toda a matsayin mutanen da take sha'awarta.<ref name=":72">{{Cite tweet|user=hiraganakmax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFhiraganakmax2021">@hiraganakmax (March 18, 2021). [https://x.com/hiraganakmax/status/1372548349140692994 "キャッチコピー、もうすっかり「あなたのハートにゲーゲンプレス」ですね"] ([[Tweet (social media)|Tweet]]) &#x2013; via [[Twitter]].</cite></ref> Real Sound ya yi sharhi mai kyau game da "magana mai ban dariya" kuma cewa hotonta mai basira ya dace da na halinta, Miko Iino . <ref name=":82"/> == manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 2001]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] <references /> dpi2snp8kyv7zenb9wnh3cfrj14s2xe Yuta Takahata 0 96268 838117 612101 2026-05-20T09:28:00Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838117 wikitext text/x-wiki  {{databox}} Yuta Takahata (高畑 裕太, Takahata Yūta, an haife shi a ranar 13 ga watan Satumba shekara ta 1993 a [[Tokyo]]) ɗan wasan kwaikwayo ne na kasar [[Japan]] kuma ''[[Tarento]]'' . Takahata ta kammala karatu daga Kwalejin Wasan kwaikwayo da Kiɗa ta Toho Gakuen . Shi ne ɗan fari na 'yar wasan kwaikwayo Atsuko Takahata da kuma ɗan wasan kwaikwayo Ryosuke Otani, kuma surukinsa 'yar wasan kwaikwayon Kotomi Takahata ce.<ref>{{Cite web |date=1 Sep 2016 |title=高畑裕太容疑者の父は俳優の大谷亮介 所属事務所が公表 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2077710/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=[[Oricon]] |language=ja}}</ref> Takahata kuma yana da alaƙa da Keiko Kitagawa da Daigo . <ref>{{Cite web |date=30 Aug 2016 |title=高畑裕太容疑者と北川景子 実は「かなり遠い親戚」だった」 |url=http://news.livedoor.com/article/detail/11954542/ |access-date=14 Dec 2016 |website=livedoor News |language=ja}}</ref> <ref>{{Cite web |date=9 September 2016 |title=Takahata rape case dropped; actor says he is sorry |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2016/09/09/national/crime-legal/takahata-rape-case-dropped-says-sorry/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Actor Yuta Takahata arrested on rape charge |url=https://www.japantoday.com/category/crime/view/actor-yuta-takahata-arrested-on-rape-charges}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 August 2016 |title=Actor Yuta Takahata arrested for alleged sexual assault of hotel staffer |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2016/08/24/national/crime-legal/actor-yuta-takahata-arrested-alleged-sexual-assault-hotel-staffer/}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 September 2016 |title=In Japanese showbiz, the sins of the son visit the mother |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2016/09/10/national/media-national/japanese-showbiz-sins-son-visit-mother/}}</ref> == Tarihin rayuwa == Takahata ya kasance memba na ƙungiyar baseball a Gyosei International School . <ref>{{Cite web |date=14 Jul 2010 |title=暁星国際・高畑選手「来年注目されたい」 千葉大会 - 第92回全国高校野球選手権大会 |url=http://www.asahi.com/koshien/92/chiba/news/TKY201007140245.html |access-date=14 Dec 2016 |website=[[Asahi Shimbun|Asahi Shimbun Digital]] |language=ja |archive-date=11 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011133723/http://www.asahi.com/koshien/92/chiba/news/TKY201007140245.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Jul 2011 |title=高畑淳子の長男・裕太、意地の2点二塁打も… |url=http://www.sponichi.co.jp/baseball/news/2011/07/14/kiji/K20110714001203380.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sponichi Annex |publisher=[[Sports Nippon]] |language=ja}}</ref> Matsayinsa shine mai kamawa.<ref name="chunichi sports">{{Cite web |date=7 Feb 2012 |title=高畑淳子 長男が俳優デビュー NHKドラマに |url=http://www.chunichi.co.jp/chuspo/article/entertainment/news/CK2012020702000090.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210221530/http://www.chunichi.co.jp/chuspo/article/entertainment/news/CK2012020702000090.html |archive-date=10 February 2012 |access-date=14 Dec 2016 |website=Chunichi Sports |language=ja}}</ref> Lokacin da yake cikin shekara ta uku na makarantar sakandare, ya ga mahaifiyarsa, Atsuko, a cikin wasan A Streetcar Named Desire kuma an yi wahayi zuwa gare shi ya zama ɗan wasan kwaikwayo. Ya fara wasan kwaikwayo a cikin wasan kwaikwayo na ''Akkoto Bokura ga Ikita Natsu'' a shekarar 2012. <ref name="chunichi sports"/> Daga baya a watan Afrilu Takahata ya tafi Kwalejin Wasan kwaikwayo da Kiɗa ta Toho Gakuen, wannan kwalejin da mahaifiyarsa ta kammala karatu, kuma ta yi karatun wasan kwaikwayo.<ref name="chunichi sports" /><ref>{{Cite web |title=an > バイト・シゴトのなんでもガイド > インタビュー > 高畑裕太 |url=http://weban.jp/contents/c/c_interview/160222/ |access-date=14 Dec 2016 |website=an web han |language=ja |archive-date=9 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509174405/http://weban.jp/contents/c/c_interview/160222/ |url-status=dead }}</ref> A shekara ta 2015 ya sami karbuwa lokacin da ya bayyana a cikin Asadora ''Mare'' . <ref name="oricon style">{{Cite web |date=31 Oct 2015 |title=高畑裕太、三枚目"残念キャラ"でブレイク 実母・高畑淳子のダメ出しで活きる息子 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2061602/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref> Sunan Takahata daga baya ya karu yayin da ya bayyana a cikin shirye-shirye iri-iri wani lokaci tare da mahaifiyarsa Atsuko . <ref name="oricon style" /> <ref name="sponichi annex 2015">{{Cite web |date=10 Nov 2015 |title=高畑裕太 芸人顔負けの存在感「ペケポンお受験」珍解答でブレーク |url=http://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2015/11/10/kiji/K20151110011472930.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sponichi Annex |publisher=Sports Nippon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Jan 2016 |title=高畑淳子・裕太親子と黒柳徹子の意外な関係とは? |url=http://thetv.jp/news_detail/70729/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Smart The Television |language=ja}}</ref> A ranar 23 ga watan Agustan shekara ta 2016 'yan sanda na Gunma Prefectural suka kama shi kan zargin cin zarafin mata a wani otal na kasuwanci a Maebashi, inda ya zauna yayin harbi fim.<ref>{{Cite web |date=23 Aug 2016 |title=俳優の高畑裕太容疑者を逮捕 ホテルで強姦致傷の疑い |url=http://www.asahi.com/articles/ASJ8R53LRJ8RUHNB006.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Asahi Shimbun Digital |language=ja |archive-date=18 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018213008/http://www.asahi.com/articles/ASJ8R53LRJ8RUHNB006.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Aug 2016 |title=高畑裕太容疑者出演「24時間テレビ」ドラマ、代役立て撮り直し |url=http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160823-OHT1T50041.html |access-date=14 Dec 2016 |website=[[Sports Hochi]] |archive-date=23 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160823112547/http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160823-OHT1T50041.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=高畑裕太、強姦致傷容疑で逮捕 40代ホテル従業員に暴行 |url=http://www.chunichi.co.jp/chuspo/article/entertainment/news/CK2016082402000149.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Chunichi Sports |language=ja |archive-date=24 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160824101558/http://www.chunichi.co.jp/chuspo/article/entertainment/news/CK2016082402000149.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 9 ga Satumba 2016 a Ofishin Masu gabatar da kara na Gundumar Maebashi, Takahata da wanda aka azabtar sun bayyana cewa za a sauke tuhumar.<ref>{{Cite web |date=9 Sep 2016 |title=高畑裕太、不起訴処分が決定 被害者側と示談成立 9日中に釈放へ |url=http://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2016/09/09/kiji/K20160909013323820.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sponichi Annex |publisher=Sports Nippon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Sep 2016 |title=高畑さんは不起訴 |url=http://this.kiji.is/146868258331870708?c=110564226228225532 |access-date=14 Dec 2016 |website=[[Kyodo News]] |language=ja}}</ref> A wannan rana manajansa, Ofishin Mitsuzo Ishii, ya soke kwangilarsa, kuma ya zama mai zaman kansa.<ref name="sponichi annex 2016">{{Cite web |date=9 Sep 2016 |title=高畑裕太 所属事務所が解雇「多大なご迷惑…事実を重く受け止め」 |url=http://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2016/09/09/kiji/K20160909013324280.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sponichi Annex |publisher=Sports Nippon |language=ja}}</ref><ref name="sponichi annex 2016" /> A ranar 16 ga watan Agusta, 2019, ya ci gaba da ayyukan nishaɗin ta hanyar bayyana a cikin samar da mataki na "Goodbye Nishiko-Kun".<ref>{{Cite web |title=高畑裕太 活動再開へ 16日初日舞台 古巣の演出家が復帰の道ひらく |url=https://www.daily.co.jp/gossip/2019/08/03/0012573980.shtml |publisher=Daily.co}}</ref> == Hotunan fina-finai == === Wasan kwaikwayo na talabijin === {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Matsayi !Cibiyar sadarwa !Bayani !Tabbacin. |- |2012 |''Akkoto Bokura ga Ikita Natsu'' |Osamu Sasaki |NHK | |<ref name="oricon style"/> |- |2014 |''Sufetocin Haraji Madogiwa Taro'' |Kazushi Kakimoto |TBS | | |- | rowspan="3" |2015 |''Har abada Zero'' |Okubo |Talabijin na Tokyo | |<ref>{{Cite web |last=Takahata, Yuta |date=3 Sep 2014 |title=情報解禁「永遠の0」 |url=http://ameblo.jp/takahata0913/entry-11919208300.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617025733/http://ameblo.jp/takahata0913/entry-11919208300.html |archive-date=17 June 2016 |access-date=14 Dec 2016 |website=Yuta Takahata official blog |publisher=[[Ameba (website)|Ameba Blog]] |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Feb 2015 |title=【出演者紹介】… |url=https://ja-jp.facebook.com/tx.drama.eienno.zero/posts/1534870670128666 |access-date=14 Dec 2016 |publisher=The Eternal Zero |language=ja}}</ref> |- |''Mare'' |Yoichiro Sumi |NHK | |<ref>{{Cite web |date=8 Sep 2014 |title=大泉洋ら"11人"朝ドラ初出演「夢でした」 来春スタート『まれ』 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2041877/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 Sep 2014 |title=高畑淳子:長男・裕太の朝ドラ初出演に「感謝」 |url=http://mantan-web.jp/2014/09/10/20140909dog00m200044000c.html |access-date=14 Dec 2016 |publisher=[[Mainichi Shimbun|Mainichi Shimbun Digital]] |language=ja}}</ref> |- |''Anohana: Furen da muka gani a wannan rana'' |Tetsudo "Poppo" Hisakawa | rowspan="2" |Fuji TV | |<ref>{{Cite web |title=実写ドラマ「あの花」、谷花音がめんま役に!子役キャスト発表 |url=http://www.cinemacafe.net/article/2015/08/19/33496.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Cinema Cafe |publisher=19 Aug 2015 |language=ja}}</ref> |- | rowspan="6" |2016 |''Ōoku'' | | | |- |''Budōkan'' |Haruki Maeda |Fuji TV, BS Sk-Per! | |<ref>{{Cite web |date=24 Nov 2015 |title=小出恵介、つんく♂モデルのアイドルP役「カリスマ性出したい」 ドラマ『武道館』 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2062767/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref> |- |''Tonari no Shinsengu'' |Hijikata Toshizō |Fuji TV | | |- |''Noboru Tachibana Seishun Tebikae'' |Yasuke Shintani |NHK BS Premium | | |- |''Aogeba Tōtoshi'' |Takeshi Jinnai |TBS | | |- |''Otokomeshi'' |Shinya Yonekura |Talabijin na Tokyo |Abubuwa 1 zuwa 5 |<ref>{{Cite web |date=15 Jun 2016 |title=柄本時生、"任侠×グルメ"ドラマで生瀬勝久と共演「面白くなりそう」 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2073402/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Aug 2016 |title=テレ東、高畑容疑者出演ドラマ「侠飯」は一部撮り直し&カットで対応…全話分撮影済み |url=http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160825-OHT1T50022.html |website=Sports Hochi |language=ja |access-date=16 March 2025 |archive-date=27 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065027/http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160825-OHT1T50022.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=高畑容疑者出演のドラマ『侠飯』一部撮り直し テレ東「極めて遺憾です」 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2077286/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Sep 2016 |title=『侠飯~おとこめし~』高畑容疑者全カットでBD&DVD化 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2077849/full/ |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Sep 2016 |title=高畑裕太容疑者:BSジャパンは「侠飯」出演シーン全カット 高畑淳子はテレ東「模倣犯」出演へ |url=http://mantan-web.jp/2016/09/06/20160906dog00m200015000c.html |access-date=14 Dec 2016 |website=MantanWeb |language=ja |archive-date=11 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011205145/http://mantan-web.jp/2016/09/06/20160906dog00m200015000c.html |url-status=dead }}</ref> |} '''Ba a tsara shi ba saboda abin kunya''' {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Matsayi !Cibiyar sadarwa !Tabbacin. |- | rowspan="2" |2016 |''Mōmoku no Yoshinori Sensei: Hikari ko Ushinatte Kokoro ga Mieta'' |Kyota Sasaki |NTV |<ref name="daily sports">{{Cite web |date=23 Aug 2016 |title=日テレが高畑容疑者出演「24時間」ドラマの撮り直しと降板を発表 |url=http://www.daily.co.jp/gossip/2016/08/23/0009418379.shtml |access-date=14 Dec 2016 |website=Daily Sports |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=高畑裕太容疑者代役にNEWS小山 「24時間」のSPドラマ |url=http://www.daily.co.jp/gossip/2016/08/24/0009421730.shtml |access-date=14 Dec 2016 |website=Daily Sports |language=ja}}</ref> |- |''Sanada Maru'' |Sanada Nobumasa |NHK |<ref>{{Cite web |date=29 Aug 2016 |title=裕太容疑者 犯行数日前に大河収録 "出世"喜び「俺、戻ってきました!」 |url=http://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2016/08/29/kiji/K20160829013252650.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sponichi Annex |publisher=Sports Nippon |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 Sep 2016 |title=高畑容疑者の代役で「真田丸」抜擢 大山真志はどんな人? |url=http://www.nikkan-gendai.com/articles/view/geino/189300 |access-date=14 Dec 2016 |publisher=Nikkan Gendai |language=ja}}</ref> |} === Fim din === {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Matsayi !Bayani !Tabbacin. |- |2015 |''Okāsan no Ki'' |Keiji Kajiya | | |- | |''Ao no Kaerimichi'' | |{{Efn|Takahata's incident took place during the film's production.}} |<ref name="sports hochi">{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=演映画予定通り公開は難しい…高畑容疑者逮捕で各界の対応 |url=http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160824-OHT1T50007.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Sports Hochi |language=ja |archive-date=25 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825170448/http://www.hochi.co.jp/entertainment/20160824-OHT1T50007.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Aug 2016 |title=高畑裕太の逮捕で主演映画『青の帰り道』が撮影中止に、真野恵里菜ファンが大激怒! |url=http://taishu.jp/detail/24156/ |access-date=14 Dec 2016 |publisher=Shūkan Taishū |language=ja}}</ref> |- |2017 |''Nannichi Kunsairai'' | | |<ref>{{Cite web |date=31 Aug 2016 |title=高畑裕太容疑者逮捕で向井理主演の大作映画"お蔵"危機! 真野恵里菜主演『青の帰り道』も幻に |url=https://news.nifty.com/article/entame/showbizd/12122-86911/ |access-date=14 Dec 2016 |website=@nifty News |publisher=Nikkan Cyzo |language=ja |archive-date=14 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914113742/https://news.nifty.com/article/entame/showbizd/12122-86911/ |url-status=dead }}</ref> |} '''An soke shi saboda abin kunya''' {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Matsayi !Tabbacin. |- |2016 |''L'' |Mijin Baker |<ref name="sports hochi"/><ref>{{Cite web |date=13 Jul 2016 |title=Acid Black Cherry「L-エル-」映画キャスト追加、広瀬アリス相手役は古川雄輝 |url=http://natalie.mu/music/news/194396 |access-date=14 Dec 2016 |website=[[Natalie (website)|Music Natalie]] |publisher=Natasha |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Sep 2016 |title=広瀬アリス主演作「L - エル -」に成田凌が出演 公開は11月25日 |url=http://natalie.mu/eiga/news/203254 |access-date=14 Dec 2016 |website=[[Natalie (website)|Eiga Natalie]] |publisher=Natasha |language=ja}}</ref> |} === Mataki === {| class="wikitable" !Shekara !Taken |- |2014 |''Onna 40-sai Nikuya no Musume'' |} '''An soke shi saboda abin kunya''' {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Tabbacin. |- |2016 |''Sayōnaraba, iza'' |<ref>{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=劇団・ONEOR8のツイート |url=https://twitter.com/oneor8_kousiki/status/768430973767692289 |publisher=[[Twitter]] |language=ja}}</ref> |- |2017 |''Cocoon na gidan wasan kwaikwayo a kan wasan kwaikwayo na 2017 Sekai'' |<ref>{{Cite web |title=シアターコクーン・オンレパートリー2017 世界 |url=http://www.bunkamura.co.jp/cocoon/lineup/17_sekai.html |access-date=14 Dec 2016 |publisher=Bunkamura |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Sep 2016 |title=舞台降板した高畑裕太"代役"に和田正人、来年1月開幕「世界」 |url=http://www.sanspo.com/geino/news/20160917/geo16091705030004-n1.html |publisher=Sankei Sports |language=ja}}</ref> |} === Sauran shirye-shiryen talabijin === {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Cibiyar sadarwa !Bayani !Tabbacin. |- |2015 |''Peke Pon Plus'' |Fuji TV | |<ref name="sponichi annex 2015"/> |- | rowspan="2" |2016 |''Guruguru Kashi Tara da Tara'' |NTV |"Kanaboshi Sumou-bu" na yau da kullun | |- |''Go Taimen iri-iri: 7-ji ni aimashou'' |TBS |Kullum |<ref>{{Cite web |date=24 Aug 2016 |title=高畑容疑者逮捕 TBS番組降板へ HPから削除…各局も対応追われる |url=http://www.daily.co.jp/gossip/2016/08/24/0009421326.shtml |access-date=14 Dec 2016 |website=Daily Sports |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Aug 2016 |title=「7時にあいましょう」高畑容疑者にボカシ処理 |url=http://www.narinari.com/Nd/20160839469.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Narinari.com |language=ja}}</ref> |} '''Ba a tsara shi ba saboda abin kunya''' {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Cibiyar sadarwa !Tabbacin. |- | rowspan="3" |2016 |''Konya kurabete mimashita'' | rowspan="3" |NTV | |- |''1 Shūkai tte Shiranai Hanashi'' |<ref>{{Cite web |date=18 Aug 2016 |title=東野幸治、高畑裕太ら"今時世代"とのギャップに呆然「落ち込む時がある」 |url=http://www.oricon.co.jp/news/2076899/full/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822130737/http://www.oricon.co.jp/news/2076899/full/ |archive-date=22 August 2016 |access-date=14 Dec 2016 |website=Oricon Style |publisher=Oricon |language=ja}}</ref> |- |''24-jikan TV: Ai wa Chikyū o স্কুল'' |<ref name="daily sports"/><ref>{{Cite web |date=29 Aug 2016 |title=『24時間テレビ』、過去10年でワースト! 両足マヒの少年へ"虐待疑惑"も噴出 |url=http://www.cyzowoman.com/2016/08/post_21567.html |access-date=14 Dec 2016 |website=Cyzo Woman |language=ja}}</ref> |} === Labari === {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Cibiyar sadarwa |- |2015 |''Gidan wasan kwaikwayo na DHC: Kono shima de, chiru koto ko shita. -Ten'nō no shima Pellyu zuwa Anghaul-'' |Sky PerfecTV! |} === Bidiyo na kiɗa === {| class="wikitable" !Shekara !Taken |- |2015 |Typewriter & YMG "Bari in san aikin. AK-69 da Kohh" |} === Tallace-tallace === {| class="wikitable" !Shekara !Taken !Tabbacin. |- |2016 |"''Shin Seikatsu Ōen''" |<ref>{{Cite web |title=グリーンの看板エイブルの新CMはGReeeeNの書き下ろしが!?2016年1月3日より『始まりの唄』にのせて放映開始!・ストーリーは土屋太鳳さんの「あたらしい私」篇と高畑裕太さんの「新生活応援」篇の二本立て |url=http://pdf.irpocket.com/C3272/OumS/dDdt/T8AD.pdf |access-date=14 Dec 2016 |language=ja |archive-date=14 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314114847/http://pdf.irpocket.com/C3272/OumS/dDdt/T8AD.pdf |url-status=dead }}</ref> |} == manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1993]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] pd4fwbjk1rda2rj8s4oxflxh8oy1s0r Yahia Boushaki 0 100988 838023 799003 2026-05-20T00:58:50Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838023 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yahia Boushaki''' (1935 - 28 ga Disamba 1960), wanda aka fi sani da '''Si Omar''' ko kuma kawai a matsayin '''Boushaki''', ya kasance fitaccen jagoran juyin juya hali a lokacin [[Yaƙin Aljeriya|yakin neman 'yancin kai na Aljeriya]] a matsayin memba na Front de Liberation Nationale (FLN; National Liberation Front) wanda ya kaddamar da tawaye ɗauke da makamai a cikin [[Aljeriya]] kuma ya ba da sanarwar kira ga ƙasa mai mulkin [[Aljeriya]]. <ref name="liberte-algerie1">{{Cite web |title=Guenaïzia rend hommage à la gendarmerie: Toute l'actualité sur liberte-algerie.com |url=https://www.liberte-algerie.com/actualite/guenaizia-rend-hommage-a-la-gendarmerie-52629 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222131602/https://www.liberte-algerie.com/actualite/guenaizia-rend-hommage-a-la-gendarmerie-52629 |archive-date=22 December 2021 |access-date=17 March 2022 |website=liberte-algerie.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Abdenour Boushaki |date= |title=Yahia Boushaki |url=https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/yahia-boushaki.html |access-date=2022-03-17 |publisher=Abdenour-boushaki.blogspot.com}}</ref> == Ilimi == An haifi Boushaki a shekara ta 1935 a ƙauyen [[Soumâa]] kudu da birnin [[Thénia|Thenia]] na yanzu, kimanin shekaru 50.&nbsp;km gabas da babban birnin [[Aljir|Algiers]], kuma danginsa Sufa sun fito ne daga masanin tauhidin [[Malikiyya]] [[Sidi Boushaki]] (1394-1453), wanda ya kafa [[Zawiyet Sidi Boushaki]] a shekarar 1440 a lokacin ƙarni na 15. <ref>{{Cite web |date= |title=Montagne Thala Oufella (Soumâa) de Thénia |url=http://wikimapia.org/31120095 |access-date=2022-03-17 |publisher=Wikimapia.org}}</ref> Mahaifinsa [[Abderrahmane Boushaki]] (1883-1985), <ref>{{Cite web |last=Abdenour Boushaki |date= |title=Abderrahmane Boushaki |url=https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/abderrahmane-boushaki.html |access-date=2022-03-17 |publisher=Abdenour-boushaki.blogspot.com}}</ref> tsohon soja ne na [[Yaƙin Duniya na I|yakin duniya na farko]] (1914-1918) wanda ya dawo daga layin Maginot tare da matsayi na kofur na {{Interlanguage link|Algerian skirmishers|fr|Tirailleurs algériens}}, yayin da mahaifiyarsa ita ce Khedauedj Boumerdassi, zuriyar Sufaye kuma masanin tauhidi Sidi Boumerdassi, wanda ya kafa [[Zawiyet Sidi Boumerdassi]] a cikin shekarar 1714 a lokacin ƙarni na 18. <ref>{{Cite web |last=<%= titre.contenu.description%> |date=21 June 1923 |title=Journal officiel de la République française. Lois et décrets &#124; 1923-06-21 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6475945b/f43.item.r=Boushaki.zoom |access-date=2022-03-17 |publisher=Gallica |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |last=<%= titre.contenu.description%> |date=April 1925 |title=L'Algérie mutilée : organe de défense des mutilés, réformés, blessés, anciens combattants, veuves, orphelins, ascendants de la Grande Guerre : bulletin officiel de l'Amicale des mutilés du département d'Alger &#124; 1925-04-01 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=boushaki.zoom |access-date=2022-03-17 |publisher=Gallica |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |last=<%= titre.contenu.description%> |date=December 1937 |title=La Tranchée : organe officiel de l'Amicale des mutilés du dépt. d'Alger et de la Fédération départementale des victimes de la guerre &#124; 1937-12 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.image.r=boushaki |access-date=2022-03-17 |publisher=Gallica |language=fr}}</ref> Kakansa [[Ali Boushaki]] (1855-1965) shi ne Muqaddam na Tariqa [[Rahmaniyya|Rahmaniyyah]] a ƙaramar Kabiliya kuma kakansa na uba da na uwa sun kasance [[Liman|limamai]] [[musulmi]] kamar yadda 'yan uwansa suke. <ref>{{Cite web |last=Abdenour Boushaki |date= |title=Ali Boushaki |url=https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/ali-boushaki.html |access-date=2022-03-17 |publisher=Abdenour-boushaki.blogspot.com}}</ref> Sannan ya sami ilimin addini bisa ga mahangar Musulunci ta Aljeriya da kuma wayewar siyasa bisa akidar kishin ƙasa ta Aljeriya ta hannun kawunsa [[Mohamed Seghir Boushaki]] (1869-1959), wanda ya kasance zaɓaɓɓen kansila na ƙaramar hukuma daga shekarun 1919 zuwa 1939. <ref>{{Cite web |last=<%= titre.contenu.description%> |date=19 May 1921 |title=Journal officiel de la République française. Débats parlementaires. Sénat : compte rendu in-extenso &#124; 1921-05-19 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6466914t/f14.item.r=Boushaki.zoom |access-date=2022-03-17 |publisher=Gallica |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1925-05-08 |title=L'Écho d'Alger : journal républicain du matin |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7581529b |access-date=2024-07-16 |website=Gallica |language=EN}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1925-05-06 |title=L'Écho d'Alger : journal républicain du matin |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7581527h |access-date=2024-07-16 |website=Gallica |language=EN}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1935-05-25 |title=L'Écho d'Alger : journal républicain du matin |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75841984 |access-date=2024-07-16 |website=Gallica |language=EN}}</ref> Baya ga ayyukansa na ilimi a wannan muhallin Sufaye ƙarƙashin jagorancin Imam [[Brahim Boushaki]] (1912-1997), ya yi aikin noma da kiwo a kusa da ƙauyukan [[Meraldene]], Tabrahimt, Gueddara, Azela da Mahrane. == Ayyukan siyasa == Tun lokacin kuruciyarsa, sha'awarsa ta shiga sahun ayyukan 'yan aware na ɓoye a cikin kishin ƙasa na Aljeriya ya bayyana karara. <ref>{{Cite web |date=14 September 2021 |title=يحيى بوسحاقي.. شهيد ثورة التحرير الوطني في الجزائر |url=https://almaghribalarabi.com/%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%88%d8%b3%d9%88%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ba%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d9%8a%d8%a9/%d9%8a%d8%ad%d9%8a%d9%89-%d8%a8%d9%88%d8%b3%d8%ad%d8%a7%d9%82%d9%8a-%d8%b4%d9%87%d9%8a%d8%af-%d8%ab%d9%88%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ad%d8%b1%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%b7%d9%86%d9%8a/ |access-date=30 May 2025 |archive-date=24 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824092122/https://almaghribalarabi.com/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D8%AB%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B7%D9%86%D9%8A/ |url-status=dead }}</ref> Hakan ya samo asali ne daga gazawar ayyukan siyasa da tsarin siyasar da ya biyo bayan ayyana koke na 30 na neman [[Hakkokin Jama'a Da Na Siyasa|hakkin jama'a da na siyasa]] a ranar 18 ga watan Yuli, 1920, wanda ya nemi samun waɗannan hakkoki na 'yan asalin Aljeriya a lokaci guda, bisa daidaito da Turawa mazauna ƙasar Aljeriya, wanda kuma gazawarsa ta cika da kisan kiyashi na ranar 19 ga watan Mayu. <ref>{{Cite web |year=1922 |title=Annales du Sénat: Débats parlementaires - France. Assemblée nationale (1871-1942). Sénat - Google Livres |url=https://books.google.com/books?id=7UjoDLhXLN8C&q=Boushaki |access-date=2022-03-17}}</ref> Daga nan sai ya shiga kungiyar Movement for the Triumph of Democratic Liberties (MTLD) da kuma kungiyar ta musamman (OS) don shirya tayar da kayar baya ga Turawan mulkin mallaka na Faransa. <ref>{{Cite web |title=Abderahmane Boushaki's biography, fact, career, awards, net worth and life story - Wiki |url=https://www.wikio.org/ne/people/abderahmane-boushakis-biography-fact-career-awards-net-worth-and-life-story-304062 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=L'Organisation spéciale (OS) ou le début de la fin du colonialisme |url=https://www.djazairess.com/fr/letemps/134317 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411074839/https://www.djazairess.com/fr/letemps/134317 |url-status=dead }}</ref> == Yakin soja == Da zarar [[Yaƙin Aljeriya|juyin juya halin Aljeriya]] ya ɓarke, ya shiga sahun jam'iyyar National Liberation Front (FLN) a matsayin kwamishina na siyasa, da kuma rundunar 'yantar da ƙasa (ALN) a matsayin soja sannan kuma ya zama hafsan soja a Kabylia da kuma a filin Mitidja. <ref>{{Cite web |last=Agroup |date=2020-12-28 |title=الحراك الإخباري - زاوية سيدي بوسحاقي... معْلم إسلامي هندسه معماري فرنسي! |url=https://alhirak.com/article/QmWbYjoQsjsdJC2XW |access-date=2022-03-17 |publisher=Alhirak.com |archive-date=2022-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511205723/https://alhirak.com/article/QmWbYjoQsjsdJC2XW |url-status=dead }}</ref> Kyaftin Boushaki ya kaddamar da ayyukan zagon ƙasa na kadarorin mulkin mallaka kuma ya shiga tare da sojojinsa a faɗace-faɗacen da aka gwabza tsakanin [[Thénia|Thenia]] da Bouira da sojojin Faransa, wanda ya yi sanadin lalata wasu jiragen yaki na sojojin saman Faransa. Ya daidaita ayyukansa tare da kwamandan rundunar sojan da ke dajin Zbarbar inda abokinsa ɗan jarida Mohamed Aïchaoui (1921-1959) ya kafe. <ref>{{Cite web |title=Qui se souvient du colonel Si Salah et de El Aïchaoui? |url=https://www.djazairess.com/fr/lexpression/69168 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2025-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530143727/https://www.djazairess.com/fr/lexpression/69168 |url-status=dead }}</ref> == Mutuwa == Boushaki ya shirya a lardin Blida tare da kwamandan rundunar 'yantar da ƙasa (ALN) a farmakin da sojojin Faransa suka kai a watan Disamba na shekarar 1960 domin warware matsatsin danniya a kan mujahidai maquis a gabashin Algiers, Mitidja da Kabylie. <ref>{{Cite web |title=Les manifestations du 11 décembre 1960 ont "brisé net" la conviction des "ultras" de l'Algérie française |url=https://www.djazairess.com/fr/apsfr/532370 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408072544/https://www.djazairess.com/fr/apsfr/532370 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=11 décembre 1960, une étape charnière dans le cours de la guerre de libération |url=https://www.djazairess.com/fr/apsfr/532371 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411083604/https://www.djazairess.com/fr/apsfr/532371 |url-status=dead }}</ref> Wannan babban aiki ya faru ne bayan {{Interlanguage link|demonstrations of December 1960|fr|Manifestations de décembre 1960}}, wanda ya kawo ƙarshen tatsuniyar Aljeriya ta Faransa ta hanyar buɗe hanyar kafa ƙasar Aljeriya mai cin gashin kanta, kuma haka aka yi bikin sabuwar shekara, wanda ya kawo alamar 'yancin kai na Aljeriya, lamarin da ke kara nuna matsin lamba ga dakarun 'yan mulkin mallaka. <ref>{{Cite web |title=حي السواكرية بمفتاح |url=https://www.djazairess.com/elmassa/45974 |website=جزايرس |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408072544/https://www.djazairess.com/elmassa/45974 |url-status=dead }}</ref> Don haka, yayin da kyaftin na {{Interlanguage link|Moussebel|fr|Moussebel}}, an kashe shi ne a cikin fada a Meftah a ranar 28 ga watan Disamba, 1960, a lokacin yakin Souakria tare da Abdelkader Madjène da sauran Mujahideen, sauran ruƙunin da ke haɗe da maquis da ke kewaye.{{Ana bukatan hujja|date=January 2023}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2023)">abubuwan da ake bukata</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == Yabo == [[Fayil:Thenia_الثنية_-_panoramio.jpg|thumb|{{Interlanguage link|Yahia Boushaki Street|ar|شارع يحي بوسحاقي}}]] Ya ba da sunansa ga wata muhimmiyar gunduma ta [[Aljir|Algiers]] a arewacin makabartar El Alia a cikin gundumar Bab Ezzouar wacce ke ɗauke da sunan Chinatown mai suna Yahia Boushaki. <ref>{{Cite web |date=2022-02-27 |title=Le Chinatown de la banlieue d'Alger crée des " embrouilles " |url=https://www.nouvelobs.com/rue89/rue89-monde/20100708.RUE7431/le-chinatown-de-la-banlieue-d-alger-cree-des-embrouilles.html |access-date=2022-03-17 |publisher=Nouvelobs.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Une Chinatown à l'est d'Alger |url=https://www.djazairess.com/fr/lexpression/138515 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2022-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409035358/https://www.djazairess.com/fr/lexpression/138515 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=L'Expression: Nationale - Une Chinatown à l'est d'Alger |url=https://www.lexpressiondz.com/nationale/une-chinatown-a-lest-dalger-138515 |website=L'Expression}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Les travaux d'aménagement urbain tirent à leur fin |url=https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1539731 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408074049/https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1539731 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Les Chinois en Algérie : Une intégration sans accroc |url=https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1527653 |website=Djazairess |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408072545/https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1527653 |url-status=dead }}</ref> Ya kuma ba da sunansa bayan mutuwar wani titi a [[Thénia|birnin Thenia]] a lardin Boumerdès da ke da sunan {{Interlanguage link|Yahia Boushaki Street|ar|شارع يحي بوسحاقي}}, tsohon Avenue {{Interlanguage link|Jean Colonna d'Ornano|fr|Jean Colonna d'Ornano}} . <ref>{{Cite web |title=Rue Yahia Boushaki - Montagne Boukhanfar de Thénia |url=http://wikimapia.org/street/17710184/fr/Rue-Yahia-Boushaki |website=wikimapia.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Rue Boushaki Yahia, Thenia, Algérie carte |url=http://www.maps7.com/fr/Rue%20Boushaki%20Yahia,%20Thenia,%20Alg%C3%A9rie.html |access-date=2025-05-30 |archive-date=2022-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511205729/http://www.maps7.com/fr/Rue%20Boushaki%20Yahia,%20Thenia,%20Alg%C3%A9rie.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Rue Boushaki Yahia, Thenia, Algeria |url=https://www.findlatitudeandlongitude.com/l/Rue+Boushaki+Yahia%2C+Thenia%2C+Algeria/4985545/ |website=Find Latitude and Longitude}}</ref> Wani ƙarin girma da aka yi wa hafsoshin sojojin ƙasar Aljeriya (ANP) an sanya wa suna Yahia Boushaki Promotion a shekarar 1995 a lokacin horar da su a Ecole Supérieure de la Défense Aérienne du Territoire (ESDAT). An naɗa karin girma huɗu na jami'an Gendarmerie Nationale (GN) Matsayin Yahia Boushaki har zuwa watan Yuni 16, 2008. <ref name="liberte-algerie1"/> Janar Abdelmalek Guenaizia (1936-2019), tare da rakiyar ministocin gwamnatin Aljeriya daban-daban, da kansa ya ba da sunan Yahia Boushaki a kan abubuwan da ke cikin wannan ƙarin girma. A [[Aljeriya]] da kuma a {{Interlanguage link|Wilaya IV historique|fr|Wilaya IV historique}}, ana ɗaukarsa a matsayin gwarzo na ƙasa. <ref>{{Cite web |title=تخرج أربع دفعات لضباط الدرك الوطني بيسر (بومرداس) |url=https://www.djazairess.com/elmassa/8037 |website=جزايرس |access-date=2025-05-30 |archive-date=2023-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410155901/https://www.djazairess.com/elmassa/8037 |url-status=dead }}</ref> == Duba kuma == * Yahia Boushaki (Unguwar Algiers) * [[Yahia Boushaki tram stop]] (tram stop in Algiers) * Jerin 'yan Aljeriya * {{Interlanguage link|Ministry of Mujahideen|fr|Ministère des Moudjahidine}} * {{Interlanguage link|National Mujahideen Organization|fr|Organisation nationale des moudjahidine}} * {{Interlanguage link|National Organization for the Children of the Martyrs|ar|المنظمة الوطنية لأبناء الشهداء}} * {{Interlanguage link|National Organization for the Sons of the Mujahideen|ar|المنظمة الوطنية لأبناء المجاهدين}} == Manazarta == [[Rukuni:Iyalin Boushaki]] [[Rukuni:Mutuwan 1960]] [[Rukuni:Haihuwan 1935]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] mru4xjmtnnvuuu7ncm4w3zoqd6zsh3g Yaƙin farko na El Djorf 0 102049 838072 717768 2026-05-20T07:44:24Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838072 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yaƙin farko na El Djorf''' (ko El-Djorf, kuma aka sani da Djeurf a Faransa) ya faru ne a ranar 22 ga watan Satumba 1955, a lokacin [[Yaƙin Aljeriya]], tsakanin [[National Liberation Army (Algeria)|Sojojin Yancin Ƙasa]] da Sojojin Faransa. == Tarihi == Yaƙin ya faru ne shekara guda bayan fara [[Yaƙin Aljeriya|yakin Aljeriya]]. Ya faru ne a cikin [[Aurès]], filin tuddai inda aka fara yaƙin. Sojojin Faransa sun kama [[Mostefa Ben Boulaïd|Mostefa Ben Boulaid]], wanda shi ne shugaban [[National Liberation Army (Algeria)|rundunar 'yantar da 'yantar da al'ummar Aljeriya]] a yankin. Rikicin cikin gida a cikin ALN ya haifar da naɗa Kanar [[Bachir Chihani]] shugaban Willaya I. Ya fara ne da tattara sojojin da suka tarwatse a yankin, kuma ya yi nasarar shirya wani taro a yankin El Djorf, arewacin lardin Tebessa na yanzu. Wannan taro dai an yi shi ne da nufin sake tsara sojojin domin sake fara ayyukan soji. Mayaka 300 ne suka halarci wannan taro. Sojojin Faransa sun kaddamar da Operation "Timgad" kuma ba su san cewa yana gab da faɗowa kan taron shugabannin Aurès da Nementchas da [[Bachir Chihani]] ya shirya tsakanin 18 da 23 Satumba 1955. <ref name=":1">{{Cite journal |last=Siari Tengour |first=Ouanassa |date=2004 |title=Adjel Adjoul (1922-1993) : un combat inachevé |url=http://journals.openedition.org/insaniyat/6187 |journal=Insaniyat / إنسانيات |volume=25-26 |pages=37–63 |access-date=September 10, 2019 |quote=Quand l’armée française lance l’opération "Timgad", elle était loin de soupconnler de tomber sur la rėunion des chefs de l'Aurès et Nementchas que Bachir Chihani avait organisée entre le 18 et 23 septembre 1955. la surprise est valable pour les deux parties. Mais, pour l’ALN, c’est l’un des affrontements les plus meurtriers, qui se solde par la perte de 45 djoundis et l'arrestation de 40 autres.}}</ref> == Yaƙi == A matsayin wani ɓangare na ''Operation Timgad'', sojojin Faransa sun shiga tsaunin Nementchas, inda taron FLN ke gudana. Ƙarfafan mutane kimanin 25,000, sojojin Faransa a yankin sun ƙunshi mafi yawa a Aljeriya da Tirailleurs na Tunisiya, amma kuma sun ƙunshi wasu fitattun ƴan ƙungiyar Faransawa na waje da na Faransa. {{Sfn|Alcaraz|2021}} Yanzu da ake fuskantar barazanar ƙawanya, mayakan FLN sun yi arangama da Faransawan na ‘yan kwanaki, inda suka yi amfani da tsaunuka masu tudu da kuma kogon yankin da dama don gujewa sojojin Faransa duk da yawan amfanin da suke da shi. A daren na huɗu, duk da haka, shugabannin FLN sun fahimci cewa ƙananan rukuninsu ba za su iya ci gaba da fuskantar abokan hamayya da yawa ba. Abbes Laghrour da Adjel Adjoul sun buƙaci Bachir Chihani da ya ba da umarnin komawar, amma yayin da ya ki amincewa, daga karshe suka yanke shawarar barin. Adjoul ya ɗauki mafi yawan mutanen zuwa kudu, kuma a ƙarƙashin dare, sun yi nasarar ketare layin Faransa kusa da Oued Helaïl, kan farashin wasu da suka jikkata. A halin da ake ciki, Laghrour ya tsere tare da mutane 30 ta gefen gabas na kewaye. Chihani ya ci gaba da zama a cikin kogon da suka ɓuya, kuma bayan da sojojin Faransa suka tarwatsa kofar shiga, ya shafe kwanaki shida a ɓoye a ƙarƙashin baraguzan ginin, kafin ya samu nasarar tserewa cikin dare. {{Sfn|Horne|1978}} {{Sfn|Boulhaïs|2020}} A cikin kogon da ya kasance hedkwatar mayakan FLN na gida, Faransawa sun sami muhimman takardu, gami da umarnin dabarun [[Ahmed Ben Bella]] da kansa. {{Sfn|Horne|1978}} Rikicin na FLN ya kai 45 da aka kashe sannan 40 suka jikkata da kuma kama su, yayin da hasarar Faransa ta yi kaɗan a cewar rahotannin sojojin Faransa.  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This citation requires a reference to the specific page or range of pages in which the material appears. (May 2023)">shafi<span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>ake bukata<nowiki></span></nowiki>'' &#x5D;</sup> A cewar majiyoyin na Aljeriya, yakin da aka gwabza ya yi nasarar samun nasarar FLN, tare da asarar sojojin Faransa kamar haka: tsakanin 400 zuwa 800 da suka mutu, wasu fiye da 1,500 suka jikkata. Kazalika asarar ɗimbin alburusai 44, asarar sojoji 100, faɗowar jiragen sama 8 da lalata motoci masu sulke guda uku. 45 da kusan guda 150 na makamai kamar bindigogi masu sarrafa kansu (bindigogi 50) da sauransu. Dangane da hasarar da aka yi wa rundunar 'yantar da ƙasa, alkaluma sun banbanta, kuma a dunkule, sun kai tsakanin mutum 60 zuwa 70 da suka mutu, da kuma jikkata 60-90, da kuma ɓacewar makamai 15, ba zai yiwu a ajiye su a daren da za a fita ba, yayin da suke cikin ayarin alfadari. <ref name=":0">{{Cite journal |last=مقيدش |first=علجية |year=2018 |title=معركة الجرف التاريخية الكبرى 22-25/09/1955 ا. Nouveaux objets |url=https://www.asjp.cerist.dz/en/article/133267 |journal=مجلة الباحث في العلوم الإنسانية و الإجتماعية |location=algeria |publisher=مجلة الباحث في العلوم الانسانية والاجتماعية |volume=10 |issue=3 |pages=1159–1168 |doi=10.35156/1869-000-035-097 |url-access=subscription |quote=وعموما فقد كانت خسائر جيش الإحتلال كالتالي: مابين 400-800 قتيل وأكثـر مـن 1500 جـريح ، فضلا عن ضياع كميـات كبيـرة مـن الـذخيرة 44، فقدان 100 جندي،إسقاط ثماني طائرات وتدمير ثلاث مصفحات 45 وحوالي150قطعة أسلحة كالبنادق الآلية (50بندقية) وغيرها. أما عن تضحيات جيش التحرير الوطني، فقد تباينت التقديرات، وعموما فهي ما بـين 60-70 شـهيد و 60-90 جريح ،وضياع 15 قطعة سلاح ، تعذر الاحتفاظ بها ليلة الخروج وهي على متن قافلة للبغال. |access-date=2025-06-09 |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216004140/https://www.asjp.cerist.dz/en/article/133267 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2022 |title=La bataille d'El Djorf: un moment phare dans l'histoire de la guerre de libération |url=https://www.aps.dz/regions/145013-la-bataille-d-el-djorf-un-moment-phare-dans-l-histoire-de-la-guerre-de-liberation |access-date=4 April 2023 |website=aps.dz |language=fr}}</ref> Shugabannin FLN da Faransawa suka yi wa kwanton ɓauna sun yi nasarar tserewa, kusan ta hanyar mu'ujiza, wasu mutuwa da kewaye da manyan sojojin Faransa suka yi. <ref name=":1"/> == Bayan haka == Ko da yake FLN a fasahance ta gudu ta bar fagen daga zuwa Faransa, amma a halin yanzu ana kallon yakin El Djorf a matsayin babban nasara a Aljeriya saboda yadda mayakan FLN suka yi nasarar tserewa ta hanyar mu'ujiza duk da cewa sun fi yawa. A lokacin, duk da haka, an gan shi daban. Shugabannin FLN sun zargi Bachir Chihani da sakaci wajen shirya wani taro mai mahimmanci kamar wanda aka yi a El-Djorf, da yin watsi da muhimman ka'idojin tsaro, tare da yin kira da a rika sukar kansa, wanda bai zo ba. <ref name=":0"/> A ranar 23 ga watan Oktoba, 1955, Bachir Chihani ya mutu a hannun Abbes Laghrour da Adjel Adjoul saboda rashin shugabancinsa a El-Djorf. {{Sfn|Horne|1978}} Masanin tarihin Birtaniya Alistair Horne ya bayyana dukkan lamarin a matsayin babban gazawa ga FLN kuma ya ce takardun da Faransawa suka samu a hedkwatar Chihani sun ba wa Faransa leken asirin "''ra'ayin farko na tsarin FLN''". {{Sfn|Horne|1978}} {{Sfn|Horne|1978}} Dangane da yakin tunawa da tsohuwar mulkin mallaka, hukumomin Aljeriya sun yanke shawarar yin yakin El Djorf, wanda ya gudana daga ranar 20 zuwa 28 ga watan Satumban shekarar 1955 a tsaunukan Nemenchas da ke gabashin Aljeriya, wurin tunawa da al'ummar Aljeriya a shekarun 2000. <ref>{{Cite journal |last=Alcaraz |first=Emmanuel |year=2016 |title=La guerre d'indépendance algérienne : une mémoire disputée dans le champ politique algérien |url=http://journals.openedition.org/chrhc/5017 |journal=Cahiers d'histoire |volume=Revue d’histoire critique |issue=130 |pages=125–146 |access-date=September 10, 2019 |quote=La bataille d’El Djorf, ayant eu lieu du 20 au 28 septembre 1955 dans les monts Nemenchas à l’est de l’Algérie, est devenue un lieu de mémoire de la nation algérienne dans les années 2000. Le pouvoir a voulu montrer que si la guerre d’Algérie a été une guerre de guérilla, il y a eu aussi des affrontements d’envergure en face à face, des wajhât, comme cette bataille qui était oubliée sur le plan national. Dans le contexte de la guerre des mémoires avec l’ancienne puissance coloniale, son but était de contrer le discours porté par l’armée française et certains historiens comme Jean-Charles Jauffret}}</ref> == Littattafai == * {{cite book | title=Les Tamiseurs de sables | publisher=Anep | author=Mohamed Larbi Medaci | year=2001 | location=Algiers | pages=251 pages | isbn=9961903714}} == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] h65pvcc01c5v9w8y763s7z7o7wndjk4 Yunkurin kare hakkin bil'adama (1865-1896) 0 102145 838098 827552 2026-05-20T09:04:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838098 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yunkurin kare haƙƙin bil'adama (1865-1896) ''' ya yi niyyar kawar da nuna bambancin launin fata ga [[Afirkawan Amurka|'Yan Afirka na Afirka]], inganta damar iliminsu da aiki, da kuma kafa ikon zaɓe, bayan kawar da bautar a Amurka. Lokacin daga shekarar 1865 zuwa shekara ta 1895 ya ga babban canji a cikin wadatar al'ummar baƙar fata bayan kawar da bautar a Kudu. Nan da nan bayan Yaƙin basasar Amurka, gwamnatin tarayya ta kaddamar da shirin da aka sani da Reconstruction wanda ke da niyyar Sake ginawa jihohin tsohuwar Confederacy. Shirye-shiryen tarayya sun kuma ba da taimako ga tsoffin bayi kuma sun yi ƙoƙari su haɗa su cikin al'umma a matsayin 'yan ƙasa. Dukansu a lokacin da kuma bayan wannan lokacin, baƙar fata sun sami iko mai yawa na siyasa kuma da yawa daga cikinsu sun sami damar motsawa daga talauci mai tsanani zuwa mallakar ƙasa. A lokaci guda fushi game da waɗannan nasarorin da fararen mutane da yawa suka samu ya haifar da wani kamfen na tashin hankali wanda ba a taɓa gani ba wanda surori na Ku Klux Klan suka yi, kuma a cikin shekarun 1870 ƙungiyoyin Sojoji kamar Red Shirts da White League suka yi shi. A cikin 1896, [[Babban kotun Koli na Amurka|Kotun Koli]] ta yanke hukunci a ''Plessy v. Ferguson'', 163 Amurka 537, [ a ] alamar ƙasa mai tabbatar da "rarrabuwa amma daidaita" wariyar launin fata a matsayin tsarin mulki. Ya kasance babban koma baya ga yancin jama'a, yayin da shari'a, zamantakewa, da siyasa na al'ummar Baƙar fata ya kai wani matsayi . Daga 1890 zuwa 1908, tun daga Mississippi, jihohin kudu sun zartar da sabbin kundin tsarin mulki da dokokin da ke hana yawancin Bakaken fata hakkinsu tare da ware su daga tsarin siyasa, matsayin da aka kiyaye a lokuta da yawa har zuwa 1940s. Yawancin yunkurin sake fasalin farko a wannan zamanin sun kasance karkashin jagorancin Radical Republicans, wani bangare na Jam'iyyar Republican. A ƙarshen karni na 19, tare da hana 'yanci da ke ci gaba don cire baƙar fata daga tsarin siyasa gaba ɗaya, abin da ake kira lily-white movement ya yi aiki don raunana ikon sauran baƙar fata a cikin jam'iyyar. Manyan shugabannin kare hakkin bil'adama na wannan lokacin sune Frederick Douglass (1818-1895) da Booker T. Washington (1856-1915). == Sake ginawa == [[Fayil:FreedmenVotingInNewOrleans1867.jpeg|thumb|'Yanci suna jefa kuri'a a New Orleans, 1867]] Sake ginawa ya kasance daga Lincoln's Emancipation Proclamation na Janairu 1, 1863 zuwa Yarjejeniyar 1877 . Manyan batutuwan da Shugaba [[Abraham Lincoln|Ibrahim Lincoln]] ya fuskanta sune matsayin tsoffin bayi (wanda ake kira "Freedmen"), aminci da haƙƙin farar hula na tsoffin 'yan tawaye, matsayin tsoffin jihohi 11, ikon gwamnatin tarayya da ake buƙata don hana yakin basasa na gaba, da kuma tambayar ko Majalisa ko Shugaban kasa zai yanke manyan yanke shawara. Babban barazanar yunwa da kuma fitar da 'yanci marasa aikin yi sun hadu da babbar hukumar agaji ta tarayya ta farko, Ofishin' yanci, wanda Sojoji ke sarrafawa. An zartar da "Gwamnatin sake ginawa" guda uku don fadada haƙƙin ɗan adam ga Baƙar fata na Amirkawa: Kwaskwarima ta goma sha huɗu ta haramta bautar; Kwaskwarimar ta goma sha huɗu ta tabbatar da daidaito ga kowa da kuma zama ɗan ƙasa ga baƙar fata; Kwaskwarar ta goma sha biyar ta hana amfani da launin fata don hana maza. Daga cikin amfani da sauri fiye da gyare-gyaren kundin tsarin mulki, dokokin da Majalisa ta zartar don ba da damar gwamnatin tarayya, ta hanyar sabon Ma'aikatar Shari'a da kuma ta hanyar kotunan tarayya don tilasta sabbin 'yancin bil'adama Ko da gwamnatocin jihohi sun yi watsi da matsalar. Wadannan sun hada da Ayyukan tilasta aiki na 1870-71 da Dokar 'Yancin Bil'adama ta 1875. Tsoffin 'yan jam'iyyar Confederate sun kasance suna kula da yawancin jihohin Kudancin sama da shekaru biyu, amma hakan ya canza lokacin da' yan Republican Radical suka sami iko da Majalisa a zaben 1866. Shugaba Andrew Johnson, wanda ya nemi sauƙin sake haduwa da tsoffin 'yan tawaye, kusan ba shi da iko; ya tsere ta hanyar cire kuri'a daya ta hanyar impeachment. Majalisa ta ba da 'yanci ga baƙar fata kuma ta dakatar da yawancin tsoffin shugabannin Confederate na ɗan lokaci na haƙƙin riƙe mukamin. Sabbin gwamnatocin Jamhuriyar Republican sun zo mulki bisa ga hadin gwiwar 'yanci tare da Carpetbaggers (sabon masu zuwa daga Arewa), da Scalawags (fararen mutanen Kudu). Sojojin Amurka ne suka goyi bayan su. Masu adawa sun ce sun cin hanci da rashawa kuma sun keta haƙƙin fararen fata. Jiha bayan jiha sun rasa iko ga hadin gwiwar masu ra'ayin mazan jiya da na dimokuradiyya, wanda ya sami iko ta hanyar tashin hankali da zamba na duk Kudu a shekara ta 1877. A mayar da martani ga Radical Reconstruction, Ku Klux Klan (KKK) ya fito ne a 1867 a matsayin kungiyar fararen fata mai tsattsauran ra'ayi da ke adawa da 'yancin farar hula da mulkin Jamhuriyar Republican. Shugaba Ulysses Grant ya aiwatar da Dokar Ku Klux Klan ta 1870 ya rufe Klan, kuma ya rushe. Amma daga zaben 1868 a jihohin kudanci da yawa sun kara kewaye da tashin hankali don murkushe kuri'un Black. Kungiyoyin bindigogi suna da dubban mambobi. A shekara ta 1874, kungiyoyin Sojoji, irin su White League da Red Shirts sun fito ne wadanda suka yi aiki a bayyane don amfani da tsoratarwa da tashin hankali don murkushe kuri'un baƙar fata da rushe Jam'iyyar Republican don sake samun ikon siyasa a jihohin da ke fadin Kudu. Rable ya bayyana su a matsayin "ma'aikatar soja ta Jam'iyyar Democrat" Sake ginawa ya ƙare bayan Zaben 1876 tsakanin dan takarar Republican Rutherford B. Hayes da dan takarar Democrat Samuel J. Tilden . Tare da sulhu Hayes ya lashe Fadar White House, gwamnatin tarayya ta janye dakarunta daga Kudu, ta watsar da 'yanci ga' yan Democrat masu ra'ayin mazan jiya, wadanda suka sake samun iko a gwamnatocin jihohi. == Fitowar Kansas == Ɗaya daga cikin rukuni shine Kansas Fever Exodus, wanda ya kunshi mutane dubu shida baƙi waɗanda suka ƙaura daga [[Mississippi (jiha)|Mississippi]], [[Louisiana]] da [[Texas]] zuwa Kansas.<ref>{{Cite book|last3=Nell Irvin Painter}}</ref> Mutane da yawa a Louisiana sun yi wahayi zuwa gare su su bar jihar lokacin da Yarjejeniyar Tsarin Mulki ta Louisiana ta 1879 ta yanke shawarar cewa haƙƙin jefa kuri'a lamari ne ga jihar, ba tarayya ba, gwamnati, don haka ya share hanyar da za a hana 'yancin baƙar fata na Louisiana.<ref name="africana">{{Cite book|last3=Henry Louis Gates}}</ref> Ba a yaba da fitowar ba a duk duniya daga 'yan Afirka na Amurka; hakika, Frederick Douglass mai sukar ne. Douglass ya ji cewa motsi ba shi da lokaci kuma ba a tsara shi sosai. == Ƙungiyar siyasa == Baƙar fata a duk faɗin Kudu sun sami damar yin zabe a 1867, kuma sun shiga Jam'iyyar Republican. Kungiyar ta musamman ta kasance ta hanyar Union League, wata ƙungiya ta sirri da aka shirya a cikin gida amma Jam'iyyar Republican ta ƙasa ta inganta. Eric Foner ya ba da rahoton cewa: : A ƙarshen shekara ta 1867 ya zama kamar kusan kowane mai jefa kuri'a na Black a Kudu ya shiga cikin Union League, Loyal League, ko kuma wasu ƙungiyoyin siyasa na gida. Ana gudanar da tarurruka a cikin cocin Black ko makaranta. Kungiyoyin Tarayyar Tarayyar sun inganta kungiyoyi masu kama da 'yan bindiga inda baƙar fata suka haɗu don kare kansu daga masu tayar da hankali. Ba a yarda membobin su jefa kuri'a kan tikitin Democrat ba. Kungiyar Tarayyar Tarayya da irin waɗannan kungiyoyi sun fuskanci mummunan hari daga KKK bayan 1869, kuma sun rushe. Ƙoƙarin da aka yi daga baya don farfado da Union League ya gaza. Ministocin baƙar fata sun samar da yawancin jagorancin baƙarƙashiya, tare da sababbin masu zuwa waɗanda suka kasance 'yanci baƙar fata a Arewa kafin yakin basasa. Birane da yawa suna da jaridu na Black waɗanda suka bayyana batutuwan kuma suka tara al'umma. === Rarrabawar Ƙungiya === A cikin jiha bayan jiha a duk faɗin Kudu, rikice-rikice ya fito a cikin Jam'iyyar Republican, tare da mutanen Black da abokansu na kafet sun kafa ƙungiyar Black-and-tan, wanda ke fuskantar ƙungiyar "lily-white" na fararen Scalawag Republicans na gida. (Sakamako na ƙungiyoyi sun zama ruwan dare bayan 1888, shekaru goma bayan ƙarshen sake ginawa.) Mutanen baƙar fata sun ƙunshi mafi yawan masu jefa kuri'a na Jamhuriyar Republican, amma sun sami karamin yanki na tallafawa. Sun bukaci karin bayani. Hahn ya bayyana matakan da suka dauka: : Ƙarfin baki....ya dubi ikon siyasa na gida da 'yancin kai kuma ya fara gina sabon asalin siyasa. Ma'aikatan baƙar fata sun kira shugabannin jam'iyyar fararen fata don lissafawa. Sun koma don sarrafa kayan aikin jam'iyyar gundumar da gundumar. Sun ƙi masu neman fararen ofis kuma sun maye gurbin baƙar fata. Sun zabi dukkan takardun zabe na Black. Jam'iyyar Black-and-tan yawanci ta lashe yakin basasa, amma yayin da scalawags suka rasa fadace-fadace na cikin jam'iyya, mutane da yawa sun fara jefa kuri'a ga tikitin masu ra'ayin mazan jiya ko Democrat. Jam'iyyar Republican ta zama "Blacker da Blacker a tsawon lokaci", yayin da ta rasa masu jefa kuri'a. Abu mafi ban mamaki shine Brooks-Baxter War a Arkansas a 1874. Michael Les Benedict ya ce, "Kowane tarihin zamani na sake ginawa yana jaddada gudummawar da ya bayar ga rushewar Jamhuriyar Republicanism ta kudu. " Game da batutuwan launin fata, Sarah Woolfolk Wiggins ta yi jayayya: : White Republicans da kuma Democrats sun nemi kuri'un baki amma ba tare da son rai ba sun ba da lada ga baƙar fata tare da gabatarwa ga ofis kawai idan ya cancanta, har ma a lokacin da suke ajiye karin matsayi ga fararen fata. Sakamakon ya kasance mai tsinkaye: waɗannan alamun rabin gurasa ba su gamsar da Black ko fararen Republican ba. Rashin ƙarfi na Jam'iyyar Republican a Alabama, kamar yadda yake a wasu wurare a Kudu, shine rashin iya kirkirar jam'iyyar siyasa ta bambanci. Kuma yayin da suke mulki har ma a takaice, sun kasa kare membobinsu daga ta'addanci na Democrat. 'Yan Jamhuriyar Alabama sun kasance har abada a kan tsaro, baki da jiki. === Populism === A cikin 1894, an sami babban tashin hankali na manoma a yankunan auduga da taba na Kudancin Amurka. Tasirin mafi girma ya faru ne a Arewacin Carolina, inda talakkawan manoma farar fata waɗanda suka kafa jam'iyyar Populist suka yi kawance da jam'iyyar Republican, wadda a lokacin galibi Bakar fata ne ke sarrafa ta a yankunan ƙasashe masu ƙasƙanci, da kuma talakkawan farar fata a yankunan tsaunuka. Sun karɓi ikon majalisar dokokin jihar a 1894 da 1896, da kuma gwamna a 1896. Majalisar dokokin jihar ta rage buƙatun mallakar dukiya, wanda ya faɗaɗa damar yin zaɓe ga fararen fata mafi rinjaye a jihar da kuma ga Bakar fata. A 1895, Majalisar Dokokin ta saka wa abokan kawancenta Bakar fata da mukamai, inda ta naɗa alƙalai Bakar fata 300 a yankunan gabas, da kuma mataimakan 'yan sanda da 'yan sanda na birni. Sun kuma sami wasu mukamai na tarayya daga ɗan majalisar dokoki na kawancen, da kuma mukamai na jihar daga gwamna.<ref>Edmunds, Helen G. (1951), ''The Negro and Fusion Politics in North Carolina, 1894–1901'', pp. 97–136.</ref> Da niyyar sake dawo da mulki, fararen fata 'yan Democrat sun kaddamar da kamfen bisa ga farar fata mafi girma da fargabar haɗin jinsi. Kamfen ɗin zaɓen farar fata mafi girma na 1898 ya yi nasara, kuma 'yan Democrat sun sake dawo da ikon majalisar dokokin jihar. Amma Wilmington, birni mafi girma kuma mai yawan Bakar fata, ya zaɓi gwamnatin haɗin gwiwa mai launin fata biyu, tare da farar fata magajin gari da kashi biyu bisa uku na majalisar birni kasancewar fararen fata. 'Yan Democrat sun riga sun shirya don hambarar da gwamnati idan suka rasa zaɓen a nan kuma suka ci gaba da juyin mulkin Wilmington na 1898. 'Yan Democrat sun kori Bakar fata da jami'an Fusionist daga birnin, suna kai hari ga jaridar Bakar fata tilo a jihar; ƙungiyoyin fararen fata sun kai hari yankunan Bakar fata na birnin, suna kashewa da raunata mutane da yawa, da lalata gidaje da kasuwancin da aka gina tun bayan yaƙin.<ref>Kirshenbaum, Andrea Meryl, {{"'}}The Vampire That Hovers Over North Carolina': Gender, White Supremacy, and the Wilmington Race Riot of 1898", ''Southern Cultures'' 4#3 (1998), pp. 6–30 online </ref> An kiyasta Bakar fata 2100 sun bar birnin har abada, inda suka bar shi birni mai rinjayen fararen fata. Babu wani tashin hankali a kowane jihohin Kudancin da suka sami nasarar haɗin gwiwar Bakar fata-Populist a matakin jiha. A 1899, majalisar dokokin Arewacin Carolina mai rinjayen fararen fata ta zartar da gyaran dokar zaɓe wanda ya hana yawancin Bakar fata damar zaɓe. Ba za su dawo da ikon yin zaɓe ba har sai bayan zartar da Dokar 'Yancin Zabe ta Tarayya ta 1965. ==Yanayin tattalin arziki da zamantakewa== Yawancin bakar fata a wannan lokacin manoma ne. Daga cikinsu akwai manyan rukuni huɗu, uku daga cikinsu suna aiki ga fararen masu mallakar filaye: manoman haya, manoman raba gona, da ma'aikatan noma. <ref>Royce, Edward, ''The Origins of Southern Sharecropping'' (2010).</ref> <ref>Irwin, James R., and Anthony Patrick O'Brien. "Where Have All the Sharecroppers Gone?: Black Occupations in Postbellum Mississippi." ''Agricultural History'' 72#2 (1998): 280-297. in JSTOR</ref> <ref>Ralph Shlomowitz, "'Bound' or 'Free'? Black Labor in Cotton and Sugarcane Farming, 1865–1880." ''Journal of Southern History'' 50.4 (1984): 569–596. in JSTOR</ref> Rukuni na huɗu sune bakar fata masu mallakar gonakinsu, kuma sun kasance masu cin gashin kai daga ikon tattalin arzikin farar fata. <ref>Sharon Ann Holt, "Making freedom pay: Freedpeople working for themselves, North Carolina, 1865–1900." ''Journal of Southern History'' 60#2 (1994): 229–262.</ref> ===Abubuwan birni=== Kudancin Amurka yana da ƴan ƙananan birane a cikin 1860, amma lokacin yaƙin, kuma bayan haka, 'yan gudun hijira baki da fari sun shigo daga yankunan karkara. Yawan baƙar fata da ke ƙaruwa ya samar da jagororin malamai, ƙwararru, da ƴan kasuwa. <ref>Foner, ''Reconstruction: America's Unfinished Revolution'' (1988), pp. 396–98.</ref> <ref>Rabinowitz, Howard N., ''Race Relations in the Urban South, 1865–1890'' (1978), pp. 61–96, 240–48.</ref> Waɗannan shugabannin galibi suna ba da fifiko sosai ga haƙƙin ɗan adam. Tabbas, yawancin bakar fata a biranen Amurka ma'aikata ne marasa fasaha ko marasa ƙwarewa. <ref>James Illingworth, ''Crescent City Radicals: Black Working People and the Civil War Era in New Orleans.'' (PhD dissertation, University of California Santa Cruz, 2015) online.</ref> Masanin tarihi August Meier ya ruwaito: :Daga ƙarshen shekarun 1880 an sami ci gaba mai ban mamaki na kasuwancin Negro – bankuna da kamfanonin inshora, masu aikin jana'iza da shagunan sayar da kayayyaki.... Ya faru ne a lokacin da bakar fatan masu gyaran gashi, ƴan dinki, masu dafa abinci, ma'aikatan jirgin ƙasa, baƙaƙen fatan maƙera, da sauran masu sana'a ke rasa abokan cinikinsu farar fata. Dangane da kasuwar Negro, masu haɓaka sabbin kamfanonin a zahiri sun goyi bayan ruhun taimakon kai da haɗin kai na launin fata. <ref>cite book|last=Meier|first=August|title=Negro Thought in America, 1880-1915: Racial Ideologies in the Age of Booker T. Washington|url=https://books.google.com/books?id=masKS7ZroY0C&pg=PA139|year=1963|page=139|publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0472061181</ref> <ref>For detailed national report on the numbers of black businessmen and their finances in 1890, see Andrew F. Hilyer, "The Colored American in Business", pp. 13–22, in cite book|author=|title=Proceedings of the National Negro Business League: Its First Meeting Held in Boston, Massachusetts, August 23 and 24, 1900|url=https://books.google.com/books?id=oeBtAAAAMAAJ|year=1901</ref> ====Memphis==== File:Black Americans attacked in Memphis Riot of 1866.jpg|thumb|400px|Bakar fata a Memphis karkashin hari, ''Harper's Weekly'', 26 ga Mayu 1866 Lokacin yaƙin dubban bayi sun tsere daga gonakin karkara zuwa layin Union, kuma Sojoji sun kafa sansanin ba bisa ka'ida ba kusa da Memphis, Tennessee. Zuwa 1865, akwai bakar fata 20,000 a cikin birnin, karuwa sau bakwai daga 3,000 kafin yaƙin. <ref name="Ryan">James G. Ryan, "The Memphis Riots of 1866: Terror in a Black Community during Reconstruction", ''Journal of Negro History'' (1977) 62#3: 243-257, at JSTOR.</ref> Kasancewar sojojin Union bakar fata ya fusata Katolika ƴan Ireland a cikin birnin, waɗanda suka yi gasa da bakar fata don ayyukan aikin da ba su da ƙwarewa. A cikin 1866, an sami babban tarzoma inda farar fata suka kai hari ga bakar fata. An kashe bakar fata arba'in da biyar, kuma kusan ninki biyu na waɗanda suka jikkata; an lalata yawancin gidajensu na ɗan lokaci. <ref name="carden">http://mercatus.org/sites/default/files/publication/WP1040_An%20Unrighteous%20Piece%20of%20Business.pdf Art Carden and Christopher J. Coyne, "An Unrighteous Piece of Business: A New Institutional Analysis of the Memphis Riot of 1866", Mercatus Center, George Mason University, July 2010, accessed 1 February 2014</ref> Zuwa 1870, yawan bakar fata ya kai 15,000 a cikin birni mai yawan 40,226. <ref name="Ryan"/> Robert Reed Church (1839–1912), wani ƴantacce, shine bakar fata na farko da ya zama miliyoniya a Kudancin Amurka. <ref>cite book|last=Kranz|first=Rachel|title=African-American Business Leaders and Entrepreneurs|url=https://books.google.com/books?id=NCHX6P8ETI0C&pg=PA49|year=2004|pages=49–51|publisher=Infobase |isbn=9781438107790</ref> Ya samu dukiyarsa daga cinikin kadarorin birni, mafi yawansu bayan Memphis ya zama marar yawan jama'a bayan cututtukan zazzabin rawaya. Ya kafa bankin farko mallakin bakar fata a birnin, Solvent Savings Bank, yana tabbatar da cewa al'ummar bakar fata za su iya samun rancen kafa kasuwanci. Ya shiga sosai cikin harkokin siyasa na jam'iyyar Republican na gida da na ƙasa kuma ya jagoranci goyon baya ga al'ummar bakar fata. Ɗansa ya zama babban ɗan siyasa a Memphis. Ya kasance shugaban al'ummar bakar fata kuma mai bayar da gudummawa a cikin abubuwa da yawa. Saboda raguwar yawan jama'ar birni, bakar fata sun sami wasu damammaki. An ɗauke su aiki a rundunar 'yan sanda a matsayin jami'an sintiri kuma sun riƙe muƙamai a cikinta har zuwa 1895, lokacin da raba-gardama tilas ya fitar da su. <ref>Caplinger, Christopher, "Yellow Fever Epidemics", ''Tennessee Encyclopedia of History and Culture'' (2010).</ref> ====Atlanta==== Tarihin Atlanta|Atlanta, Georgia ta lalace a cikin yaƙin, amma a matsayin babban cibiyar jirgin ƙasa ta sake ginawa cikin sauri bayan haka, tana jawo hankalin baƙi da yawa daga karkara. Daga 1860 zuwa 1870 gundumar Fulton (wanda Atlanta shine babban birnin gundumar) ta ninka fiye da yawan jama'a, daga 14,000 zuwa 33,000. A cikin tsarin da aka gani a Kudancin Amurka, yawancin 'yan 'yanci sun ƙaura daga gonaki zuwa garuruwa ko birane don aiki da kuma tattara kansu a cikin al'ummominsu. Gundumar Fulton ta tashi daga kashi 20.5% bakar fata a 1860 zuwa kashi 45.7% bakar fata a 1870. <ref>http://mapserver.lib.virginia.edu/index.html Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303160835/http://mapserver.lib.virginia.edu/index.html|date=2016-03-03 University of West Virginia, Historical Census Browser, 1860 census.</ref> Atlanta cikin sauri ta zama babbar cibiyar ilimin bakar fata ta ƙasa. Malamai da ɗalibai sun samar da yanayi mai goyon baya don tattaunawa da fafutukar kare haƙƙin ɗan adam. Jami'ar Clark Atlanta#Jami'ar Atlanta|An kafa Jami'ar Atlanta a 1865. Wanda ya fara Kwalejin Morehouse ya buɗe a 1867, Jami'ar Clark Atlanta#Jami'ar Atlanta|Jami'ar Clark ta buɗe a 1869. Abin da ke yanzu Kwalejin Spelman ta buɗe a 1881, da Kwalejin Morris Brown a 1885. Wannan zai zama ɗaya daga cikin abubuwa da yawa da ke taimakawa kafa ɗayan manyan al'ummomin bakar fata mafi daɗewa kuma mafi kafa a ƙasar a Atlanta. ====Philadelphia==== Tarihin Philadelphia|Philadelphia, Pennsylvania tana ɗaya daga cikin manyan birane a arewacin layin Mason–Dixon, kuma ta jawo hankalin bakar fata da yawa kafin Yaƙin Basasa. Galibi suna zaune a yankunan Southwark da Moyamensing. Zuwa shekarun 1890, yankunan sun sami mummunar suna dangane da laifuka, talauci, da mace-mace. <ref>Roger Lane, ''William Dorsey's Philadelphia and Ours: On the Past and Future of the Black City in America'' (1991).</ref> W.E.B. Du Bois, a cikin bincikensa na zamantakewa ''The Philadelphia Negro'' (1899), ya wargaza ra'ayoyin da ba su dace ba tare da shaidar gwaji. Ya tsara hanyarsa zuwa raba-gardama da mummunan tasirinsa ga rayuwar bakar fata da sunansu. Sakamakon ya sa Du Bois ya gane cewa haɗin kai na launin fata shine mabuɗin daidaiton dimokiraɗiyya a biranen Amurka. <ref>Martin Bulmer, "W. E. B. Du Bois as a Social Investigator: The Philadelphia Negro, 1899," in Martin Bulmer, Kevin Bales, and Kathryn Kish Sklar, eds. ''The Social Survey in Historical Perspective, 1880–1940'' (1991) pp 170-88.</ref> ==Ilimi== Al'ummar bakar fata sun shiga gwagwarmayar dogon lokaci don samun ingantattun makarantun gwamnati. Malamin tarihi Hilary Green ya ce "ba wai kawai gwagwarmaya ce don samun ilimi da karatu ba ce, amma gwagwarmaya ce don 'yanci, zama ɗan ƙasa, da kuma sabon tsarin zamantakewar al'umma bayan yaƙi."<ref>Hilary Green, '' Educational Reconstruction: African American Schools in the Urban South, 1865–1890'' (Fordham University Press, 2016), p. 15.</ref> Al'ummar bakar fata da fararen fata masu goyon bayansu a Arewa sun jaddada muhimmiyar rawar ilimi a matsayin ginshiƙi don kafa daidaito a haƙƙin ɗan adam.<ref>Foner, ''Reconstruction'', pp. 96–102, 144–46, 322.</ref> Dokokin hana karatu ga bakar fata masu 'yanci da kuma bayi sun kasance a yawancin jihohin Kudancin Amurka tun daga shekarun 1830s,<ref>Williams, Heather Andrea, ''Self-Taught: African American Education in Slavery and Freedom'' (U of North Carolina Press, 2009).</ref> Yaduwar jahilci ya sa ya zama wajibi a cikin jerin abubuwan da bakar fata suka fi ba da fifiko shine samar da sabbin damammaki na ilimi, ciki har da makarantu masu zaman kansu da makarantun gwamnati ga yaran bakar fata da harajin jihohi ke ba da kuɗi. Jihohin sun kafa dokoki masu dacewa a lokacin Reconstruction, amma aiwatarwa ya kasance mai rauni a yawancin yankunan karkara, kuma tare da sakamako mara daidaito a yankunan birane. Bayan Reconstruction ya ƙare an takaita kuɗin haraji, amma bakar fata na gida da ƙungiyoyin addini na ƙasa da masu bayar da agaji sun taimaka. Haɗaɗɗun makarantun gwamnati yana nufin fararen malamai na gida ne ke jagoranta, kuma ba a amince da su ba. Jagorancin bakar fata gabaɗaya sun goyi bayan makarantun da aka ware na bakar fata kawai.<ref>cite book|first=Betty |last=Jamerson Reed|title=School Segregation in Western North Carolina: A History, 1860s-1970s|url=https://books.google.com/books?id=l2oFNmUlEn8C&pg=PA21|year=2011|publisher=McFarland|page=21|isbn=9780786487080</ref><ref>cite book|first=Nell Irvin |last=Painter|title=Exodusters: Black Migration to Kansas After Reconstruction|url=https://books.google.com/books?id=dtXECQAAQBAJ&pg=PA49|year=1992|pages=49–51|publisher=W. W. Norton & Company |isbn=9780393352511</ref> Al'ummar bakar fata suna so su sami shugabanni da malamai bakar fata, ko (a makarantu masu zaman kansu) fararen fata masu goyon baya da majami'u na arewa ke ɗaukar nauyi. An ware makarantun gwamnati a duk faɗin Kudancin Amurka a lokacin Reconstruction da kuma bayan haka har zuwa shekarun 1950. New Orleans ya kasance banbanci kaɗan: makarantunta galibi suna haɗaɗɗu ne a lokacin Reconstruction.<ref>Harlan, Louis R. (1962), "Desegregation in New Orleans Public Schools During Reconstruction." ''American Historical Review'' 67#3: 663–675. in JSTOR</ref> A zamanin Reconstruction, Freedmen's Bureau ya buɗe makarantu 1000 a faɗin Kudancin Amurka ga yaran bakar fata ta amfani da kuɗaɗen tarayya. Adadin ɗalibai ya yi yawa kuma yana da farin ciki. Gabaɗaya, Bureau ya kashe dala miliyan 5 don kafa makarantu ga bakar fata kuma a ƙarshen 1865, fiye da ɗaliban Freedmen 90,000 sun shiga makarantun gwamnati. Tsarin karatun makarantar ya yi kama da na makarantu a arewa.<ref>cite book |first=James D. |last=Anderson |title=The Education of Blacks in the South, 1860–1935 |location=Chapel Hill |publisher=University of North Carolina Press |year=1988 |isbn=978-0-8078-1793-3 |title-link=The Education of Blacks in the South, 1860–1935 </ref> Amma a ƙarshen Reconstruction, kuɗin jihohi don makarantun bakar fata ya yi kaɗan, kuma wuraren sun kasance marasa kyau.<ref>Harlan, Louis R. (1958), ''Separate and Unequal: Public School Campaigns and Racism in the Southern Seaboard States, 1901–1915'', pp. 3–44 online.</ref> Yawancin malamai na Freedmen Bureau sun kasance mata masu ilimi daga Yankee waɗanda addini da nuna adawa da bauta suka motsa su. Rabin malamai fararen fata ne daga kudu; kashi ɗaya bisa uku bakar fata ne, kuma kashi ɗaya bisa shida fararen fata ne daga arewa.<ref>cite book |first=Ronald E. |last=Butchart |title=Schooling the Freed People: Teaching, Learning, and the Struggle for Black Freedom, 1861–1876 |location=Chapel Hill |publisher=University of North Carolina Press |year=2010 |isbn=978-0-8078-3420-6 |url=https://books.google.com/books?id=bLxx14deoRcC </ref> Maza bakar fata sun ɗan fi mata bakar fata yawa. Albashi shine babban abin motsa rai ban da na arewa, waɗanda galibi ƙungiyoyin arewa ke ba da kuɗi kuma suna da manufar agaji. A matsayin rukuni, ƙungiyar bakar fata ce kaɗai ta nuna jajircewa ga daidaito tsakanin kabilu; sune suka fi dacewa su ci gaba da zama malamai.<ref>cite web |first=Michelle A. |last=Krowl |title=Review of Butchart, Ronald E., ''Schooling the Freed People: Teaching, Learning, and the Struggle for Black Freedom, 1861–1876'' |work=H-SAWH, H-Net Reviews |date=September 2011 |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=32584 </ref> ===Ilimin sakandare da na kwaleji=== Kusan dukkanin kwalejoji a Kudancin Amurka an ware su sosai; wasu 'yan kwalejoji na arewa sun karɓi ɗaliban bakar fata. An kafa makarantu masu zaman kansu a faɗin Kudancin Amurka ta majami'u, musamman ta ƙungiyoyin addini na arewa, don samar da ilimi bayan karatun firamare. Sun fi mayar da hankali kan aikin matakin sakandare (makarantar sakandare) kuma sun samar da ɗan ƙaramin aikin kwaleji.<ref>Brooks, F. Erik, and Glenn L. Starks. ''Historically Black Colleges and Universities: An Encyclopedia'' (Greenwood, 2011), pp. 11–132, describes the 66 colleges opened by 1900; most are still active today.</ref> Kuɗin makaranta ya yi kaɗan, don haka majami'u na ƙasa da na gida galibi suna tallafawa kwalejoji da kuɗi, kuma suna ba da tallafin wasu malamai. Babbar ƙungiya mai sadaukarwa ita ce American Missionary Association, wadda majami'un Congregational na New England suka fi ɗaukar nauyi.<ref name="Joe M. Richardson 1986">Richardson, Joe M. (1986), ''Christian Reconstruction: The American Missionary Association and Southern Blacks, 1861–1890''.</ref> A shekarar 1900, majami'u na Arewa ko ƙungiyoyin da suka ɗauki nauyi sun gudanar da makarantu 247 ga bakar fata a faɗin Kudancin Amurka, tare da kasafin kuɗi kimanin dala miliyan 1. Sun yi amfani da malamai 1600 kuma sun koyar da ɗalibai 46,000.<ref name="Joe M. Richardson 1986"/><ref>cite book|title=Annual Report of the Hampton Negro Conference|author=Hampton Negro Conference|author-link=Hampton Negro Conference|editor1-last=Browne |editor1-first=Hugh |editor2-last=Kruse |editor2-first=Edwina |editor4-last=Moton |editor3-last=Walker |editor3-first=Thomas C. |editor4-first=Robert Russa |editor4-link=Robert Russa Moton |editor5-last=Wheelock |editor5-first=Frederick D. |publisher=Hampton Institute Press|location=Hampton, Virginia|url=https://books.google.com/books?id=jUQ9AQAAMAAJ&pg=PA59|hdl=2027/chi.14025704?urlappend=%3Bseq=65|volume=5|year=1901|page=59 Alt URL</ref> A matakin kwaleji, fitattun makarantu masu zaman kansu sune Fisk University a Nashville, Clark Atlanta University|Jami'ar Atlanta, da Hampton University|Hampton Institute a Virginia. An kafa wasu 'yan kaɗan a jihohin arewa. Howard University makarantar tarayya ce da ke Washington. A shekarar 1890, Majalisar Dokoki ta ƙaru da shirin ba da filaye don haɗawa da tallafin tarayya ga kwalejojin da jihohi ke ɗaukar nauyi a faɗin Kudancin Amurka. Ya buƙaci jihohin Kudancin Amurka da ke da tsarin raba-gardama su kafa kwalejojin bakar fata a matsayin cibiyoyin ba da filaye don duk ɗalibai su sami damar yin karatu a irin waɗannan wurare. Hampton University|Hampton Normal and Agricultural Institute yana da mahimmancin ƙasa saboda ya kafa ka'idojin ilimin masana'antu.{{sfn|Anderson|1988|pp=33-78}} Har ma da babban tasiri shine Tuskegee University|Tuskegee Normal School for Colored Teachers, wanda jihar Alabama ta kafa a 1881 kuma Booker T. Washington|Booker T. Washington, wanda ya kammala karatu a Hampton, ya jagoranta har zuwa mutuwarsa a 1915. A wani wuri kuma, a 1900 akwai ɗaliban bakar fata kaɗan da suka shiga aikin kwaleji.<ref>cite book|last=Freeman|first=Kassie|title=African American Culture and Heritage in Higher Education Research and Practice|url=https://books.google.com/books?id=OzweC0P6k2YC&pg=PA146|year=1998|page=146|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=9780275958442</ref> Bakar fata 22 ne kawai suka kammala karatun kwaleji kafin Yaƙin Basasa. Oberlin College a Ohio ta kasance majagaba; ta kammala karatun bakar fata na farko a 1844.<ref>cite book|last=Hornsby|first=Alton|title=Black America: A State-by-State Historical Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=TkGMnE6g1qMC&pg=PA633|year=2011|publisher=ABC-CLIO|page=633|isbn=9780313341120</ref> Adadin bakar fata da suka kammala karatun ya karu cikin sauri: 44 sun kammala a shekarun 1860s; 313 a shekarun 1870s; 738 a shekarun 1880s; 1126 a shekarun 1890s; da 1613 a shekarun 1900–1909. Sun zama ƙwararru; kashi 54% sun zama malamai; kashi 20% sun zama malamai; sauran likitoci ne, lauyoyi ko editoci. Sun sami matsakaicin dukiya kimanin dala 15,000. Mutane da yawa sun ba da tallafin tunani da na tsari don ayyukan farar hula, musamman ayyukan kare haƙƙin ɗan adam a matakin gida.<ref>cite book |editor-first=W.E. Burghardt |editor-last=Du Bois |editor2=Augustus Granville Dill |title=The College-bred Negro America|url=https://books.google.com/books?id=9G5DAQAAMAAJ&pg=PA99|year=1910|pages= 29, 45, 66–70, 73, 75–81, 99</ref> Duk da cewa kwalejoji da makarantun gabaɗaya suna karɓar maza da mata, masana tarihi har zuwa kwanan nan sun yi watsi da rawar mata a matsayin ɗalibai da malamai.<ref>Gasman, Marybethn, "Swept under the rug? A historiography of gender and Black colleges." ''American Educational Research Journal'' 44#4 (2007): 760–805. online</ref> ===Tallafi da agaji=== Tallafin ilimi ga bakar fata a Kudancin Amurka ya fito daga tushe daban-daban. Daga 1860 zuwa 1910, ƙungiyoyin addini da masu bayar da agaji sun ba da kimanin dala miliyan 55. Bakar fata da kansu ta hanyar majami'unsu, sun ba da sama da dala miliyan 22. Jihohin Kudancin Amurka sun kashe kimanin dala miliyan 170 na haraji a makarantun bakar fata, kuma kimanin ninki shida na wannan adadi don makarantun fararen fata.<ref name="books.google.com">cite book|title=Negro Year Book: An Annual Encyclopedia of the Negro ....|url=https://books.google.com/books?id=ysEyAAAAMAAJ&pg=PA180|year=1913|page=180</ref> Yawancin tallafin agaji daga masu arziki na Arewa sun mai da hankali kan ilimin bakar fata a Kudancin Amurka. Tallafin farko mafi girma ya fito daga Peabody Education Fund. Kuɗin George Peabody ya ba da shi, wanda asalin sa daga Massachusetts ne, wanda ya sami dukiya mai yawa a fannin kuɗi a Baltimore da London. Ya ba da dala miliyan 3.5 don "ƙarfafa ilimi, ɗabi'a, da ilimin masana'antu na yaran da ba su da galihu a Jihohin Kudancin Amurka."<ref name="books.google.com"/><ref>cite web|url=http://www.peabodyevents.library.jhu.edu/history.html |publisher=Johns Hopkins University |title=George Peabody Library History |access-date=2010-03-12 |quote=After the Civil War he funded the Peabody Education Fund which established public education in the South. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604172628/http://www.peabodyevents.library.jhu.edu/history.html |archive-date=2010-06-04 </ref> John F. Slater Fund for the Education of Freedmen an ƙirƙira shi a 1882 tare da dala miliyan 1.5 don "Haɓaka al'ummar da aka 'yanta bisa doka a jihohin Kudancin Amurka da zuriyarsu."<ref>cite book|title=Negro Year Book: An Annual Encyclopedia of the Negro ....|url=https://books.google.com/books?id=ysEyAAAAMAAJ&pg=PA181|year=1913|page=181</ref> Bayan 1900, manyan kuɗaɗe sun fito daga General Education Board na Rockefeller, daga Andrew Carnegie da kuma Rosenwald Fund|Rosenwald Foundation.<ref>Anderson, Eric, and Alfred A. Moss (1999), ''Dangerous donations: Northern philanthropy and southern Black education, 1902–1930''.</ref> Zuwa 1900, yawan bakar fata a Amurka ya kai miliyan 8.8; yawanci suna zaune a yankunan karkara na Kudancin Amurka. Adadin yaran da suka kai shekarun makaranta ya kai miliyan 3; rabin su suna makaranta. Malamai 28,600 ne ke koyar da su, yawancin su bakar fata ne. Ilimi (ga fararen fata da bakar fata) an shirya shi ne don koyar da abubuwa uku (karatu, rubutu, da lissafi) ga yara ƙanana. Akwai makarantun sakandare 86 kawai ga bakar fata a duk faɗin Kudancin Amurka, da kuma 6 a Arewa. Waɗannan makarantu 92 suna da malamai maza 161, da malamai mata 111; sun koyar da ɗalibai 5200 a matakin sakandare. A 1900, bakar fata 646 ne kawai suka kammala karatun sakandare.<ref>cite book|title=Annual Report of the Hampton Negro Conference|author=Hampton Negro Conference|author-link=Hampton Negro Conference|editor1-last=Browne |editor1-first=Hugh |editor2-last=Kruse |editor2-first=Edwina |editor4-last=Moton |editor3-last=Walker |editor3-first=Thomas C. |editor4-first=Robert Russa |editor4-link=Robert Russa Moton |editor5-last=Wheelock |editor5-first=Frederick D. |publisher=Hampton Institute Press|location=Hampton, Virginia|url=https://books.google.com/books?id=jUQ9AQAAMAAJ&pg=PA57|hdl=2027/chi.14025704?urlappend=%3Bseq=63|volume=5|year=1901|page=57 Alt URL</ref> ==Addini== Cocin bakar fata sun taka muhimmiyar rawa a harkar kare haƙƙin ɗan adam. Sune babbar ƙungiyar al'umma da bakar fata 'yan Republican suka shirya siyasar su.<ref>Hahn (2003), ''A Nation under Our Feet: Black Political Struggles in the Rural South, from Slavery to the Great Migration'', pp. 230–34.</ref><ref>Giggie, John M. (2007), ''After redemption: Jim Crow and the transformation of African American religion in the Delta, 1875–1915''. online</ref> Yawancin manyan cocin Baptist da Methodist na bakar fata sun sami 'yanci da sauri daga manyan ƙungiyoyin ƙasa ko na yanki masu fararen fata bayan 1865. Ikilisiyoyin Baptist bakar fata sun kafa ƙungiyoyin su da taronsu.<ref>Bailey, Kenneth (1977), "The Post–Civil War Racial Separations in Southern Protestantism," ''Church History'', 46#4, pp. 453–73. in JSTOR</ref> Malamansu sun zama manyan masu magana a siyasa ga ikilisiyoyinsu.<ref>Lincoln, C. Eric, and Lawrence H. Mamiya (1990), ''The Black Church in the African American Experience'' (Duke University Press).</ref> Matan bakar fata sun sami nasu sararin samaniya da ƙungiyoyin da cocin ke tallafawa, tun daga ƙungiyoyin waƙa zuwa ayyukan mishan, zuwa makarantun coci da makarantun Lahadi.<ref name="Righteous Discontent">Higginbotham, Evelyn Brooks, ''Righteous Discontent: The Women's Movement in the Black Baptist Church, 1880–1920'' (1993).</ref> A San Francisco akwai cocin bakar fata uku a farkon shekarun 1860s. Duk sun nemi wakiltar bukatun al'ummar bakar fata, sun samar da jagorancin ruhaniya da al'adu, sun shirya taimako ga mabukata, kuma sun yi yaƙi da yunƙurin hana bakar fata haƙƙin ɗan adam.<ref>Montesano, Philipp M. (1973), "San Francisco Black Churches in the Early 1860s" ''California Historical Quarterly'', 52#2 pp. 145–152.</ref> Cocin bakar fata na San Francisco sun sami gagarumin goyon baya daga jam'iyyar Republican ta gida. A shekarun 1850s, jam'iyyar Democrat ce ke sarrafa jihar kuma ta kafa dokokin adawa da bakar fata. Ko da yake bautar bakar fata ba ta taɓa wanzu a California ba, dokokin sun kasance masu tsanani. Jam'iyyar Republican ta hau mulki a farkon shekarun 1860s, kuma ta ƙi warewa da wariyar launin fata na majalisa. Shugabannin Republican sun haɗa kai da masu fafutukar bakar fata don samun haƙƙin doka, musamman dangane da haƙƙin yin zaɓe, haƙƙin halartar makarantun gwamnati, daidaitaccen magani a cikin jigilar jama'a, da daidaitaccen damar shiga tsarin kotu.<ref>Chandler, Robert J. (1982), "Friends in Time of Need: Republicans and Black Civil Rights in California during the Civil War Era" ''Arizona & the West'', 24#4, pp. 319–340. in JSTOR</ref> Bakar Amurkawa, da zarar an 'yantar da su daga bauta, sun kasance masu himma sosai wajen kafa nasu coci, yawancin su Baptist ko Methodist, kuma suna ba wa malamansu rawar jagoranci na ɗabi'a da na siyasa. A cikin tsarin ware kai, kusan dukkanin bakar fata sun bar cocin fararen fata don haka 'yan tsirarun ikilisiyoyin da suka haɗa da kabilu sun rage (ban da wasu cocin Katolika a Louisiana). Manyan ƙungiyoyi huɗu sun yi gasa da juna a faɗin Kudancin Amurka don kafa sabbin cocin Methodist da suka haɗa da 'yan 'yanci. Su ne African Methodist Episcopal Church, wadda aka kafa a Philadelphia, Pennsylvania; African Methodist Episcopal Zion Church, wadda aka kafa a Birnin New York; Christian Methodist Episcopal Church|Colored Methodist Episcopal Church (wanda cocin Methodist Episcopal Church, South na fararen fata ya ɗauki nauyi), da kuma cocin Methodist Episcopal Church (Methodist na arewacin fararen fata) mai wadataccen kuɗi.<ref>cite book|first=Daniel W. |last=Stowell|title=Rebuilding Zion : The Religious Reconstruction of the South, 1863-1877|url=https://books.google.com/books?id=jQphbo640wAC&pg=PA84|year=1998|publisher=Oxford UP|pages=83–84|isbn=9780198026211</ref><ref>Walker, Clarence Earl (1982), ''A Rock in a Weary Land: The African Methodist Episcopal Church During the Civil War and Reconstruction''.</ref> Zuwa 1871, Methodist na Arewa suna da mambobin bakar fata 88,000 a Kudancin Amurka, kuma sun buɗe makarantu da yawa a gare su.<ref>Sweet, William W. (1914), "The Methodist Episcopal Church and Reconstruction," ''Journal of the Illinois State Historical Society'', 7#3 pp. 147–165. in JSTOR at p.</ref> Bakar fata a lokacin Reconstruction Era sun kasance a siyasance babban jigon Republican Party, kuma malamai sun taka muhimmiyar rawar siyasa. Malamansu sun fi iya magana a fili saboda ba su dogara da goyon bayan fararen fata ba, sabanin malamai, 'yan siyasa, 'yan kasuwa, da manoman haya.<ref>cite book|first=Donald Lee|last= Grant|title=The Way It Was in the South: The Black Experience in Georgia|url=https://books.google.com/books?id=zpmjRm4cdswC&pg=PA264|year=1993|publisher=U. of Georgia Press|page=264|isbn=9780820323299</ref> Aiki bisa ka'idar da Charles H. Pearce, wani malamin AME a Florida ya bayyana: "Mutum a wannan Jihar ba zai iya yin cikakken aikinsa a matsayin malami ba sai dai idan ya kula da bukatun siyasa na mutanensa," an zaɓi malamai bakar fata sama da 100 a majalisun jihohi a lokacin Reconstruction. Wasu da dama sun yi aiki a Majalisa kuma ɗaya, Hiram Rhodes Revels|Hiram Revels, a Majalisar Dattawan Amurka.<ref>Foner, Eric (1988), ''Reconstruction: America's unfinished revolution, 1863–1877'', p. 93.</ref> ===Methodists=== File:Henry McNeil Turner.jpg|thumb|180px|Bishop Henry McNeal Turner, shugaban AME a Georgia. Mafi tsari da kuma mafi himma a cikin cocin bakar fata shine cocin African Methodist Episcopal (AME). A Georgia, Bishop AME Henry McNeal Turner (1834–1915) ya zama babban mai magana don adalci da daidaito. Ya yi aiki a matsayin Fasto, marubuci, editan jarida, mai muhawara, ɗan siyasa, limamin Soja, kuma babban shugaban ƙungiyar Methodist na bakar fata a Georgia da Kudu maso Gabas. A 1863, lokacin Yaƙin Basasa, an naɗa Turner a matsayin bakar fata na farko limamin United States Colored Troops. Bayan haka, an naɗa shi a Freedmen's Bureau a Georgia. Ya zauna a Macon, Georgia, kuma an zaɓe shi a majalisar jihar a 1868 a lokacin Reconstruction. Ya kafa cocin AME da yawa a Georgia. A 1880, an zaɓe shi a matsayin Bishop na farko na kudancin cocin AME bayan gwagwarmaya mai tsanani a cikin ƙungiyar. Ya yaƙi dokokin Jim Crow.<ref>Angell, Stephen Ward (1992), ''Henry McNeal Turner and African-American Religion in the South''.</ref> Turner shine shugaban kishin ƙasa na bakar fata kuma ya inganta hijirar bakar fata zuwa Afirka. Ya yi imani da raba kabilu. Ya fara wata harkar koma-baya zuwa Afirka don goyon bayan yankin Amurkawa bakar fata a Laberiya.<ref>Redkey, Edwin S., "Bishop Turner's African Dream." ''Journal of American History'' 54#2 (1967): 271–290. in JSTOR</ref> Turner ya gina girman kai na bakar fata ta hanyar shelanta "Allah bakar fata ne."<ref>Johnson, Andre E. (2015), "God is a Negro: The (Rhetorical) Black Theology of Bishop Henry McNeal Turner." ''Black Theology'' 13.1 (2015): 29–40.</ref><ref>Johnson, Andre E. (2012), '' The Forgotten Prophet: Bishop Henry McNeal Turner and the African American Prophetic Tradition''.</ref> Akwai cocin Methodist na bakar fata na biyu, ƙaramin African Methodist Episcopal Zion Church (AMEZ). AMEZ ta kasance ƙarami fiye da AME saboda wasu malamanta ba su da ikon yin aure, kuma yawancin malamanta sun guje wa rawar siyasa. Kudin ta ya kasance mai rauni, kuma gabaɗaya jagorancin ta bai kai na AME ƙarfi ba. Duk da haka ita ce jagora a cikin dukkanin ƙungiyoyin Furotesta wajen naɗa mata da ba su manyan ayyuka.<ref>Brown, Jr., Canter, and Larry Eugene Rivers (2004), ''For a Great and Grand Purpose: The Beginnings of the AMEZ Church in Florida, 1864–1905''.</ref> Wani shugaba mai tasiri shine Bishop James Walker Hood (1831–1918) na North Carolina. Ba wai kawai ya ƙirƙira da haɓaka hanyar sadarwar sa ta cocin AMEZ a North Carolina ba, har ma ya kasance babban mai kula da dukkanin Kudancin Amurka na Prince Hall Freemasonry|Prince Hall Masonic Lodge, wata ƙungiya ce ta duniya wacce ke ƙarfafa ikon siyasa da tattalin arziki a cikin al'ummar bakar fata.<ref>Hackett, David G. (2000), "The Prince Hall Masons and the African American Church: The Labors of Grand Master and Bishop James Walker Hood, 1831–1918." ''Church History'', 69#4: 770–802. online</ref> Baya ga cocin bakar fata kawai, yawancin Methodist bakar fata suna da alaƙa da Cocin Methodist na Arewa. Wasu kuma suna da alaƙa da Christian Methodist Episcopal Church|Colored Methodist Episcopal Church CME; CME wani bangare ne na cocin Methodist na Kudancin Amurka na fararen fata.<ref>Sommerville, Raymond R., ''An Ex-colored Church: Social Activism in the CME Church, 1870–1970'' (Mercer University Press, 2004).</ref> Gabaɗaya, malamai bakar fata mafi himma a siyasa sun haɗa kai da AME.<ref>Foner (1988), ''Reconstruction: America's unfinished revolution, 1863–1877'', pp. 282–83.</ref> ===Baptists=== Baptists bakar fata sun rabu da cocin fararen fata kuma sun kafa ayyuka masu zaman kansu a faɗin Kudancin Amurka,<ref>Brooks, Walter H. (1922), "The Evolution of the Negro Baptist Church", ''Journal of Negro History'' 7#1: 11–22. free in JSTOR</ref> suna kafa ƙungiyoyin jihohi da na yanki cikin sauri.<ref>cite book|first=Thomas S. |last=Kidd|author2=Barry Hankins|title=Baptists in America: A History|url=https://books.google.com/books?id=Jz21BwAAQBAJ&pg=PA149|year=2015|pages=149–66|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-997753-6</ref> Ba kamar Methodist ba, waɗanda ke da tsarin matsayi wanda bishops ke jagoranta, cocin Baptist sun kasance masu zaman kansu da juna, ko da yake sun haɗa albarkatu don ayyukan mishan, musamman mishan a Afirka.<ref>Martin, Sandy Dwayne (1989), ''Black Baptists and African Missions: The Origins of a Movement, 1880–1915'' .</ref> Matan Baptist sun yi aiki tuƙuru don sassaƙa wani yanki mai zaman kansa a cikin ƙungiyar.<ref name="Righteous Discontent" /><ref>Hamilton, Shirley (2009), "African American Women Roles In The Baptist Church: Equality Within the National Baptist Convention, USA." (MA Thesis, Wake Forest University). online</ref> ===Cocin birane=== Yawancin bakar fata suna zaune a yankunan karkara inda ake yin ibadu a ƙananan gine-gine na ɗan lokaci. A birane, cocin bakar fata sun fi bayyane. Bayan ayyukan addini na yau da kullun, cocin birane suna da wasu ayyuka da yawa, kamar shirye-shiryen addu'a, ƙungiyoyin mishan, ƙungiyoyin mata, ƙungiyoyin matasa, laccoci na jama'a, da kide-kide. Farfadowa da aka shirya akai-akai sun gudana tsawon makonni suna kaiwa ga manyan jama'a masu godiya da surutu.<ref name="Howard N. Rabinowitz 1978 pp 208-213">Rabinowitz, Howard N. (1978), ''Race Relations in the Urban South: 1865–1890'', pp. 208-213.</ref> Ayyukan agaji sun yi yawa game da kulawa da marasa lafiya da mabukata. Manyan coci suna da tsarin shirin ilimi, ban da makarantun Lahadi, da ƙungiyoyin karatun Littafi Mai Tsarki. Sun gudanar da azuzuwan karatu don baiwa tsofaffin membobin damar karanta Littafi Mai Tsarki. Kwalejoji masu zaman kansu na bakar fata, kamar Fisk a Nashville, galibi suna farawa a ɗakin ƙasa na cocin. Cocin ya tallafa wa ƙananan kasuwancin da ke gwagwarmaya.<ref name="Howard N. Rabinowitz 1978 pp 208-213"/> Mafi mahimmanci shine rawar siyasa. Cocin sun karɓi bakuncin tarurrukan zanga-zanga, tarurruka, da tarurrukan jam'iyyar Republican. Fitattun shugabanni da malamai sun tattauna yarjejeniyoyin siyasa, kuma galibi suna takarar mukamai har zuwa lokacin da aka hana su zaɓe a shekarun 1890s. A shekarun 1880s, haramcin barasa ya kasance babban abin damuwa na siyasa wanda ya ba da damar haɗin gwiwa tare da fararen Furotesta masu ra'ayi ɗaya. A kowane hali, fasto shine babban mai yanke shawara. Albashinsa ya kasance daga dala 400 a shekara zuwa sama da dala 1500, da kuma gidaje – a lokacin da cents 50 a rana shine albashi mai kyau ga aikin jiki mara ƙwarewa.<ref name="Howard N. Rabinowitz 1978 pp 208-213"/> Ƙungiyar Methodist sun ƙara yin amfani da waɗanda suka kammala karatun kwaleji ko makarantar addini don malamansu, amma yawancin Baptist sun ji cewa ilimi abu ne mara kyau wanda ke rage tsananin addini da ƙwarewar magana da suke buƙata daga malamansu.<ref name="Howard N. Rabinowitz 1978 pp 208-213"/> Bayan 1910, yayin da bakar fata suka yi ƙaura zuwa manyan birane a Arewa da Kudancin Amurka, an sami tsarin wasu manyan cocin da yawa da dubban membobi da ma'aikata masu biyan kuɗi, waɗanda wani mai wa'azi mai tasiri ke jagoranta. A lokaci guda kuma akwai cocin "storefront" da yawa da ke da 'yan dozin membobi.<ref>cite book|first = Gunnar|last = Myrdal|title = An American Dilemma|url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226478|date = 1944|pages = 858–78|publisher = Harber & Brothers</ref> ===Fassarar tarihi na addini=== Kudancin Amurka masu tsananin addini sun ga hannun Allah a tarihi, wanda ya nuna fushinsa ga zunubansu, ko kuma ladansa ga wahalarsu. Malamin tarihi Wilson Fallin ya bincika wa'azin fararen fata da bakar fata malamai na Baptist bayan Yaƙin. Malamai fararen fata na Kudancin Amurka sun ce: <blockquote>Allah ya hori su kuma ya ba su wata manufa ta musamman – don kiyaye tsarin addini, tsantsar bin Littafi Mai Tsarki, tsoron Allah na sirri, da alaƙar launin fata na gargajiya. Bauta, sun nace, ba zunubi ba ce. Maimakon haka, 'yantarwa babbar bala'i ce ta tarihi kuma ƙarshen Reconstruction wata alama ce bayyananna ta yardar Allah.</blockquote> Sabanin haka, malamai bakar fata sun fassara Yaƙin Basasa kamar: <blockquote>Kyautar 'yanci ta Allah. Sun gode wa damammaki don amfani da 'yancinsu, don yin ibada a hanyarsu, don tabbatar da darajarsu da girman kansu, da kuma shelanta uban Allah da ɗan adam. Mafi mahimmanci, za su iya kafa nasu coci, ƙungiyoyi, da tarurruka. Waɗannan cibiyoyin sun ba da taimakon kai da haɓaka kabilanci, kuma sun samar da wurare inda za a iya shelanta bisharar 'yantarwa. Sakamakon haka, malamai bakar fata sun ci gaba da nace cewa Allah zai kare su kuma zai taimaka musu; Allah zai zama ginshiƙinsu a cikin ƙasa mai guguwa.<ref>Fallin Jr., Wilson (2007), ''Uplifting the People: Three Centuries of Black Baptists in Alabama'', pp. 52–53.</ref></blockquote> ==Rashin Inganci== Bayan 1880, yanayin doka ya tabarbare ga bakar fata, kuma kusan ba su da ikon yin tsayayya.<ref>Howard N. Rabinowitz, "From exclusion to segregation: Southern race relations, 1865–1890." ''Journal of American History'' 63#2 (1976): 325-350. in JSTOR</ref> Abokan haɗin gwiwa na Arewa a jam'iyyar Republican sun yi ƙoƙari a 1890 don dakatar da tabarbarewar yanayin doka ta hanyar dokokin majalisa, amma sun kasa.<ref>Richard E. Welch, "The Federal Elections Bill of 1890: Postscripts and Prelude." ''Journal of American History'' 52#3 (1965): 511-526. in JSTOR</ref> Kowace jihar kudu ta zartar da dokoki da ke buƙatar rarrabuwa a yawancin wuraren jama'a. Waɗannan sun ci gaba har zuwa 1964, lokacin da Majalisa ta soke su. An san su da Jim Crow laws.<ref>Jane Elizabeth Dailey, Glenda Elizabeth Gilmore, and Bryant Simon, ''Jumpin'Jim Crow: Southern politics from civil war to civil rights'' (2000).</ref> Jihohin Kudancin Amurka a cikin lokacin 1890–1905 sun rage yawan bakar fata da aka ba izinin jefa kuri'a zuwa kimanin kashi 2% ta hanyar takunkumi da suka guje wa gyaran fuska na 15, saboda ba su ambaci launin fata a fili ba. Waɗannan takunkumi sun haɗa da buƙatun karatu, dokokin rajistar masu kaɗa kuri'a, da harajin zaɓe. Kotun Koli ta Amurka a 1896 ta yanke hukunci a madadin Jim Crow a shari'ar Plessy v. Ferguson|Plessy vs. Ferguson, tana bayyana cewa wuraren "daban amma daidai" ga bakar fata sun kasance bisa doka a ƙarƙashin gyaran fuska na 14.<ref>J. Morgan Kousser, "Plessy v. Ferguson." ''Dictionary of American History'' (2003) 6: 370-371. online Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315040040/http://authors.library.caltech.edu/41166/1/plessy%20v%20ferguson.pdf |date=2016-03-15 </ref> ===Dokokin Jim Crow da Rarrabuwa=== Galibi a cikin Black Codes (United States)|Black Codes a faɗin jihohi bakwai na ƙananan Kudancin Amurka a 1866 haɗin kai na aure ya kasance ba bisa ka'ida ba. Sabbin majalisun Republican a jihohi shida sun soke dokokin da ke takurawa. Bayan Democrats sun dawo kan mulki, an sake sanya takunkumin. Sai a 1967 ne Kotun Koli ta Amurka, a ''Loving v. Virginia'', ussc|388|1,efn|name=fn2 ta yanke hukunci cewa duk tanade-tanade kamar shi a jihohi 16 ba bisa tsarin mulki ba ne. Babban abin damuwa a shekarun 1860s shine yadda za a raba layi tsakanin bakar fata da fararen fata a cikin al'ummar da fararen maza da bakar mata bayi suka haifi yara da yawa. A gefe guda, sunan mutum, a matsayin bakar fata ko farar fata, galibi yana da mahimmanci. A gefe guda kuma, yawancin dokoki sun yi amfani da ma'aunin "digo ɗaya na jini" don tasirin cewa wani bakar fata na gado a bisa doka ya sanya mutum a cikin rukunin bakar fata.<ref>Peter Wallenstein, "Reconstruction, Segregation, and Miscegenation: Interracial Marriage and the Law in the Lower South, 1865–1900." ''American Nineteenth Century History'' 6#1 (2005): 57-76.</ref> Rarrabuwar launin fata ta doka an sanya ta ne kawai a makarantu, da aure, amma hakan ya canza a shekarun 1880s lokacin da sabbin dokokin Jim Crow suka ba da umarnin raba jiki na kabilu a wuraren jama'a.<ref>C. Vann Woodward, ''The strange career of Jim Crow'' (1955; 3rd ed. 1974) online</ref> Daga 1890 zuwa 1908, jihohin kudu sun hana Disenfranchisement after the Reconstruction era|mafi yawan masu jefa kuri'a bakar fata da kuma talakawa fararen fata ta hanyar sanya rajistar masu kaɗa kuri'a ta zama mai wahala ta hanyar Poll taxes in the United States|harajin zaɓe, literacy tests, da sauran na'urori masu sabani. Sun zartar da dokokin rarrabuwa kuma sun sanya bakar fata a matsayi na biyu a cikin tsarin da aka sani da Jim Crow laws|Jim Crow wanda ya ɗauki tsawon lokaci har zuwa civil rights movement.<ref>cite book|first = Howard|last = Sitkoff|title = The Struggle for Black Equality|edition =3rd |date= 2008|chapter = Up from Slavery|chapter-url = https://books.google.com/books?id=_idGCdBFGC4C&pg=PT15|isbn = 9781429991919|publisher = Farrar, Straus and Giroux</ref> Ayyukan siyasa a madadin daidaito galibi suna mai da hankali kan batutuwan sufuri, kamar rarrabuwa a kan titin jiragen ƙasa da manyan hanyoyin jirgin ƙasa.<ref>Roger A. Fischer, "A pioneer protest: the New Orleans street-car controversy of 1867." ''Journal of Negro History'' 53#3 (1968): 219-233. in JSTOR</ref> Tun daga shekarun 1850s, an shigar da ƙararraki game da rarrabuwar titin jiragen ƙasa da manyan hanyoyin jirgin ƙasa a Arewacin Amurka|Arewa da Kudancin Amurka. Wasu fitattun masu shigar da ƙara sun haɗa da Elizabeth Jennings Graham a New York,<ref>Volk, Kyle G. (2014). ''Moral Minorities and the Making of American Democracy''. New York: Oxford University Press. pp. 148, 150-153, 155-159, 162-164. ISBN|019937192X.</ref> Charlotte L. Brown<ref>Elaine Elinson, San Francisco's own Rosa Parks, San Francisco Chronicle, January 16, 2012</ref> da Mary Ellen Pleasant a San Francisco,<ref>cite news | url=http://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-A-day-for-mother-of-civil-2700412.php | title=A day for 'mother of civil rights' / Entrepreneur sued to desegregate streetcars in 1860s | work=San Francisco Chronicle | date=February 10, 2005 | access-date=28 June 2014 | author=Johnson, Jason B. | location=San Francisco</ref> Ida B. Wells|Ida B.Wells a Memphis, Tennessee <ref>Cite book|title=Crusade for Justice|last=Duster|first=Alfreda|publisher=The University of Chicago Press|year=1970|isbn=978-0-226-89344-0|location=Chicago|pages=xviii|url=https://archive.org/details/crusadeforjustic00well/page/</ref> da Robert Fox (activist)|Robert Fox a Louisville, Kentucky.<ref>Fleming, Maria, ''A Place at the Table: Struggles for Equality in America'', Oxford University Press, USA, 2001, p. 36</ref> ===Ta'addanci=== ===Kisa ba bisa ka'ida ba=== main|Kisa ba bisa ka'ida ba a Amurka Hare-haren ƴan daba masu kisa ba bisa ka'ida ba kan bakar fata, musamman a Kudancin Amurka, sun ƙaru a ƙarshen ƙarni na 19. Masu aikata laifin ba a taɓa kama su ko hukunta su ba. Kusan bakar fata 3,500 da fararen fata 1,300 an kashe su ba bisa ka'ida ba a Amurka, galibi daga 1882 zuwa 1901. Shekarar da aka fi yin haka ita ce 1892.<ref>see cite web |url=http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/shipp/lynchingsstate.html|title=Lynchings: By State and Race, 1882-1968 |access-date=July 26, 2010 |quote=Statistics provided by the Archives at Tuskegee Institute. |publisher=University of Missouri-Kansas City School of Law |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629081241/ |archive-date=2010-06-29 |url-status=dead }; also http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/shipp/lynchingyear.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250513093823/http://law2.umkc.edu/Faculty/projects/ftrials/shipp/lynchingyear.html |date=2025-05-13 }} Lynchings by year</ref> Yawan kisan gilla da abubuwan da suka haifar da su sun bambanta daga jihar zuwa jihar dangane da alaƙar launin fata na gida. Kisan gilla ya fi yawa a cikin yanayin tabarbarewar tattalin arziki ga talakawa fararen fata a gundumomi masu yawan bakar fata, musamman ƙarancin farashin auduga a shekarun 1890s.<ref>cite book|first = W. Fitzhugh|last = Brundage|title = Lynching in the new South|date = 1993|pages = 103–190|url = https://archive.org/details/lynchinginnewsou0000brun |url-access = registration|publisher = University of Illinois Press|isbn = 9780252063459</ref><ref>Elwood M. Beck and Stewart E. Tolnay. "The killing fields of the deep south: the market for cotton and the lynching of blacks, 1882–1930." ''American Sociological Review'' (1990): 526-539. online</ref> Ida B. Wells (1862–1931) ta yi amfani da jaridarta a Memphis Tennessee don kai hari kan kisan gilla; saboda tsoron rayuwarta, ta gudu zuwa yankunan Chicago masu zaman lafiya a 1892 inda ta ci gaba da gwagwarmayarta ta mutum ɗaya.<ref>Jacqueline Jones Royster, ed., ''Southern horrors and other writings: The anti-lynching campaign of Ida B. Wells, 1892–1900'' (1997), with primary and secondary documents.</ref> Ƙungiyar ƙasa da ke adawa da kisan gilla ta fara ne da kafa NAACP|National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) a 1909. An yi kisan gilla 82 a 1909, da kuma 10 a 1929.<ref>Robert L. Zangrando, ''The NAACP crusade against lynching, 1909–1950'' (1980).</ref> ===Hotunan jama'a=== A cikin manyan kafofin watsa labarai na ƙasa da na gida a ƙarshen ƙarni na 19, "bakar fata an ci gaba da nuna su a matsayin masu aikata laifuka, ƴan ta'adda, ko kuma masu ban dariya. Sun kasance masu camfi, masu kasala, masu tashin hankali, marasa ɗabi'a, abin dariya, da kuma tushen haɗari ga rayuwar wayewa."<ref>Eric Foner, "Introduction," to Rayford W. Logan ''The Betrayal of the Negro, from Rutherford B. Hayes to Woodrow Wilson'' (1997). p. xiv online. Foner's 1997 introduction is paraphrasing the 1965 2nd edition of Logan's book.</ref> Booker T. Washington, matashin shugaban kwaleji daga Alabama, ya shahara saboda ƙalubalensa na sarƙaƙƙiya ga mummunan ra'ayi. A cewar mai tarihin rayuwarsa Robert J. Norrell, Washington: :ya ƙalubalanci matsayin tunani na fararen fata na Kudancin Amurka a fannoni da dama. Jaddada ci gaban bakar fata ya saba wa nacewar fararen fata masu fifiko kan lalacewar bakar fata da laifuka. Bayyanar da ƙauna da biyayya ga fararen fata na Kudancin Amurka ya saɓa wa imanin fararen fata cewa dukkanin bakar fata abokan gaba ne na kabilanci. A lokaci guda, Washington ya nuna wa fararen fata na Arewa cewa shi da sauran bakar fata 'yan Amurka ne masu aminci, masu kishin ƙasa, masu cancanta da kuma magada na fassarar Lincoln na ƙimar dimokuraɗiyya....Bakar Amurkawa sun karɓi yanayin gasa na al'ummar Amurka kuma suna son damar da za su iya tabbatar da kansu.<ref>cite book|first=Robert J. |last=Norrel|title=The House I Live In : Race in the American Century|url=https://books.google.com/books?id=DNiYbpqfqScC&pg=PA50|year=2005|publisher=Oxford UP|page=50|isbn=9780198023777</ref> ==Jagoranci== Yawancin jagorancin siyasar bakar fata a wannan yanki sun fito ne daga ma'aikatar addini, da kuma tsoffin sojojin yakin basasa na Union. Jagorancin siyasar fararen fata ya kunshi tsoffin sojoji da lauyoyi. Matasan bakar fata masu buri sun fuskanci wahala wajen zama lauyoyi, tare da ƴan kaɗan banda James T. Rapier, Aaron Alpeoria Bradley da John Mercer Langston. Manyan masu arziki a cikin al'ummar bakar fata sun kasance galibi 'yan mulatto kuma sun kasance 'yantattu kafin yakin. A lokacin Reconstruction, 19 daga cikin bakar fata 22 membobin Majalisa sun kasance 'yan mulatto. Waɗannan bakar fata masu wadata, masu gauraye-gauraye sun wakilci yawancin shugabannin yakin neman haƙƙin ɗan adam na ƙarni na 20 ma.<ref>Ronald W. Walters and Robert C. Smith, ''African American Leadership'' (1999) p 13.</ref> Hahn ya ruwaito cewa mulatto sun riƙe iko fiye da kima a cikin al'ummar siyasar bakar fata a South Carolina da Louisiana.<ref>cite book|last=Hahn|first = Steven|title= A Nation Under Our Feet|date= 2003|page= 261|publisher = Harvard University Press|isbn = 9780674011694</ref> Duk da haka, da yawa daga cikin shugabannin, sun kasance masu duhun fata kuma tsoffin bayi ne.<ref>Howard N. Rabinowitz, ''Race, Ethnicity, and Urbanization: Selected Essays'' (1994), p. 183</ref> ===Anna J. Cooper=== A shekara ta 1892, Anna J. Cooper (1858–1964) ta buga ''A Voice from the South: By A Woman from the South''. Hakan ya haifar da jawabai da yawa inda ta yi kira ga haƙƙin ɗan adam da haƙƙin mata.<ref name=Washington>cite book|last=Washington|first=Mary Helen|title=A Voice from the South: Introduction|year=1988|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-506323-3|pages=xxvii–liv</ref> ''A Voice from the South'' na ɗaya daga cikin jawabai na farko na Black feminism. Littafin ya gabatar da hangen nesa na cin gashin kai ta hanyar ilimi da ci gaban zamantakewa ga matan Afirka-Amurka. Babban muhawararta ita ce cewa ci gaban ilimi, ɗabi'a, da ruhaniya na matan bakar fata zai inganta matsayin gabaɗaya na dukkanin al'ummar Afirka-Amurka. Ta ce halayen maza na tashin hankali galibi suna cin karo da manufofin manyan makarantu, don haka yana da mahimmanci a haɓaka ƙwararrun mata da yawa saboda za su kawo ƙarin kyau ga ilimi.<ref name=Ritchie>cite book|last1=Ritchie|first1=Joy|title=Available Means: An Anthology of Women's Rhetoric(s)|year=2001|publisher=University of Pittsburgh Press|location=Pittsburgh, PA|isbn=978-0-8229-5753-9|pages=163–164|last2=Ronald|first2=Kate</ref> Wasu sun soki wannan ra'ayin a matsayin mai biyayya ga Cult of Domesticity|tsarin mata na gaskiya na ƙarni na 19, amma wasu sun kira shi a matsayin ɗaya daga cikin mahimman muhawara ga mata bakar fata a ƙarni na 19.<ref name=Ritchie /> Cooper ta gabatar da ra'ayin cewa wajibi ne ga matan bakar fata masu ilimi da masu nasara su tallafa wa takwarorinsu marasa galihu don cimma burinsu. Kasidu a cikin ''A Voice from the South'' sun kuma taɓa batutuwa daban-daban, daga wariyar launin fata da yanayin tattalin arziki na iyalai bakar fata zuwa gudanar da Episcopal Church (United States)|Episcopal Church. file:Frederick Douglass (circa 1879).jpg|thumb|Frederick Douglass, (1818–1895)]] ===Frederick Douglass=== Frederick Douglass (1818–1895), bawa da ya tsere, ya kasance mai ƙwazo Abolitionism in the United States|mai adawa da bauta kafin yakin. Ya kasance marubuci, mawallafi, mai lacca, da jami'in diflomasiyya bayan haka. Mai tarihin rayuwarsa ya bayar da hujja: :Mafi tasirin Ba-Amurke na ƙarni na goma sha tara, Douglass ya yi aiki na tada hankalin Amurkawa. Ya yi magana kuma ya rubuta a madadin dalilai daban-daban na gyare-gyare: haƙƙin mata, tsafta, zaman lafiya, gyaran filaye, ilimi kyauta ga jama'a, da soke hukuncin kisa. Amma ya ba da yawancin lokacinsa, gwaninta mai girma, da kuzari mara iyaka don kawo ƙarshen bauta da samun daidaitattun haƙƙoƙi ga Ba-Amurkawa. Waɗannan su ne manyan damuwar dogon aikinsa na gyare-gyare. Douglass ya fahimci cewa gwagwarmaya don 'yantarwa da daidaito tana buƙatar ƙwazo, dagewa, da rashin yarda. Kuma ya gane cewa Ba-Amurkawa dole ne su taka rawa a fili a cikin wannan gwagwarmaya. Kasa da wata ɗaya kafin mutuwarsa, lokacin da wani matashi Ba-Amurke ya nemi shawararsa ga wani Ba-Amurke da ke fara rayuwa a duniya, Douglass ya amsa ba tare da jinkiri ba: "Tada hankali! Tada hankali! Tada hankali!<ref>Roy E. Finkenbine. "Douglass, Frederick"; ''American National Biography Online'' 2000. Accessed March 16, 2016</ref> ===Fitattun Mutane=== * Norris Wright Cuney (1846–1898), Galveston, Texas mai shirya ƙungiyar ƙwadago da shugaban Republican Party of Texas. * Timothy Thomas Fortune (1856–1928), ɗan jarida, mawallafi, kuma wanda ya kafa National Afro-American League * John Mercer Langston (1829–1897), Attorneys in the United States|lauyan Virginia, wakilin Majalisar Wakilai ta Amurka, kuma shugaban Virginia Normal and Collegiate Institute (yanzu Virginia State University). * Isaac Myers (1835–1891), ɗan ƙungiyar ƙwadago, wanda ya kafa Colored National Labor Union * Robert Smalls (1839–1915), gwarzon sojan Union a yakin basasa, wakilin Majalisar Wakilai ta Amurka daga South Carolina da kuma wanda ya kafa South Carolina Republican Party|Jam'iyyar Republican ta South Carolina. * Josephine St. Pierre Ruffin (1842–1924) edita, mai shirya, mai kare haƙƙin mata, kuma wanda ya kafa Woman's Era, jaridar farko ta mata bakar fata kuma don su. * Sojourner Truth (1797–1883), mai magana da mai fafutuka * Booker T. Washington (1856–1915), malami, marubuci, kuma shugaban farko na Tuskegee University|Tuskegee Institute. * Ida B. Wells (1862–1931), ɗan jarida, editan jarida, kuma mai fafutuka <!-- end list --> ==Lokaci-lokaci== *1863 - Sanarwar ‘yancin bayi ta ‘yantar da miliyan uku daga cikin bayi miliyan hudu, 1863–65. *1863 - Daniel Payne ya zama bakar fata na farko da ya zama shugaban kwaleji, a Wilberforce University dake Ohio, lokacin da ta shiga hannun cocin African Methodist Episcopal. *1865 - Majalisar Dokoki ta kafa Hukumar Freedman's Bureau. *1865 - Gyara na goma sha uku na kundin tsarin mulkin Amurka ya haramta bautar da mutum a sauran jihohin iyaka da ke amfani da bayi. *1865 - Shaw Institute an kafa ta a Raleigh, North Carolina, ta zama tarihi a matsayin jami’ar farko ta bakar fata a Kudu. *1865 - Kowacce jiha a Kudu ta gabatar da Dokokin Bakar fata (Black Codes) da suka takura wa 'yan Freedmen da aka ‘yantar amma ba a ba su cikakken 'yancin zama 'yan ƙasa ba; Freedman's Bureau ya dakile aiwatar da wadannan dokokin. *1865 - Kungiyar American Missionary Association ta kafa jami’ar Atlanta University. *1866 - An zartar da Dokar 'Yancin Ƙasa ta 1866, wadda ta tabbatar da cewa duk wanda aka haifa a Amurka 'dan ƙasa ne. *1866 - Ƙungiyar Ku Klux Klan ta fara aiki a Pulaski, Tennessee, kungiyar da ke kunshe da tsoffin sojojin Confederate da ke neman tabbatar da fifikon fararen fata. *1866 - An kafa rundunar sojin Amurka na Buffalo Soldiers (bakar fata). *1866 - Sojojin bakar fata da suka dawo daga yakin basasa sun kafa Lincoln Institute, wadda daga baya aka canza sunanta zuwa Lincoln University. *1867 - An kafa jami'ar Howard University a birnin Washington, D.C. da tallafin gwamnatin tarayya. *1868 - Gyara na goma sha huɗu na kundin tsarin mulkin Amurka; ya tabbatar da 'yancin zama ɗan ƙasa da buƙatar gwamnoni su bi daidaitaccen tsarin shari’a da kariya daidai ga kowa. *1870 - Gyara na goma sha biyar ya haramta takura wa mutum yin zaɓe bisa la’akari da launin fata, launin jiki, ko matsayin bauta da ya fito daga gare ta. *1870 - Hiram Rhodes Revels ya zama bakar fata na farko a Majalisar Dattawa; Joseph Rainey ya zama bakar fata na farko a Majalisar Wakilai ta Amurka. *1870 - ‘Yan sandan bakar fata Wyatt Outlaw daga Graham, North Carolina an rataye shi ta hannun Ku Klux Klan. *1871 - Dokar Klan Act ta 1871, wato Civil Rights Act of 1871, ta zama doka a Amurka. *1872 - P.B.S. Pinchback ya zama Gwamnan farko bakar fata a wata jiha ta Amurka. *1873 - A shari’ar Slaughterhouse Cases, kotun koli ta Amurka ta yanke hukunci cewa dokokin jihohi ba su shafi gyara na 14 ba. *1873 - Kisan gillar Colfax da Coushatta: kashe-kashen 'yan jam’iyyar Republican fararen fata da bakar fata a Louisiana. *1874 - An kafa kungiyoyin 'yan ta'adda masu goyon bayan jam’iyyar Democrat kamar White League a Louisiana da Red Shirts a Mississippi, North da South Carolina. Suna tsoratar da bakar fata da jam’iyyar Republican, suna hana su shiga siyasa da zaɓe. *1875 - Dokar ‘Yancin Ƙasa ta 1875 ta zama doka. *1876 - Harin Hamburg ya faru yayin da mutane suka tasar wa bakar fata da ke bikin ranar 'yancin kai ta Amurka; shugaban 'yan sanda bakar fata James Cook da wasu mutum biyar aka kashe. *1877 - Tare da yarjejeniyar Compromise of 1877, an janye dakarun gwamnatin tarayya daga Kudu, wanda ya kawo ƙarshen gyaran gini na Kudu (Reconstruction). *1879 - Hijirar 1879 (Exodus of 1879), dubban bakar fata sun bar Kudu zuwa Kansas. *1880 - A hukuncin shari’ar Strauder v. West Virginia, Kotun Koli ta yanke cewa ba za a hana bakar fata shiga cikin juri (alƙalai) ba. *1880s - Rarrabuwar jama'a a wajen sufuri. Tennessee ta fara raba motocin jirgin ƙasa, sai Florida (1887), Mississippi (1888), Texas (1889), Louisiana (1890), Alabama, Kentucky, Arkansas da Georgia (1891), South Carolina (1898), North Carolina (1899), Virginia (1900), Maryland (1904), da Oklahoma (1907). *1881 - Booker T. Washington ya kafa makarantar Tuskegee Normal and Industrial Institute (HBCU) a Tuskegee, Alabama. *1883 - Kotun Koli ta soke Dokar 'Yancin Ƙasa ta 1875, tana cewa gyara na 14 yana hana jihohi ne, ba 'yan ƙasa ba, nuna wariya. *1885 - Hadakar jam’iyyu masu launin fata da farare ta samu mulki a Virginia, na ɗan lokaci. *1885 - Samuel David Ferguson, bakar fata, an naɗa shi bishop a cocin Episcopal. *1886 - Norris Wright Cuney ya zama shugaban jam’iyyar Republican na Texas, matsayin da ya fi ƙarfi da wani bakar fata ya taɓa samu a Kudu a ƙarni na 19. *1890 - Jihar Mississippi ta fitar da sabon kundin tsarin mulki da ya hana yawancin bakar fata yin zaɓe ta hanyar harajin zaɓe, zama da kuma gwajin karatu. *1892 - Ida B. Wells ta wallafa takardar Southern Horrors: Lynch Law in All Its Phases. *1893 - Ida B. Wells, Frederick Douglass, Irvine Garland Penn, da Ferdinand Lee Barnett sun wallafa "The Reason Why the Colored American Is Not At the World's Columbian Exposition" don nuna ƙin amincewa da cire bakar fata daga bikin nuni na duniya a Chicago. *1895 - Booker T. Washington ya gabatar da jawabin Atlanta Compromise a wajen Cotton States and International Exposition a Atlanta, Georgia. *1895 - W. E. B. Du Bois ya zama bakar fata na farko da ya sami digirin digirgir (Ph.D) daga Jami’ar Harvard. *1896 - Wright Cuney ya rasa mukaminsa a matsayin shugaban jam’iyyar Republican ta Texas. *1896 - A shari’ar Plessy v. Ferguson, kotun koli ta goyi bayan raba jama’a bisa launin fata, bisa tsarin “bambanci amma daidai” a wuraren jama’a. == Manazarta == {{reflist|2}} ==Bayanin ƙasa== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|{{caselaw source | case=''Plessy v. Ferguson'', {{ussc|163|537|1896|el=no}} | cornell =https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/163/537 | courtlistener =https://www.courtlistener.com/opinion/94508/plessy-v-ferguson/ | findlaw = https://caselaw.findlaw.com/us-supreme-court/163/537.html | googlescholar = https://scholar.google.com/scholar_case?case=16038751515555215717 | justia =https://supreme.justia.com/cases/federal/us/163/537/ | loc =http://cdn.loc.gov/service/ll/usrep/usrep163/usrep163537/usrep163537.pdf }}}} {{efn|name=fn2|{{caselaw source | case=''Loving v. Virginia'', {{ussc|388|1|1967|el=no}} | cornell =https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/388/1 | courtlistener =https://www.courtlistener.com/opinion/107480/loving-v-virginia/ | findlaw=https://caselaw.findlaw.com/us-supreme-court/388/1.html | googlescholar = https://scholar.google.com/scholar_case?case=5103666188878568597 | justia=https://supreme.justia.com/cases/federal/us/388/1/case.html | loc =http://cdn.loc.gov/service/ll/usrep/usrep388/usrep388001/usrep388001.pdf | openjurist =https://openjurist.org/388/us/1 | oyez =https://www.oyez.org/cases/1966/395 }}}} {{efn|name=fn3|{{caselaw source | case = ''Strauder v. West Virginia'', {{ussc|100|303|1880|el=no}} | courtlistener =https://www.courtlistener.com/opinion/90039/strauder-v-west-virginia/ | googlescholar = https://scholar.google.com/scholar_case?case=10979220518323133653 | justia =https://supreme.justia.com/cases/federal/us/100/303/ | openjurist =https://openjurist.org/100/us/303 | loc =http://cdn.loc.gov/service/ll/usrep/usrep100/usrep100303/usrep100303.pdf }}}} }} ==Ƙarin Karatu== further| Bibliography of the Reconstruction Era * Brown, Nikki L.M., and Barry M. Stentiford, eds. ''The Jim Crow Encyclopedia'' (Greenwood, 2008) * Carle, Susan D. ''Defining the Struggle: National Racial Justice Organizing, 1880–1915'' (Oxford UP, 2013). 404pp. * Davis, Hugh. ''"We will be satisfied with nothing less": the African American struggle for equal rights in the North during Reconstruction.'' (2011). * Finkelman, Paul, ed. ''Encyclopedia of African American History, 1619-1895'' (3 vol. 2006) labarai 700 daga masana * cite book | author=Foner, Eric | title=Reconstruction: America's Unfinished Revolution | publisher=Harper and Row|url=https://books.google.com/books?id=l7PtAwAAQBAJ|year=1988| isbn=9780062383235 * Foner, Eric. "Rights and the Constitution in Black Life during the Civil War and Reconstruction". ''Journal of American History'' 74.3 (1987): 863–883. online * Frankel, Noralee. ''Break Those Chains at Last: African Americans 1860–1880'' (1996). excerpt; ga ɗaliban makarantar sakandare * Hahn, Steven. ''A nation under our feet'': Black political struggles in the rural South, from slavery to the great migration'' (2003); Pulitzer Prize; excerpt; online review * Jenkins, Jeffery A., Justin Peck, and Vesla M. Weaver. "Between Reconstructions: Congressional Action on Civil Rights, 1891–1940." ''Studies in American Political Development'' 24#1 (2010): 57–89. online Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234116/http://faculty.virginia.edu/jajenkins/Jenkins-Peck-Weaver.pdf |date=2016-03-03 * Logan, Rayford. ''The Betrayal of the Negro from Rutherford B. Hayes to Woodrow Wilson'' (2nd ed. 1965). * Lowery, Charles D. ''Encyclopedia of African-American civil rights: from emancipation to the present'' (Greenwood, 1992). online * Raffel, Jeffrey. ''Historical dictionary of school segregation and desegregation: The American experience'' (Bloomsbury, 1998) online * Strickland, Arvarh E., and Robert E. Weems, eds. ''The African American Experience: An Historiographical and Bibliographical Guide'' (Greenwood, 2001). 442pp; babi 17 masu taken ta masana. * Swinney, Everette. "Enforcing the Fifteenth Amendment, 1870–1877." ''Journal of Southern History'' 28#2 (1962): 202–218. in JSTOR. * Woodward, C. Vann. ''Origins of the New South, 1877–1913'' (1951). ===Jagoranci=== * Chesson, Michael B. "Richmond's Black Councilman, 1871–96," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 191–222. * Dray, Philip. ''Capitol men: the epic story of Reconstruction through the lives of the first Black congressmen'' (2010). * Foner, Eric. ''Freedom's Lawmakers: A Directory of Black Officeholders during Reconstruction'' (1993). * cite book | title=Aristocrats of color: the Black elite, 1880-1920 | author=Gatewood, Willard B. | year=2000 | publisher=University of Arkansas Press | url=https://books.google.com/books?id=CyQEzCEV9XkC| isbn=9781610750257 * Holt, Thomas. ''Black over white: Negro political leadership in South Carolina during Reconstruction'' (1979). * Holt, Thomas C. "Negro State Legislators in South Carolina during Reconstruction," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 223–49. * Hume, Richard L. "Negro delegates to the state constitutional conventions of 1867–69," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 129–54 * Hume, Richard L. and Jerry B. Gough. ''Black people, Carpetbaggers, and Scalawags: The Constitutional Conventions of Radical Reconstruction'' (LSU Press, 2008); rarraba wakilai ta hanyar kididdiga. * Jenkins, Jeffery A., and Boris Heersink. "Republican Party Politics and the American South: From Reconstruction to Redemption, 1865–1880." (2016 paper t the 2016 Annual Meeting of the Southern Political Science Association); online. *Loewenberg, Bert James and Ruth Bogin. ''Black Women in Nineteenth-Century American Life: Their Words, Their Thoughts, Their Feelings'' (Pennsylvania State UP, 1976). * Meir, August. "Afterword: New Perspectives on the Nature of Black Political Leadership during Reconstruction." in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) ppe 393–406. * Pitre, Merline. ''Through Many Dangers, Toils, and Snares: The Black Leadership of Texas, 1868–1900'' Eakin Press, 1985. * Rabinowitz, Howard N., ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982), shafuna 422; babi 16 daga masana, kan shugabanni da manyan ƙungiyoyi. * Rankin, David C. "The origins of Negro leadership in New Orleans during Reconstruction," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) 155–90. * Smith, Jessie Carney, ed. ''Encyclopedia of African American Business'' (2 vol. Greenwood 2006). excerpt * Vincent, Charles. "Negro Leadership and Programs in the Louisiana Constitutional Convention of 1868." ''Louisiana History'' (1969): 339–351. in JSTOR * cite book | title=African American leadership |author1=Walters, Ronald W. |author2=Robert C. Smith| year=1999 | publisher=SUNY Press | url=https://books.google.com/books?id=ejjSNIDNeXEC|isbn=9780791441459 ====Shugabanni Ɗai-ɗai==== * Anderson, Eric. "James O'Hara of North Carolina: Black Leadership and local government" in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) 101–128. * Euline W. Brock|Brock, Euline W. "Thomas W. Cardozo: Fallible Black Reconstruction Leader." ''Journal of Southern History'' 47.2 (1981): 183–206. in JSTOR * Grosz, Agnes Smith. "The Political Career of Pinckney Benton Stewart Pinchback." Louisiana Historical Quarterly 27 (1944): 527–612. * Harlan, Louis R. ''Booker T. Washington: The Making of a Black Leader, 1856–1901'' (1972). * Harris, William C. "Blanche K. Bruce of Mississippi: Conservative Assimilationist." in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982). 3-38. * Harris, William C. "James Lynch: Black Leader in Southern Reconstruction," ''Historian'' (1971) 34#1 pp 40–61, DOI: 10.1111/j.1540-6563.1971.tb00398.x * Haskins, James. ''Pinckney Benton Stewart Pinchback'' (1973). * Hine, William C. "Dr. Benjamin A. Boseman, Jr.: Charleston's Black Physician-Politician," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 335–62. * Klingman, Peter D. "Race and Faction in the Public Career of Florida's Josiah T. Walls." in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982). 59–78. * Klingman, Peter D. ''Josiah Walls: Florida's Black Congressman of Reconstruction'' (1976). * Lamson, Peggy. ''The Glorious Failure: Black Congressman Robert Brown Elliott and the Reconstruction in South Carolina'' (1973). * McFeely, William S. ''Frederick Douglass'' (1995). * Moneyhon, Carl H. "George T. Ruby and the Politics of Expediency in Texas," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 363–92. * Norrell, Robert J. "Booker T. Washington: Understanding the Wizard of Tuskegee," ''Journal of Black people in Higher Education'' 42 (2003–4) pp. 96–109 in JSTOR * Norrell, Robert J. ''Up from history: The life of Booker T. Washington'' (2009). * Reidy, Joseph P. "Karen A. Bradley: Voice of Black Labor in the Georgia Lowcountry," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 281–309. * Richardson, Joe M. "Jonathan C. Gibbs: Florida's Only Negro Cabinet Member." ''Florida Historical Quarterly'' 42.4 (1964): 363–368. in JSTOR * Russell, James M. and Thornbery, Jerry. "William Finch of Atlanta: The Black Politician as Civic Leader," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982) pp 309–34. * Schweninger, Loren. "James Rapier of Alabama and the Noble Cause of Reconstruction," in Howard N. Rabinowitz, ed. ''Southern Black Leaders of the Reconstruction Era'' (1982). 79–100. * Woody, Robert H. "Jonathan Jasper Wright, Associate Justice of the Supreme Court of South Carolina, 1870–77." ''Journal of Negro History'' 18.2 (1933): 114–131. in JSTOR * cite book|title=The Republic for Which It Stands|title-link=The Republic for Which It Stands|last=White|first=Richard C.|year=2017|publisher=Oxford University Press ===Jinsi=== * Bond, Beverly G. "'Every Duty Incumbent Upon Them': African-American Women in Nineteenth Century Memphis." ''Tennessee Historical Quarterly'' 59.4 (2000): 254. * Clinton, Catherine. "Bloody terrain: Freedwomen, sexuality and violence during reconstruction." ''Georgia Historical Quarterly'' 76.2 (1992): 313–332. in JSTOR * Edwards, Laura F. ''Gendered Strife and Confusion: The Political Culture of Reconstruction'' (1997). * Farmer-Kaiser, Mary. ''Freedwomen and the Freedmen's Bureau: Race, Gender, and Public Policy in the Age of Emancipation'' (Fordham Univ Press, 2010). online review * Frankel, Noralee. ''Freedom's women: Black women and families in Civil War era Mississippi'' (1999). * Hunter, Tera W. ''To 'Joy My Freedom: Southern Black Women's Lives and Labors after the Civil War'' (Harvard University Press, 1997). * Oglesby, Catherine. "Gender and History of the Postbellum US South." ''History Compass'' 8.12 (2010): 1369–1379; tarihin rubuce-rubuce, galibi na fararen mata. * Olson, Lynne. ''Freedom's daughters: The unsung heroines of the civil rights movement from 1830 to 1970'' (2001). ===Nazarin Jihohi da Yankuna=== * Cresswell, Stephen. ''Multiparty Politics in Mississippi, 1877–1902'' (1995). * Davis, D. F., et al. "Before the Ghetto: Black Detroit in the Nineteenth Century." ''Urban History Review'' (1977) 6#1 pp. 99–106 in JSTOR * Doyle, Don H. ''New Men, New Cities, New South: Atlanta, Nashville, Charleston, Mobile, 1860–1910'' (1990) excerpt * Drago, Edmund L. ''Black Politicians and Reconstruction in Georgia: A Splendid Failure'' (1992) * Green, Hilary. ''Educational Reconstruction: African American Schools in the Urban South, 1865–1890'' (Fordham UP, 2016), Nazarin shari'o'i na Richmond, Virginia, da Mobile, Alabama. online review * Hornsby Jr., Alton, ed. ''Black America: A State-by-State Historical Encyclopedia'' (2 vol 2011) excerpt * Hornsby Jr., Alton. ''A Short History of Black Atlanta, 1847–1993'' (2015). * Jenkins, Wilbert L. ''Seizing the New Day: African Americans in Post–Civil War Charleston.'' (2003). * Jewell, Joseph O. ''Race, social reform, and the making of a middle class: The American Missionary Association and Black Atlanta, 1870–1900'' (2007). * Rabinowitz, Howard N. ''Race Relations in the Urban South: 1865–1890'' (1978) * Wharton, Vernon Lane. ''The Negro in Mississippi: 1865–1890'' (1947) ===Tushen Farko=== * Foner, Philip, ed. ''The Life and Writings of Frederick Douglass: Reconstruction and After'' (1955). * Smith, John David. ''We Ask Only for Even-handed Justice: Black Voices from Reconstruction, 1865–1877'' (2nd ed. 2014) * cite book|author=Work, Monroe N. |title=Negro Year Book and Annual Encyclopedia of the Negro|url=https://books.google.com/books?id=oc5HAQAAMAAJ&pg=PA13|year=1912, Bugu na farko a 1913. * cite book|author=Reid, Whitelaw|title=After the War: A Southern Tour.|url=https://archive.org/details/cu31924028782781|year=1866, cikakken bayani daga ɗan jarida na Yankee, tare da mai da hankali kan 'Yan 'Yanci. * cite journal|author=Richardson, Joe M. |title=The Negro in Post Civil-War Tennessee: A Report by a Northern Missionary.|journal= Journal of Negro Education|volume=34 |issue=4|year=1965|pages=419–424|doi=10.2307/2294093 |jstor=2294093 * Wells-Barnett, Ida B. ''Southern horrors and other writings: the anti-lynching campaign of Ida B. Wells, 1892–1900''. Ed. Jacqueline Jones Royster. Bedford Books, 1997. * cite book|editor=Winegarten, Ruthie |title=Black Texas Women: A Sourcebook|url=https://books.google.com/books?id=-tSBBAAAQBAJ&pg=PA44|year=2014|publisher=University of Texas Press|pages=44–69|isbn=9780292785564 ==Mahaɗa== {{Commons}} * [https://memory.loc.gov/ammem/aap/aaphome.html "African American Perspectives: Pamphlets from the Daniel A. P. Murray Collection, 1818–1907"] Most are from 1875 to 1900. * [http://www.press.uillinois.edu/books/catalog/43gds9bp9780252004100.html ''Booker T. Washington Papers, vol 1-3''] * [https://web.archive.org/web/20160315155135/http://192.203.127.197/archive/handle/123456789/834 "Booker T. Washington: The Man and the Myth Revisited." (2007) PowerPoint presentation By Dana Chandler] *[https://www.loc.gov/rr/program/bib/civilrights/home.html Civil Rights Resource Guide, from the Library of Congress] *[https://richesmi.cah.ucf.edu/omeka2/collections/show/114 "The Long History of the African American Civil Rights Movement in Florida"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110203104/https://richesmi.cah.ucf.edu/omeka2/collections/show/114 |date=2016-01-10 }} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] m34h6do5haj3yyd0vt0drqd9rasfcwd Patrick Iyambo 0 102993 838177 721700 2026-05-20T09:43:59Z Abubakar Kaddi 24783 838177 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Patrick Israel Yalombweleni Iyambo''' (1939 a [[Uukwalumbe]], Ongandjera - 25 Yuli 1991) wanda aka fi sani da '''Lungada''', ya kasance jigon kuma sojan gwagwarmayar ƴantar ƙasar [[Namibiya]] kuma mai gwagwarmayar yakin farko na [[Yakin Iyaka na Afirka ta Kudu|Yakin neman 'Yancin Namibia]] wanda ya faru a Ongulumbashe (Omugulugomba) na Afirka ta Kudu, a yankin Arewacin Afirka. Rundunar 'yantar da Namibiya (PLAN), reshe mai ɗauke da makamai na ƙungiyar Jama'ar Afirka ta Kudu ta Kudu a ranar 26 ga watan Agusta 1966. <ref name="In memory">{{Cite web |title=SWAPO - IN MEMORY OF THE LATE YALOMBWELENI PATRICK ISRAEL IYAMBO (LUNGADA) AKA MICHAEL TSHIKONGO's LEGACY |url=http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |access-date=2017-09-08 |website=www.swapoparty.org |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825051133/http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |url-status=dead }}</ref> Yaƙin 'Yancin kai (ɓangare na babban Yaƙin kan iyaka na Afirka ta Kudu, wanda ya haɗa da yaƙi da sojoji daga [[Angola]], zai ci gaba har zuwa shekara ta 1989). Yanzu ana bikin 26 ga watan Agusta 26 a matsayin "Ranar Jarumai". <ref>{{Cite web |date=2013-11-15 |title=Linekela Kambo Shixungileni: The Commander of the 1966 Oshikango Attack (1934 … ) |url=https://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131121103124/http://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |archive-date=2013-11-21 |access-date=2017-09-08 |website=New Era Newspaper Namibia}}</ref> == Girmamawa == * Kwalejin 'yan sanda ta Isra'ila Patrick Iyambo cibiyar horar da 'yan sanda ce mai suna Patrick Iyambo. Ya kasance ɗaya daga cikin mayakan na PLAN da suka yi faɗan farko da sojojin mamaya na Afirka ta Kudu a Namibiya a ranar 26 ga watan Agustan 1966 a wani wuri da ake kira Omugulugwombashe a arewacin Namibiya. <ref>{{Cite web |title=Police College - GRN Portal |url=http://www.nampol.gov.na/police-college |access-date=2017-09-08 |website=www.nampol.gov.na |language=en-US}}</ref> * An naɗa Marigayi Lungada a matsayin Kwamandan Ruƙunin Farko na Sashen Kariya na VIP a Namibiya mai cin gashin kanta a shekarar 1990. == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 1991]] [[Rukuni:Haifaffun 1939]] mbvwkmd1vm6j9wvk07fm42cgipezv0y 838179 838177 2026-05-20T09:44:13Z Abubakar Kaddi 24783 838179 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Patrick Israel Yalombweleni Iyambo''' (1939 a [[Uukwalumbe]], Ongandjera - 25 Yuli 1991) wanda aka fi sani da '''Lungada''', ya kasance jigon kuma sojan gwagwarmayar ƴantar ƙasar [[Namibiya]] kuma mai gwagwarmayar yakin farko na [[Yakin Iyaka na Afirka ta Kudu|Yakin neman 'Yancin Namibia]] wanda ya faru a Ongulumbashe (Omugulugomba) na Afirka ta Kudu, a yankin Arewacin Afirka. Rundunar 'yantar da Namibiya (PLAN), reshe mai ɗauke da makamai na ƙungiyar Jama'ar Afirka ta Kudu ta Kudu a ranar 26 ga watan Agusta 1966. <ref name="In memory">{{Cite web |title=SWAPO - IN MEMORY OF THE LATE YALOMBWELENI PATRICK ISRAEL IYAMBO (LUNGADA) AKA MICHAEL TSHIKONGO's LEGACY |url=http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |access-date=2017-09-08 |website=www.swapoparty.org |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825051133/http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |url-status=dead }}</ref> Yaƙin Ƴancin kai (ɓangare na babban Yaƙin kan iyaka na Afirka ta Kudu, wanda ya haɗa da yaƙi da sojoji daga [[Angola]], zai ci gaba har zuwa shekara ta 1989). Yanzu ana bikin 26 ga watan Agusta 26 a matsayin "Ranar Jarumai". <ref>{{Cite web |date=2013-11-15 |title=Linekela Kambo Shixungileni: The Commander of the 1966 Oshikango Attack (1934 … ) |url=https://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131121103124/http://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |archive-date=2013-11-21 |access-date=2017-09-08 |website=New Era Newspaper Namibia}}</ref> == Girmamawa == * Kwalejin 'yan sanda ta Isra'ila Patrick Iyambo cibiyar horar da 'yan sanda ce mai suna Patrick Iyambo. Ya kasance ɗaya daga cikin mayakan na PLAN da suka yi faɗan farko da sojojin mamaya na Afirka ta Kudu a Namibiya a ranar 26 ga watan Agustan 1966 a wani wuri da ake kira Omugulugwombashe a arewacin Namibiya. <ref>{{Cite web |title=Police College - GRN Portal |url=http://www.nampol.gov.na/police-college |access-date=2017-09-08 |website=www.nampol.gov.na |language=en-US}}</ref> * An naɗa Marigayi Lungada a matsayin Kwamandan Ruƙunin Farko na Sashen Kariya na VIP a Namibiya mai cin gashin kanta a shekarar 1990. == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 1991]] [[Rukuni:Haifaffun 1939]] 2w3qffclz0mkc5jto6wzaggf42blnum 838181 838179 2026-05-20T09:44:26Z Abubakar Kaddi 24783 838181 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Patrick Israel Yalombweleni Iyambo''' (1939 a [[Uukwalumbe]], Ongandjera - 25 Yuli 1991) wanda aka fi sani da '''Lungada''', ya kasance jigon kuma sojan gwagwarmayar ƴantar ƙasar [[Namibiya]] kuma mai gwagwarmayar yakin farko na [[Yakin Iyaka na Afirka ta Kudu|Yakin neman 'Yancin Namibia]] wanda ya faru a Ongulumbashe (Omugulugomba) na Afirka ta Kudu, a yankin Arewacin Afirka. Rundunar 'yantar da Namibiya (PLAN), reshe mai ɗauke da makamai na ƙungiyar Jama'ar Afirka ta Kudu ta Kudu a ranar 26 ga watan Agusta 1966. <ref name="In memory">{{Cite web |title=SWAPO - IN MEMORY OF THE LATE YALOMBWELENI PATRICK ISRAEL IYAMBO (LUNGADA) AKA MICHAEL TSHIKONGO's LEGACY |url=http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |access-date=2017-09-08 |website=www.swapoparty.org |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825051133/http://www.swapoparty.org/in_memory_of_the_late_yalombweleni.html |url-status=dead }}</ref> Yaƙin Ƴancin kai (ɓangare na babban Yaƙin kan iyaka na Afirka ta Kudu, wanda ya haɗa da yaƙi da sojoji daga [[Angola]], zai ci gaba har zuwa shekara ta 1989). Yanzu ana bikin 26 ga watan Agusta 26 a matsayin "Ranar Jarumai". <ref>{{Cite web |date=2013-11-15 |title=Linekela Kambo Shixungileni: The Commander of the 1966 Oshikango Attack (1934 … ) |url=https://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131121103124/http://www.newera.com.na/2013/11/15/linekela-kambo-shixungileni-commander-1966-oshikango-attack-1934/ |archive-date=2013-11-21 |access-date=2017-09-08 |website=New Era Newspaper Namibia}}</ref> == Girmamawa == * Kwalejin 'yan sanda ta Isra'ila Patrick Iyambo cibiyar horar da 'yan sanda ce mai suna Patrick Iyambo. Ya kasance ɗaya daga cikin mayakan na PLAN da suka yi faɗan farko da sojojin mamaya na Afirka ta Kudu a Namibiya a ranar 26 ga watan Agustan shekarar 1966 a wani wuri da ake kira Omugulugwombashe a arewacin Namibiya. <ref>{{Cite web |title=Police College - GRN Portal |url=http://www.nampol.gov.na/police-college |access-date=2017-09-08 |website=www.nampol.gov.na |language=en-US}}</ref> * An naɗa Marigayi Lungada a matsayin Kwamandan Ruƙunin Farko na Sashen Kariya na VIP a Namibiya mai cin gashin kanta a shekarar 1990. == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 1991]] [[Rukuni:Haifaffun 1939]] 52akxueokskhnmfeweirn8p9f3rnb6w Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Jigawa 0 104158 838287 703823 2026-05-20T10:20:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838287 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijan Najeriya na 2019 a [[Jigawa|Jihar Jigawa]] a ranar 23 ga Fabrairu, 2019, don zabar mambobin [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] don wakiltar Jihar Jigaswa. [[Mohammed Sabo Nakudu|Sabo Mohammed]] wanda ke wakiltar Jigawa ta Kudu maso Yamma da [[Danladi Abdullahi Sankara]] wanda ke wakil da Jigawa Arewa maso Yamma, da [[Ibrahim Hassan Hadejia|Ibrahim Hadejia]] wanda ke wakilcin Jigawa North-East duk sun ci nasara a dandalin All Progressives Congress. == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Progressives Congress|APC]] |- !Kafin Zabe |0 |3 !3 |- !Bayan Zabe |o |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Jigawa Kudu maso Yamma |[[Sabo Mohammed]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Sabo Mohammed]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Jigawa Arewa maso Yamma |[[Abubakar Gumel]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Danladi Abdullahi Sankara]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Jigawa Arewa maso Gabas |[[Wakilan Majalisar Tarayyar Najeriya daga Jigawa|Muhammad Shittu]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Ibrahim Hassan Hadejia|Ibrahim Hadejia]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |} == Sakamakon == === Jigawa Kudu maso Yamma === Jimillar 'yan takara 11 sun yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar APC Sabo Mohammed ya lashe zaben, inda ya doke PDP Mustapha Sule Lamido da wasu 'yan takarar jam'iyya 9. Mohammed ya samu kuri'u 224,543, yayin da dan takarar APC ya samu kuriʼu 143,611.<ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=INEC declares Sabo senator for Jigawa South West |url=https://www.vanguardngr.com/2019/02/inec-declares-sabo-senator-for-jigawa-south-west/ |access-date=2021-08-12 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> === Jigawa Arewa maso Yamma === Jimillar 'yan takara 12 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar APC Danladi Abdullahi Sankara ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar PDP Nasiru Umar Roni da wasu 'yan takarar jam'iyya 10. Sankara ya samu kuri'u 286,655, yayin da dan takarar PDP Roni ya samu 120,314 kuma dan takarar African Democratic Congress (ADC) Mustafa Madawaki ya samu 36,030.<ref>{{Cite web |last=Trust |first=Daily |date=2019-02-25 |title=APC's Sankara wins Jigawa Northwest senatorial seat – Daily Trust |url=https://headtopics.com/ng/apc-s-sankara-wins-jigawa-northwest-senatorial-seat-daily-trust-4415504 |access-date=2021-08-12 |website=Head Topics |language=en |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812112048/https://headtopics.com/ng/apc-s-sankara-wins-jigawa-northwest-senatorial-seat-daily-trust-4415504 |url-status=dead }}</ref> === Jigawa Arewa maso Gabas === Jimillar 'yan takara 9 da suka yi rajista tare da Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta don yin takara a zaben. Dan takarar APC Ibrahim Hassan Hadejia ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar PDP Ubale Shitu . Hadejia ya samu kuri'u 184,185 yayin da abokin hamayyarsa mafi kusa Ubale Shitu ya samu kuriʼu 103,039.<ref>{{Cite web |title=Jigawa deputy governor wins senate seat – Nigeria News Digest |url=https://www.nigerianewsdigest.com/jigawa-deputy-governor-wins-senate-seat/ |access-date=2021-08-12 |website=www.nigerianewsdigest.com }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=nick |date=2019-03-19 |title=APC wins Senate majority with 63 Senators, PDP behind with 37 |url=https://naijanewsportal.com/2019/03/19/apc-wins-senate-majority-with-63-senators-pdp/ |access-date=2021-08-12 |website=Naija News Portal |language=en-US |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812112048/https://naijanewsportal.com/2019/03/19/apc-wins-senate-majority-with-63-senators-pdp/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} tin9slb0iambe9qyciuf6avqo0jb68q Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Kebbi 0 104171 838288 746399 2026-05-20T10:22:14Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838288 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da '''Zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2019 a [[Kebbi|Jihar Kebbi]]''' a ranar 23 ga Fabrairu, 2019, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kebra. [[Bala Ibn Na'allah]] wanda ke wakiltar Kebbi ta Kudu, [[Adamu Aliero]] wanda ke wakilcin Kebbi ta Tsakiya da [[Yahaya Abubakar Abdullahi|Abdullahi Abubakar Yahaya]] wanda ke wakil da Kebbi ta Arewa duk sun ci nasara a dandalin All Progressives Congress. == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Progressives Congress|APC]] |- !Kafin Zabe |0 |3 !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kebbi ta Kudu |[[Bala Ibn Na'allah]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Bala Ibn Na'allah]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Kebbi ta Tsakiya |[[Adamu Aliero]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Adamu Aliero]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Kebbi ta Arewa |[[Yahaya Abubakar Abdullahi|Abdullahi Abubakar Yahaya]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Yahaya Abubakar Abdullahi|Abdullahi Abubakar Yahaya]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |} == Sakamakon == === Kebbi ta Kudu === Jimillar 'yan takara 9 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar APC Bala Ibn Na'allah ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar PDP, Benjamin Ezra Dikki da wasu 'yan takarar jam'iyya 7. Na'allah ya samu kuri'u 136,287, yayin da dan takarar PDP Dikki ya samu kuriʼu 62,733. <ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=Senate Deputy Leader, Bala Ibn NaÁllah, wins Kebbi South Senatorial seat |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/316160-senate-deputy-leader-bala-ibn-naallah-wins-kebbi-south-senatorial-seat.html |access-date=2021-08-12 |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=mingooland |date=2019-02-25 |title=Senate Deputy Leader, Bala Ibn NaÁllah, wins Kebbi South Senatorial seat |url=https://mingooland.com/2019/02/senate-deputy-leader-bala-ibn-naallah-wins-kebbi-south-senatorial-seat/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812130747/https://mingooland.com/2019/02/senate-deputy-leader-bala-ibn-naallah-wins-kebbi-south-senatorial-seat/ |archive-date=2021-08-12 |access-date=2021-08-12 |website=MingooLand |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shuaibu |first=Tatu |date=2019-02-25 |title=Senate Deputy Leader wins Kebbi South Senatorial seat |url=https://nnn.ng/senate-deputy-leader-wins-kebbi-south-senatorial-seat/ |access-date=2021-08-12 |website=NNN |language=en |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812130747/https://nnn.ng/senate-deputy-leader-wins-kebbi-south-senatorial-seat/ |url-status=dead }}</ref> === Kebbi ta Tsakiya === Jimillar 'yan takara 24 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar APC Adamu Aliero ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar PDP [[Abubakar Shehu-Abubakar]] da sauran 'yan takarar jam'iyya 22. Aliero ya samu kuri'u 232,000, yayin da dan takarar PDP Abubakar ya samu kuriʼu 75,638. <ref>{{Cite web |title=Aliero wins Kebbi Central senatorial election |url=https://dailytrust.com/aliero-wins-kebbi-central-senatorial-election |access-date=2021-08-12 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812132545/https://dailytrust.com/aliero-wins-kebbi-central-senatorial-election |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Ex-minister, Aliero wins Kebbi Central Senatorial district - Nigeria election |url=https://www.notice.com.ng/-ex-minister--aliero-wins-kebbi-central-senatorial-district---nigeria-election |access-date=2021-08-12 |website=Notice Naija ( Nigerian ) News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Media |first=Baclad |date=2019-02-26 |title=Election 2019 Result: Aliero Floors Shehu Abubakar Kebbi Central |url=https://bacladtvonline.com/election-2019-result-aliero-floors-shehu-abubakar-kebbi-central/ |access-date=2021-08-12 |website=Baclad TV |language=en-GB |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812131045/https://bacladtvonline.com/election-2019-result-aliero-floors-shehu-abubakar-kebbi-central/ |url-status=dead }}</ref> === Kebbi ta Arewa === Jimillar 'yan takara 15 sun yi rajista tare da Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta don yin takara a zaben. Dan takarar APC Abdullahi Abubakar Yahaya ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar PDP, Usman Bello Suru . Yahaya ya samu kuri'u 170,624 yayin da abokin hamayyarsa mafi kusa Suru ya samu kuriʼu 66,815.<ref>{{Cite web |date=2019-07-02 |title=Senate gets Principal officers |url=https://thenationonlineng.net/senate-gets-principal-officers/ |access-date=2021-08-12 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} f1hqb8v3pi5u2qhjbi6cho57dgzqihi Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Rivers 0 104232 838293 673938 2026-05-20T10:26:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838293 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da '''Zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2019 a Jihar Rivers''' a ranar 23 ga Fabrairu, 2019, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Riers. [[Betty Okogua-Apiafi|Betty Apiafi]] wakiltar Rivers West, [[Barry Mpigi]] wakiltar Riers South East da George Thompson Sekibo wakiltar Rives East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party . <ref>{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |date=2021-05-28 |title=Nigeria needs a new constitution - Niger Delta Congress |url=https://dailypost.ng/2021/05/28/nigeria-needs-a-new-constitution-niger-delta-congress/ |access-date=2021-08-12 |website=Daily Post Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-04-02 |title=Rivers Election Results: PDP's Betty Apiafi Becomes First Female Senator |url=https://www.concise.ng/rivers-election-results-pdps-betty-apiafi-becomes-first-female-senator/ |access-date=2021-08-12 |website=Concise News |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812151943/https://www.concise.ng/rivers-election-results-pdps-betty-apiafi-becomes-first-female-senator/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-04-03 |title=Rivers Election Results: Complete List Of Senators Who Won Poll |url=https://www.concise.ng/rivers-election-results-complete-list-of-senators-who-won-poll/ |access-date=2021-08-12 |website=Concise News |language=en-US |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812151940/https://www.concise.ng/rivers-election-results-complete-list-of-senators-who-won-poll/ |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" | | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | |- ![[All Progressives Congress|APC]] ![[Peoples Democratic Party|PDP]] |- !Kafin Zabe |1 |2 !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Koguna Yamma |Osinakachukwu Ideozu | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Betty Okogua-Apiafi|Betty Apiafi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna Kudu maso Gabas |[[Magnus Ngei Abe]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Barry Mpigi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna na Gabas |George Thompson Sekibo | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |George Thompson Sekibo | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Rivers Yamma === Jimillar 'yan takara 18 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. <ref>{{Cite web |date=2019-04-03 |title=Rivers election: PDP snaps all Rivers senatorial seats |url=https://www.vanguardngr.com/2019/04/rivers-election-pdp-snaps-all-rivers-senatorial-seats/ |access-date=2021-08-30 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Akinola |first=Wale |date=2021-06-20 |title=Meet 19 female lawmakers out of 469 members of ninth National Assembly |url=https://www.legit.ng/1406882-list-meet-19-female-lawmakers-469-members-ninth-national-assembly.html |access-date=2021-08-30 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oladele |first=David |date=2019-04-03 |title=Our people died because they defended democracy - Wike |url=https://www.legit.ng/1231254-wike-speaks-pdp-wins-3-senate-seats-rivers.html |access-date=2021-08-30 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830172744/https://www.legit.ng/1231254-wike-speaks-pdp-wins-3-senate-seats-rivers.html |url-status=dead }}</ref> Dan takarar PDP Betty Apiafi ya lashe zaben, inda ya doke SDP Obaghama Dighobo da wasu 'yan takarar jam'iyya 16. <ref>{{Cite web |date=2019-04-04 |title=2019 polls offer less opportunity for women involvement in legislative politics |url=https://guardian.ng/politics/2019-polls-offer-less-opportunity-for-women-involvement-in-legislative-politics/ |access-date=2021-08-30 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-06-21 |title=Amazons That Enliven the Ninth N’Assembly |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/06/21/amazons-that-enliven-the-ninth-nassembly/ |access-date=2021-08-30 |website=THISDAYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-04 |title=Women who will shape Ninth Senate |url=https://www.vanguardngr.com/2019/03/women-who-will-shape-ninth-senate/ |access-date=2021-08-30 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chioma |first=Unini |date=2019-04-02 |title=Rivers: PDP Wins All Three Senatorial Districts |url=https://thenigerialawyer.com/rivers-pdp-wins-all-three-senatorial-districts/ |access-date=2021-08-30 |website=TheNigeriaLawyer}}</ref><ref>{{Cite web |last=IV |first=Editorial |date=2019-04-02 |title=Rivers: PDP wins all 3 senatorial districts |url=https://www.blueprint.ng/rivers-pdp-wins-all-3-senatorial-districts/ |access-date=2021-08-30 |website=Blueprint Newspapers Limited}}</ref><ref>{{Cite web |last=Inyang |first=Ifreke |date=2019-04-02 |title=Rivers: PDP wins all three Senatorial Districts |url=https://dailypost.ng/2019/04/02/breaking-rivers-pdp-wins-three-senatorial-districts/ |access-date=2021-08-30 |website=Daily Post Nigeria}}</ref> === Rivers Kudu maso Gabas === Jimillar 'yan takara 22 da suka yi rajista tare da Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta don yin takara a zaben. Dan takarar PDP Barry Mpigi ya lashe zaben, inda ya doke A Badey Suage Alexander da wasu 'yan takarar jam'iyya 20.<ref>{{Cite web |last=Asinobi |first=Ken |title=Barry Mpigi Wins Rivers South- East Senatorial Primary |url=https://nationalnetworkonline.com/news/237-barry-mpigi-wins-rivers-south-east-senatorial-primary |access-date=2021-08-30 |website=nationalnetworkonline.com |language=en-gb |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102194804/https://www.nationalnetworkonline.com/news/237-barry-mpigi-wins-rivers-south-east-senatorial-primary |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/barry-mpigi |access-date=2021-08-30 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bachi |title=Barry Mpigi wins Rivers South-East Senatorial Seat - PUO REPORTS |url=https://puoreports.ng/2019/02/25/barry-mpigi-wins-rivers-south-east-senatorial-seat/ |access-date=2021-08-30}}</ref> === Rivers Gabas === Jimillar 'yan takara 19 ne suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar PDP George Thompson Sekibo ya lashe zaben, inda ya doke A Nwuke Azubuike da wasu 'yan takarar jam'iyya 17.<ref>{{Cite web |last=Admin |date=2019-04-04 |title=INEC declares Sen. Sekibo winner of Rivers East Senatorial election |url=https://sundiatapost.com/inec-declares-sen-sekibo-winner-of-rivers-east-senatorial-election/ |access-date=2021-08-30 |website=SundiataPost}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ele King Hails Senator Sekibo On Election, Inauguration |url=https://nationalnetworkonline.com/society/2451-ele-king-hails-senator-sekibo-on-election-inauguration |access-date=2021-08-30 |website=nationalnetworkonline.com |language=en-gb |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102232007/https://www.nationalnetworkonline.com/society/2451-ele-king-hails-senator-sekibo-on-election-inauguration |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=PDP’s Sekibo And Jocelyn Win Rivers East, West Senatorial Seats |url=https://www.channelstv.com/2019/04/04/pdps-sekibo-and-jocelyn-win-rivers-east-west-senatorial-seats/ |access-date=2021-08-30 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-12-22 |title=Sekibo appeals on FG to prioritize East-West in 2020 budget |url=https://www.vanguardngr.com/2019/12/sekibo-appeals-on-fg-to-prioritize-east-west-in-2020-budget/ |access-date=2021-08-30 |website=Vanguard News}}</ref><ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/thompson-george-sekibo |access-date=2021-08-30 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-04-04 |title=INEC declares Sekibo winner of Rivers East Senatorial election |url=https://headtopics.com/ng/inec-declares-sekibo-winner-of-rivers-east-senatorial-election-5132247 |access-date=2021-08-30 |website=Head Topics |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830181117/https://headtopics.com/ng/inec-declares-sekibo-winner-of-rivers-east-senatorial-election-5132247 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-04-04 |title=INEC Declares Sekibo Winner Of Rivers East Senatorial Election |url=https://concise.ng/inec-declares-sekibo-winner-of-rivers-east-senatorial-election/ |access-date=2021-08-30 |website=Concise News |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830181118/https://concise.ng/inec-declares-sekibo-winner-of-rivers-east-senatorial-election/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} taknxjrvanmj56a56p7rwn175933duu Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Taraba 0 104243 838295 823981 2026-05-20T10:27:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838295 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da '''Zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2019 a [[Jahar Taraba|Jihar Taraba]]''' a ranar 23 ga Fabrairu, 2019, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Tarava. [[Emmanuel Bwacha]] wanda ke wakiltar Taraba ta Kudu da [[Shuaibu Isa Lau]] wanda ke wakilcin Taraba ta Arewa sun ci nasara a dandalin [[Peoples Democratic Party|Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a]], yayin da [[Yusuf Abubakar Yusuf]] wanda ke wakilci Taraba ta Tsakiya ya ci nasara a kan dandalin All Progressives Congress . <ref>{{Cite web |date=2019-09-07 |title=BREAKING: Tribunal upholds Bwacha's election for Taraba South Senatorial district |url=https://thenationonlineng.net/breaking-tribunal-upholds-bwachas-election-for-taraba-south-senatorial-district/ |access-date=2021-08-30 |website=thenationonlineng}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-09-08 |title=Tribunal dismisses petitions against four N/Assembly seats in Taraba |url=https://thenationonlineng.net/tribunal-dismisses-petitions-against-four-n-assembly-seats-in-taraba/ |access-date=2021-08-30 |website=thenationonlineng}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-27 |title=Senatorial poll: Akpabio, Akume, Uduaghan lose |url=https://punchng.com/senatorial-poll-akpabio-akume-uduaghan-lose/ |access-date=2021-08-30 |website=Punch Newspapers}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" | | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | |- ![[All Progressives Congress|APC]] ![[Peoples Democratic Party|PDP]] |- !Kafin Zabe |1 |2 !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Taraba ta Kudu |[[Emmanuel Bwacha]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Emmanuel Bwacha]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Arewa |[[Shuaibu Isa Lau]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Shuaibu Isa Lau]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Tsakiya |[[Yusuf Abubakar Yusuf]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Yusuf Abubakar Yusuf]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |} === Taraba ta Kudu === Jimillar 'yan takara 16 sun yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. Dan takarar PDP Emmanuel Bwacha ya lashe zaben, inda ya doke APC Bauka Ishaya Gamgum da wasu 'yan takarar jam'iyya 14.<ref>{{Cite web |date=2021-02-03 |title=Taraba PDP members want Bwacha replaced as Senate Deputy Minority Leader |url=https://www.vanguardngr.com/2021/02/taraba-pdp-members-want-bwacha-replaced-as-senate-deputy-minority-leader/ |access-date=2021-08-11 |website=Vanguard News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |date=2019-02-25 |title=Nigeria elections: PDP's Bwacha wins Taraba South Senatorial poll |url=https://dailypost.ng/2019/02/25/nigeria-elections-pdps-bwacha-wins-taraba-south-senatorial-poll/ |access-date=2021-08-11 |website=Daily Post Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/emmanuel-bwacha |access-date=2021-08-11 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sen. Bwacha of PDP wins Taraba South Senatorial poll |url=https://dailytrust.com/sen-bwacha-of-pdp-wins-taraba-south-senatorial-poll |access-date=2021-08-30 |website=Daily Trust |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830113918/https://dailytrust.com/sen-bwacha-of-pdp-wins-taraba-south-senatorial-poll |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Umoren |first=Brendan |date=2019-02-26 |title=Emmanuel Bwacha returns to senate for the third time |url=https://www.today.ng/news/politics/emmanuel-bwacha-returns-senate-third-time-198283 |access-date=2021-08-30 |website=Today}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=NigeriaDecides2019 {{!}} Sen. Bwacha of PDP wins Taraba South Senatorial poll |url=https://tribuneonlineng.com/nigeriadecides2019-sen-bwacha-of-pdp-wins-taraba-south-senatorial-poll/ |access-date=2021-08-30 |website=Tribune Online}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Emmanuel Bwacha]]|votes=96,352|percentage=}} {{Election box candidate with party link no change|party=All Progressives Congress|candidate=Bauka Ishaya Gamgum|votes=51,921|percentage=}} {{Election box candidate no change|party=Others|candidate=|votes=77,777|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Taraba ta Arewa === Jimillar 'yan takara 19 ne suka yi rajista tare da Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta don yin takara a zaben. Dan takarar PDP Shuaibu Isa Lau ya lashe zaben, inda ya doke APC Yusuf Ahmed Adamu da wasu 'yan takarar jam'iyya 17.<ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/shuaibu-lau |access-date=2021-08-11 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=INEC Declares Senator Shuaibu Winner Of Taraba Senatorial Race |url=https://www.channelstv.com/2019/02/28/inec-declares-senator-shuaibu-winner-of-taraba-senatorial-race/ |access-date=2021-08-11 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hayatu |first=Hussaini |date=2021-06-28 |title=Bwacha: Outstanding lawmaker and Taraba gov in the making |url=https://www.blueprint.ng/bwacha-outstanding-lawmaker-and-taraba-gov-in-the-making/ |access-date=2021-08-11 |website=Blueprint Newspapers Limited}}</ref> === Taraba ta Tsakiya === Jimillar 'yan takara 11 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben.<ref>{{Cite web |title=APC Wins Taraba Central Senate Seat |url=https://independent.ng/apc-wins-taraba-central-senate-seat/ |access-date=2021-08-30 |website=Independent Newspaper Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=APC wins Taraba Central Senate seat |url=https://www.thexpressng.com/2019/02/28/apc-wins-taraba-central-senate-seat/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830120516/https://www.thexpressng.com/2019/02/28/apc-wins-taraba-central-senate-seat/ |archive-date=August 30, 2021 |access-date=2021-08-30 |website=The Nigerian Xpress}}</ref><ref>{{Cite web |last=Newspapers |first=The Punch |date=2019-02-28 |title=INEC declares APC winner of Taraba Central Senate seat |url=https://headtopics.com/ng/inec-declares-apc-winner-of-taraba-central-senate-seat-4473595 |access-date=2021-08-30 |website=Head Topics |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830120518/https://headtopics.com/ng/inec-declares-apc-winner-of-taraba-central-senate-seat-4473595 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=APC Clinches Taraba Central Senate Seat |url=https://concise.ng/apc-clinches-taraba-central-senate-seat/ |access-date=2021-08-30 |website=Concise News |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830122021/https://concise.ng/apc-clinches-taraba-central-senate-seat/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=voice |first=Odua |title=Breaking: APC wins Taraba central Senate seat. |url=https://www.oduavoice.com/2019/02/28/breaking-apc-wins-taraba-central-senate-seat/ |access-date=2021-08-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dan takarar APC Yusuf Abubakar Yusuf ya lashe zaben, inda ya doke PDP Dahiru Bako Gassol da wasu 'yan takarar jam'iyya 9. <ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/yusuf-abubakar-yusuf |access-date=2021-08-11 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=INEC declares APC winner of Taraba Central Senate seat |url=https://punchng.com/inec-declares-apc-winner-of-taraba-central-senate-seat/ |access-date=2021-08-11 |website=Punch Newspapers}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=APC wins Taraba Central Senate seat |url=https://www.pulse.ng/news/politics/apc-wins-taraba-central-senate-seat/3gz4pn5 |access-date=2021-08-30 |website=Pulse Nigeria |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830120516/https://www.pulse.ng/news/politics/apc-wins-taraba-central-senate-seat/3gz4pn5 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=APC wins Taraba Central senatorial seat |url=https://www.sunnewsonline.com/apc-wins-taraba-central-senatorial-seat/ |access-date=2021-08-30 |website=The Sun Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web |title=APC retains Taraba Central senatorial seat |url=https://dailytrust.com/apc-retains-taraba-central-senatorial-seat |access-date=2021-08-30 |website=Daily Trust}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adegun |first=Aanu |date=2019-02-28 |title=Breaking: APC wins Taraba Central Senate seat |url=https://www.legit.ng/1224793-breaking-apc-wins-taraba-central-senate-seat.html |access-date=2021-08-30 |website=Legit.ng |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830120517/https://www.legit.ng/1224793-breaking-apc-wins-taraba-central-senate-seat.html |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} a87rwvzrdzot9o0njx6uxkang38luzp Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Yobe 0 104253 838296 673943 2026-05-20T10:28:51Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838296 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da '''Zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2019 a [[Yobe|Jihar Yobe]]''' a ranar 23 ga Fabrairu, 2019, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Yope. [[Ibrahim Mohammed Bomai]] wanda ke wakiltar Yobe South, [[Ibrahim Gaidam]] wanda ke wakilcin Yobe East da [[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmad Lawan]] wanda ke wakilci Yobe North duk sun ci nasara a dandalin All Progressives Congress.<ref>{{Cite web |date=2019-03-12 |title=List of all Senators elected in 2019 National Assembly elections |url=https://www.pulse.ng/news/politics/list-of-all-senators-elected-in-2019-national-assembly-elections/nxp70r9 |access-date=2021-08-11 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ibrahim Gaidam Wins Yobe Governorship Election |url=https://www.channelstv.com/2015/04/12/ibrahim-gaidam-wins-yobe-governorship-election/ |access-date=2021-08-30 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-12 |title=Yobe governor-elect promises to build on Gaidam’s legacies, warns mischief makers |url=https://www.blueprint.ng/yobe-governor-elect-promises-to-build-on-gaidams-legacies-warns-mischief-makers/ |access-date=2021-08-30 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |date=2019-02-25 |title=Buhari leads in Yobe as Bomai clinches South Senatorial ticket |url=https://www.blueprint.ng/buhari-leads-in-yobe-as-bomai-clinches-south-senatorial-ticket/ |access-date=2021-08-11 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" | | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | |- ![[All Progressives Congress|APC]] ![[Peoples Democratic Party|PDP]] |- !Kafin Zabe |2 |1 !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Yobe ta Kudu |Mohammed Hassan | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Ibrahim Mohammed Bomai]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Yobe Gabas |[[Bukar Ibrahim]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Ibrahim Gaidam]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |- |Yobe ta Arewa |[[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmad Lawan]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |[[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmad Lawan]] | style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" | |[[All Progressives Congress|APC]] |} == Sakamakon == === Yobe ta Kudu === Jimillar 'yan takara 7 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben.<ref>{{Cite web |title=Senators Yobe South Senate, National Assembly from 1999 - 2021{{!}} Citizen Science Nigeria |url=https://citizensciencenigeria.org/public-offices/positions/5fe0faf08da2d812a6c7b4a5/ |access-date=2021-08-30 |website=citizensciencenigeria.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tribunal upholds Ibrahim Bomoi as Yobe South Senator |url=https://dailytrust.com/tribunal-upholds-ibrahim-bomoi-as-yobe-south-senator |access-date=2021-08-30 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=Buhari leads in Yobe as Bomai clinches South Senatorial ticket |url=https://www.blueprint.ng/buhari-leads-in-yobe-as-bomai-clinches-south-senatorial-ticket/ |access-date=2021-08-30 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=APC’s Bomai Wins Yobe South Senate Seat |url=https://independent.ng/apcs-bomai-wins-yobe-south-senate-seat/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811020947/https://independent.ng/apcs-bomai-wins-yobe-south-senate-seat/ |archive-date=August 11, 2021 |website=www.independent.ng}}</ref> Dan takarar APC Ibrahim Mohammed Bomai ya lashe zaben, inda ya doke PDP Mohammed Hassan da wasu 'yan takarar jam'iyya 5.<ref name="auto"/><ref>{{Cite web |title=APC’s Bomai Wins Yobe South Senate Seat |url=https://independent.ng/apcs-bomai-wins-yobe-south-senate-seat/ |access-date=2021-08-11 |website=Independent Newspaper Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yobe latest |url=https://www.ac.ac.cy/images/media/assetfile/JOURNAL%20MAIN%20DOCUMENT%20VOL.18%202020%20-%20LATEST.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510080440/https://ac.ac.cy/images/media/assetfile/JOURNAL%20MAIN%20DOCUMENT%20VOL.18%202020%20-%20LATEST.pdf |archive-date=May 10, 2021 |website=www.ac.ac.cy}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-08-12 |title=Appeal Court rejects ex-Senator’s evidence |url=https://thenationonlineng.net/appeal-court-rejects-ex-senators-evidence/ |access-date=2021-08-30 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=NigeriaVotes.ng |url=https://nigeriavotes.ng/polls/contestant/1943/ |access-date=2021-08-30 |website=NigeriaVotes.ng |language=en |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830231614/https://nigeriavotes.ng/polls/contestant/1943/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Media |date=2018-06-19 |title=List Of Senators From Yobe State |url=https://www.medianigeria.com/list-of-senators-from-yobe-state/ |access-date=2021-08-30 |website=Media Nigeria |language=en-US}}</ref> === Yobe Gabas === Jimlar 'yan takara 3 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben.<ref>{{Cite web |date=2019-05-13 |title=See The ‘Senator For Life’ Who Will Not Be In The 9th Senate |url=https://thewhistler.ng/see-the-senator-for-life-who-will-not-be-in-the-9th-senate/ |access-date=2021-08-30 |website=The Whistler Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=Gaidam, Lawan, Bomoi elected APC senators in Yobe |url=https://thenationonlineng.net/gaidam-lawan-bomoi-elected-apc-senators-in-yobe/ |access-date=2021-08-30 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=2019-GENERAL-ELECTIONS-FINAL-LIST-OF-SENATORIAL-CANDIDATE |url=https://media.premiumtimesng.com/wp-content/files/2019/01/2019-GENERAL-ELECTIONS-FINAL-LIST-OF-SENATORIAL-CANDIDATE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119151747/https://media.premiumtimesng.com/wp-content/files/2019/01/2019-GENERAL-ELECTIONS-FINAL-LIST-OF-SENATORIAL-CANDIDATE.pdf |archive-date=January 19, 2021 |website=media.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=APC sweeps National Assembly seats in Yobe |url=https://dailytrust.com/apc-sweeps-national-assembly-seats-in-yobe |access-date=2021-08-30 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NigeriaVotes.ng |url=https://nigeriavotes.ng/polls/contestant/1934/ |access-date=2021-08-30 |website=NigeriaVotes.ng |language=en |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830233706/https://nigeriavotes.ng/polls/contestant/1934/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=IV |first=Editorial |date=2018-10-05 |title=Foreign Affairs Minister defeats step son for Reps ticket in Yobe |url=https://www.blueprint.ng/foreign-affairs-minister-defeats-step-son-for-reps-ticket-in-yobe/ |access-date=2021-08-30 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trust |first=Daily |date=2019-03-16 |title=My plans after 10 years as governor, 12 as senator – Bukar Abba Ibrahim – Daily Trust |url=https://headtopics.com/ng/my-plans-after-10-years-as-governor-12-as-senator-bukar-abba-ibrahim-daily-trust-4770229 |access-date=2021-08-30 |website=Head Topics |language=en |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830233707/https://headtopics.com/ng/my-plans-after-10-years-as-governor-12-as-senator-bukar-abba-ibrahim-daily-trust-4770229 |url-status=dead }}</ref> Dan takarar APC Ibrahim Gaidam ya lashe zaben, inda ya doke PDP Abba Gana Tata da kuma wani dan takarar jam'iyya guda daya.<ref>{{Cite web |date=2019-02-25 |title=Gaidam, Lawan, Bomoi elected APC senators in Yobe |url=https://thenationonlineng.net/gaidam-lawan-bomoi-elected-apc-senators-in-yobe/ |access-date=2021-08-11 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=APC Primary elections: Gov. Gaidam picks Yobe East Senatorial ticket |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/apc-primary-elections-gov-gaidam-picks-yobe-east-senatorial-ticket/ |access-date=2021-08-11 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-18 |title=Yobe East: Sen Ibrahim steps down for Governor Gaidam |url=https://www.vanguardngr.com/2018/09/yobe-east-sen-ibrahim-steps-down-for-governor-gaidam/ |access-date=2021-08-11 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-02-29 |title=ANALYSIS: Boko Haram Commission: Here's the task before Ibrahim Geidam |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/379628-analysis-boko-haram-commission-heres-the-task-before-ibrahim-geidam.html |access-date=2021-08-30 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=APC Primary elections: Gov. Gaidam picks Yobe East Senatorial ticket |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/apc-primary-elections-gov-gaidam-picks-yobe-east-senatorial-ticket/ |access-date=2021-08-30 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hint |first=Daily |date=2018-09-18 |title=Yobe East: Sen Bukar Abba Ibrahim Step down for Governor Ibrahim Gaidam |url=https://dailyhintnews.com.ng/yobe-east-sen-ibrahim-step-down-for-gaidam/ |access-date=2021-08-30 |website=Daily Hint News |language=en-GB |archive-date=2021-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830233711/https://dailyhintnews.com.ng/yobe-east-sen-ibrahim-step-down-for-gaidam/ |url-status=dead }}</ref> === Yobe ta Arewa === Jimillar 'yan takara 4 da suka yi rajista tare da Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta don yin takara a zaben. Dan takarar APC Ahmad Lawan ya lashe zaben, inda ya doke PDP Abdullahi Sharif da wasu 'yan takarar jam'iyya 2.<ref>{{Cite web |date=2018-10-03 |title=Senate leader, Lawan, wins APC ticket to seek re-election |url=https://www.thecable.ng/senate-leader-lawan-wins-apc-ticket-to-seek-re-election |access-date=2021-08-11 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-06-11 |title=PROFILE: Crossing many hurdles, Ahmed Lawan, former lecturer, becomes Senate president |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/334495-profile-crossing-many-hurdles-ahmed-lawan-a-former-lecturer-emerges-as-nigerias-senate-president.html |access-date=2021-08-11 |language=en-GB}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} k61xo5dk3ij4itziw73m2btz8xldsvx Wurin Rillington 0 104323 838017 666087 2026-05-20T00:08:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838017 wikitext text/x-wiki Rillington Place wasan kwaikwayo ne na aikata laifuka mai kashi uku game da ainihin rayuwar Mai kisan gilla John Christie, da kuma kisan gillar da ya biyo baya na Timothy Evans . An fara shi ne a ranar 29 ga Nuwamba 2016 a BBC One . == Farko == Miniserie ya kewaye rayuwar gida ta John Christie da matarsa, Ethel, yayin da yake aikata kisan kai a cikin shekarun 1940 da farkon shekarun 1950. Kowane ɗayan abubuwan uku suna ba da labarin kamar yadda aka gani daga ra'ayi na manyan haruffa uku: Ethel Christie, Timothy Evans da John Christie. == Masu ba da labari == * Tim Roth a matsayin John Christie * [[Samantha Morton]] a matsayin Ethel Christie * Nico Mirallegro a matsayin Timothy Evans * Jodie Comer a matsayin Beryl Evans == Fitarwa == Kamar yadda Rillington Place bayan bata wanzu ba (an rushe shi a farkon shekarun 1970 <ref>{{Cite web |title=Tag Archives: Rillington Place |url=https://rbkclocalstudies.wordpress.com/tag/rillington-place |access-date=25 August 2020 |website=The Library Time Machine, RBKC}}</ref>) an sake gina ciki na 10 Rillington Square a BBC Scotland's Dumbarton Studios kusa da Glasgow, yayin da aka harbe waje na titin a kan saiti da aka kirkira a filin ajiye motoci a wannan ɗakin, kodayake an sake saukar da waje na Rillington Plaza tare da gidaje takwas kawai, (hudu a gefe ɗaya na titin da hudu a ɗayan). An yi amfani da wasu wurare a duk faɗin Scotland don wakiltar London. Bo'ness &amp;amp; Kinneil Railway don tashar jirgin kasa da jirgin kasa, <ref>{{Cite web |title=The Bo'ness & Kinneil Railway |url=http://www.visitfalkirk.com/media/132279/filming-at-bkr-2020.pdf |access-date=25 August 2020 |website=Visit Falkirk }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> New Street a Paisley, West Princes Street da West Street a Glasgow, masu wakiltar hanyar haɗi tsakanin gwiwa a tsakanin Rillington Place da sauran Ladbroke Grove a London. Fim din ya kuma yi amfani da Western Baths Club. An yi amfani da masana'antar Ballantine Castings a Bo'ness don sashin da aka jefa bam a ƙarshen Rillington Place.<ref>{{Cite web |date=13 May 2016 |title=celebrities-and-castings |url=http://ballantinecastings.co.uk/celebrities-and-castings/ |access-date=25 August 2020 |website=Ballantine Castings Ltd |archive-date=20 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920015914/http://ballantinecastings.co.uk/celebrities-and-castings/ |url-status=dead }}</ref> == watsa shirye-shirye da karɓar == A ranar 29 ga Nuwamba 2016, an fara fitowa ta farko a BBC One, ga yawancin bita masu kyau daga masu sukar, waɗanda suka yaba da wasan kwaikwayon da ba da labari.  {{Ana bukatan hujja|date=February 2020}}Koyaya, ya kuma jawo hankalin wasu masu kallo waɗanda suka koka game da "rashin jin daɗi" da "magana mai ban sha'awa" na 'yan wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |last=Duncan for |first=Amy |date=30 November 2016 |title=Rillington Place gets rave reviews despite Tim Roth's 'mumbling' |url=http://metro.co.uk/2016/11/30/rillington-place-gets-rave-reviews-despite-complaints-about-tim-roths-mumbling-6291972/ |publisher=[[DMG Media]]}}</ref> Bayan fitowar ta biyu a ranar 6 ga watan Disamba, Sarah Doran na ''RadioTimes.com'' ta lura cewa masu kallo da yawa sun rikice ta hanyar amfani da Mirallegro na karin magana daban-daban guda biyu yayin da yake nuna Evans, yayin da ɗan wasan kwaikwayo ya sauya tsakanin Cockney da Welsh. Duk da haka, marubuta Ed Whitmore da Tracey Malon sun gaya wa gidan yanar gizon cewa wannan ganganci ne, tun da wani hali ne da Evans da kansa ya ɗauka a cikin ƙoƙari na dacewa da kewayensa: "Tim ya koma Landan daga Wales yana da shekaru goma sha ɗaya, 'yar'uwarsa ta gaya mana cewa yana da sha'awar shiga kuma ba da daɗewa ba ya karbi lafazin 'barrow-boy' na London a lokacin da ya iya zamewa danginsa a lokacin yaro.  [Mirallegro] yana so ya nuna rashin lafiyar Tim da kuma sha'awar dacewa ta hanyar amfani da lafuzza daban-daban bisa ga wanda yake magana da shi." A duniya, an fara jerin ne a BBC First a ranar 8 ga Fabrairu 2017. <ref>{{Cite web |last=Purcell |first=Charles |date=2 February 2017 |title=New This Week (Feb 6): Legion, Nashville, Black Sails, Big Cat Week, Super Bowl and live sport |url=http://community.foxtel.com.au/t5/Foxtel-Blog/New-This-Week-Feb-6-Legion-Nashville-Black-Sails-Big-Cat-Week/ba-p/177759 |access-date=3 February 2017 |website=The Green Room |publisher=Foxtel}}</ref>{{Reflist|2}} rkd7ut8as7qmtgbw5c02kff7omcurli Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Abia 0 104487 838252 662910 2026-05-20T09:57:01Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838252 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Abia a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Abya. Uche Chukwumerije wanda ke wakiltar Abia North, Chris Adighije wanda ke wakilta Abia Central da Adolphus Wabara wanda ke wakilci Abia South kuma dukansu sun lashe dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Abia ta Arewa | | | |[[Uche Chukwumerije]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Abia ta Tsakiya | | | |Chris Adighije | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Abia ta Kudu | | | |Adolphus Wabara | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Abia ta Arewa === [[Uche Chukwumerije]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref> === Abia ta Tsakiya === Chris Adighije na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref> === Abia ta Kudu === Adolphus Wabara na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 80xgznp2xas68w5yr427k7x5wmzs4iv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Adamawa 0 104489 838253 662911 2026-05-20T09:57:22Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838253 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Adamawa a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Adamaw. Iya Abubakar wanda ke wakiltar Adamawa ta Arewa, Jibril Aminu wanda ke wakilcin Adamawa ta Tsakiya da Jonathan Zwingina wanda ke wakilci Adamawa ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Adamawa ta Arewa | | | |[[Iya Abubakar]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Adamawa ta Tsakiya | | | |[[Jibril Aminu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Adamawa ta Kudu | | | |Jonathan Zwingina | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Adamawa ta Arewa === [[Iya Abubakar]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref> === Adamawa ta Tsakiya === [[Jibril Aminu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref> === Adamawa ta Kudu === Jonathan Zwingina na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 97esg8w0g31w4u56f247lh7truqjsbn Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Akwa Ibom 0 104490 838254 662912 2026-05-20T09:57:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838254 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Akwa Ibom a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Akw Ibom. Udoma Udo Udoma wakiltar Akwa Ibom ta Kudu, Effiong Dickson Bob wakiltar Akwana Ibom ta Arewa maso Gabas da Bob Ittak Ekarika wakiltar Akw Ibom ta arewa maso Yamma duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Akwa Ibom ta Kudu | | | |[[Udoma Udo Udoma]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Akwa Ibom Arewa maso Gabas | | | |[[Effiong Dickson Bob]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Akwa Ibom Arewa maso Yamma | | | |Bob Ittak Ekarika | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Akwa Ibom ta Kudu === [[Udoma Udo Udoma]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Udoma Udo Udoma]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Akwa Ibom Arewa maso Gabas === [[Effiong Dickson Bob]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Akwa Ibom State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Effiong Dickson Bob]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Akwa Ibom Arewa maso Yamma === Bob Ittak Ekarika na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Bob Ittak Ekarika|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} kvji2dvpzcz5klyci4zf6rnt9qnfua3 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Anambra 0 104492 838255 662913 2026-05-20T09:58:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838255 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Anambra a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Anhambra. Ugochukwu Uba wakiltar Anambra ta Kudu, Emmanuel Anosike wakiltar Anhambra ta Arewa da Ikechukwu Abana wakiltar Anambra ta Tsakiya duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Anambra ta Kudu | | | |Ugochukwu Uba | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Anambra ta Arewa | | | |Emmanuel Anosike | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Anambra ta Tsakiya | | | |Ikechukwu Abana | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Anambra ta Kudu === Ugochukwu Uba na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref> === Anambra ta Arewa === Emmanuel Anosike na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref> === Anambra ta Tsakiya === Ikechukwu Abana na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} jql7kjqhtxbfhwnxt5u2lzrwmw77u28 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Bauchi 0 104498 838256 662914 2026-05-20T09:58:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838256 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben ‘yan majalisar dattawan Najeriya na shekarar 2003 a jihar Bauchi ranar 12 ga Afrilu, 2003, domin zaben ‘yan majalisar dattawan Najeriya da za su wakilci jihar Bauchi. Baba Tela mai wakiltar Bauchi ta Arewa da Bala Adamu mai wakiltar Bauchi ta tsakiya da Abubakar Maikafi mai wakiltar Bauchi ta Kudu duk sun lashe zaben fidda gwani na jam'iyyar PDP..<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Bauchi ta Arewa | | | |Baba Tela | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bauchi ta Tsakiya | | | |Bala Adamu | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bauchi ta Kudu | | | |Abubakar Maikafi | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Bauchi ta Arewa === Bala Adamu na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref> {{Reflist}} === Bauchi ta Tsakiya === Abubakar Maikafi na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> === Bauchi ta Kudu === Baba Tela na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} fx852tl03ddrqt4e26xqvskr1ebmxf2 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Bayelsa 0 104504 838257 662915 2026-05-20T09:58:48Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838257 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijan Najeriya na 2003 a Jihar Bayelsa a ranar 12 ga watan Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijai ta Najeriya don wakiltar Jihar Bayelsi. John Kojo Brambaifa wanda ke wakiltar Bayelsa West, David Brigidi wanda ke wakilcin Bayelsa Central da Inatimi Rufus-Spiff wanda ke wakilci Bayelsa East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Bayelsa Yamma | | | |John Kojo Brambaifa | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bayelsa ta Tsakiya | | | |[[David Brigidi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bayelsa Gabas | | | |Inatimi Rufus-Spiff | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Bayelsa Yamma === John Kojo Brambaifa na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=John Kojo Brambaifa|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Bayelsa ta Tsakiya === [[David Brigidi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[David Brigidi]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Bayelsa Gabas === Inatimi Rufus-Spiff na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Inatimi Rufus-Spiff|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} en0ecqlxkfjzc1nyrfvxvq9or3evyyw Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Benue 0 104508 838258 662916 2026-05-20T09:59:10Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838258 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Benue a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Benure. David Mark wanda ke wakiltar Benue ta Kudu da Joshua Adagba wanda ke wakilcin Benue ta Arewa maso Yamma sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, yayin da Daniel Saror wanda ke wakil da Benue ta arewa maso Gabas ya ci nasara a kan dandalin Jamʼiyyar All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kudancin Kudancin | | | |[[David Mark|Dauda Markus]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Benue Arewa maso Yamma | | | |Joshua Adagba | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Benue Arewa maso Gabas | | | |Daniel Saror | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Kudancin Kudancin === David Mark na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=International Republican Institute 2003 Nigeria Election Observation Report |url=https://www.iri.org/sites/default/files/Nigeria%27s%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319042738/http://www.iri.org:80/sites/default/files/Nigeria's%202003%20Presidential%20and%20National%20Assembly%20Elections.pdf |archive-date=March 19, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=IFES Election Guide {{!}} Elections: Nigeria Parliamentary Apr 12 2003 |url=https://www.electionguide.org/elections/id/308/ |access-date=2021-08-31 |website=www.electionguide.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS, 12 APRIL 2003 |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Assembly and Presidential Elections in Nigeria 12 and 19 April 2003 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613010802/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-final-report-national-assembly-and |archive-date=June 13, 2021}}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Benue State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[David Mark]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Benue Arewa maso Yamma === Joshua Adagba na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-06-01 |title=Nigeria's 2003 Elections |url=https://www.hrw.org/report/2004/06/01/nigerias-2003-elections/unacknowledged-violence |access-date=2021-08-31 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria in Political Transition Updated September 15, 2003 |url=https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018014253/https://www.everycrsreport.com/files/20030915_IB98046_0e2a0c955bad3c4d6f0ae56dd742573279866953.pdf |archive-date=October 18, 2020}}</ref> === Benue Arewa maso Gabas === {{Election box hold with party link}} Daniel Saror na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 01vtg4c4ms1406dbqmteriixvahvp6j Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Borno 0 104511 838259 662917 2026-05-20T09:59:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838259 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Borno a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Borino. Mohammed Daggash wanda ke wakiltar Borno North da Mohammed Abba Aji wanda ke wakilcin Borno Central sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da Omar Hambagda wanda ke wakilci Borno South ya ci nasara a kan dandalin Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Borno ta Arewa | | | |[[Mohammed Daggash]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Borno ta Tsakiya | | | |Mohammed Abba Aji | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Borno ta Kudu | | | |[[Omar Hambagda]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Borno ta Arewa === {{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=[[Mohammed Daggash]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Borno ta Tsakiya === Mohammed Abba Aji na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=Mohammed Abba Aji|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Borno ta Kudu === [[Omar Hambagda]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Borno State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Omar Hambagda]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} 6mjlvccb34trrjrq01ytz3wywybupas Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Delta 0 104520 838260 662919 2026-05-20T09:59:32Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838260 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Delta a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Delta. Patrick Osakwe wanda ke wakiltar Delta North, Felix Ibru wanda ke wakilcin Delta Central da James Manager wanda ke wakilci Delta South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Delta ta Arewa | | | |Patrick Osakwe | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Delta ta Tsakiya | | | |Felix Ibru | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Delta ta Kudu | | | |[[James Manager|Manajan James]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Delta ta Arewa === Patrick Osakwe na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Delta ta Tsakiya === Felix Ibru na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Delta ta Kudu === James [[James Manager|Manajan James]]'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} nxifk6fnytqpipr0h1g7hbs8zvtnoft Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Ebonyi 0 104526 838261 662920 2026-05-20T09:59:43Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838261 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Ebonyi a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ebonayi. Christopher Nshi wanda ke wakiltar Ebonyi North, Julius Ucha wanda ke wakilcin Ebonyi Central da Emmanuel Azu Agboti wanda ke wakil da Ebonyi South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ebonyi ta Arewa | | | |Christopher Nshi | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ebonyi ta Tsakiya | | | |[[Julius Ucha]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ebonyi ta Kudu | | | |Emmanuel Azu Agboti | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Ebonyi ta Arewa === Christopher Nshi na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Ebonyi ta Tsakiya === [[Julius Ucha]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ebonyi ta Kudu === Emmanuel Azu Agboti na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} dvh9e0aylvg1zo2b7zaf9q0lfeathhz Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Edo 0 104527 838262 662921 2026-05-20T09:59:54Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838262 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Edo a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Edo. Victor Oyofo wanda ke wakiltar Edo Arewa, Oserheimen Osunbor wanda ke wakilcin Edo Tsakiya da Daisy Danjuma wanda ke wakilci Edo Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Edo Arewa | | | |[[Victor Oyofo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Edo ta Tsakiya | | | |[[Oserheimen Osunbor]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Edo ta Kudu | | | |[[Daisy Danjuma]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Edo Arewa === [[Victor Oyofo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Edo ta Tsakiya === [[Oserheimen Osunbor]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Edo ta Kudu === [[Daisy Danjuma]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} gfalrwyouhueyql9niy4nwxfp1o2mru Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Ekiti 0 104530 838263 662922 2026-05-20T10:00:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838263 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Ekiti a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ekini. Clement Awoyelu wanda ke wakiltar Ekiti ta Tsakiya da Bode Olowoporoku wanda ke wakilcin Ekiti ta Kudu ya lashe a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da James Kolawole wanda ke wakilci Ekiti ta Arewa ya lashe a kan dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ekiti ta Tsakiya | | | |Clement Awoyelu | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ekiti ta Kudu | | | |Bode Olowoporoku | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ekiti ta Arewa | | | |James Kolawole | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Ekiti ta Tsakiya === Clement Awoyelu na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Ekiti ta Kudu === Bode Olowoporoku na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ekiti ta Arewa === James Kolawole na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} bql4puim48ikp1ecaohoaseqt12xr1u Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Enugu 0 104536 838264 662923 2026-05-20T10:00:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838264 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Enugu a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Enug. Ken Nnamani wanda ke wakiltar Enugu East, Ike Ekweremadu wanda ke wakilcin Enugu West da Fidelis Okoro wanda ke wakil da Enugu North duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gabashin Enugu | | | |Ken Nnamani | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Yammacin Enugu | | | |[[Ike Ekweremadu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Enugu ta Arewa | | | |[[Fidelis Okoro]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Gabashin Enugu === Ken Nnamani na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Yammacin Enugu === [[Ike Ekweremadu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Enugu ta Arewa === [[Fidelis Okoro]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} nwwpm9j13pnwobtid1qppf9ixt17wh8 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Babban Birnin Tarayya 0 104540 838251 662909 2026-05-20T09:56:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838251 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Babban Birnin Tarayya a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Babban Birnin tarayya. Isah Maina, wanda ke wakiltar Gundumar Sanata ta FCT, ya ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !1 |- !Bayan Zabe |1 |0 !1 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |[[Mazaɓar Majalisar Dattawa ta Babban Birnin Tarayya|Gundumar Sanata ta FCT]] | | | |Isah Maina | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === [[Mazaɓar Majalisar Dattawa ta Babban Birnin Tarayya|Gundumar Sanata ta FCT]] === Isah Maina na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} mjbejf2twbhhi515mn75s5k4x92muxz Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Gombe 0 104547 838265 662924 2026-05-20T10:00:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838265 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Gombe a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Gomba. Abubakar Mohammed wanda ke wakiltar Gombe ta Tsakiya da Tawar Umbi Wada wanda ke wakil da Gombe ta Kudu ya ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da Haruna Garba wanda ke wakilcin Gombe ta Arewa ya ci nasara akan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gombe ta Tsakiya | | | |[[Abubakar Mohammed]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Gombe ta Kudu | | | |[[Tawar Umbi Wada]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Gombe ta Arewa | | | |Haruna Garba | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Gombe ta Tsakiya === [[Abubakar Mohammed]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Gombe ta Kudu === [[Tawar Umbi Wada]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Gombe ta Arewa === Haruna Garba na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} ggm7gq7e33nc5k0dps65uny965o60md Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Imo 0 104554 838266 662925 2026-05-20T10:00:38Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838266 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Imo a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Imo. Amah Iwuagwu wanda ke wakiltar Imo East, Ifeanyi Ararume wanda ke wakilcin Imo North da Arthur Nzeribe wanda ke wakilci Imo West duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gabashin Imo | | | |Amah Iwuagwu | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Arewacin Imo | | | |[[Ifeanyi Ararume]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Imo Yamma | | | |[[Arthur Nzeribe]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Gabashin Imo === Amah Iwuagwu na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Arewacin Imo === [[Ifeanyi Ararume]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Imo Yamma === [[Arthur Nzeribe]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} p5cwr09hq8xrtc3jmahsbwixceij4kv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Kaduna 0 104555 838268 684062 2026-05-20T10:01:00Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838268 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar alif 2003 a Jihar Kaduna a ranar 12 ga watan Afrilu, shekarar alif 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kadun. Dalhatu Tafida wanda ke wakiltar Kaduna ta Arewa da Isaiah Balat wanda ke wakilcin Kaduna ta Kudu sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da Mohammed Aruwa wanda ke wakilci Kaduna ta Tsakiya ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kaduna ta Arewa | | | |[[Dalhatu Sarki Tafida|Dalhatu Tafida]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kaduna ta Kudu | | | |Ishaya Balat | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kaduna ta Tsakiya | | | |[[Mohammed Aruwa]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Kaduna ta Arewa === [[Dalhatu Sarki Tafida|Dalhatu Tafida]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Kaduna ta Kudu === Isaiah Balat na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kaduna ta Tsakiya === [[Mohammed Aruwa]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} gz6uv6hbej3fj2mrlvi2pszb7xdnylb Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Kano 0 104569 838269 662927 2026-05-20T10:01:11Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838269 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Kano a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kano. Bello Hayatu Gwarzo wanda ke wakiltar Kano ta Arewa da Usman Umar Kibiya wanda ke wakilcin Kano ta Kudu sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da Rufaisanbi Hanga wanda ke wakilci Kano ta Tsakiya ya ci nasara a kan dandalin Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Kano | | | |[[Bello Hayatu Gwarzo]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kudancin Kano | | | |[[Usman Umar Kibiya]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kano ta Tsakiya | | | |[[Rufai Hanga|Rufai Sani Hanga]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Arewacin Kano === [[Bello Hayatu Gwarzo]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Kudancin Kano === [[Usman Umar Kibiya]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kano ta Tsakiya === Rufaisanbi Hanga na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} a053kupi6voo4nlfaf4s6te1wtvube5 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Katsina 0 104580 838270 662928 2026-05-20T10:01:22Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838270 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijan Najeriya na 2003 a Jihar Katsina a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijai ta Najeriya don wakiltar Jihar Katsana. Mahmud Kanti Bello wanda ke wakiltar Katsina North da Abu Ibrahim wanda ke wakilcin Katsina South sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da Umar Ibrahim Tsauri wanda ke wakilci Katsina Central ya ci nasara a kan dandalin Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Katsina ta Arewa | | | |[[Mahmud Kanti Bello]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Katsina ta Kudu | | | |[[Abu Ibrahim]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Katsina ta Tsakiya | | | |Umar Ibrahim Tsauri | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Katsina ta Arewa === [[Abu Ibrahim]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> {{Reflist}} === Katsina ta Kudu === Umar Ibrahim Tsauri na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> === Katsina ta Tsakiya === [[Mahmud Kanti Bello]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 00i8o2z74grkuqmmb52zpu5vqj6jxr1 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Kebbi 0 104627 838271 662929 2026-05-20T10:01:33Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838271 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Kebbi a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kebra. Sani Kamba wanda ke wakiltar Kebbi North, Farouk Bello Bunza wanda ke wakil da Kebbi Central da Usman Sanni Sami wanda ke wakilcin Kebbi South duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kebbi ta Arewa | | | |Sani Kamba | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kebbi ta Tsakiya | | | |Farouk Bello Bunza | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kebbi ta Kudu | | | |Usman Sanni Sami | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} === Kebbi ta Arewa === Sani Kamba na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=Sani Kamba|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Kebbi ta Tsakiya === Farouk Bello Bunza na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Kebbi State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=Farouk Bello Bunza|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Kebbi ta Kudu === Usman Sanni Sami na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=Usman Sanni Sami|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} miflqvw24bg75twphbst46s51wt1cat Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Kogi 0 104631 838272 662930 2026-05-20T10:01:44Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838272 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Kogi a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kog. Tunde Ogbeha wanda ke wakiltar Kogi West, Mohammed Ohiare wanda ke wakilcin Kogi Central da Nicholas Ugbane wanda ke wakil da Kogi East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kogi Yamma | | | |Tunde Ogbeha | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogi ta Tsakiya | | | |Mohammed Ohiare | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogi Gabas | | | |Nicholas Ugbane | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Kogi Yamma === Tunde Ogbeha na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Kogi ta Tsakiya === Mohammed Ohiare na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kogi Gabas === Nicholas Ugbane na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 4pcob5ajwvbnmuj4ew48me3lwavp9qe Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Kwara 0 104632 838273 662931 2026-05-20T10:01:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838273 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Kwara a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kwar. Ahmed Mohammed Inuwa wanda ke wakiltar Kwara North da Gbemisola Ruqayyah Saraki wanda ke wakilcin Kwara Central sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da Suleiman Ajadi wanda ke wakilci Kwara ta Kudu ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kwara ta Arewa | | | |[[Ahmed Mohammed Inuwa]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kwara ta Tsakiya | | | |[[Gbemisola Ruqayyah Saraki]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kwara ta Kudu | | | |Suleiman Ajadi | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Kwara ta Arewa === [[Ahmed Mohammed Inuwa]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Kwara ta Tsakiya === [[Gbemisola Ruqayyah Saraki]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kwara ta Kudu === Suleiman Ajadi na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} svo4r3k5yp6sqyhlp6gzq3vh2trej93 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Legas 0 104637 838274 662932 2026-05-20T10:02:06Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838274 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Legas a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Legasu. Musiliu Obanikoro wanda ke wakiltar Legas ta Tsakiya, Tokunbo Afikuyomi wanda ke wakilcin Legas ta Yamma da Adeleke Mamora wanda ke wakilci Legas ta Gabas duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Legas ta Tsakiya | | | |[[Musiliu Obanikoro]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Legas ta Yamma | | | |[[Tokunbo Afikuyomi]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Gabashin Legas | | | |[[Adeleke Mamora]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Legas ta Tsakiya === [[Musiliu Obanikoro]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. === Legas ta Yamma === [[Tokunbo Afikuyomi]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Gabashin Legas === [[Adeleke Mamora]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} bxhde7iwh1pe04ugodp7939tfbu5897 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Nasarawa 0 104651 838275 662933 2026-05-20T10:02:17Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838275 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2003 a [[Nasarawa|Jihar Nasarawa]] a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Nasinawa. John Danboyi wanda ke wakiltar Nasarawa North, [[Abubakar Sodangi]] wanda ke wakilcin Nasarawa West da Emmanuel Okpede wanda ke wakil da Nasarawa South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a .<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Nasarawa ta Arewa | | | |John Danboyi | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Nasarawa Yamma | | | |[[Abubakar Sodangi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Nasarawa ta Kudu | | | |Emmanuel Okpede | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Nasarawa ta Arewa === John Danboyi na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Nasarawa Yamma === [[Abubakar Sodangi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Nasarawa ta Kudu === Emmanuel Okpede na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} h9qnpojpmhzxi2m4q43qbsjv8d0dy55 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Nijar 0 104655 838276 662934 2026-05-20T10:02:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838276 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Nijar a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Nija. Ibrahim Kuta wanda ke wakiltar Nijar Gabas, Isa Mohammed Bagudu wanda ke wakilcin Nijar Kudu da Nuhu Aliyu Labbo wanda ke wakilci Nijar Arewa duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gabashin Nijar | | | |[[Ibrahim Kuta]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Neja ta Kudu | | | |[[Isa Mohammed Bagudu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Arewacin Nijar | | | |[[Nuhu Aliyu Labbo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Gabashin Neja === [[Ibrahim Kuta]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Neja ta Kudu === [[Isa Mohammed Bagudu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Arewacin Neja === == Manazarta == {{Reflist}} 0ns8toyzy3eul73wql4yrlzau9a543w Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Ogun 0 104660 838277 662935 2026-05-20T10:02:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838277 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Ogun a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar O gun. Ibikunle Amosun wanda ke wakiltar Ogun Central, Olatokunbo Ogunbanjo wanda ke wakilcin Ogun East da Iyabo Anisulowo wanda ke wakilci Ogun West duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ogun ta Tsakiya | | | |[[Ibikunle Amosun]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ogun Gabas | | | |Olatokunbo Ogunbanjo | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ogun Yamma | | | |[[Iyabo Anisulowo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Ogun ta Tsakiya === [[Ibikunle Amosun]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Ogun Gabas === Olatokunbo Ogunbanjo na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ogun Yamma === [[Iyabo Anisulowo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 47r7ufl71lls2s9ysq9pifp3wd2cra1 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Ondo 0 104664 838278 662936 2026-05-20T10:02:50Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838278 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Ondo a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ondo. Gbenga Ogunniya wanda ke wakiltar Ondo ta Tsakiya da Hosea Ehinlanwo wanda ke wakilcin Ondo ta Kudu sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da Titus Olupitan wanda ke wakil da Ondo ta Arewa ya ci nasara a kan dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ondo ta Tsakiya | | | |[[Gbenga Ogunniya]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ondo ta Kudu | | | |Hosea Ehinlanwo | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ondo ta Arewa | | | |Titus Olupitan | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Ondo ta Tsakiya === [[Gbenga Ogunniya]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben. === Ondo ta Kudu === Hosea Ehinlanwo na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ondo ta Arewa === Titus Olupitan na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 0iyxq9cvuee4mytv33oxdlgmwcx3hb4 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Osun 0 104665 838279 662937 2026-05-20T10:03:01Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838279 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Osun a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Oson. Felix Kola Ogunwale wanda ke wakiltar Osun ta Tsakiya, Akinlabi Olasunkanmi wanda ke wakilcin Osun ta Yamma da Iyiola Omisore wanda ke wakilci Osun ta Gabas duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Osun ta Tsakiya | | | |Felix Kola Ogunwale | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Osun Yamma | | | |[[Akinlabi Olasunkanmi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Osun Gabas | | | |[[Iyiola Omisore]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Osun ta Tsakiya === Felix Kola Ogunwale na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Osun Yamma === [[Akinlabi Olasunkanmi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Osun Gabas === [[Iyiola Omisore]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 0t6v892phd2gv0jx0e6bmrj7y5t4wbw Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Oyo 0 104667 838280 710460 2026-05-20T10:03:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838280 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta [[Najeriya]] na 2003 a Jihar [[Oyo (jiha)|Oyo]] a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Oyo. Teslim Folarin wanda ke wakiltar Oyo ta Tsakiya da Robert Koleoso wanda ke wakilcin Oyo ta Arewa sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da [[Abiola Ajimobi]] wanda ke wakilci Oyo ta Kudu ya ci nasara a kan dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Oyo ta Tsakiya | | | |[[Teslim Folarin]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Oyo ta Arewa | | | |Robert Koleoso | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Oyo ta Kudu | | | |[[Abiola Ajimobi]] | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == [[Teslim Folarin]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Oyo ta Arewa === Robert Koleoso na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Oyo ta Kudu === [[Abiola Ajimobi]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} r3bav61cz4z28mmn0ysm5d09fbitfqh Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Plateau 0 104669 838281 662939 2026-05-20T10:03:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838281 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Plateau a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Platea. Cosmas Niagwan wanda ke wakiltar Plateau South da Ibrahim Mantu wanda ke wakilcin Plateau Central sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, yayin da Timothy Adudu wanda ke wakilci Plateau North ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Filayen Kudu | | | |Cosmas Niagwan | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Tsakiyar Tsakiya | | | |[[Ibrahim Mantu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Filayen Arewa | | | |Timothy Adudu | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Filayen Kudu === Cosmas Niagwan na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Tsakiyar Tsakiya === [[Ibrahim Mantu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Filayen Arewa === Timothy Adudu na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 2d69t2ca6gwm3i7a5t8t9v9guf2opr4 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Rivers 0 104677 838282 662940 2026-05-20T10:03:34Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838282 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Rivers a ranar 12 ga Afrilu 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Riers. Ibiapuye Martyns-Yellowe wanda ke wakiltar Rivers West, Lee Maeba wanda ke wakilcin Rivers South-East da John Azuta-Mbata wanda ke wakil da Rivers East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Koguna Yamma | | | |[[Ibiapuye Martyns-Yellowe]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna Kudu maso Gabas | | | |Lee Maeba | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna na Gabas | | | |[[John Azuta-Mbata]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Rivers ta Yamma === [[Ibiapuye Martyns-Yellowe]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Rivers ta Kudu maso Gabas === Lee Maeba na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Rivers ta Gabas === [[John Azuta-Mbata]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} a4cin2j915pcn4xewn5pay7pdnwll3o Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Sokoto 0 104681 838283 662941 2026-05-20T10:03:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838283 wikitext text/x-wiki An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Sokoto a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Sokotu. Badamasi Maccido wanda ke wakiltar Sokoto ta Arewa, Sule Yari Gandi wanda ke wakilcin Sokoto ta Gabas da Umaru Dahiru wanda ke wakil da Sokoto ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Sokoto | | | |[[Badamasi Maccido]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Gabashin Sokoto | | | |Sule Yari Gandi | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kudancin Sokoto | | | |[[Umaru Dahiru]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} === Arewacin Sokoto === Sule Yari Gandi na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ce ta lashe zaben. {{Reflist}} === Gabashin Sokoto === [[Umaru Dahiru]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> === Kudancin Sokoto === == Manazarta == o149ks9slqevf2ggvq1oepolm14uwdd Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Taraba 0 104684 838284 662942 2026-05-20T10:03:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838284 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Taraba a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Tarava. Ambuno Zik Lahadi wakiltar Taraba ta Arewa, Abdulazeez Ibrahim wakiltar Tarava ta Tsakiya da Danboyi Usman wakiltar Tarabe ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Taraba ta Arewa | | | |Ambuno Zik Lahadi | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Tsakiya | | | |[[Abdulazeez Ibrahim]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Kudu | | | |[[Danboyi Usman]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Taraba ta Arewa === Ambuno Zik Sunday na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Taraba State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Ambuno Zik Sunday|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Taraba ta Tsakiya === [[Abdulazeez Ibrahim]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Taraba State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Abdulazeez Ibrahim]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Taraba ta Kudu === [[Danboyi Usman]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change|title=2003 Nigerian Senate election in Taraba State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Danboyi Usman]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Bayanan da aka ambata == {{Reflist}} m8k6d5yp5fv6pb0tpi3b5xyo7yyif5t Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Yobe 0 104685 838285 662943 2026-05-20T10:04:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838285 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 2003 a Jihar Yobe a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Yope. Usman Albishir wanda ke wakiltar Yobe North, Mamman Bello Ali wanda ke wakilcin Yobe South da Usman Adamu wanda ke wakilci Yobe East duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Yobe ta Arewa | | | |[[Usman Albishir]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Yobe ta Kudu | | | |[[Mamman Bello Ali]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Yobe Gabas | | | |Usman Adamu | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Yobe ta Arewa === [[Usman Albishir]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Yobe ta Kudu === [[Mamman Bello Ali]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Yobe Gabas === Usman Adamu na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} qqrxx8wkxelq8x8k8t02td9roq8a607 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2003 a Jihar Zamfara 0 104687 838286 662944 2026-05-20T10:04:17Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838286 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 2003 a [[Zamfara|Jihar Zamfara]] a ranar 12 ga Afrilu, 2003, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Zam fara. [[Lawali Shuaibu]] wanda ke wakiltar Zamfara ta Arewa, Saidu Dansadan wanda ke wakilcin Zamfara ta Tsakiya da [[Yushau Anka]] wanda ke wakil da Zamfara ta Yamma duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Zamfara ta Arewa | | | |[[Lawali Shuaibu]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Zamfara ta Tsakiya | | | |Saidu Dansadan | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Zamfara Yamma | | | |[[Yushau Anka]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Zamfara ta Arewa === [[Lawali Shuaibu]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Zamfara ta Tsakiya === Saidu Dansadan na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben === Zamfara Yamma === [[Yushau Anka]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} ro4cyb89q6svrpmhbr15lctigriij07 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Abia 0 104707 838221 662898 2026-05-20T09:50:57Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838221 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1999 a [[Abiya|Jihar Abia]] a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Abía. [[Ike Nwachukwu]] wanda ke wakiltar Abia North, da Adolphus Wabara wanda ke wakilcin Abia South sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da [[Bob Nwannunu]] wanda ke wakilci Abia Central ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Abia ta Arewa | | | |[[Ike Nwachukwu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Abia ta Tsakiya | | | |[[Bob Nwannunu]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Abia ta Kudu | | | |Adolphus Wabara | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Abia ta Arewa === [[Ike Nwachukwu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Abia ta Tsakiya === [[Bob Nwannunu]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Abia ta Kudu === Adolphus Wabara na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 8rwe8boydii3wpa44iqq0wklp4dr142 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Adamawa 0 104708 838197 662878 2026-05-20T09:47:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838197 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 1999 a Jihar Adamawa a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Adamaw. Abubakar Girei wanda ke wakiltar Adamawa ta Arewa, Iya Abubakar wanda ke wakilcin Adamawa ta Tsakiya da Jonathan Zwingina wanda ke wakilci Adamawa ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Adamawa ta Arewa | | | |[[Abubakar Girei]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Adamawa ta Tsakiya | | | |[[Iya Abubakar]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Adamawa ta Kudu | | | |Jonathan Zwingina | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Adamawa ta Arewa === [[Abubakar Girei]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Adamawa ta Tsakiya === [[Iya Abubakar]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Adamawa ta Kudu === Jonathan Zwingina na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} inkv28jcpv29o8htavoodbhzdzzofcs Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Akwa Ibom 0 104874 838198 662879 2026-05-20T09:47:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838198 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Akwa Ibom|Jihar Akwa Ibom]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Akw Ibom. [[Udoma Udo Udoma]] wakiltar Akwa Ibom ta Kudu, John James Akpan Udo-Edehe wakiltar Akwana Ibom ta Arewa maso Gabas da Bob Ittak Ekarika wakiltar Akw Ibom ta arewa maso Yamma duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a (PDP).<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Akwa Ibom ta Kudu | | | |[[Udoma Udo Udoma]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Akwa Ibom Arewa maso Gabas | | | |John James Akpan Udo-Edehe | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Akwa Ibom Arewa maso Yamma | | | |Bob Ittak Ekarika | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Akwa Ibom ta Kudu === [[Udoma Udo Udoma]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Akwa Ibom Arewa maso Gabas === [[Effiong Dickson Bob]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Akwa Ibom Arewa maso Yamma === Bob Ittak Ekarika na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 0uvhzdli2mh1fpthrgysjyelaejnyq2 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Anambra 0 104875 838222 662899 2026-05-20T09:51:08Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838222 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Anambra|Jihar Anambra]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Anhambra. Nnamdi Eriobuna wanda ke wakiltar Anambra ta Kudu, [[Chuba Wilberforce Okadigbo|Chuba Okadigbo]] wanda ke wakilcin Anambra ta Arewa da [[Michael Ajegbo]] wanda ke wakilta Anambra ta Tsakiya duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |archive-date=30 September 2022 |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Anambra ta Kudu | | | |Nnamdi Eriobuna | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Anambra ta Arewa | | | |[[Chuba Wilberforce Okadigbo|Chuba Okadigbo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Anambra ta Tsakiya | | | |[[Michael Ajegbo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Anambra ta Kudu === Nnamdi Eriobuna na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Anambra ta Arewa === [[Chuba Wilberforce Okadigbo|Chuba Okadigbo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Anambra ta Tsakiya === [[Michael Ajegbo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} fatccsvr348fiy7csrecbhtcz0nsmnb Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1999 a Jihar Bauchi 0 104877 838249 662907 2026-05-20T09:56:17Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838249 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Bauchi (jiha)|Jihar Bauchi]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Bauch. Bashir Mustapha wanda ke wakiltar Bauchi North, [[Idi Othman Guda]] wanda ke wakilcin Bauchi Central da [[Salisu Matori]] wanda ke wakil da Bauchi South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Bauchi ta Arewa | | | |Bashir Mustapha | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bauchi ta Tsakiya | | | |[[Idi Othman Guda]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bauchi ta Kudu | | | |[[Salisu Matori]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Bauchi ta Arewa === Bashir Mustapha na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Bauchi ta Tsakiya === [[Idi Othman Guda]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Bauchi ta Kudu === [[Salisu Matori]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} ryzv5t8it3iftof73u4rrp183k9t4ui Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Bayelsa 0 104880 838200 662880 2026-05-20T09:47:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838200 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Bayelsa a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Bayelsi. David Brigidi wanda ke wakiltar Bayelsa ta Tsakiya da Melford Okilo wanda ke wakilcin Bayelsa ta Gabas sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da Tupele-Ebi Diffa wanda ke wakilci Bayelsa ta Yamma ya ci nasara a kan dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Bayelsa ta Tsakiya | | | |[[David Brigidi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bayelsa Gabas | | | |[[Melford Okilo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Bayelsa Yamma | | | |[[Tupele-Ebi Diffa]] | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Bayelsa ta Tsakiya === [[David Brigidi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Bayelsa Gabas === [[Melford Okilo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Bayelsa Yamma === [[Tupele-Ebi Diffa]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 112m0u7f0xo85adl93oeiff08x7e1fl Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Benue 0 104882 838223 662900 2026-05-20T09:51:19Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838223 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Benue a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Benure. David Mark wanda ke wakiltar Benue ta Kudu, Joseph Waku wanda ke wakilcin Benue ta Arewa maso Yamma, da Daniel Saror wanda ke wakil da Benue ta arewa maso Gabas duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kudancin Kudancin | | | |[[David Mark|Dauda Markus]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Benue Arewa maso Yamma | | | |[[Joseph Waku]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Benue Arewa maso Gabas | | | |[[Daniel Saror]] | style="background:{{party color|People's Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Kudancin Kudancin === The election was won by [[David Mark]] of the [[Peoples Democratic Party]]. === Benue Arewa maso Yamma === [[Joseph Waku|David Mark na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben]].<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Benue Arewa maso Gabas === [[Daniel Saror]] na [[Peoples Democratic Party|Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} fe7mwex5dg353ikn0h792etohekge9n Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Borno 0 104883 838201 662881 2026-05-20T09:47:38Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838201 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na y 1999 a Jihar Borno a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Borino. Maina Maaji Lawan wanda ke wakiltar Borno North da Abubakar Mahdi wanda ke wakilcin Borno South sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da Ali Modu Sheriff wanda ke wakilci Borno Central ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Borno ta Arewa | | | |[[Maina Maaji Lawan]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Borno ta Kudu | | | |[[Abubakar Mahdi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Borno ta Tsakiya | | | |[[Ali Modu Sheriff]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Borno ta Arewa === [[Maina Maaji Lawan]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben. === Borno ta Kudu === [[Abubakar Mahdi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Borno ta Tsakiya === [[Ali Modu Sheriff]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} eqj71kq898jhlztv2ev7be38v9nehnj Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Cross River 0 104884 838203 662882 2026-05-20T09:47:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838203 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Cross River|Jihar Cross River]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara y1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Cross. John James Akpan Udo-Edehe wanda ke wakiltar Cross River North, da Matthew Mbu wanda ke wakilcin Cross River Central sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, yayin da [[Florence Ita Giwa]] wanda ke wakilci Cross River South ya ci nasara a kan dandalin All Nigeria Peoples Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kogin Cross na Arewa | | | |John James Akpan Udo-Edehe | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogin Tsakiya na Cross | | | |[[Matiyu Mbu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogin Cross na Kudu | | | |[[Florence Ita Giwa]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Cross River ta arewa === John James Akpan Udo-Edehe na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Cross River ta tsakiya === Matthew Mbu na jam'iyyar People's Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Cross River ta kudu === [[Florence Ita Giwa]] ta jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 3piu0nb8gmzs9z1qtjntjr35pnb1i6a Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Delta 0 104885 838205 662883 2026-05-20T09:48:01Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838205 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Delta (jiha)|Jihar Delta]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Delta. Patrick Osakwe wanda ke wakiltar Delta North, Fred Aghogho Brume wanda ke wakilcin Delta Central da [[Stella Omu]] wanda ke wakilci Delta South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Delta ta Arewa | | | |Patrick Osakwe | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Delta ta Tsakiya | | | |[[Fred Aghogho Brume|Fredhog Agho Brume]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Delta ta Kudu | | | |[[Stella Omu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Delta ta Arewa === Patrick Osakwe na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Delta ta Tsakiya === Fred Aghogho Brume na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Delta ta Kudu === [[Stella Omu]] ta jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} h0gvn9nffsa915238hj80v8zd48z5ff Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Ebonyi 0 104889 838206 662884 2026-05-20T09:48:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838206 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Ebonyi|Jihar Ebonyi]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ebonayi. [[Sylvanus Ngele]] wanda ke wakiltar Ebonyi Arewa, Obasi Osulor wanda ke wakilcin Ebonyi Tsakiya da Anyim Pius Anyim wanda ke wakil da Ebonyi Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ebonyi ta Arewa | | | |[[Sylvanus Ngele]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ebonyi ta Tsakiya | | | |Obasi Osulor | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ebonyi ta Kudu | | | |Anyim Pius Anyim | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Ebonyi ta Arewa === [[Sylvanus Ngele]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Ebonyi ta Tsakiya === Obasi Osulor na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ebonyi ta Kudu === Anyim Pius Anyim na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 5b05vueo6jmkc5k6r106be4us33ei9h Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Edo 0 104891 838207 662885 2026-05-20T09:48:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838207 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 1999 a Jihar Edo a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin majalisar dattijai don wakiltar Jihar Edo. Victor Oyofo wanda ke wakiltar Edo Arewa, Oserheimen Osunbor wanda ke wakilcin Edo ta Tsakiya da Roland Owie wanda ke wakilci Edo ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Edo Arewa | | | |[[Victor Oyofo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Edo ta Tsakiya | | | |[[Oserheimen Osunbor]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Edo ta Kudu | | | |[[Roland Owie]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Edo Arewa === [[Victor Oyofo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Edo ta Tsakiya === [[Oserheimen Osunbor]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Edo ta Kudu === [[Roland Owie]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 8k7gxwwzs9gp1yhij1fscu6ylmv8xtb Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a 1999 a Jihar Ekiti 0 104896 838188 662874 2026-05-20T09:46:20Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838188 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na shekarar 1999 a [[Ekiti|Jihar Ekiti]] a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ekini. [[Joseph Olatunji Ajayi]] wanda ke wakiltar Ekiti North da Ayo Oni wanda ke wakilcin Ekiti Central sun ci nasara a dandalin [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]], yayin da Gbenga Aluko wanda ke wakilci Ekiti South ya ci nasara a kan dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party . <ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ekiti ta Arewa | | | |[[Joseph Olatunji Ajayi]] | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Ekiti ta Tsakiya | | | |Ayo Oni | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Ekiti ta Kudu | | | |Gbenga Aluko | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Ekiti ta Arewa === [[Joseph Olatunji Ajayi]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. === Ekiti ta Tsakiya === Ayo Oni na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ekiti ta Kudu === Gbenga Aluko na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} fp2jf8byau10ufw4s6bj860sjk5s81n Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Enugu 0 104899 838224 662901 2026-05-20T09:51:30Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838224 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Enugu a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Enug. Fidelis Okoro wanda ke wakiltar Enugu North ya lashe a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, Jim Nwobodo wanda ke wakilcin Enugu East ya lashe a kan dandalin Alliance for Democracy, yayin da Hyde Onuaguluchi wanda ke wakilci Enugu West ya lashe a filin All Nigeria Peoples Party (ANPP).<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Enugu ta Arewa | | | |[[Fidelis Okoro]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Gabashin Enugu | | | |[[Jim Ifeanyichukwu Nwobodo|Jim Nwobodo]] | style="background:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Yammacin Enugu | | | |Hyde Onuaguluchi | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Enugu ta Arewa === [[Fidelis Okoro]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ce ta lashe zaben. === Gabashin Enugu === [[Jim Ifeanyichukwu Nwobodo|Jim Nwobodo]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Yammacin Enugu === Hyde Onuaguluchi na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} lt3lid1eci4dctws1l1li5s61rz2cpv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Gombe 0 104901 838208 662886 2026-05-20T09:48:34Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838208 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Gombe a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Gomba. Saidu Kumo wanda ke wakiltar Gombe ta Tsakiya ya ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, yayin da Umar Usman Dukku wanda ke wakilcin Gombe ta Arewa da Idris Abubakar wanda ke wakilci Gombe ta Kudu suka ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar All Nigeria Peoples Party (ANPP).<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gombe ta Tsakiya | | | |[[Saidu Kumo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Gombe ta Kudu | | | |[[Idris Abubakar]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Gombe ta Arewa | | | |[[Umar Usman Dukku]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Gombe ta Tsakiya === [[Saidu Kumo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Gombe ta Kudu === [[Idris Abubakar]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Gombe ta Arewa === [[Umar Usman Dukku]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Canja wurin == [[Idris Abubakar]] wanda ke wakiltar Gombe ta Kudu, ya mutu a ranar 11 ga Disamba 2002 kuma [[Tawar Umbi Wada]] na [[Peoples Democratic Party|PDP]] ya maye gurbinsa == Manazarta == {{Reflist}} 3ld5ileai9i72sbtnkuczmi5g9xo2uf Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Imo 0 104902 838225 662902 2026-05-20T09:51:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838225 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Imo a ranar 20 ga watan fabarairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Imo. Ifeanyi Ararume wanda ke wakiltar Imo North da Evan Enwerem wanda ke wakilcin Imo East sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party, yayin da Arthur Nzeribe wanda ke wakilci Imo West ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Imo | | | |[[Ifeanyi Ararume]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Gabashin Imo | | | |[[Evan Enwerem]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Imo Yamma | | | |[[Arthur Nzeribe]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Arewacin Imo === [[Ifeanyi Ararume]] na [[Peoples Democratic Party|Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (Nijeriya)]] ne ya lashe zaben. === Gabashin Imo === [[Evan Enwerem]] na [[Peoples Democratic Party|Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (Nijeriya)]] ne ya lashe zaben. <ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Imo Yamma === [[Arthur Nzeribe]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} btkii8tk105a056a0p0bq45pdpgpntm Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Kaduna 0 104903 838210 662887 2026-05-20T09:48:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838210 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Kaduna a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kadun. Dalhatu Tafida wanda ke wakiltar Kaduna ta Arewa da Haruna Aziz Zeego wanda ke wakilcin Kaduna ta Kudu sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da Mohammed Aruwa wanda ke wakilci Kaduna ta Tsakiya ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kaduna ta Arewa | | | |[[Dalhatu Sarki Tafida|Dalhatu Tafida]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kaduna ta Kudu | | | |[[Haruna Aziz Zeego]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kaduna ta Tsakiya | | | |[[Mohammed Aruwa]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Kaduna ta Arewa === [[Dalhatu Sarki Tafida|Dalhatu Tafida]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Kaduna ta Kudu === [[Haruna Aziz Zeego]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kaduna ta Tsakiya === [[Mohammed Aruwa]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} dxg7221jo2cqb2avvwxq4n094qcntyx Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Kano 0 104909 838211 662888 2026-05-20T09:49:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838211 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 1999 a Jihar Kano a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kano. Bello Hayatu Gwarzo wanda ke wakiltar Kano ta Arewa, Masʽud El-Jibril wanda ke wakilcin Kano ta Kudu, da Ibrahim Kura Mohammed wanda ke wakilci Kano ta Tsakiya sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Kano | | | |[[Bello Hayatu Gwarzo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kano ta Tsakiya | | | |[[Ibrahim Kura Mohammed]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kudancin Kano | | | |[[Masʽud El-Jibril]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Arewacin Kano === [[Bello Hayatu Gwarzo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Kano ta Tsakiya === [[Ibrahim Kura Mohammed]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kudancin Kano === [[Masʽud El-Jibril]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} mi35c2l9qeg2xejsqmpev2xon8hcz8a Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1999 a Jihar Katsina 0 104911 838250 662908 2026-05-20T09:56:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838250 wikitext text/x-wiki An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Katsina a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Katsana. Abdul Yandoma wanda ke wakiltar Katsina North, Sama'ila Mamman wanda ke wakilcin Katsina Central da Mohammed Tukur Liman wanda ke wakil da Katsina South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Katsina ta Arewa | | | |[[Abdul Yandoma]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Katsina ta Tsakiya | | | |[[Samaʼila Mamman|Sama'ila Mamman]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Katsina ta Kudu | | | |[[Mohammed Tukur Liman]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Katsina ta Arewa === [[Abdul Yandoma]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Katsina ta Tsakiya === [[Samaʼila Mamman|Sama'ila Mamman]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Katsina ta Kudu === [[Mohammed Tukur Liman]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} r8yp9ntyrlxer1wsmrgpbjombnarwdn Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a 1999 a Jihar Kebbi 0 104913 838190 662875 2026-05-20T09:46:32Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838190 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 1999 a Jihar Kebbi a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kebra. Adamu Augie wanda ke wakiltar Kebbi North da Yahaya Abubakar Abdullahi wanda ke wakilcin Kebbi North sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da Danladi Bamaiyi wanda ke wakil da Kebbi South ya ci nasara a kan dandalin Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kebbi ta Arewa | | | |Adamu Augie | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kebbi ta Arewa | | | |[[Yahaya Abubakar Abdullahi]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kebbi ta Kudu | | | |Danladi Bamaiyi | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Kebbi ta Arewa === Adamu Augie na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Kebbi ta Arewa === [[Yahaya Abubakar Abdullahi]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kebbi ta Kudu === Danladi Bamaiyi na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} hd7snisasuslbgiwu5m0lqgto2esxss Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Kogi 0 104916 838212 662889 2026-05-20T09:49:18Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838212 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na 1999 a Jihar Kogi a ranar 20 ga Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kog. Tunde Ogbeha wanda ke wakiltar Kogi West, Ahmed Tijani wanda ke wakilcin Kogi Central da Alex Kadir wanda ke wakil da Kogi East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a..<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kogi Yamma | | | |Tunde Ogbeha | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogi ta Tsakiya | | | |Ahmed Tijani | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Kogi Gabas | | | |Alex Kadir | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Kogi Yamma === Tunde Ogbeha na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Tunde Ogbeha]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Kogi ta Tsakiya === Ahmed Tijani na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Ahmed Tijani]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Kogi Gabas === Alex Kadir na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Alex Kadir|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} r31w7khegz9gougnltemv9qnibha3p3 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Kwara 0 104923 838226 662903 2026-05-20T09:51:52Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838226 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Kwara a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kwar. Suleiman Ajadi wanda ke wakiltar Kwara ta Kudu da Salman Is'haq wanda ke wakilcin Kwara ta Tsakiya sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party, yayin da Ahmed Zuruq wanda ke wakilci Kwara ta Arewa ya ci nasara a kan dandalin Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |1 |2 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kwara ta Kudu | | | |Suleiman Ajadi | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kwara ta Tsakiya | | | |Salman Is'haq | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kwara ta Arewa | | | |[[Ahmed Zuruq]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Kwara ta Kudu === Suleiman Ajadi na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Kwara ta Tsakiya === Salman Is'haq na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Kwara ta Arewa === [[Ahmed Zuruq]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 8q0yxotn2n2w9iioh18fniy1dkaicp0 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a 1999 a Jihar Legas 0 104928 838192 662876 2026-05-20T09:46:43Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838192 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Legas a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Legasu. Wahab Dosunmu wanda ke wakiltar Legas ta Tsakiya, Tokunbo Afikuyomi wanda ke wakilcin Legas ta Yamma da Seye Ogunlewe wanda ke wakilci Legas ta Gabas duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Legas ta Tsakiya | | | |[[Wahab Dosunmu]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Legas ta Yamma | | | |[[Tokunbo Afikuyomi]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Gabashin Legas | | | |[[Adeseye Ogunlewe|Seye Ogunlewe]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Legas ta Tsakiya === [[Wahab Dosunmu]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. === Legas ta Yamma === [[Tokunbo Afikuyomi]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Gabashin Legas === [[Adeseye Ogunlewe|Seye Ogunlewe]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 0x3fxgqvmvrr04fvvhkgioysasu32so Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Nasarawa 0 104929 838227 662904 2026-05-20T09:52:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838227 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Nasarawa a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Nasinawa. Patrick Aga wanda ke wakiltar Nasarawa North, Abubakar Sodangi wanda ke wakilcin Nasarawa West da Haruna Abubakar wanda ke wakilci Nasarawa South duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Nasarawa ta Arewa | | | |[[Patrick Aga]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Nasarawa Yamma | | | |[[Abubakar Sodangi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Nasarawa ta Kudu | | | |[[Haruna Abubakar]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Nasarawa ta Arewa === [[Patrick Aga|Patrick Agaof]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Nasarawa Yamma === [[Abubakar Sodangi]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Nasarawa ta Kudu === [[Haruna Abubakar|Haruna Abubakarof]] ne ya lashe zaben a jam'iyyar Peoples Democratic Party . <ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 1rnkf4vtf1wefdj5qp6ebg6xfzc04r5 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Nijar 0 104933 838213 662890 2026-05-20T09:49:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838213 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Nijar a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Nija. Ibrahim Kuta wanda ke wakiltar Nijar Gabas, Isa Mohammed Bagudu wanda ke wakilcin Nijar Kudu da Nuhu Aliyu Labbo wanda ke wakilci Nijar Arewa duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a (PDP).<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Gabashin Nijar | | | |[[Ibrahim Kuta]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Neja ta Kudu | | | |[[Isa Mohammed Bagudu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Arewacin Nijar | | | |[[Nuhu Aliyu Labbo]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Gabashin Nijar === [[Ibrahim Kuta]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Neja ta Kudu === [[Isa Mohammed Bagudu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Arewacin Nijar === [[Nuhu Aliyu Labbo]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} jzyv2v0ie5dicvcucyxzlak67zgb6zt Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Ogun 0 104940 838228 662905 2026-05-20T09:52:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838228 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Ogun a ranar 20 ga watan Fabrairu, 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar O gun. Afolabi Olabimtan wanda ke wakiltar Ogun West, Femi Okurounmu wanda ke wakilcin Ogun Central da Olabiyi Durojaiye wanda ke wakilci Ogun East duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ogun Yamma | | | |Afolabi Olabimtan | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Ogun ta Tsakiya | | | |Femi Okurounmu | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Ogun Gabas | | | |[[Olabiyi Durojaiye]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Ogun Yamma === Femi Okurounmu na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> {{Reflist}} === Ogun ta Tsakiya === [[Olabiyi Durojaiye]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> === Ogun Gabas === Afolabi Olabimtan na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 0h1smtj9uwm32zbde4x9vjjsk2el9t9 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Ondo 0 104966 838214 662891 2026-05-20T09:49:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838214 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Ondo a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ondo. Lawrence Ayo wanda ke wakiltar Ondo ta Arewa, Gbenga Ogunniya wanda ke wakilcin Ondo ta Tsakiya da Omololu Meroyi wanda ke wakil da Ondo ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == == Sakamakon == === Ondo ta Arewa === [[Lawrence Ayo]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. === Ondo ta Tsakiya === [[Gbenga Ogunniya]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Ondo ta Kudu === Omololu Meroyi na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} bcpgivx7vxfc352sogn852d4d4o8jgs Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Osun 0 104968 838215 662892 2026-05-20T09:49:51Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838215 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Osun a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Oson. Moji Akinfenwa wakiltar Osun East, Sunday Fajinmi wakiltar Oson West da Adebayo Salami wakiltar Osin Central duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Osun Gabas | | | |[[Moji Akinfenwa]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Osun Yamma | | | |[[Sunday Fajinmi|Lahadi Fajinmi]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Osun ta Tsakiya | | | |[[Adebayo Salami]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Osun Gabas === [[Moji Akinfenwa]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben. === Osun Yamma === Sunday Fajinmi na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Osun ta Tsakiya === [[Adebayo Salami]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} eaibqpiua9nbip5816pa8tk0oeyo9db Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Oyo 0 104975 838216 662893 2026-05-20T09:50:02Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838216 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Oyo a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Oyo. Brimmo Yusuf wanda ke wakiltar Oyo North, Lekan Balogun wanda ke wakilcin Oyo Central da Peter Olawuyi wanda ke wakilci Oyo South duk sun ci nasara a dandalin Alliance for Democracy.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Oyo ta Arewa | | | |[[Brimmo Yusuf]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Oyo ta Tsakiya | | | |Lekan Balogun | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- |Oyo ta Kudu | | | |Peter Olawuyi | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |} == Sakamakon == === Oyo ta Arewa === [[Brimmo Yusuf]] na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Alliance for Democracy (Nigeria)|candidate=[[Brimmo Yusuf]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Alliance for Democracy (Nigeria)}} {{End}} === Oyo ta Tsakiya === Lekan Balogun na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change|title=1999 Nigerian Senate election in Oyo State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Alliance for Democracy (Nigeria)|candidate=Lekan Balogun|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Alliance for Democracy (Nigeria)}} {{End}} === Oyo ta Kudu === Peter Olawuyi na [[Alliance for Democracy (Nijeriya)|Alliance for Democracy]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Alliance for Democracy (Nigeria)|candidate=Peter Olawuyi|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Alliance for Democracy (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} aod85en1plat64nd621jomuuavxrqxv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a 1999 a Jihar Plateau 0 104982 838194 662877 2026-05-20T09:46:54Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838194 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Plateau a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Platea. Silas Janfa wanda ke wakiltar Plateau South, Ibrahim Mantu wanda ke wakilcin Plateau Central, da Davou Zang wanda ke wakilci Plateau North duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a[[Peoples Democratic Party|.]]<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220306/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Filayen Kudu | | | |[[Silas Janfa]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Tsakiyar Tsakiya | | | |[[Ibrahim Mantu]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Filayen Arewa | | | |Davou Zang | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Filayen Kudu === [[Ibrahim Mantu]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> {{Reflist}} === Tsakiyar Tsakiya === Davou Zang na [[Peoples Democratic Party|Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (Nijeriya)]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> === Filayen Arewa === [[Silas Janfa]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. == Manazarta == 7yzt1amvf3q24e0bce2x7zoaaxj5u6b Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Rivers 0 104984 838217 662894 2026-05-20T09:50:13Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838217 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Rivers a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Riers. Ibiapuye Martyns-Yellowe wanda ke wakiltar Rivers West, Adawari Pepple wanda ke wakilcin Rivers South-East da John Azuta-Mbata wanda ke wakil da Rivers East duk sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Peoples Democratic Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 2003 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|Alliance for Democracy (Nigeria)}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[Alliance for Democracy (Nijeriya)|AD]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Koguna Yamma | | | |[[Ibiapuye Martyns-Yellowe]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna Kudu maso Gabas | | | |[[Adawari Pepple]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Koguna na Gabas | | | |[[John Azuta-Mbata]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Rivers ta Yamma === [[Ibiapuye Martyns-Yellowe]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Rivers ta Kudu maso Gabas === [[Adawari Pepple]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Rivers ta Gabas === [[John Azuta-Mbata]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=2003-08-15 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 40zhbwfi8wz87q7g47z76a7r9bckx2p Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Sokoto 0 104987 838218 662895 2026-05-20T09:50:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838218 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Sokoto a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Sokotu. Aliyu Abubakar wanda ke wakiltar Sokoto ta Arewa, Bello Jibrin Gada wanda ke wakil da Sokoto ta Gabas da Abdallah Wali wanda ke wakilcin Sokoto ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Part.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Sokoto | | | |[[Aliyu Abubakar]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Gabashin Sokoto | | | |[[Bello Jibrin Gada|Jibrin Gadda kyakkyawa]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Kudancin Sokoto | | | |[[Abdallah Wali]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Arewacin Sokoto === [[Aliyu Abubakar]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=[[Aliyu Abubakar]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Gabashin Sokoto === Bello Jibrin Gada na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change|title=1999 Nigerian Senate election in Sokoto State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=[[Bello Jibrin Gada]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} === Kudancin Sokoto === [[Abdallah Wali]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=[[Abdallah Wali]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} 92vrz18p2g0s0fokkkqzkqqbl7eaxvc Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Taraba 0 104988 838219 662896 2026-05-20T09:50:35Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838219 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Taraba a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Tarava. Abdulazeez Ibrahim wanda ke wakiltar Taraba ta Tsakiya da Dalhatu Umaru Sangari wanda ke wakilcin Taraba ta Kudu sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a, yayin da Abdulahi Bala Adamu wanda ke wakilci Taraba ta Arewa ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Taraba ta Tsakiya | | | |[[Abdulazeez Ibrahim]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Kudu | | | |[[Dalhatu Umaru Sangari]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Taraba ta Arewa | | | |[[Abdulahi Bala Adamu]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Taraba ta Tsakiya === [[Abdulazeez Ibrahim]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Abdulazeez Ibrahim]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Taraba ta Kudu === [[Dalhatu Umaru Sangari]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Dalhatu Umaru Sangari]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Taraba ta Arewa === [[Abdulahi Bala Adamu]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=All Nigeria Peoples Party|candidate=[[Abdulahi Bala Adamu]]|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold with party link no change|winner=All Nigeria Peoples Party}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} s6c6fmxf3y1g2wiwof0215d48tvtoib Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a Jihar Yobe 0 104990 838220 662897 2026-05-20T09:50:46Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838220 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Yobe a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Yope. Mamman Bello Ali wanda ke wakiltar Yobe ta Kudu da Usman Albishir wanda ke wakilcin Yobe ta Arewa sun ci nasara a dandalin Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a, yayin da Goni Modu Bura wanda ke wakilci Yobe ta Gabas ya ci nasara a kan dandalin Jam-iyyar Jama'ar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Yobe ta Kudu | | | |[[Mamman Bello Ali]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Yobe ta Arewa | | | |[[Usman Albishir]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Yobe Gabas | | | |[[Goni Modu Bura]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Yobe ta Kudu === [[Mamman Bello Ali]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben. === Yobe ta Arewa === [[Usman Albishir]] na jam'iyyar Peoples Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Yobe Gabas === [[Goni Modu Bura]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} c4pk2w8o24zbkovpdox9hopyeyfbu8l Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya a shekarar 1999 a jihar Zamfara 0 104991 838229 662906 2026-05-20T09:52:27Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838229 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben Majalisar Dattijai ta Najeriya na shekarar 1999 a Jihar Zamfara a ranar 20 ga watan Fabrairu, shekara ta 1999, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Zam fara. Lawali Shuaibu wanda ke wakiltar Zamfara ta Arewa, Saidu Dansadan wanda ke wakilcin Zamfara ta Tsakiya da Yushau Anka wanda ke wakil da Zamfara ta Yamma duk sun ci nasara a dandalin All Nigeria Peoples Party.<ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections House of Representatives, 1999 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2363_03.htm |access-date=2021-08-22 |website=archive.ipu.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-22 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |access-date=2021-08-22 |website=web.ccsu.edu |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930075411/https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | |- ![[Peoples Democratic Party|PDP]] ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Zamfara ta Arewa | | | |[[Lawali Shuaibu]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Zamfara ta Tsakiya | | | |Saidu Dansadan | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |- |Zamfara Yamma | | | |[[Yushau Anka]] | style="background:{{party color|All Nigeria Peoples Party}};" | |[[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] |} == Sakamakon == === Zamfara ta Arewa === [[Lawali Shuaibu]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben. === Zamfara ta Tsakiya === Saidu Dansadan na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |date=2020-12-02 |title=Senators From 1999 Till Date - |url=https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |access-date=2021-08-22 |language=en-US |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820060841/https://rainbownigeria.com/2020/12/02/senators-from-1999-till-date/ |url-status=dead }}</ref> === Zamfara Yamma === [[Yushau Anka]] na jam'iyyar All Nigeria Peoples Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=SENATORS |url=https://dawodu.com/senator.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030815203121/http://dawodu.com:80/senator.htm |archive-date=August 15, 2003 |access-date=2021-08-22 |website=dawodu.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} cc763q332pbzqrn9vitmdvfyjd9w14s Tryton Foods Ltd 0 105122 837851 811904 2026-05-19T12:33:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837851 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Aunt Bessies on Freightliner Road Hull - geograph-3556974-by-Ian-S.jpg|thumb|Tryton Foods Ltd]] Anti Bessie's Limited (har zuwa 2008 da an fi sani ta da Tryton Foods Ltd) mai kera kayan abincin daskararre dan Burtaniya ƙarƙashin alamar sunan Anti Bessie's.  Kamfanin yana samar da daskararru na Yorkshire, kayayyakin dankalin turawa, ana rakiyar abinci, shirye-shiryen abinci, kayan lambu da kayan zaki.  Kamfanin yana da masana'anta a Hull kuma yana ɗaukar ma'aikata sama da 350.<ref>{{Cite web |title=Aunt Bessie's Production Facility Upgrade |url=https://www.packaging-gateway.com/projects/auntbessiefoodco/ |access-date=6 February 2018 |publisher=Packaging Gateway}}</ref> == Tarihi == Aunt Bessie's Limited ta kasance, har zuwa 2018, tana da reshe ne ga William Jackson Food Group, kasuwancin sayar da abinci da masana'antu da aka kafa a Hull a 1851. <ref>{{Cite web |last=Winter |first=Phil |date=4 February 2019 |title=Former Aunt Bessie's owner William Jackson Food Group faced 'challenging year' as profits fall |url=https://www.hulldailymail.co.uk/news/business/profits-slump-william-jackson-food-2506739 |access-date=28 November 2021 |website=hulldailymail.co.uk |publisher=Hull Live}}</ref> Shugaban yanzu, Nicholas Oughtred, shi ne babban jikan wanda ya kafa, William Jackson.<ref>{{Cite web |date=21 September 2017 |title=Founder of Hull's William Jackson Food Group honoured with Mayor's Centenary Plaque |url=https://www.hullccnews.co.uk/21/09/2017/founder-of-hull%C2%92s-william-jackson-food-group-honoured-with-mayor%C2%92s-centenary-plaque/ |access-date=28 November 2021 |website=hullccnews.co.uk |publisher=Hull CC News}}</ref> An kirkiro pudding na Yorkshire mai daskarewa na William Jackson Group ne don sansanin hutun Butlins a shekara ta 1974. A cikin 1995, kamfanin ya fara kera puddings na Yorkshire don manyan kantunan, manyan kantunan Biritaniya a ƙarƙashin lakabin Anti Bessie. Koyaya, binciken kasuwa ya nuna cewa sunan ''Triton'' yana da alaƙa da jama'a tare da abubuwa kamar "...ko dai tare da ɗakunan wanka da ruwan sha ko makamai masu linzami na duniya. " Don haka an canza sunan zuwa Aunty Bessie a matsayin dabarar talla. An gabatar da dankali mai daskarewa na Aunty Bessie a cikin shekara na 1999 kuma suna ɗaya daga cikin samfuran da suka haɗa da kwakwalwa da croquettes waɗanda Heinz ya ƙera a ƙarƙashin lasisi a masana'antar su a Norfolk <ref>{{Cite web |date=13 December 2004 |title=Frozen Foods |url=https://www.foodmanufacture.co.uk/Article/2004/12/13/Frozen-Foods |access-date=6 February 2018 |website=Food manufacture |publisher=William Reed Business Media}}</ref> har sai kwangilar yarjejeniyar ta ƙare a cikin 2015.<ref>{{Cite web |date=9 October 2014 |title=Heinz UK site faces axe after end to Aunt Bessie's deal |url=https://www.just-food.com/news/heinz-uk-site-faces-axe-after-end-to-aunt-bessies-deal_id128073.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131833/https://www.just-food.com/news/heinz-uk-site-faces-axe-after-end-to-aunt-bessies-deal_id128073.aspx |archive-date=6 February 2018 |access-date=6 February 2018 |publisher=just-food}}</ref> === Ci gaban kasuwanci === Ar shekara ta 2001 darajar sayarwa ta alama ta kai sama da fam miliyan 50 kuma ta zama ɗaya daga cikin manyan alamomi 100 a Burtaniya. &nbsp;A matsayin mafi saurin girma da aka yi amfani da shi a cikin abinci mai daskarewa darajarta ta karu zuwa fam miliyan 110 a shekarar 2014 kuma a cikin binciken masu amfani yana da ƙimar karɓa ta kashi 70.<ref>{{Cite web |date=13 December 2004 |title=Frozen Foods |url=https://www.foodmanufacture.co.uk/Article/2004/12/13/Frozen-Foods |access-date=6 February 2018 |website=Food manufacture |publisher=William Reed Business Media}}</ref> &nbsp;A watan Agustan shekara ta 2004, an sayar da sashen kantin sayar da kayayyaki na kamfanin William Jackson, Jacksons Stores, wanda ke zaune a Arewacin Ferriby, ga Sainsbury's don fam miliyan 100, kuma kamfanin ya fara mai da hankali kan samar da abinci maimakon siyarwa. &nbsp;A farkon shekara ta 2008, tallace-tallace na dankali na Aunty Bessie ya ninka sau biyu lokacin da aka nuna shi a cikin Delia Smith's How to Cheat at Cooking don amfani a cikin makiyayi.<ref>{{Cite web |year=2009 |title=Aunt Bessie's case study: Maintaining growth in frozen foods by stressing convenience and tradition (CSCM0244) |url=http://moodle.calderdale.ac.uk/pluginfile.php/124454/mod_folder/content/0/cscm0244_Aunt_Bessies_case_study.pdf?forcedownload=1 |access-date=6 February 2018 |publisher=DATAMONITOR |page=9 |archive-date=7 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005143/http://moodle.calderdale.ac.uk/pluginfile.php/124454/mod_folder/content/0/cscm0244_Aunt_Bessies_case_study.pdf?forcedownload=1 |url-status=dead }}</ref> A wannan shekarar, an canza sunan kamfanin zuwa Aunt Bessie's Ltd.<ref>{{Cite web |title=AUNT BESSIE'S LIMITED |url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/03974460 |access-date=6 February 2018 |publisher=Companies House}}</ref> A cikin jerin manyan alamun Burtaniya, The Grocer ya sanya Aunt Bessie a 50 a cikin 2016 da 55 a cikin 2017. <ref>{{Cite web |date=18 March 2016 |title=Britain's Biggest Brands 2016 |url=https://www.thegrocer.co.uk/buying-and-supplying/britains-biggest-brands-2016/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206190202/https://www.thegrocer.co.uk/buying-and-supplying/britains-biggest-brands-2016/ |archive-date=6 February 2018 |access-date=6 February 2018 |website=The Grocer}}</ref><ref>{{Cite web |title=Britain's Biggest Brands 2017 |url=https://www.thegrocer.co.uk/buying-and-supplying/britains-biggest-brands-2017/ |access-date=6 February 2018 |website=The Grocer}}</ref> A watan Yunin 2018, Nomad Foods ya amince da sayen kasuwancin Aunt Bessie daga William Jackson don fam miliyan 210. ==Manazarta== {{Reflist}} [[Category: Kamfanonin Abinci]] [[Category: Kamfanoni]] l64lc2y7c6fc5wojz0z7bruv0uqii05 Xenophobia da wariyar launin fata a Gabas ta Tsakiya 0 105139 838019 819146 2026-05-20T00:23:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838019 wikitext text/x-wiki {{databox}} Labarin ya bayyana yanayin '''Dangantakar launin fata da [[wariyar launin fata]] a Gabas ta Tsakiya'''. An yi Allah wadai da wariyar launin fata a duk faɗin duniya, tare da jihohi 174 da suka shiga Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan kawar da Dukkanin Nuna Bambanci a ranar 8 ga Afrilu, 2011. <ref>{{Cite web |title=Report of the Committee on the Elimination of Racial Discrimination 68th and 69th session |url=http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(Symbol)/208ba1d9617d31d1c1257259003eed53?Opendocument |publisher=United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights}}</ref> A cikin ƙasashe daban-daban, siffofin da wariyar launin fata ke ɗauka na iya zama daban-daban saboda dalilai na tarihi, al'adu, addini, tattalin arziki ko yawan jama'a. == Bahrain == Duk da kasancewa mafi yawan jama'a, <ref>{{Cite web |date=2011-04-05 |title=Religion and Politics in Bahrain: Facts on the Ground: A Reliable Estimate of Bahrain's Sunni-Shi'i Balance, and Evidence of Demographic Engineering |url=http://bahrainipolitics.blogspot.co.uk/2011/04/facts-on-ground-reliable-estimate-of.html |access-date=2016-03-02 |website=bahrainipolitics.blogspot.co.uk}}</ref> Musulmai Shia a Bahrain suna fuskantar tsanantawa mai tsanani.,<ref>{{Cite web|url=http://bahrainipolitics.blogspot.co.uk/2011/04/facts-on-ground-reliable-estimate-of.html|title=Religion and Politics in Bahrain: Facts on the Ground: A Reliable Estimate of Bahrain's Sunni-Shi'i Balance, and Evidence of Demographic Engineering|website=bahrainipolitics.blogspot.co.uk|access-date=2016-03-02|date=2011-04-05}}</ref> <ref name="Baker">Aryn Baker [https://world.time.com/2011/03/14/saudi-troops-enter-bahrain-to-quell-protests-it-wont-work-for-long/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260112020334/https://world.time.com/2011/03/14/saudi-troops-enter-bahrain-to-quell-protests-it-wont-work-for-long/ |date=2026-01-12 }} "Why A Saudi Intervention into Bahrain Won't End the Protests" March 14, 2011, Time Magazine.</ref><ref name=BCHRI>[http://www.bahrainrights.org/en/node/3132 "A Smearing Campaign against the Shiite Bahraini Citizens with the Participation of the Bahraini Crown Prince and the Ambassador of Bahrain in Washington"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929205257/http://www.bahrainrights.org/en/node/3132 |date=2011-09-29 }}, [[Bahrain Centre for Human Rights]], viewed Mar 31, 2011</ref><ref>Raymond Barrett "Bahrain emerging as flashpoint in Middle East unrest," Feb. 15, 2011, [[Christian Science Monitor]].</ref> Raymond Barrett<ref name="Nakash">{{cite book |last=Nakash |first=Yitzhak |year=2006 |title=Reaching for Power: The Shi'a in the Modern Arab World |page=24 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s8127.pdf |publisher=Princeton University Press}}</ref><ref name="Time 5.3.2007">{{cite news | author=Bobby Ghosh | title = Behind the Sunni-Shi'ite Divide | date=5 March 2007 | publisher=[[Time (magazine)|Time magazine]] | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1592849-2,00.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20070226200632/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1592849-2,00.html | url-status = dead | archive-date = February 26, 2007 | access-date=18 March 2012| author-link = Bobby Ghosh }}</ref><ref>Ameen Izzadeen [24] "Bahrain: the butchery of democracy dream," March 18, 32011, Daily Mirror</ref><ref> "Bahrain emerging as flashpoint in Middle East unrest," Feb. 15, 2011, [[Christian Science Monitor]].</ref> An kwatanta halin da ake ciki na Musulmai Shia da wariyar launin fata. == Iran == A cewar Mataki na 19 na kundin tsarin mulkin Iran: <ref>{{Cite web |title=Iranian Government Constitution, English Text - Iran Online |url=http://www.iranonline.com/iran/iran-info/government/constitution-3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927204024/http://www.iranonline.com/iran/iran-info/Government/constitution-3.html |archive-date=2013-09-27 |access-date=2017-08-21}}</ref> "Dukan mutanen Iran, komai kabilanci ko kabilar da suke ciki, suna jin daɗin daidaito; kuma launi, launin fata, harshe, da sauransu, ba sa ba da wata dama". Iran ta sanya hannu kan Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan kawar da dukkan nau'ikan nuna bambanci na launin fata. == Iraki == A lokacin yakin duniya na biyu, Rashid Ali al-Kaylani ya zargi ƙiyayya ta Burtaniya game da matsayinsa na Nazi a kan al'ummar Yahudawa na Iraki. A shekara ta 1941, 'yan kasar Iraqi sun kashe Yahudawa 200 a Baghdad a cikin wani Kisan kiyashi. Bayan [[Yaƙin Larabawa-Isra'ila 1948|Yaƙin Larabawa da Isra'ila na 1948]], Yahudawa na Iraki sun fuskanci tsanantawa sosai har zuwa 1951, kusan 100,000 daga cikinsu sun bar ƙasar yayin da sarakunan Iraki suka kwace dukiyoyinsu da dukiyar kuɗi.<ref name="RubinIraq" /> A cikin shekara ta 1987-1988, sojojin Iraki sun gudanar da kisan kare dangi a kan [[Kurdawa]] na Iraki wanda ya kashe daruruwan dubban mutane. Majalisar Dinkin Duniya ta ba da rahoton cewa kodayake [[Kirista|Kiristoci]] sun ƙunshi ƙasa da 5% na yawan mutanen [[Iraƙi|Iraki]], sun kai kusan 40% na 'yan gudun hijira da suka tsere daga Iraki.<ref>{{Cite web |title=Christians, targeted and suffering, flee Iraq |url=https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-03-22-christians-iraq_N.htm |access-date=17 June 2015 |website=USA Today}}</ref> Fiye da kashi 50% na Kiristoci na Iraki sun riga sun bar ƙasar tun shekara ta 2003. Al'ummar Kirista ta Iraki sun kai miliyan 1.4 a farkon shekarun 1980 a farkon yakin Iran-Irak . Amma kamar yadda mamayewar 2003 ta karfafa hankalin Islama, jimlar adadin Kiristoci ya ragu zuwa kusan 500,000 a shekara ta 2006, daga cikinsu 250,000 suna zaune a [[Bagdaza|Bagadaza]]. <ref>{{Cite web |title=Terror campaign targets Chaldean church in Iraq |url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=7410}}</ref> Bugu da ƙari, al'ummomin Mandaean da [[Yazidi]] suna cikin haɗarin kawarwa saboda tsarkakewar kabilanci ta masu tsattsauran ra'ayi na Islama. Wani labarin Mayu 25, 2007 ya lura cewa a cikin watanni bakwai da suka gabata mutane 69 ne kawai daga Iraki aka ba su Matsayin 'yan gudun hijira a Amurka. == Isra'ila == A ranar 22 ga watan Fabrairun shekara ta 2007, Kwamitin Majalisar Dinkin Duniya kan kawar da nuna bambancin launin fata <ref>{{Cite web |title=Committee on the Elimination of Racial Discrimination |url=http://www.ohchr.org/english/bodies/cerd/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509142020/http://www2.ohchr.org/english/bodies/cerd/ |archive-date=2008-05-09 |access-date=2008-02-12}}</ref> zai yi la'akari da rahoton da Isra'ila ta gabatar a karkashin Mataki na 9 na Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan kawar da dukkan nau'ikan nuna bambancin jinsi.  {{Ana bukatan hujja|date=June 2015}}Rahoton ya bayyana cewa "An haramta nuna bambanci na launin fata a Isra'ila. Jiha ta Isra'ila ta yi Allah wadai da duk wani nau'in nuna bambanci, kuma gwamnatinta ta ci gaba da bin manufofin da ke hana irin wannan nuna bambanci".<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ohchr.org/english/bodies/cerd/docs/CERD_C_471_Add2_En.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127031631/http://www.ohchr.org/english/bodies/cerd/docs/CERD_C_471_Add2_En.doc |archive-date=2007-11-27 |access-date=2008-02-12}}</ref> Caputi, wannan rahoto ya kalubalanci rahotanni da yawa da wasu hukumomi suka gabatar wa kwamitin wadanda mafi yawansu daga Musulmai ne masu karfi ko Larabawa mafi rinjaye. Adalah (The Legal Center for Arab Minority Rights in Israel), wata kungiya mai ba da shawara ta Larabawa, ta yi zargin cewa "Jam'ar Isra'ila tana bin manufofin nuna bambanci na ƙasa da gidaje ga 'yan ƙasar Larabawa na Isra'ila" kuma "an yi watsi da bukatun' yan ƙasar Larabawa ta Isra'ila".<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ohchr.org/english/bodies/cerd/docs/ngos/ADALAH%E2%80%99S-Feb07.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222819/http://www.ohchr.org/english/bodies/cerd/docs/ngos/ADALAH%E2%80%99S-Feb07.pdf |archive-date=2007-09-26 |access-date=2008-02-12}}</ref> A duk faɗin al'ummar Isra'ila ta Yahudawa, kuma musamman a tsakanin matasa, ra'ayi na adawa da Larabawa ya karu, yana nuna kansa ta hanyar karuwar laifukan ƙiyayya, binciken ra'ayi, da maganganun ƙiyayya daga manyan mambobin Knesset.<ref>{{Cite web |last=Muhareb |first=Mahmoud |title=An Analysis of Israeli public opinion |url=http://english.dohainstitute.org/release/67050cd8-dd9f-4ba7-9590-779e2881c869 |publisher=Arab Center for Research & Policy Studies }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Jaridar ''Haaretz'' ta rubuta "Bari mu fuskanci shi: Isra'ila tana da matsalar wariyar launin fata". == Jordan == Wani lokaci ana nuna wariyar launin fata a kwallon kafa inda wasu mutane a cikin masu sauraro ke haifar da al'amuran karya tunda 'yan Jordan yawanci suna tallafawa kungiyar kwallon kafa ta Al Faisaly kuma' yan Palasdinawa suna tallafawa Al Wehdat. == Lebanon == An zargi Lebanon da yin wariyar launin fata a kan mazaunan Palasdinawa. A cewar Human Rights Watch, "A shekara ta 2001, Majalisar ta zartar da dokar da ta hana Falasdinawa mallakar dukiya, haƙƙin da suke da shi tsawon shekaru. Dokar Lebanon ta kuma takaita ikon su na yin aiki a wurare da yawa. A shekara ta 2006, Lebanon ta kawar da haramtacciyar haramtacciya ga Palasdinawa da ke riƙe da mafi yawan mukamai da fasaha, idan sun sami izinin aiki na wucin gadi daga Ma'aikatar Ma'aikalin Ma'aikata, amma za su zaɓi fiye da 20 na manyan sana'a 20 sun kasance ba da iyaka ga Palasdinu ba su ba su ba. A cikin 2012 da 2013, hukumomin Lebanon sun gudanar da tsare-tsare a yankuna daban-daban, masu aiki na Beirut, suna nuna yanayin da ke karuwa na tsananin wariyar launin fata, wariyar launin fatar, da nuna bambanci a cikin al'ummar Lebanon, musamman ga 'yan tsiraru. Wadannan hare-haren sun yi niyya ga ma'aikatan ƙaura, 'yan gudun hijira, da mutanen da suka rasa muhallinsu, waɗanda galibi suna fuskantar matsalolin tsarin shari'a, yayin da suke fuskantar haɗarin da ya fi girma na tsare-tsare da kuma zalunci daga hukumomin Lebanon yayin da suke tsare. A shekara ta 2010, an ba Palasdinawa hakkoki iri ɗaya na aiki kamar sauran baƙi a ƙasar. == Oman == Al'ummar Oman galibi kabilanci ne. Oman tana da nau'ikan sanannun asali guda uku.<ref name="inequal" /> Biyu daga cikin wadannan asali sune "ƙabilar da Ibadism", na uku yana da alaƙa da "cinikin teku".<ref name="inequal" /> Abubuwa biyu na farko sun bazu a cikin Oman, ana gwada waɗannan asali sosai ga al'ada, sakamakon dogon lokaci na warewa. Asalin na uku, wanda ya shafi Muscat da yankunan bakin teku na Oman, shine asalin da ya zama a cikin Kasuwanci da kasuwanci. Sakamakon haka, ana ganin ainihin na uku ya fi budewa da haƙuri ga wasu. Don haka, tashin hankali tsakanin kungiyoyin zamantakewa da al'adu a cikin al'ummar Oman ya wanzu. Mafi mahimmanci, shine kasancewar rashin daidaito tsakanin waɗannan ƙungiyoyi uku.<ref name="inequal" /> A cewar CIA, yawan mutanen Oman sun hada da [[Larabawa]], Baluchi, Asiya ta Kudu (Indiya, Pakistan, Sri Lankan, Bangladesh), da kabilun [[Jerin Ƙabilun Afirka|Afirka]].<ref name="pop">{{Cite web |title=Oman |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |access-date=29 October 2011 |publisher=CIA – The World Factbook |archive-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |url-status=dead }}</ref> Zuriyar kabilun bayin da bayi sun sha wahala daga nuna bambanci.<ref name="bti">{{Cite web |title=BTI 2014 - Oman Country Report |url=http://www.bti-project.org/reports/country-reports/mena/omn/index.nc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228234844/http://www.bti-project.org/reports/country-reports/mena/omn/index.nc |archive-date=2014-12-28}}</ref> Omanis na asalin bayi wani lokacin ana kiransu "khaddam" (Bawan) kuma wasu suna biyayya ga iyayengiji na baya, duk da 'yanci na doka.<ref name="inequal" /> Oman ita ce ta ƙarshe a duniya da ta kawar da bautar a shekarar 1970.<ref name="taboo" /> An yi imanin cewa ana bi da ma'aikatan ƙaura a Oman fiye da sauran Jihohin Larabawa na Tekun Farisa.<ref name="taboo" /> Matsalolin ma'aikatan gida a Oman batu ne mai haramtacce.<ref>{{Cite web |title=A Taboo Subject: The Desperate Plight of Domestic Workers in Oman |url=http://mideastposts.com/showcase/a-taboo-subject-the-desperate-plight-of-domestic-workers-in-oman/}}</ref><ref name="taboo">{{Cite web |title=Things We Don't Talk About |url=http://www.muscatdaily.com/Archive/Stories-Files/Things-We-Don-t-Talk-About |access-date=2025-07-09 |archive-date=2014-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228173933/http://www.muscatdaily.com/Archive/Stories-Files/Things-We-Don-t-Talk-About |url-status=dead }}</ref> Kowace kwana shida, wani ɗan gudun hijira na Indiya a Oman ya kashe kansa.<ref>{{Cite web |date=21 November 2013 |title=Migrant Rights |url=http://www.migrant-rights.org/research/indian-migrants-commit-suicide-every-six-days-in-oman/}}</ref> An yi kamfen da ke roƙon hukumomi da su bincika yawan masu kisan kai.<ref>{{Cite web |date=10 July 2012 |title=Campaign in Oman to check suicide rate |url=http://gulfnews.com/news/gulf/oman/campaign-in-oman-to-check-suicide-rate-1.1046918}}</ref> == Falasdinu == Kungiyoyin Palasdinawa da mutane daban-daban an zarge su da kasancewa masu adawa da Yahudawa. Howard Gutman ya yi imanin cewa yawancin ƙiyayya ta Musulmi ga Yahudawa ta samo asali ne daga rikice-rikicen Larabawa da Isra'ila da ke gudana kuma zaman lafiya zai rage ƙiyayya da Yahudawa sosai. == Qatar == 'Yan ƙasa a Qatar suna nuna bambanci ga Ma'aikatan ƙaura duk da cewa sun kasance mafi yawan jama'a.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ullah |first=A.K.M. Ahsan |last2=Lee |first2=Shirley Chin Wei |last3=Hassan |first3=Noor Hasharina |last4=Nawaz |first4=Faraha |date=2020-03-14 |title=Xenophobia in the GCC countries: migrants' desire and distress |url=http://dx.doi.org/10.1080/23340460.2020.1738951 |journal=Global Affairs |volume=6 |issue=2 |pages=203–223 |doi=10.1080/23340460.2020.1738951 |issn=2334-0460 |s2cid=216241811 |url-access=subscription}}</ref> Rashin amincewa ya fito ne daga yanayin aiki da suka sanya ma'aikatan su masu ƙaura. Wadannan ma'aikata galibi ana sanya su a cikin yankunan aiki masu haɗari waɗanda ba su da wani zaɓi sai dai su tsaya saboda babu wasu ayyukan da ke akwai.<ref name=":0" /> Abubuwan da suka faru a gasar cin Kofin Duniya na 2022 misali ne. Ma'aikatan cikin gida sune babban burin wariyar launin fata a Qatar saboda yana faruwa a bayan rufe kofofin. Wadannan ma'aikata suna fuskantar cin zarafin tunani kuma wasu kuma suna fuskantar cinyewar jiki kamar fyade.<ref name=":0"/> Ma'aikatan gida galibi ba sa iya tserewa saboda yanayin aiki da suke fuskanta. Mutane da yawa, suna aiki ba tare da samun kowane irin albashi ba. Rashin kuɗin da suke da shi ya sa ba za su iya komawa gida ba kuma ya shafi iyalansu yayin da yawancin su suka dogara da kuɗin da ma'aikacin ke samu. == Saudi Arabia == Nuna wariyar launin fata a Saudi Arabia game da ma'aikatan ma'aikata waɗanda baƙi ne, galibi daga ƙasashe masu tasowa. Ma'aikatan Asiya sun tsananta wa wadanda ke fama da wariyar launin fata da nuna bambanci a kasar, <ref>{{Cite web |date=10 October 2004 |title=Asian maids in Gulf face maltreatment |url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=11601 |access-date=31 May 2015 |publisher=Middle East Online}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Rabiya Parekh |date=2006-04-04 |title=World Service - World Have Your Say: South Asian workers in Saudi |url=https://www.bbc.co.uk/blogs/worldhaveyoursay/2006/04/south_asian_workers_in_saudi.html |access-date=2011-04-22 |publisher=BBC}}</ref> an yi amfani da ma'aikatan kasashen waje, wadanda ba a biya su ba, wadanda aka yi musu fyade, da yawa da kuma kulle su a wuraren aikinsu.<ref>{{Cite web |date=2003-04-07 |title=Saudi Arabia: Asian immigrant forced to clean mosques for 'skipping prayers' - Adnkronos Religion |url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.0.2720941512 |access-date=2011-04-22 |publisher=Adnkronos.com}}</ref><ref name="the guardian1">{{Cite web |last=Chamberlain |first=Gethin |date=13 January 2013 |title=Saudi Arabia's treatment of foreign workers under fire after beheading of Sri Lankan maid for charges of murder |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/13/saudi-arabia-treatment-foreign-workers |access-date=14 January 2013 |website=The Guardian}}</ref> Kungiyar Human Rights Watch (HRW) ta bayyana waɗannan yanayi a matsayin "kusan [[Ra'ayoyin Musulunci game da Bautar da Bayi|Bautar]]" kuma ta danganta su da "rashin bambancin jinsi, addini, da launin fata".<ref name="humanrightswatch1">{{Cite web |last=Human Rights Watch |date=14 July 2004 |title='Bad Dreams:' Exploitation and Abuse of Migrant Workers in Saudi Arabia |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refworld/rwmain?page=printdoc&amp;docid=412ef32a4 |access-date=14 January 2013 |publisher=United Nations High Commissioner for Refugees}}</ref> A lokuta da yawa ma'aikata ba sa son bayar da rahoton ma'aikatansu saboda tsoron rasa ayyukansu ko ci gaba da cin zarafi.<ref name="humanrightswatch1" /> Akwai lokuta da yawa na adawa da Yahudawa a Saudi Arabia kuma ya zama ruwan dare a cikin addinai. Kafofin yada labarai na Saudi Arabiya galibi suna kai farmaki ga Yahudawa a cikin littattafai, labarai, a masallacinsu da kuma abin da wasu ke bayyana a matsayin satire na adawa da Yahudawa. Jami'an gwamnatin Saudiyya da shugabannin addinai na jihohi galibi suna inganta ra'ayin cewa Yahudawa suna makirci don mamaye duk duniya; a matsayin tabbacin da'awar su suna bugawa kuma akai-akai suna ambaton The Protocols of the Elders of Zion a matsayin gaskiya.<ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia's Curriculum of Intolerance |url=http://www.freedomhouse.org/religion/pdfdocs/KSAtextbooks06.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060823125127/http://www.freedomhouse.org/religion/pdfdocs/KSAtextbooks06.pdf |archive-date=2006-08-23 |access-date=March 6, 2023 |publisher=Center for Religious Freedom |pages=1{{ndash}}39}} 2006 Saudi Arabia's Curriculum of Intolerance, Report by Center for Religious Freedom of Freedom House. 2006</ref> == Turkiyya == A cikin 'yan shekarun nan, wariyar launin fata a Turkiyya ya karu ga' yan kasar Gabas ta Tsakiya kamar 'Yan gudun hijirar Siriya, 'yan Afghanistan, da' yan gudun hijirar Afirka.<ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite web |last=Tremblay |first=Pinar |date=2014-08-21 |title=Anti-Arab sentiment on rise in Turkey |url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/08/turkey-syria-anti-arab-sentiment-tremblay.html |access-date=2019-08-27 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=18 March 2019 |title=Syrian refugees who were welcomed in Turkey now face backlash |url=https://www.nbcnews.com/news/world/syrian-refugees-who-fled-turkey-face-backlash-n978831 |access-date=2019-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Halis |first=Mujgan |date=2013-11-13 |title=Anti-Syrian sentiment on the rise in Turkey |url=https://www.al-monitor.com/pulse/tr/politics/2013/11/turkey-anti-syria-sentiment-increase.html |access-date=2019-08-29 |website=Al-Monitor |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 August 2022 |title=Afghan Migrants in Turkey Worried About Increased Deportations |url=https://www.voanews.com/a/afghan-migrants-in-turkey-worried-about-increased-deportations/6683702.html |access-date=2022-08-27 |website=Voice of America}}</ref><ref>{{Cite web |last=ANI |last2=ANI |date=2022-04-22 |title=Videos of 'Pakistani perverts' cause outrage on social media in Turkey |url=https://theprint.in/world/videos-of-pakistani-perverts-cause-outrage-on-social-media-in-turkey/927335/ |access-date=2022-08-27 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> == Bayanan da aka ambata == {{reflist|2}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 5q93jl0ycp93ue491amsgy0qwase9yz Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2015 0 105882 838312 831465 2026-05-20T10:57:24Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838312 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]] na 2015''' shi ne zaben gwamna na 8 na Jihar Гombe. <ref>{{Cite web |last=Services |first=Compiled from Wire |date=2015-04-13 |title=Buhari's APC winning big in Nigeria governorship polls |url=https://www.dailysabah.com/africa/2015/04/13/buharis-apc-winning-big-in-nigeria-governorship-polls |access-date=2021-05-27 |website=Daily Sabah |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-15 |title=List & faces of newly elected governors in Nigeria |url=https://theinfong.com/2015/04/faces-and-list-of-newly-elected-governors-in-nigeria/ |access-date=2021-05-27 |website=Theinfong |language=en-US |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523135445/https://theinfong.com/2015/04/faces-and-list-of-newly-elected-governors-in-nigeria/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ugwuanyi |first=Sylvester |date=2015-04-13 |title=Detailed results from Saturday's governorship election |url=https://dailypost.ng/2015/04/13/detailed-results-from-saturdays-governorship-election/ |access-date=2021-05-27 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=APC 19 - 7 PDP... Results of 2015 gov election |url=https://www.thecable.ng/apc-17-7-pdp-results-2015-gov-election |access-date=2021-05-27 |website=TheCable |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=2015 Gubernatorial Election: Results so Far… – KapitalFM 92.9 Abuja |url=https://kapital929.fm/2015-gubernatorial-election-results-so-far/ |access-date=2021-05-27 |website=kapital929.fm |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523141338/https://kapital929.fm/2015-gubernatorial-election-results-so-far/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=13 April 2015 |title=The governors emerge: Ribadu, Agbaje, Yero, Dakuku crash out - Business Hallmark |url=https://hallmarknews.com/the-governors-emerge-ribadu-agbaje-yero-dakuku-crash-out/ |access-date=2021-05-27 |website=hallmarknews.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=GUBER ELECTION LATEST: APC WINS 14 STATES, PDP 4 – Abia, Rivers, Cross River not ready yet |url=https://theyesng.com/guber-election-latest-apc-wins-14-states-pdp-4-abia-rivers-cross-river-not-ready-yet/ |access-date=2021-05-27 |website=Yes International! Magazine |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [5] [6] [7]<ref>{{Cite web |last=Ejiofor |first=Clement |date=2015-04-12 |title=2015 Governorship Election In Nigeria: Official Results From States |url=https://www.legit.ng/419961-read-official-results-of-2015-governorship-election.html |access-date=2021-05-27 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114852/https://www.legit.ng/419961-read-official-results-of-2015-governorship-election.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=xinhuanet.com |date=2015-04-12 |title=Key governorship positions return to Nigeria?s opposition party |url=https://newsghana.com.gh/key-governorship-positions-return-to-nigerias-opposition-party/ |access-date=2021-05-27 |website=News Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - 2015 Election Results - Google Drive |url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/tghGyMtgwvGREo_mYjftkFw/htmlview |access-date=2021-05-27 |website=docs.google.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Time |date=2015-08-30 |title=Meet APC Governors |url=https://timenigeria.com/meet-apc-governors/ |access-date=2021-05-27 |website=Time Nigeria Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reflections On 2015 General Elections |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/176495/reflections-on-2015-general-elections.html |access-date=2021-05-27 |website=Nigerian Voice}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-11 |title=#NigeriaDecides 2015: Governorship and State House of Assembly Elections Results - LIVE UPDATES |url=https://guardian.ng/lead-story/nigeriadecides-2015-governorship-and-assemblies-elections-results-live-updates/ |access-date=2021-05-27 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> An gudanar da shi a ranar 11 ga Afrilu, 2015, dan takarar Jam'iyyar Democrat ta Jama'a [[Ibrahim Hassan Dankwambo]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Muhammad Inuwa Yahaya]] na All Progressives Congress.<ref>{{Cite web |title=2015 Governors Election Results Summary and Analysis by States in Nigeria |url=https://whowin.com.ng/2015-governors-election-result.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430191210/https://whowin.com.ng/2015-governors-election-result.aspx |archive-date=2021-04-30 |access-date=2021-05-01 |website=whowin.com.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=Election Centre |url=https://nigeriaelections.stearsng.com/governor/2015 |access-date=2021-05-01 |website=nigeriaelections.stearsng.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Time |date=2015-08-30 |title=Meet APC Governors |url=https://timenigeria.com/meet-apc-governors/ |access-date=2021-05-01 |website=Time Nigeria Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-12 |title=Governorship Election Results Part 1: Tambuwal, Amosun, Masari & More Win |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/governorship-election-results-part-1-tambuwal-amosun-okorocha-more-win/ |access-date=2021-05-01 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-13 |title=Governorship Election Results Part 2: Wike, Al-Makura, Ganduje & More Emerge Winners |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/governorship-election-results-part-2-wike-al-makura-ganduje-more-emerge-winners/ |access-date=2021-05-01 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 April 2015 |title=GOVERNORSHIP ELECTION RESULTS |url=https://dailytrust.com/governorship-election-results |access-date=2021-05-01 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501001115/https://dailytrust.com/governorship-election-results |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Igboanugo |first=Ada |date=2015-04-12 |title=LIVE: INEC announces results of Governorship elections » YNaija |url=https://naija.yafri.ca/live-inec-announces-results-of-governorship-elections/ |access-date=2021-05-27 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=Elections: APC wins 19 states as PDP takes seven |url=https://thenationonlineng.net/elections-apc-wins-19-states-as-pdp-takes-seven/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-16 |title=Issues as governorship contest shifts to tribunals |url=https://thenationonlineng.net/issues-as-governorship-contest-shifts-to-tribunals/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-25 |title=Governors-elect: Facts behind the faces |url=https://thenationonlineng.net/governors-elect-facts-behind-the-faces/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-11 |title=ANALYSIS: How the governorship elections would be won and lost {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/180993-analysis-how-the-governorship-elections-would-be-won-and-lost.html |access-date=2021-05-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-04 |title=Governorship Polls: How states will vote |url=https://thenationonlineng.net/governorship-polls-how-states-will-vote/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-12 |title=INEC's Statement on Governorship & State Assembly Elections – READ |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/inecs-statement-on-governorship-state-assembly-elections-read/ |access-date=2021-05-27 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-12 |title=Nigeria 2015 Governorship, State Assemblies Elections – LIVE UPDATES (INEC Declarations) {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/investigationspecial-reports/181232-nigeria-2015-governorship-state-assemblies-elections-live-updates-inec-declarations.html |access-date=2021-05-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDP Sets Governorship Primaries For Nov 29, Presidential For Dec 6 |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/157585/pdp-sets-governorship-primaries-for-nov-29-presidential-for.html |access-date=2021-05-27 |website=Nigerian Voice}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-09-24 |title=#NigeriaDecides2015: APC wins majority of Nigeria states in governorship poll {{!}} |url=http://www.osundefender.org/?p=237793 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924052252/http://www.osundefender.org/?p=237793 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-15 |title=Nigeria Elections 2015: APC wins 13 states, PDP 4 in governorship polls |url=http://pulse.ng/politics/nigeria-elections-2015-apc-wins-13-states-pdp-4-in-governorship-polls-id3649343.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415225327/http://pulse.ng/politics/nigeria-elections-2015-apc-wins-13-states-pdp-4-in-governorship-polls-id3649343.html |archive-date=2015-04-15 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=APC wins in 13 states, PDP victorious in four |url=http://www.punchng.com/news/apc-wins-in-13-states-pdp-victorious-in-four/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413070322/http://www.punchng.com/news/apc-wins-in-13-states-pdp-victorious-in-four/ |archive-date=2015-04-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-25 |title=APC sweeps gov polls: Wins 19 States and counting, PDP is finished… See results. {{!}} |url=http://www.osundefender.org/?p=237638 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725113258/http://www.osundefender.org/?p=237638 |archive-date=2015-07-25 |access-date=2021-05-27}}</ref> == PDP na farko == Dan takarar PDP kuma gwamnan da ke kan mulki, [[Ibrahim Hassan Dankwambo]] ya sami tikitin jam'iyyar. <ref>{{Cite web |last=Admin |date=2014-12-08 |title=Gov. Dankwambo wins PDP guber primaries for Gombe State |url=https://sundiatapost.com/gov-dankwambo-wins-pdp-guber-primaries-for-gombe-state/ |access-date=2021-05-27 |website=SundiataPost |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=Ribadu wins PDP Adamawa, Dankwambo retains Gombe and crisis in Niger - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2014/12/08/ribadu-wins-pdp-adamawa-dankwambo-retains-gombe-and-crisis-in-niger/ |access-date=2021-05-27 |website=The NEWS}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 Dec 2014 |title=Gombe: The battle between Dankwambo and Yahaya |url=https://www.pressreader.com/nigeria/daily-trust/20141226/281835757057799 |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |via=PressReader}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ihedioha, Ribadu, Agbaje, Okowa, Wike, and others Win PDP Gubernatorial Primaries for 2015 Elections {{!}} The African Democrat |url=http://africandemocrat.com/content/ihedioha-ribadu-agbaje-okowa-wike-and-others-win-pdp-gubernatorial-primaries-2015-elections |access-date=2021-05-27 |website=africandemocrat.com |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080659/http://africandemocrat.com/content/ihedioha-ribadu-agbaje-okowa-wike-and-others-win-pdp-gubernatorial-primaries-2015-elections |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=PDP Governorship Primaries: Ribadu, Folarin, Okowa, Agbaje, others win |url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/pdp-governorship-primaries-ribadu-folarin-okowa-agbaje-others-win/ |access-date=2021-05-27 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=14 Dec 2014 |title=PDP Governorship Primaries: A Harvest of Upsets, Protests |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20141214/282200829261007 |access-date=2021-05-27 |website=This Day |via=PressReader}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=Update: PDP Governorship primaries |url=https://thenationonlineng.net/update-pdp-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Jimi Agbaje, Ifeanyi Okowa, Nyesom Wike, Teslim Folarin Win PDP Governorship Primaries |url=https://onobello.com/jimi-agbaje-ifeanyi-okowa-nyesom-wike-teslim-folarin-win-pdp-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-27 |website=onobello.com |language=en-US |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080651/https://onobello.com/jimi-agbaje-ifeanyi-okowa-nyesom-wike-teslim-folarin-win-pdp-governorship-primaries/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Primary Elections: Wike, Folarin, Others Win PDP Governorship Tickets |url=https://www.channelstv.com/2014/12/08/pdp-primaries-wike-folarin-others-win-governorship-tickets/ |access-date=2021-05-27 |website=Channels Television}}</ref> [5] [6] [7] [6] [7] [6] [6] [7] [6] [4] [5] [6] [6] [7] [8] [6] [7] [6] <ref>{{Cite web |date=2015-05-17 |title=PDP primaries nationwide reactions |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23725-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20150517110358/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23725-pdp-primaries |archive-date=2015-05-17 |access-date=2021-05-27}}</ref> [6] [7] [6] [9] [10] [6] [7] [8] [7] [8] [9] [10] [6] [5] [6] [7]<ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=Primaries: PDP in disarray |url=https://thenationonlineng.net/primaries-pdp-disarray/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-12 |title=Who picks PDP govs ticket? |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23557-who-picks-pdp-govs-ticket |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512052002/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23557-who-picks-pdp-govs-ticket |archive-date=2015-05-12 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-27 |title=PDP Governorship Primaries: A Harvest of Upsets, Protests, Articles {{!}} THISDAY LIVE |url=http://www.thisdaylive.com/articles/pdp-governorship-primaries-a-harvest-of-upsets-protests/196647/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327023519/http://www.thisdaylive.com/articles/pdp-governorship-primaries-a-harvest-of-upsets-protests/196647/ |archive-date=2015-03-27 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-19 |title=The emerging power blocs in PDP |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23124-the-emerging-power-blocs-in-pdp |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419214943/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23124-the-emerging-power-blocs-in-pdp |archive-date=2015-04-19 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-18 |title=PDP primaries |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23033-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418142824/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23033-pdp-primaries |archive-date=2015-04-18 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-15 |title=A tale of woes |url=https://thenationonlineng.net/tale-woes/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-03 |title=Protests, Defection Trail PDP Guber Primaries {{!}} OSUN DEFENDER |url=http://www.osundefender.org/?p=199254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703093346/http://www.osundefender.org/?p=199254 |archive-date=2015-07-03 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-13 |title=2015: Governorship primary tears PDP apart in states |url=http://www.punchng.com/news/2015-governorship-primary-tears-pdp-apart-in-states/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213024456/http://www.punchng.com/news/2015-governorship-primary-tears-pdp-apart-in-states/ |archive-date=2014-12-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-03 |title=Mixed reactions trail PDP primaries |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/22912-mixed-reactions-trail-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20141203032616/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/22912-mixed-reactions-trail-pdp-primaries |archive-date=2014-12-03 |access-date=2021-05-27}}</ref> Ya ci nasara da kuri'u 492 daga cikin wakilai 504, yayin da kuri'un takwas ba su da inganci kuma wakilai huɗu ba su nan. Ya lashe zaben fidda gwani ta hanyar tabbatarwa.<ref>{{Cite web |date=22 September 2014 |title=PDP governorship primaries: 8 ministers may quit in weeks |url=https://dailytrust.com/pdp-governorship-primaries-8-ministers-may-quit-in-weeks |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080648/https://dailytrust.com/pdp-governorship-primaries-8-ministers-may-quit-in-weeks |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-14 |title=Flawed Primaries, Aggrieved Aspirants Set To Dump PDP En masse |url=http://saharareporters.com/2014/12/14/flawed-primaries-aggrieved-aspirants-set-dump-pdp-en-masse |access-date=2021-05-27 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=Primaries chaos rocks PDP |url=https://thenationonlineng.net/primaries-chaos-rocks-pdp/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=PDP faces crises in 17 states |url=https://thenationonlineng.net/pdp-faces-crises-17-states/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-13 |title=How PDP govs hijacked party structures ahead 2015 |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21050-how-pdp-govs-hijacked-party-structures-ahead-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113013640/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21050-how-pdp-govs-hijacked-party-structures-ahead-2015 |archive-date=2014-11-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-21 |title=Battle for 2015: Fresh crisis hits PDP |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21019-battle-for-2015-fresh-crisis-hits-pdp |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121161050/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21019-battle-for-2015-fresh-crisis-hits-pdp |archive-date=2014-11-21 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-01-18 |title=2015 Guber Race: 10 Toughest Battlegrounds |url=http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/top-stories/19165-2015-guber-race-10-toughest-battlegrounds |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118064725/http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/top-stories/19165-2015-guber-race-10-toughest-battlegrounds |archive-date=2015-01-18 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-01-01 |title=The building blocks of 2015 |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/25240-the-building-blocks-of-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101043414/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/25240-the-building-blocks-of-2015 |archive-date=2015-01-01 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-06 |title=PDP chieftain calls for peace among gov aspirants |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/20074-pdp-chieftain-calls-for-peace-among-gov-aspirants |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406030948/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/20074-pdp-chieftain-calls-for-peace-among-gov-aspirants |archive-date=2015-04-06 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-08-11 |title=APC, PDP and battle for 2015 |url=https://thenationonlineng.net/apc-pdp-and-battle-for-2015/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> === Masu neman takara === * '''[[Ibrahim Hassan Dankwambo]]''' == Farko na APC == Dan takarar APC, [[Muhammad Inuwa Yahaya]] ya kayar da wasu 'yan takara 2 don samun tikitin jam'iyyar. Ya ci nasara da kuri'u 905 don kayar da abokin hamayyarsa mafi kusa, [[Usman Bayero Nafada]], wanda ya sami kuri'u 727. Murtala Aliyu ya samu kuri'u 22. An ba da izini ga wakilai 1,700.<ref>{{Cite web |last=THEWILL_ |date=2014-12-05 |title=APC Guber Primaries: Nafada Loses In Gombe |url=https://thewillnigeria.com/news/apc-guber-primaries-nafada-loses-in-gombe/ |access-date=2021-05-27 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2014-08-21 |title=2015: APC set to bury PDP in Gombe - Chairman |url=https://peoplesdailyng.com/2015-apc-set-to-bury-pdp-in-gombe-chairman/ |access-date=2021-05-27 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527085039/https://peoplesdailyng.com/2015-apc-set-to-bury-pdp-in-gombe-chairman/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-02-19 |title='2015 is terminal year for PDP in Gombe' |url=https://thenationonlineng.net/2015-is-terminal-year-for-pdp-in-gombe/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-12 |title=Gombe: A fight between old friends |url=https://www.vanguardngr.com/2015/04/gombe-a-fight-between-old-friends/ |access-date=2021-05-27 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2015 |title=Gombe APC suspends state chairman, indicts Nafada, others |url=https://dailytrust.com/gombe-apc-suspends-state-chairman-indicts-nafada-others |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-07-23 |title=2015: APC to challenge PDP in Gombe |url=https://thenationonlineng.net/2015-apc-to-challenge-pdp-in-gombe/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-29 |title=APC: Rave of the moment in North-West, NorthEast |url=https://thenationonlineng.net/apc-rave-of-the-moment-in-north-west-northeast/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=A festival of choice |url=https://thenationonlineng.net/festival-choice/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2014-12-08 |title=Presidential Primaries: Power play as APC gubernatorial candidates emerge |url=https://peoplesdailyng.com/presidential-primaries-power-play-as-apc-gubernatorial-candidates-emerge/ |access-date=2021-05-27 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527085053/https://peoplesdailyng.com/presidential-primaries-power-play-as-apc-gubernatorial-candidates-emerge/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-02-10 |title=Nigeria: How progressive is the APC? |url=https://newafricanmagazine.com/9964/ |access-date=2021-05-27 |website=New African Magazine |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527082508/https://newafricanmagazine.com/9964/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=APC governorship primaries: Day of reckoning |url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/apc-governorship-primaries-day-reckoning/ |access-date=2021-05-27 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=APC Governorship primaries updates |url=https://thenationonlineng.net/apc-governorship-primaries-updates/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref>[13]<ref>{{Cite web |date=2015-02-17 |title=APC Must Conduct Transparent Governorship Primaries, Says Wahab, Articles {{!}} THISDAY LIVE |url=http://www.thisdaylive.com/articles/apc-must-conduct-transparent-governorship-primaries-says-wahab/195653/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217190957/http://www.thisdaylive.com/articles/apc-must-conduct-transparent-governorship-primaries-says-wahab/195653/ |archive-date=2015-02-17 |access-date=2021-05-27}}</ref> === Masu neman takara === * '''[[Muhammad Inuwa Yahaya]]''' * [[Usman Bayero Nafada]] * Murtala Aliyu == Sakamakon == Jimillar 'yan takara 12 ne suka fafata a zaben. Ibrahim Hassan Dankwambo daga Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ta lashe zaben, inda ta doke Muhammad Inuwa Yahaya daga All Progressives Congress.<ref>{{Cite web |title=2015 Elections: A Time to Choose (3); Focus on Akwa Ibom, Nasarawa, Taraba, Oyo, Kano, By Olusegun Adeniyi |url=https://newsexpressngr.com/news/9221-2015-Elections-A-Time-to-Choose-3-Focus-on-Akwa-Ibom-Nasarawa-Taraba-Oyo-Kano-By-Olusegun-Adeniyi |access-date=2021-05-01 |website=News Express Nigeria Website |language=en |archive-date=2021-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501002619/https://newsexpressngr.com/news/9221-2015-Elections-A-Time-to-Choose-3-Focus-on-Akwa-Ibom-Nasarawa-Taraba-Oyo-Kano-By-Olusegun-Adeniyi |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admins |date=2015-04-13 |title=Lalong ,Ortom ,Al-Makura Join Ganduje ,Bagudu,Yari, Abu Lolo ,Okowa As Winners Newsdiaryonline |url=https://newsdiaryonline.com/lalong-ortom-al-makura-join-ganduje-baguduyari-abu-lolo-okowa-as-winners/ |access-date=2021-05-01 |website=Newsdiaryonline |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-27 |title=After final whistle, it's APC 22 - 13 PDP |url=https://www.thecable.ng/final-whistle-apc-22-13-pdp |access-date=2021-05-01 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 April 2015 |title=APC tsunami sinks PDP in 19 states …Adamawa, Bauchi, Benue, Borno, Jigawa, Kaduna, Kano, Katsina, Kebbi, Kwara, Lagos, Nasarawa, Niger, Ogun, Oyo, Plateau, Sokoto, Yobo and Zamfara {{!}} Encomium Magazine |url=https://encomium.ng/apc-tsunami-sinks-pdp-in-19-states-adamawa-bauchi-benue-borno-jigawa-kaduna-kano-katsina-kebbi-kwara-lagos-nasarawa-niger-ogun-oyo-plateau-sokoto-yobo-and-zamfara/ |access-date=2021-05-01 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Editorial |date=2015-04-13 |title=APC Wins Governorship Election In 19 States |url=https://www.icirnigeria.org/apc-wins-governorship-election-in-19-states/ |access-date=2021-05-01 |website=International Centre for Investigative Reporting |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Buhari's APC wins big in Nigeria's governorship poll |url=https://www.aa.com.tr/en/politics/buharis-apc-wins-big-in-nigerias-governorship-poll/57958 |access-date=2021-05-01 |website=www.aa.com.tr}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} j1z0fj1fm83v4xw4c4121js95x33puq Zaben gwamna na Jihar Imo na 2015 0 105911 838318 831470 2026-05-20T11:02:14Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838318 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na [[Imo|Jihar Imo]] na 2015''' shi ne zaben gwamna na 8 na Jiharimo. <ref>{{Cite web |last=Services |first=Compiled from Wire |date=2015-04-13 |title=Buhari's APC winning big in Nigeria governorship polls |url=https://www.dailysabah.com/africa/2015/04/13/buharis-apc-winning-big-in-nigeria-governorship-polls |access-date=2021-05-27 |website=Daily Sabah |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-15 |title=List & faces of newly elected governors in Nigeria |url=https://theinfong.com/2015/04/faces-and-list-of-newly-elected-governors-in-nigeria/ |access-date=2021-05-27 |website=Theinfong |language=en-US |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523135445/https://theinfong.com/2015/04/faces-and-list-of-newly-elected-governors-in-nigeria/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ugwuanyi |first=Sylvester |date=2015-04-13 |title=Detailed results from Saturday's governorship election |url=https://dailypost.ng/2015/04/13/detailed-results-from-saturdays-governorship-election/ |access-date=2021-05-27 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Igboanugo |first=Ada |date=2015-04-12 |title=LIVE: INEC announces results of Governorship elections » YNaija |url=https://naija.yafri.ca/live-inec-announces-results-of-governorship-elections/ |access-date=2021-05-27 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=Elections: APC wins 19 states as PDP takes seven |url=https://thenationonlineng.net/elections-apc-wins-19-states-as-pdp-takes-seven/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-05-16 |title=Issues as governorship contest shifts to tribunals |url=https://thenationonlineng.net/issues-as-governorship-contest-shifts-to-tribunals/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-25 |title=Governors-elect: Facts behind the faces |url=https://thenationonlineng.net/governors-elect-facts-behind-the-faces/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-11 |title=ANALYSIS: How the governorship elections would be won and lost {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/180993-analysis-how-the-governorship-elections-would-be-won-and-lost.html |access-date=2021-05-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-04 |title=Governorship Polls: How states will vote |url=https://thenationonlineng.net/governorship-polls-how-states-will-vote/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-12 |title=INEC's Statement on Governorship & State Assembly Elections – READ |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/inecs-statement-on-governorship-state-assembly-elections-read/ |access-date=2021-05-27 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-12 |title=Nigeria 2015 Governorship, State Assemblies Elections – LIVE UPDATES (INEC Declarations) {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/investigationspecial-reports/181232-nigeria-2015-governorship-state-assemblies-elections-live-updates-inec-declarations.html |access-date=2021-05-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDP Sets Governorship Primaries For Nov 29, Presidential For Dec 6 |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/157585/pdp-sets-governorship-primaries-for-nov-29-presidential-for.html |access-date=2021-05-27 |website=Nigerian Voice}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-09-24 |title=#NigeriaDecides2015: APC wins majority of Nigeria states in governorship poll {{!}} |url=http://www.osundefender.org/?p=237793 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924052252/http://www.osundefender.org/?p=237793 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-15 |title=Nigeria Elections 2015: APC wins 13 states, PDP 4 in governorship polls |url=http://pulse.ng/politics/nigeria-elections-2015-apc-wins-13-states-pdp-4-in-governorship-polls-id3649343.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415225327/http://pulse.ng/politics/nigeria-elections-2015-apc-wins-13-states-pdp-4-in-governorship-polls-id3649343.html |archive-date=2015-04-15 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=APC wins in 13 states, PDP victorious in four |url=http://www.punchng.com/news/apc-wins-in-13-states-pdp-victorious-in-four/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413070322/http://www.punchng.com/news/apc-wins-in-13-states-pdp-victorious-in-four/ |archive-date=2015-04-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-25 |title=APC sweeps gov polls: Wins 19 States and counting, PDP is finished… See results. {{!}} |url=http://www.osundefender.org/?p=237638 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725113258/http://www.osundefender.org/?p=237638 |archive-date=2015-07-25 |access-date=2021-05-27}}</ref> An gudanar da shi a ranar 11 ga Afrilu, 2015, da kuma 25 ga Afrilu 2015, saboda rashin kammala, dan takarar All Progressives Congress Rochas Okorocha ya lashe zaben, inda ya doke [[Chukwuemeka Ihedioha|Emeka Ihedioha]] na Jam'iyyar Demokradiyyar Jama'a.<ref>{{Cite web |title=2015 Governors Election Results Summary and Analysis by States in Nigeria |url=https://whowin.com.ng/2015-governors-election-result.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430191210/https://whowin.com.ng/2015-governors-election-result.aspx |archive-date=2021-04-30 |access-date=2021-05-01 |website=whowin.com.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=INEC fixes April 25 for re-run of governorship election in Imo, Taraba |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/176145/inec-fixes-april-25-for-re-run-of-governorship-election-in-i.html |access-date=2021-05-01 |website=Nigerian Voice}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-25 |title=Rochas Okorocha Declared Winner Of Imo State Governorship Election |url=http://saharareporters.com/2015/04/25/rochas-okorocha-declared-winner-imo-state-governorship-election |access-date=2021-05-01 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 May 2015 |title=How Okorocha won Imo guber race |url=https://guardian.ng/features/how-okorocha-won-imo-guber-race/ |access-date=2021-05-01 |website=guardian.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=Okorocha Wins Imo State Governorship Election |url=https://www.channelstv.com/2015/04/26/okorocha-wins-imo-state-governorship-election/ |access-date=2021-05-01 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |title=Election Centre |url=https://nigeriaelections.stearsng.com/governor/2015 |access-date=2021-05-01 |website=nigeriaelections.stearsng.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Time |date=2015-08-30 |title=Meet APC Governors |url=https://timenigeria.com/meet-apc-governors/ |access-date=2021-05-01 |website=Time Nigeria Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-12 |title=Governorship Election Results Part 1: Tambuwal, Amosun, Masari & More Win |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/governorship-election-results-part-1-tambuwal-amosun-okorocha-more-win/ |access-date=2021-05-01 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2015-04-13 |title=Governorship Election Results Part 2: Wike, Al-Makura, Ganduje & More Emerge Winners |url=https://www.bellanaija.com/2015/04/governorship-election-results-part-2-wike-al-makura-ganduje-more-emerge-winners/ |access-date=2021-05-01 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 April 2015 |title=GOVERNORSHIP ELECTION RESULTS |url=https://dailytrust.com/governorship-election-results |access-date=2021-05-01 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501001115/https://dailytrust.com/governorship-election-results |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=APC 19 - 7 PDP... Results of 2015 gov election |url=https://www.thecable.ng/apc-17-7-pdp-results-2015-gov-election |access-date=2021-05-27 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=2015 Gubernatorial Election: Results so Far… – KapitalFM 92.9 Abuja |url=https://kapital929.fm/2015-gubernatorial-election-results-so-far/ |access-date=2021-05-27 |website=kapital929.fm |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523141338/https://kapital929.fm/2015-gubernatorial-election-results-so-far/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=13 April 2015 |title=The governors emerge: Ribadu, Agbaje, Yero, Dakuku crash out - Business Hallmark |url=https://hallmarknews.com/the-governors-emerge-ribadu-agbaje-yero-dakuku-crash-out/ |access-date=2021-05-27 |website=hallmarknews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=GUBER ELECTION LATEST: APC WINS 14 STATES, PDP 4 – Abia, Rivers, Cross River not ready yet |url=https://theyesng.com/guber-election-latest-apc-wins-14-states-pdp-4-abia-rivers-cross-river-not-ready-yet/ |access-date=2021-05-27 |website=Yes International! Magazine |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ejiofor |first=Clement |date=2015-04-12 |title=2015 Governorship Election In Nigeria: Official Results From States |url=https://www.legit.ng/419961-read-official-results-of-2015-governorship-election.html |access-date=2021-05-27 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114852/https://www.legit.ng/419961-read-official-results-of-2015-governorship-election.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=xinhuanet.com |date=2015-04-12 |title=Key governorship positions return to Nigeria?s opposition party |url=https://newsghana.com.gh/key-governorship-positions-return-to-nigerias-opposition-party/ |access-date=2021-05-27 |website=News Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - 2015 Election Results - Google Drive |url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/tghGyMtgwvGREo_mYjftkFw/htmlview |access-date=2021-05-27 |website=docs.google.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Time |date=2015-08-30 |title=Meet APC Governors |url=https://timenigeria.com/meet-apc-governors/ |access-date=2021-05-27 |website=Time Nigeria Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reflections On 2015 General Elections |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/176495/reflections-on-2015-general-elections.html |access-date=2021-05-27 |website=Nigerian Voice}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-11 |title=#NigeriaDecides 2015: Governorship and State House of Assembly Elections Results - LIVE UPDATES |url=https://guardian.ng/lead-story/nigeriadecides-2015-governorship-and-assemblies-elections-results-live-updates/ |access-date=2021-05-27 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> == Farko na APC == Dan takarar APC, Rochas Okorocha ya sami tikitin jam'iyyar. <ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2018-01-18 |title=S/Africa coy, Bauchi govt in pact to establish fly academy |url=https://peoplesdailyng.com/s-africa-coy-bauchi-govt-in-pact-to-establish-fly-academy/ |access-date=2021-05-27 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417213830/https://peoplesdailyng.com/s-africa-coy-bauchi-govt-in-pact-to-establish-fly-academy/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=IMO STATE: FROM ROCHAS TO IHEDIOHA IS JUMPING FROM FRYING PAN INTO FIRE |url=https://www.modernghana.com/blogs/586317/imo-state-from-rochas-to-ihedioha-is-jumping-from.html |access-date=2021-05-27 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=247ureports |date=2014-11-27 |title=APC Primaries: "Any Vote For Rochas Is Vote For Me" — Atiku * 247ureports.com |url=https://247ureports.com/2014/11/apc-primaries-any-vote-for-rochas-is-vote-for-me-atiku/ |access-date=2021-05-27 |website=247ureports.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Trumpeta |first=Imo |date=11 December 2014 |title=Imo PDP 2015 Governorship Primary: Going Back To 2007 {{!}} Imo Trumpeta newspaper |url=http://www.imotrumpeta.com/?p=13443 |access-date=2021-05-27 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-03-28 |title=Imo 2015: Ihedioha tackles Okorocha |url=http://www.punchng.com/news/imo-2015-ihedioha-tackles-okorocha/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328165811/http://www.punchng.com/news/imo-2015-ihedioha-tackles-okorocha/ |archive-date=2015-03-28 |access-date=2021-05-27}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=Okorocha leads in 19 LGAs in Imo |url=http://www.punchng.com/news/okorocha-leads-in-19-lgas-in-imo-2// |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413065019/http://www.punchng.com/news/okorocha-leads-in-19-lgas-in-imo-2// |archive-date=2015-04-13 |access-date=2021-05-27}}</ref> <ref>{{Cite web |date=12 April 2015 |title=Okorocha defeats Ihedioha in Imo |url=https://dailytrust.com/okorocha-defeats-ihedioha-in-imo |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-07 |title=Imo 2015: Can Okorocha beat strongmen to second term? |url=https://thenationonlineng.net/imo-2015-can-okorocha-beat-strongmen-to-second-term/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-20 |title=Wife of former Imo PDP governorship aspirant declares support for Okorocha - News |url=http://dailyindependentnig.com/2015/04/wife-imo-pdp-governorship-aspirant-declares-support-okorocha/// |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150720225938/http://dailyindependentnig.com/2015/04/wife-imo-pdp-governorship-aspirant-declares-support-okorocha/// |archive-date=2015-07-20 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-09-18 |title=2015: Desperate jostle for Okorocha's seat begins in Imo |url=http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/politics/18105-2015-desperate-jostle-for-okorocha-s-seat-begins-in-imo |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918174435/http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/politics/18105-2015-desperate-jostle-for-okorocha-s-seat-begins-in-imo |archive-date=2014-09-18 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-21 |title=Declare Imo result, Okorocha urges INEC |url=http://www.punchng.com/politics/declare-imo-result-okorocha-urges-inec// |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421221009/http://www.punchng.com/politics/declare-imo-result-okorocha-urges-inec// |archive-date=2015-04-21 |access-date=2021-05-27}}</ref> An gudanar da zaben fidda gwani na APC a shekarar 2014 .<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2018-01-18 |title=S/Africa coy, Bauchi govt in pact to establish fly academy |url=https://peoplesdailyng.com/s-africa-coy-bauchi-govt-in-pact-to-establish-fly-academy/ |access-date=2021-05-27 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417213830/https://peoplesdailyng.com/s-africa-coy-bauchi-govt-in-pact-to-establish-fly-academy/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=IMO STATE: FROM ROCHAS TO IHEDIOHA IS JUMPING FROM FRYING PAN INTO FIRE |url=https://www.modernghana.com/blogs/586317/imo-state-from-rochas-to-ihedioha-is-jumping-from.html |access-date=2021-05-27 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=247ureports |date=2014-11-27 |title=APC Primaries: "Any Vote For Rochas Is Vote For Me" — Atiku * 247ureports.com |url=https://247ureports.com/2014/11/apc-primaries-any-vote-for-rochas-is-vote-for-me-atiku/ |access-date=2021-05-27 |website=247ureports.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trumpeta |first=Imo |date=11 December 2014 |title=Imo PDP 2015 Governorship Primary: Going Back To 2007 {{!}} Imo Trumpeta newspaper |url=http://www.imotrumpeta.com/?p=13443 |access-date=2021-05-27 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-28 |title=Imo 2015: Ihedioha tackles Okorocha |url=http://www.punchng.com/news/imo-2015-ihedioha-tackles-okorocha/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328165811/http://www.punchng.com/news/imo-2015-ihedioha-tackles-okorocha/ |archive-date=2015-03-28 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-13 |title=Okorocha leads in 19 LGAs in Imo |url=http://www.punchng.com/news/okorocha-leads-in-19-lgas-in-imo-2// |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413065019/http://www.punchng.com/news/okorocha-leads-in-19-lgas-in-imo-2// |archive-date=2015-04-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 April 2015 |title=Okorocha defeats Ihedioha in Imo |url=https://dailytrust.com/okorocha-defeats-ihedioha-in-imo |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-07 |title=Imo 2015: Can Okorocha beat strongmen to second term? |url=https://thenationonlineng.net/imo-2015-can-okorocha-beat-strongmen-to-second-term/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-20 |title=Wife of former Imo PDP governorship aspirant declares support for Okorocha - News |url=http://dailyindependentnig.com/2015/04/wife-imo-pdp-governorship-aspirant-declares-support-okorocha/// |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150720225938/http://dailyindependentnig.com/2015/04/wife-imo-pdp-governorship-aspirant-declares-support-okorocha/// |archive-date=2015-07-20 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-09-18 |title=2015: Desperate jostle for Okorocha's seat begins in Imo |url=http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/politics/18105-2015-desperate-jostle-for-okorocha-s-seat-begins-in-imo |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918174435/http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/politics/18105-2015-desperate-jostle-for-okorocha-s-seat-begins-in-imo |archive-date=2014-09-18 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-21 |title=Declare Imo result, Okorocha urges INEC |url=http://www.punchng.com/politics/declare-imo-result-okorocha-urges-inec// |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421221009/http://www.punchng.com/politics/declare-imo-result-okorocha-urges-inec// |archive-date=2015-04-21 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-02-10 |title=Nigeria: How progressive is the APC? |url=https://newafricanmagazine.com/9964/ |access-date=2021-05-27 |website=New African Magazine |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527082508/https://newafricanmagazine.com/9964/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=APC governorship primaries: Day of reckoning |url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/apc-governorship-primaries-day-reckoning/ |access-date=2021-05-27 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-02-17 |title=APC Must Conduct Transparent Governorship Primaries, Says Wahab, Articles {{!}} THISDAY LIVE |url=http://www.thisdaylive.com/articles/apc-must-conduct-transparent-governorship-primaries-says-wahab/195653/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217190957/http://www.thisdaylive.com/articles/apc-must-conduct-transparent-governorship-primaries-says-wahab/195653/ |archive-date=2015-02-17 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=APC Governorship primaries updates |url=https://thenationonlineng.net/apc-governorship-primaries-updates/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-29 |title=APC: Rave of the moment in North-West, NorthEast |url=https://thenationonlineng.net/apc-rave-of-the-moment-in-north-west-northeast/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-04 |title=A festival of choice |url=https://thenationonlineng.net/festival-choice/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2014-12-08 |title=Presidential Primaries: Power play as APC gubernatorial candidates emerge |url=https://peoplesdailyng.com/presidential-primaries-power-play-as-apc-gubernatorial-candidates-emerge/ |access-date=2021-05-27 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527085053/https://peoplesdailyng.com/presidential-primaries-power-play-as-apc-gubernatorial-candidates-emerge/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-02 |title=APC: Breaking into South-East |url=https://thenationonlineng.net/apc-breaking-into-south-east/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-06 |title=Okorocha: Hurdles to second term journey {{!}} National Mirror |url=http://nationalmirroronline.net/new/okorocha-hurdles-to-second-term-journey/// |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706094450/http://nationalmirroronline.net/new/okorocha-hurdles-to-second-term-journey/// |archive-date=2015-07-06 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-10 |title='My only agreement with Okorocha is make Imo better' |url=https://thenationonlineng.net/my-only-agreement-with-okorocha-is-make-imo-better/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 June 2015 |title=Stop disturbing peace in Imo, Okorocha tells Ihedioha |url=https://dailytrust.com/stop-disturbing-peace-in-imo-okorocha-tells-ihedioha |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-15 |title='Imo governorship election has been won and lost' |url=https://thenationonlineng.net/imo-governorship-election-has-been-won-and-lost/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-12 |title=We'll unseat Okorocha in 2015 – Araraume - News |url=http://dailyindependentnig.com/2014/10/well-unseat-okorocha-2015-araraume/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112192606/http://dailyindependentnig.com/2014/10/well-unseat-okorocha-2015-araraume/ |archive-date=2014-11-12 |access-date=2021-05-27}}</ref> == PDP na farko == Dan takarar PDP, [[Chukwuemeka Ihedioha|Emeka Ihedioha]] ta sami tikitin jam'iyyar. <ref>{{Cite web |date=22 September 2014 |title=PDP governorship primaries: 8 ministers may quit in weeks |url=https://dailytrust.com/pdp-governorship-primaries-8-ministers-may-quit-in-weeks |access-date=2021-05-27 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080648/https://dailytrust.com/pdp-governorship-primaries-8-ministers-may-quit-in-weeks |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-14 |title=Flawed Primaries, Aggrieved Aspirants Set To Dump PDP En masse |url=http://saharareporters.com/2014/12/14/flawed-primaries-aggrieved-aspirants-set-dump-pdp-en-masse |access-date=2021-05-27 |website=Sahara Reporters}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=Primaries chaos rocks PDP |url=https://thenationonlineng.net/primaries-chaos-rocks-pdp/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=PDP faces crises in 17 states |url=https://thenationonlineng.net/pdp-faces-crises-17-states/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-11-13 |title=How PDP govs hijacked party structures ahead 2015 |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21050-how-pdp-govs-hijacked-party-structures-ahead-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113013640/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21050-how-pdp-govs-hijacked-party-structures-ahead-2015 |archive-date=2014-11-13 |access-date=2021-05-27}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-11-21 |title=Battle for 2015: Fresh crisis hits PDP |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21019-battle-for-2015-fresh-crisis-hits-pdp |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121161050/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/21019-battle-for-2015-fresh-crisis-hits-pdp |archive-date=2014-11-21 |access-date=2021-05-27}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-01-18 |title=2015 Guber Race: 10 Toughest Battlegrounds |url=http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/top-stories/19165-2015-guber-race-10-toughest-battlegrounds |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118064725/http://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/top-stories/19165-2015-guber-race-10-toughest-battlegrounds |archive-date=2015-01-18 |access-date=2021-05-27}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-01-01 |title=The building blocks of 2015 |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/25240-the-building-blocks-of-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101043414/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/25240-the-building-blocks-of-2015 |archive-date=2015-01-01 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-06 |title=PDP chieftain calls for peace among gov aspirants |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/20074-pdp-chieftain-calls-for-peace-among-gov-aspirants |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406030948/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/20074-pdp-chieftain-calls-for-peace-among-gov-aspirants |archive-date=2015-04-06 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-08-11 |title=APC, PDP and battle for 2015 |url=https://thenationonlineng.net/apc-pdp-and-battle-for-2015/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=Ribadu wins PDP Adamawa, Dankwambo retains Gombe and crisis in Niger - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2014/12/08/ribadu-wins-pdp-adamawa-dankwambo-retains-gombe-and-crisis-in-niger/ |access-date=2021-05-27 |website=The NEWS}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 26, 2014 |title=Gombe: The battle between Dankwambo and Yahaya |url=https://www.pressreader.com/nigeria/daily-trust/20141226/281835757057799 |access-date=2021-05-27 |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ihedioha, Ribadu, Agbaje, Okowa, Wike, and others Win PDP Gubernatorial Primaries for 2015 Elections {{!}} The African Democrat |url=http://africandemocrat.com/content/ihedioha-ribadu-agbaje-okowa-wike-and-others-win-pdp-gubernatorial-primaries-2015-elections |access-date=2021-05-27 |website=africandemocrat.com |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080659/http://africandemocrat.com/content/ihedioha-ribadu-agbaje-okowa-wike-and-others-win-pdp-gubernatorial-primaries-2015-elections |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=PDP Governorship Primaries: Ribadu, Folarin, Okowa, Agbaje, others win |url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/pdp-governorship-primaries-ribadu-folarin-okowa-agbaje-others-win/ |access-date=2021-05-27 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> An gudanar da zaben fidda gwani na PDP a shekarar 2014.<ref>{{Cite web |date=December 14, 2014 |title=PDP Governorship Primaries: A Harvest of Upsets, Protests |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20141214/282200829261007 |access-date=2021-05-27 |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-08 |title=Update: PDP Governorship primaries |url=https://thenationonlineng.net/update-pdp-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jimi Agbaje, Ifeanyi Okowa, Nyesom Wike, Teslim Folarin Win PDP Governorship Primaries |url=https://onobello.com/jimi-agbaje-ifeanyi-okowa-nyesom-wike-teslim-folarin-win-pdp-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-27 |website=onobello.com |language=en-US |archive-date=2021-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527080651/https://onobello.com/jimi-agbaje-ifeanyi-okowa-nyesom-wike-teslim-folarin-win-pdp-governorship-primaries/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Primary Elections: Wike, Folarin, Others Win PDP Governorship Tickets |url=https://www.channelstv.com/2014/12/08/pdp-primaries-wike-folarin-others-win-governorship-tickets/ |access-date=2021-05-27 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-17 |title=PDP primaries nationwide reactions |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23725-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20150517110358/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23725-pdp-primaries |archive-date=2015-05-17 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=Primaries: PDP in disarray |url=https://thenationonlineng.net/primaries-pdp-disarray/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-12 |title=Who picks PDP govs ticket? |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23557-who-picks-pdp-govs-ticket |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512052002/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23557-who-picks-pdp-govs-ticket |archive-date=2015-05-12 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-27 |title=PDP Governorship Primaries: A Harvest of Upsets, Protests, Articles {{!}} THISDAY LIVE |url=http://www.thisdaylive.com/articles/pdp-governorship-primaries-a-harvest-of-upsets-protests/196647/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327023519/http://www.thisdaylive.com/articles/pdp-governorship-primaries-a-harvest-of-upsets-protests/196647/ |archive-date=2015-03-27 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-19 |title=The emerging power blocs in PDP |url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23124-the-emerging-power-blocs-in-pdp |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419214943/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/politics/item/23124-the-emerging-power-blocs-in-pdp |archive-date=2015-04-19 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-18 |title=PDP primaries |url=http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23033-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418142824/http://www.tribune.com.ng/news/news-headlines/item/23033-pdp-primaries |archive-date=2015-04-18 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-15 |title=A tale of woes |url=https://thenationonlineng.net/tale-woes/ |access-date=2021-05-27 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-03 |title=Protests, Defection Trail PDP Guber Primaries {{!}} OSUN DEFENDER |url=http://www.osundefender.org/?p=199254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703093346/http://www.osundefender.org/?p=199254 |archive-date=2015-07-03 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-13 |title=2015: Governorship primary tears PDP apart in states |url=http://www.punchng.com/news/2015-governorship-primary-tears-pdp-apart-in-states/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213024456/http://www.punchng.com/news/2015-governorship-primary-tears-pdp-apart-in-states/ |archive-date=2014-12-13 |access-date=2021-05-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-12-03 |title=Mixed reactions trail PDP primaries |url=http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/22912-mixed-reactions-trail-pdp-primaries |archive-url=https://web.archive.org/web/20141203032616/http://www.tribune.com.ng/news/top-stories/item/22912-mixed-reactions-trail-pdp-primaries |archive-date=2014-12-03 |access-date=2021-05-27}}</ref> == Sakamakon == == Manazarta == {{Reflist}} 721fm4amlw6tp85qrv93g8m9tm3m73c Zaben gwamna na Jihar Borno na 1979 0 106014 838304 823988 2026-05-20T10:50:06Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838304 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Borno na 1979''' ya faru ne a ranar 28 ga Yuli, 1979. <ref>{{Cite web |title=African Elections Database |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=May 17, 2021 |publisher=African Elections }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Mohammed Goni]] na [[Jam'iyyar Jama'ar Najeriya|GNPP]] ya lashe zaben na farko don zama gwamnan zartarwa na farko na [[Borno|Jihar Borno]], inda ya kayar da [[Kam Selem|Kam Salem]] na babban 'yan adawa na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]] a gasar.<ref name="Comp">{{Cite web |last=Izekor, Victor |date=May 22, 2020 |title=Mohammed Goni: The Kanuri warrior who fought wars by Victor Izekor |url=https://yenlive.com/news/index.php/opinions/2976-mohammed-goni-the-kanuri-warrior-who-fought-wars-by-victor-izekor |access-date=May 29, 2021 |website=Yenlive |archive-date=June 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214740/https://yenlive.com/news/index.php/opinions/2976-mohammed-goni-the-kanuri-warrior-who-fought-wars-by-victor-izekor |url-status=dead }}</ref><ref name="AS">{{Cite journal |last=Panter-Brick, K. |date=1979 |title=Nigeria: The 1979 Elections |url=http://www.jstor.org/stable/40173962 |journal=Africa Spectrum |volume=14 |issue=3 |page=323 |jstor=40173962 |access-date=May 20, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adeyemo, Ademola |date=January 13, 2009 |title=Where Are Second Republic Governors? |url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2 |access-date=May 18, 2021 |website=All Africa |publisher=ThisDay}}</ref><ref>{{Cite web |title=THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |access-date=May 18, 2021 |publisher=Countryside Studies}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aondowase, Nyam |year=2015 |title=AN ANALYSIS OF THE 2003 AND 2007 ELECTORAL VIOLENCE IN NIGERIA |url=https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=May 22, 2021 |format=PDF}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian States |url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528072649/http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |archive-date=28 May 2010 |access-date=2021-05-23 |publisher=World Statesmen}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Okpu |first=Ugbana |date=1985 |title=Inter-Party Political Relations in Nigeria 1979-1983 |url=https://www.jstor.org/stable/40174204 |format=JSTOR |journal=Africa Spectrum |publisher=Sage Publications, Ltd. |volume=20 |pages=191–209 |jstor=40174204 |access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Joseph |first=Richard A. |date=1981 |title=The Ethnic Trap: Notes on the Nigerian Campaign and Elections, 1978-79 |url=https://www.jstor.org/stable/1166229 |format=JSTOR |journal=Issue: A Journal of Opinion |publisher=Cambridge University Press |volume=11 |pages=17–23 |doi=10.2307/1166229 |jstor=1166229 |url-access=subscription |access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ola, Timothy |date=September 30, 2009 |title=How we underdeveloped Borno North, by Mohammed Goni |url=http://news.onlinenigeria.com/templates/?a=8522 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225040919/http://news.onlinenigeria.com/templates/?a=8522 |archive-date=February 25, 2012 |access-date=May 29, 2021 |publisher=OnlineNigeria Daily News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Babalola, Jide |date=October 11, 2009 |title=Only two-party system can save Nigeria, Goni |url=http://thenationonlineng.net/web2/articles/21498/1/Only-two-party-system-can-save-Nigeria-Goni/Page1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726120632/http://thenationonlineng.net/web2/articles/21498/1/Only-two-party-system-can-save-Nigeria-Goni/Page1.html |archive-date=July 26, 2011 |access-date=May 29, 2021 |publisher=The Nation}}</ref> [[Mohammed Goni]] ya fito a matsayin dan takarar [[Jam'iyyar Jama'ar Najeriya|GNPP]] bayan an zabe shi ba tare da halarta ba, inda ya doke Abba Jiddum Gana a kan wani bangare mai yawa. Goni ya yi tambaya 166 kuma Gana 18.<ref name="Comp2">{{Cite web |last=Izekor, Victor |date=May 22, 2020 |title=Mohammed Goni: The Kanuri warrior who fought wars by Victor Izekor |url=https://yenlive.com/news/index.php/opinions/2976-mohammed-goni-the-kanuri-warrior-who-fought-wars-by-victor-izekor |access-date=May 29, 2021 |website=Yenlive |archive-date=June 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214740/https://yenlive.com/news/index.php/opinions/2976-mohammed-goni-the-kanuri-warrior-who-fought-wars-by-victor-izekor |url-status=dead }}</ref> Abokin Goni shine Ibrahim Anas<ref>{{Cite web |last=Emmanuel, Odang |title=State Governors and Their Deputies |url=https://rainbownigeria.com/2020/10/08/state-governors-and-their-deputies/ |access-date=May 31, 2021 |website=Rainbow Nigeria |archive-date=June 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213047/https://rainbownigeria.com/2020/10/08/state-governors-and-their-deputies/ |url-status=dead }}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Borno|Gwamnan Jihar Borno]] ta amfani da tsarin jefa kuri'a. == Sakamakon == Akwai jam'iyyun siyasa guda biyar da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Tarayya]] (FEDECO) ta yi rajista don shiga cikin zaben. [[Mohammed Goni]] na [[Jam'iyyar Jama'ar Najeriya|GNPP]] ya lashe gasar ta hanyar jefa kuri'u mafi girma, inda ya doke [[Kam Selem|Kam Salem]] na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]].<ref name="Comp"/><ref name="AS"/><ref>{{Cite journal |last=Hart, C. |date=1993 |title=The Nigerian Elections of 1983 |url=https://www.jstor.org/stable/1161428 |format=JSTOR |journal=Africa: Journal of the International African Institute |volume=63 |issue=3 |pages=397–418 |doi=10.2307/1161428 |jstor=1161428 |s2cid=145591693 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=33. Nigeria (1960-present) |url=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |access-date=May 20, 2021 |publisher=[[University of Central Arkansas]] |archive-date=June 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613133852/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bala, Tahiru |title=Can Ali Sheriff Break The Continuity Jinx? |url=http://www.gamji.com/article6000/NEWS6428.htm |access-date=May 29, 2021 |website=Gamji}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 30, 2020 |title=Former Old Borno Gov. Mohammed Goni Is Dead |url=https://masternews.com.ng/former-old-borno-gov-mohammed-goni-is-dead/ |access-date=May 29, 2021 |website=Master News |archive-date=June 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213554/https://masternews.com.ng/former-old-borno-gov-mohammed-goni-is-dead/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=6 Aspects of Income Distribution in the Nigerian Urban Sector |url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNABR753.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222165809/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNABR753.pdf |archive-date=February 22, 2017 |access-date=May 30, 2021 |publisher=USAID}}</ref> == Manazarta == r97lwoavxbebc5rxk56bvdjm5z29bzt Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2023 0 106020 838314 746469 2026-05-20T10:58:51Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838314 wikitext text/x-wiki {{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Muhammad Inuwa Yahaya]]}}|party=All Progressives Congress|votes=''Voice vote''|percentage=100.00%}} {{Election box total no change}} {{Election box turnout no change}} {{End}}{{Databox}} An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Gombe na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Gombe|Gwamnan Jihar Gombe]], tare da [[2023 Gombe State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Gombe]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> An sake zabar Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Muhammad Inuwa Yahaya]] da kashi 18% a kan dan takarar PDP, dan kasuwa [[Mohammed Jibrin Barde]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Umar |first=Auwal |title=Gombe governor wins second term in office |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/588888-gombe-governor-wins-second-term-in-office-2.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Zaben fidda gwani, wanda aka shirya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022, ya haifar da Yahaya da aka sake zabarsa ta All Progressives Congress ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu yayin da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi dan kasuwa Jibrin a ranar 25 ga Mayu.<ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=26 May 2022 |title=Gombe gov wins second term ticket by voice votes |url=https://punchng.com/gombe-gov-wins-second-term-ticket-by-voice-votes/ |access-date=26 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PDP primary results"/> Kashegari bayan Ranar Zabe, an kammala haɗin kai kuma INEC ta ayyana Yahaya a matsayin mai nasara. Gabaɗaya, Yahaya ta lashe kusan kuri'u 343,000 da kashi 57% na kuri'un yayin da Jibrin ya zo na biyu ya sami kusan kuri'un 233,000 da kashi 39% na kuriʼun.<ref name="Final results"/> Jibrin ya ki amincewa da sakamakon hukuma kuma ya gabatar da kalubalen shari'a; shari'ar ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wanda ya tabbatar da nasarar Yahaya a cikin hukunci a watan Janairun 2024. <ref name="SC affirms Yahaya victory">{{Cite web |last=Nnochiri |first=Ikechukwu |date=19 January 2024 |title=Supreme Court validates election of Gov Yahaya of Gombe State |url=https://www.vanguardngr.com/2024/01/supreme-court-validates-election-of-gov-yahaya-of-gombe-state/ |access-date=26 December 2024 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar Gwamnan Jihar Gombe ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma. == Tarihi == [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]] ƙaramar jiha ce ta [[Arewa ta Gabas (Najeriya)|arewa maso gabas]] tare da tattalin arziki mai girma da manyan yankuna na halitta amma tana fuskantar ɓangaren noma mai mahimmanci, hamada, da wasu tashin hankali tsakanin kabilun. A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar ta hanyar babban juyawa zuwa ga APC na jihar. A cikin zaɓen tarayya, [[Muhammadu Buhari|Buhari]] ya rike jihar ga APC yayin da APC [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Gombe|ya mamaye dukkan kujerun majalisar dattijai]] ta hanyar samun kujerun PDP guda biyu. Hakazalika, APC ta sami kujerun majalisar da PDP ke rike da su biyu don mamaye dukkan [[Zaben 'yan majalisar wakilan Najeriya na 2019 a jihar Gombe|Zaben Majalisar Wakilai]]. A matakin jiha, APC [[Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2019|ya sami gwamna]] da mafi rinjaye a Majalisar Dokoki. Zaben 2019 ya kuma kawo bambancin siyasa tsakanin yankuna daban-daban, mafi rinjaye na Krista a Kudancin da kuma mafi rinjaye [[Hausawa|Hausa]] da [[Fulani]], mafi rinjayar Musulmi a Arewa da Tsakiya yayin da tsohon yankin ya koma zuwa APC tare da yankuna biyu na ƙarshe.<ref>{{Cite journal |last=Sule |first=Babayo |date=30 September 2019 |title=The 2019 General Election in Gombe State: An Analysis of the Voting Pattern, Issues, Impacts and its Implications |url=https://www.researchgate.net/publication/336465199 |journal=International Journal of Social Sciences Perspectives |volume=4 |issue=2 |pages=62–75 |doi=10.33094/7.2017.2019.42.62.75 |s2cid=211463973 |access-date=13 April 2022 |doi-access=free}}</ref> A lokacin 2019 zuwa 2023 wa'adin, sauye-sauye sun karu da lambobin PDP a cikin gidan tarayya yayin da suke kara yawan lambobin APC a cikin majalisar jihar. A cikin wa'adin Yahaya, gwamnatinsa ta bayyana cewa ya hada da ilimi, tsaro, kiwon lafiya, da ci gaban noma. Dangane da aikinsa, an yaba wa Yahaya saboda ci gaban kiwon lafiya da sauƙin yin kasuwanci amma an soki shi saboda yin komai a cikin shekara ta farko a ofis, rashin ruwan sha mai tsabta da tsabta, kama masu sukar sa, da kuma rashin kula da nadin Mai Tangale na 2021 wanda ya haifar da mummunan rikice-rikicen addini a [[Billiri]].<ref>{{Cite web |last=Onwuamaeze |first=Dike |last2=Awofadeji |first2=Segun |title=Gombe, Sokoto, Jigawa Lead in Ease of Doing Business Survey |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/06/18/gombe-sokoto-jigawa-lead-in-ease-of-doing-business-survey/ |access-date=7 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 June 2020 |title=ICYMI: Top 5, Bottom 5; How first term Governors fared in their first year (May, 2020) |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-first-term-governors-fared-in-their-first-year-may-2020/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Inuwa’s one year in office can best be rated as less than average. Though he lays claims to initiating a couple of projects, much of what is visible are traceable to his predecessor, former Governor [[Ibrahim Hassan Dankwambo|Dankwambo]]. For residents of [[Gombe State|Gombe]], especially [[Gombe, Nigeria|Gombe metropolis]], access to potable water has been herculean, as they have continued to depend on water vendors to survive.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=22 December 2021 |title=Gombe defends detention of govt critic |url=https://punchng.com/gombe-defends-detention-of-govt-critic/ |access-date=7 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdulaziz |first=Abdulaziz |date=March 2020 |title=Two Nigerian politicians detained for 'insulting governor' |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/379723-two-nigerian-politicians-detained-for-insulting-governor.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=24 May 2022 |title=Gombe gov intolerant of criticism, publisher shares ordeal |url=https://punchng.com/gombe-gov-intolerant-of-criticism-publisher-shares-ordeal/ |access-date=26 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayitogo |first=Nasir |date=11 December 2021 |title=SPECIAL REPORT: The true story of fatal religious crisis in Billiri, a peaceful Gombe community |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/500240-special-report-the-true-story-of-fatal-religious-crisis-in-billiri-a-peaceful-gombe-community.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> == Zaben fidda gwani == Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> === Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba === Shekarar da ta gabata ta zaben fidda gwani na APC ta kasance ta hanyar rikice-rikicen jam'iyya yayin da aka raba APC tsakanin magoya bayan Sanata da tsohon Gwamna [[Mohammed Danjuma Goje]] a gefe ɗaya kuma ɗayan yana goyon bayan Gwamna mai ci [[Muhammad Inuwa Yahaya]] . <ref>{{Cite web |last=Ndujihe |first=Clifford |date=25 November 2021 |title=Goje, Inuwa's feud tears APC apart in Gombe |url=https://www.vanguardngr.com/2021/11/goje-inuwas-feud-tears-apc-apart-in-gombe/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Rikicin ya tilasta jami'an jam'iyyar su dauki bangare har ma sun zama masu tashin hankali lokacin da wani hari a kan motar Goje ya kashe mutane 5 a watan Nuwamba 2021.<ref>{{Cite web |last=Aborisade |first=Sunday |date=6 November 2021 |title=Five killed, many injured in Goje, Gombe gov's men rampage |url=https://punchng.com/five-killed-many-injured-in-goje-gombe-govs-men-rampage/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Rikicin ya kuma haifar da wasu fice daga jam'iyyar, musamman lokacin da dan takarar gwamna na 2019 [[Jamil Isyaku Gwamna]] da memba na Majalisar Wakilai Yaya Bauchi Tango dukansu suka tafi PDP. Kodayake ba Goje ko Yahaya da kansu ba su sauya sheka ba, masu sharhi sun bayyana cewa rikicin jam'iyya mai tsawo da sauya shiku na wasu na iya cutar da APC a cikin babban zaben.<ref>{{Cite web |last=Okon-Ekong |first=Nseobong |title=No End in Sight to Gombe APC Crisis |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/03/21/no-end-in-sight-to-gombe-apc-crisis/ |access-date=11 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daniel |first=Son |date=20 March 2022 |title=2023: Gombe APC still in disarray – Goje insists |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/2023-gombe-apc-still-in-disarray-goje-insists/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, Yahaya ita ce kadai dan takara kuma ta lashe zaben ta hanyar kuri'un murya ba tare da hamayya ba.<ref name="APC primary results"/> A cikin jawabinsa na karɓa, Yahaya ya gode wa jam'iyyar da Shugaba [[Muhammadu Buhari]] yayin da yake alkawarin ci gaba da aikin gwamnatinsa.<ref>{{Cite web |last=Itodo |first=Yemi |date=26 May 2022 |title=Governor Inuwa wins APC guber primaries in Gombe |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/governor-inuwa-wins-apc-guber-primaries-in-gombe/ |access-date=26 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> ==== An zabi shi ==== * [[Muhammad Inuwa Yahaya]]: Gwamna (2019-yanzu), wanda aka zaba a matsayin gwamna na APC na 2015, kuma tsohon kwamishinan <ref name="Gov declares">{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=2 August 2021 |title=Gombe gov declares second term bid, confident of victory |url=https://punchng.com/gombe-gov-declares-second-term-bid-confident-of-victory/ |access-date=2 August 2021 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APC primary results"/> ** Mataimakin Gwamna - [[Manasseh Daniel Jatau]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu) ==== Ya ƙi ==== * [[Isah Ali Ibrahim Pantami|Isa Ali Pantami]]: Ministan Sadarwa da Tattalin Arziki na Dijital (2019-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=30 March 2022 |title=114 Gombe APC wards sue Pantami, want minister contest election |url=https://punchng.com/114-gombe-apc-wards-sue-pantami-want-minister-contest-election/ |access-date=30 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> ==== Sakamakon ==== {{Pie chart}} === Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a === {{Div col}} * [[Nuhu Milah]] ([[Action Alliance]])<ref>{{cite web |last1=Alowolodu |first1=Akanji |title=2023 Governorship Race: AA Picks Nuhu Milah As Gombe Candidate |url=https://apexnewsexclusive.com/2023-governorship-race-aa-picks-nuhu-milah-as-gombe-candidate/ |website=Apex News Exclusive |access-date=7 October 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list">{{cite web |title=FINAL LIST OF CANDIDATES FOR STATE ELECTIONS - Governorship & Houses of Assembly |url=https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |access-date=6 October 2022}}</ref> **Running mate: Idris Musa<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Jibrin Suleiman]] ([[Action Democratic Party (Nigeria)|Action Democratic Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Mohammed Magaji]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Mohammed Adamu]] ([[Action Peoples Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Aliyu Alhaji Liman]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Aliyu Danmacca Adamu]] ([[African Action Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Mariyatu Sulaiman Aliyu]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Bala Nafiu]] ([[African Democratic Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Erisa Sarki Danladi]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Bello Abubakar Muhammad]] ([[Allied Peoples Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Abubakar Rabi Chindo]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Abdulhamid Sadiq]] ([[Boot Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Zariyatu Yunusa]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Keftin Esau Amuga]] ([[Labour Party (Nigeria)|Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Saleh Lawan]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Khamisu Mailantarki]] ([[New Nigeria Peoples Party]])<ref>{{cite web |last1=Aramide |first1=Mansur |last2=Oyewole |first2=Rauf |title=Mailantarki emerges Gombe NNPP guber candidate unopposed |url=https://guardian.ng/politics/mailantarki-emerges-gombe-nnpp-guber-candidate-unopposed/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |date=7 June 2022 |access-date=7 June 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Hamma Abubakar]]<ref>{{cite web |last1=Azubuike |first1=Chima |title=Gombe NNPP gov candidate names running mate |url=https://punchng.com/gombe-nnpp-gov-candidate-names-running-mate/ |website=[[The Punch]] |access-date=8 August 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Abubakar Sanusi Sulaiman]] ([[National Rescue Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Ladidi Okasha]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Kelmi Jacob Lazarus]] ([[Social Democratic Party (Nigeria)|Social Democratic Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Ali Ajasco Muhammed]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> * [[Muhammad Gana Aliyu]] ([[Zenith Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> **Running mate: [[Hope Emmanuel]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" /> {{Div col end}} Kafin zaben fidda gwani, manyan tambayoyin sun kasance game da wane dan takarar zai sami goyon bayan shugaban Gombe PDP [[Ibrahim Hassan Dankwambo]] tare da wadanda aka ɗauka sun taimaka wa jam'iyyar tun lokacin da ya shiga adawa a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |title=GOMBE 2023: Factors that’ll shape PDP primaries |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/gombe-2023-factors-thatll-shape-pdp-primaries/ |access-date=30 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A ranar farko, 'yan takara shida sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare tare da Mohammed Jibrin ya fito a matsayin dan takarar PDP bayan sakamakon ya nuna Jibrin ya lashe kasa da kashi 50% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP primary results"/> A ƙarshen Yuni, Jibrin ya zaɓi [[Timothy Danlele]] - ma'aikacin gwamnati mai ritaya - a matsayin abokin aikinsa. ==== Wa'inda aka zaba ==== * Mohammed Jibrin Barde: dan takarar gwamna na APC na 2019 kuma mai banki <ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe Primaries: Jibrin Barde Picks PDP Governorship Ticket |url=https://von.gov.ng/2022/05/25/gombe-primaries-jibrin-barde-picks-pdp-governorship-ticket/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526221052/https://von.gov.ng/2022/05/25/gombe-primaries-jibrin-barde-picks-pdp-governorship-ticket/ |archive-date=26 May 2022 |access-date=7 June 2022 |website=[[Voice of Nigeria]]}}</ref> ** Matashi mai gudu - [[Timothy Danlele]]: tsohon ma'aikacin gwamnati ==== An kawar dasu a zaben fidda gwani ==== * [[Abubakar Ali Gombe]]: tsohon Ministan Lafiya na Jiha <ref name="PDP primary results"/> * Babayo Ardo: ma'aikacin gwamnati <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |date=7 May 2022 |title=Gombe 2023: Group Squeals Over Serving Perm Sec's Participation In PDP Screening |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/gombe-2023-group-squeals-over-serving-perm-secs-participation-in-pdp-screening/ |access-date=8 May 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> * Jamil Isyaku Gwamna: MD / Shugaba na Kamfanin Rarraba Wutar Lantarki na Kano da kuma [[Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2019|Dan takarar gwamna na 2019 na PDP]] <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Bukar |first=Muhammad |date=23 February 2022 |title=Jamil Gwamna rejoins PDP, to contest Gombe governorship |url=https://dailypost.ng/2022/02/23/jamil-gwamna-rejoins-pdp-to-contest-gombe-governorship/ |access-date=28 February 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> * Adamu Suleiman: tsohon mataimakin sojan sama na Air Force <ref name="PDP primary results" /> * [[Gimba Ya'u Kumo]]: tsohon Manajan Darakta / Shugaba na Bankin Gida na Tarayya na Najeriya kuma surukin Shugaba [[Muhammadu Buhari]] <ref name="PDP primary results" /> ==== Ya ƙi ==== * [[Usman Bayero Nafada]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Gombe North (2015-2019), dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon memba na Majalisar Wakilai na Dukku / Nafada (2003-2015), tsohon Mataimakin Shugaban Majalisar Wakili, tsohon memba na majalisar, kuma tsohon Shugaban Majalisar[[Majalisar Dokokin Jihar Gombe|Gidan Taron]] ==== Sakamakon ==== {{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}{{Pie chart}} === Ƙananan ƙungiyoyi === {{Clear}} == Yaƙin neman zaɓe == Nan da nan bayan zaben fidda gwani a watan Yunin 2022, masu kallo sun bayyana cewa wadanda aka zaba suna mai da hankali kan hada jam'iyyun su. Kodayake babban rikici tsakanin Yahaya da Sanata [[Mohammed Danjuma Goje]] ya ƙare kafin zaben fidda gwani, rashin kulawar Goje game da yakin neman zabe ga Yahaya idan ya kasance mai rauni ya fara kallon shi a matsayin mai yuwuwar alhakin APC ta hanyar masana yayin da masu sharhi suka lura cewa PDP ta damu game da yarjejeniyar APC ta ciki.<ref>{{Cite web |last=Shittu |first=Sola |title=2023: Gombe APC in race for survival |url=https://thenationonlineng.net/2023-gombe-apc-in-race-for-survival/ |access-date=5 July 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Bayan 'yan watanni a watan Nuwamba, bincike ya sake mayar da hankali kan rarrabuwar jam'iyya ta ciki yayin da Goje ya kasance ba ya cikin yakin Yahaya yayin da Jibrin ya goyi bayan Gwamnan Jihar Rivers [[Ezenwo Wike|Nyesom Wike]] a cikin takaddamarsa da dan takarar shugaban kasa na PDP [[Atiku Abubakar]] . <ref>{{Cite web |last=Alli |first=Yusuf |last2=Adeyemi |first2=Kolade |last3=Asishana |first3=Justina |last4=Oota |first4=Linus |last5=Adenuga |first5=David |last6=Shittu |first6=Sola |last7=Jimoh |first7=Adekunle |title=2023: Race to Government House (2) |url=https://thenationonlineng.net/2023-race-to-government-house-2/ |access-date=21 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Rarrabawar PDP ta karu sosai bayan da aka ɓoye sauti da ake zargin ya nuna Jibrin yana zagi masu adawa da PDP tare da tashin hankali tsakanin Jibrin da [[Jamil Isyaku Gwamna]].<ref>{{Cite web |last=Shittu |first=Sola |title=Gombe 2023: Many headaches of PDP candidate Barde |url=https://thenationonlineng.net/gombe-2023-many-headaches-of-pdp-candidate-barde/ |access-date=27 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Duk da yunkurin sulhu, Gwamna ya bar PDP a farkon watan Disamba tare da kungiyoyin magoya baya don komawa APC a cikin yunkurin tashi daga PDP a duk watan Disamba. <ref>{{Cite web |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe Politics: Jamil Gwamna, Supporters Dump PDP, Join APC |url=https://dailytrust.com/gombe-politics-jamil-gwamna-supporters-dump-pdp-join-apc/ |access-date=10 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Defections Threaten PDP’s Quest To Sack APC In Gombe |url=https://dailytrust.com/defections-threaten-pdps-quest-to-sack-apc-in-gombe/ |access-date=31 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Kwanaki kadan bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] - wanda dan takarar PDP [[Atiku Abubakar]] ya lashe Jihar Gombe, Yahaya ya ba da gafara ga al'ummar Kirista ta jihar yayin taron da Gombe [[Kungiyar Kiristocin Najeriya|CAN]] ta shirya. A cikin zaben shugaban kasa, yawancin yankunan Kirista kamar [[Billiri]] sun fi jefa kuri'a ga dan takarar PDP [[Atiku Abubakar]] da dan takarar LP Peter Obi a cikin shekaru na sukar Gombe APC saboda zargin nuna bambanci na Krista, musamman a lokacin Babban Alkalin 2020 da kuma rikicin Mai Tangale na 2021.{{Efn|The Yahaya administration allegedly refused to nominate the state's most senior judge — Justice Beatrice Iliya — to be state Chief Judge due to her Christian faith.<ref>{{cite web |last1=Olugbode |first1=Michael |title=Justice Iliya Excluded from Nominees for Gombe Chief Judge’s Position |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/12/05/justice-iliya-excluded-from-nominees-for-gombe-chief-judges-position/ |website=[[ThisDay]] |access-date=2 January 2025}}</ref>}}{{Efn|Yahaya's selection of a Muslim to become traditional leader over a mainly-Christian area which sparked months of protests and unrest.<ref>{{cite web |last1=Ayitogo |first1=Nasir |title=SPECIAL REPORT: The true story of fatal religious crisis in Billiri, a peaceful Gombe community |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/500240-special-report-the-true-story-of-fatal-religious-crisis-in-billiri-a-peaceful-gombe-community.html |website=[[Premium Times]] |access-date=2 January 2025}}</ref>}} <ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |title=Gov Yahaya apologises to Christians in Gombe |url=https://punchng.com/gov-yahaya-apologises-to-christians-in-gombe/ |access-date=5 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref> Duk da haka, hasashen EiE-SBM ya tsara Jibrin don cin nasara bisa ga "al'amuran da suka faru a zaben shugaban kasa da kuma ƙarshen tasirin [[Muhammadu Buhari]] a siyasar arewa. " A gefe guda, wani yanki daga Leadership ya lura cewa Khamisu Mailantarki (NPP) na iya rabuwa kuri'un adawa. <ref>{{Cite web |title=Presidential Election Results May Affect Guber Races In 10 States |url=https://leadership.ng/presidential-election-results-may-affect-guber-races-in-10-states/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> == Tsinkaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Tushen ! colspan="2" |Tsinkaya !Ya zuwa yanzu |- | align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref> | colspan="2" bgcolor="#87de87" |Lean Jibrin |17 Maris 2023 |- | align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316044628/https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |url-status=dead }}</ref>}}<br /> | colspan="2" bgcolor="#009404" |Jibrin |2 ga Maris 2023 |- |} == Halin da ake yi == === Lokaci na zaɓe === {{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}} === Kafin zaben === Ga rundunar 'yan sanda ta Najeriya, Oqua Etim - Kwamishinan Kwamishinan Jihar Gombe - ya sadu da al'ummomin al'umma kafin zaben ban da karbar bakuncin taron zaman lafiya tare da shugabannin addini.<ref>{{Cite tweet|user=GombePoliceNG|title=#PhotoNews: The Commissioner of Police Gombe State Command, CP Oqua Etim visits Dukku Emirate and Dukku Divisional Police Headquarters on a familiarization tour/ visit ahead of the 2023 gubernatorial election, the Cp was received by the Emir of Dukku}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mu’azu |first=Rebecca |date=8 March 2023 |title=Gombe State Meets With Religious Bodies Ahead of March Elections |url=https://von.gov.ng/gombe-state-meets-with-religious-bodies-ahead-of-march-elections/ |access-date=3 January 2025 |website=[[Voice of Nigeria]] |archive-date=3 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250103084807/https://von.gov.ng/gombe-state-meets-with-religious-bodies-ahead-of-march-elections/ |url-status=dead }}</ref> Wata sanarwa ta 'yan sanda a ranar 16 ga watan Maris ta ba da sanarwar tura ƙarfafawa daga ƙungiyoyi da yawa tare da rarraba ƙarin motoci, kayan kariya na ma'aikata, kayan yaki da tarzoma, da masu ɗaukar ma'aikata masu makamai; washegari, wata sanarwa ta ba da umarnin ƙuntatawa kan motsi don Ranar Zabe. <ref>{{Cite web |last=Nwaokolo |first=Sandra |date=16 March 2023 |title=Saturdays polls: IGP re-enforces Gombe Police command with manpower, anti-riot equipment, others |url=https://tribuneonlineng.com/saturdays-polls-igp-re-enforces-gombe-police-command-with-manpower-anti-riot-equipment-others/ |access-date=3 January 2025 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=POLICE PRESS RELEASE 2023 GUBERNATORIAL/STATE ASSEMBLY ELECTIONS: CP OQUA ORDERS RESTRICTION OF MOVEMENT ON ELECTION DAY. |url=https://www.facebook.com/GombePoliceCommand/posts/pfbid02ZL5YFriBUM3zryeb5CXdnbZh9g4h2WQMAiHN6VvQztJASfcCA9hoFPdDNpkcdPA8l |access-date=3 January 2025 |website=[[Facebook]] |publisher=Gombe Police Command}}</ref> == Babban Zabe == === Sakamakon === {{Pie chart|caption='''Candidates' vote share'''|label1='''[[Muhammad Inuwa Yahaya]]''' ([[All Progressives Congress|APC]])|label2=Mohammed Jibrin Barde ([[Peoples Democratic Party (Nigeria)|PDP]])|label3=Other candidates|value1=56.63|value2=38.51|value3=4.86|color1=#87BEEB|color2=#006903|color3=silver}} ==== Ta hanyar gundumar sanata ==== {| align="right" | colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta gundumar. |- |Jibrin 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Jibrin_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#a3d5ac|40–50%}} |Yahaya 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Yahaya_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}} |} {| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%" ! rowspan="3" |Gundumar Sanata ! colspan="2" |[[Muhammad Inuwa Yahaya]]<br /><small>APC</small> ! colspan="2" |Mohammed Jibrin<small>PDP</small><br /> ! colspan="2" rowspan="2" |Sauran ! rowspan="3" style="max-width:5em;" |Jimlar kuri'un da aka amince da su |- ! colspan="2" style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}} " | ! colspan="2" style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}} " | |- !Zaɓuɓɓuka !Kashi !Zaɓuɓɓuka !Kashi !Zaɓuɓɓuka !Kashi |- |- | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |Gombe Central Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Akko, Nigeria|Akko]] and [[Yamaltu/Deba]].}} | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''94,900''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''56.59%''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |65,297 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |38.94% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |7,490 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |4.47% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |167,687 |- | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |Gombe North Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Dukku]], [[Funakaye]], [[Gombe, Nigeria|Gombe]], [[Kwami]], and [[Nafada]].}} | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''173,204''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''62.96%''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |89,950 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |32.69% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |11,966 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |4.35% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |275,120 |- | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |Gombe South Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Balanga, Nigeria|Balanga]], [[Billiri]], [[Kaltungo]], and [[Shongom]].}} | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |74,717 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |45.97% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |'''77,884''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |'''47.91%''' | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |9,947 | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |6.12% | align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |162,548 |- |- !Cikakken !342,821 !56.63% !233,131 !38.51% !29,403 !4.86% !605,355 |} ==== Ta hanyar mazabar tarayya ==== {| align="right" | colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta mazabar. |- |Jibrin 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Jibrin_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#a3d5ac|40–50%}} |Yahaya 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Yahaya_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}} |} == Bayani == {{Notelist}} == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] mmv0puznubarndkzled7b3az99bx4z9 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Jigawa 0 106021 838240 662202 2026-05-20T09:54:34Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838240 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Jigawa|Jihar Jigawa]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Jigaswa. Ibrahim Musa Kazaure wanda ke wakiltar Jigawa West da Musa Bako Abdullahi Aujara wanda ke wakilcin Jigawa Central sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]], yayin da Muhammad Ubali Shittu wanda ke wakilci Jigawa East ya ci nasara a kan dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |2 |1 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Jigawa Yamma | | | |Ibrahim Musa Kazaure | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Jigawa ta Tsakiya | | | |Musa Bako Abdullahi Aujara | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Jigawa Gabas | | | |Muhammad Ubali Shittu | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |} == Sakamakon == === Jigawa Yamma === Ibrahim Musa Kazaure na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Jigawa ta Tsakiya === Musa Bako Abdullahi Aujara na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Jigawa Gabas === Muhammad Ubali Shittu na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 40dxiz6iqdm0uwdi42wxdxmwgibeti6 Zaben gwamnan jihar Bauchi na 1983 0 106038 838338 824069 2026-05-20T11:37:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838338 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Tatari Ali]] ne ya lashe Zaben fidda gwani na NPN . <ref>{{Cite web |title=Nigeria - THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2005-12-02 |title=THISDAYonline |url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202191041/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |archive-date=December 2, 2005 |access-date=2021-05-20}}</ref> Zaben gwamna na Jihar Bauchi na 1983 ya faru ne a Najeriya a ranar 13 ga watan Agusta, 1983. Dan takarar [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]] [[Tatari Ali]] ya lashe zaben, inda ya doke wasu 'yan takara <ref>{{Cite web |date=2021-05-20 |title=Nigeria: Where Are Second Republic Governors? |url=https://allafrica.com/stories/200901140197.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604161632/https://allafrica.com/stories/200901140197.html |archive-date=June 4, 2011 |access-date=2009-01-13 |website=This Day}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Okpu |first=Ugbana |date=1985 |title=Inter-Party Political Relations in Nigeria 1979-1983 |url=https://www.jstor.org/stable/40174204 |journal=Africa Spectrum |volume=20 |issue=2 |pages=191–209 |issn=0002-0397 |jstor=40174204}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian States |url=https://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |access-date=2021-05-20 |website=www.worldstatesmen.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Odang |date=September 19, 2020 |title=Nigeria Second Republic Governors - Rainbownigeria |url=https://rainbownigeria.com/2020/09/19/nigeria-second-republic-governors/ |access-date=2021-05-20 |language=en-US |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428000147/https://rainbownigeria.com/2020/09/19/nigeria-second-republic-governors/ |url-status=dead }}</ref> [[Tatari Ali]] ya fito ne a matsayin dan takarar [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]].<ref>{{Cite journal |last=Hart |first=Christopher |date=1993 |title=The Nigerian elections of 1983 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/africa/article/abs/nigerian-elections-of-1983/932FDD8E5CD8E04409A3BAF03D126128 |journal=Africa |language=en |volume=63 |issue=3 |pages=397–418 |doi=10.2307/1161428 |issn=1750-0184 |jstor=1161428 |s2cid=145591693 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=33. Nigeria (1960-present) |url=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |access-date=2021-05-20 |website=uca.edu |language=en-US |archive-date=2021-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613133852/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamnan Jihar Bauchi]] ta amfani da tsarin jefa kuri'a. == Zaben fidda gwani == === NPN na farko === [[Tatari Ali]] ne ya lashe Zaben fidda gwani na NPN . <ref>{{Cite web |title=Nigeria - THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2005-12-02 |title=THISDAYonline |url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202191041/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |archive-date=December 2, 2005 |access-date=2021-05-20}}</ref> == Manazarta == skvwe1llpg5jwqrwqz15qvlzxuze5vo Zaben gwamna na Jihar Nasarawa na 2019 0 106111 838321 674047 2026-05-20T11:14:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838321 wikitext text/x-wiki {{Election results|cand1=[[Abdullahi Sule]]|party1=[[All Progressives Congress]]|votes1=327229|cand2=[[David Ombugadu]]|party2=[[People's Democratic Party (Nigeria)|People's Democratic Party]]|votes2=184281|cand3=[[Labaran Maku]]|party3=[[All Progressives Grand Alliance]]|votes3=132784|cand4=Ibio Umar Aliyu Doma|party4=[[Zenith Labour Party]]|votes4=13307|cand5=Ishaq Ahmed Kana|party5=[[Social Democratic Party (Nigeria)|Social Democratic Party]]|votes5=7442|cand6=Suleiman Umaru Ajaja|party6=[[Action Democratic Party (Nigeria)|Action Democratic Party]]|votes6=1355|cand7=Zaggi Rabo Zakka|party7=[[African Democratic Congress]]|votes7=1319|cand8=Mustapha Momammed Alfa|party8=[[Allied Peoples Movement]]|votes8=773|cand9=Tanko Malam|party9=[[Progressive Peoples Alliance]]|votes9=679|cand10=Animiku Anthony Kukumah|party10=All Grassroots Alliance|votes10=526|cand11=Aliyu Danjuma Dogara|party11=Nigeria For Democracy|votes11=258|cand12=Mohammed Ahmadu Adamu|party12=Peoples Party Of Nigeria|votes12=186|cand13=Ombugadu Victor|party13=[[Advanced Congress of Democrats]]|votes13=97|cand14=Sale Yahaya Alaji|party14=Providence Peoples Congress|votes14=85|cand15=Anjugu Abimku Moses|party15=[[Justice Must Prevail Party]]|votes15=82|cand16=Haruna Iliyasu Shauaibu|party16=Independent Democrats|votes16=79|cand17=Matthew Avre Ombugaku|party17=Re-Build Nigeria|votes17=72|cand18=Mohammed Awwal Suleiman|party18=[[KOWA Party]]|votes18=49|cand19=Nyam Mark Maida|party19=People's Trust|votes19=46|cand20=Ismalia Taofiq|party20=Democratic People's Congress|votes20=38|cand21=Peter Helen|party21=Masses Movement of Nigeria|votes21=38|cand22=Bako Ahmed|party22=Non-constituency Member of Parliament|votes22=33|cand23=Kreni Danju Mantani|party23=[[Young Progressives Party]]|votes23=33|cand24=Aba Joseph R.|party24=Alliance of Social Democrats|votes24=28|cand25=Theohius Gyado Madaki|party25=Change Advocacy Party|votes25=16|cand26=Mohammed Nazir Adamu|party26=Green Party of Nigeria|votes26=12|cand27=Cerrone Solo Waziri|party27=Mass Action Joint Alliance Party|votes27=12|cand28=Sale Yahaya Alaji|party28=[[People's Redemption Party]]|votes28=12|cand29=Khalid Shuaibu Mairiga|party29=[[Democratic Alternative (Nigeria)|Democratic Alternative]]|votes29=7|invalid=10521|electorate=1617786|source=[https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2019/10/NASARAWA-2.pdf INEC]}}{{Reflist}}{{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Nasarawa na 2019''' ya faru ne a ranar 9 ga Maris, 2019, dan takarar [[All Progressives Congress|APC]] [[Abdullahi Sule]] ya lashe zaben, inda ya doke [[David Ombugadu]] na [[Peoples Democratic Party|PDP]]. <ref>{{Cite web |date=March 14, 2019 |title=Nasarawa PDP rejects gov election outcome |url=https://punchng.com/nasarawa-pdp-rejects-gov-election-outcome/ |access-date=2021-03-10 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> <ref name="guardian.ng">{{Cite web |date=2019-03-11 |title=APC's Sule wins Nasarawa Guber election |url=https://guardian.ng/news/apcs-sule-wins-nasarawa-guber-election/ |access-date=2021-05-07 |website=The Guardian Nigeria News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Terfa |first=Danjuma |date=2019-03-19 |title=Nasarawa elections: APGA plans protest over alleged electoral fraud |url=https://www.today.ng/news/politics/nasarawa-elections-apga-plans-protest-alleged-electoral-fraud-204502 |access-date=2021-05-07 |website=Today |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=March 23, 2019 |title=Abdullahi Sule: From the private sector to Nasarawa Government House |url=https://dailytrust.com/abdullahi-sule-from-the-private-sector-to-nasarawa-government-house |access-date=2021-05-07 |website=Daily Trust |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-03-10 |title=Nasarawa elections: APC in early lead in governorship poll |url=https://www.today.ng/news/politics/nasarawa-elections-apc-early-lead-governorship-poll-202160 |access-date=2021-05-07 |website=Today |language=en-US}}</ref><ref name="tvcnews.tv">{{Cite web |date=2019-03-11 |title=#NigeriaVotes: APC wins Nasarawa governorship election |url=https://www.tvcnews.tv/nigeriavotes-apc-wins-nasarawa-governorship-election/ |access-date=2021-05-07 |website=TVC News Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Terfa |first=Danjuma |date=2019-03-11 |title=Nasarawa elections: APC's Abdullahi Sule wins governorship poll |url=https://www.today.ng/news/politics/nasarawa-elections-apcs-abdullahi-sule-wins-governorship-poll-202351 |access-date=2021-05-07 |website=Today |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-11 |title=PDP Protests As APC's Sule Wins Nasarawa Guber Election |url=https://www.herald.ng/pdp-protests-as-apcs-sule-wins-nasarawa-guber-election/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122417/https://www.herald.ng/pdp-protests-as-apcs-sule-wins-nasarawa-guber-election/ |archive-date=May 7, 2021 |access-date=2021-05-07 |website=Herald Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-13 |title=Nasarawa gov-elect, Abdullahi Sule, promises inclusive government |url=https://www.ripplesnigeria.com/nasarawa-gov-elect-abdullahi-sule-promises-inclusive-government/ |access-date=2021-05-07 |website=ripplesnigeria.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-11 |title=Nasarawa Governorship Election: APC's Sule Declared Winner |url=https://www.concise.ng/nasarawa-governorship-election-apcs-sule-declares-winner/ |access-date=2021-05-07 |website=Concise News |language=en-US |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507070236/https://www.concise.ng/nasarawa-governorship-election-apcs-sule-declares-winner/ |url-status=dead }}</ref> Ana zabar Gwamnan Jihar Nasarawa ta amfani da tsarin jefa kuri'a. == Zaben fidda gwani == === Farko na APC === An gudanar da Zaben fidda gwani na APC a ranar 28 ga Satumba, 2018. <ref>{{Cite web |date=October 2018 |title=Abdulahi Sule wins APC governorship primary in Nasarawa |url=https://tribuneonlineng.com/abdulahi-sule-wins-apc-governorship-primary-in-nasarawa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724142500/https://tribuneonlineng.com/abdulahi-sule-wins-apc-governorship-primary-in-nasarawa/ |archive-date=July 24, 2021 |access-date=2021-03-10 |website=tribuneonlineng.com}}</ref> [[Abdullahi Sule]] ya lashe zaben fidda gwani da kuri'u 926 a kan wasu 'yan takara 10. Abokin hamayyarsa mafi kusa shi ne Aliyu Wadada, memba na majalisar wakilai a jihar wanda ya zo na biyu tare da kuri'u 519, yayin da Silas Ali Agara, gwamnan da ke cikin jihar ya zo na uku tare da kuriʼu 352.<ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=APC picks Sule as guber candidate in Nasarawa |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/287793-apc-picks-sule-as-guber-candidate-in-nasarawa.html |access-date=2021-03-10 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olowolagba |first=Fikayo |date=2018-10-02 |title=Sule defeats Dep. Gov Agara, becomes Nasarawa APC guber candidate |url=https://dailypost.ng/2018/10/02/sule-defeats-dep-gov-agara-becomes-nasarawa-apc-guber-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Former MD Dangote Sugar emerges Nasarawa APC governorship candidate - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2018/10/01/former-md-dangote-sugar-emerges-nasarawa-apc-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=2019: Intra-party tensions, as more PDP, APC candidates emerge |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/2019-intra-party-tensions-as-more-pdp-apc-candidates-emerge/ |access-date=2021-05-07 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Sule emerges Nasarawa APC governorship candidate |url=https://www.blueprint.ng/sule-emerges-nasarawa-apc-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dada |first=Adekunle |date=2018-10-02 |title=Ex-MD Dangote Sugar emerges Nasarawa APC governorship candidate |url=https://www.pmnewsnigeria.com/2018/10/02/ex-md-dangote-sugar-emerges-nasarawa-apc-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Governorship primaries: Useni, Lalong, Mohammed, Badaru, Adelabu win |url=https://www.sunnewsonline.com/gubernatorial-primaries-useni-lalong-mohammed-badaru-adelabu-win/ |access-date=2021-05-07 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Now That Engr A.A Sule Is The APC Flag Bearer |url=https://nasarawaeye.com/2018/10/02/now-that-engr-a-a-sule-is-the-apc-flag-bearer/ |access-date=2021-05-07 |website=Nasarawa Eye |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Useni, Usani, Ortom, Ekere, others win governorship tickets |url=https://newsgazette.com.ng/2018/10/02/useni-usani-ortom-ekere-others-win-governorship-tickets/ |access-date=2021-05-07 |website=News Gazette |language=en-US |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507035140/https://newsgazette.com.ng/2018/10/02/useni-usani-ortom-ekere-others-win-governorship-tickets/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Abdullahi Sule picks Nasarawa APC guber ticket |url=https://newsdigest.ng/abdullahi-sule-picks-nasarawa-apc-guber-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=News Digest |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Ex-MD Dangote Sugar Wins Nasarawa APC Governorship Primaries |url=https://www.concise.ng/ex-md-dangote-sugar-wins-nasarawa/ |access-date=2021-05-07 |website=Concise News |language=en-US |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507035140/https://www.concise.ng/ex-md-dangote-sugar-wins-nasarawa/ |url-status=dead }}</ref> === Masu neman takara === * Wanda aka zaba a jam'iyyar: [[Abdullahi Sule]]: GMD [bayani da ake buƙata] na Kamfanin Sugar na Dangote{{clarify|What does this mean?|date=July 2022}} * Abokin gudu: Emmanuel Akabe: tsohon kwamishinan kiwon lafiya, Jihar Nasarawa * Aliyu Wadada: memba na Majalisar Wakilai * Silas Ali Agara: mataimakin gwamnan jihar Nasarawa * Danladi Ya yi amfani da shi * Ibrahim Jafar * Zakari Idde * Dauda Kigbu * Shehu Tukur * Maikaya Mohammed * James Agbazon * Hassan Liman === PDP na farko === An gudanar da Zaben fidda gwani na PDP a ranar 30 ga Satumba, 2018. [[David Ombugadu]] ya lashe zaben fidda gwani da kuri'u 745 a kan wasu 'yan takara 3. <ref name=":1">{{Cite web |date=2018-11-06 |title=Nasarawa State PDP Governorship Candidate Picks Running Mate |url=https://metrostarng.com/nasarawa-state-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate/ |access-date=2021-05-07 |website=MetroStar Nigeria News |language=en-US}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Ferdinand Jumbo-Asukwo |date=2018-11-06 |title=Nasarawa PDP governorship candidate picks running mate |url=https://www.today.ng/news/politics/nasarawa-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate-168575 |access-date=2021-05-07 |website=Today |language=en-US}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |date=January 27, 2018 |title=2019: Power struggle overheating polity in Nasarawa |url=https://dailytrust.com/2019-power-struggle-overheating-polity-in-nasarawa |access-date=2021-05-07 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2018-12-12 |title=PDP Guber Candidate Hon Umbugadu Pledges Inclusive Government |url=https://nasarawafocus.com/2018/12/12/pdp-guber-candidate-hon-umbugadu-pledges-inclusive-government/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507045311/https://nasarawafocus.com/2018/12/12/pdp-guber-candidate-hon-umbugadu-pledges-inclusive-government/ |archive-date=May 7, 2021 |access-date=2021-05-07 |website=Nasarawa Focus |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=October 16, 2018 |title=PDP's stakeholder regroup for 2019 battle in Nasarawa state |url=https://tribuneonlineng.com/pdps-stakeholder-regroup-for-2019-battle-in-nasarawa-state/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122705/https://tribuneonlineng.com/pdps-stakeholder-regroup-for-2019-battle-in-nasarawa-state/ |archive-date=May 7, 2021 |access-date=2021-05-07 |website=tribuneonlineng.com}}</ref> Abokin hamayyarsa mafi kusa shi ne Solomon Ewuga, tsohon sanata wanda ya zo na biyu tare da kuri'u 519, Philip Gyunka, sanata mai aiki ya zo na uku tare da kuriʼu 123, yayin da Dameshi Luka, tsohon mataimakin gwamna ya samu kuri'u 18.<ref>{{Cite web |last=Dada |first=Adekunle |date=2018-11-06 |title=Nasarawa PDP governorship candidate picks running mate |url=https://www.pmnewsnigeria.com/2018/11/06/nasarawa-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate/ |access-date=2021-03-10 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=2019: See list of APC, PDP candidates |url=https://www.ripplesnigeria.com/2019-see-list-of-apc-pdp-candidates/ |access-date=2021-05-07 |website=Latest Nigeria News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Hon. Ombugadu emerges Nasarawa PDP governorship candidate - |url=https://theeagleonline.com.ng/hon-ombugadu-emerges-nasarawa-pdp-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=The Eagle Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Nasarawa PDP: Rep member David Ombugadu emerges winner |url=https://peoplesdailyng.com/nasarawa-pdp-rep-member-david-ombugadu-emerges-winner/ |access-date=2021-05-07 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507042904/https://peoplesdailyng.com/nasarawa-pdp-rep-member-david-ombugadu-emerges-winner/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Breaking: Hon. David Ombugadu Wins Nasarawa PDP Governorship Primary, As Ewuga Loses |url=https://universalreportersng.com/breaking-hon-david-ombugadu-wins-nasarawa-pdp-governorship-primary-as-ewuga-loses/ |access-date=2021-05-07 |website=Universal Reporters |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 2018 |title=David Ombugadu clinches PDP governorship ticket in Nasarawa |url=https://dailytrust.com/rep-david-ombugadu-clinches-pdp-governorship-ticket-in-nasarawa |access-date=2021-05-07 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Rep Ombugadu emerges Nasarawa PDP governorship candidate - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2018/10/01/rep-ombugadu-emerges-nasarawa-pdp-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-07 |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=2019: Ombugadu emerges PDP candidate in Nasarawa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/287607-2019-ombugadu-emerges-pdp-candidate-in-nasarawa.html |access-date=2021-03-10 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-06 |title=Nasarawa State PDP Governorship Candidate Picks Running Mate |url=https://leadership.ng/nasarawa-state-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate/ |access-date=2021-05-07 |website=Leadership Newspaper |language=en-GB |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507125133/https://leadership.ng/nasarawa-state-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate/ |url-status=dead }}</ref> === Masu neman takara === * Wanda aka zaba a jam'iyyar: [[David Ombugadu]]: Mai hidima memba na majalisar wakilai * Mataki mai gudu: Ogoshi Onawo: Mai hidima memba na majalisar wakilai ta tarayya * [[Solomon Ewuga|Solomon da kuma Zuna]] * Philip Gyunka * Dameshi Luka === Ta hanyar karamar hukuma === Ga sakamakon zaben da karamar hukuma ta yi wa manyan jam'iyyun biyu. Jimlar kuri'un da suka dace na 670,878 suna wakiltar jam'iyyun siyasa 29 da suka shiga zaben. Blue yana wakiltar LGAs wanda Abdullahi Sule ya lashe. Green yana wakiltar LGAs wanda David Ombugadu ya lashe. == Manazarta == n75j5tev3mt0g6yrj7p0riy5kfjescr Zaben gwamna na jihar Bendel na 1983 0 106115 838330 824023 2026-05-20T11:30:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838330 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na jihar Bendel na 1983''' ya faru ne a ranar 13 ga watan Agusta, 1983. <ref>{{Cite journal |last=Hart, C. |date=1993 |title=The Nigerian Elections of 1983 |url=https://www.jstor.org/stable/1161428 |format=JSTOR |journal=Africa: Journal of the International African Institute |volume=63 |issue=3 |pages=397–418 |doi=10.2307/1161428 |url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite web |title=African Elections Database |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=May 17, 2021 |publisher=African Elections }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=33. Nigeria (1960-present) |url=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |access-date=May 18, 2021 |publisher=[[University of Central Arkansas]] |archive-date=June 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613133852/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/nigeria-1960-present/ |url-status=dead }}</ref> [[Samuel Ogbemudia]] na [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]] ya lashe zaben a karo na farko, inda ya kayar da babban dan takarar [[Jam'iyyar Unity Party of Nigeria|UPN]] na adawa, [[Ambrose Folorunsho Alli|Ambrose Alli]], da sauran 'yan takarar jam'iyya a gasar. <ref>{{Cite web |last=Adeyemo, Ademola |date=January 13, 2009 |title=Where Are Second Republic Governors? |url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2 |access-date=May 18, 2021 |website=All Africa |publisher=ThisDay}}</ref> <ref>{{Cite web |date=November 10, 2001 |title=PDP's Men of Power |url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202191041/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/11/10/20011110cov02.html |archive-date=December 2, 2005 |access-date=May 18, 2021 |publisher=ThisDay}}</ref> <ref>{{Cite web |title=THE SECOND REPUBLIC, 1979-83 |url=http://countrystudies.us/nigeria/29.htm |access-date=May 18, 2021 |publisher=Countryside Studies}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Okpu |first=Ugbana |date=1985 |title=Inter-Party Political Relations in Nigeria 1979-1983 |url=https://www.jstor.org/stable/40174204 |format=JSTOR |journal=Africa Spectrum |publisher=Sage Publications, Ltd. |volume=20 |pages=191–209 |jstor=40174204 |access-date=May 28, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian States |url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528072649/http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm |archive-date=May 28, 2010 |access-date=May 28, 2021 |publisher=World Statesmen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Midwest/Bendel/Edo state Governors 1963-Date |url=http://www.edoworld.net/Governors_1963_to_date.html |access-date=May 28, 2021 |publisher=EdoWorld}}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar Gwamnan Jihar Bendel ta amfani da tsarin jefa kuri'a. == Sakamakon == Dan takarar [[Jam'iyyar National Party of Nigeria|NPN]], [[Samuel Ogbemudia]] ya kayar da Gwamna mai ci, [[Ambrose Folorunsho Alli|Ambrose Alli]] na [[Jam'iyyar Unity Party of Nigeria|UPN]] don lashe gasar. == Manazarta == {{Reflist}} js78vffyzpw6zapdgatykelubjz3egg Zaben gwamna na Jihar Adamawa na 1991 0 106157 838301 746455 2026-05-20T10:44:38Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838301 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Adamawa na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Abubakar Saleh Michika]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> == Halin da ake yi == An yi amfani da hanyar jefa kuri'a don gudanar da tseren gwamna. A ranar 19 ga Oktoba, 1991, jam'iyyun biyu sun gudanar da zaben fidda gwani don zabar masu ɗaukar ma'auni.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Abubakar Saleh Michika]] ya lashe zaben<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == 7gzb8djycdzw0ikjiobnanhpt5yi08p Zaben gwamna na jihar Anambra na 1991 0 106160 838329 746495 2026-05-20T11:30:25Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838329 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na jihar Anambra na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Chukwuemeka Ezeife]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Chukwuemeka Ezeife]] ya lashe zaben<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} d1vi4xmn3tyrivnjtpo94kvup154d1f Zaben gwamna na jihar Benue na 1991 0 106162 838331 746497 2026-05-20T11:31:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838331 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na jihar Benue na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga watan Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] Moses Adasu ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] Moses Adasu ya lashe zaben. <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == sswtp9csuf7kcceop14d11qze0tp35w Zaben gwamna na Jihar Cross River na 1991 0 106164 838306 746459 2026-05-20T10:50:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838306 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Cross River na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Clement Ebri]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Clement Ebri]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 884xofmk5mnzkv4vglykjgmxgq6k6n2 Zaben gwamna na Jihar Edo na 1991 0 106167 838308 746466 2026-05-20T10:53:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838308 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Edo na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[John Odigie Oyegun]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba 1991.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[John Odigie Oyegun]] ya lashe zaben<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == 2qsyya3jiwqkgu5j9xmrunfy6w3daur Zaben gwamna na Jihar Imo na 1991 0 106169 838315 746470 2026-05-20T10:59:18Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838315 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Imo na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Evan Enwerem]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Evan Enwerem]] ya lashe zaben. <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == 6gmvichrekfu2ytmi9ofhgy411ngtmg Zaben gwamna na Jihar Katsina na 1991 0 106174 838319 746476 2026-05-20T11:08:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838319 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Katsina na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Saidu Barda]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]] . <ref>{{Cite web |date=March 9, 2019 |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-04-28 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Contradicting Itself – An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Governorship and House of Assembly Elections, December 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |last=United Nations High Commissioner for Refugees |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-04-28 |website=Refworld |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |doi=10.2307/524793 |jstor=524793 |s2cid=143626393}}</ref> [5] [6] [7]<ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-04-28 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-04-28 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa.<ref>{{Cite web |date=2019-05-06 |title=9 Years After: The Rise And Fall Of The Yar'Adua Political Dynasty + How Atiku, Tinubu Benefited |url=http://ng.dailyadvent.com/politics/2019/05/06/9-years-after-the-rise-and-fall-of-the-yaradua-political-dynasty-how-atiku-tinubu-benefited/ |access-date=2021-04-28 |website=Daily Advent Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428203400/http://ng.dailyadvent.com/politics/2019/05/06/9-years-after-the-rise-and-fall-of-the-yaradua-political-dynasty-how-atiku-tinubu-benefited/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-28 |title=Aisha Buhari... Simply Mr President's wife |url=https://thenationonlineng.net/aisha-buhari-simply-mr-presidents-wife/ |access-date=2021-04-28 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2007-01-24 |title=Cover Story : Unmasking The 'Khalifa' -Umar Yar'Adua-TheNEWS |url=http://saharareporters.com/2007/01/24/cover-story-unmasking-khalifa-umar-yaradua-thenews |access-date=2021-04-28 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 9, 2010 |title=When a gentleman-president died |url=https://dailytrust.com/when-a-gentleman-president-died |access-date=2021-04-28 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428203359/https://dailytrust.com/when-a-gentleman-president-died |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-10-23 |title=Umaru Yar'Adua: Nigerian President who struggled to tackle the country's social and political problems |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/umaru-yar-adua-nigerian-president-who-struggled-tackle-country-s-social-and-political-problems-1993052.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220501/https://www.independent.co.uk/news/obituaries/umaru-yar-adua-nigerian-president-who-struggled-tackle-country-s-social-and-political-problems-1993052.html |archive-date=May 1, 2022 |access-date=2021-04-28 |website=The Independent |language=en}}</ref> An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zaɓar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |title=Towards the 25th Anniversary of June 12 Presidential Election (2), By Eric Teniola |url=https://dailytimes.ng/life-times-umaru-musa-yaradua/ |access-date=2021-04-28 |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-01 |title=Towards the 25th Anniversary of June 12 Presidential Election (2), By Eric Teniola - Premium Times Opinion |url=https://opinion.premiumtimesng.com/2018/06/01/anniversary-of-june-12-presidential-election-2-by-eric-teniola/ |access-date=2021-04-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-05-07 |title=allAfrica.com: Nigeria: Umaru Musa Yar'Adua, 1951-2010 - The Life of a President |url=https://allafrica.com/stories/201005060490.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507114805/https://allafrica.com/stories/201005060490.html |archive-date=May 7, 2010 |access-date=2021-04-28}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 29, 2015 |title=May 29, 2015 |url=https://issuu.com/thenation/docs/may_29__2015 |access-date=2021-04-28 |website=Issuu |language=en |archive-date=May 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521171242/https://issuu.com/thenation/docs/may_29__2015 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Umaru Musa YarAdua: The 13th President Of Nigeria |url=https://www.theabusites.com/umaru-musa-yaradua-13th-president-of-nigeria/ |access-date=2021-04-28 |website=The Abusites |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-05-05 |title=May 5: How Nigeria lost Umaru Musa Yar'adua 4 years ago |url=https://thenet.ng/may-5-how-nigeria-lost-umaru-musa-yaradua-4-years-ago/ |access-date=2021-04-28 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Umaru Yar'dua: Great Expectation,{{as written|Disapo|inting [sic]}} Outcome - by Nasir El- Rufai |url=https://www.modernghana.com/news/219489/umaru-yardua-great-expectationdisapointing-outc.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428212223/https://www.modernghana.com/news/219489/umaru-yardua-great-expectationdisapointing-outc.html |archive-date=April 28, 2021 |access-date=2021-04-28 |website=www.modernghana.com}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. <ref>{{Cite web |date=October 7, 2012 |title=When Katsina's past administrators, governors gathered at 25 |url=https://dailytrust.com/when-katsinas-past-administrators-governors-gathered-at-25 |access-date=2021-04-28 |website=Daily Trust |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-05-05 |title=ARTICLE: Decade after the death of Yar'Adua, important things to know about the late President Umaru Musa Yar'Adua |url=https://www.insideoau.com/2020/05/05/article-decade-after-the-death-of-yaradua-important-things-to-know-about-the-late-president-umaru-musa-yaradua/ |access-date=2021-04-28 |website=Inside OAU Media |language=en-US |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428205220/https://www.insideoau.com/2020/05/05/article-decade-after-the-death-of-yaradua-important-things-to-know-about-the-late-president-umaru-musa-yaradua/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-08-03 |title=Brief biography of Alhaji Sa'idu Barda, Katsina State's first civilian governor |url=http://katsinapost.com.ng/2018/08/03/brief-biography-of-alhaji-saidu-barda-katsina-states-first-civilian-governor/ |access-date=2021-04-28 |website=Katsina Post |language=en-GB |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428215229/http://katsinapost.com.ng/2018/08/03/brief-biography-of-alhaji-saidu-barda-katsina-states-first-civilian-governor/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Alhaji Umaru Musa Yar'adua v. Alhaji Sa'idu BardaA & ORS |url=https://lawcarenigeria.com/alhaji-umaru-musa-yaradua-v-alhaji-saidu-barda-ors/ |access-date=2021-04-28 |website=LawCareNigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Government {{!}} Katsina State Government |url=https://www.katsinastate.gov.ng/government/ |access-date=2021-04-28 |language=en-US |archive-date=2020-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012193703/https://www.katsinastate.gov.ng/government/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-04-28 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-07-14 |title=Obasanjo tears Yar'Adua's family apart |url=http://www.nationaldailyngr.com/index.php?option=com_content&view=article&id=789:obasanjo-tears-yaraduas-family-apart&catid=98:nationwide&Itemid=484 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714155427/http://www.nationaldailyngr.com/index.php?option=com_content&view=article&id=789:obasanjo-tears-yaraduas-family-apart&catid=98:nationwide&Itemid=484 |archive-date=July 14, 2011 |access-date=2021-04-28}}</ref> Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Saidu Barda]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]].<ref>{{Cite web |date=2010-01-27 |title=Her imperial majesty, Turai Yar'adua-TELL magazine |url=http://saharareporters.com/2010/01/27/her-imperial-majesty-turai-yaradua-tell-magazine |access-date=2021-04-28 |website=Sahara Reporters}}</ref> 18 <ref>{{Cite web |date=2010-01-27 |title=Her imperial majesty, Turai Yar'adua-TELL magazine |url=http://saharareporters.com/2010/01/27/her-imperial-majesty-turai-yaradua-tell-magazine |access-date=2021-04-28 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Jan 2018 |title=Kaita's support for Magaji against me didn't go between us – Barda |url=https://www.pressreader.com/nigeria/daily-trust/20180103/281569471110558 |access-date=2021-05-05 |website=Daily Trust |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-11 |title=June 12 presidential election anniversary - Part 2 |url=https://guardian.ng/opinion/june-12-presidential-election-anniversary-part-2/ |access-date=2021-04-28 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 May 2018 |title=A Life of Excellence |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20180525/281977493289145 |access-date=2021-04-28 |website=This Day |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |title=Umaru Musa Yar'Adua |url=https://onlinenigeria.com/articles/notable-nigerians/4343-umaru-musa-yar-adua.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619141513/https://onlinenigeria.com/articles/notable-nigerians/4343-umaru-musa-yar-adua.html |archive-date=June 19, 2020 |access-date=2021-04-28 |website=www.onlinenigeria.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-27 |title=All Governors of Katsina State |url=https://www.glimpse.ng/all-governors-of-katsina-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428205222/https://www.glimpse.ng/all-governors-of-katsina-state/ |archive-date=April 28, 2021 |access-date=2021-04-28 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Adiew Yar'Adua...His Life and Times |url=http://www.pointblanknews.com/os3314.html |access-date=2021-04-28 |website=www.pointblanknews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-05-24 |title=A Life of Excellence |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/05/25/a-life-of-excellence/ |access-date=2021-04-28 |website=ThisDayLive |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 6, 2012 |title=The Nation April 08, 2012 |url=https://issuu.com/thenation/docs/april_08__2012/24 |access-date=2021-04-28 |website=Issuu |language=en |archive-date=May 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521171012/https://issuu.com/thenation/docs/april_08__2012/24 |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == idw6xbm07svkwhlqhjyx9mlyzaymvyu Zaben gwamna na jihar Kebbi na 1991 0 106179 838332 746501 2026-05-20T11:32:50Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838332 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na jihar Kebbi na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Abubakar Musa]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Abubakar Koko]]. <ref>{{Cite web |title=Kebbi - Who Succeeds Aliero? |url=https://callcenterinfo.tmcnet.com/news/2006/11/01/2032205.htm |access-date=2021-05-05 |website=callcenterinfo.tmcnet.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2017-03-21 |title=Rumbling in Kebbi State over governorship slot in 2019 |url=https://guardian.ng/features/rumbling-in-kebbi-state-over-governorship-slot-in-2019/ |access-date=2021-05-05 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=omodara |date=2020-06-28 |title=ALL GOVERNORS OF KEBBI STATE |url=https://www.glimpse.ng/all-governors-of-kebbi-state/ |access-date=2021-05-05 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505044712/https://www.glimpse.ng/all-governors-of-kebbi-state/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Blueprint |date=2014-02-27 |title=Kebbi: A land of equity crying for equity |url=https://www.blueprint.ng/kebbi-a-land-of-equity-crying-for-equity/ |access-date=2021-05-05 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=20 years of North-West state called Kebbi |url=https://dailytrust.com/20-years-of-north-west-state-called-kebbi |access-date=2021-05-05 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505131939/https://dailytrust.com/20-years-of-north-west-state-called-kebbi |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nigeria: 2015 - Magoro Insists on Power Shift to Kebbi South |url=https://allafrica.com/stories/201411071426.html |website=allafrica.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-09-02 |title=Kebbi 2019: Power shift is clarion call |url=https://guardian.ng/politics/kebbi-2019-power-shift-is-clarion-call/ |access-date=2021-05-05 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2013-03-21 |title=2015: Crisis looms over guber seat in kebbi |url=https://www.vanguardngr.com/2013/03/2015-crisis-looms-over-guber-seat-in-kebbi/ |access-date=2021-05-05 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-07 |title=The Road to 2019: Flashpoints to Watch (IV) |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/10/07/the-road-to-2019-flashpoints-to-watch-iv/ |access-date=2021-05-05 |website=THISDAYLIVE |language=en-US}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-05 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-05 |website=Refworld |language=en}}</ref> An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zaɓar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Abubakar Musa]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Abubakar Koko]] . Abubakar Musa ya samu kuri'u 296,961, yayin da Abubakar Koko ya samu kuriʼu 102,543.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |doi=10.2307/524793 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-05 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-05 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Manazarta == gilk42p8sbuid36dy0sofefzqyf0ga2 Zaben gwamna na Jihar Nijar na 1991 0 106181 838322 746482 2026-05-20T11:15:19Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838322 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Nijar na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Musa Inuwa]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Musa Inuwa]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == onr39y5ihk9zk7ntkloxg7hzjjltoa6 Zaben gwamna na Jihar Osun na 1991 0 106183 838323 821937 2026-05-20T11:17:53Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838323 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Osun na 1991,'''ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Isiaka Adetunji Adeleke|Isiaka Adeleke]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Isiaka Adetunji Adeleke|Isiaka Adeleke]] ya lashe zaben <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} fjh6cha5jf6jxupkabywrytedb4vy3g Zaben gwamna na Jihar Plateau na 1991 0 106185 838324 746485 2026-05-20T11:19:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838324 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Plateau na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Fidelis Tapgun]] ya lashe zaben.<ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |jstor=524793}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=https://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-20 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-20 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-20 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Fidelis Tapgun]] ya lashe zaben <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-20 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == ac2mfu0ix6aaozyh9ebtrf9mlivcr80 Zaben gwamna na Jihar Sokoto na 1991 0 106188 838326 831488 2026-05-20T11:21:43Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838326 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Sokoto na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Yahaya Abdulkarim]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] Zuberu Maigari. <ref>{{Cite web |date=March 9, 2019 |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-10 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-10 |website=Refworld |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |doi=10.2307/524793 |jstor=524793 |s2cid=143626393}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-04-24 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-10 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zaɓar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991 <ref>{{Cite web |date=2019-05-30 |title=Ex-Sokoto Governor Abdulkarim backs call for Oshiomhole to resign |url=https://www.sunnewsonline.com/ex-sokoto-governor-abdulkarim-backs-call-for-oshiomhole-to-resign/ |access-date=2021-05-10 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=omodara |date=2020-06-26 |title=ALL GOVERNORS OF SOKOTO STATE |url=https://www.glimpse.ng/all-governors-of-sokoto-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201000021/https://www.glimpse.ng/all-governors-of-sokoto-state/ |archive-date=December 1, 2021 |access-date=2021-05-10 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2014-11-03 |title=2015: The Tambuwal-Wamakko factor (II) |url=https://peoplesdailyng.com/2015-the-tambuwal-wamakko-factor-ii/ |access-date=2021-05-10 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-06-04 |title=allAfrica.com: Nigeria: Sixteen Years After - Where Are Babangida's Civilian Governors? (Page 2 of 2) |url=http://allafrica.com/stories/200911110210.html?page=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604161205/http://allafrica.com/stories/200911110210.html?page=2 |archive-date=June 4, 2011 |access-date=2021-05-10}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Nov 2016 |title=Cabinet reshuffle not the answer — Yahaya Abdulkarim |url=https://www.pressreader.com/nigeria/daily-trust/20161118/282084866391251 |access-date=2021-05-10 |website=Daily Trust |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-07-26 |title=Bafarawa: Traits from his past |url=http://thenationonlineng.net/web2/articles/30856/1/Bafarawa-Traits-from-his-past/Page1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122542/http://thenationonlineng.net/web2/articles/30856/1/Bafarawa-Traits-from-his-past/Page1.html |archive-date=July 26, 2011 |access-date=2021-05-10}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] [[Yahaya Abdulkarim]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Jam'iyyar SDP|SDP]] Zuberu Maigari . Yahaya Abdulkarim ya samu kuri'u 485,889, yayin da Zuberu Maigari ya samu kuriʼu 101,729.<ref>{{Cite web |last=Agencies |date=2019-05-30 |title=Ex-Governor Abdulkarim backs call for APC chair Oshiomhole to resign |url=https://www.today.ng/news/politics/governor-abdulkarim-backs-call-apc-chair-oshiomhole-resign-225072 |access-date=2021-05-10 |website=TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sokoto State |url=http://www.gamji.com/article5000/NEWS5803.htm |access-date=2021-05-10 |website=www.gamji.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Ripples |date=2019-05-31 |title=Former Sokoto governor backs calls for Oshiomhole's resignation |url=https://www.ripplesnigeria.com/former-sokoto-governor-backs-calls-for-oshiomholes-resignation/ |access-date=2021-05-10 |website=Latest Nigeria News {{!}} Top Stories from Ripples Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admins |date=2019-05-30 |title=Oshiomhole: Ex-Sokoto Governor Abdulkarim backs call for resignation Newsdiaryonline |url=https://newsdiaryonline.com/oshiomhole-ex-sokoto-governor-abdulkarim-backs-call-for-resignation/ |access-date=2021-05-10 |website=Newsdiaryonline |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-30 |title=APC will be dead with Oshiomhole as chairman - Sokoto ex-governor explodes |url=https://dailypost.ng/2019/05/30/apc-will-dead-oshiomhole-chairman-sokoto-ex-governor-explodes/ |access-date=2021-05-10 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> == Manazarta == fp1d22hmezaqu1eecfkpripigdfg1ae Zaben gwamna na Jihar Taraba na 1991 0 106190 838327 746491 2026-05-20T11:28:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838327 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Taraba na 1991''' ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Jolly Nyame]] ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-15 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-31 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |date=March 9, 2019 |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-31 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Jolly Nyame]] ya lashe zaben, inda ya doke dan takarar [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]]. Jolly Nyame ta samu kuri'u 484,090. <ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-15 |website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Shettima |first=Kole Ahmed |date=December 1995 |title=Engendering Nigeria's Third Republic |journal=African Studies |publisher=Cambridge University Press |volume=38 |pages=61–98 |doi=10.2307/524793 |jstor=524793 |s2cid=143626393}}</ref> == Manazarta == 0t8ahh7b456okard5bh6cmg5rtmtovt Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Abia 0 106228 838231 663763 2026-05-20T09:52:46Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838231 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Abiya|Jihar Abia]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Abya. Emmanuel Chiedoziem Nwaka wanda ke wakiltar Abia North da Onyeka Amadi Okoroafor wanda ke wakilcin Abia Central ya lashe a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa, yayin da Mac Onyemachi Nwulu wanda ke wakilci Abia South ya lashe a kan dandalin Jam'iyyar Social Democratic . <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Abia ta Arewa === Emmanuel Chiedoziem Nwaka na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref>{{Election box begin no change|title=1992 Nigerian Senate election in Abia State}} {{Election box winning candidate no change|party=[[National Republican Convention|NRC]]|candidate=Emmanuel Chiedoziem Nwaka|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold no swing|winner=[[National Republican Convention|NRC]]}} {{End}} === Abia ta Tsakiya === Onyeka Amadi Okoroafor na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. === Abia ta Kudu === Mac Onyemachi Nwulu na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} nyydl8im8lvkdyzvycsgzef9rngduvv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Adamawa 0 106230 838232 663768 2026-05-20T09:52:58Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838232 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Adamawa|Jihar Adamawa]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Adamaw. Paul Wampana Vimtim wanda ke wakiltar Adamawa ta Arewa, Hamman Bello Mohammed wanda ke wakilcin Adamawa ta Tsakiya da Manasa T. B. Daniel wanda ke wakilci Adamawa ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Adamawa ta Arewa === Paul Wampana Vimtim na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Adamawa ta Tsakiya === Hamman Bello Mohammed na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. === Adamawa ta Kudu === Manasa T. B. Daniel na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.. == Manazarta == {{Reflist}} 9509gl8t5ay25ig3fei4c5eq9qtiz3r Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Akwa Ibom 0 106235 838233 663784 2026-05-20T09:53:08Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838233 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Akwa Ibom|Jihar Akwa Ibom]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Akw Ibom. Etang Edet Umoyo wakiltar Akwa Ibom ta Kudu, Akaninyene Ukpanah wakiltar Akwana Ibom ta Arewa maso Yamma da Anietie Okon wakiltar Akw Ibom ta arewa maso Gabas duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == Etang Edet Umoyo na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Akwa Ibom Arewa maso Yamma === Akaninyene Ukpanah na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ce ta lashe zaben.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate no change|party=[[National Republican Convention|NRC]]|candidate=Akaninyene Ukpanah|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold no swing|winner=[[National Republican Convention|NRC]]}} {{End}} === Akwa Ibom Arewa maso Gabas === Anietie Okon na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 2sn1itvnmncywaqv67zqayhal40zxnw Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Benue 0 106238 838235 710307 2026-05-20T09:53:30Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838235 wikitext text/x-wiki {{databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Benue (jiha)|Jihar Benue]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Benure. [[Iyorchia Ayu]] wakiltar Benue North-West, [[Ameh Ebute]] wakiltar Benua South da David Iornem wakiltar Benure North-East duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {|class=wikitable style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" !rowspan=3|Kasancewa !colspan=2|Jam'iyya !rowspan=3|Jimilla |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Social Democratic Party (Nigeria)|SDP]] ![[National Republican Convention|NRC]] |- !Kafin Zaɓe | | ! 3 |- ! Bayan Zaɓe | 3 | 0 ! 3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Benue Arewa maso Yamma | | | |[[Iyorchia Ayu]] | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Kudancin Kudancin | | | |[[Ameh Ebute]] | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Benue Arewa maso Gabas | | | |David Iornem | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Benue Arewa maso Yamma === [[Iyorchia Ayu]] na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ce ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Kudancin Benue === [[Ameh Ebute]] na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ce ta lashe zaben.<ref>Voice of Nigeria (9 July 1992) ''NEC Ratifies National Assembly Election Results'', p. 39</ref> === Benue Arewa maso Gabas === David Iornem na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>Africa Research Bulletin (July 1992) ''Nigeria: National Assembly Elections'', pp. 10648-49</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 3n5momg38astnl5qm9a95lc6kj0ilda Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Bauchi 0 106240 838234 663812 2026-05-20T09:53:20Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838234 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Bauchi (jiha)|Jihar Bauchi]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Bauch. [[Ibrahim Lame]] wanda ke wakiltar Bauchi ta Tsakiya, Mohammed Uba Ahmed wanda ke wakilcin Bauchi ta Gabas da Mohammed Bello Katagum wanda ke wakilci Bauchi ta Arewa duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Bauchi ta Tsakiya === [[Ibrahim Lame]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Bauchi Gabas === Mohammed Uba Ahmed na Majalisar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. === Bauchi ta Arewa === Mohammed Bello Katagum na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} at1aninflo8p1sfuhavaah3qauivijw Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Borno 0 106242 838236 663827 2026-05-20T09:53:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838236 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Borno|Jihar Borno]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Borino. [[Abubakar Mahdi]] wanda ke wakiltar Borno ta Kudu da Hassan Abba Sadiq wanda ke wakilcin Borno ta Arewa sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]], yayin da [[Ali Modu Sheriff]] wanda ke wakilci Borno ta Tsakiya ya ci nasara a kan dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Borno ta Kudu === [[Abubakar Mahdi]] na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Borno ta Arewa === Hassan Abba Sadiq na Jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaben.. === Borno ta Tsakiya === [[Ali Modu Sheriff]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} e5d8r3m1asud92wo9pn78a1c0u0ne7d Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Cross River 0 106244 838237 736004 2026-05-20T09:53:52Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838237 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Cross River|Jihar Cross River]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Cross. Patrick Offiong Ali wanda ke wakiltar Cross River South, [[Liyel Imoke]] wanda ke wakilcin [[Cross River]] Central da Paul Oluohu Ukpo wanda ke wakilci [[Cross River]] North duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Cross River ta Kudu === Patrick Offiong Ali na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Cross River ta Tsakiya === [[Liyel Imoke]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. === Cross River ta Arewa === Paul Oluohu Ukpo na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}}{{Reflist}} nnrwk2u3a46pt099km2y2aq2t4719zv Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Edo 0 106246 838238 663859 2026-05-20T09:54:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838238 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Edo|Jihar Edo]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Edo. John Oraifo wanda ke wakiltar Edo Kudu maso Gabas, Sunday Osarumwense Iyahen wanda ke wakilcin Edo Kudu maso Yamma da [[Albert Legogie]] wanda ke wakilci Edo Arewa duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Edo Kudu maso Gabas === John Oraifo na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Edo Kudu maso Yamma === Sunday Osarumwense Iyahen na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Edo Arewa === Albert Legogie na Jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} qbzmgku7h8ner58hp3d8pbw2n9clpw4 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Babban Birnin Tarayya 0 106277 838230 664009 2026-05-20T09:52:35Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838230 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a Babban Birnin Tarayya a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar memba na Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Babban Birnin tarayya. Hassan Asa Haruna Tadanyigbe wanda ke wakiltar [[Mazaɓar Majalisar Dattawa ta Babban Birnin Tarayya|Gundumar Sanata ta FCT]] ya lashe gasar a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] . <ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === [[Mazaɓar Majalisar Dattawa ta Babban Birnin Tarayya|Gundumar Sanata ta FCT]] === Hassan Asa Haruna Tadanyigbe na Jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} l8xqui1lwpnsn5iiynq7iq436m4ildn Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Imo 0 106279 838239 664060 2026-05-20T09:54:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838239 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Imo|Jihar Imo]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Imo. [[Bright Nwanne]] wakiltar Imo East / Overri Zone, Umar Nnani Maduagwu wakiltar Imo West / Orlu Zone da BC Agunanne wakiltar Imo North / Okigwe Zone duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Yankin Imo ta Gabas / Overri === Bright Nwanne na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Yankin Imo Yamma / Orlu === Umar Nnani Maduagwu na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. === Yankin Arewacin Imo / Okigwe === BC Agunanne na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. {{Election box begin no change|title=1992 Nigerian Senate election in Imo State}} {{Election box winning candidate no change|party=[[National Republican Convention|NRC]]|candidate=B.C. Agunanne|votes=|percentage=}} {{Election box total no change}} {{Election box hold no swing|winner=[[National Republican Convention|NRC]]}} {{End}} == Manazarta == {{Reflist}} 4c25kalg5zbn12yg4ok1dkleiaeqhae Zaben gwamna na Jihar Yobe na 1991 0 106288 838328 746493 2026-05-20T11:29:29Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838328 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben gwamnan jihar Yobe a shekarar 1991 a ranar 14 ga watan Disamba, 1991. Dan takarar jam'iyyar SDP Bukar Ibrahim ya lashe zaben inda ya doke NRC Sadiq Maina..<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-05-15 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=March 9, 2019 |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-05-31 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CONTRADICTING ITSELF An Undemocratic Transition Seeks To Bring Democracy Nearer |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210080216/http://www.hrw.org/legacy/reports/pdfs/n/nigeria/nigeria924.pdf |archive-date=February 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> == Halin da ake yi == An gudanar da zaben gwamna ta amfani da tsarin zabe mai budewa. An gudanar da zaben fidda gwani ga jam'iyyun biyu don zabar masu ɗaukar tutar su a ranar 19 ga Oktoba, 1991. <ref>{{Cite web |title=GOVERNORSHIP AND HOUSE OF ASSEMBLY ELECTIONS, DECEMBER 14, 1991 |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204145243/http://www.ifes.org/sites/default/files/ce01273.pdf |archive-date=December 4, 2017}}</ref> Zaben ya faru ne a ranar 14 ga Disamba, 1991. Dan takarar [[Jam'iyyar SDP|SDP]] [[Bukar Ibrahim]] ya lashe zaben, inda ya doke [[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] Sadiq Maina . [[Bukar Ibrahim]] ya samu kuri'u 127,935, yayin da Sadiq Maina ya samu kuriʼu 104,542. <ref>{{Cite web |title=Nigeria - The Third Republic |url=http://countrystudies.us/nigeria/76.htm |access-date=2021-05-15 |website=countrystudies.us}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: Corroboration of state assembly and gubernatorial election results for Lagos State, December 1991 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aae538.html |access-date=2021-05-31 |website=Refworld |language=en}}</ref> == Manazarta == 3gmaorakb0rgueon7di8v4ynvf1s4ly Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Kogi 0 106295 838241 664150 2026-05-20T09:54:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838241 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Jihar Kogi]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kog. [[Ahmed Tijani Ahmed]] wanda ke wakiltar Kogi ta Tsakiya, Sunday Awoniyi wanda ke wakilcin Kogi West da [[Ahmadu Ali]] wanda ke wakil da Kogi East duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Sakamakon == === Kogi ta Tsakiya === [[Ahmed Tijani Ahmed]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Kogi Yamma === Sunday Awoniyi na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. === Kogi Gabas === [[Ahmadu Ali]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. b9fkydac78y2kxhqt7qvygj89b99t9f Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Kwara 0 106300 838242 664172 2026-05-20T09:54:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838242 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Kwar. Idris Gunu Haliru wanda ke wakiltar Kwara North, Ayinla Olomoda wanda ke wakilcin Kwara Central da Bisi Oyewo wanda ke wakil da Kwara South duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Kwara ta Arewa | | | |Idris Gunu Haliru | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Kwara ta Tsakiya | | | |Ayinla Olomoda | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Kwara ta Kudu | | | |Bisi Oyewo | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Kwara ta Arewa === Idris Gunu Haliru na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Kwara ta Tsakiya === Ayinla Olomoda na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ce ta lashe zaben. === Kwara ta Kudu === Bisi Oyewo na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} r9idoeo97au223zybc6ldxjygrrfvbi Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Neja 0 106303 838243 664179 2026-05-20T09:55:09Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838243 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Neja|Jihar Nijar]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Nija. [[Haliru Dantoro]] wanda ke wakiltar Nijar Arewa, Dangana Ndayako wanda ke wakilcin Nijar Kudu da [[Ibrahim Kuta]] wanda ke wakil da Nijar Gabas duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Arewacin Nijar | | | |[[Haliru Dantoro]] | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- |Neja ta Kudu | | | |Dangana Ndayako | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- |Gabashin Nijar | | | |[[Ibrahim Kuta]] | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |} == Sakamakon == === Arewacin Neja === [[Haliru Dantoro]] na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Neja ta Kudu === Dangana Ndayako na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben. === Gabashin Neja === Ibrahim Kuta na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} t39z2gcwq4mmn67uup4hipv7m4k39xy Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Ogun 0 106317 838244 664204 2026-05-20T09:55:20Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838244 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Ogun|Jihar Ogun]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar O gun. Monsurudeen Osholake wanda ke wakiltar Ogun Central, Ayodeji Otegbola wanda ke wakilcin Ogun West da [[Jubril Martins-Kuye]] wanda ke wakilci Ogun East duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ogun ta Tsakiya | | | |Monsurudeen Osholake | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Ogun Yamma | | | |Ayodeji Otegbola | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Ogun Gabas | | | |[[Jubril Martins-Kuye]] | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Ogun ta Tsakiya === Monsurudeen Osholake na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Ogun Yamma === Ayodeji Otegbola na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Ogun Gabas === [[Jubril Martins-Kuye]] na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} no6b5yhb6mhlza65ss9ha7nx7h7bag1 Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Ondo 0 106319 838245 664219 2026-05-20T09:55:31Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838245 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Ondo. Remi O manufa wakiltar Ondo East, Adebiyi Adekeye wakiltar Ondo South da Olawale Adewunmi wakiltar Ondo North duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Ondo Gabas | | | |Rubuce-rubuce na ciki | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Ondo ta Kudu | | | |Adebiyi Adekeye | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Ondo ta Arewa | | | |Olawale Adewunmi | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Ondo Gabas === Remi Okunrinboye [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Ondo ta Kudu === Adebiyi Adekeye na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Ondo ta Arewa === Olawale Adewunmi na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} lhfvl90r4e7paorvylby58oodq30bbr Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Oyo 0 106323 838246 664242 2026-05-20T09:55:42Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838246 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Oyo. Ayantayo Ayandele wanda ke wakiltar Oyo North, [[Rasheed Ladoja]] wanda ke wakilcin Oyo South da [[Wande Abimbla|Wande Abimbola]] wanda ke wakilci Oyo Central duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Oyo ta Arewa | | | |Ayantayo Ayandele | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Oyo ta Kudu | | | |[[Rasheed Ladoja]] | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Oyo ta Tsakiya | | | |[[Wande Abimbla|Wande Abimbola]] | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Oyo ta Arewa === Ayantayo Ayandele na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Oyo ta Kudu === [[Rasheed Ladoja]] na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Oyo ta Tsakiya === Wande Abimbola na jam'iyyar Social Democratic Party ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 776whdqdudgakc9qickifv2xvcxwmyh Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Rivers 0 106326 838247 664264 2026-05-20T09:55:54Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838247 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a Jihar Rivers a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Riers. Denton West wanda ke wakiltar Rivers South-East, Felix Orobo wanda ke wakilcin Rivers West da Bennet Birrari wanda ke wakil da Rivers East duk sun ci nasara a dandalin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa.<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |0 |3 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Koguna Kudu maso Gabas | | | |Denton Yamma | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- |Koguna Yamma | | | |Felix Orobo | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- |Koguna na Gabas | | | |Bennet Birrari | style="background:{{party color|National Republican Convention}};" | |[[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |} == Sakamakon == === Koguna Kudu maso Gabas === Denton West na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Koguna Yamma === Felix Orobo na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. === Koguna na Gabas === Bennet Birrari na Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta Kasa ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} 8ti0av0fknycbazv8abu95t6forotss Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 1992 a Jihar Taraba 0 106328 838248 664279 2026-05-20T09:56:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838248 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An gudanar da zaben [[Majalisar Dattijai ta Najeriya]] na 1992 a [[Jahar Taraba|Jihar Taraba]] a ranar 4 ga Yuli, 1992, don zabar mambobin Majalisar Dattijan Najeriya don wakiltar Jihar Tarava. Abdullahi Kirim wanda ke wakiltar Taraba ta Arewa, Ibrahim Goje wanda ke wakilcin Taraba ta Tsakiya da Utisere Joshua Yohanna wanda ke wakilci Taraba ta Kudu duk sun ci nasara a dandalin [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]].<ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=2021-08-24 |website=africanelections.tripod.com |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194836/https://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA: parliamentary elections Senate, 1992 |url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2364_92.htm |access-date=2021-08-24 |website=archive.ipu.org}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="vertical-align:bottom;" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" | | style="background-color:{{party color|National Republican Convention}}" | |- ![[Jam'iyyar SDP|SDP]] ![[Babban taron jam'iyyar Republican|NRC]] |- !Kafin Zabe | | !3 |- !Bayan Zabe |3 |0 !3 |- |} == Takaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Sanata da aka zaba ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Taraba ta Arewa | | | |Abdullahi Kirim | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Taraba ta Tsakiya | | | |Ibrahim Goje | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |- |Taraba ta Kudu | | | |Utisere Joshua Yohanna | style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Jam'iyyar SDP|SDP]] |} == Sakamakon == === Taraba ta Arewa === Abdullahi Kirim na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Nigeria: List of senators from 1983 to present |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aadd87.html |access-date=2021-08-24 |website=Refworld |language=en}}</ref> === Taraba ta Tsakiya === Ibrahim Goje na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. === Taraba ta Kudu === Utisere Joshua Yohanna na [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]] ne ya lashe zaben. == Manazarta == {{Reflist}} mdlspofrx8mhwjts25qn8kv7ba0qtd0 Zaben gwamna na Jihar Enugu na 2023 0 106393 838310 746467 2026-05-20T10:55:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838310 wikitext text/x-wiki {{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}{{Databox}} '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Enugu na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin jihar Enugu|Gwamnan Jihar Enugu]], tare da [[2023 Enugu State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Enugu]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections were also held in Feb 2023. 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Ifeanyi Ugwuanyi]] yana da iyakacin wa'adin kuma zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku. Tsohon kwamishinan Peter Mbah ya riƙe gwamna ga PDP da kasa da kashi 1% - kuri'u 3,343 - a kan wanda ya zo na biyu, wanda aka zaba na LP [[Chijioke Edeoga]] . <ref name="Announcement of final results">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=It’s Official: PDP’s Peter Mbah wins Enugu governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/589680-its-official-pdps-peter-mbah-wins-enugu-governorship-election.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="Final results by LGA">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=#NigeriaDecides2023: Final results of Enugu Governorship election as declared by INEC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/588640-nigeriadecides2023-final-results-of-enugu-governorship-election-as-declared-by-inec.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref> An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Mbah a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi dan kasuwa Uche Nnaji ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu kuma All Progressive Grand Alliance ta zabi tsohon minista [[Frank Nweke]] a ranar 29 ga Mayu. <ref name="PDP primary results"/> <ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |last2=Adonu |first2=Chinedu |title=Uche Nnaji wins Enugu APC Gubernatorial primary election |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/uche-nnaji-wins-enugu-apc-gubernatorial-primary-election/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APGA primary results">{{Cite web |title=Former information minister, Frank Nweke, emerges Enugu APGA governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/533478-former-information-minister-frank-nweke-emerges-enugu-apga-governorship-candidate.html |access-date=2 June 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> A ranar 4 ga watan Agusta, Edeoga - wanda ya zo na biyu a zaben fidda gwani na PDP - ya lashe zaben fidda gashin gashin [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]]. Kotun Koli ta Tarayya ta soke zaben fidda gwani na LP a ranar 9 ga Nuwamba amma Kotun daukaka kara a ranar 6 ga Janairun 2023 ta soke hukuncin Kotun Koyi, ta sake dawo da Edeoga a matsayin dan takarar LP.<ref name="LP primary nullified">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=Court nullifies Edeoga, Enugu Labour Party candidate’s nomination |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/breaking-court-nullifies-edeoga-enugu-labour-party-candidates-nomination/ |access-date=21 November 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="LP primary nullification overturned">{{Cite web |last=Ugwu |first=Francis |title=Appeal Court reinstates Edeoga as Enugu LP guber candidate |url=https://dailypost.ng/2023/01/06/appeal-court-reinstates-edeoga-as-enugu-lp-guber-candidate/ |access-date=8 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Bayan ƙididdigar dogon lokaci da rikice-rikice wanda ya haɗa da dakatar da haɗuwa a yankuna biyu na kananan hukumomi (Nkanu East da [[Nsukka]]) saboda rashin daidaito, INEC ta ayyana Mbah a matsayin mai nasara a ranar 22 ga Maris duk da zanga-zangar daga sansanonin wasu 'yan takara.<ref name="Announcement of final results"/> Sakamakon hukuma, wanda aka sake sabuntawa don cire kuri'un zamba, ya nuna Mbah ta lashe kusan kuri'u 161,000 (45% na kuri'un) kuma Edeoga ta sami ~ kuri'u 158,000 (44% na kuri'u) yayin da Nweke da Nnaji suka kasance a matsayi na uku da na huɗu tare da 5% da 4%, bi da bi. <ref name="Announcement of final results" /><ref name="Final results by LGA"/> 'Yan takarar da suka rasa sun yi saurin kin amincewa da sakamakon kuma sun fara aiki na shari'a, tare da' yan takara da kafofin watsa labarai suna mai da hankali kan gidan Mbah na LGA - Nkanu East - inda duka masu halarta (40.0%) da Mbah kuri'un (92.1%) suka kasance masu yawa kuma akwai rahotanni game da rashin daidaito na jefa kuri'a.<ref name="LP rejects results">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=Labour Party rejects Enugu governorship election results |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/589827-labour-party-rejects-enugu-governorship-election-results.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 March 2023 |title=Labour Party Seeks Review/ Re-run of Enugu Gubernatorial Election |url=https://von.gov.ng/labour-party-seeks-review-re-run-of-enugu-gubernatorial-election/ |access-date=8 January 2025 |website=[[Voice of Nigeria]] }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kalubale na Edeoga ga sakamakon ya kai Kotun Koli a watan Disamba; kotun ta watsar da shari'ar Edeoga kuma ta tabbatar da sakamakon zaben a cikin hukuncin ta.<ref name="SC upholds Mbah’s victory">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court upholds Mbah’s election as Enugu governor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/653381-supreme-court-upholds-mbahs-election-as-enugu-governor.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin jihar Enugu|Gwamnan Jihar Enugu]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]]. == Tarihi == [[Jerin jihohi a Nijeriya|jihar]] Enugu ƙaramar jiha ce ta [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]] [[Inyamurai|Ibo]] tare da ci gaban tattalin arziki da albarkatun kasa amma tana fuskantar ɓangaren noma mara ci gaba, karuwar bashin, da ƙarancin allurar rigakafin COVID-19. A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin ci gaba da ikon PDP yayin da Ugwuanyi ya ci nasara da sama da kashi 95% na kuri'un kuma jam'iyyar ta lashe kowane kujerar a Majalisar tare da dukkan kujerun majalisar dattijai guda uku da dukkan kujeru takwas na Majalisar Wakilai. A matakin shugaban kasa, dan takarar shugaban kasa na PDP Atiku Abubakar ya lashe jihar cikin sauƙi amma ya juya zuwa ga Buhari idan aka kwatanta da 2015 kuma yana da ƙarancin masu halarta. A lokacin wa'adinsa na biyu, abubuwan da gwamnatin Ugwuanyi ta bayyana sun haɗa da yaki da rashin tsaro, kammala ayyukan ababen more rayuwa, da inganta hanyoyin karkara. Dangane da aikinsa, an yaba wa Ugwuanyi saboda ɗaukar wasu matakai don magance rashin tsaro, fadada hanyar sadarwar karkara, da kuma kawar da rikice-rikicen addini na Nuwamba 2020 a [[Nsukka]] yayin da ake sukar shi saboda rashin dakatar da satar mutane da rashin kula da ruwa.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, AUGUST, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-august-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Enugu State has lately been in the news for the wrong reasons, largely due to kidnapping and gruesome murders...The governor, Ifeanyi Ugwuanyi has, however, from our findings continued to manage the situation creditably.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olawoyin |first=Oladeinde |title=Inside the world of Igbo Muslims in Nigeria’s South-east region |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/486318-inside-the-world-of-igbo-muslims-in-nigerias-south-east-region.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]] |quote=The destruction and burning of properties belonging to Muslims in the area by some residents of the host communities and the subsequent burning of two mosques in the town. The Enugu State Governor, Ifeanyi Ugwuanyi, immediately called for restraint among the warring residents. He visited the sites and promised to rebuild the mosques. “The governor is a peace-loving man. He presented those two mosques- redesigned and rebuilt, to the Muslim community, just recently,” Mr Ugwu said.}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, NOVEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-november-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Enugu State Governor, [[Ifeanyi Ugwuanyi]], gets a Bottom 5 mention for the rising spate of kidnappings in the state.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chijioke |first=Arinze |title=INVESTIGATION: Amid widespread scarcity, Enugu residents pay tanker drivers for dirty water |url=https://www.icirnigeria.org/amid-widespread-scarcity-enugu-residents-pay-tanker-drivers-for-dirty-water/ |access-date=13 September 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref> == Zaben fidda gwani == Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Gabas ta Enugu ta sami gwamna na gaba kamar yadda Enugu ta Gabas ba ta rike gwamna ba tun shekara ta 2007.<ref name="Enugu East">{{Cite web |title=It’s our turn to produce governor in 2023, Enugu Speaker, Nwobodo, APC Chairman, other Enugu East people tell Ugwuanyi |url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/its-our-turn-to-produce-governor-in-2023-enugu-speaker-nwobodo-apc-chairman-other-enugu-east-people-tell-ugwuanyi/ |access-date=31 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwokedi |first=Nnamdi |title=Enugu 2023: The debate beyond zoning |url=https://www.thecable.ng/enugu-2023-the-debate-beyond-zoning |access-date=31 July 2021 |website=The Cable}}</ref> Yayinda APC ta sanya zaben su zuwa Gabas, PDP da APGA ba su yanke shawara ba; dukkan jam'iyyun uku sun zabi mai gabas. === Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba === A watan Yunin 2021, Shugaban Enugu APC Ben Nwoye ya ba da sanarwar cewa jam'iyyar ta sanya zaben su zuwa Gundumar Sanata ta Gabas ta Enugu.{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|Uche Nnaji}}|party=All Progressives Congress|votes=1,070|percentage=100.00%}} {{Election box total no change}} {{Election box invalid no change}} {{Election box turnout no change}} {{End}}A ranar farko, ɗan kasuwa Uche Nnaji shine kawai dan takara kuma ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A cikin jawabinsa na karɓa, Nnaji ya yi alkawarin kawo wadata ga Jihar Enugu a matsayin gwamna.<ref name="APC primary results"/> Koyaya, 'yan kwanaki bayan zaben fidda gwani, akwai rahotanni cewa APC tana tattaunawa da Sanata na dogon lokaci kuma ta rasa dan takarar gwamna na PDP [[Ike Ekweremadu]] kan maye gurbinsa a matsayin dan takarar jam'iyyar; tattaunawar ta gaza duk da haka kuma Nnaji ya kasance dan takarar.<ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=Talks advance for Ekweremadu to join APC |url=https://guardian.ng/politics/talks-advance-for-ekweremadu-to-join-apc/ |access-date=7 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Why we rejected Ekweremadu’s demand for guber ticket – Enugu APC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/533562-2023-why-we-rejected-ekweremadus-demand-for-guber-ticket-enugu-apc.html |access-date=7 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A tsakiyar watan Agusta, Nnaji ya sanar da [[George Ogara]] a matsayin abokin takararsa a Sakatariyar Zonal ta jam'iyyar.<ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=Enugu APC gov candidate unveils running mate |url=https://punchng.com/enugu-apc-gov-candidate-unveils-running-mate/ |access-date=14 August 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> ==== An zabi shi ==== * Uche Nnaji: ɗan kasuwa <ref name="APC primary results"/> ** Abokin gudu - [[George Ogara]] <ref name="APC running mate"/> ==== Ya janye ==== * Chris Agu: tsohon ma'aikacin gwamnati <ref>{{Cite web |last=Chinedu |first=Jude |title=Agu, ex-FRCN staff, joins Enugu guber race |url=https://www.sunnewsonline.com/agu-ex-frcn-staff-joins-enugu-guber-race/ |access-date=10 May 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> * [[Dave Nnamani]]: manajan tallace-tallace ==== Ya ƙi ==== * [[Ayogu Eze]]: dan takarar gwamna na 2019 na APC, tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Enugu North (2007-2015), da kuma dan takarar gwamnan 2015 na APC[[Zaben gwamna na jihar Enugu na 2015|Dan takarar gwamna na APC na 2015]] ==== Sakamakon ==== {{Excerpt|2023 Ebonyi State gubernatorial election|All Progressives Grand Alliance|paragraphs=2|hat=no}} === Dukkanin Progressives Grand Alliance ===   Binciken da aka yi kafin fara firamare ya baiwa tsohon Ministan Watsa Labarai Frank Nweke farin jini saboda gogewar siyasar Nweke da rashin amincewa da abokan hamayyarsa[1]. A ranar zaben fidda gwanin ‘yan takara biyar ne suka fafata a zaben fidda gwanin kai tsaye wanda ya kare inda Nweke ya fito a matsayin dan takarar jam’iyyar APGA bayan da sakamakon ya nuna cewa Nweke ya lashe kashi 50% na kuri’un wakilan, inda ya doke dan kasuwa Jeff Nnamani da kuri’u 6 kacal.[2] A tsakiyar watan Yuli, Nweke ya zabi Edith Ugwuanyi—wata ‘yar kasuwa daga Ibagwa-Aka a yankin Igbo Eze ta kudu a matsayin abokin takararsa a wani taron manema labarai a Enugu. ==== An zabi shi ==== * [[Frank Nweke]]: tsohon Ministan Bayanai da Sadarwa (2005-2007), tsohon Ministan Harkokin Kasuwanci (2003-2005), kuma tsohon Shugaban Ma'aikatan Gwamna (2001-2003) <ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Enugu guber: Former minister, Frank Nweke dumps PDP, joins APGA |url=https://dailypost.ng/2022/04/09/enugu-guber-former-minister-frank-nweke-dumps-pdp-joins-apga/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Oloniniran |first=Gbenga |title=Ex-Info minister, Nweke Jnr, cleared for Enugu gov race |url=https://punchng.com/1200118-2/ |access-date=4 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> <ref name="APGA primary results"/> Matashi mai gudu - Edith Ugwuanyi: 'yar kasuwa [4] ** Abokiyar gudu - [[Edith Ugwuanyi]]: 'yar kasuwa <ref name="APGA running mate">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=APGA: Frank Nweke picks Ugwuanyi as Enugu Guber running mate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/apga-frank-nweke-picks-ugwuanyi-as-enugu-guber-running-mate/ |access-date=27 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> ==== An kawar da shi a firamare ==== * [[Jeff Nnamani]]: ɗan kasuwa<ref>{{Cite web |title=Jeff Nnamani picks APGA nomination form, urges Enugu voters to embrace O Be Go movement |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/jeff-nnamani-picks-apga-nomination-form-urges-enugu-voters-to-embrace-o-be-go-movement/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APGA primary results"/> * [[Uchenna Nwegbo]]<ref name="APGA primary results" /> * [[Donatus Obi-Ozoemena]]: dan takarar gwamna na UDP na 2019 (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don yin takara a zaben fidda gashin gwamna na ADC) <ref name="APGA primary results" /><ref>{{Cite web |last=Ani |first=Sunday |title=2023: Why I want to be Enugu governor – Ex UDP candidate, Pastor Ozoemena |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-why-i-want-to-be-enugu-governor-ex-udp-candidate-pastor-ozoemena/ |access-date=7 June 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> * Dons Udeh: tsohon Sakataren PDP na jihar; tsohon Kwamishinan Ayyuka, Gidaje da Sufuri; kuma tsohon Kwamishina na Kasuwanci da Masana'antu <ref name="APGA primary results" /><ref>{{Cite web |last=Anyanwu |first=Geoffrey |title=Enugu 2023: Former PDP scribe, Udeh joins APGA, declares guber interest |url=https://www.sunnewsonline.com/enugu-2023-former-pdp-scribe-udeh-joins-apga-declares-guber-interest/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> === Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a === Wani kudurin jam'iyyar Enugu PDP na cikin gida na 2013 wanda ya sake fitowa a watan Agustan 2021 ya tsarkake zoning don zaben 2015 kuma ta haka ne ya kara da'awar zoning zuwa sansanin Enugu East.<ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=2023: Classified document knocks Ekweremadu off Enugu guber race |url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/2023-classified-document-knocks-ekweremadu-off-enugu-guber-race/ |access-date=23 August 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Zoning ya zama barazana saboda takarar gwamna na Sanata [[Ike Ekweremadu]], wanda ya fito daga Enugu West, yayin da shi da abokansa suka musanta cewa zoning ya kasance wani abu ne a jihar ko kuma ya yi iƙirarin cewa ba lallai ba ne; gardamar da ta kewaye yakin neman zaben Ekweremad da rashin kula da zoning ya haifar da rarrabuwar ciki a cikin jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Ojiabor |first=Onyedi |title=Enugu 2023: Unspoken interests driving zoning commotion |url=https://thenationonlineng.net/enugu-2023-unspoken-interests-driving-zoning-commotion/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Enugu: Zoning crisis threatens PDP’s continued dominance |url=https://thenationonlineng.net/enugu-zoning-crisis-threatens-pdps-continued-dominance/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=2023 and Enugu East governorship challenge |url=https://guardian.ng/politics/2023-and-enugu-east-governorship-challenge/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Wani dalilin jayayya shine zargin goyon bayan da Ugwuanyi ke bayarwa ga tsohon kwamishinan Peter Mbah duk da ci gaba da gurfanar da Mbah ke yi ta [[Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa|Hukumar Kula da Laifukan Tattalin Arziki da Kudi]].<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Crisis Rocks Enugu PDP Over ‘Plots To Impose Aspirant Being Prosecuted For Multi-million Naira Petrol Subsidy Fraud As Governorship Candidate’ |url=https://saharareporters.com/2022/05/04/exclusive-crisis-rocks-enugu-pdp-over-%E2%80%98plots-impose-aspirant-being-prosecuted-multi |access-date=26 May 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Ahead of the primary, analysts named four candidates as the most likely to win: former commissioner [[Chijioke Jonathan Edeoga]], Ekweremadu, Mbah, and former minister [[Bartholomew Nnaji]].<ref name="PT pre-primary analysis">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: Enugu Governorship: Zoning debate central as PDP, APGA, APC hold primaries |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532335-analysis-enugu-governorship-zoning-debate-central-as-pdp-apga-apc-hold-primaries.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> The day before the primary, former Anambra State Governor [[Jim Ifeanyichukwu Nwobodo|Jim Nwobodo]] formally announced that Mbah was the preferred candidate of Ugwuanyi and other major Enugu State PDP figures.<ref>{{Cite web |title=Enugu Governor Endorses Peter Mba as Successor |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/25/enugu-governor-endorses-peter-mba-as-successor/ |access-date=26 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Prior to the primary on the next day, three candidates (including Ekweremadu) withdrew in protest of the perceived imposition by Ugwuanyi while eight more candidates dropped out at the primary venue, but instead they endorsed Mbah.<ref>{{Cite web |last=Babatunde |first=Adedayo |title=Enugu 2023: Three PDP Aspirants Withdraw From Guber Race |url=https://independent.ng/enugu-2023-three-pdp-aspirants-withdraw-from-guber-race/ |access-date=26 May 2022 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref> When collation completed, Mbah won the nomination after announced results showed him winning over 97% of the delegates' votes.<ref name="PDP primary results"/><ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=Enugu 2023: Peter Mbah wins PDP governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532472-breaking-enugu-2023-peter-mbah-wins-pdp-governorship-primary.html |access-date=26 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> In mid-June, Ifeanyi Ossai—a barrister from [[Nsukka]]—was announced as his running mate at a joint press conference with Mbah in [[Enugu (birni)|Enugu]].<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Anyanwu |first=Geoffrey |title=Breaking: Mbah, Enugu state PDP candidate confirms running mate |url=https://www.sunnewsonline.com/breaking-mbah-enugu-state-pdp-candidate-confirms-running-mate/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> ==== An zabi shi ==== * Peter Mbah: tsohon Kwamishinan Kudi da Ci gaban Tattalin Arziki kuma tsohon Shugaban Ma'aikata ga Gwamna Mataimakin - Ifeanyi Ossai: lauya [3]<ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=Ex-commissioner Peter Mba emerges PDP guber candidate in Enugu |url=https://gazettengr.com/ex-commissioner-peter-mba-emerges-pdp-guber-candidate-in-enugu/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>[5] ** Abokin gudu - Ifeanyi Ossai: lauya <ref name="PDP running mate"/> * [[Gilbert Chukwunta]]<ref name="PDP primary results"/> * Chijioke Jonathan Edeoga: tsohon Kwamishinan Muhalli (2019-2022), tsohon Kwamishina na Harkokin Karamar Hukumar (2015-2019), tsohon memba na Majalisar Wakilai na Enugu East / Isi-Uzo (1999-2003), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Isi Uzo]] (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudanarwa a zaben fidda gwagwarmayar LP) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=2023: Enugu commissioner resigns, picks PDP gov form |url=https://punchng.com/2023-enugu-commissioner-resigns-picks-pdp-gov-form/ |access-date=31 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> * [[Hilary Edeoga]]: tsohon Kwamishinan Noma da albarkatun kasa (2007-2009) kuma farfesa <ref name="PDP primary results" /> * [[Bartholomew Nnaji]]: tsohon Ministan Wutar Lantarki (2011-2012) kuma tsohon Ministan Kimiyya da Fasaha (1992-1993) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=2023: Ex-minister of power Nnaji joins Enugu gov race |url=https://punchng.com/2023-ex-minister-of-power-nnaji-joins-enugu-gov-race/ |access-date=4 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> * [[Gilbert Nnaji]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Enugu East, tsohon memba na Majalisar Wakilai na Enugu Gabas / Isi-Uzo (2003-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Enugu Gabashin (1997-1998; 1999-2002) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Enugu Guber: We agreed on zoning in 2013 – Senator Nnaji joins race |url=https://dailypost.ng/2022/03/13/enugu-guber-we-agreed-on-zoning-in-2013-senator-nnaji-joins-race/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> * [[Chinyeaka Ohaa]]: tsohon Sakataren Dindindin na Tarayya <ref name="PDP primary results" />  Kamar yadda yake a mafi yawan jihohi, an sadaukar da watanni na Yuni da Yuli 2022 don yunkurin sulhu na jam'iyya a yayin zaben fidda gwani. Duk da yake rikicin shugabancin APC bai taɓa ƙare ba kuma APGA ba ta taɓa rarrabuwa sosai ba, PDP ta fuskanci rarrabuwar ciki da yawa bisa ga rikice-rikicen mutum da na yanki; duka biyu na farko [[Chijioke Jonathan Edeoga]] da Sanata [[Ike Ekweremadu]] na dogon lokaci suna da jita-jita cewa suna barin jam'iyyar bayan zaben fidda gwani yayin da Ekweremado ya fara zuwa APC kafin sabon shirin tikitin Ekweremada-Edeoga ya kasance a cikin [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]] tun lokacin da ƙaramar jam'iyyar ta girma saboda yakin neman zaben shugabancin Peter Obi. Koyaya, PDP da farko ta sami damar dawo da Ekweremadu da Edeoga zuwa jam'iyyar tare da sakin maganganun jama'a da ke karɓar sakamakon farko; amma ƙarfin ya canza lokacin da aka kama Ekweremadi kuma aka tsare shi a [[Birtaniya|Ƙasar Ingila]] don makircin girbi yayin da Edeoga ya shiga Jam'iyyar Labour don zama dan takararsa.<ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |date=20 July 2022 |title=2023: Enugu to test strength of two generations of godfathers |url=https://guardian.ng/politics/2023-enugu-to-test-strength-of-two-generations-of-godfathers/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Yayin da yakin ya ci gaba har zuwa watan Agustan 2022, masu sharhi sun lura da ikirarin yankin da ke fafatawa da 'yancin yin takarar zaben tare da ƙarin abin da ya sa Ugwuanyi ya tsaya takarar dan majalisar dattijai a Gundumar Enugu ta Arewa. <ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Tracing Enugu State’s identity politics and ‘gang-up’ against Ugwuanyi |url=https://guardian.ng/politics/tracing-enugu-states-identity-politics-and-gang-up-against-ugwuanyi/ |access-date=22 August 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ojiabor |first=Onyedi |title=2023: Zoning controversy in Enugu |url=https://thenationonlineng.net/2023-zoning-controversy-in-enugu/ |access-date=1 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Leadership analysis 1" /> A watan da ya biyo baya, bayar da rahoto game da ci gaba da rikicin cikin gida na APC ya bayyana irin wannan rikici mai tsanani wanda masana suka yi jayayya cewa bangarorin adawa sun fi mayar da hankali kan ikon cikin gida fiye da aikin zabe. <ref>{{Cite web |last=Damian Duruiheoma |first=Damian |title=Unending battle for the soul of Enugu APC |url=https://thenationonlineng.net/unending-battle-for-the-soul-of-enugu-apc/ |access-date=6 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Leadership analysis 1">{{Cite web |last=Mbawike |first=Nnamdi |title=Can The Opposition Change Tide Of Enugu Politics? |url=https://leadership.ng/can-the-opposition-change-tide-of-enugu-politics/ |access-date=7 September 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Nnaji har ma ya ki amincewa da gudummawar yakin neman zabe daga dan takarar shugaban kasa na APC [[Bola Tinubu]] kuma ya yi iƙirarin cewa rikice-rikice game da waɗancan kudaden da ke shigowa sun kasance abin da ke haifar da rikicin cikin gida.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Enugu APC gov candidate ‘rejects’ Tinubu’s campaign funds |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/552544-2023-enugu-apc-gov-candidate-rejects-tinubus-campaign-funds.html |access-date=6 September 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A watan Satumba, rahotanni da yawa sun rarraba Edeoga a matsayin babban dan takara saboda ci gaban Jam'iyyar Labour kuma sun ba da rahoton fushi ga gwamnatin PDP mai dogon lokaci (musamman a yankin da ke kusa da [[Nsukka]]). <ref>{{Cite web |last=Duruiheoma |first=Damian |title=2023: Enugu PDP’s dominance under threat from LP |url=https://thenationonlineng.net/2023-enugu-pdps-dominance-under-threat-from-lp/ |access-date=15 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Koyaya, a watan Nuwamba, hukuncin kotu ya soke zaben Edeoga; LP ta fara daukaka kara maimakon gudanar da sabon zaben fidda gwani kuma hukuncin Kotun daukaka kara ya soke shi a farkon watan Janairu. <ref name="LP primary nullified"/><ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Court Judgement: Edeoga remains Enugu guber candidate, no fresh primary – Labour Party |url=https://dailypost.ng/2022/11/16/court-judgement-edeoga-remains-enugu-guber-candidate-no-fresh-primary-labour-party/ |access-date=21 November 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="LP primary nullification overturned"/> A watan Fabrairu, an fi mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Enugu ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 93.9% na kuri'a'un, ya doke [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 3.5% da [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 1.1%. Kodayake sakamakon bai kasance abin mamaki ba - Enugu yana cikin sansanin Obi na [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]] kuma tsinkaye sun fi son shi - sakamakon ya haifar da karuwar hankali kan damar Edeoga da Nweke, musamman idan aka yi la'akari da raguwar PDP na jihar. Kodayake Edeoga shine dan takarar LP kuma ya sami amincewar Obi, wasu daga cikin magoya bayan LP sun ki amincewa da tsohuwar ƙungiyar Edeoga tare da Ugwuanyi ban da lokacin da ba a yarda da shi ba a matsayin Kwamishinan Muhalli kuma a maimakon haka sun goyi bayan Nweke.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Peter Obi, Aisha Yesufu disagree over Labour Party’s Enugu gov candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/587121-2023-peter-obi-aisha-yesufu-disagree-over-labour-partys-enugu-gov-candidate.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=14 States In Dramatic Governorship Contest |url=https://leadership.ng/14-states-in-dramatic-governorship-contest/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Dangane da waɗannan ƙarfin, hasashen EiE-SBM ya tsara Nweke don cin nasara. A gefe guda, wani labarin Premium Times ya lakafta zaben a matsayin "tseren dawakai biyu" tsakanin Edeoga da Mbah . <ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: PDP, LP, APC, APGA battle for soul of Enugu in governorship poll |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/588189-analysis-pdp-lp-apc-apga-battle-for-soul-of-enugu-in-governorship-poll.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> {| align="center" | colspan="2" |Kashi na kuri'un da Edeoga da Mbah suka samu ta gundumar. |- |Edeoga 30-40% 50-60%[[Fayil:2023_Enugu_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Edeoga_vote_share).svg|248x248px]]<br /><br />{{Legend0|#ea857a|50–60%}} |Mbah 30-40% 50-60%[[Fayil:2023_Enugu_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Mbah_vote_share).svg|248x248px]]<br /><br />{{Legend0|#73bc80|50–60%}} |} ==== Ta hanyar mazabar tarayya ==== Sakamakon zaben ta mazabar tarayya. ==== Ta hanyar karamar hukuma ==== Sakamakon zaben ta kananan hukumomi. == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] ig5j9elrdk09x1nsfjwkvwqmzcxkaeg Zaben gwamna na jihar Kebbi na 2007 0 106596 838334 831501 2026-05-20T11:34:35Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838334 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na jihar Kebbi na 2007''' ya faru ne a ranar 14 ga Afrilu, 2007. <ref>{{Cite web |date=2017-03-21 |title=Rumbling in Kebbi State over governorship slot in 2019 |url=https://guardian.ng/features/rumbling-in-kebbi-state-over-governorship-slot-in-2019/ |access-date=2021-05-08 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=omodara |date=2020-06-28 |title=ALL GOVERNORS OF KEBBI STATE |url=https://www.glimpse.ng/all-governors-of-kebbi-state/ |access-date=2021-05-08 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505044712/https://www.glimpse.ng/all-governors-of-kebbi-state/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2013-03-21 |title=2015: Crisis looms over guber seat in kebbi |url=https://www.vanguardngr.com/2013/03/2015-crisis-looms-over-guber-seat-in-kebbi/ |access-date=2021-05-08 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Blueprint |date=2014-02-27 |title=Kebbi: A land of equity crying for equity |url=https://www.blueprint.ng/kebbi-a-land-of-equity-crying-for-equity/ |access-date=2021-05-08 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-09-02 |title=Kebbi 2019: Power shift is clarion call |url=https://guardian.ng/politics/kebbi-2019-power-shift-is-clarion-call/ |access-date=2021-05-08 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=20 years of North-West state called Kebbi |url=https://dailytrust.com/20-years-of-north-west-state-called-kebbi |access-date=2021-05-08 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505131939/https://dailytrust.com/20-years-of-north-west-state-called-kebbi |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Omotola |first=J. Shola |date=2009 |title='Garrison' Democracy in Nigeria: The 2007 General Elections and the Prospects of Democratic Consolidation |journal=Commonwealth & Comparative Politics |language=en |publisher=Routledge |volume=47 |issue=2 |pages=194–220 |doi=10.1080/14662040902857800 |issn=1466-2043 |s2cid=54776563}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Rawlence |first=Ben |last2=Albin-Lackey |first2=Chris |date=July 2007 |title=Briefing: Nigeria's 2007 General Elections: Democracy in Retreat |journal=African Affairs |publisher=Oxford University Press |volume=106 |pages=497–506 |doi=10.1093/afraf/adm039 |jstor=4496465}}</ref><ref>{{Cite web |title=Federal Republic of Nigeria State and National Elections April 14 and 21, 2007 |url=https://www.iri.org/sites/default/files/fields/field_files_attached/resource/nigerias_2007_state_and_national_elections.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919212210/http://www.iri.org/sites/default/files/fields/field_files_attached/resource/nigerias_2007_state_and_national_elections.pdf |archive-date=September 19, 2015 |website=iri.org}}</ref> Dan takarar [[Peoples Democratic Party|PDP]] [[Usman Saidu Nasamu Dakingari]] ya lashe zaben, inda ya doke [[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] Farouk Bello Bunza da sauran 'yan takara 6. <ref>{{Cite web |title=Journal of African Elections Special Issue: Nigeria's 2007 General Elections |url=https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220163715/https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2.pdf |archive-date=December 20, 2020 |website=eisa.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria's 2007 General Elections and Succession Crisis: Implications for the Nascent Democracy |url=https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2Ojo3.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=2007 Nigerian National Elections Pre-Election Assessment Final Report |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-national-pre-election-assessment-iri-2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415221547/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-national-pre-election-assessment-iri-2007 |archive-date=April 15, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA'S ELECTIONS: AVOIDING A POLITICAL CRISIS Africa Report No 123 – 28 March 2007 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/6E8318BAFE4239FA852572AC0051A404-Full_Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415221600/https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/6E8318BAFE4239FA852572AC0051A404-Full_Report.pdf |archive-date=April 15, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=A NIGERIAN PERSPECTIVE ON THE 2007 PRESIDENTIAL AND PARLIAMENTARY ELECTIONS |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/a_nigerian_perspective_on_the_2007_presidential_and_parliamentary_elections_2.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203022708/http://www.ifes.org/sites/default/files/a_nigerian_perspective_on_the_2007_presidential_and_parliamentary_elections_2.pdf |archive-date=December 3, 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA:FAILED ELECTIONS, FAILING STATE?Africa Report No 126 - 30 May 2007 |url=https://www.refworld.org/pdfid/465e88892.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124082334/https://www.refworld.org/pdfid/465e88892.pdf |archive-date=January 24, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who Speaks for the North? Politics and Influence in Northern Nigeria |url=https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20140703NorthernNigeriaHoffmann.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025175216/https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20140703NorthernNigeriaHoffmann.pdf |archive-date=October 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Renewed Crackdown on Freedom of Expression |url=https://www.refworld.org/docid/3fe47e9a4.html |website=Refworld |language=en}}</ref> == Sakamakon == [[Usman Saidu Nasamu Dakingari]] daga [[Peoples Democratic Party|PDP]] ya lashe zaben. <ref>{{Cite web |date=2017-12-29 |title=Former Kebbi Gov, deputy defect to APC |url=https://www.vanguardngr.com/2017/12/former-kebbi-gov-deputy-defect-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ehiabhi |first=Vincent |date=2014-07-09 |title=Kebbi Deputy Governor Loses Son In Auto Crash |url=https://www.legit.ng/69429.html |access-date=2021-05-08 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Former Kebbi Governor, Dakingari, deputy decamp to APC |url=https://dailytrust.com/former-kebbi-governor-dakingari-deputy-decamp-to-apc |access-date=2021-05-08 |website=Daily Trust |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-05-29 |title=Outgoing Kebbi Governor Dakingari, SSG absent at handing over {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/183964-outgoing-kebbi-governor-dakingari-ssg-absent-at-handing-over.html |access-date=2021-05-08 |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kingsley |first=Ezeibekwe |date=2017-12-30 |title=Former Kebbi Gov, deputy defect to APC |url=https://www.pmnewsnigeria.com/2017/12/30/former-kebbi-gov-deputy-defect-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-01-21 |title=Former governor, other Kebbi PDP bigwigs defect to APC |url=https://dailynigerian.com/former-governor-kebbi-pdp-bigwigs-defect-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=Daily Nigerian |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Former Kebbi Gov Dakingari, Deputy, Others Defect To APC |url=https://independent.ng/former-kebbi-gov-dakingari-deputy-others-defect-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=Independent Newspapers Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akinsola |first=Babatunde |date=2014-03-27 |title=Kebbi Deputy Gov. donates 16-seater bus to faculty at OAU, Ile-Ife |url=https://www.naija247news.com/2014/03/27/kebbi-deputy-gov-donates-16-seater-bus-faculty-oau-ile-ife/ |access-date=2021-05-08 |website=Naija247news |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Olowolagba |first=Fikayo |date=2017-12-30 |title=Kebbi: Former governor, deputy, SSG, others dump PDP for APC |url=https://dailypost.ng/2017/12/30/kebbi-former-governor-deputy-ssg-others-dump-pdp-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-12-29 |title=Former Kebbi Gov, deputy defect to APC - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2017/12/29/former-kebbi-gov-deputy-defect-to-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=The NEWS}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-12-30 |title=Ex-governor, 6 other PDP chieftains defect to APC |url=https://www.pulse.ng/news/politics/in-kebbi-ex-governor-6-other-pdp-chieftains-defect-to-apc/bn7w02q |access-date=2021-05-08 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref> Ya kayar da Farouk Bello Bunza na [[All Nigeria Peoples Party|ANPP]].<ref>{{Cite web |date=2014-07-09 |title=Sad news: Kebbi Dep. Governor's son dies in auto-crash » YNaija |url=https://naija.yafri.ca/sad-news-kebbi-dep-governors-son-dies-in-auto-crash/ |access-date=2021-05-08 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-12-29 |title=Former Kebbi Governor, deputy defect to APC - |url=https://theeagleonline.com.ng/former-kebbi-governor-deputy-defect-to-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=The Eagle Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-26 |title=Kebbi Deputy Governor, 17 Others Defect To APC; PDP Now Minority In State Assembly |url=https://www.thegazellenews.com/entertainment/kebbi-deputy-governor-17-others-defect-to-apc-pdp-now-minority-in-state-assembly/ |access-date=2021-05-08 |website=The Gazelle News |language=en-US }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Daily |first=Peoples |date=2018-01-01 |title=Kebbi: Ex-Gov Dakingari, deputy others defect to APC |url=https://peoplesdailyng.com/kebbi-ex-gov-dakingari-deputy-others-defect-to-apc/ |access-date=2021-05-08 |website=Peoples Daily Newspaper |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Opejobi |first=Seun |date=2015-01-07 |title=Kebbi Deputy Governor swears in three new Commissioners |url=https://dailypost.ng/2015/01/07/kebbi-deputy-governor-swears-three-new-commissioners/ |access-date=2021-05-08 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-07-09 |title=Kebbi deputy governor's son dies in auto crash |url=https://www.thecable.ng/kebbi-deputy-governors-son-dies-in-auto-crash |access-date=2021-05-08 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Blueprint |date=2014-12-02 |title=2015: As the marathon for Kebbi guber seat hots up… |url=https://www.blueprint.ng/2015-as-the-marathon-for-kebbi-guber-seat-hots-up/ |access-date=2021-05-08 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref> 'Yan takara 8 sun yi takara a zaben.<ref>{{Cite journal |last=Adamu |first=Fatima L. |date=2008 |title=Gender, Hisba and The Enforcement of Morality in Northern Nigeria |url=https://www.cambridge.org/core/journals/africa/article/abs/gender-hisba-and-the-enforcement-of-morality-in-northern-nigeria/8C3C5B16257E3410CF13D274E9CF9D73 |journal=Africa |language=en |volume=78 |issue=1 |pages=136–152 |doi=10.3366/E0001972008000089 |issn=1750-0184 |s2cid=145556111 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=Final NDI Report on Nigeria's 2007 Elections |url=https://www.ndi.org/sites/default/files/2313_ng_report_election07_043008.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204035332/https://www.ndi.org/sites/default/files/2313_ng_report_election07_043008.pdf |archive-date=December 4, 2018 |website=ndi.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=THE INDEPENDENT NATIONAL ELECTORAL COMMISSION AS AN (IM) PARTIAL UMPIRE IN THE CONDUCT OF THE 2007 ELECTIONS |url=https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2Agbor.pdf |website=eisa.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIA STATE AND FEDERAL ELECTIONS 14 and 21 April 2007 |url=https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-finale-report-state-and-federal-elections |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415221201/https://aceproject.org/ero-en/regions/africa/NG/nigeria-finale-report-state-and-federal-elections |archive-date=April 15, 2021 |website=aceproject.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=GUBERNATORIAL AND STATE HOUSES OF ASSEMBLY ELECTIONS 14 April 2007 AND PRESIDENTIAL AND NATIONAL ASSEMBLY ELECTIONS 21 April 2007 |url=https://www.eods.eu/library/FR%20NIGERIA%202007_en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140722161028/http://www.eods.eu:80/library/FR%20NIGERIA%202007_en.pdf |archive-date=July 22, 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: Current Issues |url=https://www.hsdl.org/?view&did=482046 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320091003/https://www.hsdl.org/?view&did=482046 |archive-date=March 20, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=GODFATHERS AND THE 2007 NIGERIANGENERAL ELECTIONS |url=https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2Omotola.pdf |access-date=2025-07-20 |archive-date=2023-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206070907/https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2Omotola.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ELECTORAL VIOLENCE AND NIGERIA'S2007 ELECTIONS |url=https://www.eisa.org/pdf/JAE6.2Nwolise.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=Islamic criminal law in northern Nigeria: politics, religion, judicial practice |url=https://pure.uva.nl/ws/files/742135/145225_06.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216051127/https://pure.uva.nl/ws/files/742135/145225_06.pdf |archive-date=February 16, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: Restoring faith in the polio vaccine - Nigeria |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-restoring-faith-polio-vaccine |website=ReliefWeb |language=en}}</ref> Adadin masu jefa kuri'a a jihar ya kai 1,345,436.<ref>{{Cite web |title="Political Shari'a"? Human Rights and Islamic Law in Northern Nigeria: XI. The politicization of religion: reactions to the implementation of Sharia |url=https://www.hrw.org/reports/2004/nigeria0904/11.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20040922082745/http://www.hrw.org/reports/2004/nigeria0904/11.htm |archive-date=September 22, 2004 |website=www.hrw.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alexander Thurston |date=2019-09-17 |title=The Governor and the Emir: A Struggle over Islamic Authority in Kano State, Nigeria |url=https://themaydan.com/2019/09/the-governor-and-the-emir-a-struggle-over-islamic-authority-in-kano-state-nigeria/ |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Olaniyi |first=Rasheed Oyewole |date=2011 |title=Hisbah and Sharia Law Enforcement in Metropolitan Kano |journal=Africa Today |publisher=Indiana University Press |volume=57 |pages=71–96 |doi=10.2979/africatoday.57.4.71 |jstor=10.2979/africatoday.57.4.71 |s2cid=154801688}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: The Battle for Shari'ah Supremacy {{!}} IIRF |url=https://www.iirf.eu/articles/iirf-research-writer/nigeria-the-battle-for-shariah-supremacy/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419205406/https://www.iirf.eu/articles/iirf-research-writer/nigeria-the-battle-for-shariah-supremacy/ |archive-date=April 19, 2021 |access-date=May 8, 2021 |website=www.iirf.eu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Listening to the rumours: What the northern Nigeria polio vaccine boycott can tell us ten years on |url=https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/1386853/1/rgph8_1138.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922233831/https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/1386853/1/rgph8_1138.pdf |archive-date=September 22, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Background to Nigeria's 2015 Elections |url=https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/150126_Thurston_NigeriaElections_Web.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724161029/https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/150126_Thurston_NigeriaElections_Web.pdf |archive-date=July 24, 2020}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Rawlence |first=Ben |last2=Albin-Lackey |first2=Chris |date=July 2007 |title=Briefing: Nigeria's 2007 General Elections: Democracy in Retreat |journal=African Affairs |publisher=Oxford University Press |volume=106 |pages=497–506 |doi=10.1093/afraf/adm039 |jstor=4496465}}</ref><ref>{{Cite web |title=AN ANALYSIS OF THE 2003 AND 2007 ELECTORAL VIOLENCE IN NIGERIA |url=https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171208/https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref> * '''[[Usman Saidu Nasamu Dakingari]], ([[Peoples Democratic Party|PDP]]) - 469,595''' * Farouk Bello Bunza, [[All Nigeria Peoples Party|ANPP]]- 134,553 * Abubakar Malam Abubakar, DPP- 133,800 * Adamu Usman, NCP- 7,888 * Muhammadu Inuwa Bawa, AC- 4,842 * Abdullahi Ibrahim, ADC- 3,990 * Salihu Isa Nataro, NDP- 3,921 * Abubakar Bala Danango, APGA- 3,798 == Manazarta == {{Reflist}} dxduvkx2y00epp12h3kkc786u5sa7qy Zaben gwamna na Jihar Katsina na 2003 0 106777 838320 746477 2026-05-20T11:09:46Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838320 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Katsina na 2003''' ya faru ne a ranar 19 ga Afrilu 2003.<ref>{{Cite web |title=April 2003 |url=https://rulers.org/2003-04.html |access-date=2021-04-29 |website=rulers.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian Elections 2003 |url=http://www.gamji.com/aluko/aluko46.htm |access-date=2021-04-29 |website=www.gamji.com}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2003 |title=Africa Research Bulletin: Political, Social and Cultural Series, April 1st-30th 2003 Published May 29th 2003 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1467-825X.00177 |journal=Africa Research Bulletin: Political, Social and Cultural Series |language=en |volume=40 |issue=4 |pages=15255–15290 |doi=10.1111/1467-825X.00177 |issn=1467-825X |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=www.ngrguardiannews.com |url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/2003/apr/24/0044.html |access-date=2021-04-29 |website=news.biafranigeriaworld.com }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=3PLR – Engineer Nara Khalil v. Alhaji Umaru Musa Yar' Adua (President) and ORS – Judgements |url=https://judgements.lawnigeria.com/2018/12/14/3plr-engineer-nura-khalil-v-alhaji-umaru-musa-yar-adua-president-and-ors/ |access-date=2021-04-29 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: Who Does the Cap Fit in Katsina? |url=https://allafrica.com/stories/200608230865.html |access-date=2021-04-29 |website=allafrica.com}}</ref> Dan takarar [[Peoples Democratic Party|PDP]] [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]] ya lashe zaben, inda ya doke [[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] Nura Khalil da wasu 'yan takara 5. <ref>{{Cite web |title=An Analysis of the 2003 and 2007 Electoral Violence in Nigeria |url=https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171208/https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/53451/Nyam_Analysis_2015.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=Islamic criminal law in northern Nigeria: politics, religion, judicial practice |url=https://pure.uva.nl/ws/files/742135/145225_06.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216051127/https://pure.uva.nl/ws/files/742135/145225_06.pdf |archive-date=February 16, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=2003 European Union Election Observation Mission |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429171206/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212733/Nigeria-general-elections_12-&-19-April-03-May-20016_EU-EOM-report.pdf |archive-date=April 29, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIAN STATE ELECTED GOVERNORS - 2003 |url=https://nigeriaworld.com/focus/states/governors2003.html |access-date=2021-04-19 |website=nigeriaworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Update |url=https://web.ccsu.edu/afstudy/upd11-4.html |website=web.ccsu.edu |access-date=2025-07-21 |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527121943/https://web.ccsu.edu/AFSTUDY/upd11-4.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Who Speaks for the North? Politics and Influence in Northern Nigeria |url=https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20140703NorthernNigeriaHoffmann.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025175216/https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20140703NorthernNigeriaHoffmann.pdf |archive-date=October 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=Renewed Crackdown on Freedom of Expression |url=https://www.refworld.org/docid/3fe47e9a4.html |website=Refworld |publisher=United Nations High Commissioner for Refugees |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Adamu |first=Fatima L. |date=2008 |title=Gender, Hisba and The Enforcement of Morality in Northern Nigeria |url=https://www.cambridge.org/core/journals/africa/article/abs/gender-hisba-and-the-enforcement-of-morality-in-northern-nigeria/8C3C5B16257E3410CF13D274E9CF9D73 |journal=Africa |language=en |volume=78 |issue=1 |pages=136–152 |doi=10.3366/E0001972008000089 |issn=1750-0184 |s2cid=145556111 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: Restoring faith in the polio vaccine - Nigeria |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-restoring-faith-polio-vaccine |website=ReliefWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title="Political Shari'a"? Human Rights and Islamic Law in Northern Nigeria: XI. The politicization of religion: reactions to the implementation of Sharia |url=https://www.hrw.org/reports/2004/nigeria0904/11.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20040922082745/http://www.hrw.org/reports/2004/nigeria0904/11.htm |archive-date=September 22, 2004 |website=www.hrw.org}}</ref> == Sakamakon == [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]] daga [[Peoples Democratic Party|PDP]] ya lashe zaben. <ref>{{Cite web |date=2018-06-11 |title=June 12 presidential election anniversary - Part 2 |url=https://guardian.ng/opinion/june-12-presidential-election-anniversary-part-2/ |access-date=2021-04-29 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=A Life of Excellence |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20180525/281977493289145 |access-date=2021-04-29 |via=PressReader}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Umaru Musa Yar'Adua |url=https://onlinenigeria.com/articles/notable-nigerians/4343-umaru-musa-yar-adua.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619141513/https://onlinenigeria.com/articles/notable-nigerians/4343-umaru-musa-yar-adua.html |archive-date=June 19, 2020 |access-date=2021-04-29 |website=www.onlinenigeria.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Umaru Musa YarAdua: The 13th President Of Nigeria |url=https://www.theabusites.com/umaru-musa-yaradua-13th-president-of-nigeria/ |access-date=2021-04-29 |website=The Abusites |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-05-05 |title=May 5: How Nigeria lost Umaru Musa Yar'adua 4 years ago |url=https://thenet.ng/may-5-how-nigeria-lost-umaru-musa-yaradua-4-years-ago/ |access-date=2021-04-29 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Umaru Yar'dua: Great Expectation,{{as written|Disapo|inting [sic]}} Outcome - by Nasir El- Rufai |url=https://www.modernghana.com/news/219489/umaru-yardua-great-expectationdisapointing-outc.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428212223/https://www.modernghana.com/news/219489/umaru-yardua-great-expectationdisapointing-outc.html |archive-date=April 28, 2021 |access-date=2021-04-29 |website=www.modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-05-05 |title=Decade after the death of Yar'Adua, important things to know about the late President Umaru Musa Yar'Adua |url=https://www.insideoau.com/2020/05/05/article-decade-after-the-death-of-yaradua-important-things-to-know-about-the-late-president-umaru-musa-yaradua/ |access-date=2021-04-29 |website=Inside OAU Media |language=en-US |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428205220/https://www.insideoau.com/2020/05/05/article-decade-after-the-death-of-yaradua-important-things-to-know-about-the-late-president-umaru-musa-yaradua/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Government {{!}} Katsina State Government |url=https://www.katsinastate.gov.ng/government/ |access-date=2021-04-29 |language=en-US |archive-date=2020-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012193703/https://www.katsinastate.gov.ng/government/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Elections in Nigeria |url=https://africanelections.tripod.com/ng_governorship.html |access-date=2021-04-29 |website=africanelections.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-07-14 |title=Obasanjo tears Yar'Adua's family apart |url=http://www.nationaldailyngr.com/index.php?option=com_content&view=article&id=789:obasanjo-tears-yaraduas-family-apart&catid=98:nationwide&Itemid=484 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714155427/http://www.nationaldailyngr.com/index.php?option=com_content&view=article&id=789:obasanjo-tears-yaraduas-family-apart&catid=98:nationwide&Itemid=484 |archive-date=July 14, 2011 |access-date=2021-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-01-27 |title=Her imperial majesty, Turai Yar'adua-TELL magazine |url=http://saharareporters.com/2010/01/27/her-imperial-majesty-turai-yaradua-tell-magazine |access-date=2021-04-29 |website=Sahara Reporters}}</ref> 'Yan takara 7 sun yi takara a zaben.1820<ref>{{Cite web |last=Thurston |first=Alexander |date=2019-09-17 |title=The Governor and the Emir: A Struggle over Islamic Authority in Kano State, Nigeria |url=https://themaydan.com/2019/09/the-governor-and-the-emir-a-struggle-over-islamic-authority-in-kano-state-nigeria/ |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Olaniyi |first=Rasheed Oyewole |date=2011 |title=Hisbah and Sharia Law Enforcement in Metropolitan Kano |journal=Africa Today |publisher=Indiana University Press |volume=57 |pages=71–96 |doi=10.2979/africatoday.57.4.71 |jstor=10.2979/africatoday.57.4.71 |s2cid=154801688}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigeria: The Battle for Shari'ah Supremacy {{!}} IIRF |url=https://www.iirf.eu/articles/iirf-research-writer/nigeria-the-battle-for-shariah-supremacy/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419205406/https://www.iirf.eu/articles/iirf-research-writer/nigeria-the-battle-for-shariah-supremacy/ |archive-date=April 19, 2021 |access-date=April 29, 2021 |website=www.iirf.eu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Listening to the rumours: What the northern Nigeria polio vaccine boycott can tell us ten years on |url=https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/1386853/1/rgph8_1138.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922233831/https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/1386853/1/rgph8_1138.pdf |archive-date=September 22, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Background to Nigeria's 2015 Elections |url=https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/150126_Thurston_NigeriaElections_Web.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724161029/https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/150126_Thurston_NigeriaElections_Web.pdf |archive-date=July 24, 2020}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Rawlence |first=Ben |last2=Albin-Lackey |first2=Chris |date=July 2007 |title=Briefing: Nigeria's 2007 General Elections: Democracy in Retreat |journal=African Affairs |publisher=Oxford University Press |volume=106 |pages=497–506 |doi=10.1093/afraf/adm039 |jstor=4496465}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-27 |title=All Governors of Katsina State |url=https://www.glimpse.ng/all-governors-of-katsina-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428205222/https://www.glimpse.ng/all-governors-of-katsina-state/ |archive-date=April 28, 2021 |access-date=2021-04-29 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Adiew Yar'Adua...His Life and Times |url=http://www.pointblanknews.com/os3314.html |access-date=2021-04-29 |website=www.pointblanknews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-05-24 |title=A Life of Excellence |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/05/25/a-life-of-excellence/ |access-date=2021-04-29 |website=This Day Live |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 8, 2012 |title=The Nation |url=https://issuu.com/thenation/docs/april_08__2012/24 |access-date=2021-04-29 |website=Issuu |language=en |archive-date=2021-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521171012/https://issuu.com/thenation/docs/april_08__2012/24 |url-status=dead }}</ref> Adadin masu jefa kuri'a da aka yi rajista a jihar ya kai 2,567,245, jimlar kuri'un da aka jefa sun kai 1,721,067, kuri'un inganci sun kai 1,636,824 kuma kuri'un leken da aka ƙi sun kai 84,243.<ref>{{Cite web |title=How we politicked in the past, by veterans |url=https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |access-date=2021-04-29 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427235835/https://dailytrust.com/how-we-politicked-in-the-past-by-veterans |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-06 |title=9 Years After: The Rise And Fall Of The Yar'Adua Political Dynasty + How Atiku, Tinubu Benefited |url=http://ng.dailyadvent.com/politics/2019/05/06/9-years-after-the-rise-and-fall-of-the-yaradua-political-dynasty-how-atiku-tinubu-benefited/ |access-date=2021-04-29 |website=Daily Advent Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428203400/http://ng.dailyadvent.com/politics/2019/05/06/9-years-after-the-rise-and-fall-of-the-yaradua-political-dynasty-how-atiku-tinubu-benefited/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-28 |title=Aisha Buhari... Simply Mr President's wife |url=https://thenationonlineng.net/aisha-buhari-simply-mr-presidents-wife/ |access-date=2021-04-29 |website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2007-01-24 |title=Cover Story : Unmasking The 'Khalifa' -Umar Yar'Adua-TheNEWS |url=http://saharareporters.com/2007/01/24/cover-story-unmasking-khalifa-umar-yaradua-thenews |access-date=2021-04-29 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |title=When a gentleman-president died |url=https://dailytrust.com/when-a-gentleman-president-died |access-date=2021-04-29 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2021-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428203359/https://dailytrust.com/when-a-gentleman-president-died |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-10-23 |title=Umaru Yar'Adua: Nigerian President who struggled to tackle the country's social and political problems |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/umaru-yar-adua-nigerian-president-who-struggled-tackle-country-s-social-and-political-problems-1993052.html |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220501/https://www.independent.co.uk/news/obituaries/umaru-yar-adua-nigerian-president-who-struggled-tackle-country-s-social-and-political-problems-1993052.html |archive-date=May 1, 2022 |access-date=2021-04-29 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-01 |title=Towards the 25th Anniversary of June 12 Presidential Election (2), By Eric Teniola - Premium Times Opinion |url=https://opinion.premiumtimesng.com/2018/06/01/anniversary-of-june-12-presidential-election-2-by-eric-teniola/ |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-05-07 |title=allAfrica.com: Nigeria: Umaru Musa Yar'Adua, 1951-2010 - The Life of a President |url=https://allafrica.com/stories/201005060490.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507114805/https://allafrica.com/stories/201005060490.html |archive-date=May 7, 2010 |access-date=2021-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |title=May 29, 2015 |url=https://issuu.com/thenation/docs/may_29__2015 |access-date=2021-04-29 |website=Issuu |language=en |archive-date=2021-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521171242/https://issuu.com/thenation/docs/may_29__2015 |url-status=dead }}</ref> * '''[[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]], ([[Peoples Democratic Party|PDP]]) - 892,340''' * Nura Khalil, [[All Nigeria Peoples Party|ANPP]]- 742,582 * Amani Mohammed Bashir B. Y., PRP- 492 * Yakubu Sada Abubakar, NDP- 463 * Shehu Isa Kaita, MDJ-425 * Aminu Abdulmumini, UNPP- 346 * Mohammed Tajo Usman, NCP- 176 == Manazarta == {{Reflist}} q8uosdnilveicf6p5rhyvwio291709d Yusuf Baluch 0 107136 838109 692054 2026-05-20T09:14:31Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838109 wikitext text/x-wiki   {{Databox}} '''Yusuf Baluch''' (an haife shi a shekara ta 2004 a kech, Balochistan) ɗan asalin ƙasar ne mai fafutukar shari'ar yanayi da '[[Haƙƙoƙin ɗan'adam|'Yancin Dan Adam]] . <ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Yusuf Baluch: The flood in Balochistan destroyed our home [Climate Generation-17] - Yeşil Gazete |url=https://yesilgazete.org/yusuf-baluch-the-flood-in-balochistan-destroyed-our-home-climate-generation-17/ |access-date=2022-08-02 |language=tr }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya fara gwagwarmaya bayan ya fuskanci tasirin [[Matsalar Yanayi|Rikicin yanayi]] a cikin al'ummarsa.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-10-17 |title=Gen Z on how to save the world: young climate activists speak out |url=https://www.theguardian.com/environment/2021/oct/17/gen-z-on-how-to-save-the-world-young-climate-activists-speak-out |access-date=2022-08-02 |website=The Guardian |language=en}}</ref> Shi ne mai shirya tare da School Strike for Climate inda ya shirya tare da babi na yanki na Jumma'a Don Makomar Balochistan . <ref name=":1">{{Cite web |title=Yusuf Baluch |url=https://dohadebates.com/solvingit26/yusuf-baluch/ |access-date=2022-08-02 |website=Yusuf Baluch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-10 |title=Learning from Indigenous communities’ can drive sustainability amid the climate crisis |url=https://www.harbingersmagazine.com/articles/learning-from-indigenous-communities-can-drive-sustainability-amid-the-climate-crisis-by-sanaa-pasha/ |access-date=2024-04-28 |website=Harbingers' Magazine |language=en}}</ref> == Yunkurin fafutuka == Yusuf yana yaƙi da Kamfanonin man fetur da bankunan kamar su ma'auni.<ref>{{Cite web |date=21 April 2021 |title=7 Young Activists Share What Made Them Join the Climate Movement |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/young-climate-activists-join-the-movement/ |access-date=2023-01-14 |website=Global Citizen |language=en}}</ref> Ya kuma yi magana game da aikin biliyan biliyan da ke tsakanin China da Pakistan CPEC saboda tasirin muhalli a kan al'ummomin asali a Balochistan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Yusuf Baluch: The flood in Balochistan destroyed our home [Climate Generation-17] - Yeşil Gazete |url=https://yesilgazete.org/yusuf-baluch-the-flood-in-balochistan-destroyed-our-home-climate-generation-17/ |access-date=2023-03-04 |language=tr }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya halarci COP26 tare da sauran masu gwagwarmayar matasa daga MAPA (mutane da yankuna da suka fi shafa) don tabbatar da cewa muryoyin da aka fi warewa suna kan teburin.<ref>{{Cite web |date=2021-11-12 |title=’ہم ماحولیاتی بحران کے حل کا حصہ ہیں‘: کوپ 26 میں پاکستانی نوجوان |url=https://www.independenturdu.com/node/84566 |access-date=2024-04-28 |website=Independent Urdu |language=ur}}</ref><ref>{{Cite web |last=Welle (www.dw.com) |first=Deutsche |title=How Fridays for Future keeps the climate relevant as other crises rage {{!}} DW {{!}} 25.03.2022 |url=https://www.dw.com/en/how-fridays-for-future-keeps-the-climate-relevant-as-other-crises-rage/a-61232469 |access-date=2022-08-02 |website=DW.COM |language=en-GB}}</ref> Ya yi magana a taron da ya wuce gona da iri, wani taron yanayi na kwana shida a London wanda Billie Eillish ta gabatar a lokacin da ta yi tafiya a duniya mai farin ciki fiye da kowane lokaci.<ref>{{Cite web |title=Overheated |url=https://www.imoverheated.com/ |access-date=2023-01-14 |website=Overheated |language=en-US |archive-date=2023-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114204412/https://www.imoverheated.com/ |url-status=dead }}</ref> Ya shiga cikin UNFCCC SB58 a matsayin mai fafutukar matasa a Bonn, Jamus. Kasancewarsa ta yi niyyar haifar da canji mai tasiri ta hanyar yin kira ga shugabannin da suka yi tasiri su dauki mataki na gaggawa. Ya ba da shawarar cikakken canji na gaggawa daga masana'antar man fetur. Ta hanyar shawararsa, ya nuna bukatar gaggawa don magance yanayi da batutuwan da suka shafi. Ya shiga cikin taron jama'a da aka gudanar a Basel, Switzerland, inda masu fafutuka da yawa suka taru don yin kira ga inganta tsarin tsarin tsarin kudi da kuma nuna rashin amincewarsu game da Bankin Kasuwancin Duniya.<ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=«Intensive Gespräche» nach Eklat – Beat Jans trifft Greta Thunberg doch noch |url=https://www.bazonline.ch/greta-thunberg-zieht-mit-rund-300-menschen-durch-die-stadt-686639210464 |access-date=2023-08-21 |website=Basler Zeitung |language=de}}</ref> Yusuf Baluch, tare da Maria Reyes da [[Eric Njuguna]], sun shirya bita daban-daban da ke tattauna labarun yanayi da kuma kawar da mulkin mallaka na yanayin yanayi a arewacin duniya, wanda aka gudanar a fadin Jamus, Netherlands, da Sweden. A watan Satumbar 2024, Yusuf ya halarci zaman 57 na Majalisar Kare Hakkin Dan Adam ta Majalisar Dinkin Duniya a [[Geneva]], inda ya yi magana a wani taron gefe, yana kira ga jihohi da su dauki mataki na gaggawa. Bugu da ƙari, ya yi jawabi ga wani taron da Baloch National Movement ya shirya, yana nuna zurfin alaƙa tsakanin rikicin yanayi da rashin adalci na zamantakewa. Yusuf ya kuma nuna cewa rikicin yanayi sakamakon mulkin mallaka ne, wanda ke haifar da keta haƙƙin ɗan adam kamar tilasta bacewar mutane, kashe-kashen da ba na shari'a ba, da sauran cin zarafi a Balochistan.<ref>{{Cite web |title="Struggle in Balochistan is deeply tied to climate crisis": Baloch activist |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/struggle-in-balochistan-is-deeply-tied-to-climate-crisis-baloch-activist20241006130807/ |access-date=2024-10-07 |website=ANI News |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Balochistan's Struggle for Freedom in the Face of Global Crises |url=https://www.devdiscourse.com/article/international/3112232-balochistans-struggle-for-freedom-in-the-face-of-global-crises?amp |access-date=2024-10-07 |website=Devdiscourse |language=en}}</ref> A watan Nuwamba na shekara ta 2024, Yusuf Baluch ya halarci COP29 a Baku, Azerbaijan, a matsayin memba na tawagar Angry Alliance. Ya gabatar da jawabi a lokacin taron jama'a, yana jaddada haɗuwa da adalci na yanayi da haƙƙin ɗan adam. Angry Alliance hadin gwiwa ne na kungiyoyin matasa masu zaman kansu da ke ba da shawara don hada muryoyin da aka ware a cikin tattaunawar yanayi. [1]  Kasancewar Baluch a cikin COP29 ya dace da aikinsa na ci gaba, wanda ya haɗa da shirya tare da Jumma'a don Makomar da magana a dandamali daban-daban na duniya don nuna tasirin canjin yanayi a kan al'ummomin asali.<ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Rachitaa |date=2024-11-20 |title=COP29 Press Conference: False solutions strike back in Week 2 |url=https://demandclimatejustice.org/2024/11/20/cop29-press-conference-false-solutions-strike-back-in-week-2/ |access-date=2025-04-18 |website=Global Campaign to Demand Climate Justice |language=en-US}}</ref> == Rayuwa ta mutum == Yusuf ya girma a wani karamin ƙauye a kudancin Balochistan sannan daga baya ya koma [[Gwadar]]. Ya zauna a Gwadar kafin ya koma Ingila a shekarar 2021.<ref name=":2">{{Cite web |last=Post |first=The Sunday |title=Cop26: From every continent in the world, meet the delegates who have come to Scotland to raise a voice for change |url=https://www.sundaypost.com/fp/cop26-delegates/ |access-date=2022-12-07 |website=The Sunday Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Ros Wynne |last2=Donnelly |first2=Claire |last3=Qaiser |first3=Maryam |date=2023-06-24 |title=Poignant pictures show refugees with one item they couldn't bear to leave behind |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/gallery/poignant-pictures-show-refugees-one-30308953 |access-date=2024-04-28 |website=The Mirror |language=en}}</ref> == Barazanar == Iyalin Yusuf sun rasa gidansu a cikin ambaliyar ruwa lokacin da yake yaro kuma an tilasta musu su fice a tsakiyar dare, sun zama ɗaya daga cikin dubban labaran da ba a fada ba a Balochistan. A cikin 2020, Baluch ya fara Jumma'a don Balochistan na gaba kuma ya fara shirya zanga-zangar mako-mako. Koyaya, bayan 'yan watanni na zanga-zangar zaman lafiya, rundunar Frontier Corps ta fara matsawa matasa masu fafutuka su daina. An yi wa Baluch da sauran Jumma'a ga Masu gwagwarmaya na gaba tambayoyi kuma an yi musu barazana, wanda ya tilasta musu su daina yin zanga-zanga a fili a cikin Balochistan. <ref>{{Cite web |last=Redação |date=2021-09-24 |title=Jovens de todo mundo voltam às ruas contra a mudança climática |url=https://forbes.com.br/forbesesg/2021/09/jovens-de-todo-mundo-voltam-as-ruas-contra-a-mudanca-climatica/ |access-date=2022-12-07 |website=Forbes Brasil |language=pt-br}}</ref> Daga baya lokacin da Baluch ya fara yin zanga-zanga a mako-mako shi kaɗai sojoji sun sake kaiwa ga shi kuma sun yi barazanar sace shi idan ya ci gaba da ba da shawara game da yanayi da haƙƙin ɗan adam. An tsananta wa Yusuf kuma an yi masa barazana sau da yawa saboda yin zanga-zanga da kuma ba da shawara ga hakkokinsa. Yusuf a halin yanzu yana shirya daga London inda yake iya magana da kuma ba da shawara ga Adalci na Yanayi da 'yancin ɗan adam.<ref name=":0"/><ref name=":2"/> == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 2004]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] eqj9dt1gq9v17o5myh4elhda0v0zc97 Yanayi na Yammacin Bengal 0 107434 838029 799022 2026-05-20T01:42:34Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838029 wikitext text/x-wiki [[Bengal ta Yamma|Yammacin Bengal]] yana da yanayi daban-daban, tare da savannahs na wurare masu zafi a yankunan kudancin jihar, zuwa yankunan da ke da zafi a arewa. Yanayin zafi ya bambanta sosai, kuma akwai yanayi daban-daban guda biyar. Yankin yana da haɗari ga ruwan sama mai yawa, ruwan sama, da guguwa. Akwai wasu duwatsu a yankin waɗanda yawanci suna sanyi duk shekara. [[Fayil:Teestavalley.jpg|thumb|Hanyar Kasa ta 31A tana iska a bakin Kogin Teesta kusa da Kalimpong, a yankin tudun Darjeeling Himalayan a [[Bengal ta Yamma|Yammacin Bengal]].]] == Lokaci == Akwai manyan yanayi shida a [[Bengal ta Yamma|Yammacin Bengal]]: [[Bazara (Ilimin Ruwa)|bazara]] (Grishma), ruwan sama ko Lokacin ruwan sama (Barsha), kaka (Sharat), Hemanta (farkon hunturu - babu ainihin kalmar Turanci don wannan kakar), hunturu (Sheet), bazara (Bawshonto). Ana ɗaukar bazara a matsayin mafi kyawun lokacin a kan filayen West Bengal kuma yana kwance daga tsakiyar Fabrairu zuwa tsakiyar Maris kuma shine lokacin da ake yin bikin Holi. Yanayin zafi yana tsakanin 20 ° C - 30 ° C kuma babu ruwan sama. Kodayake ana ganin ruwan sama na lokaci-lokaci ko ruwan sama mai haske saboda rikice-rikicen Yamma a Arewacin Indiya.&nbsp;&nbsp; Ana kiyaye lokacin rani daga Maris zuwa Mayu a mafi yawan Bengal. ==== Yanayin zafi ==== A Bengal, lokacin rani na iya zama mai zafi sosai kuma yana da zafi mai yawa. Filayen Kudancin Bengal suna da matsakaicin zafin jiki na yau da kullun a kusa da 35-38 ° C.<ref>{{Cite web |title=চার জেলায় বৃষ্টির সম্ভাবনা, বাকি রাজ্য থাকবে 'শুখা' |url=https://www.kolkata24x7.com/four-districts-of-westbengal-may-get-rain-in-later-part-of-day-says-met/ |access-date=5 November 2020 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112190949/https://www.kolkata24x7.com/four-districts-of-westbengal-may-get-rain-in-later-part-of-day-says-met/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=3 March 2018 |title=আগামী কয়েকদিন তাপমাত্রা বাড়লেও ঝড়বৃষ্টি পেতে পারে দক্ষিণবঙ্গ |url=https://www.khaboronline.com/news/national/south-bengal-might-get-some-rains-despite-temperature-increase/?amp |access-date=5 November 2020 |archive-date=15 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615073945/https://www.khaboronline.com/news/national/south-bengal-might-get-some-rains-despite-temperature-increase/?amp |url-status=dead }}</ref> Hakanan yana iya wucewa 40 °C.<ref>{{Cite web |title=Kolkata records year's highest temperature at 39.6 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/kolkata-records-year-s-highest-temperature-at-39-6-degrees-1549277-2019-06-15 |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kolkata records hottest day of the season as heat wave heats hard |url=https://www.indiatoday.in/india/story/kolkata-records-hottest-day-of-the-season-as-heat-wave-hits-hard-1263952-2018-06-19 |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Temperature touches 41 degrees on hottest day |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Temperatures-touches-41-degrees-on-hottest-day/articleshow/51770309.cms |access-date=25 October 2020 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=৪৪ ডিগ্রি সেলসিয়াসে শ্রীনিকেতন, ঘামে নাকাল কলকাতা |url=https://www.anandabazar.com/state/massive-heat-wave-in-ruhr-area-but-sweating-kolkata-choked-in-humidity-1.149639 |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 May 2019 |title=৪০ ডিগ্রিতে পুড়ছে পশ্চিমবঙ্গ |url=https://www.banglanews24.com/kolkata/news/bd/715949.details |access-date=25 October 2020}}</ref> Yankin tsaunuka na yamma suna fuskantar lokacin rani mai bushe kamar arewacin Indiya. A rana, zafin jiki ya kasance daga 38 zuwa 42 ° C, kodayake yana iya kaiwa ko wucewa 45 ° C. <ref>{{Cite web |title=বর্ষা খুঁড়িয়ে হাঁটায় দহনও বে-লাগাম |url=http://archives.anandabazar.com/archive/1120525/25raj2.html |access-date=5 November 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118081203/http://archives.anandabazar.com/archive/1120525/25raj2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kolkata reels under heatwave, Bankura sizzles at 45.1 degrees Celsius |url=https://www.india.com/news/india/kolkata-reels-under-heatwave-bankura-sizzles-at-45-1-degrees-celsius-1099893/ |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Purulia scorches at 49 degrees |url=http://archive.indianexpress.com/news/purulia-scorches-at-49-degrees/450269/ |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=summer agony in monsoon season heat wave persists in several states |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/summer-agony-in-monsoon-season-heat-wave-persists-in-several-states-60890 |access-date=25 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=৪৩ ডিগ্রি গরমে পুড়ছে বাঁকুড়া |url=https://www.kolkata24x7.com/bankura-highest-hit/ |access-date=27 October 2020 |archive-date=28 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128064258/https://www.kolkata24x7.com/bankura-highest-hit/ |url-status=dead }}</ref> A lokacin rani, filayen Arewacin Bengal suna da sanyi fiye da yamma da kudu.<ref>{{Cite web |date=30 April 2019 |title=জ্বলছে বাংলা, একেবারেই অন্য চিত্র উত্তরবঙ্গের এলাকাগুলোতে |url=https://bengali.oneindia.com/news/west-bengal/heat-wave-warning-for-the-seven-districts-of-south-bengal-053430.html |access-date=26 October 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028211233/https://bengali.oneindia.com/news/west-bengal/heat-wave-warning-for-the-seven-districts-of-south-bengal-053430.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=14 May 2019 |title=Kalbaishakhi may come in south Bengal, says Weather Office |url=https://bengali.oneindia.com/news/kolkata/kalbaishakhi-may-come-in-the-tuesday-evening-in-south-bengal-says-weather-office-054211.html |access-date=30 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2019 |title=Pre monsoon rain will continue in North Bengal, South Bengal will face discomfort weather |url=https://bengali.oneindia.com/news/kolkata/pre-monsoon-rain-will-continue-in-north-bengal-south-bengal-will-face-discomfort-weather-055087.html |access-date=30 October 2020}}</ref> A cikin wannan yanki, matsakaicin zafin jiki na yau da kullun ya bambanta daga 26 ° C zuwa 32 ° C.<ref>{{Cite web |date=29 April 2019 |title=ঘূর্ণিঝড় 'ফনি'-র প্রভাব বাংলায়! কবে কোথায়, জেনে নিন আবহাওয়া দফতরের সতর্কবার্তা |url=https://bengali.oneindia.com/news/kolkata/cyclonic-storm-fani-over-southeast-bay-of-bengal-neighbourhood-053389.html |access-date=5 November 2020}}</ref> Wani lokaci yana ƙetare 35 °C. Mafi ƙarancin zafin jiki a lokacin rani shine kusan 18-22 ° C. Yankin tsaunukan Darjeeling shine mafi sanyi a lokacin rani. A nan, mafi girman zafin jiki na yau da kullun shine 15-25 ° C.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ==== Ruwan sama ==== {| class="wikitable" |+'''Matsakaicin zafin jiki da ruwan sama ga biranen Bengali a lokacin rani (Maris zuwa Mayu) '''<ref>{{Cite web |title=Regional Meteorological Department, Kolkata |url=http://www.imdkolkata.gov.in/ |access-date=25 October 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205120655/http://www.imdkolkata.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> !Birni !Matsakaicin zafin jiki (°C) !Matsakaicin ruwan sama (mm) |- |Darjeeling |13.1 |446 |- |Siliguri |24.2 |447 |- |Jalpaiguri |24.0 |453 |- |Malda |28.3 |188 |- |Shantiniketan |29.4 |264 |- |Behrampore |29.3 |136 |- |Krishnagar |29.5 |96 |- |Asansol |30.0 |114 |- |Bankura |29.9 |146 |- |[[Kolkata]] |29.8 |227 |- |Digha |28.4 |214 |- |'''Yammacin Bengal''' |'''26.9''' |'''248.3''' |} ==== Lokacin ==== A tsakiyar Yuni ko farkon Yuli, lokacin ruwan sama yana farawa. A mafi yawan wurare, zafin jiki yana raguwa yayin da girgije ke ƙaruwa. Wannan ba gaskiya ba ne ga duwatsu da filayen Terai Dooars, inda zafin jiki ke ƙaruwa a hankali har zuwa watan Agusta. Matsakaicin zafin jiki na filayen Kudancin Bengal da tsaunuka na yamma shine 32 ° C, <ref>{{Cite web |title=১০ বছরে উষ্ণতম জুলাই, শহরে ৩৭ ডিগ্রি! |url=https://eisamay.indiatimes.com/west-bengal-news/others/july-2019-is-warmest-july-on-record-for-south-bengal/amp_articleshow/70222353.cms |access-date=5 November 2020 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 31 ° C a filayen Arewacin Bengal kuma a kusa da 19-20 ° C a cikin duwatsu. Wani lokaci lokacin da sararin sama ya bayyana, zafin jiki ya tashi kwatsam. Wannan an san shi da hutu na ruwan sama. Wannan yana faruwa galibi a filayen Arewacin Bengal da tsaunuka a watan Yuli da Agusta lokacin da zafin jiki ya tashi sama da 36 ° C da 24 ° C bi da bi.<ref>{{Cite web |title=গরমে নাকাল শিলিগুড়ি |url=https://www.anandabazar.com/state/siliguri-facing-trouble-in-scorching-heat-damaging-tea-leaves-in-doors-1.184013 |access-date=30 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=ঘড়িতে সাড়ে বারোটা, পারদে ৪০ ডিগ্রি |url=https://www.anandabazar.com/district/north-bengal/siliguri-burning-in-scorching-heat-1.1028383 |access-date=30 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=দার্জিলিঙে ঘুরছে পাখা, সমতলে ৩৯ ডিগ্রি! |url=https://www.aajkaal.in/news/state/state-mercury-rises-9fjm |access-date=30 October 2020 |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102071805/https://www.aajkaal.in/news/state/state-mercury-rises-9fjm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=রেকর্ড ভেঙে ৪১ ডিগ্রিতে জলপাইগুড়ির পারদ |url=https://www.anandabazar.com/district/north-bengal/weather-update-temperature-is-41-degree-even-in-the-rainy-season-1.1031124 |access-date=30 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Many parts of Sikkim is feeling above 30 degrees temperatures |url=https://www.marinetoalpine.com/news/mercury-up-in-sikkim-tour-operators-fear-drop-in-flow-of-visitors-to-hills-20180821115856.html |access-date=1 November 2020}}</ref>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yawancin ruwan sama na shekara-shekara yana faruwa a lokacin damina. Ana lura da ruwan sama sama da 250 cm a cikin gundumar Darjeeling, Jalpaiguri, Alipurduar da Cooch Behar.<ref>{{Cite web |title=ভারী বর্ষণের সম্ভাবনা বাড়ছে উত্তরবঙ্গে |url=https://bengali.news18.com/photogallery/kolkata/weather-forecast-heavy-rainfall-in-north-bengal-from-sunday-ac-473845.html |access-date=28 October 2020 |archive-date=31 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031074857/https://bengali.news18.com/photogallery/kolkata/weather-forecast-heavy-rainfall-in-north-bengal-from-sunday-ac-473845.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ভাসছে উত্তর, বৃষ্টির প্রতীক্ষায় দক্ষিণবঙ্গ |url=https://www.anandabazar.com/state/raining-in-north-bengal-south-bengal-want-rain-1.157982 |access-date=28 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 June 2019 |title=Good Monsoon rains in Siliguri and Jalpaiguri |url=https://www.skymetweather.com/content/weather-news-and-analysis/good-monsoon-rains-in-siliguri-and-jalpaiguri-kolkata-to-see-rains-around-june-30/ |access-date=28 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Siliguri is logging in 337 mm rain |url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/rain-submerges-tea-estates/cid/1525176 |access-date=28 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 September 2020 |title=250 mm of rainfall destroyed lifestyle of North |url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/heavy-rainfall-to-be-expected-in-north-bengal-till-friday-891834.html |access-date=28 October 2020}}</ref> Daga baya, iska tana hurawa zuwa yamma, iskar tana haifar da ruwan sama na 125 cm a cikin Filayen arewa da yankin yammacin.&nbsp;&nbsp; {| class="wikitable" |+'''Matsakaicin zafin jiki da ruwan sama ga biranen Bengali a lokacin ruwan sama (Yuni zuwa Satumba) ''' !Birni !Matsakaicin zafin jiki (°C) !Matsakaicin ruwan sama (mm) |- |Darjeeling |16.4 |2796 |- |Siliguri |28.1 |2651 |- |Jalpaiguri |28.0 |2674 |- |Malda |29.6 |1207 |- |Shantiniketan |29.4 |1510 |- |Behrampore |30.2 |1036 |- |Krishnagar |29.4 |1348 |- |Asansol |29.5 |1140 |- |Bankura |30.3 |1227 |- |[[Kolkata]] |29.6 |1358 |- |Digha |29.1 |1192 |- |'''Yammacin Bengal''' |'''28.1''' |'''1649.0''' |} ==== Lokacin ==== Lokacin kaka yana da watanni biyu, Oktoba da Nuwamba. ==== Ma aunin ==== A cikin kaka, iska ta kudu maso yamma ta dawo kuma ta share sararin samaniya. Don haka, jihar tana samun isasshen hasken rana don zama mai dumi a rana kuma tana fitar da zafi mai yawa don zama mai sanyi da dare. A wannan lokacin, ana jin matsakaicin zafin jiki na 30-33 ° C a kan filayen da 17-19 ° C a cikin duwatsu. Mafi ƙarancin zafin jiki yawanci yana kusa da 19-22 ° C a filayen da 6-11 ° C a cikin duwatsu.<ref>{{Cite web |title=Regional Meteorological Department, Kolkata |url=http://www.imdkolkata.gov.in/ |access-date=9 November 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205120655/http://www.imdkolkata.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> Wani lokaci, raƙuman sanyi suna busawa a kan jihar a cikin kaka.<ref>{{Cite web |title=শহর-শহরতলির তাপমাত্রা নামল স্বাভাবিকের ৩ ডিগ্রি নীচে, দেশজুড়ে শৈত্যপ্রবাহের সতর্কতা |url=https://bangla.asianetnews.com/kolkata/weather-update-on-8-november-in-kolkata-and-west-bengal-rtb-qjgjbm |access-date=8 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 November 2020 |title=রাজ্যের ৫ জেলায় বৃষ্টির পূর্বাভাস, শৈত্যপ্রবাহ নিয়ে বিশেষ সতর্কবার্তা দিল হাওয়া অফিস |url=https://www.smritinews.in/rain-possibilities-in-this-districts/ |access-date=8 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=উত্তরে যেমন নামছে পারদ , সঙ্গে মিলছে বৃষ্টির পূর্বাভাস |url=https://www.kolkata24x7.com/north-bengal-weather-update-5/ |access-date=8 November 2020 }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A cikin kaka, iskar damina ta kudu maso yamma tana dawowa ta share sararin sama.  Don haka, jihar na samun isasshen hasken rana don yin dumi a rana kuma tana fitar da zafi mai yawa don yin sanyi da dare..<ref>{{Cite web |title=Cyclone Bulbul in West Bengal: Latest News & Videos, Photos about Cyclone Bulbul in West Bengal &#124; the Economic Times - Page 1 |url=https://economictimes.indiatimes.com/topic/Cyclone-Bulbul-in-West-Bengal/amp}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bay of Bengal Cyclone: Latest News, Videos and Bay of Bengal Cyclone Photos &#124; Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Bay-of-Bengal-Cyclone/ampdefault |website=[[The Times of India]]}}</ref> Guguwar ta haifar da ruwan sama a jihar. {| class="wikitable" |+'''Matsakaicin zafin jiki da ruwan sama ga biranen Bengali a cikin kaka (Oktoba da Nuwamba) ''' !Birni !Matsakaicin zafin jiki (°C) !Matsakaicin ruwan sama (mm) |- |Darjeeling |13.4 |74 |- |Siliguri |23.2 |181 |- |Jalpaiguri |23.6 |169 |- |Malda |26.2 |132 |- |Shantiniketan |25.3 |212 |- |Behrampore |26.2 |146 |- |Krishnagar |26.5 |175 |- |Asansol |24.8 |125 |- |Bankura |25.9 |94 |- |[[Kolkata]] |26.6 |216 |- |Digha |25.9 |240 |- |'''Yammacin Bengal''' |'''24.3''' |'''160.4''' |} Lokacin hunturu yawanci yakan fara ne a watan Disamba kuma ya ƙare a watan Fabrairu.<ref>{{Cite web |title=Winter Season from December to February likely to be Warmer in Various Parts of Country |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/winter-season-from-dec-to-feb-likely-to-be-warmer-in-various-parts-of-country-imd20191202032201 |access-date=7 December 2020 |archive-date=2 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202091309/https://aninews.in/news/national/general-news/winter-season-from-dec-to-feb-likely-to-be-warmer-in-various-parts-of-country-imd20191202032201/ |url-status=dead }}</ref> A cikin hunturu, ana lura da zafin jiki mai sauƙi a kan filayen. Matsakaicin zafin jiki yana zuwa 23-26 °C kuma mafi ƙarancin zafin jiki shine 9-15 °C a filayen jihar. Matsakaicin da mafi ƙarancin zafin jiki a cikin duwatsu ya kasance daga 0-12 ° C. Yankunan da suka fi girma a cikin Darjeeling Himalayas suna samun dusar ƙanƙara mai yawa a lokacin hunturu.<ref>{{Cite web |title=সান্দাকফুতে তুষারপাত, বরফে ঢাকল ছাঙ্গুও |url=https://www.thewall.in/news-state-weather-nb-darjeeling-sandakphu-sikkim-tshongu-snowfall/ |access-date=25 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=বরফমোড়া সান্দাকফু, সম্ভাবনা দার্জিলিঙেও |url=https://www.anandabazar.com/state/first-snowfall-in-sandakphu-in-this-winter-season-1.1082739 |access-date=25 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=এপ্রিলে তুষারপাত বাংলায় |url=http://www.thenewsnest.com/%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%8F%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0/ |access-date=25 November 2020 |archive-date=4 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204071549/https://www.thenewsnest.com/%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%8F%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0/ |url-status=dead }}</ref>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yanayin zafi na tsaunuka na yamma da dare na iya sauka 7-9 °C, <ref>{{Cite web |title=মাঘে এল বাঘা শীত |url=https://www.aajkaal.in/news/state/26516 |access-date=25 November 2020 |archive-date=30 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430010936/https://www.aajkaal.in/news/state/26516 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=রাজ্য জুড়ে শৈত্যপ্রবাহ |url=https://www.kolkatatv.org/news-details/15024 |access-date=25 November 2020 }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=পারদ পড়ে রোজই রেকর্ড গড়ছে ঠান্ডা |url=https://www.anandabazar.com/district/purulia-birbhum-bankura/temperature-going-down-every-day-and-creating-records-1.736421 |access-date=24 November 2020}}</ref> 4-7 °C a Siliguri, Jalpaiguri, filayen Coochbehar <ref>{{Cite web |title=শীতে কাঁপছে উত্তরবঙ্গ, শিলিগুড়িতে পারদ নামল ৩ ডিগ্রিতে |url=http://archives.anandabazar.com/archive/1130111/11uttar5.html |access-date=24 November 2020 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408051041/http://archives.anandabazar.com/archive/1130111/11uttar5.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=৪.৪ ডিগ্রি! শিলিগুড়ির চাই রুম হিটার |url=https://aajkaal.in/news/northbengal/siliguri-zszx |access-date=24 November 2020 |archive-date=20 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820110449/https://aajkaal.in/news/northbengal/siliguri-zszx |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=কমছে পারদ, আগামী ২৪ ঘন্টায় জাঁকিয়ে পড়বে শীত |url=https://www.kolkatatv.org/news-details/15057 |access-date=25 November 2020 }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> da 10-11 °C a Kolkata [4] [5] [6] lokacin da raƙuman sanyi suka busa.<ref>{{Cite web |date=9 January 2013 |title=তীব্র শীতে কাঁপছে কলকাতা সহ রাজ্য |url=https://zeenews.india.com/bengali/kolkata/cold-weave-in-kolkata_10525.html |access-date=24 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=কলকাতায় ১০.৬ ডিগ্রি, দমদমে ৯.৫, শ্রীনিকেতনে ৫.৮ |url=https://www.anandabazar.com/state/temperature-dips-down-in-west-bengal-dgtl-1.736155 |access-date=24 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=শীতের দাপটে কাঁপছে রাজ্য, পারদ নামল তিন ডিগ্রি |url=https://www.anandabazar.com/state/weather-forecast-temperature-slips-to-11-degrees-in-kolkata-dgtl-1.1085080 |access-date=24 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 December 2018 |title=আরও নামল তাপমাত্রা! ১০ বছরে দ্বিতীয় সর্বনিম্ন কলকাতা, শিলিগুড়ি ৫.৫ ডিগ্রি |url=https://bengali.oneindia.com/news/kolkata/kolkata-temperature-10-6-degree-below-normal-on-saturday-046838.html |access-date=24 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=১১.৯ ডিগ্রি, শীতলতম দিন কলকাতায় |url=https://www.aajkaal.in/news/kolkata/26382 |access-date=25 November 2020 |archive-date=30 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430011336/https://www.aajkaal.in/news/kolkata/26382 |url-status=dead }}</ref> Zafin jiki na Darjeeling na iya sauka ƙasa da yanayin daskarewa.&nbsp;&nbsp;&nbsp; Lokacin hunturu yawanci ya bushe. Yawancin kwanaki suna da rana. Lokaci-lokaci, ruwan sama kaɗan yana faruwa saboda yanayin arewa maso yammacin Indiya. Wadannan an san su da rikice-rikicen yamma. {| class="wikitable" |+'''Matsakaicin zafin jiki da ruwan sama ga wasu birane a cikin hunturu (Disamba zuwa Fabrairu) ''' !Birni !Matsakaicin zafin jiki (°C) !Matsakaicin ruwan sama (mm) |- |Darjeeling |7.6 |30 |- |Siliguri |17.3 |60 |- |Jalpaiguri |18.9 |36 |- |Malda |20.6 |27 |- |Shantiniketan |19.7 |44 |- |Behrampore |20.6 |32 |- |Krishnagar |20.5 |29 |- |Asansol |19.7 |46 |- |Bankura |20.1 |42 |- |[[Kolkata]] |21.6 |35 |- |Digha |21.1 |43 |- |'''Yammacin Bengal''' |'''17.0''' |'''38.5''' |} == Yanayin zafi mai tsanani == Tushen: Ma'aikatar Kula da Yanayi ta Indiya <ref>{{Cite web |date=January 2015 |title=Climatological Normals for Indian Stations |url=http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |archive-date=5 February 2020 |access-date=29 November 2020 |website=Climatological Normals 1981–2010 |publisher=India Meteorological Department}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 2016 |title=Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) |url=http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |archive-date=5 February 2020 |access-date=29 November 2020 |publisher=India Meteorological Department}}</ref> === Rubuce-rubucen yanayin zafi === Shafin da ke ƙasa yana nuna yanayin zafi mafi girma a cikin tashoshin mutum, don duk watanni a Yammacin Bengal, tare da wuri da kwanan wata. {| class="wikitable" !Wata !Mafi girman zafin da aka rubuta (°C) !Wuri !Ranar |- |Janairu | style="{{Weather box/colt|36.8}}" |36.8 |Krishnanagar |1 ga Janairu 1977 |- |Fabrairu | style="{{Weather box/colt|39.3}}" |39.3 |Bankura |26 Fabrairu 2006 |- |Maris | style="{{Weather box/colt|44.5}}" |44.5 |Behrampore |27 Maris 1980 |- |Afrilu | style="{{Weather box/colt|46.7}}" |47.2 |Kalaikunda |30 Afrilu 2024 |- |Mayu | style="{{Weather box/colt|48.3}}" |48.3 |Behrampore |23 ga Mayu 1981 |- |Yuni | style="{{Weather box/colt|47.8}}" |47.8 |Suri |10 Yuni 1966 |- |Yuli | style="{{Weather box/colt|43}}" |43.0 |Krishnanagar |22 ga Yulin 1994 |- |Agusta | style="{{Weather box/colt|43.0}}" |43.0 |Krishnanagar |3 ga Agusta 1994 |- |Satumba | style="{{Weather box/colt|41}}" |41.0 |Coochbehar |11 ga Satumba 1977 |- |Oktoba | style="{{Weather box/colt|40.5}}" |40.5 |Malda |1 ga Oktoba 1978 |- |Nuwamba | style="{{Weather box/colt|38.5}}" |38.5 |Bagati |6 ga Nuwamba 1976 |- |Disamba | style="{{Weather box/colt|36.5}}" |36.5 |Bagati |30 Disamba 1984 |- | rowspan="2" |'''Yammacin Bengal''' | style="{{Weather box/colt|48.3}}" |'''48.3''' |'''Behrampore''' |'''23 ga Mayu 1981''' |} === Rubuce-rubucen yanayin zafi === Shafin da ke ƙasa yana nuna mafi ƙarancin yanayin zafi a cikin tashoshin mutum, don duk watanni a Yammacin Bengal, tare da wuri da kwanan wata. {| class="wikitable" !Wata !Mafi ƙarancin zafin jiki (°C) !Wuri !Ranar |- |Janairu | style="{{Weather box/colt|-7.2}}" | -7.2 |Darjeeling |30 Janairu 1971 |- |Fabrairu | style="{{Weather box/colt|-6.4}}" | -6.4 |Darjeeling |2 ga Fabrairu 1971 |- |Maris | style="{{Weather box/colt|-4.8}}" | -4.8 |Darjeeling |1 ga Maris 1971 |- |Afrilu | style="{{Weather box/colt|0}}" |0.0 |Darjeeling |16 ga Afrilu 1971 |- |Mayu | style="{{Weather box/colt|1.4}}" |1.4 |Darjeeling |1 ga Mayu 1981 |- |Yuni | style="{{Weather box/colt|4.6}}" |4.6 |Kalimpong |14 Yuni 1991 |- |Yuli | style="{{Weather box/colt|3.9}}" |3.9 |Darjeeling |26 ga Yuli 1944 |- |Agusta | style="{{Weather box/colt|7.4}}" |7.4 |Kalimpong |24 ga watan Agusta 1971 |- |Satumba | style="{{Weather box/colt|5.9}}" |5.9 |Kalimpong |10 Satumba 1991 |- |Oktoba | style="{{Weather box/colt|3.2}}" |3.2 |Darjeeling |31 ga Oktoba 1972 |- |Nuwamba | style="{{Weather box/colt|-4.4}}" | -4.4 |Darjeeling |26 ga Nuwamba 1970 |- |Disamba | style="{{Weather box/colt|-4.6}}" | -4.6 |Darjeeling |29 Disamba 1970 |- |'''Yammacin Bengal''' | style="{{Weather box/colt|-7.2}}" |'''-7.2''' |'''Darjeeling''' |'''30 Janairu 1971''' |} === Rubuta yanayin zafi a cikin filayen === Shafin da ke ƙasa yana nuna mafi ƙarancin yanayin zafi a cikin tashoshin da ke cikin filayen, don duk watanni a Yammacin Bengal, tare da wuri da kwanan wata. {| class="wikitable" !Wata !Mafi ƙarancin zafin jiki (°C) !Wuri !Ranar |- |Janairu | style="{{Weather box/colt|0.9}}" |0.9 |Krishnanagar |2 ga Janairu 1986 |- |Fabrairu | style="{{Weather box/colt|2.2}}" |2.2 |Jalpaiguri |5 ga Fabrairu 1914 |- |Maris | style="{{Weather box/colt|6.2}}" |6.2 |Siliguri |4 ga Maris 1965 |- |Afrilu | style="{{Weather box/colt|9.6}}" |8.1 |Coochbehar |9 ga Afrilu 2014 |- |Mayu | style="{{Weather box/colt|11.5}}" |11.5 |Jalpaiguri |10 ga Mayu 1987 |- |Yuni | style="{{Weather box/colt|13.8}}" |13.8 |Contai |12 Yuni 1961 |- |Yuli | style="{{Weather box/colt|12}}" |12.0 |Krishnanagar |16 ga Yulin 1995 |- |Agusta | style="{{Weather box/colt|12.4}}" |12.4 |Sandheads |7 ga watan Agusta 1972 |- |Satumba | style="{{Weather box/colt|10.4}}" |10.4 |Sandheads |2 ga Satumba 1976 |- |Oktoba | style="{{Weather box/colt|10}}" |10.0 |Sandheads |1995 |- |Nuwamba | style="{{Weather box/colt|6.4}}" |6.4 |Siliguri |30 ga Nuwamba 1971 |- |Disamba | style="{{Weather box/colt|2.4}}" |2.4 |Siliguri |26 ga Disamba 1961 |- |'''Yammacin Bengal''' | style="{{Weather box/colt|0.9}}" |'''0.9''' |'''Krishnanagar''' |'''2 ga Janairu 1986''' |} == Ruwan sama mai yawa == Jadawalin da ke ƙasa yana nuna matsakaicin adadin ruwan sama da aka rubuta a cikin kowane tashoshi (masu lura) a cikin jihar, na tsawon watanni, tare da wuri da kwanan wata. {| class="wikitable" !Wata !Mafi Girma da aka yi rikodin sa'o'i 24 Ruwan sama (mm) !Wuri !Ranar |- |Janairu | style="{{Weather box/colp|134.6}}" |134.6 |Darjeeling |10 Janairu 1967 |- |Fabrairu | style="{{Weather box/colp|161}}" |161.0 |Balurghat |19 Fabrairu 1989 |- |Maris | style="{{Weather box/colp|243.2}}" |243.2 |Sandheads |04 Maris 1990 |- |Afrilu | style="{{Weather box/colp|210}}" |210.0 |Bardhaman |3 ga Afrilu 1994 |- |Mayu | style="{{Weather box/colp|615}}" |615.0 |Sandheads |17 ga Mayu 1995 |- |Yuni | style="{{Weather box/colp|507.5}}" |507.5 |Sandheads |21 Yuni 1981 |- |Yuli | style="{{Weather box/colp|651}}" |884.5 |Tsibirin Sagar |22 ga Yulin 1991 |- |Agusta | style="{{Weather box/colp|490}}" |490.0 |Sandheads |22 ga watan Agusta 1991 |- |Satumba | style="{{Weather box/colp|593.6}}" |593.6 |Sandheads |25 ga Satumba 1986 |- |Oktoba | style="{{Weather box/colp|419.2}}" |419.2 |Kalimpong |5 ga Oktoba 1968 |- |Nuwamba | style="{{Weather box/colp|322}}" |322.0 |Sandheads |10 Nuwamba 1990 |- |Disamba | style="{{Weather box/colp|251.3}}" |251.3 |Tashar jiragen ruwa ta Diamond |11 ga Disamba 1981 |- |'''Yammacin Bengal''' | style="{{Weather box/colp|884.5}}" |'''884.5''' |'''Tsibirin Sagar''' |'''22 ga Yulin 1991''' |} == Ruwan sama == Ruwan sama da ake shekara-shekara ya bambanta a sassa daban-daban na jihar. Arewacin Bengal yana samun ruwan sama mafi girma, 200 zuwa 400 cm. A yankunan bakin teku ruwan sama kusan 200 cm ne, a cikin Filin Ganga kuma a tsakiyar ɓangaren ruwan sama na jihar kusan 150-200 cm ne, kuma a yankin yammacin yankin ruwan sama da aka karɓa kusan 100 zuwa 125 cm ne. fari abu ne na yau da kullun a cikin gundumomin Bankura da Purulia. Ruwan sama da ke faruwa a cikin watanni na rani sau da yawa yana haifar da guguwa mai tsanani da ake kira Kalbaishakhi .&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; == Guguwa a Yammacin Bengal == {| class="wikitable" !Sunan !Matsin da ya fi ƙanƙanta !Shekara !Iska (a cikin km / h) !Hoton |- |1970 Guguwar Bhola |966 |1970 | |[[Fayil:15B_1970-11-12_0956Z.png|center|115x115px]] |- |BOB 03 |964 |1981 | |[[Fayil:03B_Dec_09_1981_0823Z.png|center|116x116px]] |- |BOB 07 |994 |1997 | |[[Fayil:Storm02Bsat.jpg|center|100x100px]] |- |BOB 06 |984 |1998 | |[[Fayil:Tropicalcyclone_07B_1998.jpg|center|100x100px]] |- |BOB 04 |998 |2000 | |[[Fayil:Tropical_Cyclone_02B_26_oct_2000_0922Z.jpg|center|100x100px]] |- |BOB 03 |970 |2002 |100 |[[Fayil:Tropical_Cyclone_03B_12_nov_2002_0409Z.jpg|center|100x100px]] |- |Sidr |944 |2007 |215 |[[Fayil:Sidr_14_nov_2007_0445Z.jpg|center|130x130px]] |- |Rashmi |996 |2008 |85 |[[Fayil:Rashmi_10-25-08.jpg|center|111x111px]] |- |Aila |970 |2009 |120 |[[Fayil:SCS_Aila_at_peak_intensity.jpg|center|125x125px]] |- |Komen |986 |2015 |75 |[[Fayil:02B_2015-07-29_0500Z.jpg|center|130x130px]] |- |Roanu |983 |2016 |85 |[[Fayil:Roanu_2016-05-21_0445Z.jpg|center|130x130px]] |- |Mora |978 |2017 |110 |[[Fayil:Mora_2017-05-30_0720Z.jpg|center|131x131px]] |- |Amphan |925 |2020 |240 | |} == Yankin tsaunuka ==   tsayin daka, sassan tsaunuka na Darjee g da Jalpaiguri suna samun yanayi mai sanyi da yanayi.  Matsakaicin zafin jiki a lokacin rani shine kusan 15 °C (59 °F), kuma zafin hunturu yana kusan 2 °C (36 °F).  Dusar kankara na faruwa a wasu sassan wannan yanki.  Kasancewar yankin Himalayas ya hana shi, yankin yana samun ruwan sama mai yawa.  Saboda kyawun yanayi da yanayin yanayi na yankin, ƴan yawon buɗe ido da dama suna ziyartar wuraren.  Anan Kalimpong wata tashar tudu ce da 'yan yawon bude ido da yawa ke ziyarta a duk lokutan yanayi don kyawun yanayinta da matsakaicin yanayin sanyi a duk shekara.{{Kolkata weatherbox}}{{Weather box}}{{Weather box}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 1rmbyye2mjj4t04oqsc56ut8gvpbwo1 Yanayin Barcelona 0 107609 838030 823191 2026-05-20T01:50:58Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838030 wikitext text/x-wiki {{Climate chart|[[Barcelona]] (Can Bruixa, Barcelona city)|8.8|14.8|43.7|9.3|15.6|31.4|10.9|17.4|33.0|12.5|19.1|47.7|16.1|22.5|47.4|19.8|26.1|32.5|22.7|28.6|25.1|23.1|29.1|40.8|20.0|26.0|81.9|16.5|22.5|96.5|11.9|17.9|45.1|9.5|15.1|46.8|float=right|source=[[Generalitat de Catalunya|Servei Meteorològic de Catalunya]]<ref>{{cite web |url=http://w1.bcn.cat/temps/es/climatologia/clima_barcelona |title=Barcelona Can Bruixa – climate (1987–2010) Barcelona.cat |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124135746/http://w1.bcn.cat/temps/es/climatologia/clima_barcelona |archive-date=24 January 2018 |url-status=live}}</ref>}}{{Climate chart|[[El Prat de Llobregat]], [[Josep Tarradellas Barcelona–El Prat Airport]] ({{convert|15|km|mi|}}) from the city centre|5.5|14.0|41|5.9|14.5|30|8.1|16.4|42|10.4|18.5|47|13.8|21.7|42|17.9|25.5|26|20.8|28.3|27|21.3|28.9|51|18.0|26.0|86|14.3|22.3|82|9.1|17.6|46|6.2|14.5|37|float=right|source=[[AEMET]]<ref>{{cite web |title=Valores climatológicos normales. Barcelona Aeropuerto |url=http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=08 |publisher=[[AEMET]] |access-date=29 January 2021}}</ref>}}{{Weather box}} [[Fayil:Barcelona_climate-chart.png|thumb|Taswirar yanayi ta Barcelona]] [[Barcelona]] tana da Yanayin Bahar Rum (''Csa) '' bisa ga rarrabuwa ta Köppen-Geiger, ''Yankin zafi mai zafi'' ('''''Warmgemäßigt-subtropisches Zonenklima''''') bisa ga classification na yanayi na Troll-Paffen, <ref>{{Cite web |title=Climatic map by Istituto Geografico De Agostini according to Troll-Paffen climate classification |url=http://web.tiscali.it/linnets/Troll-Paffen.jpg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004052732/http://web.tiscali.it/linnets/Troll-Paffen.jpg |archive-date=2012-10-04 |website=web.tiscali.it}}</ref> da kuma yanayin subtropical bisa ga rarrabawar yanayi na Siegmund / Frankenberg. == Yanayin zafi == === Janar === {| class="wikitable" style="text-align:center" !Shekara-shekara mafi girma !Shekara-shekara na lokaci !Shekara-shekara |- |{{Convert|21|°C|°F}} |{{Convert|18|°C|°F}} |{{Convert|15|°C|°F}} |} Matsakaicin zafin shekara-shekara na Barcelona shine {{Convert|21.2|°C|°F}} ° C (70.2 ° F) a rana da {{Convert|15.1|°C|°F}} ° C (59.2 ° F). A cikin watan da ya fi sanyi, Janairu, yawan zafin jiki yawanci yana daga 12 zuwa 18 ° C (54 zuwa 64 ° F) a rana da 6 zuwa 12 ° C (43 zuwa 54 ° F) da dare. A cikin watan da ya fi zafi, Agusta, yawan zafin jiki yawanci yana daga 27 zuwa 31 ° C (81 zuwa 88 ° F) a rana kuma daga 20 zuwa 24 ° C (68 zuwa 75 ° F) da dare. Babban canji a cikin zafin jiki yana da wuya sosai.<ref name="AEMET"/> === Yanayin yanayi === [[Fayil:Sre302.png|right|thumb|220x220px|Lokacin hunturu a Barcelona: mai laushi kuma mai bushewa]] ==== Lokacin hunturu ==== Hunturu aBarcelona yanada sauƙi.  Janairu da kuma Fabrairu su ne watanni mafi sanyi, tare da matsakaicin yanayin zafi a kusa da 15 °C (59 °F) da rana da 9 °C (48 °F) da dare.  Tuddan da ke kewaye da birni (kamar Montjuic) da kuma a cikin babban birni na waje, kusa da teku, wani lokaci suna rikodin sanyi da dare.  An kuma yi rikodin sanyi da rana a cikin birni da kuma babban birni a lokacin raƙuman sanyi mafi ƙarfi da guguwar dusar ƙanƙara, amma yana da wuyar gaske.  Lokaci na ƙarshe da birnin ya yi rikodin yanayin zafi ƙasa da daskarewa shine ranar 27 ga Janairu 2005. <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://w1.bcn.cat/temps/docs/Can_Bruixa%201987-2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122932/http://w1.bcn.cat/temps/docs/Can_Bruixa%201987-2010.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-09-06}}</ref> Lokacin bazara yawanci yana faruwa daga Maris zuwa ƙarshen Mayu, kodayake a wasu shekaru yana iya shiga Yuni. Maxima suna kusa da 19-20 kuma mafi ƙanƙanta a kusa da 13-14 <ref>https://www.bbc.com/hausa/topics/cg726kzvr9zt</ref>. Ruwan sama yana da yawa a lokacin bazara fiye da hunturu da rani, amma ƙasa da kaka. Gabaɗaya lokacin rani yana faruwa daga ƙarshen Mayu ko farkon Yuni zuwa ƙarshen Satumba ko farkon Oktoba. Yuli da Agusta sune watanni mafi zafi, tare da matsakaicin yanayin zafi a kusa da 28-29 ° C (82-84 ° F) a rana da 22-23 ° C (72-73 ° F) da dare. A watan Yuni da Satumba matsakaicin zafin jiki yana kusa da {{Convert|26|°C|°F}} ° C (79 ° F) a rana da {{Convert|20|°C|°F}} ° C (68 ° F) da dare. Yanayin zafi na rana sama da {{Convert|34|°C|°F}} ° C (93 ° F) ba su da yawa. Lokacin kaka shine lokacin ruwan sama mafi yawa na shekara, yana daga Oktoba zuwa Disamba. Maxima suna kusa da 18-19 ° C (64-66 ° F) kuma mafi ƙanƙanta a kusa da 12-13 ° C (54-55 ° F). == Hasken rana == Tsawon hasken rana shine sa'o'i 2,524 a kowace shekara, daga 138 - matsakaicin sa'o-i 4.5 na hasken rana a kowace rana a watan Disamba zuwa 310 - matsakaitan sa'oʼi 10 na hasken anyanwụ a kowace rana.<ref name="AEMET"/> Barcelona tana da matsakaicin ƙididdigar UV kusa da na [[Madrid]], ya bambanta ne kawai a watan Maris amma tare da matsakaitan shekara-shekara na 5, tare da dabi'u daban-daban daga 9 a watan Yuni da Yuli zuwa 1 a watan Disamba.<ref name="weatheratlas">{{Cite web |title=Barcelona, Spain - Detailed climate information and monthly weather forecast |url=https://www.weather-atlas.com/en/spain/barcelona-climate |access-date=2019-07-03 |website=Weather Atlas |publisher=Yu Media Group |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Madrid, Spain - Detailed climate information and monthly weather forecast |url=https://www.weather-atlas.com/en/spain/madrid-climate |access-date=2019-07-03 |website=Weather Atlas |publisher=Yu Media Group |language=en |archive-date=2023-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320202033/https://www.weather-atlas.com/en/spain/madrid-climate |url-status=dead }}</ref> Kodayake a kusan wannan latitude [[Connecticut]]" id="mwbQ" rel="mw:WikiLink" title="New Haven, Connecticut">New Haven, Connecticut yana da dabi'u dan kadan fiye da Barcelona amma har yanzu yana kusa.<ref>{{Cite web |title=New Haven, CT - Detailed climate information and monthly weather forecast |url=https://www.weather-atlas.com/en/connecticut-usa/new-haven-climate |access-date=2019-07-03 |website=Weather Atlas |publisher=Yu Media Group |language=en |archive-date=2019-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703223241/https://www.weather-atlas.com/en/connecticut-usa/new-haven-climate |url-status=dead }}</ref>{{Weather box}}A cikin hunturu, kwanaki ba su da gajeren lokaci kamar yadda yake a arewacin nahiyar, kamar yadda matsakaicin sa'o'i na hasken rana a watan Disamba, Janairu da Fabrairu shine 10 <ref name="weather2travel">{{Cite web |title=Weather2Travel.com: Barcelona Climate Guide |url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/spain/barcelona.php |access-date=2011-06-16}}</ref> (don kwatanta: [[Landan]] <ref>{{Cite web |title=London Climate Guide: Monthly Weather, England |url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/united-kingdom/london.php}}</ref> ko [[Moscow]] <ref>{{Cite web |title=Moscow weather by month: monthly climate averages &#124; Russia (Europe) |url=https://www.weather2travel.com/russia-europe/moscow/climate/ |website=Weather2Travel.com}}</ref> ko [[Wosaa|Warsaw]] <ref>{{Cite web |title=Warsaw Climate Guide: Monthly Weather, Poland |url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/poland/warsaw.php}}</ref> - kimanin awanni 8). {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Matsakaicin sa'o'i na hasken rana <ref name="weather2travel"/> !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba |- !sa'o'i na haske |10 |11 |12 |13 |15 |15 |15 |14 |12 |11 |10 |9 |- !Sa'o'i na Twilight / Dare |14 |13 |12 |11 |9 |9 |9 |10 |12 |13 |14 |15 |} == Ruwan sama == Barcelona tana da matsakaicin hazo 55 kawai (≥ 1 mm) kwanaki a shekara, a cikin matsakaicin kwanakin ruwan sama da yawa a kowane wata, daga 2 a watan Yuli zuwa 6 a watan Oktoba. Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara bai kai 640 mm (25 inci), daga 20 mm (0.79 inci) a watan Yuli zuwa 91 mm (3.58 inci) a cikin Oktoba.<ref name="AEMET">{{Cite web |title=Standard Climate Values. Barcelona Aeropuerto |url=http://www.aemet.es/en/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat |access-date=2018-03-09}}</ref>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kamar yadda birnin yake a kan wani wuri mai laushi dangane da yamma, mafi yawan ruwan sama a lokacin sanyi ana samar da shi ta hanyar gabas (baya) sanyi gaba ko "Levanters", <ref>{{Cite journal |last=Millán |first=M.M. |last2=Estrela |first2=M.J. |last3=Miró |first3=J. |date=15 Jul 2005 |title=Rainfall Components: Variability and Spatial Distribution in a Mediterranean Area (Valencia Region) |journal=Journal of Climate |volume=18 |issue=14 |pages=2682–2705 |bibcode=2005JCli...18.2682M |doi=10.1175/JCLI3426.1 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> wanda zai iya ɗaukar kwanaki da yawa <ref>{{Cite web |date=22 April 2020 |title=Barcelona supera els 200 L/M2 de pluja en tot l'episodi &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/barcelona-100-litres-pluja-abril-2020/}}</ref> kuma a inganta shi lokacin da [[Tekun Atalanta|Atlantic]] cututtukan ke tafiya ta hanyar Straits na Gibraltar da Alboran Sea. <ref>{{Cite web |date=20 April 2020 |title=Pluja abundant: Així es veu la gran borrasca des del Meteosat &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/pluja-borrasca-mediterrani-abril-2020/}}</ref> Don haka kodayake guguwa Atlantic yawanci tana samar da karancin ruwan sama ko babu ruwan sama kwata-kwata, tasirin slipstream (refusion a cikin Katalan) a bayan sanyi ko rami, lokacin da iskar N-NW ta fito daga kwarin Ebro ("mafi girma") da Pyrenees na gabas ("Tramuntana") suka haɗuwa a kusa da Barcelona, yana kawo ruwan sama ko, idan akwai isasshen yanayin zafi, dusar ƙanƙara, kamar a watan Nuwamba 1999.<ref>{{Cite web |date=24 October 2018 |title=L'Efecte Rebuf: Per què només plou a Barcelona? &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/rebuf-plou-a-barcelona/}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 July 2022 |title=Rebuf i pluja nocturna: Per què es produeixen? &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/rebuf-barcelona-pluja-nocturna/}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 November 2022 |title=Nevada a Barcelona del 1999: La neu més primerenca &#91;VÍDEO&#93; &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/nevada-barcelona-novembre-1999/}}</ref> Musamman a lokacin rani, lokacin da zafin jiki na teku (SST) ya fi girma, ruwan sama na convective na iya haɗuwa a cikin ruwan sama mai zafi (watau daga haɗin ruwa ba tare da samar da [[Ƙanƙara (tsananin sanyi)|kankara]] ba) maimakon tsawa na al'ada. Ko ta yaya, waɗannan guguwa na iya zama masu nauyi kuma su haifar da [[ambaliyar ruwa]] a cikin ƙananan sassan birnin.<ref>{{Cite web |date=6 September 2018 |title=El Raval s'inunda amb 86 L/M2 pel fort aiguat &#124; betevé |url=https://beteve.cat/societat/tempesta-electrica-inunda-raval/}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 July 2020 |title=Pluja a Barcelona de matinada que deixa més de 70 L/M2 &#124; betevé |url=https://beteve.cat/medi-ambient/70l-m2-pluja-matinada-barcelona-afectacions}}</ref>{{Weather box}}{{Weather box}}Matsakaicin zafi na dangi shine 72%, daga 69% a watan Yuli zuwa 75% a watan Oktoba.<ref name="AEMET"/>{{Weather box}} == Snow == Snowfall a cikin birni ba shi da tsawa, amma abubuwan da ke faruwa a kan dusar ƙanƙara na iya faruwa a kowace shekara a saman duwatsu da ke kewaye da birni da kuma zurfin yankin birni (da nisa daga teku) akai-akai.<ref>{{Cite web |title=TETHYS |url=http://tethys.cat/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517083747/http://www.tethys.cat/ |archive-date=2009-05-17 |access-date=2009-05-22 |publisher=Tethys.cat}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barcelona es, o no, ciudad de nieves &#124; Associació Catalana de Meteorologia |url=http://acam.cat/node/90 |access-date=2009-07-07 |publisher=Acam.cat}}</ref> Wani dusar ƙanƙara mai yawa ya faru a Kirsimeti 1962, kasancewar mafi girman dusar ƙara da aka rubuta a Barcelona tun 1887. <ref>{{Cite web |date=1962-12-27 |title=Situacions extraodinaries &#124; Associació Catalana de Meteorologia |url=http://www.acam.cat/?q=taxonomy/term/18&page=3 |access-date=2009-05-22 |publisher=Acam.cat}}</ref> A cikin karni na 21, dusar ƙanƙara mafi nauyi ta faru a ranar 8 ga Maris 2010, dusar ƙara a lokacin da aka rufe sufuri da hanyoyi na jama'a.<ref>{{Cite web |date=2018-12-15 |title=Barcelona bajo la nieve, una recopilación histórica |url=https://www.elnacional.cat/es/cultura/libro-fotografico-barcelona-nevada-historica_327138_102.html |access-date=2024-06-19 |website=ElNacional.cat |language=es |archive-date=2025-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123213944/https://www.elnacional.cat/es/cultura/libro-fotografico-barcelona-nevada-historica_327138_102.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Guide |first=Barcelona |date=2015-01-27 |title=When does it snow in Barcelona? |url=https://www.guidebarcelona.net/snow-barcelona |access-date=2024-06-19 |website=Barcelona Guide |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Últimas noticias, actualidad y última hora en Catalunya, España y el mundo |url=https://www.lavanguardia.com/vida/20100308/53897361377/un-historico-temporal-de-nieve-y-viento-colapsa-barcelona.html}}</ref>{{Weather box}} == Matsakaicin matsakaicin matsakaici == == Yawan zafin jiki == Mafi girman zafin jiki da aka rubuta a rana ya kasance {{Convert|37.4|°C|°F}} ° C (99.3 ° F) a ranar 27 ga watan Agusta 2010; matsakaicin watan Agusta 2003 mafi girman zafin a rana ya kai {{Convert|32.8|°C|°F}} ° C (91.0 ° F). Yawan zafin jiki mafi sanyi da aka rubuta shine -8.0 ° C (17.6 ° F) da dare a ranar 27 ga Disamba 1962. {{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}} == Haushi == Kodayake Barcelona gabaɗaya birni ne mai hasken rana, wasu kwanakin hazo da lokutan kwanakin da aka rufe ba sabon abu ba ne. Rashin teku yana da yawa a farkon bazara, lokacin da iska mai dumi na farko na Afirka ya zo a kan ruwan teku mai sanyi. == Hadari == Hadari, wanda a wasu lokuta ya kai ga iyakoki masu tsanani, ya zama ruwan dare daga tsakiyar Yuli har zuwa Nuwamba. Babban guguwar bazara ta baya-bayan nan ta kasance a ranar 31 ga Yuli {{Convert|200|mm|2}}, <ref>{{Cite web |title=Montgat |url=http://www.geocities.com/capecanaveral/hangar/3283/Montgat.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091020033646/http://geocities.com/CapeCanaveral/Hangar/3283/Montgat.html |archive-date=2009-10-20 |access-date=2009-05-22 |publisher=Geocities.com}}</ref> lokacin da aka rubuta sama da 200 in) na ruwan sama a wasu wuraren kallo. == Iska == Duk da cewa Barcelona ba birni ce mai iska ba.  [ana binciken hujja] tana shafar iskar ruwa daga watan Mayu/Yuni zuwa Satumba da iska daga yamma da arewa maso yamma a lokacin sanyi.  Gales na gabas wani lokaci suna haifar da ambaliya a bakin teku.  Iskar gabas da arewa maso gabas na iya wuce kilomita 100 a kowace awa (62.14 mph).  A cikin hunturu Barcelona tana fama da iskar tramontana ko mistral, kamar sauran wurare a Arewa maso yammacin Basin Basin. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; background: #def; border:2px solid #ccc; width: 290px; font-size: 16px;" ! style="background: white; border: #ccc 1px solid; color: #048; text-align:center;" |<small>Hanyar iska a Barcelona</small> |- |<div style="position: relative; left: 0; top: 0; height: 180px; line-height:15px;"><div style="position: relative; top: 30px;">[[Fayil:Brosen_windrose.svg|center|120x120px]]</div><div style="position:absolute; top: 12px; width: 100%; text-align: center;"><small>7,2%</small></div><div style="position:absolute; right: 0; top: 44px; width: 50%; text-align: left;"><div style="position:absolute; left: 47px;"><small>3,7%</small></div></div><div style="position:absolute; right: 0; top: 81px; width: 50%; text-align: left;"><div style="position:absolute; left: 65px;"><small>15,2%</small></div></div><div style="position:absolute; right: 0; top: 118px; width: 50%; text-align: left;"><div style="position:absolute; left: 47px;"><small>11,3%</small></div></div><div style="position:absolute; bottom: 12px; width: 100%; text-align: center;"><small>21,1%</small></div><div style="position:absolute; left: 0; top: 118px; width: 50%; text-align: right;"><div style="position:absolute; right: 47px;"><small>33,7%</small></div></div><div style="position:absolute; left: 0; top: 81px; width: 50%; text-align: right;"><div style="position:absolute; right: 65px;"><small>4,4%</small></div></div><div style="position:absolute; left: 0; top: 44px; width: 50%; text-align: right;"><div style="position:absolute; right: 47px;"><small>3,4%</small></div></div></div> |} {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" ! colspan="8" |Hanyar iska a Barcelona daga 2002 zuwa 2012 (ma'auni na matsakaici) |- |Arewa |Arewa maso gabas |Gabas |Kudu maso Gabas |Kudancin |Kudu maso Yamma |Yamma |Arewa maso Yamma |- |7.2% |3.7% |15.2% |11.3% |21.1% |33.7% |4.4% |3.4% |- | colspan="8" |''Tushen: duniya-weather.ru[http://world-weather.ru/archive/spain/barcelona/ duniya-sa'a.ru]'' |} == Yanayin zafi na teku == Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara na teku kusan {{Convert|18|°C|°F}} ° C (64 ° F). A cikin watan da ya fi sanyi - Janairu, matsakaicin zafin teku shine {{Convert|13|°C|°F}} ° C (55 ° F). A cikin watan da ya fi zafi - Agusta, matsakaicin zafin teku shine 24 zuwa 25 ° C (75 zuwa 77 ° F).<ref name="weather2travel"/> {| class="wikitable" |+Matsakaicin zafin teku, bisa ga ''weather2travel.com'': <ref name="weather2travel"/> !'''Jan''' !'''Fabrairu''' !'''Tekun''' !'''Afrilu''' !'''Mayu''' !'''Yuni''' !'''Yuli''' !'''Aug''' !'''Satumba''' !'''Oktoba''' !'''Nuwamba''' !'''Disamba''' !'''Shekara''' |- | style="background: #CCFFCC; color: black;" |{{Convert|13|°C|°F}} | style="background: #CCFFCC; color: black;" |{{Convert|13|°C|°F}} | style="background: #CCFFCC; color: black;" |{{Convert|13|°C|°F}} | style="background: #CCFF99; color: black;" |{{Convert|14|°C|°F}} | style="background: #FFFF99; color: black;" |{{Convert|17|°C|°F}} | style="background: #FFCC66; color: black;" |{{Convert|20|°C|°F}} | style="background: #FFCC66; color: black;" |{{Convert|23|°C|°F}} | style="background: #FFCC66; color: black;" |{{Convert|25|°C|°F}} | style="background: #FFCC66; color: black;" |{{Convert|23|°C|°F}} | style="background: #FFCC66; color: black;" |{{Convert|20|°C|°F}} | style="background: #FFFF99; color: black;" |{{Convert|17|°C|°F}} | style="background: #CCFF99; color: black;" |{{Convert|15|°C|°F}} | style="background: #FFFF66; color: black;" |{{Convert|18|°C|°F}} |} {| class="wikitable" |+Matsakaicin zafin teku, bisa ga ''seatemperature.org'': !'''Jan''' !'''Fabrairu''' !'''Tekun''' !'''Afrilu''' !'''Mayu''' !'''Yuni''' !'''Yuli''' !'''Aug''' !'''Satumba''' !'''Oktoba''' !'''Nuwamba''' !'''Disamba''' !'''Shekara''' |- | style="background: #CCFFCC; color: black;" |<small>{{Convert|13.3|°C|°F}}</small> | style="background: #CCFFCC; color: black;" |<small>{{Convert|13.1|°C|°F}}</small> | style="background: #CCFFCC; color: black;" |<small>{{Convert|13.3|°C|°F}}</small> | style="background: #CCFF99; color: black;" |<small>{{Convert|14.7|°C|°F}}</small> | style="background: #FFFF66; color: black;" |<small>{{Convert|17.5|°C|°F}}</small> | style="background: #FFCC66; color: black;" |<small>{{Convert|20.9|°C|°F}}</small> | style="background: #FFCC66; color: black;" |<small>{{Convert|22.9|°C|°F}}</small> | style="background: #FFCC66; color: black;" |<small>{{Convert|24.1|°C|°F}}</small> | style="background: #FFCC66; color: black;" |<small>{{Convert|23.1|°C|°F}}</small> | style="background: #FFCC66; color: black;" |<small>{{Convert|20.9|°C|°F}}</small> | style="background: #FFFF66; color: black;" |<small>{{Convert|17.7|°C|°F}}</small> | style="background: #CCFF99; color: black;" |<small>{{Convert|15.1|°C|°F}}</small> | style="background: #FFFF66; color: black;" |<small>{{Convert|18.1|°C|°F}}</small> |} == Bayani na yanayi == Dusar ƙanƙara ba kasafai ba ce a Barcelona (yana faɗo sau ɗaya kawai a kowace shekara biyu akan matsakaita), kodayake akwai wuraren shakatawa na wasannin hunturu a cikin Pyrenees mai tazarar kilomita 100-150 daga birnin kamar La Molina.<ref>{{Cite web |date=13 January 2010 |title=Barcelona optará a los Juegos Olímpicos de Invierno 2022 |url=http://www.publico.es/deportes/285155/barcelona/optara/juegos/olimpicos/invierno/ano |access-date=March 5, 2011 |publisher=Publico.es}}</ref> Lokacin bazara a yankin Barcelona yana da dumi.  Yanayin zafi - sama da 20 °C (68 °F) - yana farawa daga farkon watan Mayu, kodayake a cikin wannan watan har yanzu zafin teku yana da laushi: a kusa da 17–18 °C (63–64 °F).  Lokacin bazara yana ƙare a watan Oktoba.  A cikin lokacin bazara (watanni 4), matsakaita yanayin zafi shine 26-29 °C (79–84 °F) yayin rana kuma matsakaicin zafin teku shine 23 °C (73 °F).  Yanayin Barcelona a lokacin bazara da kaka na iya canzawa sosai.  A cikin waɗannan watanni ana iya yin ruwan sama na dogon lokaci, amma ranakun da ake yi a jere su ma sun zama ruwan dare gama gari.  Bambanci tsakanin yanayin zafi dare da rana kadan ne saboda tsananin tasirin teku, da wuya ya wuce 10 ° C..<ref> {{Cite web |title=Barcelona Weather Guide |url=http://www.barcelona-university.es/Barcelona-weather.htm |access-date=May 13, 2014 |publisher=barcelona-university.es}}</ref>{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}} * Yanayin yanayi na Valencia * Yanayin Madrid * Yanayin Bilbao * Yanayin yanayi na Lisbon * Yanayin yanayi na Porto * Yanayin yanayi na Spain * Yanayin Gibraltar [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] mud8lsxi7l9h2mw3cz8rr2dtgsqe7qm Yanayin yanayi na Hawaii 0 107703 838038 799081 2026-05-20T02:54:01Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838038 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Köppen_Climate_Types_Hawaii.png|thumb|400x400px|Nau'ikan yanayi na Köppen na Hawaii, ta amfani da yanayin yanayi na 1971-2000.]] Jihar [[Tarayyar Amurka|Amurka]] ta [[Hawaii|Hawaii'i]]'i, wacce ke rufe Tsibirin Hawaiian, tana da zafi amma tana fuskantar yanayi daban-daban, dangane da tsawo da kewayenta. tsibirin Hawai'i misali yana da ƙungiyoyin yanayi huɗu (daga cikin biyar a cikin duka) a kan ƙananan kamar 4,0 murabba'in mil (10,430 ) bisa ga Nau'ikan yanayi na Köppen: na [[Wurare masu zafi (Tropics)|wurare masu zafi]], busasshiyar, matsakaici da polar. Lokacin ƙidaya kuma ƙananan Köppen - musamman gami da [[Climate|yanayin yanayi]] na lokacin rani na Bahar Rum - tsibirin Hawai'i yana da bakuncin 10 (daga cikin 14 a cikin duka). <ref>{{Cite web |title=Island of Hawai'i: climate zones |url=https://www.lovebigisland.com/hawaii-blog/climate-zones-big-island/ |access-date=January 2, 2017 |publisher=lovebigisland.com}}</ref> Tsibirin suna karɓar mafi yawan ruwan sama daga iskar kasuwanci a gefen arewa da gabas (gefen iska) sakamakon [[ruwan sama]]. Yankunan bakin teku sun fi bushewa, musamman gefen kudu da yamma ko gefen leeward. Overall with [[Canjin yanayi|climate change]], Hawaiʻi is getting drier and [[Canjin yanayi|hotter]].<ref name="HawaiiGettingDrier">{{Cite web |title=Less & Heavy Rain |url=https://climate.hawaii.gov/hi-facts/rain/#:~:text=By%20the%20end%20of%20the,species%20found%20only%20in%20Hawaiʻi. |access-date=June 11, 2023 |publisher=State of Hawaii }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="HawaiiGettingHotter">{{Cite web |title=Rising temperatures |url=https://climate.hawaii.gov/hi-facts/temperature/ |access-date=June 11, 2023 |publisher=State of Hawaii }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> The Hawaiian Islands receive most of their precipitation from October to April. Drier conditions generally prevail from May to September. Due to cooler waters around Hawaiʻi, the risk of tropical cyclones is low for Hawaiʻi. == Yanayin zafi == Yanayin zafi a matakin teku gabaɗaya ya kasance daga 84-88 ° F (29-31 ° C) a lokacin watanni na rani zuwa 79-83 ° F (26-28 ° C) yayin watanni na hunturu. Ba sau da yawa zafin jiki ya tashi daga sama da {{Convert|90|°F|°C}} ° F (32 ° C) ko ya sauka ƙasa da {{Convert|60|°F|°C}} ° F (16 ° C) a ƙananan tsaunuka. Yanayin zafi yana da ƙasa a tsawo mafi girma. A lokacin hunturu, dusar ƙanƙara ta zama ruwan dare a taron koli na Mauna Kea da Mauna Loa a tsibirin Hawai'i. A Maui, taron koli na Haleakalā a wasu lokuta yana fuskantar dusar ƙanƙara, amma ba a taɓa lura da dusar ƙara a ƙasa da ƙafa 7,500 (2,300 ba kafin Fabrairu 2019, lokacin da aka lura da dusara a ƙafa 6,200 (1,900 kuma ya faɗi a tsaunuka masu girma da yawa don tilasta Haleakalā National Park ya rufe kwanaki da yawa. Rubuce-rubucen ƙarancin zafin jiki a Honolulu shine {{Convert|52|F}} ° F (11 ° C) a ranar 20 ga Janairu, 1969. Gabaɗaya Hawai'i tana ƙara zafi, tare da dumamar duniya kasancewa mai yiwuwa dalilin.<ref name="HawaiiGettingHotter"/> Yanayin zafi na {{Convert|90|°F|°C}} ° F (32 ° C) da sama ba a saba gani ba, ban da wuraren da suka bushe, yankunan leeward. A cikin yankunan leeward, yanayin zafi na iya kaiwa cikin ƙananan 90s kwanaki da yawa a cikin shekara, amma yanayin zafi mafi girma fiye da waɗannan ba sabon abu ba ne. Mafi girman zafin jiki da aka taɓa yin rikodin a tsibirin ya kasance {{Convert|100|°F|°C}} ° F (38 ° C) a ranar 27 ga Afrilu, 1931, a Pāhala. Ruwan saman teku a kusa da Hawai'i ya kasance daga {{Convert|75|°F|°C}} ° F (24 ° C) tsakanin ƙarshen Fabrairu da farkon Afrilu, zuwa matsakaicin {{Convert|82|°F|°C}} ° F (28 ° C) a ƙarshen Satumba ko farkon Oktoba. A Amurka, [[Florida]] ce kawai ke da yanayin zafi. Pacific High, kuma tare da shi yankin kasuwanci-iska, yana motsawa arewa da kudu tare da canza kusurwar rana, don haka ya kai matsayi mafi arewa a lokacin rani. Wannan yana kawo iskar kasuwanci a lokacin Mayu zuwa Satumba, lokacin da suke da yawa 80 zuwa 95 cikin dari na lokacin. Daga Oktoba zuwa Afrilu, zuciyar iskar kasuwanci tana motsawa a kudancin Hawai'i; don haka akwai matsakaicin saurin iska a fadin tsibirai. Saboda Hawai'i yana kan iyakar arewacin wurare masu zafi (yawanci sama da latitude 20), akwai lokutan rigar da bushewa kawai ba kamar yawancin yanayin zafi ba. == Iska == Tsarin iskar tsibirin yana da rikitarwa sosai. Kodayake iskar kasuwanci ba ta da kyau, iskar iska ta daidaita ta lalace ta rushe ta hanyar duwatsu, tuddai, da kwari. Yawancin lokaci iskõki suna hurawa sama da rana da kuma ƙasa da dare. Yanayin yankin da ke haifar da iska mai ƙarfi na lokaci-lokaci ba a fahimta sosai ba. Wadannan suna da yawa, wani lokacin suna kaiwa saurin 60 zuwa 100 km / h) kuma an fi saninsu a yankunan da aka zauna na Kula da Lāhainā a kan Maui. Iska ta Kula iska ce mai karfi a kan ƙananan gangaren yammacin Haleakalā. Wadannan iskõki sun fi karfi daga 2,000 zuwa 4,000 sama da matsakaicin matakin teku. Iska ta Lahaina ma iskar ƙasa ce, amma sun ɗan bambanta. Ana kiransu "lehua winds" bayan ʻōhiʻa''ʻ lehua'' (''Metrosideros polymorpha''), wanda jan furanni ke cika iska lokacin da waɗannan iskõki masu ƙarfi suka busa. Suna fitowa daga canyons a gindin tsaunukan yammacin Maui, inda gangaren canyon masu tsayi suka hadu da gangaren piedmont mafi laushi a ƙasa. Wadannan iskõki suna faruwa ne kawai a kowace shekara 8 zuwa 12. Suna da tsananin tashin hankali, tare da saurin iska na 80-100 km / h) ko fiye. [[Fayil:Hanaroad_sm.jpg|right|thumb|Hanyar zuwa Hāna]] == Tsarin girgije == A karkashin yanayin Iska ta kasuwanci, sau da yawa akwai raguwar danshi tsakanin 4,000 da 8,000 feet (1,200 da 2,400 . A ƙasa da waɗannan tsawo, iska tana da danshi; a sama, ya bushe. Rashin hutu (babban fasalin Pacific High) ya haifar da juyin zafin jiki da aka saka a cikin iska mai motsi. Juyawa yana nuna cewa yana hana motsi na tsaye na iska don haka yana ƙuntata ci gaban girgije zuwa yankin da ke ƙasa da juyawa. Juyawa yana nan 50 zuwa 70 cikin dari na lokacin; tsayinsa yana canzawa daga rana zuwa rana, amma yawanci yana tsakanin 5,000 da 7,000 feet (1,500 da 2,100 . A ranakun iska na kasuwanci lokacin da aka bayyana juyawa sosai, girgije yana tasowa a ƙasa da waɗannan tsawo tare da girgije na lokaci-lokaci kawai yana fashewa ta hanyar juyawa. Wadannan girgije masu tsawo suna samuwa tare da duwatsu inda iska mai shigowa ta haɗu yayin da yake motsawa zuwa kwari kuma an tilasta shi hawa da kan duwatsu zuwa tsawo na dubban ƙafa. A kwanakin da ba a canza su ba, sararin sama kusan ba shi da girgije (cikakken sararin sama ba shi da yawa). A yankunan leeward da aka bincika sosai daga iskar kasuwanci (kamar yammacin gabar tekun Maui), sararin samaniya yana da haske 30 zuwa 60 cikin dari na lokacin. Yankunan da ke cikin iska suna da hazo a lokacin rani, lokacin da iskar kasuwanci da girgije masu alaƙa suka fi yawa, yayin da yankunan leeward, waɗanda ba su da tasiri ga yanayin girgije da ke da alaƙa da girgije na iska, suna da hazo sosai a lokacin hunturu, lokacin da guguwar guguwa ta wuce akai-akai. A kan Maui, yankunan da suka fi girgije suna a ƙasa da tsaunuka na duwatsu, kuma a tsawo na 2,000 zuwa 4,000 a gefen iska na Haleakalā. A cikin waɗannan wurare sararin sama yana da sama da kashi 70 cikin dari na lokacin. Hasken iska na yau da kullun a cikin tsaunuka masu tsawo yana da alaƙa da ƙarancin danshi na iska. == Ruwan sama == Hawai'i ya bambanta da wurare masu zafi da yawa tare da lokutan rigar da bushewa, saboda lokacin rigar ya dace da watanni na hunturu (maimakon watanni na rani da suka fi dacewa da wasu wurare a cikin wurare masu zafi). Misali, rarraba yanayin yanayi na Köppen na Honolulu shine mai ban sha'awa ''Kamar yadda'' yake da ruwa-winter subcategory na yanayin zafi mai laushi da bushe.<ref>{{Cite web |title=Honolulu, Hawaii Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=28119&cityname=Honolulu,+Hawaii,+United+States+of+America |access-date=2025-07-25 |archive-date=2021-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201144614/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=28119&cityname=Honolulu,+Hawaii,+United+States+of+America |url-status=dead }}</ref> Gabaɗaya tare da [[Canjin yanayi]], Hawai'i yana bushewa.<ref name="HawaiiGettingDrier"/> Manyan guguwa suna faruwa akai-akai a watan Oktoba zuwa Maris. Akwai yiwuwar manyan hadari shida ko bakwai a cikin shekara guda. Irin waɗannan guguwa suna kawo ruwan sama mai ƙarfi kuma ana iya haɗa su da iska mai ƙarfi na gida. Ana iya danganta guguwar da wucewar gaba mai sanyi, gefen gaba na iska mai sanyi wanda ke motsawa daga yamma zuwa gabas ko daga arewa maso yamma zuwa kudu maso gabas. Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara ya kasance daga {{Convert|188|mm|in}} in (188 a taron koli na Mauna Kea <ref>{{Cite web |last=WRCC |date= |title=Western U.S. Climate Historical Summaries Weather |url=http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?hi6183 |access-date=November 4, 2010 |publisher=Western Regional Climate Center}}</ref> zuwa {{Convert|10271|mm|in}} in (10,271 a Big Bog. <ref>{{Cite web |title=Rainfall Atlas of Hawaii {{!}} Rainfall |url=http://rainfall.geography.hawaii.edu/rainfall.html |access-date=2018-08-30 |website=rainfall.geography.hawaii.edu }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tuddan iska suna da ruwan sama mafi girma fiye da lowlands da tsaunuka masu tsawo.<ref>{{Cite journal |last=Giambelluca |first=Thomas W. |last2=Chen |first2=Qi |last3=Frazier |first3=Abby G. |last4=Price |first4=Jonathan P. |last5=Chen |first5=Yi-Leng |last6=Chu |first6=Pao-Shin |last7=Eischeid |first7=Jon K. |last8=Delparte |first8=Donna M. |year=2013 |title=Online Rainfall Atlas of Hawai'i |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |volume=94 |issue=3 |pages=313–316 |bibcode=2013BAMS...94..313G |doi=10.1175/BAMS-D-11-00228.1 |doi-access=free}}</ref> [[Fayil:MeanRFAnn_State_in.tif|right|thumb|350x350px|Matsakaicin Ruwan Sama na Shekara don Jihar Hawai'i, http://rainfall.geography.hawaii.edu/]] A kan iyakar iska, yawancin gajeren ruwan sama sun zama ruwan dare, babu ɗayan da ke da nauyi don samar da fiye da {{Convert|0.01|in|mm}} a (0.25 na ruwan sama. Hanyar da aka saba amfani da ita ta iska ta kasuwanci tana samar da ruwan sama mai haske da yawa a cikin ƙasashe, yayin da ruwan sama na ruwa yana da alaƙa da hauhawar kwatsam a cikin iskar kasuwanci ko kuma babbar guguwa. Hāna ta sami kusan {{Convert|28|in|mm}} in (710 na ruwan sama a cikin sa'o'i 24 guda. {{Convert|1|in}} mai tsanani, kamar yadda National Weather Service (NWS) ya bayyana a matsayin [[guguwa]], hail 1 in (25 ko mafi girma, da / ko iskõki masu tasowa na akalla {{Convert|58|mph|km/h}} km / h) suna faruwa amma ba su da yawa. Rashin ruwa na yau da kullun ya fi yawan guguwa da supercells suka samar, wanda ke samar da guguwa mai karfi, mai tsawo, musamman game da yankunan cikin gida, yana samar da mafi girman ƙanƙara, kamar 2012 Hawai'i hailstorm. matsakaicin shekara-shekara na kusan guguwa ɗaya, ko dai yana fitowa daga supercells ko ta wasu matakai, yana faruwa. Guguwar Kona fasali ne na lokacin hunturu.  Sunan ya fito ne daga iskoki daga “kona” ko kuma galibin jagora.  Ruwan sama a cikin ingantacciyar guguwar Kona ta yadu kuma ta daɗe fiye da yadda guguwar gaban sanyi ta saba.  Ruwan sama mai ƙarfi na Kona yakan fi zafi a cikin baka, yana tashi daga kudu zuwa gabas da guguwar kuma tun kafin tsakiyarsa.  Ruwan sama na Kona yana ɗaukar sa'o'i da yawa zuwa kwanaki da yawa.  Ruwan sama na iya ci gaba a hankali, amma mafi tsayin dadewa yana katsewa ta hanyar tsaka-tsakin ruwan sama mai sauƙi ko share ɗan lokaci, da kuma ta hanyar ruwan sama mai ƙarfi da aka mamaye kan mafi matsakaicin ci gaba, tsayayyen ruwan sama.  Duk lokacin sanyi na iya wucewa ba tare da guguwar Kona da ta inganta ba.  Yawancin lokuta ana samun irin wannan guguwa ɗaya ko biyu a shekara;  wani lokacin hudu ko biyar. == Guguwa == Lokacin guguwa a tsibirin Hawai yana kusan daga Yuni zuwa Nuwamba, lokacin da guguwa da guguwa mai zafi suka fi yiwuwa a Arewacin Pacific.  Wadannan guguwa suna tasowa ne daga bakin tekun Mexico (musamman yankin Baja California) kuma suna bin yamma ko arewa maso yamma zuwa tsibiran.  Yayin da guguwa ta ke ratsa tekun Pasifik, sai su yi kasala idan suka koma arewa suka ci karo da ruwan sanyi.{{Ana bukatan hujja|date=February 2018}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2018)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> Guguwa na gaskiya ba safai ba ne a Hawai'i, godiya ta wani bangare ga ruwan sanyi da ke kewaye da tsibiran da kuma yanayin yanayi mara kyau, kamar ingantacciyar iska;  hudu ne kawai suka shafi tsibiran a cikin shekaru 63.  [yaushe?] Guguwa na wurare masu zafi sun fi yawa.  Waɗannan suna da mafi ƙarancin iskoki, ƙasa da mil 74 a kowace awa (119 km/h).  Domin guguwa mai zafi suna kama da guguwar Kona, kuma saboda bayanan farko ba su bambance tsakanin su ba, yana da wahala a kimanta matsakaicin yawan guguwar wurare masu zafi.  Kowace shekara ko biyu guguwa mai zafi za ta shafi yanayin wasu sassan tsibirin.  Sabanin yanayin sanyi da guguwar Kona, guguwa da guguwa mai zafi suna iya faruwa a cikin rabin karshen shekara, daga Yuli zuwa Disamba.  An san guguwa mai karfi da barna guda uku sun afkawa tsibiran, guguwar da ba a bayyana sunanta ba a 1871.<ref>{{Cite journal |last=Businger |first=Steven |last2=M. P. Nogelmeier |last3=P. W. U. Chinn |last4=T. Schroeder |date=2018 |title=Hurricane with a History: Hawaiian Newspapers Illuminate an 1871 Storm |journal=Bull. Amer. Meteor. Soc. |volume=99 |issue=1 |pages=137–47 |bibcode=2018BAMS...99..137B |doi=10.1175/BAMS-D-16-0333.1}}</ref> Hurricane Dot a 1959, da Hurricane `Iniki a 1992. Wata guguwa, `Iwa, ta yi mummunar barna a 1982 amma cibiyarta ta wuce kusa kuma ba ta yi kasa kai tsaye ba.  Rashin ƙarancin guguwa da ke kaiwa tsibirin na iya canzawa yayin da yanayin ke dumama.  A zamanin Pliocene, inda matakan CO2 suka yi daidai da waɗanda muke gani a yau, ruwan da ke kewaye da Hawai'i ya fi zafi, wanda ya haifar da guguwa akai-akai a cikin simintin kwamfuta..<ref>{{Cite web |title=Cyclones Linked to Pliocene Warming |url=http://www.nersc.gov/news-publications/nersc-news/science-news/2011/Pliocene-Cyclones/ |access-date=2017-11-21 |website=www.nersc.gov |language=en |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041216/http://www.nersc.gov/news-publications/nersc-news/science-news/2011/Pliocene-Cyclones/ |url-status=dead }}</ref> == Tasirin iska ta kasuwanci ==   Duk da kasancewa ƙananan tsibirai a cikin babban Tekun Pacific, Tsibirin Hawaiian suna da tasiri mai ban mamaki a kan raƙuman teku da tsarin yaduwa a yawancin Pacific. A Arewacin Hemisphere, iskar kasuwanci tana busawa daga arewa maso gabas zuwa kudu maso yamma, daga Arewa da Kudancin Amurka zuwa Asiya, tsakanin ma'auni da digiri 30 a arewa. Yawanci, iskar kasuwanci tana ci gaba a fadin Pacific, sai dai idan wani abu ya shiga hanyarsu, kamar tsibirin. Tsaunukan tsaunuka masu tsawo na Hawai'i suna da babbar matsala ga iskar kasuwanci. Yankin da ya fi girma yana toshe iska, yadda ya kamata ya raba iskar kasuwanci kashi biyu. Wannan rabuwa yana haifar da yanki na iska mai rauni, wanda ake kira "tsinkaye na iska", a gefen leeward na tsibirin.<ref name="wake">{{Cite web |last=Schmidt |first=Laurie J. |date=October 2, 2003 |title=Little Islands, Big Wake |url=http://earthobservatory.nasa.gov/Study/Wake/ |access-date=August 20, 2011 |publisher=[[NASA Earth Observatory]]}}</ref> Ka'idar aerodynamic ta nuna cewa tasirin iskar tsibirin ya kamata ya ɓace a cikin 'yan kilomita ɗari ba a ji shi a yammacin Pacific ba. Koyaya, farkawar iska da tsibirin Hawaiian ya haifar ya kai mil 1,860 (kilomita 3,000), kusan sau 10 fiye da kowane farkawa. Tsawon farkawa ya ba da shaida ga hulɗa mai ƙarfi tsakanin yanayi da teku, wanda ke da tasiri mai ƙarfi ga binciken yanayi na duniya. Hakanan yana da mahimmanci don fahimtar bambancin yanayi na halitta, kamar El Niño . Akwai dalilai da yawa da ya sa aka lura da wannan ne kawai a Hawai'i. Na farko, teku tana amsawa a hankali ga iskõki masu canzawa da sauri; iskõki dole ne su kasance masu ɗorewa don yin ƙarfi a kan teku, kamar iskõkin kasuwanci. Na biyu, yanayin tsaunuka masu tsawo yana ba da babbar damuwa ga iskõki. Na uku, tsibirin Hawaiian suna da girma a kwance (gabas-yamma), suna fadada sama da digiri huɗu a cikin longitude. Wannan hulɗa ne mai aiki tsakanin iska, halin teku, da zafin jiki wanda ke haifar da wannan farkawa mai tsawo a yammacin Hawai'i. Tashin iska yana fitar da "gidan da ke gabashin" wanda ke kawo ruwa mai dumi kilomita 5,000 (kilomita 8,000) daga gabar tekun Asiya. Wannan ruwan dumi yana haifar da ƙarin canje-canje a cikin iska, yana ba da damar tasirin tsibirin ya kai nesa zuwa yammacin Pacific. Masu binciken teku sun lura da halin da ake ciki a kusa da tsibirin Hawaiian shekaru kafin a gano dogon farkawa, amma ba su san abin da ya haifar da shi ba.<ref name="wake"/>{{Clear}} === Jiha === {{Weather box}}{{Weather box}}{{Honolulu weatherbox}}{{Climate chart|[[Honolulu]]|66.3|80.1|2.31|66.1|80.2|1.99|67.7|81.2|2.02|69.4|82.7|0.63|70.9|84.6|0.62|73.4|87.0|0.26|74.5|87.9|0.51|75.1|88.7|0.56|74.4|88.6|0.70|73.4|86.7|1.84|71.4|83.9|2.42|68.3|81.2|3.24}}{{Climate chart|[[Hilo, Hawaii|Hilo]]|63.8|79.0|9.26|63.5|78.8|9.56|64.6|79.0|13.43|65.5|78.9|11.54|66.9|80.6|8.12|68.2|82.2|7.37|69.3|82.8|10.81|69.7|83.2|9.85|69.1|83.3|9.94|68.5|82.6|9.77|67.3|80.8|15.50|65.1|79.4|11.57}}{{Climate chart|[[Kahului, Hawaii|Kahului]]|63.4|80.6|2.87|63.0|80.7|1.89|64.4|81.4|2.45|65.7|82.4|1.55|67.1|84.4|0.74|69.6|86.3|0.20|71.1|87.2|0.50|71.4|88.0|0.50|70.4|88.0|0.38|69.5|86.8|1.20|68.0|84.1|2.20|65.1|81.6|3.35}}{{Climate chart|[[Lihue, Hawaii|Līhu{{okina}}e]]|65.5|78.0|3.75|65.5|77.8|3.16|67.0|78.4|4.61|68.8|79.2|2.25|70.4|81.2|2.07|73.0|83.3|1.61|74.1|84.2|1.87|74.6|84.7|2.13|74.1|84.8|2.12|72.9|83.4|3.82|70.8|80.8|4.46|67.6|78.8|5.20}}{{Climate chart|[[Lanai City, Hawaii|Lāna{{okina}}i City]]|59.7|76.0|2.47|60.0|76.1|1.61|60.6|76.7|1.63|61.4|78.2|0.86|62.8|79.6|0.53|64.7|81.7|0.63|65.9|82.9|0.44|66.7|83.5|0.45|66.5|83.1|0.93|65.6|81.9|1.39|64.4|79.1|2.42|60.7|77.1|2.23}} == Dubi kuma == * Yanayin yanayi na Amurka * [http://climate.geography.hawaii.edu/ Yanayin yanayi na Hawai'i], tare da [http://climate.geography.hawaii.edu/interactivemap.html taswirar hulɗa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130095700/http://climate.geography.hawaii.edu/interactivemap.html |date=2016-01-30 }}, daga Sashen Geography, Jami'ar Hawai'ii a MānoaJami'ar Hawai'i a Mānoa {{Notelist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] ogf8x9p3x9l9dssbgj91o2fgek28z1m Yanayin yanayi na Wisconsin 0 107960 838043 673472 2026-05-20T03:16:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838043 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Wisconsin_ref_2001.jpg|thumb|Taswirar Wisconsin gaba ɗaya]] [[Wisconsin]], wata jiha a Midwestern Amurka, tana da babban yanki daban-daban da aka sani da siffofin da glaciers suka kirkira a lokacin Wisconsin glaciation shekaru 17,000 da suka gabata. Ana iya raba [[Jihohin Tarayyar Amurka|jihar]] zuwa yankuna biyar - Lake Superior Lowland, Northern Highland, Central Plain, Eastern Ridges & Lowlands, da Western Upland. Yankin kudu maso yammacin jihar, wanda ba a rufe shi da [[Gileshiya (Tsaunin kankara)|kankara]] a lokacin zamanin kankara na baya-bayan nan, an san shi da Yankin Driftless . Gilashin Wisconsin ya kafa Wisconsin Dells, Devil's Lake, da Kettle Moraine. Ana kare yankuna da yawa a cikin jihar, gami da Devil's Lake State Park, da Apostle Islands National Lakeshore, da Chequamegon-Nicolet National Forest. Wisconsin has a humid continental climate across the entire state, with four distinct seasons. Temperatures typically range from a high of {{Convert|80|°F|°C}} in the summer months to a low of {{Convert|5|°F|°C}} in the winter months. The state is bounded by several rivers—the [[Mississippi (kogi)|Mississippi]], St. Croix, and Menominee rivers—and lakes Michigan and Superior. Wisconsin has an average elevation of {{Convert|1050|ft|m}},<ref>{{Cite web |title=State Elevation Ranking (by mean elevation) from NETSTATE.COM |url=https://www.netstate.com/states/tables/state_elevation_mean.htm |access-date=2021-10-17 |website=www.netstate.com}}</ref> and is the 23rd-largest in the country, with an area of {{Convert|65,496|sqmi|km2}}. == Wurin da girmansa == [[Fayil:Map_of_USA_WI.svg|thumb|Yanayin Wisconsin a Amurka]] Wisconsin is located in the East North Central United States, and is considered to be a part of the Midwest. The state has a total area of {{Convert|65,496|sqmi|km2}}, making it the 23rd largest U.S. State.<ref>{{Cite web |title=Wisconsin Geography Trivia – State Cartographer's Office – UW–Madison |url=https://www.sco.wisc.edu/wisconsin/geography/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120173719/https://www.sco.wisc.edu/wisconsin/geography/ |archive-date=2021-01-20 |access-date=2021-03-25 |website=www.sco.wisc.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=United States Summary: 2010, Population and Housing Unit Counts, 2010 Census of Population and Housing |url=https://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019110435/http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-1.pdf |archive-date=2012-10-19 |access-date=2021-03-25 |publisher=[[United States Census Bureau]]}}</ref> Of this area, 17% is water, primarily Lake Michigan, Superior, and the many inland lakes in Wisconsin.<ref>{{Cite web |title=How Wet Is Your State? The Water Area of Each State |url=https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/how-wet-your-state-water-area-each-state |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005081440/https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/how-wet-your-state-water-area-each-state |archive-date=2021-10-05 |access-date=2021-10-14 |website=www.usgs.gov}}</ref> Wisconsin tana da iyaka da Lake Superior da [[Michigan]] zuwa arewa; da Lake Michigan zuwa gabas; da [[Illinois]] zuwa kudu; da [[Iowa]] zuwa kudu maso yamma da [[Minnesota]] zuwa arewa maso yamma. An warware takaddamar kan iyaka da Michigan ta hanyar shari'o'i biyu, duka Wisconsin v. Michigan, a cikin 1935 da 1936. <ref>{{Cite web |last=Rohde |first=William C. |title=Wisconsin–Upper Michigan State Boundary Surveys |url=http://www.wsls.org:80/wis-mich.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925153615/http://www.wsls.org:80/wis-mich.htm |archive-date=2009-09-25 |access-date=September 29, 2008 |publisher=Wisconsin Society of Land Surveyors}}</ref> Yankunan jihar sun hada da Kogin Mississippi da St. Croix a yamma, da Kogin Menominee da Montreal a arewa. Jihar tana cikin Yankin Lokaci na Tsakiya (UTC-6). <ref>{{Cite web |title=North American Time Zones |url=http://nist.time.gov/images/US_time_zones.gif |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150607173353/http://nist.time.gov/images/US_time_zones.gif |archive-date=June 7, 2015 |access-date=2008-09-30 |publisher=National Institute of Standards and Technology}}</ref> The point farthest from the state border ({{Convert|94.24|mi|km}}) is about {{Convert|15|mi|km}} southwest of Wausau at <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|44.8824|N|89.912|W|region:US-WI_type:landmark}}. [[Fayil:Wisconsin-counties-map.gif|thumb|Yankunan Wisconsin]] == Yanayin ɗan adam ==   Ya zuwa kididdigar 2020, Wisconsin tana da yawan mutane 5,893,718, kuma ta kasance ta 27 a Amurka a yawan jama'a.<ref>{{Cite web |title=Historical Population Change Data (1910–2020) |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/popchange-data-text.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429012609/https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/popchange-data-text.html |archive-date=April 29, 2021 |access-date=May 1, 2021 |website=Census.gov |publisher=United States Census Bureau}}</ref><ref>{{Cite web |title=Historical Population Density Data (1910–2020) |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/density-data-text.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003034332/https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/density-data-text.html |archive-date=2021-10-03 |access-date=2021-10-13 |website=Census.gov |language=EN-US}}</ref> cibiyar yawan jama'a tana cikin Green Lake County, a cikin garin [[Markesan, Wisconsin|Markesan]] . <ref>{{Cite web |title=Population and Population Centers by State – 2000 |url=https://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705075500/http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt |archive-date=July 5, 2013 |access-date=2007-08-18 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> Wisconsin is divided into 72 counties, and has 190 cities, 407 villages, and 1250 towns. Approximately 939,489 residents live in Milwaukee County, making it both the most populous and most densely populated county. Most of its residents live in the city of Milwaukee, which is the most populous city in the state.<ref name="cen">{{Cite web |title=Wisconsin QuickFacts |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55000.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130303055517/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55000.html |archive-date=2013-03-03 |access-date=2013-03-04 |website=U.S. Census Bureau}} (2010 Census)</ref> Madison, in Dane County, is the capital of the state. Dane County has 561,504 residents, making it the second-most populous.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Dane County, Wisconsin Demographics and Housing 2020 Decennial Census |url=https://data.tallahassee.com/census/total-population/total-population-change/dane_county_wisconsin/050-55025/?vtb=place |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813163758/https://data.tallahassee.com/census/total-population/total-population-change/dane_county_wisconsin/050-55025/?vtb=place |archive-date=2021-08-13 |access-date=2021-10-14 |website=Tallahassee Democrat |language=en}}</ref> Marathon County is the largest in area, having {{Convert|1,544.91|sqmi|sqkm}}.<ref name="GR1">{{Cite web |date=August 22, 2012 |title=2010 Census Gazetteer Files |url=http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/counties_list_55.txt |access-date=August 6, 2015 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> This county contains the 45°N, 90°W point, one of four points that are halfway between both the poles and equator, and between both the Prime and 180th meridian. The location is noted by a metal ground marker.<ref>{{Cite web |title=45 X 90 Geographical Marker |url=https://www.atlasobscura.com/places/45-x-90-geographical-marker |access-date=2017-11-04 |website=Atlas Obscura |language=en}}</ref> == Yanayi == [[Fayil:Köppen_Climate_Types_Wisconsin.png|thumb|Nau'ikan yanayi na Köppen na Wisconsin, ta amfani da yanayin yanayi na 1991-2020.]] Yawancin Wisconsin suna da yanayin zafi mai zafi (Köppen ''Dfb''), yayin da yankunan kudanci da kudu maso yammacin ake rarraba su a matsayin yanayin zafi mai sanyi (Köpp ''Dfa''). Mafi girman zafin jiki da aka taɓa yin rikodin a cikin jihar ya kasance a cikin Wisconsin Dells, a ranar 13 ga Yuli, 1936, inda ya kai {{Convert|114|F|C}} ° F (46 ° C). Mafi ƙarancin zafin jiki da aka taɓa yin rikodin ya kasance a ƙauyen Couderay, inda ya kai -55 ° F (-48 ° C) a ranar 2 da 4 ga Fabrairu, 1996. <ref name="uwexclimate">{{Cite web |last=Benedetti |first=Michael |title=Climate of Wisconsin |url=http://www.uwex.edu/sco/stateclimate.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117094615/http://www.uwex.edu/sco/stateclimate.html |archive-date=January 17, 2013 |access-date=March 16, 2007 |publisher=The University of Wisconsin–Extension}}</ref> Matsakaicin [[Yayafi|ruwan sama]] na shekara-shekara ya kasance daga inci 28 (710 zuwa inci 34 (860 . Har ila yau, jihar tana karɓar babban dusar ƙanƙara na yau da kullun, matsakaicin kusan inci 40 (100 a cikin sassan kudanci, tare da har zuwa inci 160 (410 a kowace shekara a cikin Lake Superior snowbelt a kowace shekara.<ref name="uwexclimate"/><div style="width:85%;">{{Weather box}}</div> == Yankunan ƙasa ==   [[Fayil:Wisconsin_geographic_provinces.svg|left|thumb|Wisconsin ta kasu kashi biyar.]] Wisconsin, wanda ke tsakanin Great Lakes da Kogin Mississippi, gida ne ga siffofi daban-daban na ƙasa. Ana iya raba jihar zuwa yankuna biyar daban-daban - Lake Superior Lowland, Northern Highland, Central Plain, Western Upland, da Eastern Ridges & Lowlands. Lawrence Martin ya kirkiro wannan tsari don raba jihar zuwa yankuna. An bayyana yankuna daban-daban ta hanyar tasirin tasirin [[Gileshiya (Tsaunin kankara)|kankara]] a lokacin glaciation na Wisconsin.<ref>{{Cite web |title=Where is Wisconsin? Wisconsin – The Badger State – is one of the East North Central States. Its capital is Madison. |url=https://www.curriculumvisions.com/search/W/wisconsin/wisconsin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014192718/https://www.curriculumvisions.com/search/W/wisconsin/wisconsin.html |archive-date=2021-10-14 |access-date=2021-10-14 |website=www.curriculumvisions.com}}</ref> [[Fayil:Timms_Hill,_Wisconsin.JPG|thumb|Timms Hill shine mafi girman yanayin halitta a Wisconsin a {{Convert|1951.5|ft|m}} ; yana cikin garin Hill, Price County.]] A arewa, Kogin Superior Lowland ya mamaye bel na ƙasa kusa da Babban Tafkin.  Yankin fili ne mai lebur, yana gangara a hankali zuwa Tafkin Superior.  Mafi yawan yankin dazuzzuka ne—wanda bishiyar aspen da birch suka mamaye.  Yankin kuma ya haɗa da Tekun Ruwa na Kasa na Apostolic.[1]  A yankin arewa ta tsakiya na jihar, Arewacin Highland yana da gauraye dazuzzuka masu gauraye da katako da suka hada da kadada 1,500,000 (6,100 km2) Chequamegon-Nicolet National Forest, da kuma dubunnan tafkuna na kankara.  Gabaɗaya filin yana sama da sauran jihar, tare da tuddai akai-akai, kuma ya haɗa da mafi girman matsayi na jihar.mms Hill.<ref>{{Cite web |title=Northern Highland Ecological Landscape – Wisconsin DNR |url=https://dnr.wi.gov/topic/landscapes/index.asp?mode=detail&Landscape=12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023230643/https://dnr.wi.gov/topic/landscapes/index.asp?mode=detail&Landscape=12 |archive-date=2020-10-23 |access-date=2021-10-14 |website=dnr.wi.gov}}</ref> A tsakiyar jihar, Tsakiyar Tsakiya tana da nau'o'in dutse na musamman kamar Dells na Kogin Wisconsin, ban da gonaki masu arziki. Yankin gabaɗaya fili ne mai yashi, wanda Glacial Lake Wisconsin ya rufe da yawa.<ref>{{Cite web |title=Wisconsin Geological & Natural History Survey » 5. Central Sand Plains |url=https://wgnhs.wisc.edu/wisconsin-geology/major-landscape-features/central-sand-plains/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207184937/https://wgnhs.wisc.edu/wisconsin-geology/major-landscape-features/central-sand-plains/ |archive-date=2021-02-07 |access-date=2021-10-14 |website=wgnhs.wisc.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Sand Plains Ecological Landscape – Wisconsin DNR |url=https://dnr.wi.gov/topic/landscapes/index.asp?mode=detail&Landscape=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116115527/https://dnr.wi.gov/topic/landscapes/index.asp?mode=detail&Landscape=5 |archive-date=2021-01-16 |access-date=2021-10-14 |website=dnr.wi.gov}}</ref> A kudu maso yamma, Yammacin Upland wuri ne mai tsawo tare da cakuda gandun daji da gonaki, gami da [[Dutsen|bluffs]] da yawa a kan Kogin Mississippi. An bayyana yankin ta hanyar tsaunuka marasa daidaituwa, gami da duk Baraboo Range. Yammacin Upland wani bangare ne na Yankin Driftless, wanda ya hada da sassan Iowa, Illinois, da Minnesota. Wannan yanki bai rufe shi da kankara ba a lokacin zamanin kankara na baya-bayan nan, Wisconsin Glaciation . Wannan yanki ya ƙunshi yawancin koguna a Wisconsin, gami da Natural Landmark Cave of the Mounds . Gundumar Langlade tana da ƙasa da ba a samu ba a waje da gundumar da ake kira Antigo silt loam . <ref>{{Cite web |last=United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service |date=April 1999 |title=Wisconsin State Soil: Antigo Silt Loam |url=https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/nrcs142p2_019841.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516155048/https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/nrcs142p2_019841.pdf |archive-date=May 16, 2017 |access-date=October 17, 2017}}</ref> Yankin Eastern Ridges da Lowlands, a kudu maso gabas, gida ne ga yawancin manyan biranen jihar. Yankin yana yammacin Tafkin Michigan, kuma da farko fili ne, yana gangarowa zuwa tafkin. Duwatsun sun haɗa da Niagara Escarpment, Black River Escarpement, da Magnesia Escarpment . [[Fayil:Wyalusing.jpg|thumb|Yankin Driftless na kudu maso yammacin Wisconsin yana da halayen bluffs da aka sassaka a cikin dutse mai laushi ta ruwa daga narkewar Ice age glaciers. Hoton shi ne haɗuwar kogin [[Mississippi (kogi)|Mississippi]] da Wisconsin.]] == Ilimin ƙasa ==   Wisconsin tana da tsarin geologic da ajiya waɗanda suka bambanta da shekaru daga sama da shekaru biliyan uku zuwa dubban shekaru, tare da yawancin duwatsu suna da miliyoyin shekaru. An halicci tsoffin tsarin geologic sama da shekaru miliyan 600 da suka gabata a lokacin Precambrian, tare da mafi yawan kasancewa a ƙasa da ajiyar glacial. Duwatsun Proterozoic sun samar da yawancin ajiyar Wisconsin na musamman. Yawancin Baraboo Range ya ƙunshi Baraboo Quartzite, da sauran Precambrian metamorphic rock.<ref name=":1">{{Cite web |date=April 1981 |title=Bedrock Geology of Wisconsin |url=https://wgnhs.wisc.edu/pubshare/M067.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804145204/https://wgnhs.wisc.edu/pubshare/M067.pdf |archive-date=2021-08-04 |access-date=2021-10-14}}</ref> A lokacin Pleistocene, manyan kankara sun rufe Wisconsin. Gilashin sun shimfiɗa duwatsu, an sassaƙa dutse, kuma sun ajiye yashi da dutse a wurare da yawa na jihar. Tafkuna da yawa sun kasance sakamakon wannan ƙanƙara da ke zana ƙananan wurare a cikin ƙasa.<ref name=":1"/> Hanyoyi daban-daban sun ratsa Wisconsin. Niagara Escarpment shine mafi tsawo, yana gudana daga New York ta hanyar Ontario, Michigan, Wisconsin, da Illinois. Black River Escarpment yana gudana kusa da Niagara Escarpement . Magnesian Escarpment shine mafi shahara, yana gudana daga arewa zuwa kudu. Dutsen da ke cikin Niagara Escarpment shine dolomite, yayin da gajerun tuddai guda biyu suna da dutse mai laushi.<ref>{{Cite web |last=Gaither Merlin Randall |date=1954 |title=Ground water conditions in the sandstone aquifer of northwest Dane County, Wisconsin |url=http://minds.wisconsin.edu/bitstream/handle/1793/7281/89089012264_20070413162326.pdf?sequence=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020082247/https://minds.wisconsin.edu/bitstream/handle/1793/7281/89089012264_20070413162326.pdf?sequence=1 |archive-date=2021-10-20 |publisher=[[University of Wisconsin]]}}</ref> == Yanayin jiki == Wisconsin tana da iyaka da Kogin Mississippi da Kogin St. Croix zuwa yamma. Jihar tana da koguna da rafi sama da 12,000, jimlar mil 84,000 (135,000 a tsawon.<ref>{{Cite web |title=Rivers {{!}} Wisconsin DNR |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/rivers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030215318/https://dnr.wisconsin.gov/topic/rivers |archive-date=2020-10-30 |access-date=2020-10-30 |website=dnr.wisconsin.gov}}</ref> An sanya sunan jihar ne bayan Kogin Wisconsin mai tsawon kilomita 430 (kilomita 690). An samo sunansa daga yarukan Algonquin na 'yan asalin ƙasar. An fara rubuta sunan a matsayin "Meskousing" ta hanyar Jacques Marquette a cikin shekara ta 1673, amma daga baya masu binciken Faransa suka canza shi zuwa "Ouisconsin" a cikin karni na 18. An sauƙaƙa sunan zuwa "Wisconsin" a cikin karni na 19, yayin da aka yi amfani da shi ga sabon Yankin Wisconsin.<ref>{{Cite web |date=2013-02-12 |title=Wisconsin's Name: Where It Came From and What It Means |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS3663 |access-date=2021-10-16 |website=Wisconsin Historical Society |language=en |archive-date=2021-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017013221/https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS3663 |url-status=dead }}</ref> Kogin ya samo asali ne a cikin Lac Vieux Desert kusa da iyaka da Upper Peninsula na Michigan . Yana gudana a kudu tare da filin glacial na tsakiyar Wisconsin, kafin ya juya zuwa yamma a Portage kuma ya shiga Kogin Mississippi {{Convert|3|mi|km}} kudu da Prairie du Chien. Kogin Baraboo mai ba da gudummawa ne, kuma ɗaya daga cikin hanyoyin ruwa mafi tsawo a Amurka.<ref>{{Cite web |title=River Facts and Resources {{!}} Wisconsin DNR |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/Rivers/FactsResources.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031131333/https://dnr.wisconsin.gov/topic/Rivers/FactsResources.html |archive-date=2020-10-31 |access-date=2020-10-30 |website=dnr.wisconsin.gov}}</ref> [[Green Bay, Wisconsin|Green Bay]] tributary)">Kogin Fox ya samo asali ne a tsakiyar Wisconsin, yana gudana zuwa arewa ta hanyar Tafkin Winnebago, ya shiga Bay of Green Bay, tare da birnin Green Bay yana bakin sa. Sassan biyu na Kogin Fox sun kai kilomita 182 (kilomita 293), ƙidaya nisan ta hanyar Tafkin Winnebago yana ba da mil 200 (kilominta 320). Sunan ya samo asali ne daga fassarar sunan Mutanen Meskwaki, yayin da kogin ke gudana ta cikin yankinsu. Yankin birni na Fox Cities ya haɗa da birane da yawa a gefen kogi.<ref>{{Cite web |title=Communities |url=https://www.foxcities.org/explore/community |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209123932/https://www.foxcities.org/explore/community |archive-date=February 9, 2019 |access-date=February 8, 2019 |website=www.foxcities.org}}</ref> === Tafkuna === [[Fayil:LakeWinnebagoSunset.jpg|thumb|Rana a kan Tafkin Winnebago]] Wisconsin yana da iyaka da Lake Superior a arewa da tafkin Michigan a gabas.[1]  Jihar tana da tafkuna sama da 15,000, jimilla kusan eka miliyan 1 (4,000 km2).  A cikin Wisconsin, Lakes Superior da Michigan jimlar kadada miliyan 6.4 (26,000 km2).[2]  Tare da manyan tafkuna biyu, Wisconsin yana da fiye da mil 500 (kilomita 800) na bakin teku.[3]  Tafkin Winnebago shine mafi girma tafkin cikin kasa, wanda ya kai sama da eka 137,700 (557 km2), da mil 88 (kilomita 142) na bakin teku.  An samo tafkin ne daga tafkin Glacial Oshkosh kimanin shekaru 12,000 da suka wuce.[4]  Tafkin Iblis yana da siffar rectangular, kuma yana da nisa sama da mil daga arewa zuwa kudu, da rabin mil gabas zuwa yamma.[5].  Tafkin Wisconsin tafki ce da ke gefen kogin Wisconsin, kuma tana rufe kadada 1,500 (6.1 km2).<ref>{{Cite web |last=Novak |first=Steven |title=Fish Lake Wisconsin - Columbia County, Wisconsin |url=https://www.lake-link.com/wisconsin-lakes/columbia-county/lake-wisconsin/1079/ |access-date=2021-10-17 |website=Lake-Link |language=en}}</ref> === Tsibirin === [[Fayil:Washington_Island_map.jpg|thumb|320x320px|Tsibirin da ke kusa da ƘofarYankin Ƙofar]] Yawancin tsibiran da aka ambata a cikin Wisconsin suna cikin Manyan Tekuna.  Mutane da yawa suna kewaye da Kofar Peninsula a tafkin Michigan, ko kuma wani yanki ne na Tsibirin Manzo a cikin Babban Tafkin. Kogin Mississippi kuma yana da tarin tsibirai a kan iyakar yammacin jihar.  Tafkunan cikin gida da koguna sun ƙunshi sauran tsibiran Wisconsin.  Tafkuna da yawa, gami da tafkin Beaver Dam, Lake Fox, da Lake Winnebago, suna da tsibirai da yawa.  Manyan koguna, kamar Kogin Wisconsin da Kogin Fox, suna da tsibirai da yawa kuma.  Tsibirin Doty, a cikin Kogin Fox, yana da faɗin mil ɗaya kuma tsayinsa mil ɗaya da rabi.[2]  Tsibirin Faransa, a cikin kogin Mississippi a cikin birnin La Crosse, ya ƙunshi yanki mai faɗin murabba'in mil 2.02 (5.2 km2) kuma yana da yawan jama'a 4,207.[3].<ref name="CenPopGazetteer2020">{{Cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files – Wisconsin |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_55.txt |access-date=March 18, 2021 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> Tsibirin Madeline a cikin Lake Superior shine mafi girma daga cikin Tsibirin Manzanni. Al'ummar La Pointe tana kan iyakar yamma, kuma tsibirin gaba ɗaya yana da yawan mutane 302.<ref>{{Cite web |date=2011-06-13 |title=Town of La Pointe {{!}} Madeline Island Chamber of Commerce |url=https://www.madelineisland.com/madeline-island/town-of-lapoint-govt/ |access-date=2021-10-19 |website=www.madelineisland.com |language=en-US}}</ref> Tsibirin Washington a cikin Tafkin Michigan yana da mil 7 (11 arewa maso gabashin Ƙarshen Ƙofar. Tsibirin yana da nisan kilomita biyar da nisan mil takwas, yana rufe yanki na nisan kilomita 23.51 (kilomita 37.84). garin tsibirin Washington ya rufe tsibirin, da kuma tsibirai da ke kewaye da shi, tare da jimlar yawan jama'a 708. === Ruwa === [[Fayil:Cambrian-Ordovician_Aquifer_System.webp|thumb|Tsarin ruwa na Cambrian-Ordovician Tsawon ruwa  ]] Kogin Cambrian-Ordovician ba shi da zurfi da farko a ƙarƙashin Wisconsin amma ya kai [[Illinois]], [[Iowa]], [[Indiana|Indiya]], [[Minnesota]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], da Upper Peninsula na Michigan.<ref>{{Cite web |title=Cambrian-Ordovician aquifer system {{!}} U.S. Geological Survey |url=https://www.usgs.gov/media/images/cambrian-ordovician-aquifer-system |access-date=2024-02-21 |website=www.usgs.gov}}</ref> Ana fitar da ruwa daga ruwa kuma ana fitar da shi ta hanyar noma, kasuwanci, da kuma amfani da zama wanda ba zai iya jurewa ba.<ref>{{Cite web |date=2023-09-08 |title=Groundwater depletion is a big problem, even in the Great Lakes region |url=https://www.wbez.org/stories/groundwater-depletion-is-a-big-problem-even-in-the-great-lakes-region/58c5d7ed-3bd9-4e4b-8df0-19ec94fe7c74 |access-date=2024-02-21 |website=WBEZ Chicago |language=en}}</ref> == Yankunan da aka kare == [[Fayil:Big_waves_on_Devils_Island_shoreline_(e99f5cd1-548c-439d-962d-0c03204c2bf8).jpg|thumb|Yankin Tsibirin Iblis, tsibirin Manzanni na kasaTsibirin Manzanni na Kasa Lakeshore]] Wisconsin tana da wuraren shakatawa na jihar 67, wanda ke rufe fiye da kadada 60,570 (<sup>2</sup>.1 ), kuma da yawa an san su a cikin ƙasa. Yankin Wasanni na Jihar Chippewa Moraine ya rufe kadada 3,063 (12.40 km2), kuma yana adana wurare masu yawa na kankara. The Ice Age National Scenic Trail yana gudana ta wurin shakatawa.<ref>{{Cite web |title=Chippewa Moraine State Recreation Area {{!}} Wisconsin DNR |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/parks/chipmoraine |access-date=2021-10-15 |website=dnr.wisconsin.gov}}</ref> Gidan shakatawa na Devil's Lake yana cikin Baraboo Range, kudu da Baraboo, kuma yana rufe kadada 9,217 (37.30 km2), yana mai da shi mafi girman wurin shakatawa a jihar. <ref>{{Cite web |title=Pick a Park – WDNR |url=http://dnr.wi.gov/org/land/parks/specific/pickapark.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510033903/http://dnr.wi.gov/org/land/parks/specific/pickapark.html |archive-date=2009-05-10 |access-date=2009-01-25 |publisher=[[Wisconsin Department of Natural Resources]]}}</ref><ref name="July 2012">{{Cite journal |date=July 2012 |title=Regional & Property Analysis: Sauk Prairie Recreation Area |pages=1–67}}</ref> Gidan shakatawa na jihar ya hada da {{Convert|500|ft|m|-high}} Quartzite bluffs kewaye da tafkin, da kuma {{Convert|11|mi|km}} na Ice Age Trail. Gidan shakatawa na Interstate ya ƙunshi wuraren shakatawa guda biyu da ke kusa da iyakar Minnesota-Wisconsin. Yankin Wisconsin ya rufe kadada 1,330 (5.4 km2), kuma gefen Minnesota ya rufe kadana 298 (1.21 km2). Gidan shakatawa yana kan ''Dalles'' na Kogin St. Croix, wani zurfin kwarin basalt. Wyalusing State Park yana a wurin haɗuwa da Kogin Wisconsin da Mississippi, kuma yana rufe kadada 2,628 (10.64 km2). <ref>{{Cite web |title=Wyalusing State Park {{!}} Wisconsin DNR |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/parks/wyalusing |access-date=2021-10-15 |website=dnr.wisconsin.gov}}</ref>&nbsp; Wisconsin kuma yana da yankuna masu kariya a ƙarƙashin kulawar Sabis ɗin Parking na ƙasa. The Apostle Islands National Lakeshore, tare da Lake Superior, wani bakin teku ne na ƙasa wanda ya ƙunshi 21 na tsibirin Manzo, jimlar kadada 69,372 (280.74 km2).[2]  Trail Age Trail hanya ce mai ban sha'awa ta ƙasa da ke rufe mil 1,200 (kilomita 1,900), bin ƙarshen moraine na Wisconsin Glaciation.]  Ƙarshen yamma yana cikin wurin shakatawa na Interstate, kuma ƙarshen gabas yana cikin wurin shakatawa na jihar Potawatomi, tare da bakin kofa.[4]  Hanyar ta ratsa ta cikin 30 na 72 na Wisconsin. Titin kogin Scenic na kasa na Saint Croix yana kare mil 252 (kilomita 406) na kogin St. Croix da Namekagon.[6] Wisconsin tana da gandun daji da yawa, suna rufe fiye da kadada 471,3 (1,907.40 ). <ref>{{Cite web |last=Laura |date=2015-10-27 |title=You'll Be Blown Away By These 7 Amazing State Forests In Wisconsin |url=https://www.onlyinyourstate.com/wisconsin/state-forests-wi/ |access-date=2021-10-17 |website=OnlyInYourState |language=en-US}}</ref> Jimlar ƙasar da ke cikin gandun daji ta rufe kadada miliyan {{Convert|16|e6acre|km2}} (65,000 km2), ko 46%, na yankin ƙasar jihar. [[Kettle Moraine]] State Forest">Kettle Moraine State Forest ya rufe kadada 56,000 (230 km2) a yankin kudu maso gabashin jihar. Babban fasalin gandun daji shine Kettle Moraine, wanda aka kirkira a lokacin Wisconsin Glaciation.<ref name="magazine">{{Cite journal |last=McFadzen |first=Mike |date=December 2014 |title=The Kettle Moraine State Forest has the cure for cabin fever |url=http://dnr.wi.gov/wnrmag/ |journal=Wisconsin Natural Resources |publisher=[[Wisconsin Department of Natural Resources]] |pages=4–6 |access-date=December 26, 2014}}</ref> Akwai gandun daji guda daya da Hukumar Kula da dazuzzuka ta Amurka ke sarrafawa a jihar, Chequamegon-Nicolet National Forest. An kafa shi a cikin 1933 a matsayin gandun daji biyu daban-daban, amma an kiyaye shi a matsayin ƙungiya ɗaya tun daga 1998. <ref>{{Cite web |title=United States Department of Agriculture Forest Service |url=http://www.fs.usda.gov/r09/chequamegon-nicolet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608000358/https://www.fs.usda.gov/main/cnnf/about-forest |archive-date=June 8, 2021 |access-date=September 2, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=The National Forests of the United States |url=https://foresthistory.org/wp-content/uploads/2017/01/National-Forests-of-the-U.S.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028014355/http://www.foresthistory.org/ASPNET/Places/National%20Forests%20of%20the%20U.S.pdf |archive-date=October 28, 2012 |access-date=September 2, 2021 |publisher=ForestHistory.org}}</ref> [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] gm2zjzvisriohv9q7ultsfp4s70yyzb Yanayin yanayi na Ireland 0 108008 838039 831283 2026-05-20T02:54:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838039 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Ireland_island_Köppen.png|thumb|428x428px|Nau'ikan yanayi na Köppen a Ireland.]] [[Fayil:Wetterkarte_mit_Okklusion.png|right|thumb|350x350px|Yankin da ke da matsin lamba a Arewacin [[Tekun Atalanta|Atlantic]] yana motsawa a fadin Ireland.]] '''yanayin Ireland''' yana da sauƙi, mai laushi kuma yana canzawa tare da [[Ruwan sama]] mai yawa da rashin matsanancin zafin jiki. An bayyana yanayin Ireland a matsayin yanayin yanayi na teku, ko ''Cfb'' a kan tsarin rarraba yanayi na Köppen, rarraba da yake rabawa tare da mafi yawan arewa maso yammacin Turai.<ref>{{Cite journal |last=Peel, M. C. |last2=Finlayson B. L. |last3=McMahon, T. A. |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen&ndash;Geiger climate classification |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |bibcode=2007HESS...11.1633P |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |issn=1027-5606 |doi-access=free}} ''(direct: [http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf Final Revised Paper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |date=2012-02-03 }})''</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Climatology |url=http://www.met.ie/marine/marine_climatology.asp |access-date=30 January 2008 |publisher=Met Éireann}}</ref> Tsibirin yana karɓar lokacin rani mai dumi da hunturu mai sanyi. Kamar yadda Ireland ke fuskantar iska na babban teku, yana da sauƙi sosai a cikin hunturu fiye da wasu wurare a wannan latitude, misali Newfoundland a [[Kanada]] ko Sakhalin a [[Rasha]]. Yankin Atlantic mai juyawa, wanda ya haɗa da raƙuman teku kamar Arewacin Atlantic Current da Gulf Stream, ya saki ƙarin zafi a kan Atlantic, wanda iska mai yawa ke ɗauka zuwa Ireland yana ba da, alal misali, Dublin yanayin hunturu mai sauƙi fiye da sauran yanayin teku a irin waɗannan wurare. Iska mai rinjaye tana hurawa daga kudu maso yamma, tana fashewa a kan tsaunuka masu tsawo na gabar yamma. Saboda haka ruwan sama wani muhimmin bangare ne na rayuwar yammacin Irish, tare da Tsibirin Valentia, a yammacin gabar County Kerry, yana samun kusan sau biyu ruwan sama na shekara-shekara kamar [[Dublin]] a gabas ({{Convert|1400|mm|in|1}} a vs. {{Convert|714|mm|in|1}} a). January and February are the coldest months of the year, and mean daily air temperatures fall between {{Convert|4|and|7|C|F|1}} during these months. July and August are the warmest, with mean daily temperatures of {{Convert|14|to|16|C|F|1}}, whilst mean daily maximums in July and August vary from {{Convert|17|to|18|C|F|1}} near the coast, to {{Convert|19|to|20|C|F|1}} inland. The sunniest months are May and June, with an average of five to seven hours sunshine per day.<ref>{{Cite web |title=Sunshine in Ireland |url=http://www.met.ie/climate/sunshine.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218093952/https://www.met.ie/climate/sunshine.asp |archive-date=18 December 2017 |access-date=23 January 2008 |publisher=[[Met Éireann]]}}</ref> Though [[matsanancin yanayi|extreme weather]] events in Ireland are comparatively rare when compared with other countries in the European continent, they do occur. Atlantic depressions, occurring mainly in the months of December, January and February, can occasionally bring winds of up to {{Convert|160|km/h|mph|0}} to Western coastal counties, with the winter of 2013/14 being the stormiest on record. During the summer months, and particularly around late July/early August, thunderstorms can develop.<ref name="Storm Katia2">{{Cite web |date=10 September 2011 |title=Evidence of winter storms |url=http://www.independent.ie/irish-news/hurricane-alert-storm-winds-coming-as-katia-moves-in-26770180.html |access-date=4 February 2016 |publisher=Independent Newspapers}}</ref><ref name="Thunderstorms2">{{Cite web |title=July Thunderstorm |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405060447/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |archive-date=5 April 2016 |access-date=4 February 2016 |publisher=Met Éireann}}</ref>.<ref name="Storm Katia">{{Cite web |date=10 September 2011 |title=Evidence of winter storms |url=http://www.independent.ie/irish-news/hurricane-alert-storm-winds-coming-as-katia-moves-in-26770180.html |access-date=4 February 2016 |publisher=Independent Newspapers}}</ref><ref name="Thunderstorms">{{Cite web |title=July Thunderstorm |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405060447/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |archive-date=5 April 2016 |access-date=4 February 2016 |publisher=Met Éireann}}</ref> == Yanayin zafi == Ireland tana fama da rashin matsanancin zafin jiki idan aka kwatanta da sauran yankuna a irin wannan latitudes. Akwai bambancin yanki, tare da yankunan cikin gida suna da sanyi a cikin hunturu kuma suna da zafi a lokacin rani fiye da takwarorinsu na bakin teku. Yankunan da suka fi zafi suna samuwa a gefen kudu maso yammacin gabar teku. Tsibirin Valentia yana da matsakaicin matsakaicin zafin jiki, a 10.9 ° C.&nbsp; Yankunan da suka fi sanyi suna cikin ƙasa. Mullingar yana da matsakaicin matsakaicin zafin jiki, a 9.3 ° C.&nbsp; Mafi girman zafin jiki da aka taɓa yin rikodin a Ireland ya kasance 33.3 ° C a Kilkenny Castle, a ranar 26 ga Yuni 1887. Mafi ƙarancin zafin jiki ya kasance -19.1 ° C a Markree Castle a ranar 16 ga Janairun 1881. &nbsp;&nbsp; Shida daga cikin shekaru goma mafi zafi a Ireland sun faru tun daga 1990.<ref>{{Cite web |last=Environmental Protection Agency |date=2017 |title=What impact will climate change have for Ireland |url=http://www.epa.ie/climate/communicatingclimatescience/whatisclimatechange/whatimpactwillclimatechangehaveforireland/ |website=EPA}}</ref> Saboda canjin yanayi, an kiyasta cewa yanayin zafi zai tashi a ko'ina har zuwa digiri 3.4 a ƙarshen karni.<ref>{{Cite journal |last=Murphy |first=Conor |last2=Fealy |first2=Rowan |date=2010 |title=Climate Change Impacts for Ireland Part 2: Changes in Key Climatic Variables |url=http://eprints.maynoothuniversity.ie/2671/1/CM_Climate_Impacts_Pt2.pdf |journal=Geographical Viewpoint |volume=38 |page=31 |access-date=11 January 2018}}</ref> Tsananin zafi da sanyi duka ba safai suke yi a duk fadin kasar.  Yanayin zafi da ya wuce 30 ° C ba kasafai ba ne, yawanci yana faruwa ne kawai a kowane ƴan shekaru (2025, 2023, 2022, 2021, 2018, 2016, 2013, 2006, 2005, 2003, 1995, 1990, 193, 198  Misalai na baya-bayan nan), kodayake galibi suna kaiwa 20s mafi yawan lokacin bazara.  Daskarewa mai tsanani yana faruwa ne kawai lokaci-lokaci a cikin hunturu, tare da yanayin zafi ƙasa -10 °C kasancewar ba a saba gani ba a cikin ƙananan wurare da yanayin zafi ƙasa da daskarewa ba a saba gani ba a yawancin yankunan bakin teku.  Koyaya, ana cewa yanayin zafi a tsaunin Wicklow yana kaiwa -10 °C kowace shekara.  [ana yanayi hujja] [citation need]{{Ana bukatan hujja|date=June 2015}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2015)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup>{{Weather box}} [[Fayil:CavanHayfield.JPG|right|thumb|Hasken rana a cikin County Cavan]] Rashin sanyi yana faruwa akai-akai a cikin hunturu, tare da yawancin yankuna suna ganin sama da kwanaki 40 na sanyi a kowace shekara. A yankunan arewa, sanyi na iska yana faruwa a matsakaicin kwanaki 10.2 a kowace Janairu, watan da sanyi na iska ke faruwa akai-akai.<ref name="1971-2000 averages">{{Cite web |title=N Ireland 1971-2000 averages |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/n_ireland.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927031233/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/n_ireland.html |archive-date=27 September 2007 |access-date=17 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> A cikin Sperrins da Glens na Antrim iska sanyi yana faruwa a kusan kwanaki 80 a shekara.<ref name="Average air frost">{{Cite web |title=Days of Air Frost 1971-2000 |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/daf/17.gif |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705082009/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/daf/17.gif |archive-date=5 July 2007 |access-date=18 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Tsarin yayi kama da sanyi na ƙasa, tare da matsakaicin kwanaki 100 na sanyi na ƙasa a cikin ƙasƙanci da sama da 140 a cikin duwatsu.<ref name="Average ground frost">{{Cite web |title=Days of Ground Frost 1971-2000 |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/dgf/17.gif |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070109064830/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/dgf/17.gif |archive-date=9 January 2007 |access-date=18 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Yawan kwanakin sanyi a Ireland sun ragu sosai a cikin shekaru goma da suka gabata. An san raguwar mafi girma a cikin hunturu. <ref>{{Cite web |title=Key Meteorological Indicators of Climate Change in Ireland |url=https://www.epa.ie/pubs/reports/research/climate/ERC-6-Climate%20Change-web-ready3.pdf |access-date=7 July 2020}}</ref> Frost yana da wuya a bakin tekun, a cikin birane da kuma a yankunan yamma da kudanci. Roches Point, County Cork yana karɓar 'yan kwanaki mafi ƙanƙanta tare da sanyi na iska, tare da matsakaicin kwanaki 7.0 tare da sanyi mai iska da aka rubuta a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Roches Point (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094129/https://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |url-status=dead }}</ref> Kilkenny, County Kilkenny yana karɓar mafi yawan kwanaki tare da sanyi na iska, tare da matsakaicin kwanaki 53.0 tare da sanyi mai iska da aka rubuta a kowace shekara.<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Met Éireann - Kilkenny (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/kilkenny.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094115/https://www.met.ie/climate/kilkenny.asp |url-status=dead }}</ref> A [[Dublin]], Filin jirgin sama Dublin ya yi rikodin sanyi na iska a matsakaita kwanaki 24.3 a kowace shekara, yayin da Casement Aerodrome (wanda ke cikin ƙasa) ya yi rikodi da sanyi na iska akan matsakaicin kwanaki 41.3 a kowace tawen.<ref name="autogenerated2">{{Cite web |title=Met Éireann - Dublin Airport (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423115003/http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |archive-date=23 April 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref><ref name="autogenerated3">{{Cite web |title=Met Éireann - Casement Aerodrome (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/casement.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094044/https://www.met.ie/climate/casement.asp |url-status=dead }}</ref> [[Fayil:SummerCloud_(Cropped).JPG|thumb|Hoton tauraron dan adam wanda ke nuna ci gaban girgije na lokacin rani a cikin Ireland da Burtaniya]] Watanni mafi yawan rana shine Mayu da Yuni. A cikin waɗannan watanni hasken rana yana tsakanin sa'o'i 5 zuwa 61⁄2 a kowace rana a mafi yawan ƙasar. Kudu maso gabas yana samun mafi yawan hasken rana, matsakaicin sama da awanni 7 a rana a farkon lokacin rani. Disamba shine watan da ya fi yawan hazo, tare da matsakaicin hasken rana na yau da kullun daga kimanin awa 1 a arewa zuwa kusan awanni 2 a kudu maso gabas. A cikin shekara gabaɗaya, yawancin yankuna suna samun matsakaicin tsakanin sa'o'i 31⁄4 da 33⁄4 na hasken rana kowace rana. Girgije ya rufe sararin samaniya na Irish kusan rabin lokacin. Yankin da ya fi hasken rana a tsibirin shine kudu maso gabas. Rosslare, County Wexford ya kasance yankin da ya fi hasken rana a tarihi, duk da haka, Met Éireann ta rufe tashar a cikin 2007. <ref>{{Cite web |date= |title=Climatology details for station Rosslare, IRELAND and index SS: Sunshine duration |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=2137 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211224335/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=2137 |archive-date=2020-02-11 |access-date=2024-06-19 |website=eca.knmi.nl}}</ref> Tashar da ta fi hasken rana a cikin shekara ta 1981 zuwa 2010 ita ce Ballyrichard HSE a Arklow, County Wicklow, wanda ya sami matsakaicin sa'o'i 4.41 na hasken rana kowace rana.{{Weather box}}Yankunan da suka fi girgije (watau mafi ƙarancin rana) na tsibirin gabaɗaya yamma ne da arewa maso yammacin ƙasar. A cikin matsakaicin lokacin 1971-2000, Claremorris, County Mayo ita ce tashar da ta fi girgije, tana karɓar sa'o'i 1,072 na hasken rana a kowace shekara. Daga 1981 zuwa 2010, Birr, County Offaly, a cikin Midlands, ita ce tashar da ta fi girgije (mai wucewa), tana karɓar matsakaicin sa'o'i 3.2 na hasken rana a kowace rana, ƙasa da tashoshin da ke Malin Head a arewa ko Belmullet a yamma.<ref>{{Cite web |date= |title=Climatology details for station Birr, IRELAND and index SS: Sunshine duration |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=120 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130104037/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=120 |archive-date=2020-01-30 |access-date= |website=eca.knmi.nl}}</ref> Yankunan cikin gida suna karɓar ƙarancin hasken rana fiye da yankunan bakin teku saboda ci gaban girgije a kan ƙasa. Cloud yana tasowa ne saboda iska mai ɗorewa wanda ya haifar da dumama ƙasa.<ref>{{Cite web |title=Sunshine and Solar Radiation |url=http://www.met.ie/climate-ireland/sunshine.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20180217071303/http://www.met.ie:80/climate-ireland/sunshine.asp |archive-date=17 February 2018 |publisher=[[Met Éireann]]}}</ref>{{Weather box}} == Ruwan sama == === Ruwan sama === Ruwan sama shine mafi yawan yanayin hazo a tsibirin, kuma yana da yawa a cikin Ireland, kodayake wasu sassan gabar tekun yamma suna samun ruwan sama sau biyu fiye da gabar gabas.  Ruwan sama a Ireland yawanci yana fitowa ne daga tsarin gabas na Atlantic wanda ke tafiya arewa maso gabas akan tsibirin, yana kawo girgije da ruwan sama.  Yawancin rabin gabashin ƙasar suna da ruwan sama tsakanin 750 da 1,000 mm (29.5 da 39.4 in) na ruwan sama a shekara.  Ruwan sama a yamma gabaɗaya matsakaita tsakanin 1,000 zuwa 1,250 mm (39.4 da 49.2 in).  A yawancin gundumomi masu tsaunuka, ruwan sama ya zarce 3,000 mm (118.1 in) a kowace shekara.  Mafi yawan watanni kusan ko'ina shine Disamba da Janairu.  Afrilu shine watan mafi bushewa gabaɗaya, amma a yawancin sassan kudanci, Yuni shine mafi bushewa.. Matsakaicin adadin "kwanaki masu laushi" (kwanaki da sama da {{Convert|1|mm|in|3}} in) na ruwan sama) ya kasance daga kimanin kwanaki 151 a shekara tare da gabas da kudu maso gabas, zuwa kimanin kwanaki 225 a shekara a wasu sassan yamma. Tashar yanayi mafi zafi ita ce Glanagimla, Leenane, Co. Galway, wanda ke da matsakaicin {{Convert|2874.59|mm|in|2}} in) ruwan sama a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Historical Data |url=https://www.met.ie/climate/available-data/historical-data |access-date=11 November 2020 |publisher=Met Éireann}}</ref> [ba takamaiman ba don tabbatarwa] Tashar yanayin zafi mafi zafi ita ce tsibirin Valentia, wanda ke karɓar {{Convert|1430.1|mm|in|2}} in) na ruwan sama a kowace shekara, a matsakaici.<ref name="met.ie">{{Cite web |title=Valentia 1981–2010 averages |url=https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html |access-date=14 December 2019 |website=www.met.ie |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321232350/https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html "Valentia 1981–2010 averages"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210321232350/https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html |date=2021-03-21 }}. ''www.met.ie''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 December</span> 2019</span>.</cite></ref>  Tashar yanayi mafi bushewa tana a Ringsend, Co. Dublin, wanda ke karɓar {{Convert|683|mm|in|2}} in) na ruwan sama a kowace shekara, a matsakaici.<ref name="autogenerated3"/> Tashar yanayi tare da mafi yawan adadin "kwanaki mai laushi" ita ce Belmullet, tare da kwanaki 193 a kowace shekara, <ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Belmullet (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/belmullet.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094030/https://www.met.ie/climate/belmullet.asp |url-status=dead }}</ref> yayin da tashar da ke da mafi ƙarancin adadin "kwanakin ruwa" ita ce Filin jirgin saman Dublin, tare da kwana 128 a kowace shekara. <ref name="autogenerated2"/> ==== Rubuce-rubucen ruwan sama ==== Tushen: <ref name="WeatherExtremes">{{Cite web |title=Weather Extreme Records for Ireland - Met Éireann - the Irish Meteorological Service |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |access-date=2025-07-26 |archive-date=2016-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216004316/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |url-status=dead }}</ref> * Shekarar da ta fi bushewa da aka rubuta a Ireland ita ce 1887, tare da {{Convert|356.6|mm|in|2}} in) na ruwan sama da aka rubuta da Glasnevin, County Dublin. * Yaduwar fari mafi tsawo a Ireland ta faru ne a Limerick tsakanin 3 ga Afrilu 1938 da 10 ga Mayu 1938 (kwana 37). * Mafi girman jimlar kowane wata ya kasance {{Convert|790.0|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Dutsen Cummeragh, County Kerry, a watan Oktoba 1996. * Mafi girman shekara-shekara ya kasance {{Convert|3964.9|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Ballaghbeena Gap 1960. * Mafi girman jimlar yau da kullun shine {{Convert|243.5|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Cloone Lake, County Kerry, a ranar 18 ga Satumba 1993. === Ruwan dusar ƙanƙara === [[Fayil:BlackhillRoadSnow.JPG|thumb|Snow a cikin Wicklow]] Yanayin sanyi mai tsanani ba a saba gani ba a Ireland tare da mafi yawan ruwan sama na hunturu da ke zuwa a cikin ruwan sama, kodayake tuddai da yankunan tsaunuka a cikin ƙasar na iya ganin har zuwa kwanaki 30 na dusar ƙanƙara a kowace shekara: yankin Wicklow Mountains wani lokacin yana fuskantar kwanaki 50 ko fiye na dusarƙara a kowane shekara. Yawancin yankuna masu ƙasƙanci na tsibirin suna ganin 'yan kwanaki na dusar ƙanƙara a kowace shekara (daga Disamba zuwa Maris har da), ko kuma ba su ga dusar ƙara ba a wasu hunturu. Koyaya, akwai shirye-shiryen dusar ƙanƙara da kankara, gami da rarraba grit, gishiri, da sauran ma'adanai masu maganin dusar ƙara. A ƙarshen shekara ta 2011, Gwamnatin Ireland ta kafa "Winter-Ready", don shirya ƙasar don irin wannan mummunan yanayi.<ref>{{Cite web |title=News |url=http://www.merrionstreet.ie/index.php/2011/11/shatter-launches-winter-ready-campaign/?cat=3 |access-date=1 December 2011 |website=Shatter launches Winter Ready campaign |publisher=Irish Government News Service}}</ref> Saboda bambancinsa (wanda ya fi girma saboda tasirin Tekun Atlantika, Kogin Gulf da Arewacin Atlantika Drift, da kuma latatul Ireland ta arewa da kuma rauni ga iskar Siberian/Arctic) Yanayin Ireland a lokacin watannin hunturu yana da wahala a iya hasashen.  Abubuwan da aka ambata a baya sun sa duka biyun suna da ƙarancin zafi da ƙarancin zafi mai yiwuwa. Tashar yanayi mafi dusar ƙanƙara ita ce Clones, County Monaghan, wanda ke karɓar, a matsakaita, kwanaki 18 na dusar ƙara da / ko dusar ƙana a kowace shekara. Daga cikin wadannan, kwanaki 6.2 suna da dusar ƙanƙara a karfe 09:00 .<ref name="Clones">{{Cite web |title=Clones 1978–2007 averages |url=https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/clones.html |access-date=4 December 2020 |website=www.met.ie |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321232407/https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/clones.html |url-status=dead }}</ref> Tashar yanayin dusar ƙanƙara mafi ƙanƙanta ita ce Tsibirin Valentia, County Kerry; wanda ke karɓar, a matsakaita, kwanaki 5.6 na dusar ƙara da / ko dusar ƙana a kowace shekara. Daga cikin wadannan, kwanaki 0.8 suna da dusar ƙanƙara a karfe 09:00 .<ref name="met.ie"/> === Gaisuwa === Girgizar ƙasa, kamar dusar ƙanƙara da ƙanƙarar ƙanƙanta, ma ba ta da yawa a Ireland; duk da haka, tana iya faruwa a kowane lokaci na shekara. Ya fi yawa a lokacin bazara a lokacin tsawa. Malin Head, County Donegal yana karɓar mafi yawan haila, tare da matsakaicin kwanaki 48.4 a kowace shekara.<ref name="ReferenceB">{{Cite web |title=Met Éireann - Malin Head (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/malinhead.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009104715/http://met.ie/climate/malinhead.asp |archive-date=9 October 2011 |access-date=8 May 2008}}</ref> Roche's Point, County Cork yana karɓar mafi ƙanƙara, tare da matsakaicin kwanaki 8.0 a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Roche's Point (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094129/https://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |url-status=dead }}</ref> === Hadari === Hadari ba su da yawa a Ireland fiye da Mainland [[Turai]] da yawancin [[Birtaniya|Burtaniya]]. Late Spring da Summer sun yi rikodin mafi yawan ayyukan tsawa a Ireland da yankunan da ke kewaye da teku.<ref name="x775">{{Cite journal |last=Hayward |first=Leah |last2=Whitworth |first2=Malcolm |last3=Pepin |first3=Nick |last4=Dorling |first4=Steve |date=2022-12-15 |title=A regional lightning climatology of the UK and Ireland and sensitivity to alternative detection networks |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1002/joc.7680 |journal=International Journal of Climatology |volume=42 |issue=15 |pages=7839–7862 |doi=10.1002/joc.7680 |issn=0899-8418 |access-date=2025-07-25 |doi-access=free}}</ref> Filin jirgin saman Cork, County Cork yana fuskantar mafi ƙarancin tsawa; yana karɓar shi kwanaki 3.7 a kowace shekara a matsakaici.<ref name="ReferenceC">{{Cite web |title=Met Éireann - Cork Airport (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/corkairport.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508021517/http://www.met.ie/climate/corkairport.asp |archive-date=8 May 2008 |access-date=8 May 2008}}</ref> Tsibirin Valentia, County Kerry yana fuskantar mafi yawan tsawa; yana karɓar shi kwanaki 7.1 a kowace shekara a matsakaici.<ref name="met.ie"/> == Iska == Gabaɗaya, bakin tekun yana da iska fiye da yankunan cikin gida, kuma yamma yana da iska sosai fiye da gabas. The station with the highest mean wind speed is Malin Head, County Donegal, averaging at {{Convert|16.3|kn|km/h mph}}. Malin Head also receives the most gale-force winds, recording them on average 66.0 days per year.<ref name="ReferenceB"/> Tashar da ke da mafi ƙarancin saurin iska ita ce Kilkenny, County Kilkenny; matsakaicin a {{Convert|6.5|kn|km/h mph}} km / h; 7.5 . <ref name="autogenerated1"/> Tashar da ke yin rikodin mafi ƙarancin iskar iska ita ce Birr, County Offaly; tana yin rikodin su a matsakaicin kwanaki 1.2 a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Birr (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/birr.asp |access-date=14 December 2019}}</ref> Mafi girman saurin iska da aka taɓa yin rikodin a Ireland ya kasance {{Convert|182|km/h|kn mph|0}} km / h (98 a Limerick (a Filin jirgin saman Foynes) a ranar 18 ga Janairun 1945.<ref name="WeatherExtremes"/> Guguwa ba ta da yawa a Ireland, tare da kusan kasa da goma da aka ruwaito a kowace shekara - galibi a watan Agusta.<ref>{{Cite web |date=7 August 2008 |title=Yesterday's tornados 'almost unheard of' |url=https://www.breakingnews.ie/ireland/yesterdays-tornados-almost-unheard-of-372813.html |access-date=14 December 2019 |website=Breaking News}}</ref> == Haushi == [[Fayil:Olympus_Jan_2003_377-2.jpg|thumb|Haushi a cikin Dutsen Wicklow]] Tashar da ta fi hazo ita ce a Filin jirgin saman Cork, County Cork, wanda ke da kwanaki 99.5 na hazo a kowace shekara.<ref name="ReferenceC"/> Tashar da ta fi ƙarancin hazo ita ce a Tsibirin Valentia, County Kerry, wanda ke da kwanaki 8.9 na hazo a kowace shekara.<ref name="met.ie"/> == Ganuwa == Ganin yana da kyau sosai, saboda kusanci da masana'antu zuwa gabar teku, yana ba da damar iska don watsar da duk wani hayaki.<ref name="Met Office:Northern Ireland climate">{{Cite web |title=Met Office:Northern Ireland climate |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/nireland/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092850/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/nireland/index.html |archive-date=29 September 2007 |access-date=17 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Rashin hazo da hazo sau da yawa suna faruwa, da kuma hazo na bakin teku a gabas, amma gabaɗaya ba ya daɗewa. Koyaya, a cikin hunturu, yana iya zama jinkiri don sharewa.<ref name="Met Office:Northern Ireland climate" /> == Canjin yanayi == {{Excerpt|Climate change in the Republic of Ireland}}{{Climate chart|[[Belmullet]] (1981-2010)|3.7|8.9|134.0|3.6|9.1|97.1|4.7|10.4|99.2|5.8|12.2|72.0|7.9|14.6|70.4|10.4|16.2|72.1|12.2|17.6|79.0|12.2|17.8|101.9|10.7|16.5|101.8|8.4|13.7|145.9|6.0|11.0|134.0|4.2|9.2|137.4}}{{Climate chart|[[Birr, County Offaly|Birr]] (1979-2008)|2.0|8.1|78.8|2.0|8.6|58.6|3.3|10.3|67.4|4.3|12.6|55.0|6.6|15.5|59.5|9.5|17.8|66.5|11.6|19.6|59.4|11.3|19.3|81.6|9.3|17.1|66.4|6.6|13.6|94.2|4.0|10.4|74.7|2.7|8.6|83.8|source=|float=left|clear=none}}{{Climate chart|[[Casement Aerodrome]] (1981-2010)|2.1|8.0|63.8|2.0|8.2|48.5|3.3|10.2|50.7|4.1|12.4|51.9|6.6|15.2|59.1|9.4|17.9|62.5|11.5|19.8|54.2|11.3|19.5|72.3|9.5|17.1|60.3|7.0|13.6|81.6|4.2|10.2|73.7|2.4|8.3|75.7}}{{Climate chart|[[Clones, County Monaghan|Clones]] (1978-2007)|1.6|7.2|87.6|1.6|7.8|71.0|3.0|9.7|84.0|4.2|12.1|61.6|6.5|15.1|63.4|9.5|17.4|70.9|11.4|19.2|70.8|11.1|18.8|88.7|9.2|16.6|76.2|6.6|13.1|102.7|3.9|9.8|85.1|2.3|7.6|98.4}}{{Climate chart|[[Cork Airport]] (1981-2010)|3.0|8.2|131.4|3.1|8.3|97.8|4.0|9.9|97.6|4.9|11.8|76.5|7.4|14.4|82.3|10.0|17.0|80.9|11.8|18.7|78.8|11.8|18.5|96.8|10.2|16.5|94.6|7.7|13.2|138.2|5.2|10.3|120.0|3.7|8.5|133.1}}{{Climate chart|[[Dublin Airport]] (1981-2010)|2.4|8.1|62.6|2.3|8.3|48.8|3.4|10.2|52.7|4.6|12.1|54.1|6.9|14.8|59.5|9.6|17.6|66.7|11.7|19.5|56.2|11.5|19.2|73.3|9.8|17.0|59.5|7.3|13.6|79.0|4.5|10.3|72.9|2.8|8.3|72.7}}{{Climate chart|[[Kilkenny]] (1978-2007)|1.6|8.2|78.3|1.9|8.6|66.1|3.2|10.6|67.9|4.2|12.9|56.4|6.5|15.7|60.4|9.3|18.2|61.0|11.3|20.3|54.6|11.0|20.2|77.8|9.1|17.8|69.0|6.5|14.1|95.3|3.7|10.8|80.2|2.4|8.8|90.4}}{{Climate chart|[[Malin Head]] (1981-2010)|3.6|8.1|117.4|3.5|8.1|84.8|4.4|9.3|85.9|5.8|10.8|63.1|7.8|13.1|56.9|10.3|15.1|69.1|12.1|16.8|76.8|12.3|17.0|93.2|10.9|15.6|91.8|8.5|13.0|118.4|6.1|10.4|104.5|4.2|8.6|114.2}}{{Climate chart|[[Mullingar]] (1979-2008)|1.5|7.4|91.7|1.5|7.9|72.0|2.8|9.8|78.3|4.1|12.1|62.1|6.3|14.9|68.7|9.2|17.3|70.5|11.1|19.2|61.8|10.8|18.9|80.8|8.9|16.7|73.8|6.2|13.2|102.1|3.5|9.9|82.4|2.2|7.9|97.1}}{{Climate chart|[[Rosslare Strand|Rosslare]] (1978-2007)|4.2|8.8|88.4|4.1|8.5|70.8|5.1|9.9|69.1|6.3|11.3|59.1|8.6|13.6|55.7|11.0|16.3|54.9|12.7|18.3|49.9|12.9|18.5|71.6|11.6|16.8|75.0|9.3|14.0|109.3|6.7|11.3|100.9|5.2|9.5|100.8|source=|float=left|clear=none}}{{Climate chart|[[Shannon Airport]] (1981-2010)|3.2|8.8|102.3|3.2|9.2|76.2|4.5|11.1|78.7|5.7|13.3|59.2|8.2|16.0|64.8|10.9|18.3|69.8|12.9|19.8|65.9|12.7|19.6|82.0|10.8|17.7|75.6|8.2|14.3|104.9|5.5|11.1|94.1|3.6|9.0|104.0}}{{Climate chart|[[Valentia Island]] (1981-2010)|4.7|9.8|173.8|4.6|9.8|123.7|5.4|11.0|123.8|6.3|12.5|96.7|8.4|14.9|93.5|10.8|16.7|95.3|12.7|18.1|99.0|12.6|18.2|114.9|11.2|17.0|125.4|9.0|14.3|177.1|6.8|11.8|169.3|5.3|10.3|164.9|source=|float=left|clear=none}} {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" ! colspan="14" |Bayanan yanayi don Dublin (Secondary Climatological Surface Parameters) |- !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba ! style="border-left-width:medium" |Shekara |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da hazo > {{Convert|10.0|mm|inches}} in) | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.3 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.0 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.3 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.9 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.4 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |2.0 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.7 | style="background:#C0E0E0;color:#000000;" |2.1 | style="background:#C0E0E0;color:#000000;" |2.2 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.7 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;border-left-width:medium" |18.8 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da Max zafin jiki > {{Convert|25.0|C|F}} ° C (77.0 ° F) | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.2 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.6 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.3 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;border-left-width:medium" |1.1 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da zafin jiki na Min < {{Convert|0.0|C|F}} ° C (32.0 ° F) | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |7.1 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |7.2 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |5.5 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;" |3.9 | style="background:#F0FFFF;color:#000000;" |0.5 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#F0FFFF;color:#000000;" |0.8 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;" |3.3 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |6.7 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;border-left-width:medium" |35 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da tsawa | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.7 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.6 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.9 | style="background:#E0FFE0;color:#000000;" |1.0 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;border-left-width:medium" |5.1 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da ƙanƙarahail | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.5 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.8 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |2.0 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.0 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.2 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.2 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.4 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.7 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;border-left-width:medium" |9.2 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da hazo | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.6 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.2 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.3 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.8 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.6 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.3 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium" |32.2 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da saurin iska > {{Convert|10|m/s|kph}} m / s (36 km / h) | style="background:#666666;color:#FFFFFF;" |18 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |15.9 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |15.7 | style="background:#999999;color:#000000;" |12.2 | style="background:#A0A0A0;color:#000000;" |11 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |8.9 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |8.5 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |9.5 | style="background:#A0A0A0;color:#000000;" |10.3 | style="background:#999999;color:#000000;" |13.4 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |14.7 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |16 | style="background:#A0A0A0;color:#FFFFFF;border-left-width:medium" |154.1 |- !Matsakaicin saurin iska | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6.3 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6.2 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.9 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.3 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.1 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.9 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.4 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.8 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;border-left-width:medium" |5.4 |- !Matsakaicin zafin teku ° C (° F) | style="background:#9090FF;color:#000000;" |9.6(49.3)<br /> | style="background:#8484FF;color:#000000;" |8.8(47.8)<br /> | style="background:#7E7EFF;color:#000000;" |8.4(47.1)<br /> | style="background:#8888FF;color:#000000;" |9.1(48.4)<br /> | style="background:#9C9CFF;color:#000000;" |10.4(50.7)<br /> | style="background:#B8B8FF;color:#000000;" |12.3(54.1)<br /> | style="background:#D3D3FF;color:#000000;" |14.1(57.4)<br /> | style="background:#DFDFFF;color:#000000;" |14.9(58.8)<br /> | style="background:#DEDEFF;color:#000000;" |14.8(58.6)<br /> | style="background:#D3D3FF;color:#000000;" |14.1(57.4)<br /> | style="background:#C4C4FF;color:#000000;" |13.1(55.6)<br /> | style="background:#A9A9FF;color:#000000;" |11.3(52.3)<br /> | style="background:#B0B0FF;color:#000000;border-left-width:medium" |11.7(53.1)<br /> |- !Matsakaicin sa'o'in hasken rana | style="background:#E2E200;color:#000000;" |8.0 | style="background:#F0F011;color:#000000;" |10.0 | style="background:#FFFF33;color:#000000;" |12.0 | style="background:#FFFF55;color:#000000;" |14.0 | style="background:#FFFF77;color:#000000;" |16.0 | style="background:#FFFF88;color:#000000;" |17.0 | style="background:#FFFF77;color:#000000;" |16.0 | style="background:#FFFF66;color:#000000;" |15.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#E9E900;color:#000000;" |9.0 | style="background:#E2E200;color:#000000;" |8.0 | style="background:#FFFF3A;color:#000000;border-left-width:medium" |12.4 |- !Matsakaicin UltravioletAlamar Ultraviolet | style="background:#289500;color:#000000;" |0 | style="background:#289500;color:#000000;" |1 | style="background:#289500;color:#000000;" |2 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |5 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |5 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#289500;color:#000000;" |2 | style="background:#289500;color:#000000;" |1 | style="background:#289500;color:#000000;" |0 | style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium" |3 |- ! colspan="14" style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;" |Tushen: NOAA <ref name="NCEI">{{Cite web |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Dublin Airport |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ireland/XLS/DublinAirport_03969.xlsx |access-date=16 April 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Centers for Environmental Information |format=XLSX |quote=WMO number: 03969}}</ref> Weather Atlas (hasken rana-tsarin zafin jiki-UV) <ref name="Weather Atlas">{{Cite web |title=Dublin, Ireland – Monthly weather forecast and Climate data |url=https://www.weather-atlas.com/en/ireland/dublin-climate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126000903/https://www.weather-atlas.com/en/ireland/dublin-climate |archive-date=26 January 2019 |access-date=25 January 2019 |publisher=Weather Atlas}}</ref> |} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] q58tfpi4crac2p4uohsaaf3hyfnqqmi Yanayin yanayi na Buenos Aires 0 108379 838037 831282 2026-05-20T02:52:25Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838037 wikitext text/x-wiki [[File:Buenos_Aires_desde_el_aire.jpg|alt=View of [[Buenos Aires Central Business District|central Buenos Aires]] from the air.|thumb|View of [[Buenos Aires Central Business District|central Buenos Aires]] from the air]] {{Climate chart|Buenos Aires|20.2|30.1|134.4|19.4|28.9|129.3|17.7|27.0|120.0|14.1|23.2|130.3|11.1|19.4|93.5|8.4|16.4|61.5|7.5|15.5|74.4|8.9|17.9|70.3|10.6|19.7|80.6|13.4|22.6|122.9|16.1|26.0|117.6|18.5|29.0|122.8}}[[Buenos Aires]], babban birnin [[Argentina]], yana da yanayi mai sanyi, wanda aka rarraba shi azaman [[Yanayin zafi mai zafi]] (''Cfa'') a ƙarƙashin Rarrabawar yanayi na Köppen. Lokacin bazara yana da zafi da zafi tare da tsawa mai yawa yayin da hunturu ke da sanyi kuma ya bushe tare da sanyi wanda ke faruwa a matsakaici sau biyu a kowace shekara. Lokacin bazara da fall sune lokutan canji waɗanda ke da yanayin canji. A cibiyar lura da tsakiya, mafi girman zafin jiki da aka rubuta shine {{Convert|43.3|C|1}} ° C (109.9 ° F), kuma mafi ƙarancin zafin jiki wanda aka rubuta shine -5.4 ° C (22.3 ° F). Abubuwa daban-daban na yanayi suna tasiri ga '''yanayin Buenos Aires'''. Kudancin Atlantic High na dindindin yana rinjayar yanayin sa a ko'ina cikin shekara ta hanyar kawo iskõki masu laushi daga arewa maso gabas, wanda ke kawo mafi yawan hazo zuwa birni a cikin Tsarin gaba a lokacin hunturu ko guguwa da aka samar ta hanyar Cyclogenesis a cikin kaka da hunturu. Yanayin zafi da hasken rana mai yawa a cikin watanni na rani suna samar da tsarin matsin lamba da ake kira Chaco Low a arewacin Argentina, yana haifar da matsin lamba wanda ke kawo iskar gabas mai laushi zuwa birnin - saboda wannan, lokacin rani shine mafi yawan ruwan sama. Sabanin haka, wannan tsarin matsin lamba yana raunana a cikin hunturu, wanda ya haɗu da iskõki masu ƙarfi na kudu yana haifar da lokacin bushewa saboda iskõki marasa ƙarfi na gabas. Da yake yana cikin Pampas, Buenos Aires yana da yanayi mai canzawa saboda wucewar iska mai banbanci - sanyi, busassun Pampero daga kudu da dumi, iska mai zafi daga arewa. Yanayin bakin teku yana haifar da tasirin teku mai ƙarfi, wanda ke haifar da matsanancin yanayin zafi (mai zafi ko sanyi) ya zama da wuya. == Yanayin yanayi gaba ɗaya == [[Fayil:El_Nino_regional_impacts.png|alt=Picture showing regional impacts on El Niño. During the warm season, an El Niño leads to higher precipitation.|thumb|284x284px|A lokacin shekarun El Niño, ruwan sama a Buenos Aires ya fi girma, musamman a lokacin watanni na rani.]] Buenos Aires tana cikin yankin yanayi mai zafi (Köppen climate classification: ''Cfa'').<ref name="amba">{{Cite web |title=Clima |url=http://www.atlasdebuenosaires.gov.ar/aaba/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227015825/http://www.atlasdebuenosaires.gov.ar/aaba/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=22 |archive-date=27 February 2014 |access-date=24 December 2015 |publisher=Atlas Ambiental de Buenos Aires |language=es}}</ref><ref name="Peel">{{Cite journal |last=Peel, M. C. |last2=Finlayson B. L. |last3=McMahon, T. A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen−Geiger climate classification |url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |bibcode=2007HESS...11.1633P |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |issn=1027-5606 |doi-access=free |access-date=2025-07-28 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |url-status=dead }}</ref> Saboda tasirin teku daga [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]] da ke kusa, yanayin sa yana da matsakaici tare da matsanancin yanayin zafi (duka zafi da sanyi) yana da wuya. <ref name="Pezza2010">{{Cite journal |last=Pezza |first=Alexandre |last2=Simmonds |first2=Ian |last3=Coelho |first3=Caio |year=2010 |title=The unusual Buenos Aires snowfall of July 2007 |journal=Atmospheric Science Letters |volume=11 |issue=4 |pages=249–254 |bibcode=2010AtScL..11..249P |doi=10.1002/asl.283 |doi-access=free}}</ref><ref name="clima">{{Cite web |date=2013-04-16 |title=Clima |url=http://www.turismo.buenosaires.gob.ar/es/article/clima |access-date=24 December 2015 |publisher=Official Tourism site of Buenos Aires |language=es}}</ref> Don haka, iska mai sanyi da ke zuwa kai tsaye daga kudu yana daidaitawa ta [[Teku|Tekun Atlantika]] kuma yana da dumi fiye da iskõki daga kudu maso yamma (waɗanda ba su daidaita ta ba). <ref name="Bejaran2003">{{Cite journal |last=Bejaran |first=R. |last2=Camilloni |first2=I. |year=2003 |title=Objective method for classifying air masses: an application to the analysis of Buenos Aires' (Argentina) urban heat island intensity |url=https://www.researchgate.net/publication/225703325 |journal=Theoretical and Applied Climatology |volume=74 |issue=1–2 |pages=93–103 |bibcode=2003ThApC..74...93B |doi=10.1007/s00704-002-0714-4 |s2cid=96475360 |access-date=12 March 2016 |hdl-access=free}}</ref> Yanayin yanayi na Buen<sup>o</sup> Aires ya mamaye ta hanyar [./S&#x3C;sup&#x20;id= o_Atlantic_High" id="mwTw" rel="mw:WikiLink" title="South Atlantic High">Kudancin Atlantic High] a duk shekara.<ref name="amba"/> Wannan yana kawo iskar da ke da laushi daga arewa maso gabas, wanda ke kawo mafi yawan ruwan sama zuwa birnin.<ref name="amba" /> A lokacin hunturu, yana kawo Tsarin gaba da ke da alhakin hazo a cikin birni.<ref name="amba" /> A cikin kaka da rani, yana haifar da tsawa wanda yawanci yake a arewacin birnin kuma yana samar da iskõki masu ƙarfi daga kudu ko kudu maso gabas wanda a wasu lokuta zai iya haifar da kumbura na Rio de la Plata, ambaliyar ruwa a yankunan bakin teku.<ref name="amba" /> Kudancin Pacific High shine asalin iska mai zurfi wanda ke da alhakin yanayin sanyi kuma yana haifar da yanayi mai haske da bushewa sosai.<ref name="Bejaran2003"/> Wadannan iska sun samo asali ne daga Kudancin Pacific kuma suna motsawa a arewa maso gabas a lokacin hunturu zuwa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" /> Kodayake yana da teku mai sanyi (wannan iska ce mai laushi wanda ke samuwa daga teku da ke cikin yankunan Antarctic da Antarctic a kudancin [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]]), yana canzawa yayin da yake wucewa a kan nahiyar Kudancin Amurka, ya zama bushe yayin da ya isa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" />{{Sfn|Blouet|2010}} Wannan saboda yayin da iska mai sanyi daga Kudancin Pacific High ke motsawa a kan Tekun Pacific da [[Andes]] kuma suna isa ƙasar kudu da 35oS (inda Andes ba su da tsawo), anticyclogenesis yana haifar da kafa tsarin matsin lamba mai ƙarfi a tsakiyar ƙasar (a kusa da 40oS). <ref name="Bejaran2003" /><ref name="Vera2002">{{Cite journal |last=Vera |first=Carolina |last2=Vigliarolo |first2=Paula |last3=Berbery |first3=Ernesto |year=2002 |title=Cold Season Synoptic-Scale Waves over Subtropical South America |journal=Monthly Weather Review |volume=130 |issue=3 |pages=684–699 |bibcode=2002MWRv..130..684V |doi=10.1175/1520-0493(2002)130<0684:CSSSWO>2.0.CO;2 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Wannan tsarin matsin lamba yana kawo sanyi da bushe, iska mai zurfi zuwa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" /><ref name="Vera2002" /> Yankunan sanyi sun fi yawa a lokacin hunturu fiye da lokacin rani kamar yadda Kudancin Atlantic da Kudancin Pacific suke a matsayinsu na kudanci a lokacin rani, yana mai da wuya ga Yankunan Cold su shiga.<ref name="Seluchi2000">{{Cite journal |last=Seluchi |first=Marcelo |last2=Marengo |first2=José |year=2000 |title=Tropical-Midlatitude Exchange of Air Masses During Summer and Winter in South America: Climatic Aspects and Examples of Intense Events |journal=International Journal of Climatology |volume=20 |issue=10 |pages=1167–1190 |bibcode=2000IJCli..20.1167S |doi=10.1002/1097-0088(200008)20:10<1167::AID-JOC526>3.0.CO;2-T}}</ref> Birnin yana cikin wani yanki inda iskar Pampero da Sudestada ke wucewa.<ref name="CC">{{Cite web |title=Capítulo 2: Impacto en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://estatico.buenosaires.gov.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap2_pacc_ba3030.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310111736/http://estatico.buenosaires.gov.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap2_pacc_ba3030.pdf |archive-date=10 March 2012 |access-date=29 December 2015 |website=Plan de Acción Buenos Aires 2030 |publisher=Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires |language=es}}</ref> Da yake yana cikin Pampas, yanayin yana da bambanci saboda bambancin iska da guguwa ta gaba.{{Sfn|Blouet|2010}} Iska ta Pampero tana kawo iska mai sanyi, mai bushewa daga kudu yayin da iska mai zafi mai zafi ke samar da ''arewa'' sultry (iska mai laushi yawanci daga arewa maso gabas wanda iskar kasuwanci da Kudancin Atlantic High suka kafa wanda ke kawo girgije, zafi, da yanayin zafi kuma yana da alhakin kawo raƙuman zafi). <ref name="pampero">{{Cite web |title=Viento Pampero |url=http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=73 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101082154/http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=73 |archive-date=1 January 2018 |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> <ref name="norte">{{Cite web |title=Viento |url=http://www.oni.escuelas.edu.ar/2008/CORDOBA/1324/trabajo/viento.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502101718/http://www.oni.escuelas.edu.ar/2008/CORDOBA/1324/trabajo/viento.html |archive-date=2 May 2016 |access-date=4 April 2016 |publisher=Escuela Técnica IPEM 56 Abraham Juarez |language=es}}</ref>{{Sfn|Blouet|2010}} Sau da yawa, wucewar iskar Pampero tana faruwa yayin da sanyi ke wucewa, wanda ke haifar da guguwa mai ƙarfi daga kudu ko kudu maso gabas, raguwar danshi da zafin jiki, da karuwar matsin yanayi.<ref name="pampero" /> Lokacin da iskar Pampero mai sanyi ta haɗu da iska mai zafi daga arewa, ana samar da tsawa.{{Sfn|Blouet|2010}} An kafa iskar Sudestada lokacin da tsarin matsin lamba mai girma da ke kudancin Argentina ke hulɗa tare da tsarin matsi mai sauƙi a kan [[Uruguay]] da kudancin [[Brazil]].{{Sfn|Isla|2009}} Lokacin da Sudestadas suka samo asali, suna kawo dogon lokaci na hazo, yanayin hazo da yanayin sanyi.{{Sfn|Fittkau|1969}}{{Sfn|Veblen|2007}}<ref name="sudestada">{{Cite web |title=Sudestada |url=http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=71 |access-date=11 June 2015 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051051/http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=71 |url-status=dead }}</ref> Wadannan sun zama ruwan dare a lokacin watanni na hunturu.<ref name="sudestada" /> Saboda Sudestada yana kawo saurin iska mafi girma (musamman lokacin da aka haɗa waɗannan iskõki tare da raƙuman ruwa), Sudestada tana da alhakin [[Ambaliya|ambaliyar ruwa]] da ke faruwa a yankunan da ke ƙasa.<ref name="Barros2006">{{Cite web |last=Barros |first=Vicente |last2=Menéndez |first2=Angel |last3=Natenzon |first3=Claudia |last4=Kokot |first4=Roberto |last5=Codignotto |first5=Jorge |last6=Re |first6=Mariano |last7=Bronstein |first7=Pablo |last8=Camilloni |first8=Inés |year=2006 |title=Vulnerability to floods in the metropolitan region of Buenos Aires under future climate change |url=http://www.start.org/Projects/AIACC_Project/working_papers/Working%20Papers/AIACC_WP26_Barros%20(rev)%201.pdf |access-date=13 March 2016 |website=AIACC Working Paper No. 26 |publisher=Assessments of Impacts and Adaptations to Climate Change (AIACC) |archive-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313202345/http://www.start.org/Projects/AIACC_Project/working_papers/Working%20Papers/AIACC_WP26_Barros%20(rev)%201.pdf |url-status=dead }}</ref> Geomorphology tare da rashin isasshen hanyar sadarwa da ababen more rayuwa, shimfidar wuri, da ƙananan tsaunuka (yawancin Buenos Aires yana tsakanin mita 4 da 24 (13 da 79 sama da matakin teku) ya sa Buenos Aires ya kasance mai saukin ambaliyar ruwa, musamman a lokacin ruwan sama mai yawa.<ref name="Barros2006" />{{Sfn|Kreimer|2000}}{{Sfn|Kreimer|2000}}{{Sfn|Kreimer|2000}} Ambaliyar ruwa ta shafi unguwanni La Boca da Barracas waɗanda ke cikin sassan kudancin birnin, mafi ƙasƙanci kuma matalauta ne ke zaune (na ƙasƙanci).{{Sfn|Kreimer|2000}} Tsibirin zafi na birni ya sa birnin ya fi zafi fiye da yankunan karkara da yankunan ƙauyuka.<ref name="CC7">{{Cite web |title=Capítulo 7: Isla de calor urbana |url=http://www.buenosaires.gob.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap7_pacc_ba3030.pdf |access-date=14 February 2016 |website=Plan de Acción Buenos Aires 2030 |publisher=Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires |language=es}}</ref> A matsakaici, Buenos Aires ya fi zafi fiye da yankunan da ke kewaye da shi da 1.5 zuwa 3.5 ° C (2.7 zuwa 6.3 ° F) saboda tsibirin zafi na birni.<ref name="CC7" /> Matsakaicin tsibirin zafi ya fi girma a lokacin rani fiye da hunturu.<ref name="Figuerola1998">{{Cite journal |last=Figuerola |first=Patricia |last2=Mazzeo |first2=Nicolás |year=1998 |title=Urban-Rural Temperature Differences in Buenos Aires |journal=International Journal of Climatology |volume=18 |issue=15 |pages=1709–1723 |bibcode=1998IJCli..18.1709F |doi=10.1002/(SICI)1097-0088(199812)18:15<1709::AID-JOC338>3.0.CO;2-I}}</ref> Wannan ya bambanta da yanayi; tasirinsa a lokacin rana ya fi karfi a watan Yuli fiye da Janairu.<ref name="Figuerola1998" /> Sabanin haka, tasirin tsibirin zafi na birane a cikin dare ya fi tsanani a watan Janairu fiye da Yuli.<ref name="Figuerola1998" /> El Niño-Southern Oscillation babban abu ne a cikin bambancin ruwan sama na shekara-shekara a cikin Buenos Aires da Pampas, musamman a lokacin bazara da rani.{{Sfn|Araus|2015}}{{Sfn|Krishna|2015}} A lokacin shekara ta El Niño, ruwan sama ya fi girma, tare da karuwar ruwan sama daga Nuwamba zuwa Janairu.{{Sfn|Krishna|2015}}{{Sfn|Araus|2015}} Sabanin haka, shekarun La Niña suna da alaƙa da ƙananan hazo; hazo yana ƙasa da matsakaici a lokacin Oktoba-Disamba. {{Sfn|Krishna|2015}}{{Sfn|Araus|2015}} == Yanayin yanayi == [[File:Jacarandas_at_Plaza_Miserere.jpg|alt=Jacarandas in bloom at [[Plaza Miserere]], Buenos Aires during Spring|thumb|175x175px|[[Jacaranda|Jacarandas]] in bloom at [[Plaza Miserere]], Buenos Aires]] Ruwan ruwa a Buenos Aires yawanci suna da sauƙi a rana tare da sanyi zuwa sanyi da dare.<ref name="SMNspring">{{Cite web |title=La Primavera en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/primavera.pdf |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050752/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/primavera.pdf |url-status=dead }}</ref> Matsakaicin matsakaicin shine {{Convert|22.8|C|1}} ° C (73.0 ° F) yayin da matsakaicin matsakaici shine {{Convert|13.4|C|1}} ° C (56.1 ° F). <ref name="SMNspring" /> Yana daya dag lokutan ruwan sama mafi yawa a cikin birni, matsakaicin {{Convert|320.5|mm|in}} in) na hazo da kwanaki 28 tare da ruwan sama mai auna.<ref name="SMNspring" /> Duk da haka, yawancin abubuwan da suka faru na hazo ba su da tsawo.<ref name="clima"/> Lokacin bazara yana da yanayin canji tare da yanayin zafi wanda zai iya canzawa.<ref name="britannica">{{Cite web |title=Buenos Aires |url=http://www.britannica.com/place/Buenos-Aires |access-date=3 January 2016 |publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> Iska mai sanyi daga kudu na iya kawo yanayin sanyi. Wani misali mai tsanani na wannan ya kasance a watan Nuwamba 2007, lokacin da iska mai sanyi daga kudu ya kawo yanayin zafi zuwa {{Convert|2.5|C|1}} ° C (36.5 ° F) a safiyar 15 ga Nuwamba.<ref name="cold">{{Cite web |title=Temperaturas Invernales en Pleno Noviembre |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/?mod=clima&id=66 |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051141/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/?mod=clima&id=66 |url-status=dead }}</ref> Wannan iska mai zafi ya shafi sassa da yawa na kasar, yana kawo yanayin sanyi da dusar ƙanƙara a sassan bakin teku na Patagonia.<ref name="cold" /> Sabanin haka, iska mai zafi daga arewa yana samar da kwanakin sultry; <ref name="SMNspring" /> mafi girman zafin jiki da aka rubuta a cikin bazara shine {{Convert|36.8|C|1}} ° C (98.2 ° F) a ranar 27 ga Nuwamba 1955.{{Sfn|Blouet|2010}} A wasu lokuta, raƙuman zafi, {{Refn|According to the Argentine National Weather Service, a heat wave is defined when there are 3 consecutive days in where the minimum and maximum temperature exceed {{convert|22.0|C|1}} and {{convert|32.3|C|1}} respectively.<ref name=heatwave/>}} na iya faruwa, musamman a watan Nuwamba.<ref name="heatwave">{{Cite web |title=Resumen Estadístico y Cronológico de las Olas de Calor en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OlasdeCalor_BuenosAires.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110846/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OlasdeCalor_BuenosAires.pdf |url-status=dead }}</ref> === Lokacin bazara === [[Fayil:Plaza_San_Martín,_Buenos_Aires_(27146002798).jpg|thumb|Ruwan sama mai tsanani da tsawa a Plaza San Martin . Hadari ya zama ruwan dare a lokacin rani.]] Lokacin bazara yana da zafi da zafi.<ref name="clima"/> A matsakaici, safiya da yamma suna da zafi yayin da yanayin zafi ke raguwa sosai da dare.<ref name="clima" /> Matsakaicin matsakaicin shine {{Convert|29.3|C|1}} ° C (84.7 ° F) yayin da matsakaicin matsakaici shine {{Convert|19.4|C|1}} ° C (66.9 ° F). <ref name="SMNsummer">{{Cite web |title=El Verano en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/verano.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=1 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101030513/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/verano.pdf |url-status=dead }}</ref> Tare da matsakaicin ruwan sama na {{Convert|386.5|mm|in}} in), shine lokacin ruwan sama mafi yawa.<ref name="SMNsummer" /> Wannan ya faru ne saboda yanayin zafi mai yawa da kuma hasken rana mai yawa wanda ke haifar da ci gaban tsarin matsin lamba da ake kira [[Chaco Low]] wanda ke arewacin Argentina wanda ke hulɗa da Kudancin Atlantic High don samar da matsin lamba wanda ke kawo iskar gabas mai laushi zuwa yankin, yana son hazo, wanda galibi yana faruwa nau'in tsawa.<ref name="Metoffice">{{Cite web |title=Climate Overview |url=http://www.metoffice.gov.uk/media/pdf/1/l/Argentina.pdf |access-date=7 June 2015 |publisher=Met Office}}</ref>{{Sfn|Veblen|2007}} Chaco Low kuma yana hulɗa tare da Kudancin Atlantic high don kawo iska mai dumi da na wurare masu zafi daga arewa wanda shine mafi karfi a lokacin rani lokacin da Chaco Low ya fi karfi saboda mafi girman insolation.<ref name="Seluchi2000"/> Guguwar zafi abu ne na gama gari a lokacin bazara a cikin birni.  Wadannan raƙuman zafi suna ba da ƙarin buƙatu akan amfani da wutar lantarki, wanda ke haifar da ƙarancin ƙarfi.  A cikin matsanancin yanayi, waɗannan ƙarancin wutar lantarki a lokacin raƙuman zafi na iya haifar da cunkoson ababen hawa da zanga-zanga, kamar zafin rana na 12 ga Maris 2023 mai gudana, zafi mafi tsayi da aka taɓa yin rikodin a Buenos Aires[4] Duk da haka, yawancin raƙuman zafi ba su wuce tsawon mako guda ba, kuma ana biye da yanayin sanyi, bushewar iska ta Pampero, wanda ke haifar da tashin hankali da zafi mai ƙarfi.  da ƙarancin zafi.[ ]  Lokaci-lokaci, guguwa na iya tasowa, wanda zai iya afkawa cikin birni;  yawancin guguwa suna da rauni kuma ba kasafai suke haifar da mutuwa ba.[8]  Mafi girman haɗari ga guguwa yana faruwa a lokacin rani saboda kyawawan yanayi.[8]  Wadannan guguwa mai tsanani na iya lalata motoci, gidaje da kuma dakile ayyukan jama'a kamar sufuri da tarawa da zubar da dattin gari..<ref name="gfdrr">{{Cite web |title=Chapter 2: Assessment of Disaster Risk Management Strategies in Argentina |url=https://www.gfdrr.org/sites/default/files/publication/Improving%20the%20Assessment%20of%20Disaster%20Risks%20to%20Strengthen%20Financial%20Resilience.pdf |access-date=9 September 2015 |website=Improving the Assessment of Disaster Risks to Strengthen Financial Resilience |publisher=World Bank}}</ref>{{Rp|39}} === Lokacin kaka === A farkon kaka, yanayin zafi yana da zafi zuwa zafi da rana yayin da dare da safe suke da sauƙi.<ref name="SMNotono">{{Cite web |title=El Otoño en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/otonio.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=11 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111220919/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/otonio.pdf |url-status=dead }}</ref> Daga baya kakar, yanayin ya fi sanyi tare da nuna yamma mai sauƙi, da dare mai sanyi da safiya.<ref name="SMNotono" /> Matsakaicin sama da ƙasa sune {{Convert|23.2|C|1}} ° C (73.8 ° F) da {{Convert|14.3|C|1}} ° C (57.7 ° F) bi da bi yayin da ruwan sama ya kai {{Convert|343.8|mm|in}} in) a lokacin wannan kakar.<ref name="SMNotono" /> Kamar bazara, yanayin yanayi mai canzawa yana da yanayin zafi wanda zai iya canzawa; <ref name="SMNotono" /> yanayin zafi har zuwa {{Convert|37.9|C|1}} ° C (100.2 ° F) kuma kamar yadda yake ƙasa kamar -4.0 ° C (24.8 ° F) an rubuta shi.<ref name="britannica"/> Lokaci na ruwan sama yana faruwa kodayake waɗannan yawanci gajeren lokaci ne.<ref name="clima"/> Ruwan sanyi ba ya faruwa, kodayake suna iya faruwa tun farkon Mayu.<ref name="heladaOCBA">{{Cite web |title=Heladas Meteorológicas: Buenos Aires OBS. |url=http://www.agro.uba.ar/heladas/buenosaires_obs_0.htm |access-date=29 December 2015 |website=Heladas en la Argentina |publisher=Facultad de Agronomía – Universidad de Buenos Aires |language=es}}</ref> {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px #ddd solid;" |+'''Snowfall a Buenos Aires''' |- style="text-align:center;" | style="width:150px;" |[[Fayil:Nieve.jpg|alt=Picture showing snow covering [[Plaza de Mayo]] in 1918|border|180x180px]]<br /><small>Snow a Plaza de Mayo a cikin 1918</small> | style="width:150px;" |[[Fayil:Snow_in_Buenos_Aires_2.jpg|alt=Snowfall in Buenos Aires in 2007|border|120x120px]]<br /><small>Snow a Buenos Aires a cikin 2007</small> |} Yuni zuwa Agusta watanni ne na hunturu a Buenos Aires.  Lokacin sanyi yana da sanyi tare da yanayin zafi a rana da sanyi dare.  Maɗaukaki a lokacin matsakaita 16.6 °C (61.9 °F) yayin da ya ragu matsakaicin 8.3 °C (46.9 °F).  Ana iya samun raƙuman sanyi a cikin waɗannan watanni waɗanda lokutan sanyi na iya dawwama na kwanaki.  Wadannan raƙuman sanyi, musamman a lokacin sanyi mai tsanani suna haifar da haɓakar buƙatar makamashi, wanda zai iya haifar da ƙarancin makamashi.  tun lokacin da aka fara lura da yanayin yanayi a shekarar 1906 a cibiyar lura da yanayi ta tsakiya, sau uku ne kawai ake ganin dusar ƙanƙara: Yuni 1918, Yuli 1928, da Yuli 2007.] Wannan ya faru ne saboda tsakiyar birnin yana da yanayin zafi fiye da wuraren da ke kewaye da shi saboda tasirin tsibiri na zafi na birane..<ref name="Pezza2010" /><ref name="CC"/> Yawancin hazo ya fito ne daga tsarin gaba da ke da alaƙa da cyclogenesis da iska mai ƙarfi na kudu maso gabas (Sudestada), wanda ke kawo dogon lokaci na hazo, yanayin hazo da yanayin sanyi.{{Sfn|Fittkau|1969}}{{Sfn|Veblen|2007}}<ref name="sudestada"/> Lokacin hunturu yana da hazo yayin da yanayin dangi yana da yawa, sau da yawa 90% ko mafi girma, yana sa yanayin ya zama mara kyau, launin toka da sanyi.{{Sfn|Lydolph|1985}} Lokaci-lokaci, iska mai dumi daga arewa yana kawo yanayin zafi.<ref name="Bejaran2003"/> Wadannan iska mai dumi na iya kawo yanayin rana, musamman a lokacin da rana lokacin da suka zo daga arewa ko arewa maso yamma sakamakon rami da ke tsakiyar Argentina.<ref name="Bejaran2003" /> A gefe guda, iska mai dumi daga [[Brazil]] yana kawo yanayin zafi, yana nuna zafi mai yawa tare da murfin girgije mai girma wanda ya dace da gaba mai dumi na tsarin gaba da kuma yanayin iska mai zafi.<ref name="Bejaran2003" /> Wadannan iska mai dumi waɗanda ke da alhakin zafi mai yawa da girgije sune iska mafi zafi, wanda ke haifar da yanayin zafi mafi zafi.<ref name="Bejaran2003" /> Duk da haka, waɗannan ba su da rai kamar yadda Chaco Low, wanda ke da alhakin kawo iska mai dumi da na wurare masu zafi daga arewa ya fi rauni a cikin hunturu saboda ƙananan insolation, wanda ke haifar da iskõki daga arewa ba su da ƙarfi kuma sun fi guntu.<ref name="Seluchi2000"/> Zuwa ƙarshen hunturu a watan Agusta, akwai muhimman canje-canje a cikin yaduwar yanayi.<ref name="santarosa">{{Cite web |title=La Tormenta de Santa Rosa |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/Tormenta_SantaRosa.pdf |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050846/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/Tormenta_SantaRosa.pdf |url-status=dead }}</ref> Rashin zafi, iska mai laushi yana shiga cikin birni, hasken rana mafi girma da kuma rikice-rikicen yanayi na yau da kullun daga yamma yana faruwa a ƙarshen hunturu.<ref name="santarosa" /> Saboda haka, ƙarshen hunturu yawanci ana nuna shi da guguwa mai ƙarfi tare da walƙiya.<ref name="santarosa" /><ref name="arggov">{{Cite web |title=Geography and Climate of Argentina |url=http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1483 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101220215355/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1483 |archive-date=20 December 2010 |access-date=28 August 2015 |publisher=Government of Argentina}}</ref> Wannan an san shi da Santa Rosa Storm, a kusa da 30 ga watan Agusta.<ref name="santarosa" /><ref name="arggov" /> Dangane da shekaru 111 na lura da yanayi (1906-2016) daga cibiyar lura da tsakiya, shekaru 61 (55% na lokacin) sun ga yanayin guguwa da ke faruwa a kwanakin kusa da 30 ga Agusta, kodayake ba duk waɗannan ba ne suka haifar da ruwan sama mai yawa.<ref name="santarosa" /> === Yanayin zafi === A cewar cibiyar lura da tsakiya, wacce ke da daya daga cikin mafi aminci da tsofaffin rikodin a Kudancin Amurka, <ref name="Pezza2010"/> mafi girman zafin jiki a Buenos Aires, {{Convert|43.3|C|1}} ° C (109.9 ° F), an rubuta shi a ranar 29 ga Janairun 1957 yayin da mafi ƙarancin zafin jiki da aka rubuta shine -5.4 ° C (22.3 ° F) a ranar 9 ga Yuli 1918. <ref>{{Cite web |title=112 años midiendo el tiempo de Buenos Aires |url=https://www.smn.gob.ar/noticias/112-años-midiendo-el-tiempo-de-buenos-aires |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728170957/https://www.smn.gob.ar/noticias/112-a%C3%B1os-midiendo-el-tiempo-de-buenos-aires |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 July 2018 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> Shekarar da ta fi zafi a rubuce ita , tare da matsakaicin zafin shekara-shekara na {{Convert|19.2|C|1}} ° C (66.6 ° F). <ref>{{Cite web |title=Informe preliminar clima arg 2024 Final |url=https://repositorio.smn.gob.ar/handle/20.500.12160/2740 |access-date=12 November 2024 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> A gefe guda, 1911 ita ce shekara mafi sanyi, tare da matsakaicin zafin shekara-shekara na {{Convert|15.4|C|1}} ° C (59.7 ° F). <ref>{{Cite web |title=2015 is the hottest year on record for BA City |url=http://www.buenosairesherald.com/article/205886/2015-is-the-hottest-year-on-record-for-ba-city |access-date=6 March 2016 |publisher=Buenos Aires Herald}}</ref> {| class="wikitable" | colspan="14" style="background: orange; text-align:center;" |'''Ƙididdigar zafin jiki mai tsanani (1906-yanzu) ''' |- !Ma'auni !Jan <ref name="SMNene">{{Cite web |title=El Mes de Enero en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/enero.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213195215/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/enero.pdf |url-status=dead }}</ref> !Fabrairu <ref name="SMNfeb">{{Cite web |title=El Mes de Febrero en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/FEBRERO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110843/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/FEBRERO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Maris <ref name="SMNmar">{{Cite web |title=El Mes de Marzo en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MARZO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050941/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MARZO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Afrilu <ref name="SMNabr">{{Cite web |title=El Mes de Abril en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/ABRIL.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110826/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/ABRIL.pdf |url-status=dead }}</ref> !Mayu <ref name="SMNmay">{{Cite web |title=El Mes de Mayo en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MAYO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050623/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MAYO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Yuni <ref name="SMNjun">{{Cite web |title=El Mes de Junio en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JUNIO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110829/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JUNIO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Yuli <ref name="SMNjul">{{Cite web |title=El Mes de Julio en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JULIO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080235/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JULIO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Aug <ref name="SMNago">{{Cite web |title=El Mes de Agosto en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/AGOSTO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110800/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/AGOSTO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Satumba <ref name="SMNsept">{{Cite web |title=El Mes de Septiembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/SEPTIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110832/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/SEPTIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Oktoba <ref name="SMNoct">{{Cite web |title=El Mes de Octubre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OCTUBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110841/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OCTUBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Nuwamba <ref name="SMNnov">{{Cite web |title=El Mes de Noviembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/NOVIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051054/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/NOVIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Disamba <ref name="SMNdic">{{Cite web |title=El Mes de Diciembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/DICIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110903/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/DICIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |Mafi yawan zafin jiki na kowane wata |{{Convert|26.6|C|F|1}} |{{Convert|25.7|C|F|1}} |{{Convert|26.6|C|F|1}} |{{Convert|20.4|C|F|1}} |{{Convert|17.9|C|F|1}} |{{Convert|15.1|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |{{Convert|15.2|C|F|1}} |{{Convert|16.6|C|F|1}} |{{Convert|20.5|C|F|1}} |{{Convert|24.1|C|F|1}} |{{Convert|26.6|C|F|1}} |- |Mafi sanyi matsakaicin zafin jiki na wata |{{Convert|21.7|C|F|1}} |{{Convert|20.0|C|F|1}} |{{Convert|18.1|C|F|1}} |{{Convert|14.2|C|F|1}} |{{Convert|9.8|C|F|1}} |{{Convert|5.7|C|F|1}} |{{Convert|6.8|C|F|1}} |{{Convert|8.9|C|F|1}} |{{Convert|10.7|C|F|1}} |{{Convert|13.6|C|F|1}} |{{Convert|16.7|C|F|1}} |{{Convert|19.8|C|F|1}} |- |Mafi ƙarancin zafin jiki |{{Convert|30.0|C|F|1}} |{{Convert|28.5|C|F|1}} |{{Convert|28.0|C|F|1}} |{{Convert|23.8|C|F|1}} |{{Convert|22.6|C|F|1}} |{{Convert|20.1|C|F|1}} |{{Convert|20.8|C|F|1}} |{{Convert|20.9|C|F|1}} |{{Convert|23.7|C|F|1}} |{{Convert|22.4|C|F|1}} |{{Convert|25.4|C|F|1}} |{{Convert|28.2|C|F|1}} |- |Mafi ƙarancin zafin jiki |{{Convert|17.5|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |{{Convert|13.8|C|F|1}} |{{Convert|11.1|C|F|1}} |{{Convert|7.3|C|F|1}} |{{Convert|4.3|C|F|1}} |{{Convert|4.8|C|F|1}} |{{Convert|6.4|C|F|1}} |{{Convert|7.0|C|F|1}} |{{Convert|9.6|C|F|1}} |{{Convert|13.0|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |} Shekarar da aka samu mafi yawan ruwan sama ita ce 1900, lokacin da birnin ya sami {{Convert|2024|mm|in}} in) na ruwan sama.<ref name="Rocha">{{Cite web |last=Rocha |first=Laura |date=2014-12-11 |title=La huella del temido cambio climático: 2014 es el más lluvioso en 113 años en Buenos Aires |url=http://www.lanacion.com.ar/1751236-la-huella-del-temido-cambio-climatico-2014-es-el-mas-lluvioso-en-113-anos-en-buenos-aires |access-date=7 March 2016 |publisher=La Nacion |language=es |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308124316/http://www.lanacion.com.ar/1751236-la-huella-del-temido-cambio-climatico-2014-es-el-mas-lluvioso-en-113-anos-en-buenos-aires |url-status=dead }}</ref> A gefe guda, 1916 ta kasance shekarar da ta fi bushewa, tare da matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara na {{Convert|504|mm|in}} in). <ref>{{Cite web |title=Précipitations Mensuelles à Buenos Aires (Argentine) |url=http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/mete632-1888-2006-19-tn-1-0-0.php |access-date=7 March 2016 |publisher=Météoclimat |language=fr}}</ref> An rubuta mafi girman hazo na rana ɗaya a ranar 27 ga Fabrairu 1930, lokacin da {{Convert|194.1|mm|in}} in) na hazo ya faɗi.<ref name="SMNsummer"/> {| class="wikitable" | colspan="14" style="background: #ACE5EE; text-align:center;" |'''Ƙididdigar ruwan sama mai yawa (1906-yanzu) ''' |- !Ma'auni !Jan <ref name="SMNene"/> !Fabrairu <ref name="SMNfeb"/> !Maris <ref name="SMNmar"/> !Afrilu <ref name="SMNabr"/> !Mayu <ref name="SMNmay"/> !Yuni <ref name="SMNjun"/> !Yuli <ref name="SMNjul"/> !Aug <ref name="SMNago"/> !Satumba <ref name="SMNsept"/> !Oktoba <ref name="SMNoct"/> !Nuwamba <ref name="SMNnov"/> !Disamba <ref name="SMNdic"/> |- |Ruwan sama mafi zafi a kowane wata |{{Convert|347.5|mm|in|1}} |{{Convert|420.3|mm|in|1}} |{{Convert|476.6|mm|in|1}} |{{Convert|404.8|mm|in|1}} |{{Convert|361.7|mm|in|1}} |{{Convert|178.5|mm|in|1}} |{{Convert|212.1|mm|in|1}} |{{Convert|277.8|mm|in|1}} |{{Convert|260.1|mm|in|1}} |{{Convert|367.1|mm|in|1}} |{{Convert|284.1|mm|in|1}} |{{Convert|318.5|mm|in|1}} |- |Ruwan sama mafi bushewa a kowane wata |{{Convert|3.4|mm|in|1}} |{{Convert|0.7|mm|in|2}} |{{Convert|2.2|mm|in|1}} |{{Convert|5.0|mm|in|1}} |{{Convert|0.5|mm|in|2}} |{{Convert|0.0|mm|in|2}} |{{Convert|0.0|mm|in|0}} |{{Convert|0.0|mm|in|0}} |{{Convert|1.7|mm|in|1}} |{{Convert|4.1|mm|in|1}} |{{Convert|11.9|mm|in|1}} |{{Convert|5.9|mm|in|1}} |- |Mafi yawan ruwan sama a rana ɗaya |{{Convert|172.7|mm|in|1}} |{{Convert|194.1|mm|in|1}} |{{Convert|109.0|mm|in|1}} |{{Convert|159.0|mm|in|1}} |{{Convert|188.4|mm|in|1}} |{{Convert|78.7|mm|in|1}} |{{Convert|90.0|mm|in|1}} |{{Convert|96.8|mm|in|1}} |{{Convert|103.6|mm|in|1}} |{{Convert|132.0|mm|in|1}} |{{Convert|138.5|mm|in|1}} |{{Convert|124.1|mm|in|1}} |- |} == Kididdiga == {{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}} == Bayani == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] iqgpsd5zv7bpsbot2mj1mlsvbhz8lhx Yanayin yanayi na Turai 0 108426 838041 738691 2026-05-20T03:06:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838041 wikitext text/x-wiki Generation Climate Europe ''' (GCE) ''' hadin gwiwa ne na manyan kungiyoyin matasa na [[Turai]] da ke da niyyar yin kira ga karin matakan yanayi daga cibiyoyin Turai.<ref>{{Cite web |last=Lacroux |first=Margaux |date=2019-09-20 |title=Jeunes pour le climat : "Nous voulons être associés aux décisions de l'UE" |url=https://www.liberation.fr/planete/2019/09/20/jeunes-pour-le-climat-nous-voulons-etre-associes-aux-decisions-de-l-ue_1752128 |access-date=2020-03-15 |website=Libération.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Simon |first=Frédéric |date=2020-01-28 |title=Timmermans kicks off debate over landmark EU 'Climate Law' |url=https://www.euractiv.com/section/energy-environment/news/timmermans-kicks-off-debate-over-landmark-eu-climate-law/ |access-date=2020-03-15 |website=www.euractiv.com |language=en-GB}}</ref> == Tarihi == An ƙaddamar da Generation Climate Europe a watan Satumbar 2019 ta masu gwagwarmayar matasa kamar Nathan Méténier . [1] Mambobin da suka kafa GCE sune FIMCAP Turai, ESU, YEE, CliMates da AEGEE. A halin yanzu, jerin manyan kungiyoyin matasa sun shiga hadin gwiwa.[2][3] == Babban buƙatu == An kafa Generation Climate Europe don haɗa muryoyi da ƙoƙarin manyan IYNGOs na Turai don yin shawarwari tare ga cibiyoyin Turai don ƙarin aikin yanayi. Kungiyar ta tsara manyan buƙatu masu zuwa: <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Statement GCE September 2019 |url=https://gceurope.org/pdfs/2019-10-joint-statement.pdf |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=}}{{Dead link|date=May 2024}}</ref> * Turai za ta ayyana [[Sanarwar gaggawa ta yanayi|yanayin gaggawa]]. Ana buƙatar ƙaddamar da ayyukan yanayi a cikin manufofin EU. Za a kimanta duk yanke shawara akan tasirin yanayi. * Za a haɗa matasa a cikin hanyoyin yanke shawara kamar tsarin tsara Yarjejeniyar Green ta Turai. * Tarayyar Turai za ta inganta gudummawar da ta bayar kafin shekarar 2020 don daidaitawa da matsakaicin karuwar 1.5 ° C. Ya kamata Tarayyar Turai ta kuma dauki dabarun yanayi na dogon lokaci don [[Fitar da sifili|tsaka-tsaki na carbon]], a ƙarshe a Majalisar Turai ta gaba a watan Oktoba 2019. (Ranar yanzu sun kasance a baya) &nbsp; * Za a dakatar da tallafin man fetur da sabbin ayyukan man fetur nan take. Tarayyar Turai tana buƙatar sauyawa mai sauri da cikakke don tsabtace makamashi mai sabuntawa kawai. * Kudin da aka samu ta hanyar sauyawa zuwa al'umma mai ɗorewa da tattalin arziki a cikin gajeren lokaci dole ne a rarraba su cikin hanyar da ta dace. Wadanda za su iya biyan mafi yawan buƙatun yin mafi yawa. * GCE tana buƙatar ƙara saka hannun jari da mai da hankali don samar da hanyoyin sufuri masu ɗorewa na Turai. Za a sabunta ababen more rayuwa na yanzu don ci gaba da buƙatun tafiye-tafiye masu ɗorewa da rage farashin sufuri. Ya kamata a sake gabatar da jiragen kasa na dare kuma ya kamata a aiwatar da haraji akan man fetur. * Za a kara jaddada ilimi a matsayin hanyar da za a karfafa matasa da kuma ba su kayan aiki don cimma tattalin arzikin carbon-neutral da na zagaye. == Kungiyoyin membobin == {| class="wikitable sortable" !Sunan !Sunan farko !Matsayi |- |Ƙungiyar Matasan Katolika ta Duniya |FIMCAP |Wanda ya kafa |- |Kungiyar Dalibai ta Turai |ESU |Wanda ya kafa |- |Matasa da Muhalli Turai <ref>{{Cite web |title=Right to a healthy environment, a young activists perspective - Youth - www.coe.int |url=https://www.coe.int/en/web/youth/-/right-to-a-healthy-environment-a-young-activists-perspective |access-date=2024-06-21 |website=Youth |language=en-GB}}</ref> |YEE |Wanda ya kafa |- |CliMates <ref>{{Cite web |date=2019-11-01 |title=Student Association Climates - .ORG |url=https://www.studentclimates.org/ |access-date=2024-06-21 |website=Student Association Climates |language=en-US}}</ref> |Yanayi |Wanda ya kafa |- |Ƙungiyar Ƙungiyoyin Ƙungiyoyin Dalibai na Turai |AEGEE |Wanda ya kafa |- |Matasa na Duniya<ref>{{Cite web |date=2024-05-26 |title=Our work and mission |url=https://www.iynf.org/about/structure/ |access-date=2024-06-21 |website=IYNF - International Young Naturefriends |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |IYNF |memba |- |Ofishin Shirye-shiryen Kungiyar Dalibai ta Turai |Rashin Rashin Ruwa |memba |- |Cibiyar Nazarin Erasmus |ESN |memba |- |Matasan Tarayyar Turai |JEF Turai |memba |} == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin na waje == * [https://gceurope.org/home/ Yanayin Yanayi na Turai] 7mrdzk3drrwmtl31iygocd3vmlivug9 Yanayi na Ireland 0 108563 838027 831212 2026-05-20T01:40:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838027 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Ireland_island_Köppen.png|thumb|428x428px|Nau'ikan yanayi na Köppen a Ireland.]] [[Fayil:Wetterkarte_mit_Okklusion.png|right|thumb|350x350px|Yankin da ke da matsin lamba a Arewacin [[Tekun Atalanta|Atlantic]] yana motsawa a fadin Ireland.]] '''yanayin Ireland''' yana da sauƙi, mai laushi kuma yana canzawa tare da [[Ruwan sama]] mai yawa da rashin matsanancin zafin jiki. An bayyana yanayin Ireland a matsayin yanayin yanayi na teku, ko ''Cfb'' a kan tsarin rarraba yanayi na Köppen, rarraba da yake rabawa tare da mafi yawan arewa maso yammacin Turai.<ref>{{Cite journal |last=Peel, M. C. |last2=Finlayson B. L. |last3=McMahon, T. A. |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen&ndash;Geiger climate classification |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |bibcode=2007HESS...11.1633P |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |issn=1027-5606 |doi-access=free}} ''(direct: [http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf Final Revised Paper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |date=2012-02-03 }})''</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Climatology |url=http://www.met.ie/marine/marine_climatology.asp |access-date=30 January 2008 |publisher=Met Éireann}}</ref> Tsibirin yana karɓar lokacin rani mai dumi da hunturu mai sanyi. Kamar yadda Ireland ke fuskantar iska na babban teku, yana da sauƙi sosai a cikin hunturu fiye da wasu wurare a wannan latitude, misali Newfoundland a [[Kanada]] ko Sakhalin a [[Rasha]]. Yankin Atlantic mai juyawa, wanda ya haɗa da raƙuman teku kamar Arewacin Atlantic Current da Gulf Stream, ya saki ƙarin zafi a kan Atlantic, wanda iska mai yawa ke ɗauka zuwa Ireland yana ba da, alal misali, Dublin yanayin hunturu mai sauƙi fiye da sauran yanayin teku a irin waɗannan wurare. Iska mai rinjaye tana hurawa daga kudu maso yamma, tana fashewa a kan tsaunuka masu tsawo na gabar yamma. Saboda haka ruwan sama wani muhimmin bangare ne na rayuwar yammacin Irish, tare da Tsibirin Valentia, a yammacin gabar County Kerry, yana samun kusan sau biyu ruwan sama na shekara-shekara kamar [[Dublin]] a gabas ({{Convert|1400|mm|in|1}} a vs. {{Convert|714|mm|in|1}} a). Janairu da Fabrairu sune watanni mafi sanyi na shekara, kuma yana nufin yanayin iska na yau da kullun yana faɗuwa tsakanin 4 da 7 °C (39.2 da 44.6 °F) a cikin waɗannan watanni.  Yuli da Agusta sune mafi zafi, tare da matsakaicin yanayin zafi na yau da kullun na 14 zuwa 16 °C (57.2 zuwa 60.8 °F), yayin da ma'anar matsakaicin yau da kullun a watan Yuli da Agusta ya bambanta daga 17 zuwa 18 °C (62.6 zuwa 64.4 °F) kusa da bakin teku, zuwa 19 zuwa 20 °C (66.0 °C) a cikin ƙasa.  Mafi kyawun watanni shine Mayu da Yuni, tare da matsakaicin hasken rana na sa'o'i biyar zuwa bakwai a kowace rana.[1]  Ko da yake munanan yanayin yanayi a Ireland ba safai ba ne idan aka kwatanta da sauran ƙasashe na nahiyar Turai, suna faruwa.  Bacin ran Atlantika, wanda ke faruwa musamman a watannin Disamba, Janairu da Fabrairu, na iya kawo iskar da ta kai kilomita 160 a cikin sa'a guda (99 mph) zuwa yankunan yammacin gabar teku, tare da lokacin sanyi na 2013/14 ya kasance mafi hadari da aka yi rikodin.[2]  A cikin watanni na rani, musamman a kusa da ƙarshen Yuli / farkon Agusta, tsawa na iya tasowa..<ref name="Storm Katia">{{Cite web |date=10 September 2011 |title=Evidence of winter storms |url=http://www.independent.ie/irish-news/hurricane-alert-storm-winds-coming-as-katia-moves-in-26770180.html |access-date=4 February 2016 |publisher=Independent Newspapers}}</ref><ref name="Thunderstorms">{{Cite web |title=July Thunderstorm |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405060447/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-events/July1985_Thunderstorm.PDF |archive-date=5 April 2016 |access-date=4 February 2016 |publisher=Met Éireann}}</ref> == Yanayin zafi == Ireland tana fama da rashin matsanancin zafin jiki idan aka kwatanta da sauran yankuna a irin wannan latitudes. Akwai bambancin yanki, tare da yankunan cikin gida suna da sanyi a cikin hunturu kuma suna da zafi a lokacin rani fiye da takwarorinsu na bakin teku. Yankunan da suka fi zafi suna samuwa a gefen kudu maso yammacin gabar teku. Tsibirin Valentia yana da matsakaicin matsakaicin zafin jiki, a 10.9 ° C.&nbsp; Yankunan da suka fi sanyi suna cikin ƙasa. Mullingar yana da matsakaicin matsakaicin zafin jiki, a 9.3 ° C.&nbsp; Mafi girman zafin jiki da aka taɓa yin rikodin a Ireland ya kasance 33.3 ° C a Kilkenny Castle, a ranar 26 ga Yuni 1887. Mafi ƙarancin zafin jiki ya kasance -19.1 ° C a Markree Castle a ranar 16 ga Janairun 1881. &nbsp;&nbsp; Shida daga cikin shekaru goma mafi zafi a Ireland sun faru tun daga 1990.<ref>{{Cite web |last=Environmental Protection Agency |date=2017 |title=What impact will climate change have for Ireland |url=http://www.epa.ie/climate/communicatingclimatescience/whatisclimatechange/whatimpactwillclimatechangehaveforireland/ |website=EPA}}</ref> Saboda canjin yanayi, an kiyasta cewa yanayin zafi zai tashi a ko'ina har zuwa digiri 3.4 a ƙarshen karni.<ref>{{Cite journal |last=Murphy |first=Conor |last2=Fealy |first2=Rowan |date=2010 |title=Climate Change Impacts for Ireland Part 2: Changes in Key Climatic Variables |url=http://eprints.maynoothuniversity.ie/2671/1/CM_Climate_Impacts_Pt2.pdf |journal=Geographical Viewpoint |volume=38 |page=31 |access-date=11 January 2018}}</ref> Matsanancin zafi da sanyi duka ba safai suke yi a duk faɗin ƙasar.  Yanayin zafi da ya wuce 30 ° C ba kasafai ba ne, yawanci yana faruwa ne kawai a kowane ƴan shekaru (2025, 2023, 2022, 2021, 2018, 2016, 2013, 2006, 2005, 2003, 1995, 1990, 193, 198  Misalai na baya-bayan nan), kodayake galibi suna kaiwa 20s mafi yawan lokacin bazara.  Daskarewa mai tsanani yana faruwa ne kawai lokaci-lokaci a cikin hunturu, tare da yanayin zafi ƙasa -10 °C kasancewar ba a saba gani ba a cikin ƙananan wurare da yanayin zafi ƙasa da daskarewa ba a saba gani ba a yawancin yankunan bakin teku.  Koyaya, ana cewa yanayin zafi a tsaunin Wicklow yana kaiwa -10 °C kowace shekara.  [ana {{Weather box}} === Gishiri === [[Fayil:CavanHayfield.JPG|right|thumb|Hasken rana a cikin County Cavan]] Rashin sanyi yana faruwa akai-akai a cikin hunturu, tare da yawancin yankuna suna ganin sama da kwanaki 40 na sanyi a kowace shekara. A yankunan arewa, sanyi na iska yana faruwa a matsakaicin kwanaki 10.2 a kowace Janairu, watan da sanyi na iska ke faruwa akai-akai.<ref name="1971-2000 averages">{{Cite web |title=N Ireland 1971-2000 averages |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/n_ireland.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927031233/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/n_ireland.html |archive-date=27 September 2007 |access-date=17 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> A cikin Sperrins da Glens na Antrim iska sanyi yana faruwa a kusan kwanaki 80 a shekara.<ref name="Average air frost">{{Cite web |title=Days of Air Frost 1971-2000 |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/daf/17.gif |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705082009/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/daf/17.gif |archive-date=5 July 2007 |access-date=18 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Tsarin yayi kama da sanyi na ƙasa, tare da matsakaicin kwanaki 100 na sanyi na ƙasa a cikin ƙasƙanci da sama da 140 a cikin duwatsu.<ref name="Average ground frost">{{Cite web |title=Days of Ground Frost 1971-2000 |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/dgf/17.gif |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070109064830/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/dgf/17.gif |archive-date=9 January 2007 |access-date=18 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Yawan kwanakin sanyi a Ireland sun ragu sosai a cikin shekaru goma da suka gabata. An san raguwar mafi girma a cikin hunturu. <ref>{{Cite web |title=Key Meteorological Indicators of Climate Change in Ireland |url=https://www.epa.ie/pubs/reports/research/climate/ERC-6-Climate%20Change-web-ready3.pdf |access-date=7 July 2020}}</ref> Frost yana da wuya a bakin tekun, a cikin birane da kuma a yankunan yamma da kudanci. Roches Point, County Cork yana karɓar 'yan kwanaki mafi ƙanƙanta tare da sanyi na iska, tare da matsakaicin kwanaki 7.0 tare da sanyi mai iska da aka rubuta a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Roches Point (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094129/https://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |url-status=dead }}</ref> Kilkenny, County Kilkenny yana karɓar mafi yawan kwanaki tare da sanyi na iska, tare da matsakaicin kwanaki 53.0 tare da sanyi mai iska da aka rubuta a kowace shekara.<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Met Éireann - Kilkenny (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/kilkenny.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094115/https://www.met.ie/climate/kilkenny.asp |url-status=dead }}</ref> A [[Dublin]], Filin jirgin sama Dublin ya yi rikodin sanyi na iska a matsakaita kwanaki 24.3 a kowace shekara, yayin da Casement Aerodrome (wanda ke cikin ƙasa) ya yi rikodi da sanyi na iska akan matsakaicin kwanaki 41.3 a kowace tawen.<ref name="autogenerated2">{{Cite web |title=Met Éireann - Dublin Airport (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423115003/http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |archive-date=23 April 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref><ref name="autogenerated3">{{Cite web |title=Met Éireann - Casement Aerodrome (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/casement.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094044/https://www.met.ie/climate/casement.asp |url-status=dead }}</ref> [[Fayil:SummerCloud_(Cropped).JPG|thumb|Hoton tauraron dan adam wanda ke nuna ci gaban girgije na lokacin rani a cikin Ireland da Burtaniya]] Watanni mafi yawan rana shine Mayu da Yuni. A cikin waɗannan watanni hasken rana yana tsakanin sa'o'i 5 zuwa 61⁄2 a kowace rana a mafi yawan ƙasar. Kudu maso gabas yana samun mafi yawan hasken rana, matsakaicin sama da awanni 7 a rana a farkon lokacin rani. Disamba shine watan da ya fi yawan hazo, tare da matsakaicin hasken rana na yau da kullun daga kimanin awa 1 a arewa zuwa kusan awanni 2 a kudu maso gabas. A cikin shekara gabaɗaya, yawancin yankuna suna samun matsakaicin tsakanin sa'o'i 31⁄4 da 33⁄4 na hasken rana kowace rana. Girgije ya rufe sararin samaniya na Irish kusan rabin lokacin. Yankin da ya fi hasken rana a tsibirin shine kudu maso gabas. Rosslare, County Wexford ya kasance yankin da ya fi hasken rana a tarihi, duk da haka, Met Éireann ta rufe tashar a cikin 2007. <ref>{{Cite web |date= |title=Climatology details for station Rosslare, IRELAND and index SS: Sunshine duration |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=2137 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211224335/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=2137 |archive-date=2020-02-11 |access-date=2024-06-19 |website=eca.knmi.nl}}</ref> Tashar da ta fi hasken rana a cikin shekara ta 1981 zuwa 2010 ita ce Ballyrichard HSE a Arklow, County Wicklow, wanda ya sami matsakaicin sa'o'i 4.41 na hasken rana kowace rana.{{Weather box}}Yankunan da suka fi girgije (watau mafi ƙarancin rana) na tsibirin gabaɗaya yamma ne da arewa maso yammacin ƙasar. A cikin matsakaicin lokacin 1971-2000, Claremorris, County Mayo ita ce tashar da ta fi girgije, tana karɓar sa'o'i 1,072 na hasken rana a kowace shekara. Daga 1981 zuwa 2010, Birr, County Offaly, a cikin Midlands, ita ce tashar da ta fi girgije (mai wucewa), tana karɓar matsakaicin sa'o'i 3.2 na hasken rana a kowace rana, ƙasa da tashoshin da ke Malin Head a arewa ko Belmullet a yamma.<ref>{{Cite web |date= |title=Climatology details for station Birr, IRELAND and index SS: Sunshine duration |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=120 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130104037/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1981-2010&indexid=SS&stationid=120 |archive-date=2020-01-30 |access-date= |website=eca.knmi.nl}}</ref> Yankunan cikin gida suna karɓar ƙarancin hasken rana fiye da yankunan bakin teku saboda ci gaban girgije a kan ƙasa. Cloud yana tasowa ne saboda iska mai ɗorewa wanda ya haifar da dumama ƙasa.<ref>{{Cite web |title=Sunshine and Solar Radiation |url=http://www.met.ie/climate-ireland/sunshine.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20180217071303/http://www.met.ie:80/climate-ireland/sunshine.asp |archive-date=17 February 2018 |publisher=[[Met Éireann]]}}</ref>{{Weather box}} == Ruwan sama == === Ruwan sama === Ruwan sama shine mafi yawan ruwan sama a tsibirin, kuma ya zama ruwan dare a ko' Ireland, kodayake wasu sassan gabar yamma suna samun ruwan sama sau biyu kamar gabar gabas. Ruwan sama a Ireland yawanci yana fitowa ne daga tsarin gaba na Atlantic wanda ke tafiya arewa maso gabas a kan tsibirin, yana kawo girgije da ruwan sama. Yawancin gabashin rabin kasar suna da tsakanin 750 da 1,000 in) na ruwan sama shekara. Ruwan sama a yammaci yawanci yana tsakanin 1,000 da 1,250 in). A yawancin gundumomin tsaunuka ruwan sama ya wuce {{Convert|3000|mm|in|1}} in) a kowace shekara. Watanni mafi zafi kusan ko'ina shine Disamba da Janairu. Afrilu shine watan da ya fi bushewa gabaɗaya, amma a yawancin sassan kudanci, Yuni shine mafi bushewa. Matsakaicin adadin "kwanaki masu laushi" (kwanaki da sama da {{Convert|1|mm|in|3}} in) na ruwan sama) ya kasance daga kimanin kwanaki 151 a shekara tare da gabas da kudu maso gabas, zuwa kimanin kwanaki 225 a shekara a wasu sassan yamma. Tashar yanayi mafi zafi ita ce Glanagimla, Leenane, Co. Galway, wanda ke da matsakaicin {{Convert|2874.59|mm|in|2}} in) ruwan sama a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Historical Data |url=https://www.met.ie/climate/available-data/historical-data |access-date=11 November 2020 |publisher=Met Éireann}}</ref> [ba takamaiman ba don tabbatarwa] Tashar yanayin zafi mafi zafi ita ce tsibirin Valentia, wanda ke karɓar {{Convert|1430.1|mm|in|2}} in) na ruwan sama a kowace shekara, a matsakaici.<ref name="met.ie"/>  Tashar yanayi mafi bushewa tana a Ringsend, Co. Dublin, wanda ke karɓar {{Convert|683|mm|in|2}} in) na ruwan sama a kowace shekara, a matsakaici.<ref name="autogenerated3"/> Tashar yanayi tare da mafi yawan adadin "kwanaki mai laushi" ita ce Belmullet, tare da kwanaki 193 a kowace shekara, <ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Belmullet (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/belmullet.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094030/https://www.met.ie/climate/belmullet.asp |url-status=dead }}</ref> yayin da tashar da ke da mafi ƙarancin adadin "kwanakin ruwa" ita ce Filin jirgin saman Dublin, tare da kwana 128 a kowace shekara. <ref name="autogenerated2"/> ==== Rubuce-rubucen ruwan sama ==== Tushen: <ref name="WeatherExtremes">{{Cite web |title=Weather Extreme Records for Ireland - Met Éireann - the Irish Meteorological Service |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |access-date=2025-07-29 |archive-date=2016-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216004316/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |url-status=dead }}</ref> * Shekarar da ta fi bushewa da aka rubuta a Ireland ita ce 1887, tare da {{Convert|356.6|mm|in|2}} in) na ruwan sama da aka rubuta da Glasnevin, County Dublin. * Yaduwar fari mafi tsawo a Ireland ta faru ne a Limerick tsakanin 3 ga Afrilu 1938 da 10 ga Mayu 1938 (kwana 37). * Mafi girman jimlar kowane wata ya kasance {{Convert|790.0|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Dutsen Cummeragh, County Kerry, a watan Oktoba 1996. * Mafi girman shekara-shekara ya kasance {{Convert|3964.9|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Ballaghbeena Gap 1960. * Mafi girman jimlar yau da kullun shine {{Convert|243.5|mm|in|2}} in); an rubuta shi a Cloone Lake, County Kerry, a ranar 18 ga Satumba 1993. === Ruwan dusar ƙanƙara === [[Fayil:BlackhillRoadSnow.JPG|thumb|Snow a cikin Wicklow]] Yanayin sanyi mai tsanani ba a saba gani ba a Ireland tare da mafi yawan ruwan sama na hunturu da ke zuwa a cikin ruwan sama, kodayake tuddai da yankunan tsaunuka a cikin ƙasar na iya ganin har zuwa kwanaki 30 na dusar ƙanƙara a kowace shekara: yankin Wicklow Mountains wani lokacin yana fuskantar kwanaki 50 ko fiye na dusarƙara a kowane shekara. Yawancin yankuna masu ƙasƙanci na tsibirin suna ganin 'yan kwanaki na dusar ƙanƙara a kowace shekara (daga Disamba zuwa Maris har da), ko kuma ba su ga dusar ƙara ba a wasu hunturu. Koyaya, akwai shirye-shiryen dusar ƙanƙara da kankara, gami da rarraba grit, gishiri, da sauran ma'adanai masu maganin dusar ƙara. A ƙarshen shekara ta 2011, Gwamnatin Ireland ta kafa "Winter-Ready", don shirya ƙasar don irin wannan mummunan yanayi.<ref>{{Cite web |title=News |url=http://www.merrionstreet.ie/index.php/2011/11/shatter-launches-winter-ready-campaign/?cat=3 |access-date=1 December 2011 |website=Shatter launches Winter Ready campaign |publisher=Irish Government News Service}}</ref> Saboda bambancinsa (wanda ya fi girma saboda tasirin Tekun Atlantika, Kogin Gulf da Arewacin Tekun Atlantika, da kuma latatul Ireland ta arewa da kuma raunin da iskar Siberian/Arctic) Yanayin Ireland a lokacin watannin hunturu yana da wahala a iya hasashen.  Abubuwan da aka ambata a baya sun sa duka biyun suna da ƙarancin zafi da ƙarancin zafi mai yiwuwa. Tashar yanayi mafi dusar ƙanƙara ita ce Clones, County Monaghan, wanda ke karɓar, a matsakaita, kwanaki 18 na dusar ƙara da / ko dusar ƙana a kowace shekara. Daga cikin wadannan, kwanaki 6.2 suna da dusar ƙanƙara a karfe 09:00 .<ref name="Clones">{{Cite web |title=Clones 1978–2007 averages |url=https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/clones.html |access-date=4 December 2020 |website=www.met.ie |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321232407/https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/clones.html |url-status=dead }}</ref> Tashar yanayin dusar ƙanƙara mafi ƙanƙanta ita ce Tsibirin Valentia, County Kerry; wanda ke karɓar, a matsakaita, kwanaki 5.6 na dusar ƙara da / ko dusar ƙana a kowace shekara. Daga cikin wadannan, kwanaki 0.8 suna da dusar ƙanƙara a karfe 09:00 .<ref name="met.ie"/> === Gaisuwa === Girgizar ƙasa, kamar dusar ƙanƙara da ƙanƙarar ƙanƙanta, ma ba ta da yawa a Ireland; duk da haka, tana iya faruwa a kowane lokaci na shekara. Ya fi yawa a lokacin bazara a lokacin tsawa. Malin Head, County Donegal yana karɓar mafi yawan haila, tare da matsakaicin kwanaki 48.4 a kowace shekara.<ref name="ReferenceB">{{Cite web |title=Met Éireann - Malin Head (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/malinhead.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009104715/http://met.ie/climate/malinhead.asp |archive-date=9 October 2011 |access-date=8 May 2008}}</ref> Roche's Point, County Cork yana karɓar mafi ƙanƙara, tare da matsakaicin kwanaki 8.0 a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Roche's Point (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |access-date=14 December 2019 |archive-date=18 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218094129/https://www.met.ie/climate/rochespoint.asp |url-status=dead }}</ref> === Hadari === Hadari ba su da yawa a Ireland fiye da Mainland [[Turai]] da yawancin [[Birtaniya|Burtaniya]]. Late Spring da Summer sun yi rikodin mafi yawan ayyukan tsawa a Ireland da yankunan da ke kewaye da teku.<ref name="x775">{{Cite journal |last=Hayward |first=Leah |last2=Whitworth |first2=Malcolm |last3=Pepin |first3=Nick |last4=Dorling |first4=Steve |date=2022-12-15 |title=A regional lightning climatology of the UK and Ireland and sensitivity to alternative detection networks |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1002/joc.7680 |journal=International Journal of Climatology |volume=42 |issue=15 |pages=7839–7862 |doi=10.1002/joc.7680 |issn=0899-8418 |access-date=2025-07-25 |doi-access=free}}</ref> Filin jirgin saman Cork, County Cork yana fuskantar mafi ƙarancin tsawa; yana karɓar shi kwanaki 3.7 a kowace shekara a matsakaici.<ref name="ReferenceC">{{Cite web |title=Met Éireann - Cork Airport (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/corkairport.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508021517/http://www.met.ie/climate/corkairport.asp |archive-date=8 May 2008 |access-date=8 May 2008}}</ref> Tsibirin Valentia, County Kerry yana fuskantar mafi yawan tsawa; yana karɓar shi kwanaki 7.1 a kowace shekara a matsakaici.<ref name="met.ie">{{Cite web |title=Valentia 1981–2010 averages |url=https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html |access-date=14 December 2019 |website=www.met.ie |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321232350/https://www.met.ie/climate-ireland/1981-2010/valentia.html |url-status=dead }}</ref> == Iska == Gabaɗaya, bakin tekun yana da iska fiye da yankunan cikin gida, kuma yamma yana da iska sosai fiye da gabas. Tashar da ke da a matsakaicin saurin iska shine Shugaban Malin, County Donegal, matsakaicin a 16.3 kn (30.2 km/h; 18.8 mph).  Har ila yau, Malin Head yana karɓar mafi yawan iska mai ƙarfi, yana rikodin su akan matsakaita kwanaki 66.0 a kowace shekara..<ref name="ReferenceB"/> Tashar da ke da mafi ƙarancin saurin iska ita ce Kilkenny, County Kilkenny; matsakaicin a {{Convert|6.5|kn|km/h mph}} km / h; 7.5 . <ref name="autogenerated1"/> Tashar da ke yin rikodin mafi ƙarancin iskar iska ita ce Birr, County Offaly; tana yin rikodin su a matsakaicin kwanaki 1.2 a kowace shekara.<ref>{{Cite web |title=Met Éireann - Birr (30 Year Averages) |url=http://www.met.ie/climate/birr.asp |access-date=14 December 2019}}</ref> Mafi girman saurin iska da aka taɓa yin rikodin a Ireland ya kasance {{Convert|182|km/h|kn mph|0}} km / h (98 a Limerick (a Filin jirgin saman Foynes) a ranar 18 ga Janairun 1945.<ref name="WeatherExtremes"/> Guguwa ba ta da yawa a Ireland, tare da kusan kasa da goma da aka ruwaito a kowace shekara - galibi a watan Agusta.<ref>{{Cite web |date=7 August 2008 |title=Yesterday's tornados 'almost unheard of' |url=https://www.breakingnews.ie/ireland/yesterdays-tornados-almost-unheard-of-372813.html |access-date=14 December 2019 |website=Breaking News}}</ref> == Haushi == [[Fayil:Olympus_Jan_2003_377-2.jpg|thumb|Haushi a cikin Dutsen Wicklow]] Tashar da ta fi hazo ita ce a Filin jirgin saman Cork, County Cork, wanda ke da kwanaki 99.5 na hazo a kowace shekara.<ref name="ReferenceC"/> Tashar da ta fi ƙarancin hazo ita ce a Tsibirin Valentia, County Kerry, wanda ke da kwanaki 8.9 na hazo a kowace shekara.<ref name="met.ie"/> == Ganuwa == Ganin yana da kyau sosai, saboda kusanci da masana'antu zuwa gabar teku, yana ba da damar iska don watsar da duk wani hayaki.<ref name="Met Office:Northern Ireland climate">{{Cite web |title=Met Office:Northern Ireland climate |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/nireland/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092850/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/location/nireland/index.html |archive-date=29 September 2007 |access-date=17 May 2008 |publisher=[[Meteorological Office]]}}</ref> Rashin hazo da hazo sau da yawa suna faruwa, da kuma hazo na bakin teku a gabas, amma gabaɗaya ba ya daɗewa. Koyaya, a cikin hunturu, yana iya zama jinkiri don sharewa.<ref name="Met Office:Northern Ireland climate" /> == Canjin yanayi == {{Excerpt|Climate change in the Republic of Ireland}}Dangane da binciken da aka gudanar a 2024, matsanancin zafin jiki na 34 ° C ko fiye yana ƙara zama mai yiwuwa a Ireland. <ref>{{Cite web |title=Temperatures exceeding 30 degrees likely to become more common in Ireland - study |url=https://www.irishtimes.com/environment/climate-crisis/2024/07/02/temperatures-exceeding-30-degrees-likely-to-become-more-common-in-ireland-study/ |access-date=2025-06-15 |website=The Irish Times |language=en}}</ref>{{Climate chart|[[Belmullet]] (1981-2010)|3.7|8.9|134.0|3.6|9.1|97.1|4.7|10.4|99.2|5.8|12.2|72.0|7.9|14.6|70.4|10.4|16.2|72.1|12.2|17.6|79.0|12.2|17.8|101.9|10.7|16.5|101.8|8.4|13.7|145.9|6.0|11.0|134.0|4.2|9.2|137.4}}{{Climate chart|[[Birr, County Offaly|Birr]] (1979-2008)|2.0|8.1|78.8|2.0|8.6|58.6|3.3|10.3|67.4|4.3|12.6|55.0|6.6|15.5|59.5|9.5|17.8|66.5|11.6|19.6|59.4|11.3|19.3|81.6|9.3|17.1|66.4|6.6|13.6|94.2|4.0|10.4|74.7|2.7|8.6|83.8|source=|float=left|clear=none}}{{Climate chart|[[Casement Aerodrome]] (1981-2010)|2.1|8.0|63.8|2.0|8.2|48.5|3.3|10.2|50.7|4.1|12.4|51.9|6.6|15.2|59.1|9.4|17.9|62.5|11.5|19.8|54.2|11.3|19.5|72.3|9.5|17.1|60.3|7.0|13.6|81.6|4.2|10.2|73.7|2.4|8.3|75.7}}{{Climate chart|[[Clones, County Monaghan|Clones]] (1978-2007)|1.6|7.2|87.6|1.6|7.8|71.0|3.0|9.7|84.0|4.2|12.1|61.6|6.5|15.1|63.4|9.5|17.4|70.9|11.4|19.2|70.8|11.1|18.8|88.7|9.2|16.6|76.2|6.6|13.1|102.7|3.9|9.8|85.1|2.3|7.6|98.4}}{{Climate chart|[[Cork Airport]] (1981-2010)|3.0|8.2|131.4|3.1|8.3|97.8|4.0|9.9|97.6|4.9|11.8|76.5|7.4|14.4|82.3|10.0|17.0|80.9|11.8|18.7|78.8|11.8|18.5|96.8|10.2|16.5|94.6|7.7|13.2|138.2|5.2|10.3|120.0|3.7|8.5|133.1}}{{Climate chart|[[Dublin Airport]] (1981-2010)|2.4|8.1|62.6|2.3|8.3|48.8|3.4|10.2|52.7|4.6|12.1|54.1|6.9|14.8|59.5|9.6|17.6|66.7|11.7|19.5|56.2|11.5|19.2|73.3|9.8|17.0|59.5|7.3|13.6|79.0|4.5|10.3|72.9|2.8|8.3|72.7}}{{Climate chart|[[Kilkenny]] (1978-2007)|1.6|8.2|78.3|1.9|8.6|66.1|3.2|10.6|67.9|4.2|12.9|56.4|6.5|15.7|60.4|9.3|18.2|61.0|11.3|20.3|54.6|11.0|20.2|77.8|9.1|17.8|69.0|6.5|14.1|95.3|3.7|10.8|80.2|2.4|8.8|90.4}}{{Climate chart|[[Malin Head]] (1981-2010)|3.6|8.1|117.4|3.5|8.1|84.8|4.4|9.3|85.9|5.8|10.8|63.1|7.8|13.1|56.9|10.3|15.1|69.1|12.1|16.8|76.8|12.3|17.0|93.2|10.9|15.6|91.8|8.5|13.0|118.4|6.1|10.4|104.5|4.2|8.6|114.2}}{{Climate chart|[[Mullingar]] (1979-2008)|1.5|7.4|91.7|1.5|7.9|72.0|2.8|9.8|78.3|4.1|12.1|62.1|6.3|14.9|68.7|9.2|17.3|70.5|11.1|19.2|61.8|10.8|18.9|80.8|8.9|16.7|73.8|6.2|13.2|102.1|3.5|9.9|82.4|2.2|7.9|97.1}}{{Climate chart|[[Rosslare Strand|Rosslare]] (1978-2007)|4.2|8.8|88.4|4.1|8.5|70.8|5.1|9.9|69.1|6.3|11.3|59.1|8.6|13.6|55.7|11.0|16.3|54.9|12.7|18.3|49.9|12.9|18.5|71.6|11.6|16.8|75.0|9.3|14.0|109.3|6.7|11.3|100.9|5.2|9.5|100.8|source=|float=left|clear=none}}{{Climate chart|[[Shannon Airport]] (1981-2010)|3.2|8.8|102.3|3.2|9.2|76.2|4.5|11.1|78.7|5.7|13.3|59.2|8.2|16.0|64.8|10.9|18.3|69.8|12.9|19.8|65.9|12.7|19.6|82.0|10.8|17.7|75.6|8.2|14.3|104.9|5.5|11.1|94.1|3.6|9.0|104.0}}{{Climate chart|[[Valentia Island]] (1981-2010)|4.7|9.8|173.8|4.6|9.8|123.7|5.4|11.0|123.8|6.3|12.5|96.7|8.4|14.9|93.5|10.8|16.7|95.3|12.7|18.1|99.0|12.6|18.2|114.9|11.2|17.0|125.4|9.0|14.3|177.1|6.8|11.8|169.3|5.3|10.3|164.9|source=|float=left|clear=none}} {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" ! colspan="14" |Bayanan yanayi don Dublin (Secondary Climatological Surface Parameters) |- !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba ! style="border-left-width:medium" |Shekara |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da hazo > {{Convert|10.0|mm|inches}} in) | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.3 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.0 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.3 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.9 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.4 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |2.0 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.7 | style="background:#C0E0E0;color:#000000;" |2.1 | style="background:#C0E0E0;color:#000000;" |2.2 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;" |1.7 | style="background:#CCE5E5;color:#000000;border-left-width:medium" |18.8 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da Max zafin jiki > {{Convert|25.0|C|F}} ° C (77.0 ° F) | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.2 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.6 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;" |0.3 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#ffffff;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FAEBD7;color:#000000;border-left-width:medium" |1.1 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da zafin jiki na Min < {{Convert|0.0|C|F}} ° C (32.0 ° F) | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |7.1 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |7.2 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |5.5 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;" |3.9 | style="background:#F0FFFF;color:#000000;" |0.5 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#FFFFFF;color:#000000;" |0.0 | style="background:#F0FFFF;color:#000000;" |0.8 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;" |3.3 | style="background:#80FFFF;color:#000000;" |6.7 | style="background:#C0FFFF;color:#000000;border-left-width:medium" |35 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da tsawa | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.7 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.6 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.9 | style="background:#E0FFE0;color:#000000;" |1.0 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.3 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;" |0.2 | style="background:#E5FFE5;color:#000000;border-left-width:medium" |5.1 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da ƙanƙarahail | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.5 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.8 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |2.0 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |1.0 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.2 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.1 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.2 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.4 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;" |0.7 | style="background:#CCCCFF;color:#000000;border-left-width:medium" |9.2 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da hazo | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.6 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.2 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.3 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.8 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.6 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |2.3 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;" |3.4 | style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium" |32.2 |- !Matsakaicin adadin kwanaki tare da saurin iska > {{Convert|10|m/s|kph}} m / s (36 km / h) | style="background:#666666;color:#FFFFFF;" |18 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |15.9 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |15.7 | style="background:#999999;color:#000000;" |12.2 | style="background:#A0A0A0;color:#000000;" |11 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |8.9 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |8.5 | style="background:#B2B2B2;color:#000000;" |9.5 | style="background:#A0A0A0;color:#000000;" |10.3 | style="background:#999999;color:#000000;" |13.4 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |14.7 | style="background:#808080;color:#FFFFFF;" |16 | style="background:#A0A0A0;color:#FFFFFF;border-left-width:medium" |154.1 |- !Matsakaicin saurin iska | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6.3 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6.2 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.9 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.3 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.1 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.7 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |4.9 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.4 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |5.8 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;" |6 | style="background:#FEFEFA;color:#000000;border-left-width:medium" |5.4 |- !Matsakaicin zafin teku ° C (° F) | style="background:#9090FF;color:#000000;" |9.6(49.3)<br /> | style="background:#8484FF;color:#000000;" |8.8(47.8)<br /> | style="background:#7E7EFF;color:#000000;" |8.4(47.1)<br /> | style="background:#8888FF;color:#000000;" |9.1(48.4)<br /> | style="background:#9C9CFF;color:#000000;" |10.4(50.7)<br /> | style="background:#B8B8FF;color:#000000;" |12.3(54.1)<br /> | style="background:#D3D3FF;color:#000000;" |14.1(57.4)<br /> | style="background:#DFDFFF;color:#000000;" |14.9(58.8)<br /> | style="background:#DEDEFF;color:#000000;" |14.8(58.6)<br /> | style="background:#D3D3FF;color:#000000;" |14.1(57.4)<br /> | style="background:#C4C4FF;color:#000000;" |13.1(55.6)<br /> | style="background:#A9A9FF;color:#000000;" |11.3(52.3)<br /> | style="background:#B0B0FF;color:#000000;border-left-width:medium" |11.7(53.1)<br /> |- !Matsakaicin sa'o'in hasken rana | style="background:#E2E200;color:#000000;" |8.0 | style="background:#F0F011;color:#000000;" |10.0 | style="background:#FFFF33;color:#000000;" |12.0 | style="background:#FFFF55;color:#000000;" |14.0 | style="background:#FFFF77;color:#000000;" |16.0 | style="background:#FFFF88;color:#000000;" |17.0 | style="background:#FFFF77;color:#000000;" |16.0 | style="background:#FFFF66;color:#000000;" |15.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#E9E900;color:#000000;" |9.0 | style="background:#E2E200;color:#000000;" |8.0 | style="background:#FFFF3A;color:#000000;border-left-width:medium" |12.4 |- !Matsakaicin UltravioletAlamar Ultraviolet | style="background:#289500;color:#000000;" |0 | style="background:#289500;color:#000000;" |1 | style="background:#289500;color:#000000;" |2 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |5 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |5 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#289500;color:#000000;" |2 | style="background:#289500;color:#000000;" |1 | style="background:#289500;color:#000000;" |0 | style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium" |3 |- ! colspan="14" style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;" |Tushen: NOAA <ref name="NCEI">{{Cite web |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Dublin Airport |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ireland/XLS/DublinAirport_03969.xlsx |access-date=16 April 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Centers for Environmental Information |format=XLSX |quote=WMO number: 03969}}</ref> Weather Atlas (hasken rana-tsarin zafin jiki-UV) <ref name="Weather Atlas">{{Cite web |title=Dublin, Ireland – Monthly weather forecast and Climate data |url=https://www.weather-atlas.com/en/ireland/dublin-climate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126000903/https://www.weather-atlas.com/en/ireland/dublin-climate |archive-date=26 January 2019 |access-date=25 January 2019 |publisher=Weather Atlas}}</ref> |} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] mu8n9ncmzwfneipagqvifwm0119dlqd Yanayi na Seoul 0 108690 838028 682641 2026-05-20T01:41:09Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838028 wikitext text/x-wiki {{Climate chart|Seoul|-5.9|1.5|20.8|-3.4|4.7|25.0|1.6|10.4|47.2|7.8|17.8|64.5|13.2|23.0|105.9|18.2|27.1|133.2|21.9|28.6|394.7|22.4|29.6|364.2|17.2|25.8|169.3|10.3|19.8|51.8|3.2|11.6|52.5|-3.2|4.3|21.5}}[[Seoul]], babban birnin [[Koriya ta Kudu]], yana da [[Yanayin zafi mai zafi]] (''Dwa'') a cikin 0 ° C isotherm bisa ga Rarrabawar yanayi na Köppen. Idan an yi amfani da isotherm na -3 ° C, yanayin yanayi ne mai zafi mai zafi (''Cwa'') <ref name="Peel">{{Cite journal |last=Peel, M. C. |last2=Finlayson B. L. |last3=McMahon, T. A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification |url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |bibcode=2007HESS...11.1633P |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |issn=1027-5606 |doi-access=free |access-date=2025-07-29 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="kottek">{{Cite journal |last=Kottek |first=M. |last2=J. Grieser |last3=C. Beck |last4=B. Rudolf |last5=F. Rubel |year=2006 |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |url=http://www.schweizerbart.de/resources/downloads/paper_free/55034.pdf |journal=Meteorol. Z. |volume=15 |issue=3 |pages=259–263 |bibcode=2006MetZe..15..259K |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=December 8, 2012}}</ref> kuma akwai yanayi huɗu daban-daban. A lokacin rani, tasirin tsarin matsin lamba na [[Arewaci|Arewacin]] Pacific yana kawo zafi, yanayin zafi tare da yanayin zafi har zuwa 35 ° C (95 ° F) a wani lokaci. A cikin hunturu, birni yana da tasiri ta hanyar fadada yankunan matsin lamba na [[Siberian High|Siberiya]] da iskar yammacin da ke kawo iska mai sanyi zuwa Koriya. Kwanakin sanyi mai zafi an san su da zuwa cikin zagaye na kwana uku wanda aka tsara ta hanyar hauhawa da faɗuwar tsarin matsin lamba. [ana buƙatar ƙa'ida] Lokacin da ya fi dacewa ga yawancin mutane a cikin birni shine bazara da kaka, lokacin da sararin samaniya da yanayin zafi ya zama ruwan dare. Yawancin ruwan sama na Seoul ya fadi a lokacin bazara tsakanin Yuni da Satumba, a matsayin wani ɓangare na lokacin bazara na Gabashin Asiya.&nbsp;&nbsp;{{Ana bukatan hujja|date=January 2021}} == Takaitaccen Bayani == Seoul babban birnin Jamhuriyar Koriya ne, tare da Bukhansan, Dobongsan, Bukaksan, Inwangsan, da Ansan a arewa, sai Suraksan da Buramsan a arewa maso gabas bayan Dobongsan.  Achasan yana gabashin Seoul, Samseongsan da Cheonggyesan suna kudu, kuma Namsan yana tsakiyar.  Yammacin Seoul wani tsawo ne na filin bakin teku wanda ya fara daga Incheon, kuma tsayin daka yana karuwa a hankali yayin da ya zo gabas.  Mafi ƙanƙancin tsayin Seoul yana da kusan 10m, kuma tsayin yankin mai yawan jama'a yana da kusan 15 zuwa 60m.  Kogin Han yana ratsa tsakiyar Seoul daga gabas zuwa Tekun Yamma, kuma ana rarraba Jungnangcheon, Cheonggyecheon, Hongjecheon, Bulgwangcheon, Tancheon, Anyangcheon, da Yangjaecheon, wadanda ke karkashin kogin Han, a ko'ina cikin Seoul. Matsakaicin zafin shekara-shekara shine 12.8 ° C. Watan da ya fi sanyi shine Janairu tare da -1.9 ° C, watan da ya fi zafi shine Agusta tare da 26.1 ° C, kuma bambancin zafin jiki na shekara-shekara yana da girma sosai tare da 28.0 ° C. Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara shine 1417.9mm, tare da mafi ƙarancin ruwan sama a watan Janairu a 16.8mm kuma mafi girma a watan Yuli a 414.4mm a watan Yuli. Adadin ruwan sama a lokacin rani (Yuni, Yuli, da Agusta) yana da 892.1mm, wanda ke da kimanin kashi 63% na ruwan sama na shekara-shekara, kuma rabo na ruwan sama a rani yana da yawa a cikin jimlar ruwan sama. A gefe guda, jimlar ruwan sama a cikin hunturu (Disamba, Janairu, da Fabrairu) shine 67.6mm, wanda shine kusan 5% na ruwan sama na shekara-shekara. Matsakaicin saurin iska na shekara-shekara shine 2.3 m / s, kuma matsakaicin sautin iska na kowane wata shine mafi ƙasƙanci a 1.9 m / s a watan Satumba kuma mafi girma a 2.7 m / s. Matsakaicin zafi na shekara-shekara shine 61.8%, mafi ƙasƙanci a 54.6% a watan Fabrairu da Maris, kuma mafi girma a 76.2% a watan Yuli. Matsakaicin zafi a lokacin rani shine 71.8%, kuma zafi a lokacin bazara da hunturu shine 56.3%, wanda ya bushe. Matsakaicin darajar lura na yanayi shine Oktoba 28 don sanyi na farko, Nuwamba 3 don kankara na farko, da Nuwamba 20 don dusar ƙanƙara ta farko.<ref>{{Cite web |title=한국의 지역별 기후특성 - 기상청 날씨누리 |url=https://www.weather.go.kr/w/obs-climate/climate/korea-climate/regional-char.do |access-date=2022-12-24 |website=www.weather.go.kr |language=ko}}</ref> == Abubuwan da suka shafi == Seoul tana da yanayi mai zafi da zafi sosai a lokacin bazara, tare da sanyi da bushewa a lokacin hunturu. Lokacin bazara (ko da yake iska ce) da kaka suna da sauƙi amma gajere ne. Wadannan lokutan ana daukar su a matsayin mafi kyawun lokacin ziyarar Seoul. * Iska ta Siberiya tana kawo yanayin sanyi tare da dusar ƙanƙara a cikin birni, wanda ke ɗaukar matsakaicin zafin jiki daga 0 zuwa -10 digiri Celsius. * Dust na Asiya wani yanayi ne na yanayi wanda ke shafar yawancin Gabashin Asiya ciki har da [[Koriya ta Kudu]] a wasu lokuta a lokacin watanni na bazara. Guguwar ƙura kuma tana shafar namun daji musamman da wuya, tana lalata amfanin gona, mazauni, da ƙarfe masu guba da ke tsoma baki tare da haifuwa. * [[Yayafi|ruwan sama]] na Gabashin Asiya yana kawo ruwan sama mai yawa a lokacin gajeren ruwan sama da ake kira ''jangma'', daga ƙarshen Yuni zuwa ƙarshen Yuli. * Lokacin guguwa yana faruwa daga Yuli zuwa Satumba. Kimanin sau ɗaya a kowace shekara, guguwa tana wucewa kusa da ko motsawa a kan Koriya, tana haifar da ruwan sama mai tsanani.<ref name="autogenerated2" /> == Yanayin yanayi == A matsayin yanayi na nahiyar, Seoul tana da lokacin hunturu, rani da kaka. Lokacin ruwan sama da guguwa suma suna faruwa a lokacin bazara. === Lokacin hunturu === Lokacin hunturu a Seoul ana sarrafa shi ta babban tsarin babban matsin lamba na Siberiya (Maɗaukakin Asiya), wanda ke haifar da mafi yawan sanyi, bushewar iskar arewa-maso-yamma.  Tasirin babban Siberiya yana haifar da yanayin sanyi sosai fiye da yadda ake tsammani a wannan latitude.  Kusan kowane kwanaki 4 zuwa 6, wani tafki mai ƙarancin matsin lamba zai ratsa cikin Koriya ta Kudu, yana kawo gajimare da hazo mai haske.  Yawan hazo a cikin gida ya dogara da yawa akan tsayin tashar da tsawon lokacin da iska ta kasance a kan Tekun Yellow.  Dusar ƙanƙara mafi girma tana faruwa ne a kan gabar tekun arewa maso yamma, wadda ita ce ta fi fuskantar magudanar ruwa daga arewa maso yamma, da kuma yankunan tsaunuka.  A al'ada, ƙasa da kashi 10 na hazo na shekara yana faɗowa (na faɗi sosai) a lokacin hunturu.  Sau da yawa, yanayin ba shi da gajimare, a sarari, da bushewa, sai dai yankin kudu maso yammacin tekun.  Matsakaicin zafin Janairu a Seoul shine -2.0 °C (28.4 °F).  Janairu shine watan mafi sanyi a Seoul, galibi tare da mafi ƙarancin zafi, kusan koyaushe yana faɗuwa ƙasa -10 °C (14 °F), wani lokacin kuma ƙasa da -15 °C (5 °F). === Lokacin bazara === A lokacin bazara, iskar damina ta gabashin Asiya ta mamaye birnin kuma iska mai dumi da danshi da ke tashi daga cikin tekunan tana cin karo da busasshiyar iska zuwa arewa.  Waɗannan gabas ɗin suna jujjuya kai da baya a cikin Koriya a cikin watannin bazara.  Tsawon tsaunuka na ciki suna dagula iskoki, suna tilasta su zuwa wajen yamma/kudu maso yamma.  Yawancin hazo na shekara-shekara yana faɗowa tsakanin ƙarshen Yuni zuwa tsakiyar Satumba, tare da samun cikakken ruwan sama a duk faɗin tsibirin nan da tsakiyar watan Yuni.  Seoul yana karɓar kusan mm 126 (5 in) na hazo a lokacin hunturu (Disamba – Maris), amma a cikin Yuli kaɗai yana karɓar kusan mm 414 (16.3 in).  Yuli shine watan mafi ruwan sanyi a cikin birni. Hadari yawanci yana faruwa game da kwanaki 2 zuwa 5 a kowane wata a wannan lokacin. Ruwan sama na lokacin rani a Seoul yana iya faruwa a 0200 kamar yadda yake a 1400. Ruwa yana da yawa kuma hazo zai bunkasa a duk lokacin da iska mai sanyi ta fuskanci wannan iska mai cike da danshi, sau da yawa yana samuwa a kwanakin da ba su da girgije. Lokacin guguwa yana faruwa daga Yuli zuwa Satumba. Kimanin sau ɗaya a kowace shekara, guguwa za ta wuce kusa ko motsa Koriya, tana haifar da ruwan sama mai yawa. Iska mai ƙarfi yawanci ana iyakance shi a tsibirai da wuraren da ke bakin teku. Kodayake iskõki bazai haifar da matsala ba, ruwan sama da ke tattare da shi na iya haifar da ambaliyar ruwa mai yawa, babbar barazana a lokacin ruwan sama, musamman a cikin ƙasa mai wahala. Matsakaicin zafin jiki na Seoul a watan Agusta shine 26.1 ° C (79 ° F) <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=July Weather |url=https://www.accuweather.com/en/kr/seoul/226081/july-weather/226081 |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=}}</ref>&nbsp;&nbsp; === Lokacin kaka === Oktoba shine watan canji tsakanin lokacin rani da damina da bushewar damuna.  An maye gurbin yanayin yanayin zafi mafi yawa na lokacin rani da mai sanyaya, bushewa, da ƙarancin girgije.  Babban masu samar da yanayin yanayi a watan Oktoba sune tsarin gaban sanyi daga yankin Asiya.  A matsakaita, ana iya sa ran wucewa ta gaba ɗaya a kowane mako a cikin wata.  Hanya ta gaba ta al'ada tana gudana ta hanyar haɓaka matsakaici da babban girgije tare da ruwan sama mai haske.  Bayan wucewar gaba, ana iya tsammanin mafi yawan sararin sama na tsawon kwanaki 3 ko 4.  A cikin wannan lokacin bayyananne, akwai yuwuwar hazo ya taso.  Fog ya zama ruwan dare a cikin kwaruruka na kogi da kuma a cikin ƙananan wurare. == Kididdiga == {{Seoul weatherbox}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 1tvtshahq4hkkybe4b0jv6dlzyowsz9 Yanayin Buenos Aires 0 108827 838031 831236 2026-05-20T01:53:10Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838031 wikitext text/x-wiki [[File:Buenos_Aires_desde_el_aire.jpg|alt=View of [[Buenos Aires Central Business District|central Buenos Aires]] from the air.|thumb|View of [[Buenos Aires Central Business District|central Buenos Aires]] from the air]] {{Climate chart|Buenos Aires|20.2|30.1|134.4|19.4|28.9|129.3|17.7|27.0|120.0|14.1|23.2|130.3|11.1|19.4|93.5|8.4|16.4|61.5|7.5|15.5|74.4|8.9|17.9|70.3|10.6|19.7|80.6|13.4|22.6|122.9|16.1|26.0|117.6|18.5|29.0|122.8|source=Servicio Meteorológico Nacional<ref name = SMN2>{{cite web | url = https://www.smn.gob.ar/observaciones | title = Estadísticas climáticas | work = Climatological Normals 1991–2020 | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | access-date = 1 March 2023 | archive-date = 1 November 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201101042209/https://www.smn.gob.ar/observaciones | url-status = dead }}</ref>|float=right}}[[Buenos Aires]], babban birnin [[Argentina]], yana da yanayi mai sanyi, wanda aka rarraba shi azaman [[Yanayin zafi mai zafi]] (''Cfa'') a ƙarƙashin Rarrabawar yanayi na Köppen. Lokacin bazara yana da zafi da zafi tare da tsawa mai yawa yayin da hunturu ke da sanyi kuma ya bushe tare da sanyi wanda ke faruwa a matsakaici sau biyu a kowace shekara. Lokacin bazara da fall sune lokutan canji waɗanda ke da yanayin canji. A cibiyar lura da tsakiya, mafi girman zafin jiki da aka rubuta shine {{Convert|43.3|C|1}} ° C (109.9 ° F), kuma mafi ƙarancin zafin jiki wanda aka rubuta shine -5.4 ° C (22.3 ° F). Abubuwan yanayi daban-daban suna shafar yanayin Buenos Aires.  Babban Semi-Dindindin na Kudancin Atlantic High yana rinjayar yanayinsa a duk shekara ta hanyar kawo iska mai laushi daga arewa maso gabas, wanda ke kawo mafi yawan hazo zuwa birni a cikin tsarin gaba a lokacin hunturu ko hadari da cyclogenesis ke samarwa a cikin kaka da hunturu.  Yanayin zafi mai zafi da kuma babban insolation a cikin watanni na rani suna samar da tsarin ƙananan matsa lamba da ake kira Chaco Low a arewacin Argentina, yana haifar da matsin lamba wanda ke kawo iska mai dadi na gabas zuwa birnin - saboda wannan, lokacin rani shine lokacin damina.  Sabanin haka, wannan tsarin ƙarancin matsi yana raguwa a lokacin hunturu, wanda haɗe da iska mai ƙarfi na kudu yana haifar da bushewa saboda ƙarancin iska na gabas.  Kasancewa a cikin Pampas, Buenos Aires yana da yanayi mai sauye-sauye saboda rarrabuwar iskar iska - sanyi, bushewar Pampero daga kudu da dumi, iska mai zafi daga arewa.  Wurin bakin teku yana haifar da tasiri mai ƙarfi na teku, yana haifar da matsanancin zafi (zafi ko sanyi) ya zama mai wuya. == Yanayin yanayi gaba ɗaya == [[Fayil:El_Nino_regional_impacts.png|alt=Picture showing regional impacts on El Niño. During the warm season, an El Niño leads to higher precipitation.|thumb|284x284px|A lokacin shekarun El Niño, ruwan sama a Buenos Aires ya fi girma, musamman a lokacin watanni na rani.]] Buenos Aires tana cikin yankin yanayi mai zafi (Köppen climate classification: ''Cfa'').<ref name="amba">{{Cite web |title=Clima |url=http://www.atlasdebuenosaires.gov.ar/aaba/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227015825/http://www.atlasdebuenosaires.gov.ar/aaba/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=22 |archive-date=27 February 2014 |access-date=24 December 2015 |publisher=Atlas Ambiental de Buenos Aires |language=es}}</ref><ref name="Peel">{{Cite journal |last=Peel, M. C. |last2=Finlayson B. L. |last3=McMahon, T. A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen−Geiger climate classification |url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |bibcode=2007HESS...11.1633P |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |issn=1027-5606 |doi-access=free |access-date=2025-07-30 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |url-status=dead }}</ref> Saboda tasirin teku daga [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]] da ke kusa, yanayin sa yana da matsakaici tare da matsanancin yanayin zafi (duka zafi da sanyi) yana da wuya. <ref name="Pezza2010">{{Cite journal |last=Pezza |first=Alexandre |last2=Simmonds |first2=Ian |last3=Coelho |first3=Caio |year=2010 |title=The unusual Buenos Aires snowfall of July 2007 |journal=Atmospheric Science Letters |volume=11 |issue=4 |pages=249–254 |bibcode=2010AtScL..11..249P |doi=10.1002/asl.283 |doi-access=free}}</ref><ref name="clima"/> Don haka, iska mai sanyi da ke zuwa kai tsaye daga kudu yana daidaitawa ta Tekun Atlantika kuma yana da dumi fiye da iskõki daga kudu maso yamma (waɗanda ba su daidaita ta ba). <ref name="Bejaran2003">{{Cite journal |last=Bejaran |first=R. |last2=Camilloni |first2=I. |year=2003 |title=Objective method for classifying air masses: an application to the analysis of Buenos Aires' (Argentina) urban heat island intensity |url=https://www.researchgate.net/publication/225703325 |journal=Theoretical and Applied Climatology |volume=74 |issue=1–2 |pages=93–103 |bibcode=2003ThApC..74...93B |doi=10.1007/s00704-002-0714-4 |s2cid=96475360 |access-date=12 March 2016 |hdl-access=free}}</ref> Yanayin yanayi na Buen<sup>o</sup> Aires ya mamaye ta hanyar [./S&#x3C;sup&#x20;id= o_Atlantic_High" id="mwTw" rel="mw:WikiLink" title="South Atlantic High">Kudancin Atlantic High] a duk shekara.<ref name="amba"/> Wannan yana kawo iskar da ke da laushi daga arewa maso gabas, wanda ke kawo mafi yawan ruwan sama zuwa birnin.<ref name="amba" /> A lokacin hunturu, yana kawo Tsarin gaba da ke da alhakin hazo a cikin birni.<ref name="amba" /> A cikin kaka da rani, yana haifar da tsawa wanda yawanci yake a arewacin birnin kuma yana samar da iskõki masu ƙarfi daga kudu ko kudu maso gabas wanda a wasu lokuta zai iya haifar da kumbura na Rio de la Plata, ambaliyar ruwa a yankunan bakin teku.<ref name="amba" /> Kudancin Pacific High shine asalin iska mai zurfi wanda ke da alhakin yanayin sanyi kuma yana haifar da yanayi mai haske da bushewa sosai.<ref name="Bejaran2003"/> Wadannan iska sun samo asali ne daga Kudancin Pacific kuma suna motsawa a arewa maso gabas a lokacin hunturu zuwa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" /> Kodayake yana da teku mai sanyi (wannan iska ce mai laushi wanda ke samuwa daga teku da ke cikin yankunan Antarctic da Antarctic a kudancin [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]]), yana canzawa yayin da yake wucewa a kan nahiyar Kudancin Amurka, ya zama bushe yayin da ya isa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" />{{Sfn|Blouet|2010}} Wannan saboda yayin da iska mai sanyi daga Kudancin Pacific High ke motsawa a kan Tekun Pacific da [[Andes]] kuma suna isa ƙasar kudu da 35oS (inda Andes ba su da tsawo), anticyclogenesis yana haifar da kafa tsarin matsin lamba mai ƙarfi a tsakiyar ƙasar (a kusa da 40oS). <ref name="Bejaran2003" /><ref name="Vera2002">{{Cite journal |last=Vera |first=Carolina |last2=Vigliarolo |first2=Paula |last3=Berbery |first3=Ernesto |year=2002 |title=Cold Season Synoptic-Scale Waves over Subtropical South America |journal=Monthly Weather Review |volume=130 |issue=3 |pages=684–699 |bibcode=2002MWRv..130..684V |doi=10.1175/1520-0493(2002)130<0684:CSSSWO>2.0.CO;2 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Wannan tsarin matsin lamba yana kawo sanyi da bushe, iska mai zurfi zuwa Buenos Aires.<ref name="Bejaran2003" /><ref name="Vera2002" /> Yankunan sanyi sun fi yawa a lokacin hunturu fiye da lokacin rani kamar yadda Kudancin Atlantic da Kudancin Pacific suke a matsayinsu na kudanci a lokacin rani, yana mai da wuya ga Yankunan Cold su shiga.<ref name="Seluchi2000">{{Cite journal |last=Seluchi |first=Marcelo |last2=Marengo |first2=José |year=2000 |title=Tropical-Midlatitude Exchange of Air Masses During Summer and Winter in South America: Climatic Aspects and Examples of Intense Events |journal=International Journal of Climatology |volume=20 |issue=10 |pages=1167–1190 |bibcode=2000IJCli..20.1167S |doi=10.1002/1097-0088(200008)20:10<1167::AID-JOC526>3.0.CO;2-T}}</ref> Birnin yana cikin wani yanki inda iskar Pampero da Sudestada ke wucewa.<ref name="CC">{{Cite web |title=Capítulo 2: Impacto en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://estatico.buenosaires.gov.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap2_pacc_ba3030.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310111736/http://estatico.buenosaires.gov.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap2_pacc_ba3030.pdf |archive-date=10 March 2012 |access-date=29 December 2015 |website=Plan de Acción Buenos Aires 2030 |publisher=Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires |language=es}}</ref> Da yake yana cikin Pampas, yanayin yana da bambanci saboda bambancin iska da guguwa ta gaba.{{Sfn|Blouet|2010}} Iska ta Pampero tana kawo iska mai sanyi, mai bushewa daga kudu yayin da iska mai zafi mai zafi ke samar da ''arewa'' sultry (iska mai laushi yawanci daga arewa maso gabas wanda iskar kasuwanci da Kudancin Atlantic High suka kafa wanda ke kawo girgije, zafi, da yanayin zafi kuma yana da alhakin kawo raƙuman zafi). <ref name="pampero">{{Cite web |title=Viento Pampero |url=http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=73 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101082154/http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=73 |archive-date=1 January 2018 |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> <ref name="norte">{{Cite web |title=Viento |url=http://www.oni.escuelas.edu.ar/2008/CORDOBA/1324/trabajo/viento.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502101718/http://www.oni.escuelas.edu.ar/2008/CORDOBA/1324/trabajo/viento.html |archive-date=2 May 2016 |access-date=4 April 2016 |publisher=Escuela Técnica IPEM 56 Abraham Juarez |language=es}}</ref>{{Sfn|Blouet|2010}} Sau da yawa, wucewar iskar Pampero tana faruwa yayin da sanyi ke wucewa, wanda ke haifar da guguwa mai ƙarfi daga kudu ko kudu maso gabas, raguwar danshi da zafin jiki, da karuwar matsin yanayi.<ref name="pampero" /> Lokacin da iskar Pampero mai sanyi ta haɗu da iska mai zafi daga arewa, ana samar da tsawa.{{Sfn|Blouet|2010}} An kafa iskar Sudestada lokacin da tsarin matsin lamba mai girma da ke kudancin Argentina ke hulɗa tare da tsarin matsi mai sauƙi a kan [[Uruguay]] da kudancin [[Brazil]].{{Sfn|Isla|2009}} Lokacin da Sudestadas suka samo asali, suna kawo dogon lokaci na hazo, yanayin hazo da yanayin sanyi.{{Sfn|Fittkau|1969}}{{Sfn|Veblen|2007}}<ref name="sudestada">{{Cite web |title=Sudestada |url=http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=71 |access-date=11 June 2015 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051051/http://www3.smn.gob.ar/?mod=biblioteca&id=71 |url-status=dead }}</ref> Wadannan sun zama ruwan dare a lokacin watanni na hunturu.<ref name="sudestada" /> Saboda Sudestada yana kawo saurin iska mafi girma (musamman lokacin da aka haɗa waɗannan iskõki tare da raƙuman ruwa), Sudestada tana da alhakin [[Ambaliya|ambaliyar ruwa]] da ke faruwa a yankunan da ke ƙasa.<ref name="Barros2006">{{Cite web |last=Barros |first=Vicente |last2=Menéndez |first2=Angel |last3=Natenzon |first3=Claudia |last4=Kokot |first4=Roberto |last5=Codignotto |first5=Jorge |last6=Re |first6=Mariano |last7=Bronstein |first7=Pablo |last8=Camilloni |first8=Inés |year=2006 |title=Vulnerability to floods in the metropolitan region of Buenos Aires under future climate change |url=http://www.start.org/Projects/AIACC_Project/working_papers/Working%20Papers/AIACC_WP26_Barros%20(rev)%201.pdf |access-date=13 March 2016 |website=AIACC Working Paper No. 26 |publisher=Assessments of Impacts and Adaptations to Climate Change (AIACC) |archive-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313202345/http://www.start.org/Projects/AIACC_Project/working_papers/Working%20Papers/AIACC_WP26_Barros%20(rev)%201.pdf |url-status=dead }}</ref> Geomorphology tare da rashin isasshen hanyar sadarwa da ababen more rayuwa, shimfidar wuri, da ƙananan tsaunuka (yawancin Buenos Aires yana tsakanin mita 4 da 24 (13 da 79 sama da matakin teku) ya sa Buenos Aires ya kasance mai saukin ambaliyar ruwa, musamman a lokacin ruwan sama mai yawa.<ref name="Barros2006" />{{Sfn|Kreimer|2000}}{{Sfn|Kreimer|2000}}{{Sfn|Kreimer|2000}} Ambaliyar ruwa ta shafi unguwanni La Boca da Barracas waɗanda ke cikin sassan kudancin birnin, mafi ƙasƙanci kuma matalauta ne ke zaune (na ƙasƙanci).{{Sfn|Kreimer|2000}} Tsibirin zafi na birni ya sa birnin ya fi zafi fiye da yankunan karkara da yankunan ƙauyuka.<ref name="CC7">{{Cite web |title=Capítulo 7: Isla de calor urbana |url=http://www.buenosaires.gob.ar/areas/med_ambiente/apra/des_sust/archivos/pacc/cap7_pacc_ba3030.pdf |access-date=14 February 2016 |website=Plan de Acción Buenos Aires 2030 |publisher=Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires |language=es}}</ref> A matsakaici, Buenos Aires ya fi zafi fiye da yankunan da ke kewaye da shi da 1.5 zuwa 3.5 ° C (2.7 zuwa 6.3 ° F) saboda tsibirin zafi na birni.<ref name="CC7" /> Matsakaicin tsibirin zafi ya fi girma a lokacin rani fiye da hunturu.<ref name="Figuerola1998">{{Cite journal |last=Figuerola |first=Patricia |last2=Mazzeo |first2=Nicolás |year=1998 |title=Urban-Rural Temperature Differences in Buenos Aires |journal=International Journal of Climatology |volume=18 |issue=15 |pages=1709–1723 |bibcode=1998IJCli..18.1709F |doi=10.1002/(SICI)1097-0088(199812)18:15<1709::AID-JOC338>3.0.CO;2-I}}</ref> Wannan ya bambanta da yanayi; tasirinsa a lokacin rana ya fi karfi a watan Yuli fiye da Janairu.<ref name="Figuerola1998" /> Sabanin haka, tasirin tsibirin zafi na birane a cikin dare ya fi tsanani a watan Janairu fiye da Yuli.<ref name="Figuerola1998" /> El Niño-Southern Oscillation babban abu ne a cikin bambancin ruwan sama na shekara-shekara a cikin Buenos Aires da Pampas, musamman a lokacin bazara da rani.{{Sfn|Araus|2015}}{{Sfn|Krishna|2015}} A lokacin shekara ta El Niño, ruwan sama ya fi girma, tare da karuwar ruwan sama daga Nuwamba zuwa Janairu.{{Sfn|Krishna|2015}}{{Sfn|Araus|2015}} Sabanin haka, shekarun La Niña suna da alaƙa da ƙananan hazo; hazo yana ƙasa da matsakaici a lokacin Oktoba-Disamba. {{Sfn|Krishna|2015}}{{Sfn|Araus|2015}} == Yanayin yanayi == [[File:Jacarandas_at_Plaza_Miserere.jpg|alt=Jacarandas in bloom at [[Plaza Miserere]], Buenos Aires during Spring|thumb|175x175px|[[Jacaranda|Jacarandas]] in bloom at [[Plaza Miserere]], Buenos Aires]] Ruwan ruwa a Buenos Aires yawanci suna da sauƙi a rana tare da sanyi zuwa sanyi da dare.<ref name="SMNspring">{{Cite web |title=La Primavera en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/primavera.pdf |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050752/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/primavera.pdf |url-status=dead }}</ref> Matsakaicin matsakaicin shine {{Convert|22.8|C|1}} ° C (73.0 ° F) yayin da matsakaicin matsakaici shine {{Convert|13.4|C|1}} ° C (56.1 ° F). <ref name="SMNspring" /> Yana daya dag lokutan ruwan sama mafi yawa a cikin birni, matsakaicin {{Convert|320.5|mm|in}} in) na hazo da kwanaki 28 tare da ruwan sama mai auna.<ref name="SMNspring" /> Duk da haka, yawancin abubuwan da suka faru na hazo ba su da tsawo.<ref name="clima"/> Lokacin bazara yana da yanayin canji tare da yanayin zafi wanda zai iya canzawa.<ref name="britannica">{{Cite web |title=Buenos Aires |url=http://www.britannica.com/place/Buenos-Aires |access-date=3 January 2016 |publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> Iska mai sanyi daga kudu na iya kawo yanayin sanyi. Wani misali mai tsanani na wannan ya kasance a watan Nuwamba 2007, lokacin da iska mai sanyi daga kudu ya kawo yanayin zafi zuwa {{Convert|2.5|C|1}} ° C (36.5 ° F) a safiyar 15 ga Nuwamba.<ref name="cold">{{Cite web |title=Temperaturas Invernales en Pleno Noviembre |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/?mod=clima&id=66 |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051141/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/?mod=clima&id=66 |url-status=dead }}</ref> Wannan iska mai zafi ya shafi sassa da yawa na kasar, yana kawo yanayin sanyi da dusar ƙanƙara a sassan bakin teku na Patagonia.<ref name="cold" /> Sabanin haka, iska mai zafi daga arewa yana samar da kwanakin sultry; <ref name="SMNspring" /> mafi girman zafin jiki da aka rubuta a cikin bazara shine {{Convert|36.8|C|1}} ° C (98.2 ° F) a ranar 27 ga Nuwamba 1955.{{Sfn|Blouet|2010}} A wasu lokuta, raƙuman zafi, {{Refn|According to the Argentine National Weather Service, a heat wave is defined when there are 3 consecutive days in where the minimum and maximum temperature exceed {{convert|22.0|C|1}} and {{convert|32.3|C|1}} respectively.<ref name=heatwave/>}} na iya faruwa, musamman a watan Nuwamba.<ref name="heatwave">{{Cite web |title=Resumen Estadístico y Cronológico de las Olas de Calor en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OlasdeCalor_BuenosAires.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110846/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OlasdeCalor_BuenosAires.pdf |url-status=dead }}</ref> === Lokacin bazara === [[Fayil:Plaza_San_Martín,_Buenos_Aires_(27146002798).jpg|thumb|Ruwan sama mai tsanani da tsawa a Plaza San Martin . Hadari ya zama ruwan dare a lokacin rani.]] Lokacin bazara yana da zafi da zafi.<ref name="clima">{{Cite web |date=2013-04-16 |title=Clima |url=http://www.turismo.buenosaires.gob.ar/es/article/clima |access-date=24 December 2015 |publisher=Official Tourism site of Buenos Aires |language=es}}</ref> A matsakaici, safiya da yamma suna da zafi yayin da yanayin zafi ke raguwa sosai da dare.<ref name="clima" /> Matsakaicin matsakaicin shine {{Convert|29.3|C|1}} ° C (84.7 ° F) yayin da matsakaicin matsakaici shine {{Convert|19.4|C|1}} ° C (66.9 ° F). <ref name="SMNsummer">{{Cite web |title=El Verano en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/verano.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=1 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101030513/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/verano.pdf |url-status=dead }}</ref> Tare da matsakaicin ruwan sama na {{Convert|386.5|mm|in}} in), shine lokacin ruwan sama mafi yawa.<ref name="SMNsummer" /> Wannan ya faru ne saboda yanayin zafi mai yawa da kuma hasken rana mai yawa wanda ke haifar da ci gaban tsarin matsin lamba da ake kira [[Chaco Low]] wanda ke arewacin Argentina wanda ke hulɗa da Kudancin Atlantic High don samar da matsin lamba wanda ke kawo iskar gabas mai laushi zuwa yankin, yana son hazo, wanda galibi yana faruwa nau'in tsawa.<ref name="Metoffice">{{Cite web |title=Climate Overview |url=http://www.metoffice.gov.uk/media/pdf/1/l/Argentina.pdf |access-date=7 June 2015 |publisher=Met Office}}</ref>{{Sfn|Veblen|2007}} Chaco Low kuma yana hulɗa tare da Kudancin Atlantic high don kawo iska mai dumi da na wurare masu zafi daga arewa wanda shine mafi karfi a lokacin rani lokacin da Chaco Low ya fi karfi saboda mafi girman insolation.<ref name="Seluchi2000"/> Guguwar zafi abu ne na gama gari a lokacin bazara a cikin birni.[1]  Wadannan raƙuman zafi suna ba da ƙarin buƙatu akan amfani da wutar lantarki, wanda ke haifar da ƙarancin ƙarfi.[2][3]  A cikin matsanancin yanayi, waɗannan ƙarancin wutar lantarki a lokacin raƙuman zafi na iya haifar da cunkoson ababen hawa da zanga-zangar, kamar zafin rana na 12 ga Maris 2023 mai gudana, zafi mafi tsayi da aka taɓa yin rikodin a Buenos Aires[4] Duk da haka, yawancin raƙuman zafi ba su wuce mako guda ba, [1] kuma ana biye da yanayin sanyi, bushewar iska ta Pampero, wanda ke haifar da tashin hankali da zafi mai ƙarfi tare da tsananin zafi da zafi.  da ƙarancin zafi.[1][5][6][7]  Lokaci-lokaci, guguwa na iya tasowa, wanda zai iya afkawa cikin birni;  yawancin guguwa suna da rauni kuma ba kasafai suke haifar da mutuwa ba.[8]  Mafi girman haɗari ga guguwa yana faruwa a lokacin rani saboda kyawawan yanayi.[8]  Wadannan munanan guguwa za su iya lalata motoci, gidaje da kuma kawo cikas ga ayyukan jama'a kamar sufuri da tattarawa da zubar da shara a cikin birane.[9:39].<ref name="gfdrr">{{Cite web |title=Chapter 2: Assessment of Disaster Risk Management Strategies in Argentina |url=https://www.gfdrr.org/sites/default/files/publication/Improving%20the%20Assessment%20of%20Disaster%20Risks%20to%20Strengthen%20Financial%20Resilience.pdf |access-date=9 September 2015 |website=Improving the Assessment of Disaster Risks to Strengthen Financial Resilience |publisher=World Bank}}</ref>{{Rp|39}} === Lokacin kaka === A farkon kaka, yanayin zafi yana da zafi zuwa zafi da rana yayin da dare da safe suke da sauƙi.<ref name="SMNotono">{{Cite web |title=El Otoño en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/otonio.pdf |access-date=3 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=11 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111220919/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/otonio.pdf |url-status=dead }}</ref> Daga baya kakar, yanayin ya fi sanyi tare da nuna yamma mai sauƙi, da dare mai sanyi da safiya.<ref name="SMNotono" /> Matsakaicin sama da ƙasa sune {{Convert|23.2|C|1}} ° C (73.8 ° F) da {{Convert|14.3|C|1}} ° C (57.7 ° F) bi da bi yayin da ruwan sama ya kai {{Convert|343.8|mm|in}} in) a lokacin wannan kakar.<ref name="SMNotono" /> Kamar bazara, yanayin yanayi mai canzawa yana da yanayin zafi wanda zai iya canzawa; <ref name="SMNotono" /> yanayin zafi har zuwa {{Convert|37.9|C|1}} ° C (100.2 ° F) kuma kamar yadda yake ƙasa kamar -4.0 ° C (24.8 ° F) an rubuta shi.<ref name="britannica"/> Lokaci na ruwan sama yana faruwa kodayake waɗannan yawanci gajeren lokaci ne.<ref name="clima"/> Ruwan sanyi ba ya faruwa, kodayake suna iya faruwa tun farkon Mayu.<ref name="heladaOCBA">{{Cite web |title=Heladas Meteorológicas: Buenos Aires OBS. |url=http://www.agro.uba.ar/heladas/buenosaires_obs_0.htm |access-date=29 December 2015 |website=Heladas en la Argentina |publisher=Facultad de Agronomía – Universidad de Buenos Aires |language=es}}</ref> {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px #ddd solid;" |+'''Snowfall a Buenos Aires''' |- style="text-align:center;" | style="width:150px;" |[[Fayil:Nieve.jpg|alt=Picture showing snow covering [[Plaza de Mayo]] in 1918|border|180x180px]]<br /><small>Snow a Plaza de Mayo a cikin 1918</small> | style="width:150px;" |[[Fayil:Snow_in_Buenos_Aires_2.jpg|alt=Snowfall in Buenos Aires in 2007|border|120x120px]]<br /><small>Snow a Buenos Aires a cikin 2007</small> |} Yuni zuwa Agusta watanni ne na hunturu a Buenos Aires.[1]  Lokacin sanyi yana da sanyi tare da yanayin zafi a cikin yini da sanyi dare.]  Maɗaukaki a lokacin matsakaita 16.6 °C (61.9 °F) yayin da ƙasa ke ƙasa 8.3 °C (46.9 °F).  Ƙarƙashin ƙasa da wuya ya ragu ƙasa da daskarewa, tare da matsakaita mafi ƙarancin zafin shekara shine 0 °C (32.0 °F) a tsakiyar cibiyar sa ido.  Ana iya samun raƙuman sanyi a cikin waɗannan watanni waɗanda lokutan sanyi na iya dawwama na kwanaki.].  Wadannan raƙuman sanyi, musamman a lokacin sanyi mai tsanani suna haifar da haɓakar buƙatar makamashi, wanda zai iya haifar da ƙarancin makamashi.]  Dusar ƙanƙara lokaci-lokaci yana faruwa a kewayen birni amma da wuya a tsakanin Buenos Aires daidai;  tun farkon binciken yanayi a cikin 1906 a cibiyar sa ido ta tsakiya, dusar ƙanƙara ta kasance sau uku kawai: Yuni 1918, Yuli 1928, da Yuli 2007.[3].  Wannan ya faru ne saboda tsakiyar birni yana da yanayin zafi sama da wuraren da ke kewaye da shi saboda tasirin tsibiri na zafi na birni.<ref name="Pezza2010" /><ref name="CC"/> Yawancin hazo ya fito ne daga tsarin gaba da ke da alaƙa da cyclogenesis da iska mai ƙarfi na kudu maso gabas (Sudestada), wanda ke kawo dogon lokaci na hazo, yanayin hazo da yanayin sanyi.{{Sfn|Fittkau|1969}}{{Sfn|Veblen|2007}}<ref name="sudestada"/> Lokacin hunturu yana da hazo yayin da yanayin dangi yana da yawa, sau da yawa 90% ko mafi girma, yana sa yanayin ya zama mara kyau, launin toka da sanyi.{{Sfn|Lydolph|1985}} Lokaci-lokaci, iska mai dumi daga arewa yana kawo yanayin zafi.<ref name="Bejaran2003"/> Wadannan iska mai dumi na iya kawo yanayin rana, musamman a lokacin da rana lokacin da suka zo daga arewa ko arewa maso yamma sakamakon rami da ke tsakiyar Argentina.<ref name="Bejaran2003" /> A gefe guda, iska mai dumi daga [[Brazil]] yana kawo yanayin zafi, yana nuna zafi mai yawa tare da murfin girgije mai girma wanda ya dace da gaba mai dumi na tsarin gaba da kuma yanayin iska mai zafi.<ref name="Bejaran2003" /> Wadannan iska mai dumi waɗanda ke da alhakin zafi mai yawa da girgije sune iska mafi zafi, wanda ke haifar da yanayin zafi mafi zafi.<ref name="Bejaran2003" /> Duk da haka, waɗannan ba su da rai kamar yadda Chaco Low, wanda ke da alhakin kawo iska mai dumi da na wurare masu zafi daga arewa ya fi rauni a cikin hunturu saboda ƙananan insolation, wanda ke haifar da iskõki daga arewa ba su da ƙarfi kuma sun fi guntu.<ref name="Seluchi2000"/> Zuwa ƙarshen hunturu a watan Agusta, akwai muhimman canje-canje a cikin yaduwar yanayi.<ref name="santarosa">{{Cite web |title=La Tormenta de Santa Rosa |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/Tormenta_SantaRosa.pdf |access-date=2 January 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050846/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/Tormenta_SantaRosa.pdf |url-status=dead }}</ref> Rashin zafi, iska mai laushi yana shiga cikin birni, hasken rana mafi girma da kuma rikice-rikicen yanayi na yau da kullun daga yamma yana faruwa a ƙarshen hunturu.<ref name="santarosa" /> Saboda haka, ƙarshen hunturu yawanci ana nuna shi da guguwa mai ƙarfi tare da walƙiya.<ref name="santarosa" /><ref name="arggov">{{Cite web |title=Geography and Climate of Argentina |url=http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1483 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101220215355/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1483 |archive-date=20 December 2010 |access-date=28 August 2015 |publisher=Government of Argentina}}</ref> Wannan an san shi da Santa Rosa Storm, a kusa da 30 ga watan Agusta.<ref name="santarosa" /><ref name="arggov" /> Dangane da shekaru 111 na lura da yanayi (1906-2016) daga cibiyar lura da tsakiya, shekaru 61 (55% na lokacin) sun ga yanayin guguwa da ke faruwa a kwanakin kusa da 30 ga Agusta, kodayake ba duk waɗannan ba ne suka haifar da ruwan sama mai yawa.<ref name="santarosa" /> == Ƙarfin Ƙarfin == === Yanayin zafi === A cewar cibiyar lura da tsakiya, wacce ke da daya daga cikin mafi aminci da tsofaffin rikodin a Kudancin Amurka, <ref name="Pezza2010"/> mafi girman zafin jiki a Buenos Aires, {{Convert|43.3|C|1}} ° C (109.9 ° F), an rubuta shi a ranar 29 ga Janairun 1957 yayin da mafi ƙarancin zafin jiki da aka rubuta shine -5.4 ° C (22.3 ° F) a ranar 9 ga Yuli 1918. <ref>{{Cite web |title=112 años midiendo el tiempo de Buenos Aires |url=https://www.smn.gob.ar/noticias/112-años-midiendo-el-tiempo-de-buenos-aires |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728170957/https://www.smn.gob.ar/noticias/112-a%C3%B1os-midiendo-el-tiempo-de-buenos-aires |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 July 2018 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> Shekarar da ta fi zafi a rubuce ita , tare da matsakaicin zafin shekara-shekara na {{Convert|19.2|C|1}} ° C (66.6 ° F). <ref>{{Cite web |title=Informe preliminar clima arg 2024 Final |url=https://repositorio.smn.gob.ar/handle/20.500.12160/2740 |access-date=12 November 2024 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es}}</ref> A gefe guda, 1911 ita ce shekara mafi sanyi, tare da matsakaicin zafin shekara-shekara na {{Convert|15.4|C|1}} ° C (59.7 ° F). <ref>{{Cite web |title=2015 is the hottest year on record for BA City |url=http://www.buenosairesherald.com/article/205886/2015-is-the-hottest-year-on-record-for-ba-city |access-date=6 March 2016 |publisher=Buenos Aires Herald}}</ref> {| class="wikitable" | colspan="14" style="background: orange; text-align:center;" |'''Ƙididdigar zafin jiki mai tsanani (1906-yanzu) ''' |- !Ma'auni !Jan <ref name="SMNene">{{Cite web |title=El Mes de Enero en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/enero.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213195215/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/enero.pdf |url-status=dead }}</ref> !Fabrairu <ref name="SMNfeb">{{Cite web |title=El Mes de Febrero en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/FEBRERO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110843/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/FEBRERO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Maris <ref name="SMNmar">{{Cite web |title=El Mes de Marzo en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MARZO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050941/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MARZO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Afrilu <ref name="SMNabr">{{Cite web |title=El Mes de Abril en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/ABRIL.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110826/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/ABRIL.pdf |url-status=dead }}</ref> !Mayu <ref name="SMNmay">{{Cite web |title=El Mes de Mayo en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MAYO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223050623/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/MAYO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Yuni <ref name="SMNjun">{{Cite web |title=El Mes de Junio en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JUNIO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110829/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JUNIO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Yuli <ref name="SMNjul">{{Cite web |title=El Mes de Julio en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JULIO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080235/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/JULIO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Aug <ref name="SMNago">{{Cite web |title=El Mes de Agosto en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/AGOSTO.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110800/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/AGOSTO.pdf |url-status=dead }}</ref> !Satumba <ref name="SMNsept">{{Cite web |title=El Mes de Septiembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/SEPTIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110832/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/SEPTIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Oktoba <ref name="SMNoct">{{Cite web |title=El Mes de Octubre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OCTUBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110841/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/OCTUBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Nuwamba <ref name="SMNnov">{{Cite web |title=El Mes de Noviembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/NOVIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223051054/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/NOVIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> !Disamba <ref name="SMNdic">{{Cite web |title=El Mes de Diciembre en la Ciudad de Buenos Aires |url=http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/DICIEMBRE.pdf |access-date=28 April 2016 |publisher=Servicio Meteorológico Nacional |language=es |archive-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223110903/http://www3.smn.gob.ar/serviciosclimaticos/clima/archivo/DICIEMBRE.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |Mafi yawan zafin jiki na kowane wata |{{Convert|26.6|C|F|1}} |{{Convert|25.7|C|F|1}} |{{Convert|26.6|C|F|1}} |{{Convert|20.4|C|F|1}} |{{Convert|17.9|C|F|1}} |{{Convert|15.1|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |{{Convert|15.2|C|F|1}} |{{Convert|16.6|C|F|1}} |{{Convert|20.5|C|F|1}} |{{Convert|24.1|C|F|1}} |{{Convert|26.6|C|F|1}} |- |Mafi sanyi matsakaicin zafin jiki na wata |{{Convert|21.7|C|F|1}} |{{Convert|20.0|C|F|1}} |{{Convert|18.1|C|F|1}} |{{Convert|14.2|C|F|1}} |{{Convert|9.8|C|F|1}} |{{Convert|5.7|C|F|1}} |{{Convert|6.8|C|F|1}} |{{Convert|8.9|C|F|1}} |{{Convert|10.7|C|F|1}} |{{Convert|13.6|C|F|1}} |{{Convert|16.7|C|F|1}} |{{Convert|19.8|C|F|1}} |- |Mafi ƙarancin zafin jiki |{{Convert|30.0|C|F|1}} |{{Convert|28.5|C|F|1}} |{{Convert|28.0|C|F|1}} |{{Convert|23.8|C|F|1}} |{{Convert|22.6|C|F|1}} |{{Convert|20.1|C|F|1}} |{{Convert|20.8|C|F|1}} |{{Convert|20.9|C|F|1}} |{{Convert|23.7|C|F|1}} |{{Convert|22.4|C|F|1}} |{{Convert|25.4|C|F|1}} |{{Convert|28.2|C|F|1}} |- |Mafi ƙarancin zafin jiki |{{Convert|17.5|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |{{Convert|13.8|C|F|1}} |{{Convert|11.1|C|F|1}} |{{Convert|7.3|C|F|1}} |{{Convert|4.3|C|F|1}} |{{Convert|4.8|C|F|1}} |{{Convert|6.4|C|F|1}} |{{Convert|7.0|C|F|1}} |{{Convert|9.6|C|F|1}} |{{Convert|13.0|C|F|1}} |{{Convert|15.9|C|F|1}} |} === Ruwan sama === Shekarar da aka samu mafi yawan ruwan sama ita ce 1900, lokacin da birnin ya sami {{Convert|2024|mm|in}} in) na ruwan sama.<ref name="Rocha">{{Cite web |last=Rocha |first=Laura |date=2014-12-11 |title=La huella del temido cambio climático: 2014 es el más lluvioso en 113 años en Buenos Aires |url=http://www.lanacion.com.ar/1751236-la-huella-del-temido-cambio-climatico-2014-es-el-mas-lluvioso-en-113-anos-en-buenos-aires |access-date=7 March 2016 |publisher=La Nacion |language=es |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308124316/http://www.lanacion.com.ar/1751236-la-huella-del-temido-cambio-climatico-2014-es-el-mas-lluvioso-en-113-anos-en-buenos-aires |url-status=dead }}</ref> A gefe guda, 1916 ta kasance shekarar da ta fi bushewa, tare da matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara na {{Convert|504|mm|in}} in). <ref>{{Cite web |title=Précipitations Mensuelles à Buenos Aires (Argentine) |url=http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/mete632-1888-2006-19-tn-1-0-0.php |access-date=7 March 2016 |publisher=Météoclimat |language=fr}}</ref> An rubuta mafi girman hazo na rana ɗaya a ranar 27 ga Fabrairu 1930, lokacin da {{Convert|194.1|mm|in}} in) na hazo ya faɗi.<ref name="SMNsummer"/> {| class="wikitable" | colspan="14" style="background: #ACE5EE; text-align:center;" |'''Ƙididdigar ruwan sama mai yawa (1906-yanzu) ''' |- !Ma'auni !Jan <ref name="SMNene"/> !Fabrairu <ref name="SMNfeb"/> !Maris <ref name="SMNmar"/> !Afrilu <ref name="SMNabr"/> !Mayu <ref name="SMNmay"/> !Yuni <ref name="SMNjun"/> !Yuli <ref name="SMNjul"/> !Aug <ref name="SMNago"/> !Satumba <ref name="SMNsept"/> !Oktoba <ref name="SMNoct"/> !Nuwamba <ref name="SMNnov"/> !Disamba <ref name="SMNdic"/> |- |Ruwan sama mafi zafi a kowane wata |{{Convert|347.5|mm|in|1}} |{{Convert|420.3|mm|in|1}} |{{Convert|476.6|mm|in|1}} |{{Convert|404.8|mm|in|1}} |{{Convert|361.7|mm|in|1}} |{{Convert|178.5|mm|in|1}} |{{Convert|212.1|mm|in|1}} |{{Convert|277.8|mm|in|1}} |{{Convert|260.1|mm|in|1}} |{{Convert|367.1|mm|in|1}} |{{Convert|284.1|mm|in|1}} |{{Convert|318.5|mm|in|1}} |- |Ruwan sama mafi bushewa a kowane wata |{{Convert|3.4|mm|in|1}} |{{Convert|0.7|mm|in|2}} |{{Convert|2.2|mm|in|1}} |{{Convert|5.0|mm|in|1}} |{{Convert|0.5|mm|in|2}} |{{Convert|0.0|mm|in|2}} |{{Convert|0.0|mm|in|0}} |{{Convert|0.0|mm|in|0}} |{{Convert|1.7|mm|in|1}} |{{Convert|4.1|mm|in|1}} |{{Convert|11.9|mm|in|1}} |{{Convert|5.9|mm|in|1}} |- |Mafi yawan ruwan sama a rana ɗaya |{{Convert|172.7|mm|in|1}} |{{Convert|194.1|mm|in|1}} |{{Convert|109.0|mm|in|1}} |{{Convert|159.0|mm|in|1}} |{{Convert|188.4|mm|in|1}} |{{Convert|78.7|mm|in|1}} |{{Convert|90.0|mm|in|1}} |{{Convert|96.8|mm|in|1}} |{{Convert|103.6|mm|in|1}} |{{Convert|132.0|mm|in|1}} |{{Convert|138.5|mm|in|1}} |{{Convert|124.1|mm|in|1}} |- |} == Kididdiga == {{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}} == Dubi kuma == * Yanayin yanayi na Argentina * Yankunan yanayi na Argentina * Pampas == Bayani == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] it8t945ksy53o6zbv0u3eo264iijfao Trimingham 0 108869 837836 679831 2026-05-19T12:25:01Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837836 wikitext text/x-wiki '''Trimingham''' ƙauyen bakin teku ne kuma Ikklesiya ta farar hula a gundumar North Norfolk na Norfolk, Ingila. <ref>Ordnance Survey, Explorer Sheet 252, Norfolk Coast East, {{ISBN|978-0-319-46726-8}}</ref> Ƙauyen yana da {{Convert|5|mi|km|0}} arewa da Arewa Walsham, {{Convert|4|mi|km|0}} gabas da Cromer, {{Convert|20|mi|km}} arewa da birni da gundumar Norwich, kuma yana kan titin B1159 bakin teku tsakanin Cromer da Mundesley . Sunan ƙauyen yana nufin 'Gida / ƙauyen mutanen Trymma'.<ref>{{Cite web |title=Key to English Place-names |url=http://kepn.nottingham.ac.uk/map/place/Norfolk/Trimingham |website=kepn.nottingham.ac.uk |access-date=2025-07-30 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221234920/http://kepn.nottingham.ac.uk/map/place/Norfolk/Trimingham |url-status=dead }}</ref> == Cocin Ikklisiya == Cocin Ikklisiya na Trimingham an sanya masa suna ne don Shugaban [[Yahaya mai Baftisma|St John the Baptist]] . [[Listed building|Ginin da aka jera]] na Grade II ne.<ref>{{Cite web |last=Stuff |first=Good |title=Church of St John the Baptist, Trimingham, Norfolk |url=https://britishlistedbuildings.co.uk/101049787-church-of-st-john-the-baptist-trimingham |website=britishlistedbuildings.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=CHURCH OF ST JOHN THE BAPTIST, Trimingham - 1049787 &#124; Historic England |url=https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1049787 |website=historicengland.org.uk}}</ref> An keɓe shi ne a zamanin da, lokacin da aka ajiye shugaban alabaster mai girman gaske na saint a cocin. Hajji ne suka ziyarci bagaden St John's shrine wadanda suka zo cocin maimakon yin tafiya zuwa Amiens Cathedral a arewacin Faransa, inda aka ajiye wani abu, wanda aka ce shi ne ainihin shugaban Yahaya Maibaftisma. Shugaban alabaster bai tsira ba, kuma kodayake ba a san ainihin abin da ya faru da shi ba, an ba da shawarar cewa mai yiwuwa masu gyarawa Anglican sun lalata shi sakamakon umarnin 1538 game da hotuna a lokacin mulkin Sarki Henry na takwas. Wata ka'ida ita ce an lalata shugaban ne sakamakon ƙarin umarni wanda aka sanya shi sosai a cikin 1547, a farkon makonni na mulkin Edward VI. A yau wani shugaban alabaster ya tsira a cikin Victoria da Albert Museum a London, kuma ana tunanin cewa shugaban a Trimingham daidai yake. Ana kiran zauren ƙauyen 'mazaunin mahajjata' a matsayin tunatarwa game da baya na Trimingham a matsayin wurin aikin hajji. Majami'ar tana da hasumiya ta tsugunne da ake tunanin ba a gama ba. Tana da manyan buttresses a hawan yamma wanda ke nuna cewa kuskuren da aka samu a ginin cocin na iya zama dalilin ginin hasumiya da ba a kammala ba. Nave na gabas yana yanke kewaye da gindin gindi don rungume shi. Wannan keɓancewar na iya kasancewa wani ɓangare sakamakon sabuntawa ta Thomas Jeckyll a cikin 1850s. Pevsner ya bayyana a cikin littafin binciken gundumarsa cewa Jeckyll ya sake gina ginin gaba ɗaya, wanda mafi kyawun fasalin shi ne hanyar da hasumiya ta tuddai a gefen gabas ta shiga cikin teku. Gidan bangon cocin yana da siffofi hudu a kowane gefen ƙofar shiga: St Edmund tare da kibiyansa, St Clare tare da littafinta da monstrance, St Clement tare da anga da crozier, da St James a cikin riguna na mahajjaci. A gefen kudu akwai St Petronella da littafinta da makullanta, St Cecilia tare da adonta na furanni, St Barbara tare da hasumiyarta, da St Jerome tare da shaho. An ba da tagar gabas na coci ga H Wilkinson kuma kwanan wata daga 1925; <ref name="auto" /> taga yana nuna Almasihu cikin ɗaukaka kusa da St Michael da [[Mala'ika Jibril|St Gabriel]], tare da alamomin masu bishara huɗu kewaye da su. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;&#x5D;</sup> == Trimingham "golf ball" == [[Fayil:Trimingham_Early_warning_station.jpg|thumb|RAF Trimingham]] [[File:Trimingham_Beach_Aug07.jpg|thumb|Gidan rairayin bakin teku na Trimingham]] RAF Trimingham akwai tashar radar ta tsaron iska RAF Triminghan, tashar tauraron dan adam ta RAF Neatishead a cikin ƙasa, wanda ke da tsari mai kama da babban kwallon golf kuma yana kan gefen dutsen a kan hanyar bakin teku. An cire wannan tsari a farkon 2023. Bayan da ya musanta matsaloli a baya, Ma'aikatar Tsaro ta ce, a watan Nuwamba na shekara ta 2006, za ta yi la'akari da da'awar diyya bayan binciken da aka gano cewa radar na Type 93 da ke juyawa a cikin dome "ba daidai ba ne". Ma'aikatar Tsaro ta bayyana cewa radar ya kasance ba daidai ba tsakanin Nuwamba 2005 da Fabrairu 2006, wanda ya haifar da injunan mota da fitilu su yanke, da kuma saurin gudu su motsa har zuwa 150 mph yayin da masu motoci suka wuce. Wani mai garage na gida wanda ke gudanar da garage mafi kusa a Mundesley, ya ce ya yi kira 30 a cikin watanni biyu.<ref>{{Cite web |title=MOD 'fesses up to car-molesting radar |url=https://www.theregister.co.uk/2006/11/03/radar_mystery_solved/ |website=[[The Register]]}}</ref>&nbsp; == Rairayin bakin teku na Trimingham == Trimingham yana da rairayin bakin teku wanda [[Surfing|masu hawan igiyar ruwa]], masu hawan jirgin sama, masu tafiya da karnuka da masu kamun kifi na dare ke amfani da shi. Ana isa ta hanyar hanya mai tsayi guda ɗaya kawai da aka isa tare da hanya da ta wuce ginin da ya kasance Gidan jama'a na Ingleside, yanzu zama mai zaman kansa. Fuskar dutsen da ke Trimingham tana da ƙaramin ƙanƙara a Ƙasar Ingila; ya ƙunshi harsashi, bivalves, crinoids da oysters, kuma yana ƙarƙashin lalacewar bakin teku.<ref>{{Cite web |title=BBC - Science & Nature - UK Wildlife - Nature near you |url=https://www.bbc.co.uk/nature/animals/wildbritain/nature_near_you/venue.shtml?vid=46534&rid= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111203932/http://www.bbc.co.uk/nature/animals/wildbritain/nature_near_you/venue.shtml?vid=46534&rid= |archive-date=2012-11-11 |access-date=2008-02-10}}</ref> An gina titin da aka bari a kan rairayin bakin teku a wani lokaci tsakanin 1945 da 1973. Ba a san ainihin amfani da shi ba, amma mai yiwuwa an yi amfani da shi don bam din da za a iya zubar da shi bayan [[Yaƙin Duniya na II]] kuma an yi amfani dashi don gina tsaron teku na 1973 a kan rairayin bakin teku. An binne shi a wani bangare daga baya a wannan shekarar ta hanyar rushewar ƙasa daga dutsen da ke kusa. <ref>{{Cite web |title=TRIMINGHAM BEACH RAILWAY &#124; NORFOLK &#124; DISUSED &#124; UK |url=https://www.norfolksdisusedrailways.com/trimingham |website=NORFOLKS DISUSED RAILWAYS}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2024 |title=Mystery of Trimingham beach railway track solved |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c20le73e54vo |website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Remains-of-post-war-bomb-disposal-railway - Norfolk Heritage Explorer |url=https://www.heritage.norfolk.gov.uk/record-details?MNF46193-Remains-of-post-war-bomb-disposal-railway&Index=39041&RecordCount=57339&SessionID=142deb54-a323-4a8d-9100-e31b0aea1520 |website=www.heritage.norfolk.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 November 2022 |title=WWII Bomb Disposal Railway remains, The Beach, Trimingham. |url=https://www.flickr.com/photos/139375961@N08/52682304617 |via=Flickr}}</ref> == Sufuri == Tashar jirgin kasa mafi kusa tana [[Gunton railway station|Gunton]] don Bittern Line wanda ke tsakanin [[Sheringham]], Cromer da Norwich. Filin jirgin saman da ya fi kusa yana [[Norwich International Airport|Filin jirgin saman Norwich]]. Trimingham ya taɓa yin amfani da tashar jirgin ƙasa ta Trimingham akan Norfolk da Suffolk Joint Railway tsakanin Cromer da North Walsham . Ya rufe a 1953. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">abubuwan da ake bukata</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == Wasanni == [[Fayil:Trimingham_Village_Sign_10_Nov_2007.JPG|thumb|200x200px|Alamar ƙauyen]] Ƙauyen yana da ƙungiyar ƙwallon ƙafa da ake kira Trimingham Pilgrims, wanda aka fi sani da "The Trimms". == Manazarta == {{Reflist|2}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] lhdvm3n56r11yllc477puz56eztt5ru Yanayin Serbia 0 108870 838034 823203 2026-05-20T02:15:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838034 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Koppen-Geiger_Map_v2_SRB_1991–2020.svg|right|thumb|Taswirar rarraba yanayi ta Köppen na Serbia]] '''Yanayin Serbia''' yana tsakanin yanayin nahiyar a arewa, tare da sanyi mai bushe, da kuma zafi, lokacin rani mai zafi tare da tsarin ruwan sama mai rarraba, da kuma Yanayin Bahar Rum a kudu tare da zafi, lokacin zafi da kaka da matsakaicin sanyi da ruwan sama mai yawa tare da dusar ƙanƙara mai yawa. Bambance-bambance a cikin tsawo, kusanci da Tekun Adriatic da Tekun Aegean da manyan koguna, da kuma fallasawa ga iskõki suna haifar da bambancin yanayi.<ref>{{Cite web |year=2007 |title=Serbia :: Climate |url=http://www.britannica.com/eb/article-92892/Serbia |publisher=Encyclopædia Britannica Online |pages=5 of 71}}</ref> Yawancin Arewacin Serbia suna da yanayi na yanayi na yau da kullun, tare da yawan iska daga arewaci da yammacin Turai waɗanda ke siffanta yanayin yanayinsa.  Kudu da Kudu-maso-gabas na Serbia suna ƙarƙashin tasirin tasirin Bahar Rum (zafi mai zafi da lokacin sanyi).  Duk da haka, Dinaric Alps da sauran tsaunukan tsaunuka suna ba da gudummawa ga sanyaya wani babban ɓangare na dumbin iska.  Lokacin sanyi yana da zafi sosai a Raška (yanki) saboda tsaunuka da ke kewaye da tuddai.[1] Ɗaya daga cikin siffofin yanayi na Serbia shine Košava, iska mai sanyi da iska mai sanyi sosai wanda ke farawa a cikin Dutsen Carpathian kuma yana bin Danube arewa maso yamma ta hanyar Ƙofar Iron inda yake samun tasirin jet kuma yana ci gaba zuwa [[Belgrade]] kuma yana iya yadawa har zuwa kudu kamar Niš.<ref name="AMS">{{Cite web |date=June 2000 |title=Kossava |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=kossava1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930211835/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=kossava1 |archive-date=30 September 2007 |access-date=11 March 2007 |website=Glossary of Meteorology, Second Edition |publisher=[[American Meteorological Society]]}}</ref> Ƙananan yankuna na Bahar Rum suna ko'ina cikin kudancin Serbia, a Zlatibor da Gundumar Pčinja a kusa da kwarin da kogin Pčinja.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |access-date=2016-04-14 |website=Cia.gov |archive-date=2021-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204144154/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=RPK Uzice - TOURISM IN ZLATIBOR REGION |url=http://www.rpk-uzice.co.rs/en/tourism/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315155231/http://www.rpk-uzice.co.rs/en/tourism/index.php |archive-date=March 15, 2012 |access-date=November 30, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |title=River Pčinja Valley &#124; Travel 2 Serbia |url=http://travel2serbia.com/rivers%20/river-pcinja-valley |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090918082907/http://travel2serbia.com/rivers%20/river-pcinja-valley |archive-date=September 18, 2009 |access-date=February 10, 2010}}</ref> Matsakaicin zafin iska na shekara-shekara na lokacin 1981-2017 don yanki mai tsayi har zuwa mita 300 (984 ft) shine 11.6 °C (52.9 °F).  Wuraren da ke da tsayin mita 300 zuwa 500 (984 zuwa 1,640 ft) suna da matsakaicin zafin shekara na kusan 11.0 °C (51.8 °F), kuma sama da mita 1,000 (3,281 ft) na tsayi a kusa da.<ref name="RHMZ">{{Cite web |title=Basic Climate Characteristics for the Territory of Serbia |url=http://www.hidmet.gov.rs/eng/meteorologija/klimatologija_srbije.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010154413/http://www.hidmet.gov.rs/eng/meteorologija/klimatologija_srbije.php |archive-date=2017-10-10 |publisher=Republic Hydrometeorological Service of Serbia}}</ref> == Yanayi mai tsanani da rikodin == Serbia tana ɗaya daga cikin ƙasashe kalilan na Turai da ke da haɗari sosai ga haɗarin yanayi (girgizar ƙasa, guguwa, ambaliyar ruwa da fari). <ref>{{Cite web |year=2013 |title=World Risk Report 2013 – Exposure to natural hazards |url=http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140816173655/http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf |archive-date=16 August 2014 |publisher=Alliance Development Works |pages=3–4}}</ref> An kiyasta cewa ambaliyar ruwa mai yuwuwa, musamman a yankunan Tsakiyar Serbia, tana barazana ga manyan ƙauyuka 500 da kuma yanki na murabba'in kilomita 16,000.<ref>{{Cite web |title=River floods Serbia |url=http://www.climateadaptation.eu/serbia/river-floods/ |access-date=18 December 2014 |publisher=European Centre for Climate Adaptation}}</ref> Mafi muni shine ambaliyar ruwa a watan Mayu 2014, lokacin da mutane 57 suka mutu kuma an yi lalacewar sama da Yuro biliyan 1.5. Mafi ƙarancin zafin jiki da aka rubuta a Serbia ya kasance -39.5 ° C (-39.1 ° F) (Janairu 26, 2006, Karajukića Bunari a Pešter), kuma mafi girma ya kasance {{Convert|44.9|C|F}} ° .8 ° F (Yuli 24, 2007, Smederevska Palanka).<ref name="RHMZ"/><ref>{{Cite web |title=Minus trideset za početak |url=https://arhiva.vesti-online.com/Vesti/Srbija/460843/Minus-trideset-za-pocetak |website=Vesti online |access-date=2025-07-30 |archive-date=2020-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629091402/https://arhiva.vesti-online.com/Vesti/Srbija/460843/Minus-trideset-za-pocetak |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Temperature Regime for Serbia (Standard Normal Period 1961–1990) |url=https://www.hidmet.gov.rs/eng/meteorologija/klimatologija_temp_rezim.php |access-date=July 13, 2023 |website=Republic Hydrometeorological Service of Serbia – RHMZ}}</ref> ==Manazarta== {{Reflist}} [[Category:Yanayi]] 5ocvlpqpaa3pa0aijlatshlvscr4cus Yanayin yanayi na Verkhoyansk 0 108879 838042 684173 2026-05-20T03:14:17Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838042 wikitext text/x-wiki Yanayin Verkhoyansk yana da ƙayyadaddun nahiya tare da tsayin sanyi mai tsananin sanyi da gajeriyar lokacin bazara. Akwai ƙarancin hazo - 150-200 mm, wanda yake daidai da yawan hazo a cikin hamada.  Ana iya yin sanyi a duk shekara, gami da lokacin rani.. Mafi ƙarancin zafin jiki da aka rubuta a Verkhoyansk shine -67.6 °C, <ref name="britannica">{{Cite web |title=Verkhoyansk |url=https://www.britannica.com/place/Verkhoyansk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526132248/https://www.britannica.com/place/Verkhoyansk |archive-date=2020-05-26 |access-date=2020-05-20 |website=britannica}}</ref> mafi ƙarancin zafi a arewacin arewa (Oymyakon yana jayayya da rikodin); Mafi girman zafin jiki da aka rubuta a Verkhoyansk shine 38 ° C, cikakkiyar zafin yanayi cikin Arctic.<ref>{{Cite web |date=2021-12-13 |title=Confirmation par l'OMM d'un nouveau record de chaleur de 38 °C dans l'Arctique |url=https://public-old.wmo.int/fr/medias/communiqu%C3%A9s-de-presse/confirmation-par-l%E2%80%99omm-d%E2%80%99un-nouveau-record-de-chaleur-de-38-%E2%81%B0c-dans-l |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211210412/https://public-old.wmo.int/fr/medias/communiqu%C3%A9s-de-presse/confirmation-par-l%E2%80%99omm-d%E2%80%99un-nouveau-record-de-chaleur-de-38-%E2%81%B0c-dans-l |archive-date=2023-12-11 |access-date=2023-12-11 |website=public-old.wmo.int |language=fr}}</ref> Birnin an dauke shi a matsayin ginshiƙi na sanyi da kuma yankin da ke da yawan jama'a tare da matsanancin canjin zafin jiki. A wannan yanki, ana samun jujjuyawar yanayin zafi a cikin hunturu saboda tsananin sanyi da iska mai yawa na anticyclone na Asiya a cikin zurfafa tunani, ta yadda yanayin zafi ya karu maimakon raguwa tare da karuwar tsayi. == Gabaɗaya yanayin yanayi da halaye na watanni na shekara == Ga kowane wata, akwai takamaiman halayyar da ta dace da tsarin zafin jiki (ma'aunin zafin jiki na tcp na kowane wata) na wannan watan. : '''Janairu''' - wata mai sanyi sosai tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin -42 <ref name="wa">{{Cite web |title=Monthly weather forecast and climate Verkhoyansk, Russia |url=https://www.weather-atlas.com/en/russia/verkhoyansk-weather-july |website=weather-atlas }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . -49 °C.<ref name="britannica"/> Ruwan sama yana fadowa a cikin nau'in dusar ƙanƙara, dusar ƙara tana da mahimmanci. Ranar haske ba ta da tsawo, daga 1.5 a farkon zuwa awanni 6 a ƙarshen watan. Babu shuke-shuke. '''Fabrairu''' wata ce mai sanyi sosai tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin -41. -43 °C. Ruwan sama ya faɗi a cikin nau'in dusar ƙanƙara. Rufin dusar ƙanƙara ba ya canzawa. Ranar haske ba ta da tsawo, daga 6 a farkon zuwa 9.5 hours a ƙarshen watan. Babu shuke-shuke. '''Maris''' wata ce mai sanyi tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin -28 . -30 °C. Ruwan sama ya faɗi a cikin nau'in dusar ƙanƙara. Rufin dusar ƙanƙara ba ya canzawa. Sa'o'in hasken rana suna ƙaruwa daga sa'o'i 10 zuwa 13.5 a ƙarshen watan. Babu shuke-shuke. '''Afrilu''' wata ne mai matsakaicin sanyi tare da matsakaicin zafin jiki na kusan -12...-13 °C kowane wata.  Hazo yana fadowa musamman a cikin nau'in dusar ƙanƙara.  Rufin dusar ƙanƙara yana dawwama, yana fara narkewa a cikin kwanakin ƙarshe na wata.  Sa'o'in hasken rana suna da mahimmanci (ƙara daga 13.5 zuwa 17.5 hours a ƙarshen wata).  Babu ciyayi. '''Mayu''' wata ne mai sanyi tare da matsakaita yanayin zafi na kusan +3.+5 °C kowane wata.  [[Hazo]] yana faruwa a cikin yanayin ruwan sama da dusar ƙanƙara.  Rufin dusar ƙanƙara yana narkewa a farkon rabin watan, amma a wasu wurare yana iya ci gaba har zuwa shekaru goma na uku.  Sa'o'in hasken rana suna da tsayi, suna farawa daga sa'o'i 18 a farkon wata, fararen dare suna zuwa ranar 7 ga Mayu, kuma 30 ga Mayu rana ce ta iyakacin duniya.  Tsire-tsire suna farawa kuma namun daji suna farkawa. '''Yuni''' wata ne mai dumi (wani lokacin matsakaici zafi) tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata kusan +13. +15 °C. Ruwan sama ya fi sauka a cikin ruwan sama, amma dusar ƙanƙara da sanyi suna yiwuwa. Yawanci babu dusar ƙanƙara. Ranar Polar tana gudana a duk watan Yuni. Shuke-shuke da matakai a cikin namun daji suna aiki. '''Yuli''' wata ne mai matsakaici mai zafi tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin +16. +17 °C (watan da ya fi zafi). Ruwan sama yana faɗuwa a cikin ruwan sama, amma dusar ƙanƙara tana yiwuwa, kuma a wasu shekaru sanyi. Babu dusar ƙanƙara. Ranar polar ta ƙare a ranar 15 ga Yuli, kuma a ƙarshen watan, ana rage sa'o'in hasken rana zuwa sa'o-i 19.5. Shuke-shuke da matakai a cikin namun daji suna aiki. '''Agusta''' wata ce mai dumi tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata kusan +11. +12 °C. Ruwan sama ya fi sauka a cikin ruwan sama, amma dusar ƙanƙara da sanyi suna yiwuwa. Babu dusar ƙanƙara. White Nights ya ƙare a ranar 7 ga watan Agusta. Sa'o'in hasken rana suna da tsawo (an rage su daga 19.5 zuwa 15 a ƙarshen watan). Shuke-shuke da matakai a cikin namun daji suna aiki. '''Satumba''' wata ce mai sanyi tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata kusan +2. +3 °C. Ruwan sama yana faruwa ne a cikin ruwan sama da dusar ƙanƙara. An kafa murfin dusar ƙanƙara a kwanakin ƙarshe na watan. Ana rage sa'o'in hasken rana daga sa'o-i 15 zuwa 11.5 a ƙarshen watan. Shuke-shuke suna raguwa kuma suna tsayawa a rabi na biyu na Satumba, kuma yanayi yana shiga cikin hunturu. Glaciation ya riga ya yiwu a kan koguna da tabkuna a ƙarshen watan. '''Oktoba''' wata ce mai sanyi tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata kusan -14. -15 °C. Ruwan sama ya fadi galibi a cikin nau'in dusar ƙanƙara. Rufin dusar ƙanƙara ba ya canzawa. Ana rage sa'o'in hasken rana daga sa'o-i 11.5 zuwa ƙarshen watan. Babu shuke-shuke. '''Nuwamba''' wata ce mai sanyi sosai tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin -34 . -36 °C. Ruwan sama ya faɗi a cikin nau'in dusar ƙanƙara. Rufin dusar ƙanƙara ba ya canzawa. Ana rage sa'o'in hasken rana daga 7.5 zuwa 3 a ƙarshen watan. Babu shuke-shuke. '''Disamba''' wata ce mai sanyi sosai tare da matsakaicin zafin jiki na kowane wata na kimanin -42. -44 °C. Ruwan sama ya faɗi a cikin nau'in dusar ƙanƙara. Rufin dusar ƙanƙara ba ya canzawa. Hasken rana a farkon watan yana da sa'o'i 3; daga Disamba 16 zuwa Disamba 28, akwai dare mai sanyi (rana ba ta tashi sama da sararin samaniya, a tsakar rana akwai faɗuwar farar hula kawai); a ƙarshen watan, hasken rana yana ƙaruwa zuwa sa'o-i 1.5. Babu shuke-shuke. == Halaye na gaba ɗaya == Yanayin Verkhoyansk shine mafi sanyi a babban yankin (bayan Oymyakon).  Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara anan shine -14.5 °C (a cikin Oymyakon -15.5 °C).  Lokacin sanyi a Verkhoyansk yana da sanyi sosai kuma yana da tsayi: dusar ƙanƙara tana faɗowa daga ƙarshen Satumba zuwa farkon Mayu;  daga Nuwamba 10 zuwa Maris 15, thaws ba a cire gaba ɗaya, kuma sanyi da ke ƙasa -50 ° C yana faruwa kusan kowace shekara kuma ba sabon abu bane, duk da haka, tare da mamayewar guguwa daga Tekun Pacific, zafin jiki na iya tashi zuwa -20 a cikin kwanaki biyu.  °C da dusar ƙanƙara.  Matsakaicin zafin jiki na yau da kullun yana raguwa ƙasa da 0 ° C akan matsakaita a cikin shekaru goma na uku na Satumba, kuma yana zama sama da 0 ° C kawai a cikin shekaru goma na farko na Mayu.  Watan bushewa shine Afrilu (4 mm na hazo).  Mafi yawan watanni shine a cikin Yuli, lokacin da matsakaicin 34 mm na hazo ya faɗi. Saboda yanayin yanayi na nahiyar da rashin manyan ruwa a kusa da birnin, tsarin zafin jiki ya dogara da ƙarfin hasken rana mai shigowa zuwa farfajiyar duniya. Don haka, bazara tana da zafi fiye da kaka, Agusta yana da sanyi fiye da Yuni, kuma Fabrairu yana da zafi fiye le Disamba. Gabaɗaya, hunturu yana ɗaukar mafi yawan shekara tare da tsawon kimanin watanni 7.5. Lokacin bazara yana da watanni 1.5 kawai, kuma bazara da kaka sune gajerun lokutan sauyawa guda biyu tare da babban canjin zafin jiki (tare da raguwar yanayi / karuwar zafin jiki), wanda ke da kimanin watanni 1-1.5. === Yanayin zafi na iska === Matsakaicin na iska a cikin Verkhoyansk, bisa ga lura na dogon lokaci, shine -14.5 ° C.  Watan mafi zafi shine Yuli, tare da matsakaicin lokaci 16.5 ° C.  Watan mafi sanyi shine Janairu tare da matsakaicin zafin jiki na -45.4 °C.  Junairu na uku mafi sanyi, 1900 -54.1°, yayi daidai da na Delankir a 1964 da kuma Oymyakon a 1931, kuma ma mafi sanyi shine Janairu na biyu mafi sanyi a 1908 -55.1° da Janairu mafi sanyi a 1892 -55.4°.  Mafi girman zafin jiki da aka rubuta a Verkhoyansk na tsawon lokacin lura shine +38 ° C (20 ga Yuni, 2020), [1] kuma mafi ƙanƙanta shine -67.8 ° C (1 ga Janairu, 5-7 ga Fabrairu, 1892).  Abin sha'awa shine, mafi ƙarancin matsakaicin watan Nuwamba ba shine mafi ƙanƙanta a Yakutia ba, kamar yadda a Yurts a 1958 ya kai -46.1 °, wanda shine 1.9 ° sanyi fiye da mafi ƙasƙanci a Verkhoyansk, kuma Verkhoyansk shine kawai birni a Yakutia inda yanayin zafi ya kai ga -49 ° a watan Oktoba, wanda ya sa ya yi ƙasa da ƙasa na biyu.  Afrilu Shelagonets (-48.5°), ko da yake har yanzu ya fi mafi ƙarancin Afrilu a cikin Shelagonet (-49.5°).  Amma wannan a fili yake saboda ƙananan ma'auni a Oymyakon, tare da tushe iri ɗaya kamar na Verkhoyansk, mafi ƙarancin Oktoba a sansanin sanyi na iya isa -50 °.  A lokaci guda kuma, an lura da mafi ƙarancin matsakaicin watan Maris na kowane wata a Sakha a Delankir kuma ya kai -39.3 ° C a cikin Maris 1954, wanda ya kai digiri ɗaya ƙasa da rikodin Verkhoyansk. An saita yanayin zafi tare da daidaitattun zafin jiki, a matsakaici, a ranar 8 ga Mayu, kuma tare da matsakaicin matsakaicin zafin jiki a ƙasa da sifili - a ranar 22 ga Satumba. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="13" |Matsakaicin matsakaicin matsakaiciyar zafin jiki na kowane wata <ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Погода и Климат — Климат Верхоянска<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/24266.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611211208/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/24266.htm |archive-date=2019-06-11 |access-date=2018-08-11}}</ref> |- !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba |- !Mafi zafi, °C ! style="text-align:center; background:#2080FF; color:#FFFFFF;" |−38,6 ! style="text-align:center; background:#0090FF; color:#FFFFFF;" |−33,8 ! style="text-align:center; background:#40E0FF; color:#000000;" |−17,9 ! style="text-align:center; background:#80FFC0; color:#000000;" |−4,6 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8,1 ! style="text-align:center; background:#FFD020; color:#000000;" |19,2 ! style="text-align:center; background:#FFD020; color:#000000;" |22,0 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |15,5 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |6,4 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |−7,9 ! style="text-align:center; background:#00C0FF; color:#000000;" |−25,3 ! style="text-align:center; background:#0080FF; color:#FFFFFF;" |−36,0 |- !Mafi sanyi, °C ! style="text-align:center; background:#7058FF; color:#FFFFFF;" |−55,4 ! style="text-align:center; background:#7058FF; color:#FFFFFF;" |−50,7 ! style="text-align:center; background:#2080FF; color:#FFFFFF;" |−38,3 ! style="text-align:center; background:#20D0FF; color:#000000;" |−22,3 ! style="text-align:center; background:#80FFA0; color:#000000;" |−2,2 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8,7 ! style="text-align:center; background:#FFFF80; color:#000000;" |11,4 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |7,2 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |−1,5 ! style="text-align:center; background:#20D0FF; color:#000000;" |−22,1 ! style="text-align:center; background:#5068FF; color:#FFFFFF;" |−44,2 ! style="text-align:center; background:#7058FF; color:#FFFFFF;" |−52,7 |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Afrilu !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Yanzu !Disamba |- !Mafi dumi |'''2016''' |'''1995''' |'''2017''' |'''2014''' |'''2010''' |'''2020''' |'''2001''' |'''2008''' |'''1995''' |1947 |1927 |1901 |- !Mafi sanyi |1892 |1919 |1886 |1896 |1963 |'''2004''' |'''1990''' |1915 |1885 |1940 |1958 |1885 |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Shekara !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Apr !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- !Matsakaicin matsakaicin |'''1997''' |1938 |'''2017''' |1943 |1981 |'''2020''' |1988 |1969 |1934 |1949 |1975 |1979 |'''2020''' |- !Mafi ƙarancin |1892 |1892 |1912 |1896 |1890 |1982 |1964 |1962 |1957 |1915 |1960 |1902 |1892 |- |} === Ruwan sama, zafi mai dangi, da girgije === Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara a Verkhoyansk kusan 150-200 mm (daga 45 mm a 1911 zuwa 284 mm a 1978). ==== Yawan ruwan sama a cikin 'yan shekarun nan ==== Ana samun hazo mai yawa daga Yuni zuwa Agusta, tare da mafi yawan faruwa a Yuli da Agusta, kuma mafi ƙarancin hazo yana faruwa a Maris da Afrilu.  A cikin shekara, matsakaicin adadin kwanakin tare da hazo kusan 170 (daga kwanaki 9 a watan Agusta zuwa kwanaki 19 a watan Disamba).  Watan da aka yi ruwan sama shine Yuli 2005, lokacin da 114 mm na hazo ya faɗi (tare da al'ada na 34 mm).. Ƙananan girgije yana da maki 1.5, jimlar girgije yana cikin maki 5.8. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="14" |Rufin girgije <ref name="автоссылка1">{{Cite web |title=Климат Верхоянска - Погода и Климат |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/24266.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611211208/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/24266.htm |archive-date=2019-06-11 |access-date=2018-08-31 |publisher=www.pogodaiklimat.ru}}</ref> |- !Wata !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Apr !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- |- !Cikakken girgije, maki ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |5,0 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |4,8 ! style="text-align:center; background:#80FFA0; color:#000000;" |4,3 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |5,0 ! style="text-align:center; background:#00C0FF; color:#000000;" |6,5 ! style="text-align:center; background:#00C0FF; color:#000000;" |6,4 ! style="text-align:center; background:#00C0FF; color:#000000;" |6,3 ! style="text-align:center; background:#00B0FF; color:#000000;" |6,6 ! style="text-align:center; background:#00A0FF; color:#FFFFFF;" |7,1 ! style="text-align:center; background:#00B0FF; color:#000000;" |6,7 ! style="text-align:center; background:#40E0FF; color:#000000;" |5,8 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |5,0 ! style="text-align:center; background:#40E0FF; color:#000000;" |5,8 |- !Ƙananan girgije, maki ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |0,6 ! style="text-align:center; background:#80FFC0; color:#000000;" |2,6 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |3,0 ! style="text-align:center; background:#80FFE0; color:#000000;" |3,0 ! style="text-align:center; background:#80FFFF; color:#000000;" |3,2 ! style="text-align:center; background:#80FFFF; color:#000000;" |3,3 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |1,7 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1,5 |} == Tsarin yanayi == {{Weather box}} ; Yawan zafin rana a lokacin raƙuman zafi a watan Yunin 2020 a Verkhoyansk, +28 da sama da Watan / Ranar 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Duba watan. Mafi girma. A Normal Anomaly + Yuni, +t °C 29,5 31,8 34,0 38,0 36,2 34,5 32,9 34,0 34,8 31,5 34,4 35,6 27,0 20.6 +6.4 == Ruwan sama == === Matsakaicin adadin kwanaki tare da ruwa mai ƙarfi, ruwa da ruwan sama mai gauraye === Dangane da kididdigar, Maris shine watan da ya fi bushewa a shekara a Verkhoyansk. Mafi yawan ruwan sama yana faɗuwa a watan Yuli da Agusta. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Nau'in hazo !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Afrilu !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- !Mai ƙarfi ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |17 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |15 ! style="text-align:center; background:#FFFF80; color:#000000;" |12 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |4 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |4 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |17 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |18 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |16 ! style="text-align:center; background:#FFFF80; color:#000000;" |111 |- !Haɗe-haɗe ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |4 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,4 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |10 |- !Ruwa ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |5 ! style="text-align:center; background:#FFFF80; color:#000000;" |13 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |14 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |14 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |6 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |52 |} === Rufin dusar ƙanƙara === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Wata !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Afrilu !Mai !Yuni !Shekara |- !Yawan kwanaki |0 |0 |2 |24 |29 |30 |31 |28 |31 |28 |5 |0 |207 |- !Tsawon (cm) |0 |0 |0 |5 |12 |16 |20 |22 |24 |18 |1 |0 | |- !Max. tsawo (cm) |0 |16 |14 |37 |60 |44 |44 |45 |46 |46 |36 |3 |60 |} === Matsakaicin adadin kwanaki tare da abubuwan da suka faru daban-daban === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Wata !Jan !Fabrairu !Ma'auni !Apr !Mai !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- !Ruwan sama ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |14 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |14 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |14 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |10 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,4 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#FF5870; color:#FFFFFF;" |61 |- !Snow ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |17 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |16 ! style="text-align:center; background:#FFFF80; color:#000000;" |12 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |9 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,4 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#E0FF80; color:#000000;" |8 ! style="text-align:center; background:#FFE040; color:#000000;" |18 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |16 ! style="text-align:center; background:#7058FF; color:#FFFFFF;" |116 |- !Haushi ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,2 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,03 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |5 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |5 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#FFF060; color:#000000;" |15 |- !Rashin da ake ciki ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |2 |- !Guguwa ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |2 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |3 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,03 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |6 |- !Guguwar dusar ƙanƙara ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#A0FF80; color:#000000;" |2 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,2 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#C0FF80; color:#000000;" |7 |- !Guguwar Dust ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,4 |- !Black ice ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,2 |- !Gishiri ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0,2 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |0 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 ! style="text-align:center; background:#80FF80; color:#000000;" |1 |} == Iska == === Saurin iska === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- !Saurin iska (m/s) |0,6 |0,5 |0,7 |1,5 |2,4 |2,6 |2,2 |1,7 |1,6 |1,1 |0,7 |0,7 |1,4 |} Matsakaicin saurin iska na shekara-shekara a Verkhoyansk shine 1.4 m / s ko 5 km / h. A lokacin zafi, saurin iska ya fi na lokacin sanyi. Watan da ya fi iska shi ne Yuni. [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 8k9yqtev6n1sq6id173gka5r7rc2qd3 Yanayin Turkmenistan 0 108899 838035 680003 2026-05-20T02:19:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838035 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[Fayil:Dust_Storm_Over_Turkmenistan.jpg|right|thumb|300x300px|Guguwar ƙura a kan Turkmenistan]] [[Turkmenistan]] ƙasa ce da ba ta da iyaka a [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]], da ke kan iyakar [[Tekun Caspian]] a yamma, [[Iran]] da [[Afghanistan]] a kudu, [[Uzbekistan]] a arewa maso gabas, da [[Kazakistan|Kazakhstan]] a arewa maso yamma. Ita ce jamhuriya mafi kudancin Commonwealth of Independent States (CIS), ƙungiyar da aka kirkira a ƙarshen 1991 ta yawancin jihohin da suka gabata. Yanayin ƙasa yana tsakanin 35 ° 08' da 42 ° 48' arewacin latitude, 52 ° 27' da 66 ° 41' gabas longitude. Yankin da ya fi tsayi shine tare da Tekun Caspian ({{Convert|1786|km}} ). Sauran iyakoki suna da Iran (a kudu, {{Convert|992|km}} ), Afghanistan (a kudu), {{Convert|744|km}} ), Uzbekistan (a arewa da gabas, {{Convert|1621|km}} ) da Kazakhstan (a arewa, {{Convert|379|km}} ). <ref name=":0" /> Turkmenistan ya ɗan fi girma fiye da [[Kamaru]] a cikin yankin, yana da kilomita 491,120 (189,620 sq . <ref name=":0" /> Ta hanyar yanki, Turkmenistan ta kasance ta huɗu a cikin tsoffin jamhuriyoyin Soviet, bayan [[Rasha]], Kazakhstan, da [[Ukraniya|Ukraine]].<ref name=":0" /> Mafi girman ƙasar daga yamma zuwa gabas shine {{Convert|1100|km}} , kuma mafi girman arewa zuwa kudu shine {{Convert|650|km}} km (400 . <ref name=":0" /> {{Location map+|Turkmenistan}} [[Fayil:Turkmenistan-2019-US-Dept-State-map.jpg|right|thumb|400x400px|Taswirar siyasa ta Turkmenistan (2019) (Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka) <br />]] == Yanayin jiki == [[Fayil:Turkmenistan_1994_CIA_map.jpg|right|thumb|423x423px|Taswirar taimako ta Turkmenistan (1994) ]] [[Fayil:Turkmenistan_Topography.png|thumb|400x400px|Yanayin Turkmenistan]] Yankin Turkmenistan ya ƙunshi hamada mai laushi, Karakum, tare da dunes dinsa da sannu a hankali suna tashi zuwa kudu; a lokacin da suka isa iyaka da [[Iran]], sun zama duwatsu da aka sani da Kopet Dag . [[Tekun Caspian]] yana wanke gabar yammacin wannan ƙasa mafi yawan busasshiyar. Matsakaicin tsawo na Turkmenistan shine mita 100-220 (330-720 sama da matakin teku, tare da mafi girman ma'anarsa shine Dutsen Hayrybaba ({{Convert|3,139|m}} a cikin Köýtendag Range na Pamir-Alay sarkar a kudu maso gabas, kuma mafi ƙasƙanci shine Akjagaýa Depression a cikin Tafkin Sarygamysh, kusa da mita 100 (330 ft) ƙasa da matakin teku (ainihin matakin ruwa a cikin Tafkunan Sarygamiash yana da yawa daga -110 m zuwa -200 m mafi zurfi).<ref>{{Cite web |title=Natural conditions in Turkmenistan |url=http://content.mail.ru/arch/14197/852932.html |access-date=2025-07-30 |archive-date=2012-07-08 |archive-url=https://archive.today/20120708151846/http://content.mail.ru/arch/14197/852932.html |url-status=dead }}</ref> Dutsen Arlan ya tashi sosai sama da matakin teku a cikin Babban Balkan Range a yammacin Turkmenistan (Lardin Balkan), kuma yana da matsayi na ƙasa wanda ya fi guntu fiye da tsayinsa.<ref name="peaklist" /> Kusan kashi 80% na jamhuriya yana cikin Turan Depression, wanda ke gangara daga kudu zuwa arewa kuma daga gabas zuwa yamma.<ref name=":0" /> Duwatsun Turkmenistan sun haɗa da kilomita {{Convert|600|km}} (370 na arewacin Kopet Dag Range, wanda yake rabawa da Iran. Yankin Kopet Dag wani yanki ne wanda ke da tuddai, tuddai masu bushewa da yashi, tsaunuka masu tsawo, da kwari masu tsawo; [[Mount Şahşah|Dutsen Şahşah]] ({{Convert|2,912|m}} ), wanda aka fi sani da [[Mount Rizeh|Dutsen Rizeh]], kudu maso yammacin [[Ashgabat]], shine mafi girman tsawo na Kopet Dag Range a Turkmenistan . <ref name=":0" /> Kopet Dag yana fuskantar canjin tectonic, ma'ana cewa yankin yana fuskantar barazanar girgizar ƙasa kamar wanda ya lalata Ashgabat a cikin 1948. <ref name=":0" /> Filayen Krasnovodsk da Üstýurt sune shahararrun siffofin arewa maso yammacin Turkmenistan.<ref name=":0" /> Babban fasalin yanayin jamhuriya shine Garagum Desert (wanda aka fi sani da Karakum), wanda ke da kusan kilomita 350,000 (140,000 sq . Iska mai sauyawa yana haifar da tsaunukan hamada waɗanda ke tsakanin mita biyu zuwa ashirin (5 zuwa 65 a tsawo kuma suna iya zama kilomita da yawa a tsawon.<ref name=":0" /> Sashin irin waɗannan tsarin sun zama ruwan dare gama gari, kamar yadda tsaunuka masu tsawo da santsi, ajiyar yumɓu mai kama da kankare wanda aka kafa ta hanyar saurin ruwan ambaliyar ruwa a wannan yanki na shekaru da yawa.<ref name=":0" /> Manyan filayen gishiri, waɗanda aka kafa ta hanyar aikin capillary a cikin ƙasa, suna cikin ɓacin rai da yawa, gami da [[Garaşor]], wanda ke da kilomita 1,500 (580 sq a arewa maso yamma.<ref name=":0" /> Yankin Sandykly a yammacin kogin Amu Darya shine iyakar kudancin Yankin Qizilqum, mafi yawansu suna cikin Uzbekistan zuwa arewa maso gabas.<ref name=":0" /> == Yanayi == [[Fayil:Koppen-Geiger_Map_v2_TKM_1991–2020.svg|thumb|400x400px|Taswirar Turkmenistan na yankunan rarraba yanayi na Köppen]] [[Fayil:Water_Stress,_Top_Countries_(2020).svg|thumb|Turkmenistan ita ce ƙasa ta goma mafi yawan ruwa a duniya.]] Turkmenistan tana da [[Cold desert climate|Yanayin hamada mai sanyi]] wanda yake da matukar damuwa. Lokacin bazara yana da tsawo (daga Mayu zuwa Satumba), mai zafi, kuma ya bushe, yayin da hunturu gabaɗaya yana da sauƙi kuma ya bushewa, kodayake wani lokaci sanyi da danshi a arewa.<ref name=":02" /> Yawancin hazo yana faɗuwa tsakanin Janairu da Mayu; hazo yana da ɗan ƙarami a duk faɗin ƙasar, tare da matsakaicin shekara-shekara daga {{Convert|300|mm|in|1}} in) [[Kopet Dag]] zuwa {{Convert|80|mm|in|2}} in) a arewa maso yamma.<ref name=":02" /> Babban birnin, [[Ashgabat]], kusa da iyakar Iran a kudu maso tsakiyar Turkmenistan, yana da matsakaicin {{Convert|225|mm|in|1}} in) na ruwan sama a kowace shekara.<ref name=":02" /> Matsakaicin yanayin zafi na shekara-shekara ya kasance daga {{Convert|17.5|°C}} ° C (63.5 ° F) a Ashgabat zuwa {{Convert|12.8|°C}} ° C (55.0 ° F) A [[Daşoguz]], a kan iyakar Uzbek a arewa maso tsakiyar Turkmenistan.<ref name=":02" /> Kusan iskõki na yau da kullun suna arewa, arewa maso gabas, ko yamma.<ref name=":02" /> A ranar 28 ga watan Yulin 1983, Repetek Biosphere State Reserve, kudancin Turkmenabat, ya rubuta zafin jiki na {{Convert|50.1|C|F}} ° C (122.2 ° F), wanda shine mafi girman zafin jiki da aka taɓa yin rikodin a Turkmenistan.<ref name="TurmenistanCCRepetek">{{Cite web |year=2015 |title=Third National Communication of Turkmenistan Under the United Nations Framework Convention on Climate Change |url=http://unfccc.int/resource/docs/natc/tkmnc3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025032759/http://unfccc.int/resource/docs/natc/tkmnc3.pdf |archive-date=25 October 2016 |access-date=15 April 2022 |publisher=Ministry of Nature Protection of Turkmenistan |pages=12–13}}</ref><ref name="TurkmenistanUNCCDRepetek">{{Cite web |year=2000 |title=Report on implementation of the UNCCD in Turkmenistan |url=http://www.unccd-prais.com/Uploads/GetReportPdf/300703d5-c6bc-416b-8aeb-a0fa014a4a8f |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118145252/http://www.unccd-prais.com/Uploads/GetReportPdf/300703d5-c6bc-416b-8aeb-a0fa014a4a8f |archive-date=18 November 2016 |access-date=15 April 2022 |publisher=Ministry of Nature Protection of Turkmenistan |page=7}}</ref> === Misalan === {{Weather box}}{{Weather box}}{{Weather box}} === Yanayin ruwa === Kusan kashi 80% na ƙasar Turkmenistan ba shi da madaidaicin tushen kwararar ruwa. Manyan kogunansa suna cikin yankunan kudanci da gabas ne kawai; ƙananan koguna a kan gangaren arewacin Kopetdag ana karkatar da su gaba ɗaya zuwa ban ruwa. <ref name=":0" /> Mafi mahimmanci kogin shine Amu Darya, wanda ke da tsayin jimlar {{Convert|2,540|km}} daga mafi nisa tributary, sanya shi kogin mafi tsayi a tsakiyar Asiya. <ref name=":0" /> Amu Darya ya ratsa arewa maso gabashin Turkmenistan, daga nan ya nufi gabas ya samar da iyakar kudancin Uzbekistan da [[Tajikistan]] . <ref name=":0" /> Latsawa da ban ruwa na Amu Darya sun yi mummunar illa ga muhalli a Tekun Aral, wanda kogin ke shiga. <ref name=":0" /> Matsakaicin kwararar kogin na shekara-shekara shine {{Convert|1,940|m3/s}} . <ref name=":0" /> Sauran manyan koguna su ne Tejen ( {{Convert|1,124|km}} ); Murgab ( {{Convert|852|km}} ); da kuma Atrek ( {{Convert|660|km}} ). <ref name=":0" /> == Batutuwan muhalli == === Tarihi === Tun lokacin da aka rushe Tarayyar Soviet, [[Dokar muhalli|Tsarin muhalli]] ba a canza shi ba a Turkmenistan. Sabuwar gwamnati ta kirkiro Ma'aikatar Amfani da albarkatun kasa da Kare Muhalli a watan Yulin 1992, tare da sassan da ke da alhakin kare muhalli, kare tsire-tsire da dabbobi, [[Forestry|gandun daji]], hydrometeorology, da kuma tsarin gudanarwa.<ref name=":0" /> Kamar sauran jamhuriyoyin CIS, Turkmenistan ta kafa Asusun Muhalli wanda ya dogara da kudaden shiga da aka tattara daga tarar muhalli, amma tarar gabaɗaya sun yi ƙasa da yawa don tara kudaden shiga masu yawa.<ref name=":0" /> Godiya ga tsohuwar tsarin kiyaye wasanni na Soviet da kokarin Society for Nature Conservation da Kwalejin Kimiyya, tsire-tsire da dabbobi suna samun kariya a cikin jamhuriya; duk da haka, "farauta mai wuya" ta masu arziki na Yamma da Larabawa sun riga sun gaji da dabbobi a kan kiyayewa.<ref name=":0" />&nbsp; === Yunkurin hamada === Bisa kididdigar da aka yi, sakamakon hanyoyin kwararowar hamada da gurbatar yanayi, yawan amfanin halittu na tsarin muhalli a Turkmenistan ya ragu da kashi 30 zuwa 50 cikin dari a cikin 'yan shekarun nan. Hamadar Karakum da Kyzyl Kum suna fadadawa a wani matsayi da ya zarce ma'aunin duniya kawai ta hanyar kwararowar hamada a yankunan [[Sahara]] da [[Sahel]] na Afirka. <ref name=":0" /> Tsakanin 8,000 zuwa 10,000&nbsp;kilomita {{Sup|2}} na sabon hamada yanzu yana bayyana kowace shekara a tsakiyar Asiya. <ref name=":0" /> Mafi nau'in kwararowar hamada da ba za a iya gyarawa ba shine tsarin salinization wanda ke samar da tukwane na gishiri. Babban abin da ke ba da gudummawa ga waɗannan yanayi shine rashin amfani da ruwa mai kyau saboda ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙa'idodi da gazawar cajin ruwan da ake amfani da shi. <ref name=":0" /> Amfani da ruwa a cikin filayen yana da ƙasa, amma babbar matsalar ita ce malalewa a manyan magudanan ruwa da na sakandare, musamman ma babban mashigin ruwa na Turkmenistan, Canal Karakum . <ref name=":0" /> Kusan rabin ruwan magudanar ruwa yana shiga cikin tafkuna kuma gishiri ya mamaye hanyarsa. <ref name=":0" /> Ruwan ruwa mai yawa yana kawo gishiri a saman, yana haifar da marurasan gishiri wanda ya bushe ya zama filayen yumbu da ba za a iya amfani da su ba. <ref name=":0" /> A cikin 1989 Cibiyar Nazarin Hamada ta Turkmenistan ta yi iƙirarin cewa yankin irin waɗannan gidaje ya kai {{Convert|10,000|km2}} . <ref name=":0" /> Irin hamada da aka haifar ta hanyar kiwo na shanu a duk shekara an kira shi mafi muni a Asiya ta Tsakiya, tare da mafi munin yanayi a Turkmenistan da Kazakh steppe tare da gabar gabashin da arewacin [[Tekun Caspian]]. Rugujewar iska da hamada suma suna da tsanani a yankunan da aka zauna tare da Garagum Canal; iska da aka dasa sun mutu saboda cikawar ruwa da / ko salinization.<ref name=":0" /> Sauran abubuwan da ke inganta hamada sune rashin isasshen tsarin mai tarawa da aka gina a cikin shekarun 1950 da kuma amfani da sunadarai mara kyau.<ref name=":0" /> === Tekun Aral === Turkmenistan duka suna ba da gudummawa kuma suna fama da sakamakon bushewa Tekun Aral. Saboda yawan ban ruwa, aikin gona na Turkmen yana ba da gudummawa ga raguwar matakan teku.<ref name=":0" /> Hakanan, bushewar Tekun Aral, wanda ya rage wannan ruwa da kimanin kilomita 59,000 (23,000 sq a shekara ta 1994, yana shafar yawan tattalin arziki da lafiyar jama'ar jamhuriya.<ref name=":0" /> Baya ga farashin inganta wuraren da suka lalace da kuma asarar akalla wani ɓangare na saka hannun jari na farko a cikinsu, salinization da chemikalization na ƙasa sun rage yawan aikin gona a Asiya ta Tsakiya da kimanin 20-25%.<ref name=":0" /> Rashin ruwan sha shine babban haɗarin kiwon lafiya wanda irin wannan lalacewar muhalli ke haifar.<ref name=":0" /> A cikin Lardin Dashhowuz, wanda ya sha wahala mafi girman lalacewar muhalli daga bushewar Tekun Aral, matakan ƙwayoyin cuta a cikin ruwan sha sun wuce sau goma na matakin tsabta; 70% na yawan jama'a sun fuskanci cututtuka, da yawa tare da [[Ciwon Hanta|Hepatitis]], kuma Mutuwar jarirai yana da yawa.<ref name=":0" /> Masana sun yi gargadin cewa mazauna za su kwashe lardin a ƙarshen ƙarni sai dai idan an gudanar da cikakken shirin tsaftacewa.<ref name=":0" /> Turkmenistan ta sanar da shirye-shiryen tsaftace wasu daga cikin kogin Aral tare da tallafin kudi daga Bankin Duniya.<ref name=":0" /> === Rashin gurɓataccen sinadarai === Yankunan [[auduga]] mafi yawan amfanin gona a Turkmenistan (tsakiyar da ƙananan Amu Darya da Murgap oasis) suna karɓar kusan kilo 250 na taki a kowace hekta ({{Convert|250|kg/ha}} lb / ), idan aka kwatanta da matsakaicin aikace-aikacen kilo talatin a kowace hekita (27 lb / acres). Bugu da ƙari, yawancin taki ba a yi amfani da su sosai ba har masana sun kiyasta cewa kawai 15-40% na sunadarai zasu iya shawo kan shuke-shuke na auduga, yayin da sauran ke wankewa cikin ƙasa, sannan kuma cikin ruwan kasa.<ref name=":0" /> Har ila yau, auduga tana amfani da magungunan kashe kwari da defoliants fiye da sauran amfanin gona, kuma aikace-aikacen waɗannan sunadarai sau da yawa manoma ba sa kula da su.<ref name=":0" /> Misali, makiyaya na yankin, ba tare da sanin haɗarin DDT ba, an ruwaito sun haɗu da maganin ƙwayoyin cuta da ruwa kuma sun yi amfani da shi a fuskokinsu don hana sauro.<ref name=":0" /> A ƙarshen shekarun 1980, an fara fitarwa a Asiya ta Tsakiya don rage amfani da agrochemical.<ref name=":0" /> A Turkmenistan kamfen ɗin ya rage amfani da taki 30% tsakanin 1988 da 1989.<ref name=":0" /> A farkon shekarun 1990s, amfani da wasu magungunan kashe kwari da defoliants sun ragu sosai saboda karancin kudin kasar.<ref name=":0" />&nbsp; === Rashin ƙwayoyin ƙwayoyin cuta === Darajar leakage na methane a cikin 2019/20, wani nau'i na fitar da iskar gas, an kiyasta shi azaman dala biliyan 6. == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 2g56hh4dewh9cokwvy9z2p5syimw47i Weybourne, Norfolk 0 108986 837993 680649 2026-05-19T22:33:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837993 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Weybourne''' ƙauye ne a bakin tekun Arewacin Norfolk, Ingila . Ƙauyen yana kewaye da filayen noma, gandun daji da tsaunuka; yana kan hanyar bakin teku ta A149, kilomita 3 (5 yammacin [[Sheringham]], a cikin Norfolk Coast AONB. Yankin ya shahara ne ga yankunan karkara da bakin teku, musamman don tafiya, dabbobin daji da kallon tsuntsaye. Cocin Ikklisiya na All Saints an jera shi a Grade II * . Ragowar da ke kusa da masallacin Augustinian sune Grade I kuma shafin shine Tsarin Tarihi. == Toponymy == Asalin sunan ƙauyen ba shi da tabbas. Abu na biyu shine 'ruwa'. Takamaiman na iya zama sunan kogin pre-English, ko watakila, 'weir / mill-dam stream', kodayake babu wata shaida game da shekarun tafkin a nan. Sauran shawarwari kamar Tsohon Turanci 'wearg', 'felon' da 'wagu', 'quagmire' ba su da tabbas.<ref>{{Cite web |title=Key to English Place-names |url=http://kepn.nottingham.ac.uk/map/place/Norfolk/Weybourne |website=kepn.nottingham.ac.uk |access-date=2025-07-30 |archive-date=2025-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124212741/http://kepn.nottingham.ac.uk/map/place/Norfolk/Weybourne |url-status=dead }}</ref> == Yanayi == [[Fayil:Poppy2004.JPG|right|thumb|Poppies a filin kusa da Weybourne Yuni 2002]] Weybourne yana da Yanayin teku ([[Rarrabawar yanayi na Köppen|Köppen]]: ''Cfb'').{{Weather box}} == Tarihin Farko == An ambaci Weybourne a cikin Domesday Book na 1086, inda ake kira Wabrume . Ragowar Augustine Weybourne Priory, wanda Sir Ralph de Meyngaren (Mainwearing) ya kafa a kusa da 1200 AD, yana tsaye a shafin yanar gizon cocin Anglo-Saxon mai sauƙi. A shekara ta 1494 daya da uku sun zauna a canons: daya canon ya koka cewa Priory ya kasance matalauta sosai har ya kasa biyan shi shillings 20 na kuɗin aljihu na shekara-shekara. A Ziyarar da aka yi a shekara ta 1514, akwai daya kawai da kuma canon daya kuma wannan halin ya kasance har sai Sarki Henry na takwas ya ba da umarnin rushe masallatai da priories. == Yaƙin Duniya na Biyu == === Tsaro === An yi la'akari da Weybourne a matsayin wuri mai yiwuwa don mamayewa, daya daga cikin dalilan shine zurfin ruwa a bakin teku. "Wanda zai ci nasara duka a Ingila, ya kamata a Weybourne Hope ya fara. "A lokacin yakin duniya na biyu an gina tsaron a kusa da Weybourne a matsayin wani ɓangare na shirye-shiryen yaki da mamayewar Burtaniya na yakin duniya na abụọ. An toshe rairayin bakin teku da ma'adanai masu yawa da kuma shingen shinge masu yawa; a cikin ƙasa akwai akwatunan kwalliya, wutan waya mai tsayi, dogon ramin anti-tank da sauran tsaron. === sansanin Weybourne === [[Fayil:The_British_Army_in_the_United_Kingdom_1939-45_H14985.jpg|thumb|Mata na ATS suna aiki da rangefinder a sansanin horar da jirgin sama a Weybourne, 23 ga Oktoba 1941. Ana iya ganin bindigar AA mai inci 3.7 a bango.]] [[Fayil:WW2_exposed_defunct_sea_defences.jpg|thumb|Ragowar tsaron teku a kan rairayin bakin teku a ƙarƙashin sansanin Weybourne bayan guguwa ta Oktoba 2002]] A lokacin [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]], sansanin Weybourne wani wuri ne na sirri sosai kuma ya kasance kewayon Artillery na Anti-Aircraft. Wannan, tare da wani sansani na hadin gwiwa a Stiffkey, ya wakilci manyan wuraren horar da kai tsaye don Kwamandan Jirgin Sama a yakin. A nan iyakar tekun Norfolk ta zama yankin da sojojin Burtaniya ke sarrafawa. Wannan yankin da aka sarrafa ya kai kilomita {{Convert|10|km|0}} (6 mai zurfi a cikin Tekun Arewa a kusa da Norfolk. Weybourne Camp wani muhimmin bangare ne na wannan yanki. [[Winston Churchill]] ya ziyarci sansanin Weybourne sau biyu a cikin 1941. Waɗannan ziyarce-ziyarcen sun faru ne bayan ƙaurawar Dunkirk lokacin da tsaron Birtaniyya ke cikin faɗakarwa. A ziyararsa ta farko, an gudanar da zanga-zangar harba makamai masu linzami, amma sakamakon bai gamsu ba. Firayim Ministan ya ba kwamandan kwanaki bakwai kacal don inganta ma'auni. A ziyarar ta biyu, kowace zanga-zanga ta ƙare da gazawa har zuwa ƙarshe, an harbo wani jirgin sama mara matukin jirgi na Sarauniya Bee kuma ya fado kusa da shingen VIP. Tarihi ya nuna cewa an maye gurbin dukan manyan ma'aikatan washegari. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;&#x5D;</sup> === Wani ɗan leƙen asirin Jamus a Weybourne Windmill === [[Fayil:Weybourne_Windmill_2022.jpg|left|thumb|Weybourne Windmill]] [[Weybourne Windmill]] misali ne mai kyau na hasumiya, wanda aka gina a 1850, wanda aka mayar da shi amma ba don aiki ba. A lokacin yakin duniya na biyu, tuhuma ta tashi a ƙauyen game da ma'auratan da ke zaune a ma'adinin: akwai jita-jita cewa mazauna suna leken asiri ga Jamusawa. Mutumin da ke zaune a cikin injin shine Mista Dodds kuma matarsa a bayyane take da harshen waje mai ƙarfi, wanda mazauna yankin suka bayyana a matsayin "kamar Jamusanci ko Austrian". Wata dare 'yan sanda biyu na cikin gida suna tafiya a kan hanya daga tsoffin gidajen masu tsaron bakin teku zuwa ga injin lokacin da suka ga haske yana haskakawa daga saman injin zuwa teku. A bayyane yake ba a dauki wani mataki ba - abin mamaki, saboda yanayin lokacin yaƙi da kusanci da sansanin Weybourne - amma a bayyane yake ya dame daya daga cikin 'yan sanda kuma ya dawo bayan dare biyu kuma ya sake ganin fitilu. Bayan wani lokaci, Misis Dodds ta bar keken ta ba tare da kulawa ba a waje da filin wasan tennis. Babbar ta fadi kuma jaka ta fadi daga kwando. Wani mutum na cikin gida ya ɗauki keke sannan kuma jakar. Ya kalli ciki kuma ya sami mai watsa rediyo. Ya gaya wa 'yan sanda kuma kwana daya ko biyu bayan haka hukumomi sun isa suka dauke uwargidan da mijinta.<ref>{{Cite web |title=Norfolk Mills - Weybourne tower windmill |url=http://www.norfolkmills.co.uk/Windmills/weybourne-towermill.html |website=www.norfolkmills.co.uk}}</ref> [mafi kyawun tushe da ake buƙata] <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Ingancin tushen bayani|<span title="This claim needs references to better sources. (December 2017)">better&nbsp;source&nbsp;needed</span>]]''&#x5D;</sup> Weybourne kuma tana da ma'adinin ruwa wanda ke kan titin Beach.<ref>{{Cite web |title=Norfolk Mills - Weybourne watermill |url=http://www.norfolkmills.co.uk/Watermills/weybourne.html |website=www.norfolkmills.co.uk}}</ref> == Abubuwan more rayuwa == [[Fayil:The_Ship_Inn_Weybourn_14_Jan_2008_(2).JPG|left|thumb|Gidan jama'a na Jirgin]] Akwai shago, Weybourne Stores, da gidan jama'a na Ship, wanda ke ba da ales da abinci mai zafi mafi yawan lokutan abincin rana da maraice. A 'yan mintoci kaɗan daga tsakiyar ƙauyen shine Otal din Maltings, wanda ke ba da abinci da abinci da kuma masauki.{{Clear}} == Tarin Muckleburgh a sansanin Weybourne == [[Fayil:Muckelbourgh_collection.JPG|left|thumb|Tarin Muckleburgh a sansanin Weybourne]] Wani shahararren jan hankali shine Muckleburgh Collection: mafi girman tarin tankuna, motocin makamai da sauran motocin soja da aka yi amfani da su a yaƙe-yaƙe a duk faɗin duniya. == Jirgin kasa na Arewacin Norfolk == [[Fayil:Station_at_Weybourne_13,11,2006.JPG|left|thumb|Tashar jirgin kasa ta Weybourne]] Wani jan hankali na gida shine North Norfolk Railway, wanda ke gudana daga Sheringham ta hanyar Weybourne zuwa [[Holt railway station (North Norfolk Railway)|Holt]]. Har ila yau an san shi da "Poppy Line", wannan hanyar jirgin kasa da aka kiyaye sosai ta ratsa cikin ƙauyuka zuwa gabashin Weybourne ta wuce ta tashar ƙasar da aka kiyaye a hankali, wanda kuma yana da gidan locomotive tare da cibiyar kula da karusa da sabuntawa. Jirgin ƙasa yana ba da tafiyar zagaye na kilomita 10.5 (16.9) ta jirgin ƙasa na tururi, ko jiragen diesel na zamani a wasu tafiye-tafiye, ta hanyar yankin Arewacin Norfolk da aka tsara a matsayin mai kyau na halitta. === Tashar jirgin kasa ta Weybourne === [[Fayil:WeybourneStation.jpg|left|thumb|Tashar jirgin kasa ta Weybourne]] Tashar jirgin kasa ta Weybourne tana da kimanin yadudduka 1,000 (910 daga tsakiyar ƙauyen, alama ce daga hanyar bakin teku da ke gaban cocin. An gina babban tashar a cikin 1900; an shigo da wasu gine-gine na zamanin da ya dace, kamar akwatin sigina, ɗakin jira da gadar ƙafa daga wasu wurare. A lokacin rufe layin, British Rail ta ɗaga waƙa kuma ta rushe tashar, ban da babban ginin tashar. An yi amfani da shi azaman wurin yin fim na Dad's Army episode, "The Royal Train" kuma masu yin fina-finai da masu zane-zane suna amfani da shi akai-akai. A tashar, akwai karamin shago, wurin cin abinci da wurin shakatawa. A karshen mako, akwai kantin sayar da littattafai da ke sayar da littattafan tsoffin jiragen kasa da mujallu, bidiyon jirgin kasa da CDs da ke tunawa da lokutan da suka gabata. == Yankin bakin teku da smuggling == A Weybourne bakin tekun yana da rairayin bakin teku mai tsayi wanda aka dauka a matsayin mai rauni ga barazanar Armada na Mutanen Espanya a cikin 1588. Har ila yau, ƙauyen wuri ne da aka yi amfani da shi sosai don [[Fasa ƙwauri ba bisa ƙa'ida ba|smuggling]] <ref>{{Cite web |title=Smuggling in Norfolk & Lincolnshire |url=http://www.smuggling.co.uk/gazetteer_e_14.html |website=www.smuggling.co.uk}}</ref> abubuwa kamar gin mai tabbatarwa da yawa da matsewar taba. Yankin bakin teku tsakanin Sheringham da Weybourne ya shahara don sauko da kayayyaki saboda jiragen ruwa na iya tsayawa kusa da bakin teku fiye da ko'ina a yankin. Har ila yau, akwai rata mai kyau a cikin [[Dutsen|tsaunuka]] inda za'a iya jigilar kayayyaki cikin sauƙi. Labaran yankin sun ce mai niƙa zai dakatar da sails na iska a cikin nau'in gicciye don gargadi masu safarar mutane cewa al'adu ko masu tsaron bakin teku sun kasance a gare su; lokacin da bakin tekun ya bayyana zai sake sails din. A kan rairayin bakin teku na Weybourne akwai ƙaramin murfin ga ƙungiyar ƙasa da ke jiran cewa an san mutanen da su binne kansu a cikin shingle har sai jirgin smuggling ya bayyana a sararin samaniya. Wannan labarin watakila ya shimfiɗa gaskatawa, amma gaskiyar cewa an kuma gaya masa game da wuraren Suffolk ya ƙara akalla ƙaramin nauyi. A cikin shekarun 1800, William J. Bolding, mai mallakar Weybourne watermill da yawancin yankunan cikin gida a Weybourne, an yi la'akari da cewa ya juya ido ga kayayyaki da suka sauka a kan rairayin bakin teku da ke kan iyakar dukiyarsa, kuma an ba shi lada tare da smuggling da aka bari a hankali a ƙofar sa. A watan Fabrairun 1837, Lieutenant George Howes da mutanensa daga Weybourne sun tsayar da babbar ƙungiyar masu safarar makamai a Kelling da ke kusa. An musayar harbe-harbe da yawa kuma masu tsaron bakin teku sun dawo da dawakai biyar tare da karusai dauke da {{Convert|540|impgal|L}} na brandy da kusan {{Convert|4000|lb}} na taba da aka ƙera. Masu sa kai da ke aiki a g''Ida'' Rocket sun ceci rayukan ma'aikatan jirgin ruwa da yawa daga jiragen da suka rushe a bakin tekun Weybourne. Ma'aikatan jirgin kwal na ''Emily'' duk da haka ba su da sa'a lokacin da aka rasa shi: dukansu sun rasa rayukansu sai dai maigidan da ya tsira. A cikin 1823 wani brig daga Naples, dauke da kaya na [[Man zaitun]] ya fashe, amma shida daga cikin ma'aikatanta sun sami ceto. Lokacin da jirgin ruwa na Norwegian Ida ya rushe yana dauke da kayan aiki zuwa Cardiff, an ceto dukkan ma'aikatan ta amfani da layin roka. Ma'aikatan da wasu mazauna ƙauyen sun ceci wasu daga cikin ramuka kuma an ce yawancin waɗannan katako sun tsira a cikin ɗakunan ajiya da gidaje a kusa da Weybourne. A watan Janairun 1915 an wanke gawarwakin ma'aikatan jirgin ruwa shida daga SS ''George Royle'' a bakin rairayin bakin teku na Weybourne; akwai dutse a cikin masallacin don tunawa da su. Gidan Rocket har yanzu yana tsaye amma yanzu gida ne mai zaman kansa. Canje-canje a cikin manufofin gwamnati sun haifar da dakatar da gudanar da lalacewar bakin teku a Arewacin Norfolk.<ref>{{Cite web |title=Home &#124; Page or Document Not Found |url=https://www.north-norfolk.gov.uk/coastal/documents/coastal_planning_leaflet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030222002/http://www.northnorfolk.org/coastal/documents/coastal_planning_leaflet.pdf |archive-date=30 October 2007 |website=www.north-norfolk.gov.uk}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] g9jchfej6vjme5w01jmmxj34qz0qhr3 Yanayin yanayi na San Diego 0 109644 838040 726223 2026-05-20T03:02:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838040 wikitext text/x-wiki {{Climate chart|San Diego|47.0|66.1|1.98|49.3|67.0|2.27|53.2|67.6|1.81|55.9|67.5|0.78|59.4|68.5|0.12|62.0|70.8|0.07|65.4|75.0|0.03|66.7|76.0|0.02|65.0|76.0|0.15|61.0|72.8|0.57|54.0|69.0|1.01|45.4|64.7|1.53|units=imperial|float=right|clear=none|source=NWS<ref name = "NOAA">{{cite web|url=http://www.wrh.noaa.gov/sgx/climate/san-san-month.htm |title=National Oceanic and Atmospheric Agency: San Diego climate by month |publisher=Wrh.noaa.gov |accessdate=May 4, 2011}}</ref>}}Yanayin San Diego, [[California]], an rarraba shi azaman yanayi mai zafi-lokacin [[Bazarar ABT|bazara]] (Köppen climate classification Csa).  Yayin da yanayin yanayi na asali yana da zafi, rana, da bushewa, da sanyi, lokacin sanyi, San Diego ya fi ƙazanta fiye da yanayin yanayin Bahar Rum kuma ya ƙunshi ingantattun lokacin sanyi idan aka kwatanta da sauran yankuna masu irin wannan yanayi.[1]  Yanayi a filin jirgin sama na San Diego, wurin da ake samun rahotannin yanayi na hukuma na San Diego, da kuma yanayin a mafi yawan yankunan bakin teku, ya ratsa kan iyaka tsakanin BS da BSk saboda sanyin sanyi da lokacin rani a waɗannan wurare. == Yanayin zafi == Average monthly temperatures range from {{Convert|57.3|F}} in January to {{Convert|72|F}} in August.{{Ana bukatan hujja|date=July 2018|reason=Information not cited}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="Information not cited (July 2018)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> On average, 344 days a year are hotter than {{Convert|60|F|C}}, but only 25 days are hotter than {{Convert|80|F|C}}.<ref>{{Cite web |title=San Diego CA Average Temperatures by Month - Current Results |url=https://www.currentresults.com/Weather/California/Places/san-diego-temperatures-by-month-average.php |access-date=2018-07-09 |website=www.currentresults.com |language=en}}</ref> Ƙarshen lokacin rani da farkon kaka yawanci lokutan zafi ne na shekara tare da matsakaicin {{Convert|78|F|C}} ° F (26 ° C) a watan Agusta da {{Convert|77|F|C}} ° F (25 ° C) A watan Satumba.<ref name=":0">{{Cite web |title=Intellicast - San Diego Historic Weather Averages in California (92147) |url=http://www.intellicast.com/Local/History.aspx?location=USCA0982 |access-date=2018-07-09 |website=www.intellicast.com |language=en}}</ref> Yanayin zafi a wasu lokuta ya kai {{Convert|90|F|C}} ° F (32 ° C) ko mafi girma.<ref>{{Cite web |title=Current recorded maximum temperatures by State |url=https://www.vroomvroomvroom.com/maximum-temperatures-in-usa/ |access-date=2025-03-23 |website=VroomVroomVroom |language=en}}</ref> Snow da kankara ba su da yawa a lokacin hunturu, yawanci suna faruwa ne kawai a cikin ƙasa daga bakin teku lokacin da suke. San Diego tana fuskantar girgije na ruwa, galibi tsakanin Mayu da Agusta, wanda ke haifar da yanayin sanyi, yanayin girgije da hazo da safe. Yanayin Layer na Marine ya kasance har sai zafi na rana ya zama mai ƙarfi don ya kawar da girgije. Kalmomin yankin "May gray" da "June gloom" suna nufin hanyar da San Diego ke da matsala mafi yawa wajen girgiza hazo da sassafe a cikin waɗancan watanni, kuma yanayin sanyi, yanayin girgije sau da yawa yakan ƙare har zuwa rana ko ma duk rana.<ref>{{Cite web |title=Marine Layer Information |url=http://meteora.ucsd.edu/~iacob/ml_seasonal.html |access-date=2018-07-09 |website=meteora.ucsd.edu |archive-date=2018-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223134324/http://meteora.ucsd.edu/~iacob/ml_seasonal.html |url-status=dead }}</ref> Yanayin zafi yana tashi zuwa manyan karatu ne kawai a lokuta masu wuya, musamman lokacin da iskõki na gabas (wanda aka sani da "iskõki na Santa Ana") ke kawo iska mai zafi, mai bushe daga hamada. Wannan alama ce ta Oktoba a matsayin lokacin wuta ga San Diego da sauran Kudancin California saboda karancin hazo da raƙuman zafi na lokaci-lokaci wanda matsakaicin yanayin zafi na kowane wata ba ya nunawa nan da nan. Misali, watanni tare da mafi girman rikodin yanayin zafi shine Satumba a {{Convert|111|F|C}} ° F (44 ° C) da Oktoba a {{Convert|107|F|C}} ° F (42 ° C). <ref name=":0"/> Rubuce-rubucen zafin jiki mai girma a ofishin National Weather Service a San Diego na {{Convert|111|F|C}} ° F (44 ° C) ya kasance a ranar 26 ga Satumba, 1963. Rubuce-rubucen ƙarancin zafin jiki ya kasance {{Convert|25|F|C}} ° F (-4 ° C) a ranar 7 ga Janairu, 1913. <ref>{{Cite web |title=SAN DIEGO LINDBERGH FLD, CALIFORNIA - Climate Summary |url=https://wrcc.dri.edu:443/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca7740 |access-date=2025-03-23 |website=wrcc.dri.edu}}</ref> An ɗaure rikodin zafin jiki sau ɗaya kawai kuma ya faru a ranar 27 ga Satumba, 2010, shekaru 47 da kwana biyu bayan rikodin da aka saita. Biranen da yawa kusa da San Diego, gami da [[Los Angeles]], sun karya tarihin su na yau da kullun a wannan rana.<ref name="september 27 2010">{{Cite web |last=Enloe |first=Jesse |date=December 2, 2012 |title=CA All-Time Highest Max Temperature Records set on September 27, 2010 |url=http://www.ncdc.noaa.gov/extremes/records/all-time/maxt/2010/09/27?sts[]=CA#records_look_up |access-date=December 2, 2012 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]] }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Ruwan sama == San Diego yana da matsakaita kwanaki 146 na rana da 117 a wani ɓangare na gizagizai a shekara.  Matsakaicin hazo na shekara bai wuce inci 12 (30 cm) ba, yana haifar da ƙazamin yanayi na kan iyaka.  Ruwan sama yana da ƙarfi sosai a cikin mafi sanyi rabin shekara, musamman watannin Disamba zuwa Maris, kodayake hazo ya yi ƙasa da kowane yanki na gabar tekun yammacin Amurka.  Yayin da watannin bazara kusan ba su da ruwan sama, danshi daga damina ta Arewacin Amirka yakan haifar da ƙarin zafi da tsawa na aƙalla ƴan kwanaki kowane bazara.  Ruwan sama yana canzawa sosai daga shekara zuwa shekara kuma daga wata zuwa wata, kuma San Diego na fuskantar fari da ambaliya.  Duk da yake guguwa suna da wuya sosai, San Diego yana karɓar ƙarin guguwa na wurare masu zafi da ragowar guguwa na wurare masu zafi fiye da ko'ina a California.  Shahararrun misalan sun hada da guguwar San Diego ta 1858, guguwar California ta 1939, guguwar Kathleen da ta rage a shekarar 1976, da Hurricane Hilary a shekarar 2023, wadanda dukkansu suka kawo ruwan sama da iska mai yawa zuwa San Diego.  Yankunan cikin gida kamar El Cajon na iya samun sama da inci 20 (51 cm) kowace shekara akan matsakaita;  ci gaba a cikin ƙasa a wurare mafi girma a cikin dajin Cleveland na ƙasa yana samun ƙari tukuna, kuma wasu yankuna kamar Dutsen Palomar matsakaicin sama da inci 40 (100 cm) na ruwan sama a kowace shekara. A ofishin Kula da Yanayi na Kasa, akwai matsakaicin kwanaki 41 tare da ruwan sama mai auna. Shekarar da ta fi ruwan sama ita ce 1941 tare da inci 24.93 (63.3 kuma shekarar da ta fi bushewa ita ce 1953 tare da inci 3.23 (8.2 . Mafi yawan ruwan sama a cikin wata daya shine 9.09 inci (23.1 a watan Janairun 1993. Mafi yawan ruwan sama a cikin awanni 24 ya kasance inci 3.23 (8.2 a ranar 5 ga Afrilu, 1926. <ref name="wrcc.dri.edu">{{Cite web |title=SAN DIEGO LINDBERGH FLD, CALIFORNIA - Climate Summary |url=http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca7740}}</ref> == Snow == An yi rikodin dusar ƙanƙara da ke faɗuwa a kan al'ummomin San Diego sau biyar kawai a cikin shekaru 125 na rikodin rikodin.<ref>{{Cite web |last=Rowe |first=Peter |date=2007-12-13 |title=SignOnSanDiego.com > News > Metro -- The day it snowed in San Diego |url=http://www.signonsandiego.com/news/metro/20071213-9999-1n13snowday.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917193522/http://www.signonsandiego.com/news/metro/20071213-9999-1n13snowday.html |archive-date=2008-09-17 |access-date= |website=www.signonsandiego.com}}</ref> An ga dusar ƙanƙara ta ƙarshe a San Diego a ranar 14 ga Fabrairu, 2008 a kusa da ƙafa 1,700 zuwa 1,800 (520 zuwa 550 , kuma dusar ƙara ta ƙarshe da za a iya auna ta auna unguwa da kewaye da birnin ta fadi a ranar 13 ga Disamba, 1967. A cikin hunturu, dusar ƙanƙara mai sauƙi ya zama ruwan dare a yankunan tsaunuka na gabas da arewacin San Diego County (ciki har da Ramona da Julian) sama da ƙafa 3,000-4,000 (910-1,220 . <ref>{{Cite web |title="Snow play" a popular winter activity at Laguna Mountain Recreation Area, Palomar Mountain and Cuyamaca Rancho State Park (Feb 26 2011) |url=http://www.blm.gov/ca/st/en/fo/elcentro/recreation/poi/el_cajon.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511160620/http://www.blm.gov/ca/st/en/fo/elcentro/recreation/poi/el_cajon.html |archive-date=May 11, 2011 |access-date=February 27, 2011}}</ref> == Bambanci == Yanayi a yankin San Diego sau da yawa ya bambanta sosai a kan gajeren nesa na ƙasa, saboda yanayin birni (Bay, da tuddai da yawa, duwatsu, da canyons), don haka yana nuna microclimate: akai-akai, musamman a lokacin "Mayu launin toka / Yuni", murfin [[Gajimare|girgije]] mai zurfi "Layer na ruwa" zai kiyaye iska mai sanyi da danshi a cikin 'yan mil daga bakin teku, amma zai samar da hasken rana mara girgije tsakanin kimanin kilomita 15 da Santee misali - ƙwarewar ƙarancin girgije. == Idan aka kwatanta da matsakaicin ƙasa == A matsakaici, San Diego yana ganin kwanaki 21 tare da wasu hazo yayin da sauran ƙasar ke ganin kusan 110. Matsakaicin ƙasa don yawancin kwanakin rana shine 213 yayin da San Diego ke da 267. Ruwan dusar ƙanƙara na shekara-shekara na San Diego shine inci 0 a kowace shekara yayin da al'ummar ke ganin matsakaicin inci 24.2 (610 a kowace shekara. Matsakaicin Amurka na kwanaki sama da {{Convert|90|F}} ° F ({{Convert|32|F}} ° C) shine kwanaki 37.9 yayin da San Diego ke da kwanaki 2.5 kawai, kuma akwai, a matsakaita kwanaki 0 ƙasa ° F (0 ° C) a San Diego, yayin da matsakaicin ƙasa shine kwanaki 88. Matsakaicin zafin jiki a watan Janairu ga kasar shine {{Convert|26.5|F}} ° F (-3.1 ° C), kuma ga San Diego shine {{Convert|50|F}} ° F (10 ° C). Matsakaicin zafin jiki a watan Yuli don San Diego shine {{Convert|76|F}} ° F (24 ° C). Matsakaicin ƙasa shine {{Convert|86.8|F}} ° F (30.4 ° C). <ref name="wrcc.dri.edu"/>&nbsp; == Bayanai == == Yanayin teku == Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara na teku shine {{Convert|65|°F|°C}} ° F (18 ° C), daga {{Convert|59|°F|°C}} ° F (15 ° C) a watan Janairu zuwa {{Convert|72|°F|°C}} ° F (22 ° C) A watan Agusta.<ref name="beachcalifornia.com">{{Cite web |title=California Beaches - Find Your Beach, We Have Them All |url=https://www.californiabeaches.com/ |access-date=2025-03-23 |website=California Beaches |language=en}}</ref> Yanayin ruwa ya tashi tun 1950 kamar yadda aka auna a Scripps Pier. {| class="wikitable" |+Matsakaicin zafin teku <ref name="beachcalifornia.com"/> !'''Jan''' !'''Fabrairu''' !'''Tekun''' !'''Afrilu''' !'''Mayu''' !'''Yuni''' !'''Yuli''' !'''Aug''' !'''Satumba''' !'''Oktoba''' !'''Nuwamba''' !'''Disamba''' |- |{{Convert|59|°F|°C}} |{{Convert|61|°F|°C}} |{{Convert|61|°F|°C}} |{{Convert|62|°F|°C}} |{{Convert|64|°F|°C}} |{{Convert|67|°F|°C}} |{{Convert|70|°F|°C}} |{{Convert|72|°F|°C}} |{{Convert|70|°F|°C}} |{{Convert|68|°F|°C}} |{{Convert|65|°F|°C}} |{{Convert|62|°F|°C}} |} == Santa Anas == Watanni na Satumba zuwa Afrilu suna kawo iska mai dumi daga hamada da ake kira "Santa Anas". Yana faruwa game da kwanaki 10 daga shekara, waɗannan iskõki suna kawo wani lokacin zafi, amma koyaushe yanayin bushe. A cikin ƙasa, a cikin tsaunuka da canyons, suna iya fashewa a cikin gusts na mil 100 a kowace awa (160 km / h) suna iya rage yawan zafi zuwa lambobi guda, kodayake a bakin tekun ba sa ganin gusts na sama da mil 40 a kowace awa (64 km / h). Za su iya yaduwa kuma su kara tsananta gobarar daji. Saboda wadannan iskõki suna busawa daga gabas zuwa yamma, fahimta ta yau da kullun ita ce suna jan iska mai zafi daga hamada. Koyaya, ba sabon abu ba ne a lokacin yanayin Santa Ana don bakin tekun ya fi zafi fiye da yankunan hamada. Iska ta Santa Ana a zahiri tana da dumi saboda matsin lamba yana ƙaruwa: Yayin da iska ke sauka zuwa matakin teku daga tsaunuka mafi girma na Great Basin da Rocky Mountains zuwa gabas, an matse shi kuma zafin jikinsa ya tashi.<ref>{{Cite web |title=The Santa Ana Winds FAQ |url=https://people.atmos.ucla.edu/fovell/ASother/mm5/SantaAna/santa_ana_faq.html |access-date=2025-03-23 |website=people.atmos.ucla.edu |archive-date=2025-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214090814/https://people.atmos.ucla.edu/fovell/ASother/mm5/SantaAna/santa_ana_faq.html |url-status=dead }}</ref> == Guguwa == Tun da hanyar mafi yawan guguwa yana da yawa a kudancin San Diego, da kuma sanyi California Current (yawanci yanayin zafi na teku ne kawai a cikin 60 na F a kan iyakar CA) yana kiyaye ruwan teku mai mahimmanci fiye da Gulf of Mexico da yammacin Atlantic (sau da yawa yanayin zafi a kan 82 F), cyclones na wurare masu zafi ba sa tasiri San Diego. Yawancin guguwa mai zafi na arewa maso yamma suna bazuwa a kan Baja California kuma sun kasa kawo hazo zuwa San Diego. Guguwar iska daya tilo da ta yi tasiri a San Diego a matsayin guguwa a cikin kusan shekaru 200 na rikodi ita ce guguwar San Diego ta 1858. Wasu guguwa guda biyu sun yi nasarar kawo iska mai ƙarfi mai ƙarfi zuwa Kudancin California: Guguwar California ta 1939 da Hurricane Kathleen (1976). Matsakaicin zafin jiki na ruwa a Scripps Pier a California Yanzu ya karu da kusan digiri 3 tun 1950, a cewar masana kimiyya a Cibiyar Scripps na Oceanography. == Girgije na Mayu da Yuni == A cikin watanni na Mayu da Yuni, Layer na ruwa yana kawo girgije wanda ke rufe al'ummomin bakin teku da na kusa. Wasu suna kiranta "Mayu Gray", ko "Yuni Gloom". == Kudancin Oscillation == Lokacin hunturu na San Diego yana da tasiri daga El Niño Southern Oscillation . A lokacin El Niño, San Diego yana karɓar ƙarin guguwar hunturu tare da yanayin zafi da zafi. A lokacin La Niña, San Diego ya zama bushe tare da yanayin sanyi da ƙasa da zafi. == Alamar Ultraviolet == {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |+Alamar Ultraviolet<ref>{{Cite web |last=U.S |first=Weather |title=Yearly & Monthly weather - San Diego, CA |url=https://www.weather-us.com/en/california-usa/san-diego-climate#uv_index |access-date=2025-03-23 |website=Weather U.S. |language=en-us }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba !Shekara |- | style="background:#f7e400;color:#000000;" |3 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |8 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |9 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |10 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |10 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |10 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |8 | style="background:#f85900;color:#000000;" |6 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |4 | style="background:#f7e400;color:#000000;" |3 | style="background:#f85900;color:#000000;border-left-width:medium" |6.7 |} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] q85qftmh9tnar9w9gh0hojxbueio2wt Tsibirin Cook 0 110003 837866 830583 2026-05-19T14:28:04Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837866 wikitext text/x-wiki   {{Databox}} '''Tsibirin Cook''' ƙasa ce ta tsibirin a cikin Polynesia, wani ɓangare na [[Osheniya|Oceania]], a cikin [[Pacific Ocean|Tekun Kudancin Pacific.]] Ya ƙunshi tsibirai 15 wanda jimlar yankin ƙasar ta kusan kilomita 236.7 (91 sq . Yankin Tattalin Arziki na Tsibirin Cook (EEZ) ya rufe kilomita 1,960,027 (756,771 murabba'i na teku. Avarua a babban tsibirin Rarotonga shine babban birnin. Tsibirin Cook yana da ikon cin gashin kansa yayin da yake cikin haɗin kai tare da [[New Zealand]]. Tun daga farkon karni na 21, Tsibirin Cook yana gudanar da manufofinsa na kasashen waje da na tsaro, kuma yana da ƙa'idodin al'adu.<ref>{{Cite web |title=Cook Islands |url=https://www.mfat.govt.nz/en/countries-and-regions/australia-and-pacific/cook-islands |access-date=2025-06-13 |website=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade}}</ref> Kamar yawancin mambobin Pacific Islands Forum, ba shi da sojoji, amma Ofishin 'yan sanda na Cook Islands ya mallaki Jirgin Patrol na Guardian Class, CIPPB Te Kukupa II, wanda Australia ta bayar, don yin sintiri da ruwansa. A cikin 'yan shekarun da suka gabata, Tsibirin Cook ya karɓi manufofin ƙasashen waje masu ƙarfi da bambanci, kuma ɗan tsibirin Cook, Henry Puna, ya yi aiki a matsayin Sakatare Janar na Taron Tsibirin Pacific daga 2021 zuwa 2024.<ref>{{Cite web |date=13 March 2014 |title=Cook Islands |url=http://www.ambafrance-nz.org/Cook-Islands |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627174702/http://www.ambafrance-nz.org/Cook-Islands |archive-date=27 June 2015 |access-date=30 October 2015 |website=France in New Zealand |quote=Since 2001, the Cook Islands has complete sovereignty in managing their Foreign affairs according to the common declaration of 6 April 2001.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Statement of the Forum Chair, Cook Islands PM Mark Brown on the Transition in Leadership at the Pacific Islands Forum Secretariat |url=https://forumsec.org/publications/release-statement-forum-chair-cook-islands-pm-mark-brown-transition-leadership-pacific |access-date=5 June 2024 |website=forumsec.org}}</ref> Yawancin mutanen tsibirin Cook suna da 'yan ƙasa na New Zealand, tare da matsayin' yan tsibirin Cook, wanda ba a ba wa sauran' yan ƙasar New Zealand ba. Tsibirin Cook ya kasance memba mai aiki na Pacific Community, tsohon Hukumar Kudancin Pacific, tun 1980. Babban cibiyoyin yawan jama'a na Tsibirin Cook suna kan Rarotonga (10,863 a cikin 2021), kuma wurin Filin jirgin saman Rarotonga, babban ƙofar ƙasa da ƙasa zuwa ƙasar. Ƙididdigar 2021 ta sanya jimlar yawan jama'a a 14,987. Har ila yau, akwai yawan mutanen tsibirin Cook a New Zealand da Ostiraliya: a cikin Ƙididdigar New Zealand ta 2018, mutane 80,532 sun ce su 'yan tsibirin Cook ne, ko kuma zuriyar tsibirin Cook.<ref>{{Cite web |title=2018 Census ethnic group summaries – Cook Islands Maori |url=https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-ethnic-group-summaries/cook-islands-maori |access-date=22 January 2022 |publisher=[[Statistics New Zealand]]}}</ref> Ƙididdigar Australiya ta ƙarshe ta rubuta mutanen tsibirin Cook 28,000 da ke zaune a Ostiraliya, da yawa suna da 'yan asalin Australiya.<ref>{{Cite web |date=15 October 2021 |title=Ancestry 1st response (ANC1P) |url=https://www.abs.gov.au/census/guide-census-data/census-dictionary/2021/variables-topic/cultural-diversity/ancestry-1st-response-anc1p |access-date=24 July 2022 |publisher=Australian Bureau of Statistics}}</ref> Tare da baƙi sama da 168,000 zuwa tsibirin a cikin 2018, yawon bude ido shine babban masana'antar ƙasar kuma yana jagorantar tattalin arzikinta, gaba da banki na waje, lu'u-lu'u, da fitar da ruwa da 'ya'yan itace.<ref>{{Cite web |date=13 February 2019 |title=Cook Islands welcome more visitors |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/382353/cook-islands-welcome-more-visitors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190908142453/https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/382353/cook-islands-welcome-more-visitors |archive-date=8 September 2019 |publisher=[[Radio New Zealand]]}}</ref> == Magana == Tsibirin Cook sun ƙunshi tsibirai 15 waɗanda ke da sunaye na mutum a cikin harsunan asali ciki har da Tsibirin Cook Māori da Pukapukan a duk lokacin da aka zauna su. Sunan farko da Turawa suka ba shi shine Gente Hermosa (kyakkyawan mutane) daga masu binciken Mutanen Espanya zuwa Rakahanga a cikin 1606. <ref name="Hooker 1998 54–62">{{Cite journal |last=Hooker |first=Brian |date=1998 |title=European discovery of the Cook Islands |journal=[[Terrae Incognitae (journal)|Terrae Incognitae]] |volume=30 |issue=1 |pages=54–62 |doi=10.1179/tin.1998.30.1.54}}</ref> Tsibirin gabaɗaya suna da suna bayan kyaftin din Ingila kuma mai bincike [[James Cook]], wanda ya ziyarci a cikin shekarun 1770 kuma ya kira Manuae "Hervey Island" bayan Augustus Hervey, 3rd Earl of Bristol. Kungiyar tsibirin kudancin ta zama sananne da "Hervey Islands" bayan wannan. A cikin shekarun 1820, Admiral na Rasha Adam Johann von Krusenstern ya kira tsibirin kudancin "Cook Islands" a cikin Atlas de l'Ocean Pacifique . <ref name="Hist1">{{Cite web |title=Cook Islands Government website |url=http://www.cook-islands.gov.ck/history.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326003510/http://www.cook-islands.gov.ck/history.php |archive-date=26 March 2009 |access-date=18 November 2011 |publisher=Cook-islands.gov.ck}}</ref> Dukkanin yankin (ciki har da tsibirin arewa) ba a san shi da "Cook Islands" ba har sai bayan da New Zealand ta mamaye shi a farkon karni na 20. A cikin 1901, majalisar dokokin New Zealand ta zartar da Dokar Gwamnatin Cook da sauran Tsibirin, wanda ya nuna cewa sunan "Cook Islands" kawai yana nufin wasu tsibirai. Wannan halin ya canza ta hanyar ''Dokar Tsibirin Cook ta 1915'', wanda ya bayyana yankin Cooks kuma ya haɗa da duk tsibirai da aka haɗa a yanzu. Sunan hukuma na tsibirin Cook a cikin tsibirin Māori shine ''Kūki 'Āirani'', fassarar sunan Ingilishi.<ref name="radionzname">{{Cite web |date=5 March 2019 |title=Cook Islands government backs name change body |url=https://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/383948/cook-islands-government-backs-name-change-body |access-date=6 March 2019 |website=[[Radio New Zealand]] |language=en-nz}}</ref> == Tarihi == An fara zama tsibirin Cook a kusan AD 1000 <ref>{{Cite journal |last=Chikamori |first=Masashi |date=1996 |title=Development of coral reefs and human settlement: Archaeological research in the Northern Cook Islands and Rarotonga |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/download/11533/10166 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=45–52 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11533 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription |access-date=21 August 2020}}</ref> ta mutanen Polynesia waɗanda ake tunanin sun yi ƙaura daga Tahiti, <ref>{{Cite journal |last=Kenneth P. Emory |date=1963 |title=East Polynesian Relationships: Settlement Pattern and Time Involved as Indicated by Vocabulary Agreements |url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_72_1963/Volume_72%2C_No._2/East_Polynesian_relationships%2C_by_Kenneth_P._Emory%2C_p_78_-_100 |url-status=dead |journal=Journal of the Polynesian Society |volume=72 |issue=2 |pages=78–100 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006051833/https://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_72_1963/Volume_72%2C_No._2/East_Polynesian_relationships%2C_by_Kenneth_P._Emory%2C_p_78_-_100 |archive-date=6 October 2022 |access-date=26 August 2020}}</ref> tsibiri mai nisan {{Convert|1154|km|mi nmi}} zuwa arewa maso gabas na babban tsibirin Rarotonga . Sadarwar Turai ta farko da tsibirin ta faru ne a shekara ta 1595 lokacin da mai ba da hanya na Mutanen Espanya Álvaro de Mendaña de Neira ya ga tsibirin Pukapuka, wanda ya ba shi suna ''San Bernardo'' (Saint Bernard). Pedro Fernandes de Queirós, kyaftin din Portuguese a hidimar kambin Mutanen Espanya, ya fara sauka a Turai a tsibirin lokacin da ya kafa kafa a Rakahanga a 1606, yana kiran tsibirin Gente Hermosa (Mutanen Kyau). <ref name="Hooker 1998 54–62"/> Mai binciken Burtaniya kuma jami'in sojan ruwa Kyaftin [[James Cook]] ya isa a cikin 1773 kuma a cikin 1777, yana ba da tsibirin Manuae sunan ''Tsibirin Hervey'' . ''Tsibirin Hervey'' daga baya ya zo don amfani da shi ga dukan ƙungiyar kudanci. Sunan "Cook Islands", don girmama Cook, ya fara bayyana a kan sashin sojan ruwa na Rasha wanda Adam Johann von Krusenstern ya buga a cikin shekarun 1820.<ref name="Hist1"/> A cikin 1813 John Williams, mai wa'azi a ƙasashen waje a kan jirgin mulkin mallaka Endeavour (ba jirgin ɗaya ba kamar Cook) ya yi rikodin farko na Turai na ganin Rarotonga.<ref name="History" /> Farkon da aka rubuta a Rarotonga ta Turawa ya kasance a cikin 1814 ta ''Cumberland''; matsala ta ɓarke tsakanin ma'aikatan jirgin ruwa da Islanders kuma an kashe mutane da yawa a bangarorin biyu.<ref name="History">{{Cite web |title=History of the Cook Islands |url=http://www.ck/history.htm |access-date=18 November 2011 |publisher=Ck/history}}</ref> Tsibirin ba su ga Turawa ba har sai masu wa'azi na Ingila sun isa a 1821. Kiristanci da sauri ya mamaye al'ada kuma yawancin mazauna tsibirin Krista ne a yau. Tsibirin sun kasance sanannen tsayawa a karni na 19 don jiragen ruwa na kifi daga Amurka, Burtaniya da Ostiraliya. Sun ziyarci, daga akalla 1826, don samun ruwa, abinci, da itace. Tsibirin da suka fi so sune Rarotonga, Aitutaki, Mangaia da Penrhyn . [[Fayil:Cook_Islands_Annexation_Ceremony.jpg|thumb|Gwamna Lord Ranfurly yana karanta sanarwar mamayewa ga Sarauniya Makea a ranar 7 ga Oktoba 1900]] [[Kingdom of Rarotonga|Tsibirin Cook]] sun haɗu da Ƙasar Ingila a cikin 1890, galibi saboda tsoron mazaunan Burtaniya cewa Faransa na iya mamaye tsibirin kamar yadda ta riga ta sami Tahiti.<ref name="PIM1933-52">{{Cite web |last=Ward |first=Charles James |date=20 September 1933 |title=How Cook Islands Became British |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310918876/view?partId=nla.obj-310932142#page/n19/mode/1up |access-date=27 September 2021 |website=IV(3) Pacific Islands Monthly}}</ref> A ranar 6 ga Satumba 1900, shugabannin tsibirin sun gabatar da takarda suna neman cewa tsibirin (ciki har da [[Niue]] "idan zai yiwu") ya kamata a haɗa su a matsayin yankin Burtaniya. A ranar 8 da 9 ga Oktoba 1900, shugabannin su da mutane sun sanya hannu kan kayan aiki guda bakwai na ba da Rarotonga da sauran tsibirai. An bayar da sanarwar Burtaniya, inda aka bayyana cewa an karɓi kyautar kuma tsibirin sun ayyana ɓangarorin mulkin mallaka na Britaniya.<ref name="Kenneth Roberts-Wray 1966. P. 8912" /> Koyaya, bai haɗa da Aitutaki ba. Ko da yake mazauna sun dauki kansu a matsayin 'yan Burtaniya, taken kambin bai kasance a bayyane ba har sai wannan sanarwar ta haɗa tsibirin. A cikin 1901 an haɗa tsibirin a cikin iyakokin mulkin mallaka na New Zealand ta hanyar Order in Council a ƙarƙashin Dokar iyakokin mulkin kama-karya, 1895 na Ƙasar Ingila. <ref name="Kenneth Roberts-Wray 1966. P. 8912" /> Canjin iyaka ya zama mai tasiri a ranar 11 ga Yuni 1901, kuma Tsibirin Cook suna da dangantaka ta musamman da New Zealand tun daga wannan lokacin.<ref name="Kenneth Roberts-Wray 1966. P. 8912" /> Tsibirin Cook sun amsa kiran neman sabis lokacin da [[Yaƙin Duniya na I]] fara, nan da nan suka aika da runduna biyar, kusan mutane 500, zuwa yaƙin. Matasan tsibirin sun ba da kansu a lokacin barkewar yaƙin don ƙarfafa ma'aikatan Māori da Australian da New Zealand Mounted Rifles. An kafa Asusun Patriotic da sauri, yana tara kudade don tallafawa kokarin yaki. An horar da mutanen tsibirin Cook a sansanin Narrow Neck a Devonport, kuma 'yan wasa na farko sun tashi a ranar 13 ga Oktoba 1915 a kan SS ''Te Anau'' . Jirgin ya isa Misira kamar yadda za a tura rukunin New Zealand zuwa Yammacin Gabas. A watan Satumbar 1916, Pioneer Battalion, hadewar Cook Islanders, Māori da Pakeha sojoji, sun ga wani mataki mai tsanani a cikin Allied hari kan Flers, yakin farko na Somme. 'Yan tsibirin Cook guda uku daga wannan rundunar farko sun mutu daga aikin abokan gaba kuma akalla goma sun mutu daga cuta yayin da suke gwagwarmaya don daidaitawa da yanayin a Turai. Rundunar Cook Island ta 2 da 3 sun kasance wani ɓangare na yakin Sinai-Palestine, na farko a cikin rawar da aka taka wa Australian da New Zealand Mounted Rifles a sansanin su na Moascar kuma daga baya a samar da makamai ga Royal Artillery. Bayan yakin, maza sun koma barkewar annobar mura a New Zealand, kuma wannan, tare da cututtukan Turai sun nuna cewa adadi mai yawa bai tsira ba kuma sun mutu a New Zealand ko a lokacin da suka dawo gida a cikin shekaru masu zuwa.<ref>{{Cite web |title=Manava Toa: the Cook Islands in WWI |url=https://www.aucklandmuseum.com/discover/stories/blog/2019/manava-toa-the-cook-islands-in-wwi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513065846/http://www.aucklandmuseum.com:80/discover/stories/blog/2019/manava-toa-the-cook-islands-in-wwi |archive-date=13 May 2019 |access-date=8 June 2021 |website=[[Auckland Museum]]}}</ref> Lokacin da Dokar 'yan kasa ta Burtaniya da New Zealand ta 1948 ta fara aiki a ranar 1 ga Janairun 1949, 'yan tsibirin Cook wadanda suka kasance' yan Burtaniya sun sami' yancin zama na New Zealand ta atomatik. Tsibirin sun kasance yankin da ke dogara da New Zealand har sai Gwamnatin New Zealand ta yanke shawarar ba su matsayin ikon cin gashin kansu. A ranar 4 ga watan Agustan shekara ta 1965, an gabatar da kundin tsarin mulki. Ana yin bikin Litinin na farko a watan Agusta a kowace shekara a matsayin Ranar Tsarin Mulki. An zabi Albert Henry na Jam'iyyar Cook Islands a matsayin Firayim Minista na farko kuma Sarauniya [[Elizabeth II]] ta ba shi daraja. Henry ya jagoranci kasar har zuwa 1978, lokacin da aka zarge shi da yin magudi kuma ya yi murabus. An cire shi daga matsayinsa na jarumi a shekara ta 1979.<ref name=":2" /> Tom Davis na Jam'iyyar Democrat ne ya gaje shi wanda ya rike wannan mukamin har zuwa Maris 1983. A ranar 13 ga watan Yulin 2017, tsibirin Cook ya kafa Marae Moana, wanda ya sa ya zama mafi girman yankin da aka kiyaye a duniya ta girmansa.<ref>{{Cite web |date=13 July 2017 |title=Cook Islands Marae Moana legislation passed |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/335067/cook-islands-marae-moana-legislation-passed |access-date=27 February 2022 |publisher=[[RNZ]]}}</ref> A watan Maris na shekara ta 2019, an ruwaito cewa tsibirin Cook yana da shirye-shiryen canza sunansa da kuma cire ambaton Kyaftin James Cook don goyon bayan "wani taken da ke nuna 'yancin Polynesian'".<ref name="radionzname"/> Daga baya aka ruwaito a watan Mayu na shekara ta 2019 cewa sauya sunan da aka gabatar ba a karɓa ba daga tsibirin Cook. A matsayin sulhu, an yanke shawarar cewa ba za a canza sunan Ingilishi na tsibirin ba, amma za a karɓi sabon sunan Cook Islands Māori don maye gurbin sunan yanzu, fassarar daga Turanci. Tattaunawar game da sunan ta ci gaba a cikin 2020. == Yanayin ƙasa ==   [[Fayil:Wyspy_Cooka.png|thumb|Taswirar Tsibirin Cook]] Tsibirin Cook suna cikin Kudancin Tekun Pasifik, arewa maso gabas da New Zealand, tsakanin Samoa na Amurka da Polynesia na Faransa . Akwai manyan tsibirai 15 da aka bazu akan {{Convert|2200000|km2|-4}} na teku, ya kasu kashi biyu daban-daban: Kudancin Cook Islands da Arewacin Cook Islands na murjani atolls . An kafa tsibirin ne ta hanyar aikin dutsen wuta; ƙungiyar arewa ta tsufa kuma ta ƙunshi tsibirai shida, waɗanda tsaunuka ne masu fashewa da ke da girma a saman. Yanayin yanayi yana da [[Yanayin teku|matsakaici]] zuwa na [[Yanayin zafi|wurare masu zafi]]. Tsibirin Cook ya ƙunshi tsibirai 15 da reefs biyu. Daga Maris zuwa Disamba, Tsibirin Cook suna cikin hanyar guguwa ta wurare masu zafi, mafi shahara daga cikinsu sune guguwar Martin da Percy.<ref>{{Cite web |title=Cook Islands climate: average weather, temperature, precipitation, best time |url=https://www.climatestotravel.com/climate/cook-islands |access-date=11 August 2020 |website=www.climatestotravel.com}}</ref> Yankunan halittu guda biyu na ƙasa suna cikin yankin tsibirin: gandun daji na Polynesia na tsakiya da gandun daji mai zafi na tsibirin Cook.<ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal |last=Dinerstein |first=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |display-authors=6 |year=2017 |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |issn=0006-3568 |pmc=5451287 |pmid=28608869}}</ref> {| class="sortable wikitable" !Ƙungiyar Tsibirin<br /> !Tsibirin !Yankin (km<sup>2</sup>) <br /> !Ƙididdigar Jama'a 2021<br /> !Densityper km<sup>2</sup><br /> |- |Arewa |Penrhyn | style="text-align:right;" |9.8 | style="text-align:right;" |230 | style="text-align:right;" |23.5 |- |Arewa |Rakahanga | style="text-align:right;" |4.1 | style="text-align:right;" |81 | style="text-align:right;" |19.8 |- |Arewa |Manihiki | style="text-align:right;" |5.4 | style="text-align:right;" |207 | style="text-align:right;" |38.3 |- |Arewa |Pukapuka | style="text-align:right;" |1.3 | style="text-align:right;" |456 | style="text-align:right;" |350.8 |- |Arewa |Tema Reef (mai nutsewa) | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" | - |- |Arewa |Nassau | style="text-align:right;" |1.3 | style="text-align:right;" |92 | style="text-align:right;" |70.8 |- |Arewa |Suwarrow | style="text-align:right;" |0.4 | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" | - |- |Kudancin |Palmerston | style="text-align:right;" |2.1 | style="text-align:right;" |25 | style="text-align:right;" |11.9 |- |Kudancin |Aitutaki | style="text-align:right;" |18.3 | style="text-align:right;" |1,776 | style="text-align:right;" |97.0 |- |Kudancin |Manuae | style="text-align:right;" |6.2 | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" | - |- |Kudancin |Takutea | style="text-align:right;" |1 | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" | - |- |Kudancin |Mitiaro | style="text-align:right;" |22.3 | style="text-align:right;" |155 | style="text-align:right;" |7.0 |- |Kudancin |Atiu | style="text-align:right;" |26.9 | style="text-align:right;" |382 | style="text-align:right;" |14.2 |- |Kudancin |Mauke | style="text-align:right;" |18.4 | style="text-align:right;" |249 | style="text-align:right;" |13.5 |- |Kudancin |Winslow Reef (mai nutsewa) | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" |0 | style="text-align:right;" | - |- |Kudancin |Rarotonga | style="text-align:right;" |67.1 | style="text-align:right;" |10,863 | style="text-align:right;" |161.9 |- |Kudancin |Mangaia | style="text-align:right;" |51.8 | style="text-align:right;" |471 | style="text-align:right;" |9.1 |- !Jimillar !Jimillar ! style="text-align:right;" |236.7 ! style="text-align:right;" |14,987 ! style="text-align:right;" |63.3 |} Lura: An tsara teburin daga arewa zuwa kudu. Adadin jama'a daga ƙidayar jama'a ta 2021.<ref>{{Cite web |title=Cook Islands Ministry of Finance and Economic Management, 2021 Census |url=http://www.mfem.gov.ck/census |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828062044/http://www.mfem.gov.ck/census |archive-date=28 August 2017 |access-date=11 November 2017}}</ref><gallery mode="packed"> Fayil:Pukapuka_Aerial_efs_1280.jpg|Aerial photograph of Pukapuka Fayil:Aitutaki-Motu_Tapuaetai.jpg|Tapuaetai (One Foot Island) at Aitutaki Fayil:Rarotonga_beach.jpg|Rock outcrop on Rarotonga </gallery> === Biodiversity === [[Fayil:Tiaré_tahiti.jpg|thumb|''Tiare Māori'', furen ƙasa na Tsibirin Cook]] Fure na kasa na Tsibirin Cook shine ''Tiare Māori'' ko ''Tiale māoli'' (Penrhyn, Nassau, Pukapuka). <ref>{{Cite web |title=Cook Islands Wildlife |url=http://www.govisitcookislands.com/cook-islands/wildlife.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071221233523/http://www.govisitcookislands.com/cook-islands/wildlife.asp |archive-date=21 December 2007 |website=Govisitcookislands.com}}</ref> Tsibirin Cook suna da yawan mutanen da ba na asali ba na jirgin ruwa <ref>{{Cite web |title=Cook Islands Biodiversity: ''Rattus rattus'' – Ship Rat |url=http://cookislands.bishopmuseum.org/species.asp?id=8747 |access-date=18 November 2011 |website=Cookislands.bishopmuseum.org}}</ref> da ''kiore toka'' (Polynesian rat). <ref>{{Cite web |title=Cook Islands Biodiversity: ''Rattus exulans'' – Pacific Rat |url=http://cookislands.bishopmuseum.org/species.asp?id=8745 |access-date=18 November 2011 |website=Cookislands.bishopmuseum.org}}</ref> Rukunin sun rage yawan tsuntsaye a tsibirin.<ref>{{Cite web |date=24 September 2005 |title=Cook Islands Biodiversity: The Status of Cook Islands Birds – 1996 |url=http://cookislands.bishopmuseum.org/showarticle.asp?id=7 |access-date=18 November 2011 |website=Cookislands.bishopmuseum.org}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2007, an sake gabatar da lorikeets na Kuhl 27 zuwa Atiu daga Rimatara. Abubuwan burbushin halittu da al'adun baki sun nuna cewa jinsin ya kasance a kan akalla tsibirai biyar na kudancin. Amfani da yawa ga jan gashinsa shine dalilin da ya sa jinsin ya ƙare a Tsibirin Cook.<ref>{{Cite web |title=BirdLife International: Rimatara Lorikeet (Vini kuhlii) at |url=http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1365&m=0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103004930/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1365&m=0 |archive-date=3 January 2009 |access-date=18 November 2011 |website=Birdlife.org}}</ref> Ruwan da ke kewaye da tsibirin shine gidan mala'ika na peppermint. Duk da yake sun zama ruwan dare, saboda wahalar girbi su suna daya daga cikin kifin kifin kifi mafi tsada tare da farashin US $ 30,000.<ref>{{Cite web |title=''Centropyge boylei'', Peppermint angelfish |url=https://www.fishbase.se/summary/25427 |access-date=3 December 2020 |website=www.fishbase.se}}</ref> == Siyasa da alakar kasashen waje == [[Fayil:Parliament_of_the_Cook_Islands_-_2006.JPG|thumb|Ginin majalisa na Tsibirin Cook, tsohon otal]] [[Fayil:Sustainable_Development_and_Conservation_Event_in_the_Cook_Islands_(7907701948).jpg|thumb|Tsohon Firayim Minista Henry Puna tare da Sakataren Harkokin Wajen Amurka [[Hillary Clinton]], 31 ga Agusta 2012]] Tsibirin Cook wakilci ne na dimokuradiyya tare da [[tsarin majalisa]] a cikin alaƙar jihar da ke da alaƙa da New Zealand. Gwamnati ce ke amfani da [[Zartarwa (gwamnati)|Ikon zartarwa]], tare da Firayim Minista a matsayin [[Shugaban Gwamnati|shugaban gwamnati]]. Ana ba da ikon yin dokoki a cikin gwamnati da [[Parliament of the Cook Islands|Majalisar Dokokin Tsibirin Cook]]. Duk da yake ƙasar tana da majalisa guda ɗaya, akwai majalisa guda biyu tare da House of Ariki da ke aiki a matsayin babban gida. Akwai Tsarin jam'iyyun da yawa. shari'a tana da 'yanci daga zartarwa da majalisa. [[shugaban kasa]] shine Sarkin New Zealand, wanda wakilin Sarki ke wakilci a Tsibirin Cook.<ref>{{Cite web |title=Cook Islands System of Government Information |url=http://www.paclii.org/ck/government.html |access-date=1 February 2019 |website=www.paclii.org |archive-date=7 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807035636/http://www.paclii.org/ck/government.html |url-status=dead }}</ref> Tsibirin suna da ikon cin gashin kansu a cikin "haɗin kai" tare da New Zealand. A karkashin kundin tsarin mulkin tsibirin Cook, New Zealand ba za ta iya ba da dokoki ga tsibirin Cook ba. Rarotonga tana da nasa sabis na kasashen waje da kuma hanyar diflomasiyya. 'Yan tsibirin Cook suna da' yancin zama' yan ƙasar New Zealand kuma suna iya karɓar ayyukan gwamnati na New Zealand lokacin da suke New Zealand, amma akasin haka ba gaskiya bane; 'yan ƙasar New Zealand ba' yan tsibirin Cook ba ne. Duk da wannan, tun daga shekarar 2018, Tsibirin Cook yana da dangantakar diflomasiyya a cikin sunansa tare da wasu kasashe 52. Tsibirin Cook ba memba ne na Majalisar Dinkin Duniya ba, amma, tare da Niue, sun sami "cikakken ikon yin yarjejeniya" wanda Sakatariyar Majalisar Dinkinobho ta amince da shi, kuma cikakken memba ne na Kungiyar Lafiya ta Duniya (WHO), [[UNESCO]], Ƙungiyar Jirgin Sama ta Duniya, Ƙungiyar Ruwa ta Duniya da Kungiyar Abinci da Aikin Gona ta Majalisar Dinkin Turai, kuma memba ne na Hukumar Tattalin Arziki da Jama'a ta Asiya da Pacific (UNESCAP) kuma memba ne a Majalisar Dinkin duniya. A ranar 11 ga Yuni 1980, Amurka ta sanya hannu kan yarjejeniya tare da Tsibirin Cook wanda ya ƙayyade iyakar teku tsakanin Tsibirin Cook da Samoa ta Amurka da kuma barin duk wani ikirarin Amurka ga Penrhyn, Pukapuka, Manihiki, da Rakahanga. <ref>{{Cite web |title=Treaty Between the United States of America and the Cook Islands on Friendship and Delimitation of the Maritime Boundary Between the United States of America and the Cook Islands (and Exchange of Notes) |url=http://www.paclii.org/pits/en/treaty_database/1980/6.html |access-date=18 May 2009 |website=Pacific Islands Treaty Series |publisher=University of the South Pacific School of Law |archive-date=4 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704232907/http://www.paclii.org/pits/en/treaty_database/1980/6.html |url-status=dead }}</ref> A cikin 1990 Tsibirin Cook da Faransa sun sanya hannu kan yarjejeniya da ta iyakance iyakar tsakanin Tsibirin Cook le Polynesia ta Faransa.<ref>{{Cite web |title=Agreement on Maritime Delimitation Between the Government of the Cook Islands and the Government of the French Republic |url=http://www.paclii.org/pits/en/treaty_database/1990/4.html |access-date=4 March 2010 |website=Pacific Islands Treaty Series |publisher=University of the South Pacific School of Law |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408011517/http://www.paclii.org/pits/en/treaty_database/1990/4.html |url-status=dead }}</ref> A ƙarshen watan Agustan 2012, Sakataren Harkokin Wajen Amurka [[Hillary Clinton]] ya ziyarci tsibirin. A cikin 2017, Tsibirin Cook sun sanya hannu kan Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya kan haramta [[makaman nukiliya]].<ref>{{Cite web |date=7 July 2017 |title=Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons |url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVI-9&chapter=26&clang=_en |publisher=United Nations Treaty Collection}}</ref> A ranar 25 ga Satumba 2023, Tsibirin Cook da Amurka sun kafa Dangantakar diflomasiyya a karkashin jagorancin Firayim Minista Mark Brown a wani bikin a [[Washington, D.C.|Washington, DC]] . <ref>{{Cite web |title=On the Establishment of Diplomatic Relations between the United States and the Cook Islands |url=https://www.state.gov/on-the-establishment-of-diplomatic-relations-between-the-united-states-and-the-cook-islands/#:~:text=With%20the%20establishment%20of%20diplomatic,human%20rights%2C%20and%20good%20governance. |access-date=27 September 2023 |website=U.S. Department of State}}</ref> A cikin 2024, kokarin tsibirin Cook na shiga Commonwealth of Nations a matsayin cikakken memba yana "ci gaba" amma, duk da wannan, gwamnati ba ta iya samun gayyatar halartar taron shugabannin gwamnati na Commonwealth na 2024 a Samoa ba. A cikin 2025, Firayim Minista Mark Brown ya ce Tsibirin Cook bai cika bukatun zama memba na Majalisar Dinkin Duniya ba kuma Ministan Harkokin Waje Tingika Elikana ya ce duk wani yanke shawara na shiga Majalisar Dinkinobho zai buƙaci raba gardama da sake kimanta dangantakar da New Zealand. Brown ya kuma tabbatar da cewa a Commonwealth of Nations tsibirin Cook an dauke shi wakilci ne daga Masarautar New Zealand, ma'ana cewa ba za su sami wakilcin kansu ba sai dai idan sun zama cikakke. Bugu da ƙari, don mayar da martani ga turawa don gabatar da fasfo na tsibirin Cook da yarjejeniyoyin da aka yi da China, mai magana da yawun ministan harkokin waje na New Zealand Winston Peters ya ce, "Ba kamar [[Samoa]], [[Tonga]] da [[Tuvalu]] ba, tsibirin Cook ba cikakkiyar ƙasa ce mai zaman kanta ba", sai dai idan an canza matsayinta da alakarta da New Zealand ta hanyar raba gardama. === Tsaro da 'yan sanda === Ofishin 'yan sanda na tsibirin Cook yana kula da ruwa, kuma yana da alhakin tsaro tare da New Zealand, tare da tuntubar Gwamnatin tsibirin Cook da kuma bukatar ta. Jimlar EEZ na bakin teku kusan murabba'in kilomita miliyan 2.<ref>{{Cite web |title=About Cook Islands |url=https://www.mfat.govt.nz/en/countries-and-regions/australia-and-pacific/cook-islands/new-zealand-high-commission-to-the-cook-islands/about-cook-islands/ |access-date=21 August 2023 |website=New Zealand – Foreign Affairs and Trade}}</ref> Ana iya amfani da jiragen ruwa na Royal New Zealand Navy don wannan aikin ciki har da jiragen ruwa masu sintiri na Protector-class.<ref>{{Cite web |date=December 2021 |title=Illegal Fishing Targeted |url=https://www.nzdf.mil.nz/assets/Uploads/DocumentLibrary/NavyToday_Issue261.pdf |access-date=21 August 2023 |website=Navy Today}}</ref> Wadannan rundunonin sojan ruwa na iya samun goyon baya daga jirgin saman Royal New Zealand Air Force, gami da P-8 Poseidons . <ref>{{Cite web |date=11 August 2023 |title=More than 20 fishing vessels inspected during New Zealand-led South Pacific fisheries patrol |url=https://www.mpi.govt.nz/news/media-releases/more-than-20-fishing-vessels-inspected-during-new-zealand-led-south-pacific-fisheries-patrol/ |access-date=21 August 2023 |website=New Zealand – Ministry for Primary Industries}}</ref> Koyaya, waɗannan dakarun suna da iyaka a cikin girman kuma a cikin 2023 Gwamnati ta bayyana su a matsayin "ba a cikin yanayin da ya dace ba" don amsa kalubalen yanki.<ref>{{Cite web |date=4 August 2023 |title=New Zealand Military 'Not in a Fit State,' Government Says |url=https://www.thedefensepost.com/2023/08/04/new-zealand-military-not-fit/#google_vignette |access-date=21 August 2023 |website=The Defence Post}}</ref> New Zealand ta sanar da "Manufar Tsaro da Sanarwar dabarun" ta lura cewa tsara yanayin tsaro, "mai da hankali musamman kan tallafawa tsaro a ciki da kuma ga Pacific" zai sami karin hankali.<ref>{{Cite web |date=August 2023 |title=Defence Policy and Strategy Statement 2023 |url=https://www.defence.govt.nz/assets/publication/file/23-0195-Defence-Policy-and-Strategy-Statement-WEB.PDF |access-date=21 August 2023 |website=New Zealand Government}}</ref> Ofishin 'yan sanda na tsibirin Cook shine rundunar' yan sanda ta tsibirin Cook. Rundunar 'yan sanda ta Maritime Wing tana da iko a kan EEZ na kasar. Jiragen ruwa sun haɗa da jirgin sintiri na Pacific, CIPPB Te Kukupa wanda aka ba da izini a watan Mayu na shekara ta 1989 wanda ya sake dawowa a shekarar 2015 amma an janye shi daga aiki kuma an maye gurbinsa da jirgin sintirin Guardian mai girma da iyawa, CIP PB Te Kukupa II, wanda ya shiga aiki a shekarar 2022. Tsibirin Cook yana da ƙa'idodin al'adu. === 'Yancin Dan Adam === A baya, luwaɗi na maza ba bisa ka'ida ba ne a Tsibirin Cook kuma ana iya hukunta shi da matsakaicin shekaru bakwai a kurkuku; duk da haka, ba a taɓa aiwatar da doka ba.<ref>{{Cite web |date=17 May 2016 |title=State Sponsored Homophobia 2016: A world survey of sexual orientation laws: criminalisation, protection and recognition |url=http://ilga.org/downloads/02_ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2016_ENG_WEB_150516.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615160701/http://ilga.org/downloads/02_ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2016_ENG_WEB_150516.pdf |archive-date=15 June 2016 |access-date=19 May 2016 |website=[[International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association]]}}</ref> A cikin 2023, an zartar da dokar da ta halatta luwadi.<ref>{{Cite web |date=15 April 2023 |title=Cook Islands parliament decriminalises homosexuality |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/488019/cook-islands-parliament-decriminalises-homosexuality |access-date=11 June 2023 |publisher=[[RNZ]]}}</ref> == Rukunin gudanarwa == Akwai majalisun tsibirin, kowannensu yana karkashin jagorancin magajin gari, a duk tsibirai na waje da aka zauna (Dokar Karamar Hukumar Tsibirin Waje ta 1987 tare da gyare-gyare har zuwa 2004, da Dokar Karamar Hukumar tsibirin Palmerston ta 1993) ban da Nassau, wanda Pukapuka ke mulki (Suwarrow, tare da mai kulawa daya kawai da ke zaune a tsibirin, wanda Pukapunka ke mulki, ba a ƙidaya tare da tsibirai da mazauna a cikin wannan mahallin ba). [[Fayil:Cook_Islands,_administrative_divisions_-_de_-_colored.svg|thumb|Taswirar tsibirin Cook Islands]] [[Fayil:Rarotopo.png|thumb|Majalisar Vaka ta Rarotonga, 1997-2008]] [[Fayil:Rarotaperedistrict.png|thumb|Gundumomi biyar na Rarotonga, an raba su zuwa 54 na gargajiyaRufewa]] An kafa majalisun vaka guda uku karkashin jagorancin magajin gari a Rarotonga ta hanyar Dokar Karamar Hukumar Rarotong ta 1997, sannan aka soke shi a watan Fabrairun 2008, duk da jayayya da yawa. <ref>{{Cite web |title=Rarotonga Local Government (Repeal) Bill To Be Tabled, Cook Islands Government |url=http://www.cook-islands.gov.ck/view_release.php?release_id=990 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017220610/http://www.cook-islands.gov.ck/view_release.php?release_id=990 |archive-date=17 October 2013 |access-date=17 October 2013 |publisher=Cook-islands.gov.ck}}</ref> {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+Majalisar Vaka ta Rarotonga, 1997-2008 !Vaka !Gundumomi |- |Puaikura |Arorangi |- |Takitumu |Matavera, Ngatangiia, Takitumu |- |Te-Au-O-Tonga |Daidai da Avarua, babban birnin kasar |} A matakin mafi ƙasƙanci, akwai kwamitocin ƙauye. Nassau, wanda Pukapuka ke mulki, yana da kwamitin tsibirin (Nassau Island Committee), wanda ke ba da shawara ga Majalisar Tsibirin Pukapuka kan al'amuran da suka shafi tsibirin kansa. === Waƙoƙi === [[Fayil:Cook_Islands_IMG_5905_(8451965559).jpg|thumb|Cocin Ikklisiya na CICC]] Kiɗa a Tsibirin Cook ya bambanta, tare da waƙoƙin Kirista suna da mashahuri, amma rawa na gargajiya da waƙoƙi a Tsibirin Cook Maori da Pukapukan sun kasance sanannun. === Wasanni === Tsibirin Cook sun yi gasa a Wasannin Olympics na bazara tun daga shekara ta 1988, ba tare da lashe lambar yabo ba.<ref name="ONOC 2024">{{Cite web |date=20 March 2024 |title=Cook Islands Sports and National Olympic Committee (CISNOC) |url=https://www.oceanianoc.org/membership/cook-islands |access-date=5 April 2024 |website=ONOC}}</ref> Rugby league shine shahararren wasanni da kuma wasanni na kasa na kasar. === Jaridu === Ana buga jaridu a Tsibirin Cook a Turanci tare da wasu labarai a Tsibirin Cook Māori . <ref name=":1" /> An buga ''Labaran Tsibirin Cook'' tun 1945, kodayake gwamnati ce ta mallake shi har zuwa 1989.<ref>{{Cite web |title=Late Cooks PM a Free Press Leader: PFF - Solomon Times Online |url=https://www.solomontimes.com/news/late-cooks-pm-a-free-press-leader-pff/6958 |access-date=16 September 2020 |website=SolomonTimes.com}}</ref> Tsoffin jaridu sun hada da [[Te Akatauira]], wanda aka buga daga 1978 zuwa 1980. <ref name=":1">{{Cite web |last=Dawrs |first=Stu |title=Research Guides: Pacific Islands Newspapers : Cook Islands |url=https://guides.library.manoa.hawaii.edu/c.php?g=105813&p=819105 |access-date=16 September 2020 |website=guides.library.manoa.hawaii.edu}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Webarchive template wayback links]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] pvldt7yw3m4ek4zqkhgkocdnzri7al4 Yanayin Dubai 0 110045 838032 831249 2026-05-20T01:58:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838032 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Dubai_Skyline_on_10_January_2008.jpg|thumb|270x270px|Girgije a kan Dubai a cikin hunturu]] [[Dubai (birni)|Dubai]] tana da hamada mai zafi, <ref>{{Cite web |title=Geographic Location & Climate |url=https://mediaoffice.ae/general-information/geographic-location-climate |access-date=21 Apr 2024 |website=Dubai Government Media Office}}</ref> yanayin zafi. Dubai tana da yanayi biyu - hunturu da rani. Ruwan sama yana ƙaruwa 'yan shekarun da suka gabata a cikin birni yana tarawa zuwa fiye da {{Convert|130|mm|2}} in) a kowace shekara. == Lokaci == === Lokacin bazara === Lokacin bazara a Dubai yana farawa kusan satin ƙarshe na Afrilu kuma yana ƙarewa kusan satin farko na Oktoba.  Wannan lokacin yana da yanayin zafi sosai, iska mai zafi da zafi mai yawa.  Saboda kusancin birnin da teku, yanayin zafi a Dubai ya dan yi sanyi a lokacin rani idan aka kwatanta da sauran garuruwan yankin Gulf kamar Kuwait City da Riyadh.  Duk da haka, wannan yana nufin birnin yana da zafi mai yawa wanda zai iya sa yanayin ya zama marar kyau a lokacin rani.  Ana samun karancin ruwan sama a cikin watannin bazara, amma yanayin iska yana tabbatar da cewa ana samun [[Guguwa|guguwar]] kura akai-akai.  Tsawa mai karfi, guguwa mai zafi, da guguwar kura ba bakon abu ba ne a cikin birnin a wannan lokacin, wadannan suna tare da iska mai karfi daga arewa maso yamma da kuma yanayin zafi.  Yanayin zafi akai-akai yana wuce 38 °C (100 °F) a wannan lokacin kuma yana faɗi zuwa kusan 26 °C (79 °F) na dare.  Mafi girman zafin jiki da aka rubuta a Dubai shine 50.1 °C (122 °F), wanda ya kai a watan Yuli 2023. <ref name="khaleejtimes.com">{{Cite web |title=UAE temperature crosses 50°C for first time this summer |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-temperatures-cross-50oc-for-first-time-this-summer |access-date=July 20, 2023 |website=Khaleej Times}}</ref> Lokacin hunturu a Dubai yana farawa a cikin makon da ya gabata na Oktoba kuma yana ci gaba har zuwa tsakiyar Afrilu. Yawancin hazo yana faruwa a wannan kakar. hadari mai karfi ba sabon abu ba ne a cikin birni a wannan lokacin, waɗannan suna tare da iska mai karfi na arewa maso yamma da ƙananan yanayin zafi. Matsakaicin lokacin rana a lokacin Janairu, watan da ya fi sanyi, yana kusa da {{Convert|22|C|0}} ° C (72 ° F) tare da saukar dare na {{Convert|12|C|0}} ° C ({{Convert|5|C|0}} ° F). Mafi ƙarancin zafin jiki da aka rubuta a Dubai shine 5 ° C (41 ° F), wanda aka kai a farkon safiya daga 10 zuwa 12 Janairu 2021.<ref name="Report">{{Cite web |title=UAE weather: Temperature dips to below 0°C |url=https://www.khaleejtimes.com/news/weather/uae-weather-temperature-dips-to-below-0degc |access-date=2021-01-15 |website=Khaleej Times |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tasirin mai zafi na birni yana yin tasiri akan Dubai ma, misali a cikin watannin hunturu lokacin da yanayin zafi a kai a kai yana faɗuwa zuwa kusan 15 °C (59 °F) kuma ya ragu a bayan gari da kewayensa, yanayin zafi a Tsakiyar Dubai da wuya ya faɗi ƙasa da 18 °C (64 °F).  Ana iya ganin wannan a fili idan aka kwatanta bayanan yanayi daga filayen jiragen sama guda biyu na birnin - Filin Jirgin Sama na Dubai da Filin Jirgin Sama na Al Maktoum.  A lokacin rani duk da haka, akasin haka ne tare da matsakaicin tsayin da zai kai kusan 43 °C (109 °F) a bayan gari da 38 °C (100 °F) a tsakiyar Dubai == Rarrabawar == {{Schemebox|city=Dubai|source_k=<ref>{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=49114&cityname=Dubai,+United+Arab+Emirates|title=Dubai, United Arab Emirates Köppen Climate Classification (Weatherbase)|website=Weatherbase|access-date=2019-07-02}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MrJiDwAAQBAJ&q=dubai+koppen+bwh&pg=PA168|title=Urban Land Systems: An Ecosystems Perspective|last1=Millington|first1=iAndrew|last2=Nagendra|first2=Harini|last3=Kopecká|first3=Monika|date=2018-07-02|publisher=MDPI|isbn=9783038429173|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skybrary.aero/index.php/OMDB|title=Dubai International Airport - SKYbrary Aviation Safety|website=www.skybrary.aero|access-date=2019-07-02}}</ref>|initial_k={{KoppenClimate|BWh}}|description_k=Hot [[desert climate]]{{efn|Also called tropical and subtropical [[desert climate]]}}|source_t=<ref>{{cite web|url=https://kkh.ltrr.arizona.edu/kkh/climate/trewartha_maps.htm|title=Trewartha maps|website=kkh.ltrr.arizona.edu|access-date=2019-07-01}}</ref>|initial_t={{TrewarthaClimate|BWh}}|description_t=[[Desert climate]]|source_a=<ref>{{Citation|title=Русский: Климатические пояса Земли по Б. П. Алисову.|date=2011-06-16|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alisov%27s_classification_of_climate_ru.jpg|access-date=2019-07-01}}</ref>|initial_a={{n/a}}|description_a=[[Tropical climate]]{{efn|Dry [[tropical climate]]}}|source_s=<ref>{{cite web|url=https://i.pinimg.com/originals/c5/16/b8/c516b8c463fa99df0da778f768c85965.jpg|title=World Strahler Climate Map}}</ref>|initial_s={{n/a}}|description_s=Dry [[tropical climate]]|source_tw=<ref>{{Cite journal|last=Feddema|first=Johannes J.|date=January 2005|title=A Revised Thornthwaite-Type Global Climate Classification|journal=Physical Geography|language=en|volume=26|issue=6|pages=442–466|doi=10.2747/0272-3646.26.6.442|bibcode=2005PhGeo..26..442F |s2cid=128745497|issn=0272-3646}}</ref>|initial_tw={{center|''E A' ''}}|description_tw=[[Arid]] and [[megathermal]]|source_n=<ref>{{cite web|url=https://www.spektrum.de/lexikon/geographie/klimaklassifikation/4159|title=Klimaklassifikation|website=www.spektrum.de|language=de|access-date=2019-07-01}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.klett.de/sixcms/media.php/klett72.a.427.de/upload/klimazonen_neef.jpg|title=Klimazonen nach E. Neef (1989)|publisher=Klett-Perthes}}</ref>|initial_n={{n/a}}|description_n=Dry climate of [[trade winds]]}}{{Weather box}}{{Weather box}} {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" ! colspan="14" |Bayanan yanayi na Dubai |- !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba ! style="border-left-width:medium" |Shekara |- !Matsakaicin zafin teku ° C (° F) | style="background:#ff8100; color:#000;" |20.8(69.4)<br /> | style="background:#ff9e00; color:#000;" |20.6(69.1)<br /> | style="background:#ff8500; color:#000;" |22.3(72.1)<br /> | style="background:#ff5800; color:#000;" |25.0(77.0)<br /> | style="background:#ff1700; color:#fff;" |28.5(83.3)<br /> | style="background:#f10000; color:#fff;" |30.7(87.2)<br /> | style="background:#e80000; color:#fff;" |32.2(90.0)<br /> | style="background:#e10000; color:#fff;" |32.8(91.0)<br /> | style="background:#e40000; color:#fff;" |31.9(89.4)<br /> | style="background:#f30000; color:#fff;" |29.7(85.5)<br /> | style="background:#ff1b00; color:#fff;" |27.1(80.8)<br /> | style="background:#ff5a00; color:#000;" |23.3(74.0)<br /> | style="background:#f20; color:#fff; border-left-width:medium;" |27.1(80.8)<br /> |- !Matsakaicin UltravioletAlamar Ultraviolet | style="background:#f85900; color:#000;" |6 | style="background:#d8001d; color:#000;" |8 | style="background:#d8001d; color:#000;" |10 | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#6b49c8; color:#000;" |11+ | style="background:#d8001d; color:#000;" |8 | style="background:#f85900; color:#000;" |6 | style="background:#f7e400; color:#000;" |5 | style="background:#d8001d; color:#000; border-left-width:medium;" |9.2 |- ! colspan="14" style="background:#F8F9FA;font-weight:normal;font-size:95%;" |Tushen #1: seatemperature.org <ref name="Seatemperature">{{Cite web |title=Monthly Dubai water temperature chart |url=http://www.seatemperature.org/middle-east/united-arab-emirates/dubai-december.htm |access-date=20 January 2014 |publisher=Seatemperatures.org}}</ref> |- ! colspan="14" style="background:#F8F9FA;font-weight:normal;font-size:95%;" |Tushen #2: Weather Atlas <ref name="Weather Atlas">{{Cite web |title=Dubai, United Arab Emirates – Climate data |url=https://www.weather-atlas.com/en/united-arab-emirates/dubai-climate |access-date=8 March 2017 |publisher=Weather Atlas }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Yanayin yanayi == The climate of Dubai is warm and sunny due to its position near the line of the Tropic of Cancer.<ref name="dubai.com">{{Cite web |date=2013-05-27 |title=Dubai Geography – Information, climate and weather in Dubai |url=http://www.dubai.com/v/geography/ |access-date=2013-06-01 |publisher=Dubai.com}}</ref> During the winter season it has an average daytime temperature of {{Convert|25|C|F}}. Nighttime temperatures near the coastline range between {{Convert|12|C|F}} to {{Convert|15|C|F}}, while in the desert they are {{Convert|5|C|F}} with the nights being relatively cool throughout the year. Near coastal areas humidity averages between 50% and 60%. In the summer, the weather in Dubai is very hot and humid, with temperatures exceeding {{Convert|43|C|F}} mainly in the months of July and August. The sea temperature could also reach {{Convert|37|C|F}}, with humidity averaging over 90%.<ref name="dubai.com" /> Rainfall in Dubai is infrequent and does not last for a long period. It mostly rains during the winter period between November and March in the form of short downpours and an occasional thunderstorm. On average, rain falls only 25 days a year. Fabrairu shine watan da ya fi ruwan sama a Dubai tare da matsakaicin {{Convert|35|mm|in}} in) na ruwan sama.{{Convert|27|C|F}} Yanayi a Dubai ya bushe sosai a watan Yuni tare da kadan ko babu ruwan sama; duk da haka, ruwan sama mai yawa tare da tsawa na iya faɗuwa ba zato ba tsammani a wasu kwanaki a watan Yuni, duk da cewa shi ne watan da ya fi bushewa a Dubai, tare da misali shine Yuni 21, 2019. <ref name="visit-dubai-city.com">{{Cite web |title=Weather in Dubai City – Information on the Weather in Dubai, UAE |url=http://www.visit-dubai-city.com/weather-in-dubai.html |access-date=2013-06-01 |publisher=Visit-dubai-city.com |archive-date=2013-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921214141/http://www.visit-dubai-city.com/weather-in-dubai.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=21 June 2019 |title=Rain lashes UAE after scorching 49°C temperatures |url=https://www.thenational.ae/uae/environment/rain-lashes-uae-after-scorching-69-c-temperatures-1.877219}}</ref> Maris da Disamba suma sun yi rikodin ruwan sama. Ruwan sama a lokacin Janairu, Afrilu, Yuli, Oktoba da Nuwamba kusan matsakaici ne yayin da adadin ruwan sama a watan Mayu, Agusta da Satumba ya fi ƙasa.<ref name="visit-dubai-city.com" /> Watanni mafi zafi sune Yuli da Agusta tare da matsakaicin yanayin zafi wanda ya wuce {{Convert|43|C|F}} ° C (109 ° F). Janairu shine watan da ya fi sanyi tare da saman kusan {{Convert|24|C|F}} ° C (75 ° F) da kuma ƙasa na kusan {{Convert|16|C|F}} ° C (61 ° F). Dubai tana da zafi sosai kuma tana da danshi watanni na Yuli da Agusta, tare da yanayin zafi da ke kusa da {{Convert|45|C|F}} ° C (113 ° F), kuma tare da ƙananan ƙasa da {{Convert|30|C|F}} ° C (86 ° F), yana mai da shi mafi kyawun lokacin ziyartar Dubai. A cikin watanni na Mayu, Yuni, Satumba, da Oktoba, yanayin zafi yana da zafi, amma yana da kyau sosai, tare da matsakaicin matsakaicin {{Convert|41|C|F}} ° C (106 ° F) kuma tare da raguwa na kusan 27 ° C (81 ° F) a matsakaici, yana mai da shi lokaci mai kyau don ziyartar rairayin bakin teku ko tafkin iyo.<ref>{{Cite web |last=Magnus Hansén |title=All year weather in Dubai |url=http://www.allyearweather.com/dubai.php |access-date=2022-08-09 |publisher=Allyearweather.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dubai, Dubai - June Weather - Holiday Weather |url=https://www.holiday-weather.com/dubai/averages/june/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Weather in UAE {{pipe}} Winter, Spring, Summer and Autumn |url=https://seawings.ae/weather-in-uae/#:~:text=Summer%20season%20in%20UAE%3A,very%20high%20averaging%20over%2090%25 |access-date=2025-08-03 |archive-date=2024-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302033838/https://seawings.ae/weather-in-uae/#:~:text=Summer%20season%20in%20UAE%3A,very%20high%20averaging%20over%2090%25 |url-status=dead }}</ref> == Yanayin yanayi ta wata == <section end="weatherbox" />A watan Janairu matsakaicin zafin rana a Dubai yawanci yana kusa da {{Convert|25|C|F}} ° C (77 ° F), tare da matsakaicin matsakaicin kusan {{Convert|16|C|F}} ° C (61 ° F). Matsakaicin ruwan sama shine 10 mm (0.4 inci) na, tare da ruwan sama gabaɗaya yana faɗuwa kwanaki biyu kawai na wata. Yayinda matsakaicin zafin teku a watan Janairu shine {{Convert|22|C|F}} ° C (72 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> An kuma san Janairu da samun kwanakin abubuwan da ba a saba gani ba. A ranar 15 ga watan Janairun shekara ta 2008, an rubuta ruwan sama na {{Convert|110|mm|in}} in) a cikin awanni 24.<ref>{{Cite web |date=2008-01-16 |title=Downpour continues as Dubai receives record rainfall |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/environment/downpour-continues-as-dubai-receives-record-rainfall-1.78027 |access-date=2013-06-01 |website=Gulf News}}</ref>&nbsp; A watan Fabrairu matsakaicin zafin rana a Dubai shine {{Convert|27|C|F}} ° C (81 ° F) tare da matsakaicin matsakaicin yawan zafin dare na {{Convert|17|C|F}} ° C (63 ° F). Matsakaicin ruwan sama shine {{Convert|35|mm|in}} in) a lokacin Fabrairu. Yayinda matsakaicin zafin teku shine {{Convert|22|C|F}} ° C (72 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Maris matsakaicin zafin rana shine {{Convert|30|C|F}} ° C (86 ° F), tare da matsakaicin zafi da zafi. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Maris shine kimanin {{Convert|20|C|F}} ° C (68 ° F). Matsakaicin ruwan sama shine {{Convert|27|mm|in}} in) a lokacin Maris, tare da ruwan sama gabaɗaya yana faɗuwa kwanaki huɗu kawai na watan. Yayinda matsakaicin zafin teku shine {{Convert|23|C|F}} ° C (73 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> Hadari mai karfi sau da yawa ya mamaye birnin a wannan watan, wanda ya biyo bayan karuwar yanayin zafi. A watan Afrilu matsakaicin zafin rana shine {{Convert|34|C|F}} ° C (93 ° F), tare da zafi da zafi. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Afrilu shine kimanin {{Convert|23|C|F}} ° C (73 ° F). Matsakaicin ruwan sama shine {{Convert|8|mm|in}} in) tare da ruwan sama gabaɗaya yana faɗuwa kwanaki biyu kawai na wata. Matsakaicin zafin teku a watan Afrilu shine {{Convert|24|C|F}} ° C (75 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A ranar 16 ga Afrilu, 2024, babban ambaliyar ruwa ya faru a Dubai yayin da sama da inci 6.5 (shekaru 2 na ruwan sama) ya fadi a birnin a cikin rana 1 kawai. A watan Mayu matsakaicin zafin rana shine {{Convert|1|mm|in}}" >38 ° C (100 ° F), tare da zafi da zafi sosai. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Mayu shine kimanin {{Convert|26|C|F}} ° C (79 ° F). Matsakaicin ruwan sama shine 1 in) a lokacin Mayu, tare da ruwan sama gabaɗaya yana faɗuwa a rana ɗaya kawai na wata. Matsakaicin zafin teku shine {{Convert|28|C|F}} ° C (82 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Yuni matsakaicin zafin rana shine {{Convert|1|mm|in}}" 40 ° C (104 ° F), tare da zafi da zafi sosai. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Yuni shine kimanin {{Convert|28|C|F}} ° C (82 ° F). Matsakaicin ruwan sama bai kai 1 in) ba a watan Yuni, tare da yiwuwar ruwan sama wanda za'a iya sa ran ya fadi a daya daga cikin kwanakin watan.<ref>{{Cite web |title=Video: Rain hits parts of Dubai, Sharjah; weather warning issued |url=https://www.khaleejtimes.com/news/weather/video-rain-hits-parts-of-dubai-sharjah-weather-warning-issued}}</ref> Matsakaicin zafin teku a watan Yuni shine {{Convert|31|C|F}} ° C (88 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Yuli matsakaicin zafin rana yana da yawa {{Convert|1|mm|in}}" data-mw='{"parts":[{"templ>43 ° C (109 ° F) tare da matsanancin zafi da zafi. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Yuli shine kimanin {{Convert|31|C|F}} ° C (88 ° F). Matsakaicin ruwan sama yana da kusan 1 in) a watan Yuli, tare da ruwan sama a wasu lokuta yana faɗuwa a daya dag kwanakin watan. Matsakaicin zafin teku a watan Yuli shine {{Convert|32|C|F}} ° C (90 ° F). <ref name="weather2flights.com">{{Cite web |title=Airports – Who flies there? |url=http://www.weather2flights.com/airports/index.php?airport=DXB#weather_october |access-date=2013-06-01 |publisher=Weather2flights.com}}</ref> Hadari mai karfi sau da yawa yana tasowa da sauri a cikin waɗannan watanni na rani kuma ya buge kewayen birnin a yankuna kamar Filin jirgin saman DWC, Al Lisaili, Lahbab, Al Khawaneej, Al Awir da Muhaisnah, musamman a ƙarshen rana. A watan Agusta matsakaicin zafin rana yana da yawa {{Convert|1|mm|in}}"43 ° C (109 ° F), tare da matsanancin zafi da zafi. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Agusta shine kimanin {{Convert|32|C|F}} ° C (90 ° F). Matsakaicin ruwan sama bai kai 1 in) ba a watan Agusta, tare da yiwuwar ruwan sama wanda za'a iya sa ran ya fadi a daya daga cikin kwanakin watan.<ref>{{Cite web |date=23 August 2019 |title=Here's why UAE was hit by rain and dust storm in summer |url=https://gulfnews.com/uae/weather/heres-why-uae-was-hit-by-rain-and-dust-storm-in-summer-1.65969554}}</ref> Matsakaicin zafin teku a watan Agusta shine {{Convert|33|C|F}} ° C (91 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Satumba matsakaicin zafin rana shine {{Convert|39|C|F}} ° C (102 ° F), tare da zafi da zafi sosai. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Satumba shine {{Convert|28|C|F}} ° C (82 ° F). Akwai karancin damar samun ruwan sama a watan Satumba. Matsakaicin zafin teku a watan Satumba shine {{Convert|32|C|F}} ° C (90 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Oktoba matsakaicin zafin rana shine {{Convert|36|C|F}} ° C (97 ° F), tare da zafi da zafi. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Oktoba shine {{Convert|25|C|F}} ° C (77 ° F). Matsakaicin zafin teku a kusa da Filin jirgin saman Dubai a watan Oktoba shine {{Convert|30|C|F}} ° C (86 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> A watan Nuwamba matsakaicin zafin rana shine 31 °C (88 °F), tare da matsakaicin zafi da zafi.  Matsakaicin mafi ƙarancin zafin jiki a cikin Nuwamba shine 21 °C (70 °F).  A matsakaita milimita 3 (0.12 in) na ruwan sama na iya faruwa a watan Nuwamba.  Matsakaicin zafin teku a watan Nuwamba shine.<ref name="weather2flights.com"/> A watan Disamba matsakaicin zafin rana shine {{Convert|27|C|F}} ° C (81 ° F), sanyi zuwa dumi tare da zafi mai yawa. Matsakaicin matsakaicin zafin jiki a watan Disamba shine {{Convert|18|C|F}} ° C (64 ° F). Matsakaicin ruwan sama watan shine {{Convert|15|mm|in}} in). Tare da ruwan sama yawanci yana faɗuwa a cikin kwanaki 2 kawai na wata. Matsakaicin zafin teku a watan Disamba shine {{Convert|25|C|F}} ° C (77 ° F). <ref name="weather2flights.com"/> == Sandstorms da matsanancin abubuwan da suka faru == A lokacin rani, wani yanki mai matsin lamba yana tasowa a kan Dubai yana tilasta iska mai karfi ta arewa maso yamma don busawa daga Saudi Arabia. Wadannan iskõki, wanda aka fi sani da Shamal (arewa) a cikin Larabci, sun zama masu saurin gaske kuma ba za a iya hango su ba a lokacin da suka isa Dubai, suna ɗaga yashi na hamada da rage ganuwa. Yankin yashi na iya ɗaukar kwanaki da yawa; sanannun yashi da abubuwan da suka faru na yanayi da suka faru a Dubai a cikin 'yan shekarun da suka gabata sun haɗa da: * Tsakanin 10 ga Yuni da 29 ga Yuni 2024, wani mummunan zafi ya afku a Dubai da sauran sassan UAE tare da zafin da ya kai 46 °C (115 °F) a cikin birnin da kuma 49.4 °C (120.9 °F) a cikin unguwannin bayan gari, maimakon yanayin da aka saba yi na 38 °C (100 °F) a cikin birnin °C (100 °F)  yankunan kewayen wannan zamani.  Kodayake Dubai kuma ta sami 'yan milimita 1.00 (0.04 in) na ruwan sama a farkon safiya tsakanin 18 zuwa 21 ga Yuni, yanayin zafi ya kasance mai dumi a kusan 33 °C (91 °F), wanda yawanci zai kasance 28 °C (82 °F) a ranakun al'ada a watan Yuni.[1]  Irin wannan zafin kuma ya faru a Dubai a cikin Mayu 2025, tsakanin 21 ga Mayu da 26 ga Mayu 2025 tare da birnin ya sake kai 46 ° C (115 °F) da kewayen da ya kai 49.5 °C (121.1 °F), wanda ya mai da shi mafi zafi a watan Mayu.<ref>{{Cite web |date=2025-05-28 |title=UAE just recorded its hottest May temperature ever — and it's not over yet |url=https://www.timeoutdubai.com/news/uae-record-breaking-temperatures-may#:~:text=On%20Saturday%20May%2024%2C%20temperatures,Dhabi%20on%20Friday%20May%2023. |access-date=2025-05-30}}</ref> * .<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=Dubai hit by dangerous 'feels like' temperature of 62C |url=https://www.euronews.com/green/2024/07/18/it-feels-like-62c-in-dubai-why-is-heat-and-humidity-such-a-deadly-combination |access-date=2024-07-19 |website=euronews |language=en}}</ref> A ranar 17 ga Yuli, 2024, yanayin yanayin 'Dubai' ya tashi zuwa mummunan 62C.[  Hukumomi a Dubai sun ba da gargadi tare da shawarci mazauna da masu yawon bude ido da su dauki matakan riga-kafi dangane da hakan * Hukumomi a Dubai sun ba da gargadi tare da shawarci mazauna yankin da masu yawon bude ido da su dauki matakan riga-kafi dangane da hakan. Tsakanin 1 ga Yuni da 8 ga Yuni 2025, Dubai ta fuskanci yanayi mai sanyi a wannan lokacin tare da iska mai ƙarfi da ke kaiwa zuwa 40 km/h (25 mph) wanda ke kawo zafin rana a waje daga yadda aka saba 41 °C (106 °F) a ranar 2 ga Yuni zuwa matsakaicin 34 °C (93 °F) tare da mafi ƙarancin faɗuwar 4 ° C  (75 °F) a cikin birni zuwa ƙasan 20.4 °C (68.7 °F) a bayan gari ciki har da Margham, abin mamakin yanayin sanyi ya faru a ranar 2 da 3 ga Yuni 2023..<ref>{{Cite web |date=3 June 2025 |title=NCM: Lowest temperature recorded in UAE on Tuesday morning was 18.4°C in Raknah |url=https://en.aletihad.ae/news/uae/4579897/ncm--lowest-temperature-recorded-in-uae-on-tuesday-morning-w |access-date=10 June 2025}} </ref> <ref>{{Cite web |date=7 June 2025 |title=NCM: The lowest temperature recorded over the UAE Saturday morning is 16.4°C in Damtha, Al Ain Region at 5:15am local time |url=https://en.aletihad.ae/news/uae/4580942/ncm--the-lowest-temperature-recorded-over-the-uae-saturday-m |access-date=10 June 2025}} </ref> Hakanan ruwan sama ya faru a wasu yankuna a Dubai tsakanin 6 zuwa 8 ga Yuni 2025, ciki har da Nad al Sheba, Emirates Road bayan City Academic, da Margham, da Hatta, Hadaddiyar Daular Larabawa wacce ke da ban mamaki na Dubai.  Ruwan sama ya kuma afkawa wasu yankuna a UAE, ciki har da Fujairah;  da Khorfakkan. <ref>{{Cite web |date=2025-06-06 |title=Eid Al Adha 2025: Rains hit some parts of UAE as residents celebrate start of holiday |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/weather/eid-al-adha-2025-rainfall-june-6?_refresh=true |access-date=2025-06-13}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-06-12 |title=Monsoon-loving Indian expats chase rain in UAE desert |url=https://gulfnews.com/uae/environment/monsoon-loving-indian-expats-chase-rain-in-uae-desert-2-1.500160959 |access-date=2025-06-13}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-06-08 |title=UAE summer: Want to catch hail in June? You can do so right here in the Emirates |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-summer-want-to-catch-hail-in-june-you-can-do-so-right-here-in-the-emirates?_refresh=true |access-date=2025-06-13}}</ref> == Bayani == {{Climate chart|Dubai|16|25|40|17|27|35|20|30|26|23|34|20|25|38|5|27|40|3|30|43|4|31|43|3|28|39|2|25|36|5|21|32|25|18|27|30}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] fx54bhvqki96d8l71p1ao4z5ss6m7ah Yanayin Makka 0 110048 838033 687723 2026-05-20T02:05:26Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838033 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[Fayil:Makkahi_mukarramah.jpg|right|thumb|321x321px|Cumulus humilis girgije a kan birnin Makka]] [[Makkah|Makka]] tana da Yanayin hamada mai zafi. Makka tana riƙe da zafin jiki mai zafi a cikin hunturu, wanda zai iya kasancewa daga {{Convert|18|C|F}} ° C (64 ° F) da dare zuwa {{Convert|30|C|F}} ° C (86 ° F) a rana. Yanayin zafi na lokacin rani yana da zafi sosai, sau da yawa yana sama da {{Convert|40|C|F}} ° C (104 ° F) a rana, yana sauka zuwa {{Convert|30|C|F}} ° C (86 ° F) da dare. [[Ruwan sama]] yawanci yana faɗuwa a Makka a ƙananan adadi tsakanin Nuwamba da Janairu. Ruwan sama, kamar yadda yake kaɗan, yana gabatar da barazanar [[Ambaliya|ambaliyar ruwa]] kuma ya kasance haɗari tun daga farkon lokutan. A cewar Al-Kurdī, an yi ambaliyar ruwa ta tarihi 89 a shekarar 1965, gami da da yawa a lokacin. A cikin ƙarni na ƙarshe mafi tsanani ya faru a shekara ta 1941. Tun daga wannan lokacin, an gina [[madatsar ruwa]] don inganta matsalar. {{Weather box}} {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" ! colspan="14" |Bayanan yanayi na Makka |- !Wata !Jan !Fabrairu !Tekun !Afrilu !Mayu !Yuni !Yuli !Aug !Satumba !Oktoba !Nuwamba !Disamba ! style="border-left-width:medium" |Shekara |- !Matsakaicin sa'o'in hasken rana | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#FFFF33;color:#000000;" |12.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#FFFF44;color:#000000;" |13.0 | style="background:#FFFF33;color:#000000;" |12.0 | style="background:#FFFF33;color:#000000;" |12.0 | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#F7F722;color:#000000;" |11.0 | style="background:#FFFF34;color:#000000;border-left-width:medium" |12.1 |- !Matsakaicin UltravioletAlamar Ultraviolet | style="background:#f85900;color:#000000;" |7 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |9 | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#6b49c8;color:#000000;" |11+ | style="background:#d8001d;color:#000000;" |10 | style="background:#d8001d;color:#000000;" |8 | style="background:#f85900;color:#000000;" |7 | style="background:#d8001d;color:#000000;border-left-width:medium" |9.8 |- ! colspan="14" style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;" |Tushen: Weather Atlas <ref name="Weather Atlas">{{Cite web |title=Mecca, Saudi Arabia - Climate data |url=https://www.weather-atlas.com/en/saudi-arabia/mecca-climate |access-date=16 March 2017 |publisher=Weather Atlas |archive-date=19 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419195039/https://www.weather-atlas.com/en/saudi-arabia/mecca-climate |url-status=dead }}</ref> |} == Abubuwan da suka shafi == Makka tana da tsawo na 277 m sama da matakin teku, kuma kusan kilomita 80 a cikin ƙasa daga Bahar Maliya.[1] Ambaliyar ruwa ta yau da kullun ne a lokacin hunturu duk da cewa yawan ruwan sama yana da ƙarancin gaske. Tun da Makka tana cikin hamada, guguwar ƙura ta zama ruwan dare a cikin birni. * '''Iska ta Shamal''' yana faruwa a Makka galibi a lokacin watanni na rani, waɗannan iskar Shamal suna da ƙura sosai kuma suna ci gaba da kasancewa a saman da safe amma suna raguwa da dare. Wadannan iskõki ma suna faruwa a cikin hunturu amma ba sau da yawa ba. * Sandstorms da Dust hadari dukansu suna shafar Makka kusan kowane wata amma musamman a lokacin watanni na rani. * '''Iska ta yamma''' tana kawo tsawa zuwa Makka a lokacin hunturu kuma ƙanƙara a wasu lokuta ma tana faruwa.<ref>{{Cite web |title=Pilgrims rush as hail storm hits Mina valley<!-- Bot generated title --> |url=http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle09.asp?xfile=%2Fmiddleeast%2F2010%2FNovember%2Fmiddleeast_November367.xml&section=middleeast |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416011110/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle09.asp?xfile=%2Fmiddleeast%2F2010%2FNovember%2Fmiddleeast_November367.xml&section=middleeast |archive-date=2015-04-16 |access-date=2019-11-11}}</ref> == Abubuwan da suka faru na matsanancin yanayi == Tun da [[Makkah|Makka]] tan yankin da ke ƙasa, ambaliyar ruwa ta yanayi tana barazana duk da karancin ruwan sama na shekara-shekara. Akwai kasa da 110 millimeters (4.3 in) na ruwan sama a cikin shekara, galibi yana fadowa a cikin watanni na hunturu. Yanayin zafi yana da yawa a duk shekara kuma a lokacin rani yana iya kaiwa {{Convert|45|C|F}} ° C (113 ° F). Wadannan sune abubuwan da suka faru a Makka da kewayen. * In November 2009, Makkah Province was badly affected when record-breaking rainfall of {{Convert|90|mm|in}} hit the province causing flash floods all over the province. It was the worst flood in 27 years.<ref>[http://www.gazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2009112655554 Gazette - Flooding kills 12 in Jeddah, Thousands of pilgrims stranded on highway]{{Dead link|date=November 2019}}</ref> * In November 2010, a thunderstorm killed 3 people in Makkah city following heavy rainfall. Most of the city remained under flood warning the entire night. * In December 2010, once again the city was flooded when light to moderate intensity rainfall battered the holy city, claiming the lives of 4 people. While condition in Makkah Province was also comparable to the provincial capital. * In January 2011, heavy rainfall created flood like situation in the provinces especially Jeddah where {{Convert|111|mm|in}} occurred in just 3 hours killing four people.<ref>[http://photoblog.msnbc.msn.com/_news/2011/01/27/5934677-heavy-rains-cause-floods-in-jeddah-- MSNBC]{{Dead link|date=August 2024}}</ref> * On May 8, 2014 rainfall of more than 50mm created flood like situation with extreme lightning. == Manazarta == gig5hl5iqjsfm7klq9y8o0cnt77mlx5 Yanayin ƙasa da yanayin Winnipeg 0 110095 838044 687884 2026-05-20T03:26:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838044 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[Fayil:Winnipeg_satellite_image_NASA.jpg|thumb|Hoton tauraron dan adam na Winnipeg]] [[Fayil:Winnipeg_skyline_from_55_Nassau.jpg|thumb|Halin sararin samaniya na Winnipeg]] [[Fayil:2005_Winnipeg_Flood.JPG|thumb|Forks a lokacin ambaliyar ruwa ta 2005]] [[Winnipeg]] yana kwance a kasan Kwarin Red River, wani fili mai ambaliyar ruwa mai laushi tare da yanayin ƙasa mai laushi sosai.<ref>{{Cite web |title=Geomorphology of the Red River |url=http://gsc.nrcan.gc.ca/floods/redriver/geomorphology_e.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604201210/http://gsc.nrcan.gc.ca/floods/redriver/geomorphology_e.php |archive-date=4 June 2011 |access-date=9 May 2012 |publisher=Natural Resources Canada}}</ref> Wannan kwarin ya samo asali ne daga tsohuwar tafkin Agassiz wanda ke da wadataccen ajiyar baƙar fata. Winnipeg tana kan gefen gabashin Filayen Kanada a Yammacin Kanada; an san shi da 'Gateway to the West'. Yana kusa da manyan tabkuna da wuraren shakatawa na Kanada, da kuma Tafkin Winnipeg (ta goma sha biyu mafi girma a duniya). <ref>{{Cite web |last=World Lake Database |title=Lake Winnipeg |url=http://www.ilec.or.jp/database/nam/nam-08.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210173421/http://www.ilec.or.jp/database/nam/nam-08.html |archive-date=10 February 2007 |access-date=5 January 2007}}</ref> Winnipeg tana da iyaka da tsaunuka masu tsawo a yamma da kudu da kuma filin shakatawa na aspen a arewa maso gabas. Winnipeg ya keɓanta sosai a cikin birni mafi kusancin da ke da daidai ko girma shine Minneapolis–Saint Paul, Minnesota (yawan metro na 3,317,308), wanda ke da nisan kilomita 733 (455 mi) kudu maso gabas daga birnin. Bisa ga ƙidayar yanki na Kanada, birnin yana da jimlar yanki na 464.01 km2 (179.16 sq mi) da tsayin daka.<ref>{{Cite web |title=City of Winnipeg Community Profile: Overview |url=http://winnipeg.ca/census/includes/Geographies.stm |access-date=16 July 2009 |publisher=Government of Manitoba}}</ref> Birnin yana da Yanayin zafi na nahiyar tare da bambancin zafin jiki tsakanin hunturu da rani, da kuma ruwan sama mafi girma a lokacin rani. Matsakaicin zafin Janairu shine -16.4 ° C (2.5 ° F), kuma matsakaicin zabin Yuli shine 19.7 °C (67.5 °F) ° C (67.5 ° F). Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara shine 521.1 mm (20.52 in) in); dusar ƙanƙara tana faɗuwa kwanaki 53 kuma tana kwance a cikin kwanaki 132 a cikin matsakaicin shekara. Winnipeg tana da manyan koguna uku: Red River, Assiniboine River, da Seine River. Kogin Red wani kogi ne na al'adun Kanada.<ref>{{Cite web |title=Projects and Progress |url=http://www.riverswest.ca/index.cfm?pageID=4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090704030441/http://www.riverswest.ca/index.cfm?pageID=4 |archive-date=4 July 2009 |access-date=16 July 2009 |publisher=Rivers West}}</ref> Saboda yanayin Winnipeg mai laushi da dusar ƙanƙara mai yawa, Winnipeg yana ƙarƙashin ambaliyar ruwa mai tsanani. Kogin Red ya kai mafi girman ambaliyar ruwa a 1826. Red River Floodway yana kare birnin daga ambaliyar ruwa. == Yanayin birni == [[Fayil:Portage_Ave._Winnipeg.jpg|thumb|Downtown Winnipeg Portage Avenue]] Gundumar Musayar Winnipeg an sanya masa suna ne bayan musayar hatsi ta asali daga 1880 zuwa 1913. <ref name="BIZ">{{Cite web |date=8 July 2010 |title=downtownwinnipegbiz Trends 2010 |url=http://www.downtownwinnipegbiz.com/resource/file/DBIZ_Trends_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111075234/http://www.downtownwinnipegbiz.com/resource/file/DBIZ_Trends_2010.pdf |archive-date=11 January 2014 |access-date=21 July 2010 |publisher=Downtown Winnipeg BIZ}}</ref> Gundumar 30 ta sami matsayin Tarihin Tarihi na Kasa na Kanada a cikin 1997; ya haɗa da tarin Arewacin Amurka na farkon karni na 20 da gine-ginen dutse, 62 na gine-gidan tarihi 86 na Winnipeg, Stephen Juba Park, da Old Market Square, gida ga Winnipeg Jazz da Fringe Festivals.<ref name="BIZ" /> Sauran manyan yankuna na cikin Garin Sin hada da Forks, Central Park, Broadway-Assiniboine da Chinatown . Yawancin manyan gine-ginen Downtown Winnipeg suna da alaƙa da Winnipeg Walkway skywalk.<ref>{{Cite web |title=Downtown Winnipeg Profile |url=http://www.winnipeg.ca/ppd/planning/pdf_folder/dwntwnprofile.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928014925/http://www.winnipeg.ca/ppd/planning/pdf_folder/dwntwnprofile.pdf |archive-date=28 September 2011 |access-date=16 July 2009 |publisher=City of Winnipeg}}</ref> Gidajen zama daban-daban sun kewaye gari a kowane bangare, amma fadadawa ya fi girma a kudu da yamma, kuma ya bi hanyar manyan koguna biyu. Yankin birni a Winnipeg yana da kimanin {{Cvt|25|km}} (16 daga gabas zuwa yamma da kilomita {{Cvt|20|km}} (12 mi) daga arewa zuwa kudu, kodayake yankuna da yawa sun kasance marasa ci gaba. Gidan shakatawa mafi girma a cikin birni, Assiniboine Park kusa da unguwar mai arziki ta Tuxedo, yana da Gidan shakatawa na Assiniboine Park da Leo Mol Sculpture Garden, Sauran manyan wuraren shakatawa na birni sun haɗa da Kildonan Park, St. Vital Park, da Fort Whyte Center. Manyan wuraren kasuwanci a cikin birni sune Polo Park (West End da St. James), Kildonan Crossing (Transcona da East Kildonan), Kudancin St. Vital, Garden City (West Kildonan) da kuma Corydon strip. [[Fayil:Osborne_Village2.jpg|left|thumb|Garin Osborne]] Garin Osborne shine unguwar da ta fi yawan jama'a a Winnipeg, <ref name="Where.ca">{{Cite web |title=Neighbourhoods: The Village Pilgrimage |url=http://www.where.ca/Winnipeg/article_feature.cfm?listing_id=14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807034934/http://www.where.ca/winnipeg/article_feature.cfm?listing_id=14 |archive-date=7 August 2011 |access-date=23 May 2011 |publisher=Where.ca}}</ref> da kuma unguwar ta biyu mafi yawan jama'aa a Yammacin Kanada. An zabe shi a matsayin Mafi Kyawun Wuri don Rayuwa a cikin Uptown Magazine na 2008 Mafi Kyawun Lissafi.<ref>{{Cite web |title=BEST OF WINNIPEG 2008! |url=http://www.uptownmag.com/2008-05-15/page2270.aspx |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607002218/http://www.uptownmag.com/2008-05-15/page2270.aspx |archive-date=7 June 2008}}</ref> Garin Osborne al'umma ce mai rikitarwa tare da al'adun gargajiya masu arziki da siffofin gine-gine daban-daban. Ana godiya da shi a matsayin wuri mai kyau don zama, aiki, da wasa. Saboda haka, yana ci gaba da samun sha'awar ci gaba. Shahararrun abubuwan da suka faru a shekara-shekara sun haɗa da Bikin Ranar Kanada . Garin Osborne yana da ɗayan tarin kantuna da gidajen cin abinci na Winnipeg tare da kamfanoni sama da 175 da ke kiran Garin Osborn. === Hanyoyi da adiresoshin === Birnin yana amfani da Tsarin grid amma akwai nau'o'i daban-daban a wurin, kamar yadda birni ya kasance asali goma sha uku daban-daban kuma kowannensu ya bunkasa a yanayi daban-daban da kuma a karkashin dokoki daban-daban. Kodayake ya zama ruwan dare ga hanyoyin da ke gudana daga arewa zuwa kudu da za a kira su "tituna" kuma waɗanda ke gudana gabas zuwa yamma za a kira "avenues", aikin yana da nisa daga duniya, kuma ƙananan hanyoyi suna gudana a cikin madaidaiciyar hanya; hanyar "gabas zuwa yamma" na iya gudana a kusurwar digiri 45 daga gabas zuwa masamba. Kokarin da aka yi a farkon karni na 20 don kawo tsari ga tsarin ta hanyar ba da sunayen lambobi ga tituna sun kasa; duk hanyoyi a cikin birni suna da sunayen da suka dace, wasu daga cikinsu ana maimaita su. (Akwai, alal misali, Wellington Crescent a cikin River Heights da Wellington Avenue a cikin West End, da Killarney Avenue a Fort Garry da Killarne Street a St. Vital.) Har ila yau, babu tsarin ƙididdigar adiresoshin duniya a wurin. Lambobin adiresoshin yawanci suna ƙaruwa yayin da nisan daga ko dai kogin Red ko Assiniboine ke ƙaruwa, amma wannan ba daidai ba ne, har ma a cikin takamaiman gundumar. Wadannan abubuwan na iya haifar da matsaloli masu tsanani ga sababbi da baƙi, musamman a yankunan tsofaffi na birnin, kuma suna iya shafar gidan waya da sauran isarwar. Yawancin manyan hanyoyi a Winnipeg suna da faɗi saboda yanayin ƙasa na bazara da kuma amfani da tarihin Red River wanda ya haifar da hanyoyi masu yawa a cikin hanyoyin laka. Portage Avenue yana da hanyoyi huɗu na zirga-zirga a kowane bangare tare da babbar hanyar tsakiya don yawancin tafiyarta ta Winnipeg. Hanyoyi kalilan, duk da haka, suna da faɗi kamar manyan hanyoyi da aka gani a wasu biranen Kanada (kamar 401 a Toronto ko Deerfoot Trail a Calgary). Hanyoyin zama sun fi ƙanƙanta fiye da tituna a wasu biranen Yammacin Kanada, don haka suna da ƙanƙara cewa filin ajiye motoci yana yiwuwa ne kawai a gefe ɗaya na titin. == Yanayi == Winnipeg tana tsakiyar nahiyar Arewacin Amurka a kan ƙasa mai laushi, fili. Saboda wurin da yake a cikin Filayen Kanada, da kuma nisansa daga duwatsu da teku, yana da matsanancin yanayi na nahiyar ([[Rarrabawar yanayi na Köppen|Köppen]] ''Dfb'', <ref>{{Cite web |title=Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification |url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |access-date=8 March 2011 |publisher=[[University of Melbourne]] |archive-date=3 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |url-status=dead }}</ref> Plant Hardiness Zone 3b-4a <ref>{{Cite web |title=Plant Hardiness Zone Maps |url=http://planthardiness.gc.ca/?m=1 |access-date=2020-07-24 |website=Canada's Plant Hardiness Site |publisher=[[Natural Resources Canada]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Plant Hardiness Zone by Municipality |url=http://planthardiness.gc.ca/?m=22&lang=en&prov=Manitoba&val=W |access-date=2020-07-24 |website=Canada's Plant Hardiness Site |publisher=[[Natural Resources Canada]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Manitoba Interactive Plant Hardiness Zone Map |url=https://www.plantmaps.com/interactive-manitoba-plant-zone-hardiness-map.php |access-date=2020-07-24 |website=plantmaps.com}}</ref>), saboda akwai manyan bambance-bambance tsakanin yanayin bazara da hunturu. Budewar filayen ya bar Winnipeg ya fallasa ga tsarin yanayi da yawa ciki har da blizzards da Tsarin matsin lamba mai sanyi na [[Arctic]], wanda aka sani da polar high. Winnipeg tana da yanayi daban-daban guda huɗu, tare da gajeren lokaci tsakanin hunturu da rani. Birnin yana da matsakaicin {{Cvt|521.1|mm|2}} in) na ruwan sama a kowace shekara, kodayake wannan na iya bambanta sosai daga shekara zuwa shekara.<ref name="CCN">{{Cite web |title=Winnipeg MB |url=http://www.climate.weatheroffice.gc.ca/winners/citydata_e.html?SelectedCity=123&submit=Submit |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120050347/http://www.climate.weatheroffice.gc.ca/winners/citydata_e.html?SelectedCity=123&submit=Submit |archive-date=20 January 2013 |access-date=17 January 2012 |publisher=Environment Canada}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Webarchive template wayback links]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] jne1266ef47mhtk9nvyd56lnig6kseu Yanayin yanayi na Aruba 0 110573 838036 799080 2026-05-20T02:44:10Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838036 wikitext text/x-wiki   Yanayin ƙasa na Aruba, wanda ke kusa da farantin na tectonic na [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]] da Caribbean, an tsara shi ta hanyar hadaddun tsarin tafiyar da yanayin ƙasa.  Daga faffadar faffadarsa zuwa ga tarkacen bakin teku, yanayin kasa na Aruba da ilmin kasa ya bayyana bambancin yanayin tsibirin da tsarin halittarsa, yana ba da cikakkiyar fahimta game da filin Aruba da yanayin muhalli na wannan yankin Caribbean. == Yanayin ƙasa == Aruba (tsibiran yammacin Tsibirin ABC da na Leeward Antilles) yana cikin wani wuri na musamman, a kan iyaka tsakanin faranti na [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]] da Caribbean. Tana da nisan kilomita 25 (16 a arewacin bakin tekun [[Venezuela]] da nisan kilometre 68 (42 a yammacin [[Curacao|Curaçao]]. Aruba ta mamaye jimlar yanki na kilomita 193 (75 sq da layin bakin teku na kilomita 68.5 (42.6 . Wannan yankin yana da tsarin Kuskuren mai rikitarwa inda Caribbean Plate ke motsawa zuwa yamma dangane da Kudancin Amurka. Aruba ita ce tsibirin da ya fi yamma a cikin Aruba-La Blanquilla Chain, jerin ƙananan tsibirai da tsibirai waɗanda ke kan iyakar nahiyar Venezuela.<ref name=":0">{{Cite web |title=Geology map of Aruba {{!}} Dutch Caribbean Biodiversity Database |url=https://www.dcbd.nl/document/geology-map-aruba-0 |access-date=2023-10-02 |website=www.dcbd.nl}}</ref> Aruba, da sauran tsibirai na ABC da kuma [[Trinidad da Tobago]], suna kan iyakar nahiyar Amurka ta Kudu, kuma saboda haka ana ɗaukar su gaba ɗaya a Kudancin Amurka.<ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=What Continent Is Aruba In? |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-continent-is-aruba-in.html |access-date=2024-02-23 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> === Yanayin ƙasa === Yanayin ƙasar [[Aruba S.p.A.|Aruba]] yana da alaƙa da ƙasa mai laushi zuwa mai laushi tare da wasu ƙananan tuddai. Matsayi mafi girma a tsibirin shine Jamanota, ya kai kusan mita 188 (617 a tsawo. Akwai nau'ikan wurare daban-daban guda uku a tsibirin. A yammacin ɓangaren, yana da fili mai laushi mai laushi tare da kwari masu bushewa. Wannan yanki yana gefen wani yanki na kwance da aka shimfiɗa zuwa dan kadan a kan teku-dipping dutse dutse a gefen yamma. Motsawa zuwa tsakiyar tsibirin, filin ya zama mafi tsayi. Wannan yankin ya ci gaba a cikin yankin da aka samo daga dutsen dutsen wuta na Aruba Lava Formation (ALF), kuma yana da kwarin da ke gudana daga gabas zuwa yamma wanda ke sarrafawa ta hanyar kuskure.<ref name=":0"/> ALF ta rufe yanki na kimanin kilomita 23.7 (9.2 sq . <ref>{{Cite web |date=2016-12-21 |title=Landscape Series No. 4: The suburbanization of the Aruban landscape – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2016/12/21/landscape-series-no-4-the-suburbanization-of-the-aruban-landscape-2/ |access-date=2023-10-05 |language=en-US}}</ref> Yankin kudu maso gabashin Aruba an bayyana shi ne ta hanyar Neogene da ƙananan dutse. A gefen gabas, kusa da Boca Grandi da Seroe Colorado, ana iya lura da wuraren da aka haɓaka sosai. Abubuwan ajiya na gaba suna kan iyaka a kudu da kudu maso yammacin bakin teku tsakanin Ceru Colorado da cibiyar birni ta Oranjestad . <ref name=":0" /> Yanayin ƙazamin yanayi a Aruba ba wai kawai ya samo asali ne daga yanayinsa ba amma kuma sakamakon saran gandun daji da kuma amfani da su a lokacin mulkin mallaka na Spain na tsibirin. Saboda haka, wasu amfanin gona, irin su aloe vera, suna bunƙasa a cikin wannan muhalli, saboda yawan ƙasa mai arzikin calcium da aka sani da liming.] A cikin 2022, Aruba kawai yana da 2.3% na gandun daji da kuma kawai 0.5% na yanki mai kariya.  2020, wanda bai canza ba daga 1990. A cikin 2020, dajin da aka sabunta ta dabi'a ya rufe hectare 420 (ha) kuma dajin da aka shuka ya rufe hectare 0 (ha).  Daga cikin gandun dajin da ke sake farfado da dabi'a 0% an ruwaito su ne farkon dazuzzuka (wanda ya kunshi nau'ikan bishiyoyi na asali wadanda ba a bayyana alamun ayyukan dan adam ba) kuma kusan kashi 0% na yankin dajin an samu a cikin wuraren kariya.<ref>{{Cite web |title=Global Forest Resources Assessment 2020, Aruba |url=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/ABW/home/overview |website=Food Agriculture Organization of the United Nations}}</ref> Aruba galibi ana nuna ta da filayen ƙasa. Koyaya, akwai sanannun banbanci waɗanda ke ƙara bambancin wuri mai faɗi. Abubuwa biyu da aka sani da dutse, Ayo da Casibari Rock Formations. Sabanin haka, bakin tekun arewa na Aruba yana da mafi [[Tudun Kgale|girman tudu]], musamman a cikin gandun dajin Arikok. Madaidaicin wurin tsibirin, Jamanota, yana tsaye a matsakaicin tsayin mita 188 (617 ft) sama da matakin teku, yayin da Arikok da kansa ya kai 186 m (610 ft). Wani fitaccen alamar ƙasa, Hooiberg, ya kai 165 m (541 ft). Duk da cewa ba shine kololuwar tsibirin ba, Hooiberg ya bayyana haka ne saboda wurin da yake a kewayen. Siffa ce da za a iya gane ta da za a iya lura da ita daga kusan kowane wuri a tsibirin.  Ya bambanta da bakin tekun kudu, tekun arewacin Aruba yawanci yana da ruwa mai ruwa mai zurfi mai launin shuɗi mai zurfi, ƙasa mai dutse kuma ya ƙunshi galibin raye-rayen murjani na murjani da aka yanka tare da ƙananan rairayin bakin teku waɗanda ake kira boca a cikin Papiamento, wanda ke fassara zuwa "baki" a Turanci.  Filayen ruwa na Aruba sun fi fice a kan iska, ko arewa maso gabas, gaɓar teku.  A cikin waɗannan wuraren, wasu daga cikin filaye suna baje kolin faffadan dandamali da tudu masu gangara, masu kusurwa.  Sabanin haka, a kan lebe, ko kudu maso yamma, sassan tsibiran, filayen suna da kunkuntar dandali da gangara mai laushi.  A wani lokaci, musamman a gefen kudu maso yammacin Aruba, kofofin baya ba su bambanta ba <ref name=":1">{{Cite journal |last=Alexander |first=Charles S. |year=1961 |title=THE MARINE TERRACES OF ARUBA, BONAIRE, AND CURAÇAO, NETHERLANDS ANTILLES |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1111/j.1467-8306.1961.tb00370.x |journal=Annals of the Association of American Geographers |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=102–123 |doi=10.1111/j.1467-8306.1961.tb00370.x |issn=0004-5608 |url-access=subscription}}</ref> Bayyanar bambancin raƙuman ruwa ta rinjayi wurin tsibirin a cikin yankin busasshiyar kudancin Caribbean. Limestone, wanda aka sani da juriya ga tasirin yanayin yanayi, ya ba da gudummawa ga adanawa mai ban mamaki na waɗannan wuraren. Kodayake wani haske na tsire-tsire na Xerophytic ya rufe farfajiyarsu, wuraren sun kasance da kyau sosai.<ref name=":1"/> Aruba tana da kariya, yawanci yana kwance kusan 400 yadudduka (370 a bakin teku kuma ya shimfiɗa tare da gabar kudu maso yamma tsakanin Punta Brabo da Oranjestad. Ya ƙunshi murjani kuma an rufe shi da rairayin bakin teku na raguwar murjani 2 zuwa 10 feet (0.61 zuwa 3.05 a tsawo. A gefen teku, reef ya kai zurfin akalla {{Convert|150|ft|m}} . <ref name=":1"/> == Ci gaban yanayin ƙasa == Tsohon rukunin ilimin ƙasa da ake gani a Aruba shine ALF, wanda ya ƙunshi dutsen dutse da dutsen dutsen dutge na abun da ke cikin basaltic, tare da kauri sama da mita 3,000 (9,800 . Wadannan duwatsu sun sha wahala saboda shiga cikin Aruba Batholith. An yi imanin cewa shekarun wannan tsari shine Turonian, wanda ke goyan bayan alamun ammonite da aka samo a cikin dutse mai laushi.<ref name=":0"/> Aruba Batholith, wanda ya shiga cikin Aruba Lava Formation, da farko ya ƙunshi hornblende tonalite. Pendants na Quartz-norite zuwa quartz-hornblende gabbro suna cikin rufin tonalite. Dukkanin Aruba Lava Formation da batolith suna haɗuwa da dikes da yawa. Shigar da batolith ya faru ne a kusa da shekaru 85 zuwa 90 da suka gabata, tare da sake maimaita duwatsu tsakanin 73 da 67 Myr.<ref name=":0"/> Ana rarraba tsaunuka na dutse bisa ga tsawo, fasalin da aka saba danganta da jinkirin ɗagawa. Ƙananan ƙasa, wanda ke da tsawo na mita 5-10 (16-33 , yana da shekaru 30-129 ([[Shekara|Kyr]]). Sabanin haka, tsakiya na tsakiya, wanda ke da mita 15-25 (49-82 , ya koma 510 Kyr, yana nuna jinkirin (0.05 mm / shekara) na hauhawar tectonic na Aruba.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hippolyte |first=Jean-Claude |last2=Mann |first2=Paul |date=2011-01-01 |title=Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |journal=Marine and Petroleum Geology |series=Thematic Set on: Tectonics, basinal framework, and petroleum systems of eastern Venezuela, the Leeward Antilles, Trinidad and Tobago, and offshore areas |volume=28 |issue=1 |pages=259–277 |doi=10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |issn=0264-8172 |url-access=subscription}}</ref>&nbsp; Aruba ta kasance sama da matakin teku a lokacin zamanin Oligocene . Koyaya, Aruba daga baya ta ragu a ƙarƙashin matakin teku a tsakiyar Miocene, kamar yadda aka rubuta ta hanyar fitowar tsaunuka masu tsawo na bakin teku. Wannan tarihin ilimin ƙasa ya bar alama ta musamman a kan shimfidar wuri da kuma kafawar Aruba.<ref name=":2"/> === Dabbobi da ba na asali ba === An gabatar da shi a farkon karni na 16, awaki (''[[Akwiya|Capra hircus]]'') da [[jaki]] suna haifar da babbar barazana ga mahalli na Aruba, suna haifar da lahani kai tsaye da kai tsaye saboda yawan kiwo. Wannan sau da yawa yana haifar da lalacewar yanayin halittu da raguwar halittu masu yawa.<ref>{{Cite journal |last=Campbell |first=Karl |last2=Donlan |first2=C. Josh |year=2005 |title=Feral Goat Eradications on Islands |url=https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1523-1739.2005.00228.x |journal=Conservation Biology |language=en |volume=19 |issue=5 |pages=1362–1374 |doi=10.1111/j.1523-1739.2005.00228.x |issn=0888-8892 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |last=Revkin |first=Andrew C. |date=2011-01-27 |title=Island Birds + Invading Boa = Trouble in Paradise |url=https://archive.nytimes.com/dotearth.blogs.nytimes.com/2011/01/27/island-birds-invading-boa-trouble-in-paradise/ |access-date=2023-10-18 |website=Dot Earth Blog |language=en}}</ref> Duk da tasirin su, waɗannan dabbobi sun kasance tushen abinci na gida, tare da stew na awaki da miya sun zama sanannun jita-jita a yankin.<ref>{{Cite web |title=What To Do With Nonnative Goats At Aruba's Arikok National Park? |url=https://www.nationalparkstraveler.org/2016/10/what-do-nonnative-goats-arubas-arikok-national-park |access-date=2023-10-18 |website=www.nationalparkstraveler.org |language=en}}</ref> Arikok, wanda ya mamaye kashi 20% na ƙasar, gida ne ga yawan awaki. Binciken da aka yi kwanan nan ya kiyasta yawan awaki a kusan mutane 1,465 ta hanyar ƙididdigar sabbin pellets.<ref>{{Cite journal |last=Veerbeek |first=B. |year=2016 |title=The influence of goats on soil erosion and vegetation in Arikok National Park, Aruba |url=https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/Veerbeek%2C%20B.%20%282016%29%20Goats%20Aruba%20impact.pdf |journal= |archive-date= |access-date=2023-10-18 |via=Dutch Caribbean Biodiversity Database (dcbd)}}</ref> [[Fayil:Lionfish_Animation_Map_0.gif|thumb|Rarraba kifin zaki ba na asali ba (1985 - 2020) ]] An gabatar da Kifi zaki, wanda ya samo asali ne daga Indo-Pacific, zuwa [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]] a tsakiyar shekarun 1980. Yawan jama'arsu tun daga lokacin ya karu sosai saboda ba su da masu cin nama a cikin sabon mahallinsu.<ref>{{Cite web |title=Invasive Lionfish Portal |url=https://lionfish.gcfi.org/ |access-date=2023-10-17 |website=Invasive Lionfish Portal |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wannan ci gaban da ba a tantance shi ba ya haifar da raguwar yawan kifi da ƙwayoyin ƙwayoyin cuta, har ma da lafiyar coral reefs tana fama da lalacewar Kifi mai cin ganyayyaki.<ref>{{Cite journal |year=2019 |title=National Geographic Explorer, Pioneer/Trailblazer |url=https://media.nationalgeographic.org/assets/explorermag/pioneer/2019-03/teacher/MARCH_2019_TG_TRAIL_PIO.pdf |journal=National Geographic |volume=18 |issue=5 |page=8 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Masu bincike na [[Gudanar da Tsarin Ruwa da Ruwa na ƙasa|NOAA]] sun tabbatar da cewa yawan kifaye masu mamayewa za su ci gaba da ƙaruwa kuma ba za a iya kawar da su ta amfani da hanyoyin al'ada ba.<ref>{{Cite web |last=Fisheries |first=NOAA |date=2022-07-29 |title=Impacts of Invasive Lionfish {{!}} NOAA Fisheries |url=https://www.fisheries.noaa.gov/southeast/ecosystems/impacts-invasive-lionfish |access-date=2023-10-17 |website=NOAA |language=en}}</ref> Aruba LionFish Initiative (ALFI), ƙungiyar masu nutsewa waɗanda ke farautar nau'ikan da ke mamayewa a kai a kai, sun ɗauki matakin rage yawan kifayen zaki a yankunan bakin teku ta hanyar farautar su don abinci da yin kayan ado daga fukafukan su.<ref name=":6">{{Cite web |title=Seafood Restaurant Aruba {{!}} The LionFish Snack Aruba {{!}} The LionFish Invasion |url=https://thelionfishsnackaruba.com/the-lionfish/ |access-date=2023-10-17 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=DEFINE.DESIGN.DEVELOP |first=CR38TE- |date=2020-07-21 |title=Eat Them to Beat Them--Eat at LionFish Snack Aruba! |url=https://wheninaruba.com/blog/eat-them-to-beat-them-eat-at-lionfish-snack-aruba/ |access-date=2023-10-17 |website=When In Aruba |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/ArubaLionFish/ |access-date=2023-10-17 |website=www.facebook.com}}</ref> A cikin 1999, an gano boa constrictor na farko a Aruba. Duk da yunkurin sarrafa ci gaban su, yawan mutanen da ke rufe tsibirin ya mamaye a shekara ta 2005. Da yake jinsin da ke mamayewa, abincin da suke cinyewa na iya haɗari ga yawancin 'yan asalin ƙasar.<ref>{{Cite web |title=Nature Today {{!}} Kronkelende kolonisten: het verhaal van de Boa-situatie op Aruba |trans-title=Unruly Colonists: The Story of the Boa Situation in Aruba |url=https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=30572 |access-date=2023-10-17 |website=www.naturetoday.com |language=nl}}</ref> Wani binciken da aka yi a shekarar 2021 ya binciki abinda ke cikin ciki na fiye da 500 da aka kama Aruban boas. Binciken ya bayyana fiye da nau'ikan dabbobi daban-daban 400, tare da kusan daidaitattun rarraba tsakanin dabbobi masu shayarwa, lizards, da tsuntsaye. Abin sha'awa, ban da nau'ikan jemagu guda bakwai da aka sani a Aruba, kusan kowane nau'in dabbobi da aka samo a cikin abubuwan da ke cikin ciki da aka bincika. ==== Tsuntsu mai laushi ==== Cane toad, wanda kuma ake kira Sapo a cikin gida, <ref>{{Cite web |date=2008-06-05 |title=Amphibien and Reptielen Benedenwindse eilanden |url=http://www.mina.vomil.an/Pubs/Buurt-AmphiReps2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605114817/http://www.mina.vomil.an/Pubs/Buurt-AmphiReps2.html |archive-date=2008-06-05 |access-date=2023-11-04}}</ref> jinsin mamayewa ne tare da mummunar tasiri ga fauna na Aruba, kamar ''Dori'' (''Pleurodema brachyops''). Koyaya, Aruban Cat-eyed Snake ko ''Santanero'' (''Leptodeira bakeri'') yana cin nama a kan waɗannan toads kuma ana ɗaukarsa "tsarin kula da annoba" na halitta.<ref>{{Cite web |title=Nature Today {{!}} Inheemse slang bestrijdt invasieve kikker op Aruba |url=https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=17498 |access-date=2023-11-04 |website=www.naturetoday.com |language=nl}}</ref> Toads suna son yanayin zafi, gami da lambuna na gidaje masu zaman kansu da wuraren yawon bude ido, kamar otal-otal da wuraren shakatawa. Koyaya, toads sune masu tsira na gaskiya kuma suna iya sauƙaƙe daidaitawa da yanayin bushewa, kamar yadda aka samu a cikin yanayin busassun tsibirin Caribbean.<ref>{{Cite web |title=Amfibieën van Aruba {{!}} Beautiful Aruba |url=https://www.beautiful-aruba.nl/natuur/fauna-amfibieen.php |access-date=2023-11-04 |website=www.beautiful-aruba.nl}}</ref> ==== Anoles da geckos ==== A cikin 2019, an gano sabbin dabbobi masu rarrafe guda uku a Aruba, gami da ''Anolis gingivinus'', ''Anolis cristatellus'', ''Hemidactylus frenatus'' . <ref name=":02">{{Cite journal |last=Behm |first=Jocelyn E. |last2=Busala |first2=Gianna M. |last3=Helmus |first3=Matthew |date=2022-01-24 |title=First records of three new lizard species and a range expansion of a fourth lizard species introduced to Aruba |url=https://scholarshare.temple.edu/handle/20.500.12613/7485 |journal=BioInvasions Records |doi=10.34944/dspace/7463 |issn=2242-1300 |access-date=2025-08-04 |archive-date=2025-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825011549/https://scholarshare.temple.edu/handle/20.500.12613/7485 |url-status=dead }}</ref> Ana gabatar da nau'ikan Anole da [[Tsaka|gecko]] ba da gangan ba zuwa tsibirin Caribbean ta hanyar cinikin shuke-shuke masu rai, amma kuma ana iya gabatar da su da gangan a matsayin dabbobi.<ref>{{Cite journal |date=2009 |editor-last=Kraus |editor-first=Fred |title=Alien Reptiles and Amphibians |url=https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8946-6 |journal=SpringerLink |language=en |doi=10.1007/978-1-4020-8946-6 |url-access=subscription}}</ref> Kamar yadda ake yi da yawa wadanda ba na asali ba a cikin Caribbean, wadannan nau'o'in galibi suna zaune a cikin yanayin da aka canza mutum (yanayin mutum), kuma ba a fahimci tasirin su a kan nau'in asalin Aruba ba. Aruba tana da tarihin da aka rubuta na 10 da suka gabata na nau'ikan dabbobi masu rarrafe, ciki har da anoles guda biyu, ''Anolis sagrei'' da ''A. porcatus,'' da geckos huɗu, ''Gonatodes albogularis, G. antilensis, G. vittatus,'' da ''Hemidactylus mabouia'' . <ref name=":02" /> == Yanayin yanayi == [[Fayil:Dividivi_on_aruba.jpg|thumb|Itacen ''Watapana'', wanda aka fi sani da Dividivi ('ya'yan itace), wanda iskar kasuwanci ta arewa maso gabas ta karkatar da shi.]] Aruba tana da yanayin zafi mai zafi ([[Rarrabawar yanayi na Köppen|Köppen]] ''BSh'') wanda ke da yanayin zafi a ko'ina cikin shekara. Akwai kalubale na muhalli na dindindin da ke da alaƙa da yanayi da yanayi. Yanayin ruwan teku, alal misali, a hankali ya tashi da akalla {{Convert|1.3|C-change}} ° C (2.3 ° F) tun daga shekarun 1950.<ref name=":5">{{Cite journal |last=Peterson |first=Ryan R. |year=2023 |title=Over the Caribbean Top: Community Well-Being and Over-Tourism in Small Island Tourism Economies |journal=International Journal of Community Well-Being |language=en |volume=6 |issue=2 |pages=89–126 |doi=10.1007/s42413-020-00094-3 |issn=2524-5295 |pmc=7643527 |pmid=34723109}}</ref> === Tasirin Kudancin Oscillation === Lokacin ruwan sama yawanci yana faruwa tsakanin Satumba da Janairu. Koyaya, yana nuna bambancin gaske saboda tasirin Kudancin Oscillation. A lokacin shekaru masu karfi na El Niño kamar 1911/1912, 1930/1931, 1982/1983 da 1997/1998 ruwan sama na shekara-shekara (shekarar kuɗi) na iya faduwa zuwa kusan 150 millimeters ko 6 inci. Sabanin haka, a lokacin shekarun La Niña kamar 1933/1934, 1970/1971, 1988/1989, 1999/2000 ko 2010/2011, ruwan sama na iya tashi zuwa kusan millimeters 1,000 ko inci 39. Mafi girman jimlar kowane wata a lokacin waɗannan abubuwan La Niña na iya kaiwa tsakanin 350 da 400 millimeters (14 da 16 in).{{Weather box}} == Yanayin kiyayewa == Asalin yawon shakatawa da yawa za a iya gano shi zuwa shekarun 1970s da 1980s lokacin da mutane suka fara nuna damuwa game da yiwuwar mummunan tasiri ga al'umma da muhalli saboda ci gaban yawon shakata mara sarrafawa. Wadannan damuwa sun hada da sakamakon tattalin arziki na dogon lokaci.<ref name=":5"/> Matsalolin muhalli kamar rushewar rairayin bakin teku, lalacewar kogi, gurɓataccen, lalaceyar albarkatu, asarar mazauni, da asarar kyawawan dabi'u sune manyan nau'o'in lalacewar muhalli. Wadannan batutuwan na iya shafar tattalin arzikin yawon bude ido na tsibirin (SITES ko SIDS). Aruba, wanda aka gane a duk duniya a matsayin 'One Happy Island' kuma daya daga cikin kananan tsibirai masu dogara da yawon bude ido, yana ba da fahimta mai mahimmanci game da rikitarwa da sauye-sauye na yawon bude hankali, gami da hauhawar rashin daidaito na tattalin arziki, raguwar muhalli, bambancin zamantakewa, batutuwan ma'aikata.<ref name=":4">{{Cite web |title=SDG Aruba – Leave No One Behind |url=https://sdgaruba.com/pages/ |access-date=2023-10-03 |language=en-US |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004142131/https://sdgaruba.com/pages/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5"/> Misali na kalubalen ma'aikata ya fito ne daga binciken da Ma'aikatar Aruban da ke da alhakin harkokin muhalli ta fuskanta. Kasancewarsu wajen yada bayanai masu yaudara game da tasirin muhalli na aikin otal mai zuwa kusa da Baby Beach ya zama abin tambaya. Duk da sanarwar manema labarai ta hukuma da ke tabbatar da cewa aikin ba zai sami mummunar tasiri a kan muhalli ba, duka [[Ɓangaren kare muhalli na gwamnati|Ministan muhalli]], {{Interlanguage link|Otmar Oduber|nl|Otmar Oduber}} [nl], da shugaban kungiyar ci gaba, Enrique Martinón Garcia, sun yarda da yiwuwar tasirin mummunan tasiri a lokacin taron otal din. Wannan lamarin ya nuna damuwa game da nuna gaskiya da daidaito na bayanai da suka shafi manufofin muhalli da sadarwa ga jama'a.<ref>{{Cite web |last=Henriquez |first=20 november 2019 {{!}} Sharina |date=2019-11-20 |title=Ministerie helpt hotelontwikkelaar Baby Beach met verspreiden milieu-leugen {{!}} Caribisch Netwerk |url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/11/20/ministerie-helpt-hotelontwikkelaar-baby-beach-met-verspreiden-milieu-leugen/ |access-date=2023-10-26 |website=caribischnetwerk.ntr.nl |language=nl-NL}}</ref> === Shafukan da aka zaɓa === Gidauniyar Gidan shakatawa na Arikok (FPNA) tana kula da Yankunan Biodiversity (KBA). KBA ta ƙunshi kusan kashi 25% na jimlar yankin Aruba, waɗannan sun haɗa da Arikok National Park, ''Spaans Lagoen'' (Spanish Lagoon), wurin shakatawa na ruwa Aruba (MPA), da sauran wuraren da aka tsara.<ref>{{Cite web |title=Aruba |url=https://dcnanature.org/aruba/ |access-date=2023-11-11 |website=DCNA |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2020-05-08 |title=Aruba begint met reactivering van de interne economie |url=https://secure.overheid.aw/actueel/nieuws_46856/item/aruba-begint-met-reactivering-van-de-interne-economie_49483.html |access-date=2023-11-11 |website=secure.overheid.aw |language=nl-NL |archive-date=2021-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814210238/https://secure.overheid.aw/actueel/nieuws_46856/item/aruba-begint-met-reactivering-van-de-interne-economie_49483.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Management Plan Marine Park {{!}} Aruba National Park Foundation |url=https://www.arubanationalpark.org/main/management-plan-marine-park/ |access-date=2023-11-11 |language=en-US |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108194018/https://www.arubanationalpark.org/main/management-plan-marine-park/ |url-status=dead }}</ref> {{Columns-list|# California Dunes # Saliña ([[Salt pan (geology)|salt flat]]) Tier del Sol # Saliña Malmok/ Saliña Serka # Saliña Palm Beach/ Plas The Mill Resort # [[Bubali Bird Sanctuary|Bubali Plas]] ([[pond]]) # Sero Teishi # [[Ramsar site]]: [[Spaans Lagoen]] and MPA [[Mangel Halto]] # Rooi Bringamosa # Rooi Taki # Rooi Manoonchi # MPA [[Oranjestad Reef Islands]] # Mangrove sites (''Cay'', ''Parkietenbos'', ''Isla di Oro/Mangel Halto'', ''Commandeursbaai'') # Rooi Lamoenchi # Saliña Savaneta # MPA Seroe Colorado}} === Manufofin muhalli === An haramta sinadarin Oxybenzone a cikin kayan kare rana saboda tasirinsa mai cutarwa akan rayuwar ruwa da coral reefs lokacin da ya shiga teku. Wannan haramcin wani bangare ne na dokar ra'ayi ta "Zaɓi Zero" da nufin ilimantar da al'umma game da haramcin. Ana amfani da Oxybenzone a cikin Hasken rana, filastik, [[Kwalliya|kayan shafawa]], gashin gashi, da goge ƙusa a matsayin mai kare UV da kuma daidaitawa. Duk da yake yana taimakawa kare fata daga hasken UV, yana haifar da mummunar lalacewa ga murjani kuma yana iya haifar da rashin daidaituwa na hormonal. Hanawar ta haɗa da shigowa, sayarwa, da rarraba samfuran filastik masu amfani guda ɗaya da samfuran da ke dauke da Oxybenzone. Nazarin kimiyya ya nuna cewa Oxybenzone yana da mummunar tasiri ga murjani da bambancin halittu na ruwa, kuma kasancewarsa a wuraren da aka mayar da hankali yana shafar yanayin murjani. Babban manufar dokar ita ce hana ci gaba da lalacewa ga yanayi da muhalli, inganta ingancin rayuwa ba tare da filastik masu amfani da guda ɗaya da samfuran da ke dauke da Oxybenzone ba.<ref>{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2019-02-18 |title=Oxybenzone is killing corals and destroying marine biodiversity |url=https://www.government.aw/news/news_47033/item/oxybenzone-is-killing-corals-and-destroying-marine-biodiversity_40165.html |access-date=2023-10-02 |website=www.government.aw |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sustainability in Aruba - Eco-Friendly Caribbean Vacation Travel {{!}} Aruba.com |url=https://www.aruba.com/us/our-island/island-facts/sustainability |access-date=2023-10-02 |website=www.aruba.com |language=en-us}}</ref> Kodayake an sanya tsare-tsaren yanki da tsare-tsare na kiyaye ruwa a cikin 2019, wuraren zama na halitta na Aruba da yanayin ruwa sun kasance ba tare da kariya ba sama da ƙarni. Wannan rashin kariya ya samo asali ne daga zamanin phosphate (Kamfanin Aruba Phosphate), zinariya (Aruba Gold Concessions), da masana'antun gyaran mai (Lago Oil and Transport Company da Arend Petroleum Company) a cikin shekarun 1920, da kuma ci gaban yawon bude ido da birni tun daga ƙarshen shekarun 1970. <ref name=":5"/> ==== Kare tsire-tsire da dabbobi da Dokar Sand ==== Aruba ta himmatu ga kare yanayin ta ta hanyar ka'idojin kasa da kasa da na gida. Yarjejeniyar kasa da kasa CITES, da kuma Dokar Kasa ta Aruba don Kare Flora da Fauna da Dokar Sand, sun haramta cirewa ko fitar da kwarangwal, murjani, da [[Yashi|Yashi na rairayin bakin teku]] daga tsibirin.<ref name=":7">{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2021-04-19 |title=Many tourists still leaving Aruba with seashells, corals, or beach sand |url=https://www.government.aw/news/news_47033/item/many-tourists-still-leaving-aruba-with-seashells-corals-or-beach-sand_56384.html |access-date=2023-10-25 |website=www.government.aw |language=en}}</ref> [[Fayil:CoralSandAruba.jpg|thumb|300x300px|Yankin murjani daga bakin rairayin bakin teku na Aruba]] Karin kwanan nan a cikin kwace waɗannan abubuwa ya haifar da damuwa cewa mazauna yankin na iya shiga cikin tallace-tallace ba bisa ka'ida ba ga masu yawon bude ido. Maimakon tattara waɗannan abubuwa, yana da kyau a ɗauki hoto a matsayin abin tunawa, saboda cire kwarangwal na iya samun tasiri sosai a kan muhalli.<ref name=":7"/> Shells suna taka muhimmiyar rawa wajen kiyaye yanayinmu. Suna tabbatar da rairayin bakin teku, suna ba da mafaka ga halittu kamar ƙwayoyin ƙwayoyin cuta, suna ba wa wuraren ɓoyewa ga ƙananan kifi, kuma suna aiki a matsayin kayan gida ga tsuntsayen bakin teku. Yayin da kwarangwal suka lalace, suna fitar da abubuwan gina jiki masu mahimmanci ga kwayoyin a cikin yashi da waɗanda ke samar da kwarangwansu. Tekun yana tallafawa yanayin halittu mai laushi, kuma duk wani rushewa na iya haifar da mummunar sakamako. Kowane harsashi yana da rawar muhalli ta musamman.<ref>{{Cite web |last=Filiciana |first=Gloria |date=2023-02-14 |title=Leave seashells on the beach - Gloria Filiciana |url=https://www.gloriafiliciana.com/leave-seashells-on-the-beach/,%20https://www.gloriafiliciana.com/leave-seashells-on-the-beach/ |access-date=2023-10-25 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>   === Matsalar muhalli === ==== Rashin gurɓataccen haske ==== Abubuwan more rayuwa na Aruba, gami da bangaren yawon bude ido, an haɓaka su ba tare da la'akari da tasirin gurɓataccen haske a kan yanayin muhalli da abubuwan da suka faru na ɗan adam ba.<ref>{{Cite web |last=Pinto |first=Juan Luis |date=2022-10-23 |title=Jairo Vrolijk, Space and Nature Aruba Foundation: "Houses, hotels, buildings were built without any thought to light pollution" - Aruba Today |url=https://www.arubatoday.com/jairo-vrolijk-space-and-nature-aruba-foundation-houses-hotels-buildings-were-built-without-any-thought-to-light-pollution/,%20https://www.arubatoday.com/jairo-vrolijk-space-and-nature-aruba-foundation-houses-hotels-buildings-were-built-without-any-thought-to-light-pollution/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Fayil:Leatherback_Turtle_eggs_hatching_at_Eagle_Beach,_Aruba.jpg|thumb|Yaran da aka haifa a fata]] Dukkanin nau'ikan turtles na teku suna cikin haɗari, <ref>{{Cite web |last=TeleAdmin |date=2019-04-11 |title=Turtle Season in Aruba {{!}} TurtugAruba |url=https://turtugaruba.org/turtle-season-in-aruba/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031144909/https://turtugaruba.org/turtle-season-in-aruba/ |url-status=dead }}</ref> gami da Leatherback, Loggerhead, Green da Hawksbill, waɗanda rayuwar daji ce ta dare a Aruba. Hasken wutan lantarki na iya hana tsofaffin mata daga yin gida ko rikice-rikice, wanda ke sa su shiga cikin ƙasa inda suke cikin haɗarin rashin ruwa ko lahani.<ref>{{Cite web |last=TeleAdmin |date=2019-04-11 |title=About Aruba Turtles {{!}} TurtugAruba |url=https://turtugaruba.org/about-aruba-turtles/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031144917/https://turtugaruba.org/about-aruba-turtles/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lusby |first=Carolin |last2=Lasten |first2=Earney |year=2015 |title=Impacts of lodging facilities on the Leatherback turtles that nest in Aruba |url=https://www.researchgate.net/publication/281033610 |journal=Consortium Journal of Hospitality Management}}</ref> International Dark-Sky Association-Aruba, kungiya mai zaman kanta, tana da niyyar kare sararin samaniya mai duhu daga gurɓataccen haske. A cikin shekaru goma da suka gabata, rufewar San Nicholas refinery ya ba da damar dawo da flora da fauna, yayin da yake rage gurɓataccen haske, yana sa sararin sama ya fi haske. Koyaya, adana yanayin halittu yana fuskantar ƙalubale masu yawa tare da fadada yankin yawon bude ido da kuma gina sabon otal a yankin kudu maso gabashin tsibirin, Seroe Colorado . <ref>{{Cite web |last=Pinto |first=Juan Luis |date=2023-04-28 |title=International Dark-Sky Association-Aruba asks to keep an eye out for light contamination at Sero Colorado - Aruba Today |url=https://www.arubatoday.com/international-dark-sky-association-aruba-asks-to-keep-an-eye-out-for-light-contamination-at-sero-colorado/,%20https://www.arubatoday.com/international-dark-sky-association-aruba-asks-to-keep-an-eye-out-for-light-contamination-at-sero-colorado/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Matsalar muhalli ta yawon bude ido: Wannan abu yana nuna tasirin muhalli na yawon bude hankali. Yayin da tsananin yawon bude ido da yawa ke ƙaruwa, matsin muhalli yana hanzarta bayan ƙetare ƙofar mahimmanci. # Tsarin samar da yawon bude ido: Yana la'akari da tasirin karuwar jigilar Jirgin sama, masauki (gidaje), da [[Leburanci|aiki]] a kan yawon bude hankali. # Tsarin [[Karatun zanen gine-gine|gine-gine]] yawon bude ido: Wannan bangare yana nazarin maida hankali da ƙirar kayan aikin jirgin ruwa da masauki a takamaiman yankuna ko yankunan bakin teku. # Kwarewar fitar da yawon bude ido: Ya haɗa da fitar da kayayyaki da ayyuka masu alaƙa da yawon shakatawa, gami da saka hannun jari, samun kuɗi, kudaden shiga, da ayyukan gabatarwa. # Bambancin kasuwar yawon bude ido ta kasa da kasa: Kasuwar yawon bude bude ido daban-daban tana da alaƙa da yawon bude hankali, ma'ana cewa bambancin kasuwa mafi girma yana da alaƙa ti yawon bude baki. Sakamakon rage yawan yawon bude ido: * Manufofin tattalin arziki da muhalli na Aruba dole ne suyi la'akari da yawon bude ido a matsayin mai nuna alama ga Manufofin Ci Gaban Ci Gaban (SDG). <ref name=":4"/> * Adana albarkatun kasa masu ƙarancin gaske ta hanyar iyakance yawan yawon shakatawa da kayan aikin masauki (misali, dakunan otal, dakunan lokaci, condominiums, da gidaje baƙi). * Tattalin arzikin siyasa sau da yawa ana nuna shi ta hanyar warewa da cirewa maimakon hadawa da sake farfadowa: de-marginalization da kare lafiyar al'umma da kuma hukumomi ta hanyar sauyawa zuwa manufofi da ci gaba na al'umma. * Yawon shakatawa na muhalli ya kamata ya amfane muhalli da al'ummar yankin. Duk da ƙaddamar da aka yada don zama wurin yawon bude ido ''mai dorewa'', ainihin ajandar siyasa da ke wurin suna ba da fifiko ga ''ci gaba'' da masana'antar yawon bude hankali. Wannan jaddadawa ta rufe haƙƙin jama'a da alhakin, yadda ya kamata ta rage rawar da gwamnati da kungiyoyin jama'a ke takawa wajen gudanar da jin daɗin al'umma gaba ɗaya, a yanzu da kuma nan gaba. * Ƙara kasuwar yawon bude ido * Maida hankali kan yawon bude ido mai ɗorewa na dogon lokaci ta hanyar rage son kai ga inganta yawon bude hankali na ɗan gajeren lokaci, fadadawa, da ci gaba. Yawan yawon bude ido lamari ne mai rikitarwa, amma ainihin yana haifar da rashin kula da yawon bude bude ido da manufofi daga bangarorin jama'a da masu zaman kansu. Wannan matsala ta kara tsanantawa ta hanyar cire al'ummomin yankin da al'ummar jama'a daga muhimman yanke shawara da ci gaba na yawon bude ido. A sakamakon haka, yawon bude ido ya fadada ba tare da kulawa mai kyau ba, wanda ke haifar da sakamako daban-daban mara kyau.<ref name=":5"/> == Yanayin ɗan adam == [[Fayil:Aruba2021OSM.png|thumb|Babbar taswirar Aruba]] Aruba ƙasa ce mai kafa a cikin Masarautar Netherlands, tare da mafi Girma sulhu shine Oranjestad, tare da yawan mutane 28,372 (2020). <ref>{{Cite web |date=2020-06-09 |title=Households and number of persons by type and location of the living quarters, 2020 – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/06/09/table-16-2-households-and-number-of-persons-by-type-and-location-of-the-living-quarters-2019/ |access-date=2023-10-04 |language=en-US}}</ref> Farawa daga shekarun 1960, yawan mutanen Aruba ya karu sosai saboda manyan dalilai guda biyu: isowar ma'aikata don masana'antar gyaran mai kuma daga baya, masana'antar yawon bude ido. An kiyasta cewa akalla kashi 45% na yawan jama'a a Aruba an haife su ne a wata ƙasa.<ref name=":5"/> Dangane da Adireshin Adireshin Yankin Aruba (GAC), wanda Babban Ofishin Kididdiga na Aruba (CBS) ya haɓaka, wannan tsarin rarrabuwa yana da matakai uku, yanki, da titi / ''bariyu.''. Aruba ta kasu kashi takwas da yankuna 55: <ref>{{Cite web |date=2020-12-03 |title=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020 – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/ |access-date=2023-10-05 |language=en-US}}</ref> # Noord/Tanki Leendert # Oranjestad Yamma # Oranjestad Gabas # Dandalin da aka yi # Santa Cruz # Savaneta # San Nicholas ta Arewa # San Nicholas ta Kudu Dangane da kididdigar 2020, kashi 43.2% na yawan jama'ar Aruba suna magana ne kawai da Papiamento a cikin gidajensu. Daga cikin yankuna 8 na Aruba, 5 suna da sama da 50% na yawan jama'a ta amfani da Papiamento kawai a gida, tare da Oranjestad East yana da mafi girman kashi a 56.6%, kuma San Nicolas South mafi ƙasƙanci a 23.4%. Bugu da ƙari, ƙididdigar ta nuna cewa kashi 18.9% na yawan jama'a sun ba da rahoton Papiamento da Mutanen Espanya a matsayin manyan harsuna biyu da ake magana a cikin gidajensu. A cikin yankunan Noord / Tanki Leendert da Oranjestad East, daya daga cikin mutane huɗu yana magana da Papiamento da Mutanen Espanya a cikin gida, yayin da San Nicolas North yana da mafi ƙarancin kashi a 8.9%.<ref name=":3">{{Cite web |last=Aruba |first=Central Bureau of Statistics |date=2023-03-30 |title=Mapping Census 2020: Social Demographic Diversity in Aruba 3 |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/ce724b72bba84baaa0e62be71a346973 |access-date=2023-10-07 |website=ArcGIS StoryMaps |language=en}}</ref> Bayanan ƙididdigar sun kuma nuna cewa kashi 9.4% na yawan jama'a sun nuna cewa Papiamento da Ingilishi sune harsuna biyu da aka fi magana a cikin gida. San Nicolas ta Kudu da San Nicolas ta Arewa sune yankuna 2 tare da mafi yawan yawan mutanen da ke magana da Papiamento da Ingilishi a cikin gida a 28.7% da 12.3%, bi da bi. Papiamento da Ingilishi ba a magana da su a cikin gidajen mutanen da ke zaune a yankin Santa Cruz (4.6%). <ref name=":3"/> Bugu da ƙari, ƙididdigar ta nuna cewa kashi 6.8% na yawan mutanen Aruba suna magana da Papiamento da Dutch a cikin gidajensu. A cikin dukkan yankuna 8, yawan mutanen da ke magana da waɗannan harsuna biyu a gida ya kasance ƙasa da 10%, tare da San Nicolas North yana da mafi ƙarancin kashi a 1.5%.<ref name=":3"/> A ƙarshe, sakamakon ƙididdigar 2020 ya nuna cewa a cikin kashi 18.6% na gidajen Aruba, Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana ba ne. A matakin yanki, kusan kashi ɗaya bisa uku na yawan jama'a a San Nicolas ta Kudu (30.6%) sun nuna cewa Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana a cikin gidansu ba. Sabanin haka, a Paradera, kashi na yawan jama'a da ke nuna cewa Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana a cikin gidansu ba shine mafi ƙasƙanci a 11.6%. Gabaɗaya, a Paradera, kashi 85.2% na yawan jama'a suna magana da Papiamento a gida, ko dai kawai ko a hade tare da wani yare.<ref name=":3"/> {| class="wikitable sortable static-row-numbers" style="text-align:right;" |+Ƙididdigar 2020: Rarraba harshe a kowane yanki a cikin kashi <ref name=":3"/> !Babu wani abu da ya faru. !Yankuna !Papiamento !Papiamento Mutanen Espanya !Papiamento Turanci !Papiamento Dutch Yaren mutanen Holland |- !1 |Noord/Tanki Leendert |31.2 |25.3 |9.4 |9.7 |- !2 |Oranjestad Yamma |27.3 |28.3 |10.7 |6.2 |- !3 |Oranjestad Gabas |56.6 |11.3 |5.7 |5.0 |- !4 |Dandalin da aka yi |51.3 |17.5 |6.9 |9.5 |- !5 |Santa Cruz |52.0 |20.4 |4.6 |7.7 |- !6 |Savaneta |51.5 |12.1 |8.4 |3.3 |- !7 |San Nicholas ta Arewa |53.0 |8.9 |12.3 |1.5 |- !8 |San Nicholas ta Kudu |23.4 |11.9 |28.7 |3.2 |- class="sortbottom" ! !Matsakaicin Kasa ! style="text-align:right" |43.2 ! style="text-align:right" |18.9 ! style="text-align:right" |9.4 ! style="text-align:right" |6.8 |} === Yanayin yawon bude ido === A halin yanzu, Aruba tana da tsananin yawon bude ido na baƙi 17 ga kowane mutum, yana nuna karuwar 5.6 tun 1995. Har ila yau, tsibirin yana fuskantar yawan yawon bude ido, tare da baƙi sama da 10,000 a kowace murabba'in kilomita.<ref name=":5"/> [[Fayil:Hotel_zone_Aruba.jpg|thumb|320x320px|Ra'ayi na yanki na yawon bude ido a arewa maso yammacin gabar teku]] Yawancin wuraren yawon bude ido na Aruba suna mai da hankali ne a gefen arewa maso yammacin gabar teku, tare da kimanin dakuna 860 a kowace murabba'in kilomita. Wannan yana wakiltar ci gaban 103% a cikin kasa da shekaru ashirin. Duk da yake Aruba karamin tsibiri ne, akwai ƙananan ayyukan yawon bude ido da ci gaban ababen more rayuwa a wasu yankuna daga 1995 zuwa 2019.<ref name=":5"/> Yankin yawon bude ido da aka tsara, wanda aka kafa a ƙarshen shekarun 1980, ya rufe kusan 16% na jimlar ƙasar tsibirin. A halin yanzu, akwai kusan gidaje 14,000, gami da otal-otal, lokaci-lokaci, condominiums, villas, gidajen baƙi, da gidajen haya. Ci gaban masauki ya samo asali ne daga otal-otal da kuma lokaci har zuwa farkon 2000s. Koyaya, a cikin shekaru goma da suka gabata, gina gidaje, gidajen baƙi, da gidajen haya sun karu da kashi 51%, suna ƙarawa ga matsin abubuwan more rayuwa da ke akwai da matakan wuraren shakatawa na bakin teku.<ref name=":5"/> Mutanen yankin suna damuwa game da tasirin karuwar yawan kadarorin da aka mayar da hankali ga yawon bude ido da masauki a kan kayan aikin Aruba da ke da rauni da yanayin muhalli. A cikin Palm Beach mai cike da tashin hankali a bakin tekun yamma, za a sami ƙarin masauki 4,000, gami da sabon otal kusa da ajiyar yanayi na Bubali Plas, Otal din St. Regis, Ofishin Jakadancin, Otal na Hyatt Place, Otal ɗin Radisson Blu, da otal-otal masu kyau a Port City, Oranjestad. Juyawa zuwa gabar gabashin tsibirin da ba a taɓa shi ba, shirye-shiryen sun haɗa da otal ɗin Asirin Aruba tare da ɗakuna 600 da otal na biyu tare da ɗakunan 300. Bugu da ƙari, akwai otal-otal guda biyu a cikin bututun mai, kowannensu yana da dakuna 40.<ref>{{Cite web |last=Dobson |first=Jim |title=The Future Of Aruba: How The Tiny Caribbean Island Is Bracing For Major New Hotel Development |url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2020/02/15/the-future-of-aruba-how-the-tiny-caribbean-island-is-bracing-for-major-new-hotel-development/ |access-date=2023-10-26 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Henriquez |first=2 juli 2019 {{!}} Sharina |date=2019-07-02 |title=Hotels bij Baby Beach betekent wél einde van beschermd kustgebied {{!}} Caribisch Netwerk |url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/07/02/hotels-bij-baby-beach-betekent-wel-einde-van-beschermd-kustgebied/ |access-date=2023-10-26 |website=caribischnetwerk.ntr.nl |language=nl-NL}}</ref> [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] e7lwx2ok1ten33nkn63c85ep3nn9ibp Tzeporah Berman 0 111102 837874 719883 2026-05-19T15:51:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837874 wikitext text/x-wiki   '''Tzeporah Berman''' (an haife ta a ranar 5 ga watan Fabrairun shekara ta 1969) 'yar gwagwarmayar kare muhalli ce ta Kanada, mai fafutuka kuma marubuciya. Ita ce ta kafa kuma shugabar kwamitin gudanarwa na Fossil Fuel Non-Proliferation Treaty Initiative, cibiyar sadarwa ta duniya ta jihohin da ke tallafawa da jama'a da ke haɓaka aboki ga Yarjejeniyar Paris.[1] Berman ita ce kuma co-kafa kuma darektan shirin kasa da kasa a Stand.earth (a baya ForestEthics) inda take aiki don taimakawa wajen bunkasa dabarun Amazon, jigilar kayayyaki, kayan ado, bututun mai, LNG da tsoffin kamfen ɗin gandun daji da kuma shirin biranen SAFE.[2] An kuma san ta da rawar da ta taka a matsayin daya daga cikin masu shirya katako a Clayoquot Sound, British Columbia a 1992-93. A shekara ta 2009, Berman ya yi aiki a cikin Green Energy Task Force na [[British Columbia]]. Rundunar aiki, wacce Firayim Minista Gordon Campbell ya nada, an caje ta da yin shawarwari game da ci gaban makamashi mai sabuntawa ga lardin. Berman na ɗaya daga cikin masana a cikin shirin muhalli The 11th Hour, wanda [[Leonardo DiCaprio]] ya samar. An ambaci ta a matsayin daya daga cikin 'yan wasan Kanada guda shida don Gidauniyar Schwab don Kasuwancin Kasuwanci na Jama'a na shekara, daya daga cikin "50 Visionaries Changing the World" a Utne Reader kuma a matsayin "Sarauniyar Green ta Kanada" a cikin labarin da Reader's Digest ya wallafa. An haɗa ta a cikin nune-nunen dindindin na Royal British Columbia Museum na "mutane 150 da suka canza fuskar British Columbia. " A cikin 2015 Berman ya yi aiki a cikin Ƙungiyar Jagorancin Yanayi ta Gwamnatin British Columbia kuma an nada shi a cikin 2016 don aiki a cikin Alberta Oil Sands Advisory Group a matsayin co-shugaba. An lissafa Berman a cikin mata 35 mafi tasiri a British Columbia ta BC Business Magazine kuma an ba shi lambar yabo ta Doctorate of Law daga Jami'ar British Columbia. Tzeporah na ɗaya daga cikin manyan masu tattaunawa da gine-gine na kamfen ɗin Great Bear Rainforest a Kanada wanda ya haifar da kariya ta dindindin na hekta miliyan 6 na tsohuwar gandun daji a cikin shekara ta 2006. Berman farfesa ce a Kwalejin Nazarin Muhalli, a Jami'ar York da ke Toronto . == Rayuwa ta farko da ilimi == Berman ya girma a London, Ontario, na uku na 'yan uwa huɗu a cikin Iyalin Yahudawa na tsakiya. Mahaifinta ya mallaki ƙaramin kamfani na talla kuma mahaifiyarta tana da kasuwanci wanda ke yin tutar gabatarwa da fensir. Iyalin sun yi bazara a gidan mahaifiyarta a Lake of the Woods . Mahaifinta ya mutu lokacin da Berman ke cikin matashi kuma mahaifiyarta ta mutu bayan shekaru biyu. Bayan makarantar sakandare, Berman ya koma Toronto don halartar shirin zane-zane na Jami'ar Ryerson. Yayinda ta yi nasara a zane - Harry Rosen, wanda ya yi hukunci a wasan karshe na makarantar ya kira ta "haske mai haske a kan yanayin tufafin Kanada, " Berman ya bar shirin bayan shekara guda don neman karatun muhalli yana ci gaba da samun BA tare da girmamawa daga Kwalejin Innis ta Jami'ar Toronto (wanda aka ba da kyautar Douglas Pimlott) sannan kuma Master's a Nazarin Muhalli daga Jami'ar York. A cikin 2013 an ba Berman lambar yabo ta Doctorate of Laws daga Jami'ar British Columbia don nuna godiya ga aikinta na karfafa dokokin muhalli da manufofi a British Columbia, Kanada. <ref>{{Cite web |title=Dr. Tzeporah Berman {{!}} Graduation at UBC |url=https://graduation.ubc.ca/event/honorary-degrees/2013-honorary-degree-recipients/dr-tzeporah-berman/ |access-date=2022-01-21 |website=graduation.ubc.ca |archive-date=2022-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121172400/https://graduation.ubc.ca/event/honorary-degrees/2013-honorary-degree-recipients/dr-tzeporah-berman/ |url-status=dead }}</ref> == Ayyuka da bincike == A shekara ta 1992, Berman ya yi tafiya zuwa Kwarin Carmanah a [[Vancouver Island|Tsibirin Vancouver]] don yin aiki a kan tsuntsayen teku da ke fuskantar barazana. A shekara mai zuwa lokacin da ta dawo don ci gaba da bincikenta, ta gano cewa ƙungiyar katako ta yanke dutsen. A cikin shekara ta 1993, Shawarwarin Amfani da Kasa na Clayoquot ya ba da haƙƙin MacMillan Bloedel mai girma don share kashi biyu bisa uku na gandun daji mai laushi na 650,000 acre, mafi girma a irin sa a duniya. Berman ya shiga tare da [[Valerie Langer]] da membobin Friends of Clayoquot Sound a cikin zanga-zangar Clayoquot da ke tasowa. A wannan lokacin rani, Abokan Clayoquot Sound da [[Greenpeace]] sun kaddamar da toshewa game da katako. Berman ya zo ga hankalin kasa da kasa a matsayin daya daga cikin masu magana da yawun zanga-zangar, wanda ya yi amfani da dabarun rashin biyayya na farar hula da aka koyar a jerin sansanonin zaman lafiya a Tofino da kuma manyan wurare kamar Stanley Park a Vancouver. Shingen ya dauki watanni biyar kuma ya zama mafi girman aikin rashin biyayya a tarihin Kanada; an kama sama da mutane 850 . [[Fayil:Tzeporah-kk-1.jpg|right|250x250px]] Berman ya taka muhimmiyar rawa a tattaunawar tsakanin MacMillan Bloedel (yanzu mallakar Weyerhaeuser), masu gwagwarmaya da al'ummomin farko na gida. MacMillan Bloedel ya amince da mika haƙƙinsa na katako a cikin Clayoquot Sound ga kamfanonin da ke ƙarƙashin ikon 'yan asalin ƙasar waɗanda za su ci gaba da gandun daji masu tsayi. A ƙarshen shekarun 1990s, Greenpeace ta ci nasara a Turai ta hanyar kamfen ɗin talla akan kamfanonin da ke shiga cikin ayyukan da ake ganin suna da lahani ga muhalli. A shekara ta 2000, Berman ya kafa ForestEthics, ƙungiyar da ta sadaukar da kanta ga amfani da dabarun da za su shawo kan kamfanoni su canza hanyoyin su ko haɗarin asarar tallace-tallace. Ɗaya daga cikin ayyukan farko na nasarar Berman shine kamfen ɗin Victoria's Secret . Kamfanin ya kasance yana buga kwafin miliyan daya a kowace rana na kundin littattafansa masu haske ta amfani da takarda daga tsohuwar katako. Kamfen din ForestEthics ya fara zanga-zangar wasan kwaikwayo na titi da tallace-tallace na karya don tilasta wa masana'antar tufafi ta ciki yin la'akari da canza ayyukanta. After a few weeks, Berman was able to negotiate different wood-pulp sources with company management. Similar campaigns targeting Staples and Office Depot led them to reconsider using old-growth timber. The strategy was not just to tell companies what they should stop doing, but rather "what they should continue doing and start doing in order to stay in business but avoid protests." Berman went on to be one of the lead negotiators in the Canadian Boreal Forest Agreement. A shekara ta 2004, Berman ta sauya mayar da hankali ga canjin yanayi, ta kafa wata kungiya mai zaman kanta mai suna PowerUp Canada wacce ta yi aiki da nasara don ƙirƙirar ƙarin tallafi a Kanada don Farashin carbon kuma ta kare harajin carbon na BC daga masu sukar da ke barazanar "karɓar haraji". A shekara ta 2010 an hayar Berman zuwa shirin Yanayi da Makamashi na Co-Direct Greenpeace International a cikin ƙasashe 40. A wannan matsayin ita ce jagorar tawagar don kirkirar kamfen ɗin Arctic, ta ba da gudummawa ga kamfen ɗin don samun Volkswagen don tallafawa ƙa'idodin ingancin motoci a cikin EU kuma ta gudanar da kamfen ɗin da ya ci gaba da nasara a kan Facebook, a Facebook, don ƙarfafa kamfanin ya nemi makamashi mai sabuntawa a cikin sayen sa don cibiyoyin bayanai. Kafin ta bar Greenpeace ta taimaka wajen tsarawa da daidaita kamfen ɗin "Clean Our Cloud" wanda ya ƙarfafa manyan kamfanonin IT a duniya kamar Apple da Google su nemi da saka hannun jari a cikin makamashi mai sabuntawa.<ref>{{Cite web |last=Christie |first=Erin |date=13 May 2017 |title=Eco-activist the keynote speaker at Meadowlark festival |url=https://www.kelownadailycourier.ca/news/local_news/article_7a0f7bec-385b-11e7-b7c2-c351e3baa2cc.html |access-date=2022-01-26 |website=Daily Courier}}</ref> A shekara ta 2007, Berman na ɗaya daga cikin masana a cikin shirin muhalli na Leonardo DiCaprio na 11th Hour, yana ɗaya daga cikin 'yan wasan Kanada guda shida don Schwab Social Entrepreneur of the Year Award, kuma an bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin masu hangen nesa 50 da ke canza duniya a Utne Reader <ref>{{Cite web |last=Staff |title=50 Visionaries Who Are Changing Your World – Utne |url=https://www.utne.com/media/50-Visionaries-Who-Are-Changing-Your-World/ |access-date=2025-03-20 |website=www.utne.com}}</ref> kuma a matsayin "Sarauniyar Green ta Kanada" a cikin labarin murfin Reader's Digest . An girmama ta ta hanyar hada ta cikin gidan kayan gargajiya na BC Royal Museum na dindindin na daya daga cikin mutane 150 da suka canza fuskar British Columbia. Firayim Ministan Birnin British Columbia ne ya nada Berman a cikin Green Energy Task Force don tsara shawarwari don ci gaban makamashi mai sabuntawa a yankin a cikin 2009. A cikin 2012, Berman ya koma Kanada kuma ya fara tuntubar tushe na agaji, kungiyoyin muhalli da Al'ummai na farko kan manufofin yanayi da makamashi da kuma tsara kamfen akan yashi mai bututun mai. Gwamnatin [[British Columbia]] ce ta nada Berman a cikin Team na Shugabancin Yanayi don ba da shawarwari game da manufofin yanayi a British Columbia a cikin 2015. Sa'an nan a cikin 2016, Gwamnatin Alberta ta nada ta a matsayin co-shugaban kungiyar mai ba da shawara kan Oil Sands don ba da shawarwari kan aiwatar da sabon Shirin Jagorancin Yanayi, sake nazarin tasirin tasirin ayyukan yashi na mai da kuma tsara shawarwarin yanayi don hanyar zuwa 2050.<ref>{{Cite web |title=Alberta Environment and Parks |url=https://albertastrongandfree.ca/wp-content/uploads/2019/03/Minsiterial-Order-OSAG.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201085110/https://albertastrongandfree.ca/wp-content/uploads/2019/03/Minsiterial-Order-OSAG.pdf |archive-date=2021-12-01}}</ref> A cikin 2018, Berman ya zo tare da Stand.earth, tsohon ForestEthics, a matsayin Daraktan Shirin Kasa da Kasa. A cikin 2020 ta ƙaddamar da Yarjejeniyar Yarjejeniyar Rashin Yaduwar Fossil Fuel, wanda ita ce kujera. In 2021, Berman was arrested for blockading the logging of thousand year olds trees in Fairy Creek on Vancouver Island.<ref>{{Cite web |date=2021-05-22 |title=Tzeporah Berman arrested for entering RCMP exclusion zone to protest destruction of old-growth forest in Fairy Creek |url=https://www.straight.com/news/tzeporah-berman-arrested-for-entering-rcmp-exclusion-zone-to-protest-destruction-of-old-growth# |access-date=2025-03-20 |website=The Georgia Straight}}</ref> A halin yanzu, Berman yana aiki a matsayin memba na Kungiyar Ba da Shawara don Carbon Majors Project of InfluenceMap, wani tanki mai zaman kansa wanda ke samar da bincike na kwanan wata kan yadda kasuwanci da kudi ke tasiri ga rikicin yanayi. == Kyaututtuka da yabo == A cikin 2019, an ba ta lambar yabo ta Climate Breakthrough Award na dala miliyan 2 don haɓaka sabon dabarun yanayi na duniya.<ref>{{Cite web |title=Tzeporah Berman - Climate Breakthrough Awardee |url=https://www.climatebreakthrough.org/awardee/tzeporah-berman/ |access-date=2025-03-20 |website=Climate Breakthrough}}</ref> A cikin 2024, an ambaci sunanta a cikin 100 Mafi Girma Shugabannin Yanayi na ''Lokaci'' <ref>{{Cite web |last=Pillay |first=Tharin |date=2024-11-12 |title=TIME100 Climate 2024: Tzeporah Berman |url=https://time.com/7172519/tzeporah-berman/ |access-date=2025-03-20 |website=Time |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419124438/https://time.com/7172519/tzeporah-berman/ |url-status=dead }}</ref> kuma ta sami Kyautar Shugaba na Yanayi na Kanada. <ref>{{Cite web |last=Szoller |first=Diane |date=2025-02-21 |title=Climate Leaders in Canada: Dr. Tzeporah Berman |url=https://www.climatescorecard.org/2025/02/climate-leaders-in-canada-dr-tzeporah-berman/ |access-date=2025-03-20 |website=Climate Scorecard}}</ref> A shekara ta 2025, an zaba ta a matsayin mai tseren karshe na WIN WIN Gothenburg Sustainability Award for Trailblazing Leadership . <ref>{{Cite web |title=FINALISTS 2025 |url=https://www.winwinaward.org/finalists |access-date=2025-03-20 |website=WIN WIN Award}}</ref> == Ayyukan da aka zaɓa == === Littattafai === * Berman, Tzeporah, tare da Mark Leiren-Young . (2011). ''Wannan Lokaci na Hauka: Rayuwa da ƙalubalen muhalli''. Toronto: Alfred A. Knopf Kanada. {{ISBN|9780307399786}} * Berman Tzeporah, Christopher Hatch; Maurice Gibbons; Ronald B. Hatch; Gordon Brent Ingram; Loys Maingon (1994). Clayoquot & Dissent. Ronsdale Press. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/9780921870296|9780921870296]]{{ISBN|9780921870296}}&nbsp; === Labarai === * Tzeporah Berman, Peter Newell, Matthew Stilwell (4 Fabrairu 2020) [https://thebulletin.org/2020/02/a-cold-war-lesson-for-the-climate-change-era-why-we-need-a-fossil-fuel-non-proliferation-treaty/ Darasi na Yakin Cold don zamanin canjin yanayi: Me ya sa muke buƙatar Yarjejeniyar Rashin Yaduwar Fossil Fuel]. Bulletin of the Atomic Scientists . * Berman, Tzeporah (19 Fabrairu 2013) Washington tana da gaskiya: Kanada dole ne ta fuskanci watsi da yanayi. The ''Globe da Mail''. * [Inda Aka Ɗauko Hoto da ke shafi na 2 ga Mayu, 2012]. [https://www.theglobeandmail.com/commentary/oil-dissent-and-the-future-of-canada/article4105792/ Man fetur, rashin amincewa da makomar Kanada]. The ''Globe da Mail''. == Dubi kuma == * [[Shirin Yarjejeniyar Rashin Yaduwa na Fossil Fuel]] * Babban daji na Bear * [[Greenpeace]] * Tsaya.duniya == Bayanan da aka ambata == {{Reflist}} == Haɗin waje == {{Commonscat}} * [http://www.tzeporahberman.com/index.html Shafin yanar gizon hukuma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216234944/http://www.tzeporahberman.com/index.html |date=2016-02-16 }} * {{IMDb name|2812455}} * Hamilton, Gordon (24 ga Mayu 2013). "UBC ta ba da digiri na biyu ga 'mai bautar yanayi' Tzeporah Berman. " ''Vancouver Sun''. * [Inda Aka Ɗauko Hoto da ke shafi na 3 ga Oktoba, 2011] [https://www.theglobeandmail.com/life/relationships/news-and-views/sarah-hampson/activist-tzeporah-berman-steps-out-of-the-trees-and-into-the-boardroom/article2189407/ "Mai fafutuka Tzeporah Berman ya fita daga bishiyoyi ya shiga cikin ɗakin majalisa. "] The Globe and Mail. * [Inda Aka Ɗauko Hoto da ke shafi na 9] [http://www.tzeporahberman.com/uploads/7/7/4/2/7742276/readers_digest_nov_2009_tzeporah_berman_article.pdf "Sarauniyar Green".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815233931/http://www.tzeporahberman.com/uploads/7/7/4/2/7742276/readers_digest_nov_2009_tzeporah_berman_article.pdf |date=2021-08-15 }} Reader's Digest. * Ross, Nicola (30 Nuwamba 2011). [https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/this-crazy-time-by-tzeporah-berman/article554620/ "Tunanin mai kula da muhalli".] The Globe and Mail. * Saunders, Doug (24 ga Mayu 2011). "Greenpeace: dabarun da ba a bayyana ba kuma" The Globe and Mail. * Braid, Don (15 ga Yuli 2016). [https://calgaryherald.com/news/politics/braid-controversial-new-oilsands-panelist-catches-it-from-both-sides] Calgary Herald ; Bidiyo * Taron Kasuwanci da Yanayi na 2016 tare da Steve Williams Shugaba na Suncor. [http://www.businessclimatesummit.com/watch-bold-new-climate-policy-in-canadas-oil-sands-how-oil-companies-and-environmental-organizations-are-creating-new-conversations-about-decarbonization-in-a-resource-rich-economy/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929185348/http://www.businessclimatesummit.com/watch-bold-new-climate-policy-in-canadas-oil-sands-how-oil-companies-and-environmental-organizations-are-creating-new-conversations-about-decarbonization-in-a-resource-rich-economy/ |date=2017-09-29 }} * Goodman, Amy (24 Satumba 2013). Corroding Our Democracy: Kanada Silences Scientists, Manufar Environmentalists a Tar Sands Push. ''Dimokuradiyya Yanzu!'' * Stromboulopoulos, George (10 ga Oktoba 2011). Tattaunawar Baƙo: Tzeporah Berman. ''George Stroumboulopoulos Yau da dare'', CBC Television. * Kiefer, Fanny "Tzeporah Berman a kan Studio 4 tare da Fanny Kiefer" [https://www.youtube.com/watch?v=Ul6jdY61fKo#at=65 (][https://www.youtube.com/watch?v=nOE3iBo7T6o (Sashe na 2)] ) ; (Sashewar 2). ''Shaw TV'' * Gregg, Allan (22 ga Oktoba 2011). "[https://www.youtube.com/watch?v=pEfsK2H6nsM "Tzeporah Berman kan kalubalen muhalli na baya da na yanzu".]. " Allan Gregg a Tattaunawa da... , TVOntario. ; Sauti * Anna Maria Tremonti (19 Satumba 2011). [http://www.cbc.ca/thecurrent/episode/2011/09/19/game-changer-tzeporah-berman/ Canjin Wasan: Tzeporah Berman]. ''A halin yanzu'', CBC Radio OneCBC Rediyo Daya {{Greenpeace|state=expanded}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1969]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] sgkjaitpp2wk2c4rkwr94xa36x5c1sl Yanayin ƙasar Guadeloupe 0 111256 838045 720950 2026-05-20T03:33:57Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838045 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Fayil:Guadeloupe_NASA_61.42577W_16.17142N.jpg|thumb|Hoton tauraron dan adam na Guadeloupe]] [[Fayil:Panorama_Chutes_du_Carbet.jpg|right|thumb|Dajin Lush a kan Basse-Terre]] [[Fayil:Guadeloupe2021OSM.png|right|thumb|Cikakken taswirar Guadeloupe]] '''Guadeloupe''' tsibiri ne na tsibirai sama da 12, da kuma tsibirai da duwatsu da ke inda arewa maso gabashin Tekun Caribbean ya haɗu da yammacin [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]].<ref name="britannica.com"/> Tana cikin Tsibirin Leeward a arewacin yankin Lesser Antilles, wani bangare na tsibirin dutsen wuta. A arewa akwai [[Antigua da Barbuda]] da kuma yankin Burtaniya na Montserrat, tare da [[Dominika|Dominica]] da ke kudu. Manyan tsibiran guda biyu sune Basse-Terre (yamma) da Grande-Terre (gabas), waɗanda ke yin siffar malam buɗe ido kamar yadda ake kallo daga sama, 'fukafukan' biyu waɗanda Grand Cul-de-Sac Marin, Rivière Salée da Petit Cul-de-Sac Marin ke raba su.  Fiye da rabin filin Guadeloupe ya ƙunshi 847.8 km2 Basse-Terre.[1]  Tsibirin yana da tuddai, yana ɗauke da kololuwa kamar Dutsen Sans Toucher (ƙafa 4,442; 1,354 mita) da Grande Découverte (ƙafa 4,143; 1,263 mita), wanda ya ƙare a cikin dutsen mai ƙarfi mai ƙarfi La Grande Soufrière, kololuwar dutse mafi girma a cikin Ƙananan Antilles tare da tsayin mita 1, 4]7.  Grande-Terre galibi yana da lebur, tare da gaɓar ruwa zuwa arewa, tsaunuka marasa daidaituwa a tsakiya, mangrove a kudu maso yamma, da fararen rairayin bakin teku masu yashi da murjani reefs a gefen kudu.  A nan ne ake samun manyan wuraren shakatawa na yawon bude ido<ref name="gag">{{Cite web |title=Geography and geology |url=https://www.leguideguadeloupe.com/en/geography-and-geology/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418022256/https://www.leguideguadeloupe.com/en/geography-and-geology/ |archive-date=18 April 2019 |access-date=17 April 2019 |website=Le Guide Guadeloupe}}</ref>&nbsp; PMarie-Galante ita ce tsibirin na uku mafi girma, sannan La Désirade, wani dutse mai laushi a arewa maso gabas, wanda mafi girman matsayi shine mita <sup>2</sup> (902 . A kudu akwai Îles de Petite-Terre, waɗanda tsibirai biyu ne (Terre de Haut da Terre de Bas) jimlar 2 km2.<ref name="gag"/>&nbsp; Les Saintes tsibiri ne na tsibirai takwas wanda biyu daga cikinsu, Terre-de-Bas da Terre- de-Haut suna zaune. Yankin yana kama da na Basse-Terre, tare da tuddai masu fitattun wuta da bakin teku mara kyau tare da zurfin bays. Akwai wasu ƙananan tsibirai da yawa, musamman Tête à l'Anglais, Îlet à Kahouanne, Îlet a Fajou, Îlet Macou, Îlet aux Foux, Îlets de Carénage, La Biche, Îlet Crabière, Îlets à Goyaves, Îlet À Cochons, Îletà Boissard, Îlet at Chasse da Îlet du Gosier. == Ilimin ƙasa == Rabin biyu na Guadeloupe sun bambanta da yanayin ƙasa. Rabin yammacin yana daga cikin wani dutsen wuta mai aiki wanda ya kai daga Saba zuwa [[Grenada]]. Rabin gabas wani bangare ne na tsohuwar dutsen wuta wanda ya hada da Anguila, Saint Martin, Saint Barts, Barbuda, Antigua, Grand Terre da Marie Galante. A nan duwatsu sun lalace kuma ƙasa galibi dutse ne na murjani. Saboda ƙasa mai laushi da rashin tsaunuka don kama ruwan sama, aikin gona yana iyakance ta hanyar rashin isasshen ruwa. Basse-Terre tsibiri ne mai aman wuta.[1] Ƙananan Antilles suna a gefen gefen Tekun Caribbean, kuma Guadeloupe wani ɓangare ne na ƙananan baka na Ƙananan Antilles Volcanic Arc. Yawancin tsibiran sun samo asali ne sakamakon rushewar ɓacin teku na Tekun Atlantika a ƙarƙashin Plate Caribbean a cikin yankin ƙaramar Antilles. Wannan tsari yana gudana kuma yana da alhakin ayyukan aman wuta da girgizar kasa a yankin. An kafa Guadeloupe daga dutsen mai aman wuta da yawa, wanda La Grande Soufrière kaɗai ba ya ƙare.[2] Barkewarta ta karshe ita ce a shekarar 1976, kuma ta kai ga kaura daga yankin kudancin Basse-Terre. Mutane 73,600 ne suka rasa matsugunansu cikin watanni uku da rabi bayan fashewar. K-Ar dating ya nuna cewa tsaunuka uku na arewa a Tsibirin Basse-Terre suna da shekaru miliyan 2.79. Sassan tsaunuka masu fitattun wuta sun rushe kuma sun lalace a cikin shekaru 650,000 da suka gabata, bayan haka dutsen Sans Toucher ya girma a cikin yankin da ya rushe. Dutsen wuta a arewacin tsibirin Basse-Terre galibi sun samar da andesite da basaltic andesite.<ref>{{Cite journal |last=Samper |first=A. |last2=Quidelleur |first2=X. |last3=Lahitte |first3=P. |last4=Mollex |first4=D. |year=2007 |title=Timing of effusive volcanism and collapse events within an oceanic arc island: Basse-Terre, Guadeloupe archipelago (Lesser Antilles Arc) |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=258 |issue=1–2 |pages=175–191 |bibcode=2007E&PSL.258..175S |doi=10.1016/j.epsl.2007.03.030}}</ref> Akwai rairayin bakin teku da yawa na duhu ko "baƙar fata".<ref name="gag"/>&nbsp; La Désirade, gabashin manyan tsibirai, yana da ginshiki daga Mesozoic, wanda aka rufe shi da manyan duwatsu daga Pliocene zuwa lokutan Quaternary.<ref name="brgm">{{Cite web |last=Bourdon |first=E |last2=Bouchot |first2=V |last3=Gadalia |first3=A |last4=Sanjuan |first4=B |title=Geology and geothermal activity of the Bouillante Volcanic Chain |url=http://calamar.univ-ag.fr/cgc2011/images/stories/ft-bouillante.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419001006/http://calamar.univ-ag.fr/cgc2011/images/stories/ft-bouillante.pdf |archive-date=19 April 2019 |access-date=18 April 2019}}</ref> Grande-Terre da Marie-Galante suna da ginshiki mai yiwuwa sun hada da raka'a na dutsen wuta na Eocene zuwa Oligocene, amma babu wani abu mai ganuwa. A kan Grande-Terre, dandalin carbonate da ke sama yana da kauri na mita 120.<ref name="brgm"/> Acomat Falls wani faduwar ruwa ne mai tsawon mita tara. == Yanayi == Tsibiran wani yanki ne na tsibiran Leeward, wanda ake kira da shi saboda suna dagulewar iskar kasuwanci da ta mamaye, wanda ke tashi daga arewa maso gabas.[1][2] Wannan yana da mahimmanci a zamanin tafiyar jiragen ruwa. Ana kiran Grande-Terre saboda yana gabas, ko gefen iska, wanda aka fallasa ga iskar Atlantika. Ana kiran Basse-Terre saboda yana gefen kudu maso yamma kuma yana samun mafaka daga iska. Guadeloupe yana da yanayi na wurare masu zafi wanda tasirin teku da iskan Ciniki ke damun su. Akwai yanayi guda biyu, lokacin rani ana kiransa "Lent" daga Janairu zuwa Yuni, da kuma lokacin damina da ake kira "winter", daga Yuli zuwa Disamba.<ref name="britannica.com"/>   === Guguwa ta wurare masu zafi da guguwar guguwa === Da yake a cikin yankin da aka fallasa sosai, Guadeloupe da yankunan da ke dogaro da shi dole ne su fuskanci guguwa da yawa. Guguwar da ta fi kisa da ta kai Guadeloupe ita ce guguwar Pointe-à-Pitre ta 1776, wacce ta kashe akalla mutane 6,000.<ref>{{Cite web |title=The Deadliest Atlantic Tropical Cyclones, 1492–1996 |url=https://www.nhc.noaa.gov/pastdeadlyapp1.shtml? |access-date=10 June 2021 |website=www.nhc.noaa.gov}}</ref> A ranar 16 ga Satumba 1989, Guguwar Hugo ta haifar da mummunar lalacewa ga tsibirin tsibirin kuma ta bar alama mai zurfi a kan ƙwaƙwalwar mazauna yankin. A cikin 1995, guguwa uku (Iris, Luis da Marilyn) sun mamaye tsibirin a cikin ƙasa da makonni uku. Wasu daga cikin guguwa mafi muni da suka mamaye Guadeloupe sune: A cikin karni na 20: 12 Satumba 1928: 1928 Guguwar Okeechobee; 11 Agusta 1956: Guguwar Betsy; 22 Agusta 1964: Guguwar Cleo; 27 Satumba 1966: Guguwar Inez; 16-17 Satumba 1989: Guguwar Hugo; 14-15 Satumba 1995: Guguwar Marilyn. A cikin karni na 21: 6 Satumba 2017: Guguwar Irma; 18-19 Satumba 2017 - Guguwar Maria . === Tsire-tsire === [[Fayil:Pic_de_la_Guadeloupe.jpg|right|thumb|Gishiri na Guadeloupe yana cikin tsibirai.]] Tare da ƙasa mai kyau na dutsen wuta, ruwan sama mai yawa da yanayi mai dumi, ciyayi a kan Basse-Terre yana da kyau.<ref name="britannica">{{Cite web |title=Guadeloupe |url=https://www.britannica.com/place/Guadeloupe |access-date=12 December 2018 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Yawancin gandun daji na tsibirin suna kan Basse-Terre, wanda ke dauke da nau'ikan kamar mahogany, ironwood da bishiyoyin chestnut.<ref name="britannica.com">{{Cite web |title=Encyclopedia Britannica – Guadeloupe |url=https://www.britannica.com/place/Guadeloupe |access-date=27 July 2019}}</ref> Yankunan mangrove suna gefen Kogin Salée.<ref name="britannica.com" /> Yawancin gandun daji a kan Grande-Terre an share su, tare da ƙananan ƙananan wuraren da suka rage.<ref name="britannica.com" /> Tsakanin mita 300 da 1,000 na tsawo, gandun daji wanda ya rufe babban ɓangare na tsibirin Basse-Terre yana tasowa. A can muna samun itacen farin gum, acomat-boucan ko itacen chestnut, marbri ko bois-bandé ko oleander; shrubs da tsire-tsire masu tsire-shire kamar dabino na dutse, balisier ko ferns; yawancin epiphytes: bromeliads, philodendrons, orchid da lianas. Sama da 1,000 m, savannah mai laushi yana tasowa, wanda ya ƙunshi mosses, lichens, sphagnum ko tsire-tsire masu ƙarfi kamar mangrove na dutse, violet mai tsawo ko thyme na dutse. Kyakkyawan gandun daji ya mamaye babban ɓangare na tsibirin Grande-Terre, Marie-Galante, Les Saintes, La Désirade kuma yana tasowa a bakin tekun Basse-Terre. Dajin bakin teku ya fi wuya a bunkasa saboda yanayin ƙasa (sandy, rock), salinity, hasken rana da iska kuma shine yanayin inda ruwan inabi na teku, mancenilla (itace mai guba wanda aka yi alama da jan layin), icaquier ko itacen Coconut ke girma. A kan [[Dutsen|tsaunuka]] da kuma a cikin yankunan Arid ana samun cactus kamar cactus-cigar (Cereus), pear mai tsayi, cactus chestnut, cactus "Tête à l'anglais" da aloes. Dajin Mangrove da ke iyaka da wasu gaɓar tekun Guadalupe an tsara shi a matakai uku, daga mafi kusa da teku zuwa mafi nisa.  A matakin farko akwai jan mangroves;  a na biyu, kimanin mita goma daga teku, baƙar fata mangroves suna samar da mangrove na shrubby;  a mataki na uku farar mangoron suna samar da dogon mangrove.  Bayan mangrove, inda igiyar ruwa da gishiri ba sa shiga, wani lokacin dajin fadama yana tasowa, na musamman a Guadeloupe.  Wakilin nau'in wannan yanayin shine Mangrove-medaille. [[Fayil:Artibeus_jamaicensis.jpg|alt=A Jamaican fruit bats hanging from a tree|right|thumb|310x310px|Ana iya samun 'ya'yan itace na Jamaica a duk sashen]] Ƙananan dabbobi masu shayarwa, ban da jemagu da raccoons, 'yan asalin tsibirin ne. Har ila yau, an gabatar da Mongoose na Javan a Guadeloupe . <ref name="britannica.com"/> Nau'in tsuntsaye sun haɗa da Carib mai launin ruwan kasa da kuma Guadeloupe woodpecker . <ref name="britannica.com" /> Ruwa na tsibirin yana tallafawa rayukan ruwa iri-iri.<ref name="britannica.com" /> Koyaya, ta hanyar nazarin ragowar ƙasusuwa 43,000 daga tsibirai shida a cikin tsibirin, 50 zuwa 70% na macizai da lizards a tsibirin Guadeloupe sun ƙare bayan masu mulkin mallaka na Turai sun iso, waɗanda suka kawo dabbobi masu shayarwa kamar cats, mongooses, beraye, da raccoons, waɗanda zasu iya cinye dabbobi masu rarrafe na asali. == Kare muhalli == A cikin shekarun baya-bayan nan, mahalli na Guadeloupe ya shafi farauta da kamun kifi, ja da baya dazuzzuka, da ƙauyuka da ƙauyuka.  Har ila yau, suna fama da haɓakar amfanin gona mai tsanani (ayaba da sukari, musamman), wanda ya kai kololuwar su a cikin shekarun 1955-75.  Wannan ya haifar da halin da ake ciki: gadaje na teku da raƙuman ruwa sun ragu har zuwa 50% a kusa da manyan tsibiran;  mangroves da mantids sun kusan bace a Marie-Galante, Les Saintes da La Désirade;  salinity na ruwa mai tsabta ya karu saboda "ƙarfin amfani da Layer";  da gurbatar asalin aikin gona (magungunan kashe qwari da abubuwan nitrogenous).). Bugu da kari, binciken ChlEauTerre, wanda aka bayyana a watan Maris na shekara ta 2018, ya kammala cewa an samo kwayoyin mutum daban-daban 37 (fiye da rabi daga ragowar magungunan da aka haramta yanzu, kamar chlordecone) a cikin "79% na ruwa da aka bincika a Grande-Terre da 84% a Basse-Terre". Rahoton da Ofishin Ruwa na Guadeloupe ya lura cewa a cikin 2019 akwai "rugujewar ruwa". Duk da komai, akwai sha'awar adana waɗannan [[Yanayi na halitta|mahalli]] waɗanda aka adana ciyayi da shimfidar wuri a wasu sassan tsibirin kuma sun zama kayan aiki mai mahimmanci ga yawon shakatawa. Wadannan yankuna an kare su kuma an rarraba su a matsayin ZNIEFF, wani lokacin tare da matsayin ajiyar Yanayi, kuma koguna da yawa gida ne ga masu kariya. [[Fayil:Sommet_de_la_Soufrière.jpg|thumb|Crater na La Soufrière da fumaroles]] An kirkiro wurin shakatawa na Guadalupe a ranar 20 ga Fabrairu 1989. A cikin shekara ta 1992, a karkashin jagorancin [[UNESCO]], an kirkiro [[Ajiyyayyen yanayi|Biosphere Reserve]] of the Guadeloupe Archipelago (Réserve de biosphère de l'archipel de la Guadeloube). A sakamakon haka, a ranar 8 ga Disamba 1993, an lissafa shafin ruwa na Grand Cul-de-sac a matsayin wuri mai laushi na muhimmancin duniya.<ref>{{Cite web |title=Grand Cul-de-Sac Marin de la Guadeloupe {{!}} Service d'information sur les Sites Ramsar |url=https://rsis.ramsar.org/fr/ris/642 |access-date=10 June 2021 |website=rsis.ramsar.org}}</ref> Saboda haka tsibirin ya zama sashen kasashen waje tare da yankunan da aka fi kiyayewa. == Girgizar ƙasa da tsunami == An ketare tarin tsibirai da laifuffuka masu yawa kamar na la Barre ko la Cadoue, yayin da a cikin zurfin, a gaban Moule da La Désirade ya fara Fault Désirade, kuma tsakanin arewacin Maria-Galante da kudancin Grande-Terre ya fara Laifin Maria Galante.  Kuma saboda waɗannan halayen yanayin ƙasa, tsibiran ma'aikatar Guadeloupe an rarraba su a cikin yanki na III bisa ga yankin girgizar ƙasa na Faransa kuma suna ƙarƙashin takamaiman shirin rigakafin haɗari.<ref>{{Cite web |last=Guadeloupe |first=DEAL de |date=26 November 2014 |title=Les plans de prévention des risques naturels – Présentation générale |url=http://www.guadeloupe.developpement-durable.gouv.fr/les-plans-de-prevention-des-risques-naturels-a382.html |access-date=10 June 2021 |website=www.guadeloupe.developpement-durable.gouv.fr |language=fr |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526001319/http://www.guadeloupe.developpement-durable.gouv.fr/les-plans-de-prevention-des-risques-naturels-a382.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 21 ga Nuwamba 2004, tsibirin sashen, musamman tsibirin Les Saintes, girgizar ƙasa mai tsanani ta girgiza shi wanda ya kai girman 6.3 a kan sikelin Richter kuma ya haifar da mutuwar mutum ɗaya, da kuma mummunar lalacewar kayan aiki.<ref>{{Cite web |date=16 March 2011 |title=Séisme ressenti en Guadeloupe |url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2011/03/16/97001-20110316FILWWW00323-seisme-ressenti-en-guadeloupe.php |access-date=10 June 2021 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref> [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 25q9n1iwsru2c17rgym9odlfr863ekv Wutar daji ta California ta 2019 0 111422 838018 798978 2026-05-20T00:15:04Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838018 wikitext text/x-wiki {{Databox}} A ƙarshen 2019, a cewar Cal Fire da Hukumar Kula da dazuzzuka ta Amurka, an yi rikodin gobarar daji 7,148 a fadin jihar California ta Amurka, jimlar kimanin kadada 277,285 (112,213 hekta) na ƙasar da aka ƙone. Wadannan gobarar sun haifar da raunin 22, mutuwar mutane 3, kuma sun lalata ko sun lalata gine-gine 732.<ref>{{Cite web |title=2019 Fire Season |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/ |access-date=2022-03-17 |website=www.fire.ca.gov}}</ref> Lokacin gobarar California na 2019 bai kasance mai aiki ba fiye da na shekaru biyu da suka gabata (2017 da 2018), wanda ya kafa rikodin yanki, lalacewa, da mutuwar. A ƙarshen Oktoba, Wutar Kincade ta zama babbar wuta ta shekara, ta ƙone kadada 77,758 (31,468 a cikin Sonoma County a ranar 6 ga Nuwamba. Abubuwan da suka faru na rufe wutar lantarki a cikin 2019 sun kasance masu kawo rigima. Pacific Gas & Electric, Southern California Edison da San Diego Gas &amp;amp; Electric sun rufe wutar lantarki ga abokan ciniki 800,000 na lantarki don rage haɗarin gobarar daji ta hanyar hana wutar lantarki a cikin manyan iskõki daga layin wutar lantarki na sama. Duk da yake manyan yankuna ba su da wutar lantarki na kwanaki, mutanen da ke cikin wuraren haɗarin wuta suna da matsala wajen samun bayanai, kuma kayan tallafin rayuwa ba za su yi aiki ba tare da wutar lantarki ba. == Tarihi == Lokaci na "lokacin wuta" a California yana da bambanci, dangane da adadin ruwan sama na hunturu da na bazara, mitar da tsananin yanayi kamar raƙuman zafi da abubuwan iska, da abun ciki na danshi a cikin ciyayi. [[Northern California|Arewacin California]] yawanci yana ganin aikin gobarar daji tsakanin ƙarshen bazara da farkon fall, yana ƙaruwa a lokacin rani tare da yanayin zafi da bushewa. Lokaci-lokaci sanyi na gaba na gaba na iya kawo iska da walƙiya. Lokaci na lokacin wuta a Kudancin California yayi kama da haka, yana da girma tsakanin ƙarshen bazara da faduwa. Matsakaicin da tsawon lokacin aiki mafi girma a kowane bangare na jihar ana daidaita shi a wani bangare ta hanyar abubuwan da suka faru na yanayi: abubuwan da suka shafi iska na ƙasa / na waje na iya haifar da yanayin wuta mai tsanani, yayin da kwarara a kan iyaka da tsarin yanayin yanayi na Pacific na iya kawo yanayin da ke hana ci gaban gobarar daji. .<ref>{{Cite web |date=April 25, 2024 |title=Weather: Fire Season Climatology (Northern California) |url=https://www.nwcg.gov/publications/pms437/weather/fire-season-climatology#TOC-Northern-California |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513095421/https://www.nwcg.gov/publications/pms437/weather/fire-season-climatology#TOC-Northern-California |archive-date=May 13, 2021 |access-date=June 25, 2024 |website=[[National Wildfire Coordinating Group]]}}</ref> == Tsinkaya na farko == Masana halayyar wuta da masu ilimin yanayi sun yi gargadin cewa ruwan sama mai yawa daga watanni a farkon shekara ya samar da tsire-tsire da yawa wanda zai zama yalwar man fetur mai bushe daga baya a cikin shekara yayin da lokacin wuta ke ci gaba. A cewar ma'aikatar kula da gandun daji ta Amurka da ma'aikatan ma'aunin cikin gida na Amurka, tsinkaye na farko sun nuna cewa lokacin gobara zai iya zama mafi muni fiye da shekarar da ta gabata, yana mai cewa "idan muna da sa'a, wannan shekara za ta zama ƙalubale kawai. " An rubuta wannan kimantawa ne bisa ga lura cewa jihar kwanan nan tana ganin gobarar da yawa fiye da kowane lokaci. == Jerin gobarar daji == Wadannan sune jerin gobarar da ta kone fiye da kadada 1,000 (400 , ko kuma ta haifar da mummunar lalacewar tsari ko wadanda suka mutu: {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:center;" !Name !County !Acres !Start date !Containment date{{Efn|Containment means that fire crews have established and secured control lines around the fire's perimeter. These lines are artificial barriers, like trenches or cleared vegetation, designed to stop the fire's spread, or natural barriers like rivers. Containment reflects progress in managing the fire but does not necessarily mean the fire is starved of fuel, under control, or put out.<ref>{{cite news|publisher=[[KCAL-TV]]|location=Los Angeles|title=What containment and other wildfire related terms mean|date=September 12, 2024|url=https://www.cbsnews.com/losangeles/news/what-does-containment-mean-wildfire-evacuation-warning-order-red-flag/|access-date=2025-07-25}}</ref>}} !Notes ! class="unsortable" |Ref |- |Refuge |Kern |2,500 |May 7 |May 9 |1 structure destroyed |<ref>{{Cite web |date=May 9, 2019 |title=Refuge Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/5/7/refuge-fire/ |access-date=October 11, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref> |- |Boulder |San Luis Obispo |1,127 |June 5 |June 5 | |<ref name="CAF1">{{Cite web |title=Boulder Fire |url=http://www.fire.ca.gov/current_incidents/incidentdetails/Index/2316 |access-date=10 June 2019 |website=Incident Information |publisher=Cal Fire }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="KSBY1">{{Cite web |date=6 June 2019 |title=UPDATE: Firefighters fully contain grass fire in California Valley area |url=https://ksby.com/news/fire-watch/2019/06/05/firefighters-respond-to-grass-fire-in-california-valley-area |access-date=11 June 2019 |website=KSBY |publisher=Scripps TV Station Group}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2019 |title=Boulder Fire now burning 1,127 acres - 100% contained in San Luis Obispo County |url=https://www.sfgate.com/california-wildfires/article/Bolder-Fire-now-burning-in-San-Luis-Obispo-County-13939623.php |access-date=6 June 2019 |website=SFGate}}</ref> |- |Sand |Yolo |2,512 |June 8 |June 17 |7 structures destroyed, 2 injuries |<ref name="KTVU1">{{Cite web |date=June 9, 2019 |title=Sand Fire grows overnight near Davis |url=http://www.ktvu.com/news/sand-fire-grows-overnight-near-davis |access-date=9 June 2019 |website=KTVU}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 June 2019 |title=Sand Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=1760d7f8-57a2-4a04-b7e5-0861cc0ee963 |access-date=1 July 2019 |website=CAL FIRE |publisher=State of California |type=Incident Information |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724175615/https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=1760d7f8-57a2-4a04-b7e5-0861cc0ee963 |url-status=dead }}</ref> |- |West Butte |Sutter |1,300 |June 8 |June 10 | |<ref name="SacBee">{{Cite web |last=Ding |first=Jaimie |last2=Bobrowsky |first2=Meghan |date=8 June 2019 |title=Where are fires burning in Northern California? Yolo County's Sand Fire is largest |url=https://www.sacbee.com/news/state/california/fires/article231354128.html |access-date=9 June 2019 |website=Sacramento Bee}}</ref><ref name="ChicoER1">{{Cite web |date=10 June 2019 |title=Wildfire contained near Sutter Buttes |url=https://www.chicoer.com/2019/06/10/wildfire-contained-near-sutter-buttes/ |access-date=11 June 2019 |website=Chico Enterprise-Record}}</ref> |- |McMillan |San Luis Obispo |1,764 |June 12 |June 14 | |<ref name="SacBee" /><ref name="CALFIRE_SLO1">{{Cite web |date=12 June 2019 |title=Cal Fire SLO Tweet |url=https://twitter.com/CAL_FIRE/status/1139536169736105984 |access-date=12 June 2019 |website=CALFIRE SLO}}</ref> |- |Lonoak |Monterey |2,546 |June 25 |June 26 |Downed PG&E power line was the cause<ref>{{Cite web |last=Copitch |first=Josh |date=June 27, 2019 |title=PG&E power lines cause of wildfire near King City: Cal Fire |url=https://www.ksbw.com/article/2500-acre-lonoak-fire-near-king-city-caused-by-power-lines/28197793 |access-date=July 5, 2019 |website=KSBW}}</ref> |<ref>{{Cite web |date=27 June 2019 |title=Lonoak Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=35ba5eb8-520f-4660-af60-9e0e00e7b42b |access-date=4 July 2019 |website=CAL FIRE |publisher=State of California |type=Incident Information |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724172512/https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=35ba5eb8-520f-4660-af60-9e0e00e7b42b |url-status=dead }}</ref> |- |Rock |Stanislaus |2,422 |June 25 |June 27 | |<ref>{{Cite web |date=1 July 2019 |title=Rock Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=4edb5c7c-08d6-4ae0-b8b3-7bb471e26d8e |access-date=5 July 2019 |website=CAL FIRE |publisher=State of California |type=Incident Information |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724180050/https://www.fire.ca.gov/incident/?incident=4edb5c7c-08d6-4ae0-b8b3-7bb471e26d8e |url-status=dead }}</ref> |- |Cow |Inyo, Tulare |1,975 |July 25 |October 11 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=Cow Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6529// |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121074454/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6529/ |url-status=dead }}</ref> |- |Springs |Mono |4,840 |July 26 |October 7 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=11 August 2019 |title=Springs Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6477// |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=11 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111203338/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6477/ |url-status=dead }}</ref> |- |Tucker |Modoc |14,150 |July 28 |August 15 |Unintentionally caused by vehicular traffic along California State Route 139<ref>{{Cite web |last=Bansagi |first=Natasa |date=July 31, 2019 |title=Tucker Fire in Modoc County unintentionally ignited by vehicular traffic |url=http://krcrtv.com/news/local/tucker-fire-in-modoc-county-unintentionally-ignited-by-vehicular-traffic |website=KRCR}}</ref><ref name="LATimes1">{{Cite web |last=Díaz |first=Alexa |date=July 30, 2019 |title=Tucker fire grows to 14,000 acres, becoming largest blaze in California this year |url=https://www.latimes.com/california/story/2019-07-30/tucker-fire-acres-largest-wildfire-modoc-national-forest-2019 |access-date=31 July 2019 |website=Los Angeles Times}}</ref> |<ref>{{Cite web |date=30 July 2019 |title=Tucker Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/7/28/tucker-fire/ |access-date=31 July 2019 |website=CAL FIRE |publisher=State of California}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 July 2019 |title=Tucker Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6470/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=3 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803111139/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6470/ |url-status=dead }}</ref> |- |W-1 McDonald |Lassen |1,020 |August 8 |August 11 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=11 August 2019 |title=W-1 McDonald Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6509/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=4 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404051334/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6509/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2019 |title=W-1 McDonald Fire Information |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/8/8/w1-mcdonald-fire/ |access-date=14 October 2019 |website=CAL FIRE}}</ref> |- |Gaines |Mariposa |1,300 |August 16 |August 20 | |<ref>{{Cite web |date=16 August 2019 |title=Gaines Fire Information |url=https://fire.ca.gov/incidents/2019/8/16/gaines-fire/ |website=fire.ca.gov}}</ref> |- |Mountain |Shasta |600 |August 22 |August 26 |14 buildings destroyed, 7 damaged and 3 people injured |<ref>{{Cite web |date=24 August 2019 |title=Mountain Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/8/22/mountain-fire/ |access-date=24 August 2019 |website=CAL FIRE |publisher=State of California |type=Incident Information}}</ref> |- |Long Valley |Lassen |2,438 |August 24 |August 27 | |<ref>{{Cite web |date=25 August 2019 |title=Long Valley Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6546/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830211341/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6546/ |url-status=dead }}</ref> |- |R-1 Ranch |Lassen |3,380 |August 28 |September 5 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=1 September 2019 |title=R-1 Ranch Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6552 |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828030505/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6552/ |url-status=dead }}</ref> |- |Tenaja |Riverside |1,926 |September 4 |September 14 | |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=Tenaja Fire Information |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/9/4/tenaja/ |website=fire.ca.gov}}</ref> |- |Walker |Plumas |54,608 |September 4 |September 25 |9 structures destroyed |<ref name="walker1">{{Cite web |date=4 September 2019 |title=Walker Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6568/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=9 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909042159/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6568/ |url-status=dead }}</ref> |- |Taboose |Inyo |10,296 |September 4 |November 21 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=Taboose Fire Information |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6570/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=4 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104033409/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6570/ |url-status=dead }}</ref> |- |Lime |Siskiyou |1,872 |September 4 |September 19 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=Lime Fire Information |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6591/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828032727/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6591/ |url-status=dead }}</ref> |- |Middle |Trinity |1,339 |September 5 |October 5 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=18 September 2019 |title=Middle Fire |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6588/ |website=InciWeb |access-date=7 August 2025 |archive-date=25 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625072842/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6588/ |url-status=dead }}</ref> |- |Red Bank |Tehama |8,838 |September 5 |September 13 |Caused by lightning strike; 2 buildings destroyed |<ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Red Bank Fire Information |url=https://www.fire.cayes.gov/incidents/2019/9/5/red-bank-fire/ |website=fire.ca.gov }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |South |Tehama |5,332 |September 5 |October 11 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=South Fire Information |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6577/ |website=fire.ca.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926132301/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6577/ |url-status=dead }}</ref> |- |Lone |Modoc |5,737 |September 5 |September 13 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=9 September 2019 |title=Lone Fire Information |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6571/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=7 August 2025 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830235008/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6571/ |url-status=dead }}</ref> |- |Springs |Mono |4,840 |September 6 |September 23 |Caused by lightning strike |<ref>{{Cite web |date=October 2, 2019 |title=Springs Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/9/6/springs-fire/ |access-date=October 21, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref> |- |Briceburg |Mariposa |5,563 |October 6 |October 24 |1 structure destroyed |<ref>{{Cite web |date=October 10, 2019 |title=Briceburg Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/6/briceburg-fire/ |access-date=October 11, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref><ref>{{Cite web |title=Full Containment Reached On Briceburg Fire |url=https://www.mymotherlode.com/news/local/897624/full-containment-reached-on-briceburg-fire.html}}</ref> |- |Sandalwood |Riverside |1,011 |October 10 |October 14 |Trash in a garbage truck caught fire and spread to nearby brush<br /><br />74 structures destroyed, 16 structures damaged, 2 civilian fatalities |<ref>{{Cite web |date=October 10, 2019 |title=Sandalwood Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/10/sandalwood-fire/ |access-date=October 11, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref> |- |Caples |El Dorado |3,435 |October 10 |November 1 |Caused by a controlled burn that went out of control |<ref>{{Cite web |title=Caples Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6622/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=2025-08-07 |archive-date=2021-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831045451/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6622/ |url-status=dead }}</ref> |- |Saddleridge |Los Angeles |8,799 |October 10 |October 31 |Unconfirmed cause, but reported that high-voltage SCE transmission line malfunctioned near point of origin<br /><br />25 structures destroyed, 88 structures damaged, 1 civilian fatality, 8 firefighter injuries |<ref>{{Cite web |date=October 23, 2019 |title=Saddleridge Brush Fire |url=https://www.lafd.org/news/saddleridge-brush-fire |access-date=October 23, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref><ref>{{Cite web |title=Saddle Ridge Fire Incident Report |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/10/saddle-ridge-fire/}}</ref> |- |Kincade |Sonoma |77,758 |October 23 |November 6 |Caused by electrical transmission lines located northeast of Geyserville owned and operated by PG&amp;amp;E<ref name="patch_071720">{{Cite web |last=Fusek |first=Maggie |date=July 17, 2020 |title=Kincade Fire Caused By PG&E Equipment, Cal Fire Says |url=https://patch.com/california/healdsburg/kincade-fire-caused-pg-e-equipment-cal-fire-says |website=[[Patch (website)|Patch]] |quote=Cal Fire investigators determined the Sonoma County wildfire that destroyed 374 homes and structures was traced to PG&E equipment.}}</ref><br /><br />374 structures destroyed, 40 structures damaged, 0 reported deaths, 2 firefighters injured |<ref>{{Cite web |date=October 24, 2019 |title=Kincade Fire: 2,000 people evacuated, 16,000 acres burned |url=http://www.mercurynews.com/firefighters-battle-fast-spreading-sonoma-county-fire-evacuations-ordered}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morris |first=J. D. |date=October 24, 2019 |title=Kincade Fire in Sonoma County grows to 10,000 acres, evacuation orders expanded |url=https://www.sfchronicle.com/california-wildfires/article/Fire-breaks-out-in-northern-Sonoma-County-near-14558358.php |website=SFChronicle.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kincade Fire {{!}} Welcome to CAL FIRE |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/23/kincade-fire |access-date=2019-10-24 |website=fire.ca.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 30, 2019 |title=Kincade Fire now 30 percent contained, grows to 76,825 acres overnight - SFGate |url=https://www.sfgate.com/california-wildfires/article/Kincade-Fire-Winds-are-calming-but-the-air-mass-14573853.php |access-date=October 30, 2019 |website=sfgate.com}}</ref> |- |Tick |Los Angeles |4,615 |October 24 |October 31 |22 structures destroyed, 27 structures damaged |<ref>{{Cite web |date=October 29, 2019 |title=Tick Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/24/tick-fire/ |access-date=October 29, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref> |- |Getty |Los Angeles |745 |October 28 |November 6 |Caused by a tree branch that fell on a power line during high winds<br /><br />12 homes destroyed, 5 homes damaged |<ref>{{Cite web |date=October 29, 2019 |title=Getty Fire |url=https://www.lafd.org/news/getty-fire |access-date=October 29, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 28, 2019 |title=Getty Fire Burns 618 Acres, Destroys Multiple Homes After Erupting in Sepulveda Pass |url=https://ktla.com/2019/10/28/brush-fire-burning-near-getty-center-threatens-homes-prompts-mandatory-evacuations/ |website=ktla.com |access-date=August 7, 2025 |archive-date=December 25, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225011330/https://ktla.com/2019/10/28/brush-fire-burning-near-getty-center-threatens-homes-prompts-mandatory-evacuations/ |url-status=dead }}</ref> |- |Easy |Ventura |1,806 |October 30 |November 2 |Threatened the area near the Ronald Reagan Presidential Library in Simi Valley and 3 buildings were destroyed <ref>{{Cite web |date=October 31, 2019 |title=SoCal Edison: power line may have started fire |url=https://www.turnto23.com/news/state/southern-california-edison-admits-easy-fire-in-simi-valley-may-have-been-started-by-power-line |website=KERO}}</ref> |<ref name="Easy Fire">{{Cite web |title=Easy Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/30/easy-fire/ |access-date=3 November 2019 |website=[[CalFire]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 2019 |title=abc7 live updates |url=https://abc7.com/live-simi-valley-brush-fire-burns-407-acres-in-red-flag-conditions/5658669/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ronald Reagan Presidential Library escapes damage from Easy Fire amid 'extreme red flag warning' |url=https://www.msn.com/en-us/news/us/ronald-reagan-presidential-library-threatened-by-easy-fire-in-simi-valley-amid-extreme-red-flag-warning/ar-AAJzWro?ocid=spartanntp |website=msn.com}}</ref> |- |Hillside |San Bernardino |200 |October 31 |November 14 |6 homes destroyed, 18 homes damaged |<ref>{{Cite web |title=Hillside Fire Information - InciWeb the Incident Information System |url=https://inciweb.nwcg.gov/incident/6657/ |website=inciweb.nwcg.gov |access-date=2025-08-07 |archive-date=2022-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828051327/https://inciweb.nwcg.gov/incident/6657/ |url-status=dead }}</ref> |- |Maria |Ventura |9,999 |October 31 |November 5 |Brush fire broke out at around 6:15&nbsp;p.m. October 31 on South Mountain in Santa Paula<ref>{{Cite web |last=Diskin |first=Megan |title=Edison turned power back on just before Maria Fire started |url=https://www.vcstar.com/story/news/local/2019/11/01/edison-turned-power-back-just-before-maria-fire-started/4131369002/ |website=Ventura County Star}}</ref> |<ref>{{Cite web |title=Maria Fire {{!}} Welcome to CAL FIRE |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/10/31/maria-fire/ |access-date=2019-11-03 |website=fire.ca.gov}}</ref> |- |Ranch |Tehama |2,534 |November 3 |November 15 |3 injuries, acreage reduced from 3,768 due to better mapping <ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Adam |date=November 7, 2019 |title=Ranch Fire's acreage changes due to better mapping, increased containment |url=https://krcrtv.com/news/tehama-county/ranch-fires-acreage-changes-due-to-better-mapping-increased-containment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108175614/https://krcrtv.com/news/tehama-county/ranch-fires-acreage-changes-due-to-better-mapping-increased-containment |archive-date=November 8, 2019 |access-date=November 8, 2019 |website=KRCR}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 8, 2019 |title=Ranch Fire recalculated to 2,500 acres, containment increases |url=http://www.redbluffdailynews.com/ranch-fire-recalculated-to-2500-acres-containment-increases}}</ref> |<ref>{{Cite web |title=Ranch Fire Incident Report |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/11/3/ranch-fire/}}</ref> |- |Cave |Santa Barbara |3,126 |November 25 |December 14 |Caused by arson,<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Julia |date=2020-11-25 |title=Officials: Cave Fire was set intentionally |url=https://keyt.com/news/santa-barbara-s-county/2020/11/25/cause-of-cave-fire-determined-one-year-later/ |access-date=2020-11-26 |website=KEYT |language=en-US}}</ref> acreage reduced from 4,330 due to better mapping<ref>{{Cite web |date=November 27, 2019 |title=UPDATE: Acreage burned in Cave Fire reduced |url=https://www.ksby.com/weather/fire-watch/firefighters-battling-cave-fire-helped-by-rain-look-to-get-people-back-home |website=KSBY}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=CAL_FIRE|title=#CaveFire near Highway 154 in Santa Barbara County is 3,126 acres and 40% contained. Acreage reduced due to accurate mapping. Unified Command: @LosPadresNF @SBCFireInfo @CALFIRE_SLO Evacuation Information: https://twitter.com/sbsheriff&nbsp;https://fire.ca.gov/incidents/&nbsp;pic.twitter.com/BJa6z3YLYP|date=November 27, 2019}}</ref> |<ref>{{Cite web |title=Cave Fire (No Longer a CAL FIRE Incident) Report |url=https://fire.ca.gov/incidents/2019/11/25/cave-fire-no-longer-a-cal-fire-incident/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221060216/https://fire.ca.gov/incidents/2019/11/25/cave-fire-no-longer-a-cal-fire-incident/ |archive-date=December 21, 2019 |access-date=December 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brest |first=Jessica |date=December 1, 2019 |title=UPDATE: Cave Fire now 90% contained, 154 reopening Sunday |url=https://keyt.com/news/santa-barbara-s-county/2019/12/01/update-cave-fire-now-at-90-containment/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Minsky |first=Dave |date=December 2, 2019 |title=Cave fire 90% contained; Hwy 154 reopens |url=https://santamariatimes.com/news/local/cave-fire-contained-hwy-reopens/article_76f47460-887c-5ac3-b471-2a553889f181.html |website=Santa Maria Times}}</ref> |} === Sauran gobara === Mutane uku sun ji rauni a lokacin Moose Fire (Agusta 12-17). <ref>{{Cite web |date=August 18, 2019 |title=Moose Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/8/12/moose-fire/ |access-date=October 30, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref> Mutane biyu sun ji rauni kuma an lalata gine-gine huɗu a lokacin Wutar Kasa (Satumba 3-6). <ref>{{Cite web |date=September 6, 2019 |title=Country Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/9/3/country-fire/ |access-date=October 30, 2019 |publisher=California Department of Forestry and Fire Protection}}</ref> Mutane hudu sun ji rauni a lokacin gobarar Lopez (Satumba 21-27), kuma daya a lokacin gobaran Electra (Satula 25). <ref>{{Cite web |date=September 30, 2019 |title=Lopez Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/9/21/lopez-fire/ |access-date=October 21, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 25, 2019 |title=Electra Fire |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2019/9/25/electra-fire/ |access-date=October 21, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref> Wani karamin wuta ya tashi a Pacific Palisades a cikin Los Angeles County a ranar 21 ga Oktoba. Wutar ta ƙone kadada 42 (17 hekta) a cikin 'yan sa'o'i, ta tilasta fitar da gidaje 200.<ref name="LAFD_PPal">{{Cite web |date=October 25, 2019 |title=Palisades Brush Fire |url=https://www.lafd.org/news/pacific-palisades-brush-fire |access-date=October 29, 2019 |publisher=Los Angeles Fire Department}}</ref> Masu kashe gobara uku sun ji rauni, yayin da aka kula da farar hula daya saboda rashin lafiyar numfashi.<ref name="LAFD_PPal" />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; == Dubi kuma == * [[Canjin yanayi a California]] * Jerin gobarar daji na California == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] <references /> rhpuyh3z06jq4rdvdd8x4v14rdgyhzc Tsarin Morrison 0 112097 837857 694247 2026-05-19T12:55:35Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837857 wikitext text/x-wiki   {{Databox}}[[Fayil:USGS_Dakota_Hogback_Morrison_1926.jpg|thumb|Nau'in yanki don Tsarin Morrison sama da garin Morrison, Colorado.]] '''Tsarin Morrison''' wani tsari ne na musamman na Dutsen Jurassic sedimentary dutse da aka samu a yammacin Amurka wanda ya kasance tushen tushen burbushin dinosaur a Arewacin Amurka. Ya ƙunshi dutsen laka, dutsen yashi, dutsen siltstone, da farar ƙasa kuma yana da haske mai launin toka, koren launin toka, ko ja. Yawancin burbushin halittu suna faruwa ne a cikin gadaje siltstone koren da ƙananan duwatsun yashi, abubuwan koguna da wuraren ambaliya na zamanin Jurassic . Tana tsakiya a [[Wyoming]] da [[Colorado]], tare da filaye a [[Montana]], [[North Dakota]], [[South Dakota]], [[Nebraska]], [[Kansas]], panhandles na [[Oklahoma]] da [[Texas]], [[New Mexico]], [[Arizona]], [[Utah]], da [[Idaho]] . Ana samun makamantan duwatsun da ke ƙarƙashin sunaye daban-daban a Kanada. <ref name="PPT0404">{{Cite journal |last=Parrish |first=J.T. |last2=Peterson, F. |last3=Turner, C.E. |year=2004 |title=Jurassic "savannah"-plant taphonomy and climate of the Morrison Formation (Upper Jurassic, Western USA) |url=http://doc.rero.ch/record/14574/files/PAL_E1788.pdf |journal=Sedimentary Geology |volume=167 |issue=3–4 |pages=137–162 |bibcode=2004SedG..167..137P |doi=10.1016/j.sedgeo.2004.01.004}}</ref> Ya ƙunshi yanki na 1.5&nbsp;murabba'in kilomita miliyan (600,000&nbsp;murabba'in mil), ko da yake ƙaramin juzu'i ne kawai aka fallasa kuma ana iya samun dama ga masana ilimin ƙasa da masana burbushin halittu . Fiye da kashi 75% har yanzu ana binne su a ƙarƙashin ciyawar da ke gabas, kuma yawancin fa'idodin fassarori na yamma sun lalace yayin [[Binciken gawawwakin|haƙon]] tsaunin Rocky . An ba shi suna bayan Morrison, Colorado, inda Arthur Lakes ya gano wasu daga cikin burbushin farko a cikin samuwar a cikin 1877. A wannan shekarar, ta zama cibiyar yakin Kashi, kishiya mai tattara burbushin halittu tsakanin masana burbushin halittu na farko Othniel Charles Marsh da Edward Drinker Cope . A Colorado, New Mexico, da Utah, Morrison Formation shine babban tushen ma'adinin uranium . == Tarihin Geologic == Dangane da sadarwar rediyo, Morrison Formation ya fara daga 156.3&nbsp;±&nbsp;2&nbsp;shekaru miliyan ( [[Shekara|Ma]] ) a gindinsa, <ref name="TCR06">{{Cite journal |last=Trujillo |first=K.C. |last2=Chamberlain, K.R. |last3=Strickland, A. |year=2006 |title=Oxfordian U/Pb ages from SHRIMP analysis for the Upper Jurassic Morrison Formation of southeastern Wyoming with implications for biostratigraphic correlations |journal=Geological Society of America Abstracts with Programs |volume=38 |issue=6 |pages=7}}</ref> zuwa 146.8&nbsp;±&nbsp;1&nbsp;shekaru miliyan a saman, wanda ke sanya shi a farkon Kimmeridgian, da farkon matakan Tithonian na marigayi Jurassic. Wannan yayi kama da shekarun Solnhofen Limestone Formation a Jamus da [[Samuwar Tendaguru|Tsarin Tendaguru]] a [[Tanzaniya]] . Shekaru da yawancin dabbobi sun yi kama da Tsarin Lourinhã a Portugal. A cikin yammacin Amurka, ya bambanta da Jurassic Summerville ta Tsakiya, Sundance, Bell Ranch, Wanakah, da Tsarin Stump. A lokacin, babban nahiyar na Laurasia kwanan nan ya rabu zuwa nahiyoyi na Arewacin Amirka da Eurasia, kodayake har yanzu suna hade da gadoji na ƙasa. Arewacin Amurka ya koma arewa kuma yana wucewa ta yankuna masu zafi . Morrison Basin, wanda ya tashi daga New Mexico a kudu zuwa Alberta da Saskatchewan a arewa, an kafa shi a lokacin Nevadan orogeny, wani abin da ya faru a baya zuwa abubuwan da ke faruwa na orogenic wanda ya haifar da Dutsen Rocky ya fara turawa zuwa yamma. Adadin da aka samu daga [[Ruwan ruwa|magudanan ruwa]] na gabas, wanda koguna da [[Kogin|koguna]] daga tsaunukan Elko (tare da kan iyakokin Nevada da Utah na yau) kuma an ajiye su a cikin rairayin bakin [[Fadama|teku]], tafkuna, tashoshi na kogi da [[Filin Ambaliyar|ambaliyar ruwa]], sun zama Morrison Formation. <ref name="turner-peterson-2004">{{Cite journal |last=Turner |first=Christine E. |last2=Peterson |first2=Fred |date=May 2004 |title=Reconstruction of the Upper Jurassic Morrison Formation extinct ecosystem—a synthesis |url=http://doc.rero.ch/record/14577/files/PAL_E1793.pdf |journal=Sedimentary Geology |volume=167 |issue=3–4 |pages=309–355 |bibcode=2004SedG..167..309T |doi=10.1016/j.sedgeo.2004.01.009}}</ref> A arewa, Tekun Sundance, tsawo na [[Tekun Arewa Mai Sanyi|Tekun Arctic]], ya shimfiɗa ta Kanada har zuwa Amurka. Ana samun gawayi a cikin Morrison Formation na Montana, wanda ke nufin cewa yankin arewa na samuwar, kusa da gabar teku, ya kasance jika da fadama, tare da karin ciyayi. [[Hanyoyin Aeolian|Aeolian]], ko kuma yashi na iska, ana samun su a yankin kudu maso yamma, wanda ke nuna cewa ya fi bushe-bushe - hamada, tare da dunƙulen yashi. == Dabaru == [[Fayil:Type_SW-2.jpg|thumb|Nau'in yanki na Memba na Wanke Gishiri kusa da White Wash, Grand County, Utah. Tsarin Morrison yana ƙarƙashin ƙaƙƙarfan ƙaƙƙarfan Tsarin Summerville na bulo-ja.]] [[Fayil:Morrison-Cedar_Mountain_Formations.jpg|thumb|Ana ganin iyakar Jurassic-Cretaceous inda gadaje ja da shunayya na Morrison Formation suka tuntubi kwatsam, gadaje mai launin toka na Tsarin Dutsen Cedar. Abokin hulɗar shine rashin daidaituwa na K1. Jessie's Twist, kudu maso yamma na Green River City, Utah.]] [[Fayil:Brushy_Basin_Mbr,_Morrison_Fm.jpg|thumb|Memba na Basin Brushy yana nuna launin shuɗi da ja na paleosols (ƙasar tsohuwar ƙasa). Gabas na San Rafael Swell, Emery County, Utah.]] [[Fayil:Ralston_Mbr.jpg|thumb|Gypsiferous facies na Ralston Creek Member fallasa a cikin yanke hanya, Fremont County, Colorado.]] Tsarin Morrison ya kasu kashi cikin mambobi da yawa, abin da ya faru ya bambanta a fadin yankin Morrison. Membobi ne (a cikin jerin haruffa): <ref name="USGS Geolex: Morrison Formation">{{Cite web |title=Geologic Unit: Morrison |url=https://ngmdb.usgs.gov/Geolex/Units/Morrison_9394.html |access-date=December 30, 2020 |website=USGS Geolex}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Geologic Unit: Windy Hill |url=https://ngmdb.usgs.gov/Geolex/Units/WindyHill_11198.html |access-date=December 30, 2020 |website=USGS Geolex}}</ref> * Bluff Sandstone Member (AZ, CO, NM, UT): An tsara shi da kyau, launin ruwan kasa mai launin ruwan kasa zuwa farin yashi tare da manyan hatsi da sassan chert. Fassara kamar yadda ake ajiyewa a cikin saitin aeolian, a gefen filin dune. <ref>{{Cite web |last=Condon |first=S.M. |title=Stratigraphic Sections of the Middle Jurassic Wanakah Formation, Cow Springs Sandstone, and adjacent rocks, from Bluff, Utah, to Lupton, Arizona: U.S. Geologic Survey Oil and Gas Investigation Chart, OC-131 |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_5160.htm |access-date=December 31, 2020 |website=USGS Geolex |publisher=U.S. Geological Survey}}</ref> [[Fayil:Saltwash_Tidwell.JPG|thumb|Jajayen duwatsun laka na Memba na Tidwell wanda ke ƙarƙashin fararen dutsen yashi na Memba na Saltwash, kudancin Cisco, Utah.]] [[Fayil:BrushyBasin.jpg|thumb|Memba na Basin Brushy akan Plateau Colorado]] * Memba na Basin Basin (AZ, CO, NM, UT): haɗin gwiwar haɗin gwiwa tare da dutsen laka; zuwa kashi hamsin bisa dari ta juzu'i yana kunshe ne da ash da aka canza, wanda ya samo asali yayin da tokar felsic ta fadi. Ƙila ya faru a cikin yanayin fluvial-lacustrine, tare da ɓangaren lacustrine yana kula da wasan kwaikwayo . * Memba na Fiftymile (UT): Yafi kasancewa a cikin kwandon Kaiparowits, wanda ya ƙunshi dutsen yashi tare da dutsen laka, tare da ƙaramin taro. A cikin gida, shine memba mafi girma kuma yana da lamba tare da Tsarin Dakota . <ref>{{Cite journal |last=Peterson |first=Fred |date=1988 |title=Revisions to Stratigraphic Nomenclature of Jurassic and Cretaceous Rocks of the Colorado Plateau |url=https://pubs.usgs.gov/bul/1633a-c/report.pdf |journal=U.S. Geological Survey Bulletin |volume=1633 |issue=B |page=13-56 |access-date=December 31, 2020}}</ref> * Memba na Jackpile Sandstone (NM): da farko farar dutsen yashi mai ƙetare gado tare da matrix yumbu. An haɗa shi tare da bambance-bambance, kodadde-kore zuwa ja, ruwan tabarau na laka na bentonic. <ref name="owen-etal-1984">{{Cite journal |last=Owen |first=Donald E. |last2=Walters |first2=Lester J. Jr. |last3=Beck |first3=Ronald G. |date=August 1984 |title=The Jackpile Sandstone Member of the Morrison Formation in west-central New Mexicoby Donald E. jwen, Consulting Geologist, Tulsa, 0K 74152, and Lester J.Walters, Jr. and Ronald G. Beck, ARCO Oil and Gas Co., Dallas, IX75221 a formal definiti |url=https://geoinfo.nmt.edu/publications/periodicals/nmg/6/n3/nmg_v6_n3_p45.pdf |journal=New Mexico Geology |volume=6 |issue=3 |doi=10.58799/NMG-v6n3.45 |access-date=4 June 2020}}</ref> Koyaya, sakamakon binciken geochronology na kwanan nan na detrital zircon ya nuna cewa Memba na Jackpile Sandstone yana cikin Tsarin Burro Canyon . <ref>{{Cite journal |last=Dickinson |first=William R. |last2=Gehrels |first2=George E. |date=2010 |title=Implications of U-Pb ages of detrital zircons in Mesozoic strata of the Four Corners region for provenance relations in space and time |url=https://nmgs.nmt.edu/publications/guidebooks/downloads/61/61_p0135_p0146.pdf |journal=New Mexico Geological Society Field Conference Series |volume=61 |pages=135–146 |access-date=27 October 2020}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Cather |first=Steven M. |date=2020 |title=Jurassic stratigraphic nomenclature for northwestern New Mexico |url=https://nmgs.nmt.edu/publications/special/14/NMGS_SP-14.pdf |journal=New Mexico Geological Society Special Publication |volume=14 |pages=145–151 |access-date=31 October 2020}}</ref> * Memba na Ralston Creek (CO): wanda a da an yi la'akari da shi daban kuma kwanan nan aka sake shi azaman memba na basal na Morrison a gabashin Colorado. Ya bayyana kama da Tidwell da Membobin Wanke Gishiri. Ana samun goyan bayan wannan sake rarrabawa ta ƙarin cikakken bincike na lambobin sadarwa da saduwar rediyo. Ralston Creek ya ƙunshi conglomerate, sandstone, gypsum-mudstone, da gypsum-sandstone-laka facies; Ba a ƙayyade idan gypsum na marine ko lacustrine ba ne. <ref>{{Cite journal |last=Carpenter |first=Kenneth |last2=Lindsey |first2=Eugene |date=2019-01-31 |title=Redefining the Upper Jurassic Morrison Formation in Garden Park National Natural Landmark and vicinity, eastern Colorado |url=https://giw.utahgeology.org/giw/index.php/GIW/article/view/37 |journal=Geology of the Intermountain West |language=en |volume=6 |pages=1–30 |doi=10.31711/giw.v6.pp1-30 |issn=2380-7601 |doi-access=free |access-date=2025-08-09 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813084710/https://giw.utahgeology.org/giw/index.php/GIW/article/view/37 |url-status=dead }}</ref> * Memba na Sake Kamo (AZ, CO, NM, UT): yana samar da kasan Morrison a cikin mafi yawan kewayon sa, yana wuce gona da iri na Entrada da Wanakah . <ref>{{Cite journal |last=Condon |first=S.M. |last2=Huffman |first2=A.C. |date=1988 |title=Revisions in nomenclature of the Middle Jurassic Wanakah Formation, Northwest New Mexico and northeast Arizona |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_92777.htm |journal=U.S. Geological Survey Bulletin |volume=1633 |issue=A |page=1-12 |access-date=8 February 2021}}</ref> Ya ƙunshi dutsen yashi mai yumbu da dutsen yumbu, wanda ke wakiltar yanayin daɗaɗɗa, wanda aka haɗa tare da facies na aeolian kawai; <ref name="Kirk-Condon-in-BACS-1989">{{Cite book|edition=Elmer S.}}</ref> a wurare, kuma ya ƙunshi babban (har zuwa kashi goma sha tara) na haɓakar orthoclase feldspar. <ref>{{Cite journal |last=Peterson |first=Fred |last2=Turner-Peterson |first2=C.E. |date=1987 |title=The Morrison Formation of the Colorado Plateau: recent advances in sedimentology, stratigraphy, and paleotectonics |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_91414.htm |journal=Hunter |volume=2 |issue=1 |page=1-18 |access-date=8 February 2021}}</ref> * Memba Wanke Gishiri (CO, UT): wanda ya ƙunshi dutsen yashi mai laushi, tare da halaye na lokaci-lokaci. <ref name="O'Sullivan-1984">{{Cite journal |last=O'Sullivan |first=R.B. |date=1984 |title=The base of the Upper Jurassic Morrison Formation in east-central Utah |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_92737.htm |journal=U.S. Geological Survey Bulletin |volume=1561 |page=17 |access-date=8 February 2021}}</ref> [[Fayil:Tidwell-Peterson_stratotype.jpg|thumb|Memba na Tidwell a sashin nau'in, Shadscale Mesa, gundumar Emery, Utah.]] * '''Memba na Tidwell''' (AZ, CO, NM, UT): a arewacin yankin Colorado Plateau, shine memba na basal na Morrison. Ya ƙunshi babban dutsen siltstone, shale, da dutsen yashi, kuma lokaci-lokaci yana haɗa ƙullun dutsen ƙasa, tare da gadaje masu bakin ciki na farar ƙasa. <ref name="O'Sullivan-1984"/> Wuraren ɓoyewa sun bambanta daga laka har zuwa fluvial, don ƙafe da lacustrine . Morrison gabaɗaya yayi kama da Tidwell. <ref name="Peterson-1988">{{Cite journal |last=Peterson |first=Fred |date=1988 |title=Stratigraphy and Nomenclature of Middle and Upper Jurassic rocks, western Colorado Plateau, Utah and Arizona |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_92778.htm |journal=U.S. Geological Survey Bulletin |volume=1633 |issue=B |page=13-56 |access-date=9 February 2021}}</ref> * Unkpapa Sandstone Memba (SD): yana faruwa da farko a yammacin Dakota ta Kudu a matsayin tsayayyen dutsen yashi mai kyau, wanda ya ƙunshi ma'adini na farko, tare da wasu abubuwan haɗin feldspar. <ref name="Mapel-Chisholm-1962">{{Cite journal |last=Mapel |first=W.J. |last2=Chisholm |first2=W.A. |date=1962 |title=Nonopaque heavy minerals in sandstone of Jurassic and Cretaceous age in the Black Hills, Wyoming and South Dakota |journal=U.S. Geological Survey Bulletin |volume=1161 |issue=C |page=1-59}}</ref> An mamaye gida ta hanyar Lakota Formation ko babban jikin Morrison, kuma ya mamaye Redwater Shale Member na Sundance Formation . <ref>{{Cite book|edition=R.M.}}</ref> Lokaci-lokaci ana magana da shi azaman tsari daban, musamman a cikin yankin Black Hills . * Memba na Westwater Canyon (AZ, CO, NM, UT): ya ƙunshi dutsen yashi tare da ruwan tabarau na laka da ɓangaren haɗin gwiwar lokaci-lokaci. Ajiye a cikin yanayin ƙwanƙwasa-rafi, mai girma a cikin kwayoyin halitta. Kalmar "Poison Canyon Sandstone" ana amfani da ita ba bisa ƙa'ida ba ga sassan dutsen yashi na sama na memba. <ref name="Kirk-Condon-in-BACS-1989"/> Memba na Westwater Canyon shine babban tushen ma'adinin uranium a cikin Morrison, musamman a cikin San Juan Basin . <ref name="Turner-Peterson-in-BACS-1989">{{Cite book|edition=Elmer S.}}</ref> * Memba na Windy Hill (CO, SD, UT, WY): An haɗa shi a matsayin babban memba na Tsarin Sundance, kamar yadda, kamar sauran Sundance, an adana shi a cikin saitunan ruwa; duk da haka, an raba shi da rashin daidaituwa da tsoma baki tare da Morrison, wanda ya cancanci canjin nomenclature. <ref>{{Cite book|edition=J.A.}}</ref> Ya ƙunshi lemun tsami, yashi mai kasusuwa, wanda gabaɗaya ana fassarawa don adanawa a cikin yanayin ruwa. <ref name="Pipiringos-1968">{{Cite journal |last=Pipiringos |first=G.N. |date=1968 |title=Correlation and Nomenclature of some Triassic and Jurassic Rocks in south-central Wyoming |url=https://ngmdb.usgs.gov/Prodesc/proddesc_92909.htm |journal=U.S. Geological Survey Professional Paper |volume=594 |issue=D |page=1-26 |access-date=8 February 2021}}</ref> [[File:Popcorn_Texture.JPG|thumb|Nau'in "Popcorn" saboda bentonite, wanda aka samo shi daga toka mai aman wuta, yana nuna Memba na Brushy Basin]] Sauran ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙa'idodin Morrison sun haɗa da Stockett Bed a cikin Montana, rukunin rukunin da ba na hukuma ba wanda ya ƙunshi gawayi bituminous; <ref>{{Cite journal |last=Daniel |first=J.A. |last2=Bartholomew |first2=M.J. |last3=Murray |first3=R.C. |date=1992 |title=Geological Characteristics of the Stockett Bed Coal in the Central Great Falls Coal Field, Montana |journal=Montana Bureau of Mines and Geology Special Publication |volume=102 |page=145-157}}</ref> tsoffin kalmomin Casamero, Chavez, da Prewitt Sandstone don Brushy Basin, Recapture, da Westwater Canyon, bi da bi; <ref name="smith-1954">{{Cite journal |last=Smith |first=C.T. |date=1954 |title=Geology of the Thoreau quadrangle, McKinley and Valencia Counties, New Mexico |journal=New Mexico Bureau of Mines and Mineral Resources |volume=31}}</ref> <ref name="Robertston-1990">{{Cite journal |last=Robertson |first=J.F. |date=1990 |title=Geologic map of the Thoreau quadrangle, McKinley County, New Mexico |journal=U.S. Geological Survey}}</ref> da Memba na Bullington, wanda aka yi watsi da shi gaba daya. == Abun cikin burbushin halittu == [[Fayil:Morrison_Formation_near_Arches.jpg|thumb|Gadaje masu launin shuɗi na Memba na Brushy Basin wanda ke ɗauke da ma'adinan alkali da aka ajiye a tafkin T'oo'dichi']] Kodayake yawancin burbushin Morrison Formation sun rabu, sun isa su samar da kyakkyawan hoto na flora da fauna a cikin Morrison Basin a lokacin Kimmeridgian. Gabaɗaya, [[Paleoclimate|yanayin]] ya bushe, kama da [[savanna]] amma, tunda babu [[Angiosperm|angiosperms]] ( [[ciyawa]], [[fure|furanni]], da wasu [[Bishiya|bishiyoyi]] ), flora ya bambanta sosai. [[Conifers]], tsire-tsire masu rinjaye na lokacin, an samo su tare da [[Ginkgo|ginkgos]], [[Cycad|cycads]], [[Tree fern|ferns bishiyoyi]], da kuma [[Equisetum|doki]] . Mafi yawan ciyayi da aka ruguje sun kasance [[Riparian|magudanan ruwa]], suna zaune a gefen filayen kogin. A gefen kogunan akwai [[Kifi|kifaye]], [[Kwaɗo|kwaɗi]], [[Salamander|salamanders]], [[Kadangare|ɗigo]], [[Crocodile|kada]], [[Afifiya|kunkuru]], [[Pterosaur|pterosaurs]], [[crayfish]], [[Clam|clams]], da [[mammaliforms]] . [[Fayil:Belt_coal_seam.jpg|thumb|Coal dinki a cikin Morrison Formation, Belt, Montana]] Dinosaurs sun kasance masu yuwuwar rafi, haka nan. <ref name="turner-peterson-2004"/> An gano daruruwan burbushin dinosaur, irin su ''Allosaurus'', ''Ceratosaurus'', ''Torvosaurus'', ''Camptosaurus'', ''Ornitholestes'', da dama stegosaurs wanda ya ƙunshi akalla nau'i biyu na ''Stegosaurus'' da ɗan ƙaramin ''Hesperosaurus'', da kuma farkon ankylosaurusurus '', da kuma farkon ankylosurusurusaurs'' ''.'' musamman nau'in sauropods (kattai na zamanin Mesozoic ). <ref>{{Cite journal |last=Dodson |first=Peter |last2=Behrensmeyer |first2=A. K. |last3=Bakker |first3=Robert T. |last4=McIntosh |first4=John S. |date=1980 |title=Taphonomy and Paleoecology of the Dinosaur Beds of the Jurassic Morrison Formation |url=http://dx.doi.org/10.1017/s009483730000676x |journal=Paleobiology |volume=6 |issue=2 |pages=208–232 |bibcode=1980Pbio....6..208D |doi=10.1017/s009483730000676x |issn=0094-8373 |s2cid=130686856 |url-access=subscription}}</ref> Tun da aƙalla wasu daga cikin waɗannan nau'in an san sun kasance a cikin yanki (An gano embryoes ''na Camptosaurus'' ), akwai alamun cewa [[Yanayi na halitta|yanayi]] ne mai kyau ga dinosaur kuma ba kawai gida ga ƙaura ba, yawan al'umma na yanayi. Duk da haka, an fassara babban taro na sauropods a matsayin daidaitawa ga ƙaura a lokutan fari. <ref name="turner-peterson-2004" /> Sauropods da aka gano sun hada da ''Diplodocus'' (mafi shahara, na farko kusan cikakken samfurin ''D. carnegii'', wanda aka nuna a yanzu a Carnegie Museum of Natural History, a Pittsburgh, Pennsylvania), ''Camarasaurus'' (wanda aka fi samu sauropod), ''Brachiosaurus'', ''Apatosaurus'', ''Brontosaurus'', ''Brontosaurus'' ''Haplocanthosaurus'' da ''Supersaurus'' . Bambancin sauropods ya haifar da wasu tambayoyi game da yadda za su iya kasancewa tare. Yayin da surar jikinsu ta yi kama da juna (dogon wuya, doguwar wutsiya, babbar jiki irin ta giwa), ana kyautata zaton sun sami dabarun ciyarwa daban-daban, domin kowa ya wanzu a lokaci guda da kuma yanayi iri daya. === Shafukan yanar gizo da ma'auni === [[Fayil:Dinosaur_National_Monument-inside_the_Dinosaur_Quarry_building.jpeg|right|thumb|250x250px|Ma'aikata a cikin ginin Dinosaur Quarry, a Gidan Tarihi na Dinosaur National Monument]] Wuraren da aka yi mahimman binciken burbushin halittu na Morrison Formation sun haɗa da: ==== Colorado ==== [[Fayil:FruitaPaleo.JPG|thumb|250x250px|Yankin Albarkatun Paleontological Fruita. Ana nuna ɗayan rukunin yanar gizon da kibiya.]] * Lambun Lambun, Colorado : Daya daga cikin manyan wurare uku da masana burbushin halittu Othniel Charles Marsh da Edward Drinker Cope suka tono a lokacin Yaƙin Kashi a 1877, kodayake yawancin samfuran ba su cika ba don rarraba ( ''nomina dubia'' ) a lokacin lokutan filin 1877-78. An gano farkon kusan cikakkiyar kwarangwal na ''Stegosaurus, Ceratosaurus ,'' da ''Allosaurus'' a wurin, gami da nau'ikan samfurori na tsoffin biyu da kuma tsarin neotype na ''Allosaurus fragilis,'' a cikin 1883-1886 Yale filin yanayi. A cikin 1992, an gano wani samfurin ''Stegosaurus stenops'' tare da makamansa har yanzu, wanda ya tabbatar da cewa dinosaur yana da faranti guda biyu a bayansa. * Dry Mesa Quarry, Colorado: Dabbobin dabbobi iri-iri, da kuma mafi yawan nau'ikan nau'ikan dinosaur daga duk wani dutsen Morrison Formation. Na farko tono ya kasance a cikin 1972, ta masu bincike daga Jami'ar Brigham Young . Musamman samfurori sun hada da dinosaur mafi tsawo da aka sani, ''Supersaurus'', da [[wiktionary:chimera|chimeric]] ''Ultrasauros'', da kuma mafi girma na dabba a nahiyar, ''Torvosaurus'' . * Yankin Albarkatun Paleontological Fruita: Shafukan Badlands da ke kudu da Fruita, George Callison daga Jami'ar Jihar California da Gidan Tarihi na Tarihin Halitta na Los Angeles County ne suka yi aiki da shi. An samu samfurori da dama na dabbobi masu shayarwa, kadangaru, da na kada. Kwanan nan, ''Fruitafossor windscheffelia'' da sabon dinosaur ''Fruitaden'' an kwatanta su daga yankin. * Wurin waƙa na Kogin Purgatoire, Otero County . ==== Utah ==== * Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry, Utah: Masana ilimin ƙasa sun fara tono shi daga Jami'ar Utah a ƙarshen 1920s. William Lee Stokes ya jagoranci wani balaguro daga Princeton a cikin 1939. A lokacin Jurassic, quarry ya kasance mai yiwuwa wani tafki mai ban mamaki, inda dinosaur suka taru suka mutu saboda tsananin fari. <ref>{{Cite web |last=Gates |first=Terry |title=The Late Jurassic Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry as a Drought-Induced Assemblage |url=https://pubs.geoscienceworld.org/sepm/palaios/article-abstract/20/4/363/100047/The-Late-Jurassic-Cleveland-Lloyd-Dinosaur-Quarry |access-date=19 June 2024 |publisher=PALAIOS}}</ref> An sake yin aikin gawawwakin su ta hanyar abubuwan ambaliya na yanayi, wanda kuma ya kara da wasu gawawwaki daga wasu wurare. <ref>{{Cite journal |last=Peterson |first=Joseph E. |last2=Warnock |first2=Jonathan P. |last3=Eberhart |first3=Shawn L. |last4=Clawson |first4=Steven R. |last5=Noto |first5=Christopher R. |date=2017 |title=New data towards the development of a comprehensive taphonomic framework for the Late Jurassic Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry, Central Utah |journal=PeerJ |volume=5 |pages=e3368 |doi=10.7717/peerj.3368 |pmc=5463971 |pmid=28603668 |doi-access=free}}</ref> ''Allosaurus fragilis'' shine mafi yawan dinosaur na yau da kullun a wannan rukunin yanar gizon, yana mai da shi ƙirar ƙirar ƙira don nazarin ilimin halittu a cikin basal theropods. An fara gano nau'ikan nau'ikan nau'ikan nau'ikan ''Stokesosaurus'' da na ''Marshosaurus'' a nan. * Dinosaur National Monument, Utah: Da farko Earl Douglas ya tono shi yana aiki don Gidan Tarihi na Carnegie a 1909 tare da manufar gano sauropods daga Morrison Formation don nunawa jama'a. Har ila yau, abin tunawa ya haifar da burbushin dinosaur daga Tsarin Dutsen Cedar . * Gidajen haya a Hanksville-Burpee Quarry, Hanksville ==== Wyoming ==== * Kashi Cabin Quarry, Wyoming * Como Bluff, Wyoming: Ɗaya daga cikin shahararrun wuraren burbushin halittu a Arewacin Amirka. An fara aiki da Cope da musamman Marsh a cikin 1877 kuma ya kasance tushen yawancin sauropods daban-daban da nau'ikan da ba na dinosaur ba. Tsarin Cloverly daga Cretaceous da wasu nau'ikan Triassic suma an fallasa su a wannan wurin. * Cibiyar Dinosaur Wyoming, Thermopolis * Barci Goma, gami da Dana Quarry daga inda aka kwato aƙalla sauropods 12 da kuma theropods. ==== Montana ==== * Ranar Mahaifiyar Quarry, Carbon County == Ilimin tattalin arziki == Morrison Formation yana ƙunshe da adibas na uranium, gami da jikin Jackpile uranium da aka gano kusa da Grants, New Mexico a 1951. <ref name="owen-etal-1984"/> Abubuwan da ake ajiyar tama a cikin bel ɗin ma'adinai na Grants mai arziki sun ta'allaka ne a cikin gadaje yashi na Memba na Westwater Canyon da Member Jackpile. Ma'adinai a cikin wannan bel ya samar da {{Convert|340000000|lbs|kg}} na U <nowiki><sub id="mwAeM">3</sub></nowiki> O <nowiki><sub id="mwAeQ">8</sub></nowiki> tsakanin 1948 da 2002. Uranium ya hado ta hanyar tarkacen tsire-tsire da humate wanda ke aiki azaman masu ragewa. <ref>{{Cite journal |last=Wilton |first=Ted |last2=Chavez |first2=William X. Jr. |last3=Caldwell |first3=Samantha |date=2020 |title=Sandstone-hosted uranium deposits at the Cebolleta Land Grant, Cibola County, New Mexico |url=https://nmgs.nmt.edu/publications/special/14/NMGS_SP-14.pdf |journal=New Mexico Geological Society Special Publication |volume=14 |pages=67–75 |access-date=27 October 2020}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] obizobidlhto7klqwumhkoao8zu9mgs Tsibirin Avery (Louisiana) 0 113189 837865 697258 2026-05-19T14:23:55Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837865 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tsibirin Avery''' ( French na tarihi ) ita ce kullin gishiri da aka fi sani da tushen Tabasco miya . Yana cikin Iberia Parish, Louisiana, Amurka, yana da nisan {{Convert|3|mi|km}} daga cikin ƙasa daga Vermilion Bay, wanda ke buɗewa kan Tekun Mexico . Ƙananan mutane suna zaune a tsibirin. An jera tsibirin a kan National Register of Historic Places . == Tarihi == ’Yan asalin ƙasar Amirka sun gano cewa furannin tsibiri na tsibiri sun rufe albarkatu mai tamani: babban kumfa gishiri. Sun tafasa ruwan magudanar ruwa na tsibirin don hako gishiri, wanda suka yi ciniki da wasu kabilu har zuwa tsakiyar [[Texas]], [[Arkansas (jiha)|Arkansas]], da [[Ohio (jiha)|Ohio]] . <ref name="WCA">{{Cite web |title=Tabasco, History of Tabasco Pepper Sauce |url=http://whatscookingamerica.net/History/Tabasco.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050720083536/http://whatscookingamerica.net/History/Tabasco.htm |archive-date=2005-07-20 |access-date=2012-12-10 |publisher=Whatscookingamerica.net}}</ref> An kira tsibirin Petite Anse Island ta 1818, lokacin da John Craig Marsh na New Jersey ya saya, bisa ga bayanan da aka kiyaye kafin 1999 a cikin Tarin Tarihi ta Kudancin a Jami'ar North Carolina a Chapel Hill . <ref name="lib.unc.edu">{{Cite web |title=Inventory of the Avery Family of Louisiana, 1796–1951 |url=http://www.lib.unc.edu/mss/inv/a/Avery_Family_of_Louisiana.html |access-date=2012-12-10 |publisher=Lib.unc.edu}}</ref> Marsh ya gudanar da aikin noman sukari akan ƙasa mai albarka na tsibirin. A cikin 1837, 'yarsa Sarah Craig Marsh ta auri Daniel Dudley Avery masanin shari'a daga Baton Rouge . A cikin 1849, Avery ya zama mai mallakar gonar surukinsa, kuma a cikin 1855 ya zama mai shi kaɗai. [[Fayil:Avery_Island,_Louisiana-044.JPG|left|thumb|Dabbobin daji na Avery Island]] Edmund McIlhenny ya shiga gidan Avery kafin yakin basasa, ya auri Daniel da 'yar Sarah Mary Eliza Avery. A cikin 1868, McIlhenny ya kafa Kamfanin McIlhenny, kuma ya fara kera alamar Tabasco barkono miya . A cikin 1870, ya karɓi haƙƙin haƙƙin haƙƙin haruffa don tsarin sarrafa miya. Ana amfani da wannan tsari na asali har yau. <ref>{{Cite web |title=History of McIlhenny Company and Tabasco sauce |url=http://www.tabasco.com/tabasco_history/mcilhenny.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410182720/http://www.tabasco.com/tabasco_history/mcilhenny.cfm |archive-date=2008-04-10 |access-date=2012-12-10 |publisher=Tabasco.com}}</ref> A cikin 1938, ɗansa, [[Edward Avery McIlhenny]] ya kafa gonar [[nutria]] a tsibirin Avery, Louisiana, kusa da masana'anta inda kamfanin da ke ɗauke da sunan danginsa ke yin Tabasco sauce. Kamar yadda tarihin kamfani ya nuna, McIlhenny ya sayi hajansa na nutrias daga wata gona da ke kusa da New Orleans, don haka ba shi ne farkon wanda ya fara gabatar da wannan halitta ba, ɗan asalin kudancin Brazil, Argentina, da Chile, zuwa Arewacin Amirka. Abin da ya tabbata, ko da yake, shi ne McIlhenny, saboda dalilan da ba a sani ba, ya saki wani da ba a sani ba amma mai yiwuwa adadi mai yawa na nutria a cikin daji daga iyakokin tsibirin Avery, kuma daga can suka yi ta karuwa kuma suka yadu. Guguwar Rita ta afkawa tsibirin Avery sosai a watan Satumban 2005. A cewar ''[[New York Times|The New York Times]] ,'' iyalin sun kashe dala miliyan 5 don gina {{Convert|17|ft|m}} - high levee, famfo, da kuma masu samar da baya don tabbatar da cewa guguwa na gaba ba za su rushe samar da miya na Tabasco ba. === Wuri Mai Tsarki === [[Fayil:Avery_Island_Egrets,_Louisiana_June_2021.jpg|thumb|Wani rooker na egrets akan Avery Island]] [[Fayil:Avery_Island,_Louisiana-084.JPG|thumb|Azaleas a Avery Island]] [[Fayil:Avery_Island,_Louisiana-017.JPG|thumb|An yi kama da fadama a tsibirin Avery]] A karkashin kulawar dangin Avery/McIlhenny, tsibirin Avery ya kasance da ɗan karewa, wanda nau'ikan dabbobi da yawa ke zaune, kodayake yawancin tsire-tsire ba na asali ba ne. Edward Avery McIlhenny, ko kuma "Mr. Ned" kamar yadda aka fi sani da shi, ya kafa wannan yanki na tsuntsu-daga baya ake kira Bird City - a kusa da 1895 bayan da mafarauta suka yi wa dubban mutane yankan gira don samar da gashin [[Hula|gashin]] mata. Edward ya tara matasa guda takwas, ya rene su cikin bauta a tsibirin, kuma ya sake su a cikin fall don yin ƙaura zuwa tekun Mexico . Da bazara mai zuwa tsuntsayen suka koma tsibirin tare da wasu nau'ikansu, ƙaura da ke ci gaba a yau. Hoton McIlhenny da rubuce-rubuce na shuka da dabbobi a tsibirin Avery an ba da gudummawa ga ɗakin karatu na Jami'ar Jihar Louisiana. === Tsire-tsire ba na asali ba === Edward McIlhenny ya gabatar da nau'ikan azaleas da yawa, camellias, papyrus sedge, da sauran shuke-shuken da ba na asali ba zuwa yanayin yanayin tsibirin. Lokacin da aka gano [[Danyen mai|mai]] a tsibirin a cikin 1942, ya tabbatar da cewa ma'aikatan samar da kayayyaki sun ketare bishiyoyin itacen oak da binne bututun mai (ko fentin su kore) don haka hakar mai bai cutar da kyawawan dabi'u ba. A yau Lambunan Jungle da Bird Bird a buɗe suke ga jama'a. <ref name="AIT">{{Cite web |title=History of Avery Island where Hot and Legendary TABASCO Sauce is Made! |url=http://www.tabasco.com/tabasco_history/avery_island.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117113012/http://www.tabasco.com/tabasco_history/avery_island.cfm |archive-date=2012-01-17 |access-date=2012-12-10 |publisher=Tabasco.com}}</ref> == Geography == Tsibirin Avery yana kewaye da ko'ina ta hanyar [[Bayou|bayous]] (jinkirin motsi, koguna masu laka), gishiri gishiri, da [[Fadama|swampland]] ; yana da {{Convert|130|mi|km}} yamma da [[New Orleans]] . <ref name="AIT"/> Tsibirin wani shukar sukari ne da aka fi sani da ''tsibirin Petite Anse'' . <ref name="lib.unc.edu"/> ( ''Petite Anse'' yana nufin "Little Cove" a cikin Cajun Faransanci .) Samun shiga tsibirin yana ta hanyar titin kuɗi (na fasaha mai ƙananan gada), kodayake ba a sake cajin kuɗin kuɗi ga baƙi, ciki har da masu yawon bude ido. A mafi girman matsayi, tsibirin yana {{Convert|163|ft|m}} sama da matsakaicin matakin teku. <ref name="AIT"/> Yana rufe kusan {{Convert|2200|acre|km2}} kuma yana nisan {{Convert|2.5|mi|km}} a fadinsa mafi fadi. === Geology === [[Fayil:1300_FOOT_BENCH_-_Avery_Island_Salt_Works,_Akzo_Salt_Incorporated,_Avery_Island,_Iberia_Parish,_LA_HAER_LA,23-AVIS,3-44_(cropped).tif|thumb|Haƙar ma'adinai na gishiri akan Avery Island]] Avery Island haƙiƙa ƙaƙƙarfar dutse ce ta gishiri, {{Convert|3|mi|km}} tsayi da {{Convert|2+1/2|mi|km}} fadi. <ref name="WCA"/> An ƙirƙira shi ne ta hanyar haɓaka tsoffin adibas ( gishiri ) waɗanda ke ƙarƙashin yankin Delta na Kogin Mississippi . Ana kiran waɗannan abubuwan hawa sama da "gidajen gishiri". Tsibirin Avery na ɗaya daga cikin tsibiran dome na gishiri guda biyar waɗanda suka tashi sama da lebur tekun [[Louisiana]] . <ref name="AIT"/> Tsibirin biyar daga arewa maso yamma zuwa kudu maso gabas sune Tsibirin Jefferson, Tsibirin Avery, Tsibirin Weeks, Tsibirin Cote Blanche da Belle Isle. == Gwamnati da kayayyakin more rayuwa == Sabis ɗin Wasiƙa na Amurka yana aiki da Ofishin gidan waya na Avery Island. == Ilimi == Tsarin Makarantun Iberia Parish yana gudanar da makarantun jama'a a yankin. Dalibai suna zuwa makarantu a New Iberia . An keɓance ɗalibai zuwa Makarantar Elementary Street, Makarantar Midil ta Iberia, da Sabuwar Babbar Sakandare ta Iberia . <ref>{{Cite web |title=Feeder Schools |url=http://www.iberia.k12.la.us/198245_2 |access-date=2025-01-04 |publisher=Iberia Parish School District |archive-date=2025-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250104064545/http://www.iberia.k12.la.us/198245_2 |url-status=dead }}</ref> Makarantar Elementary Avery Island (K-6) ta kasance tana hidima ga al'umma. Bayan shekarar makaranta ta 2007-2008, an ƙaura da ɗalibai daga Elementary na Avery Island zuwa Makarantar Elementary Street. A lokacin, yara 118 sun halarci Elementary na Avery Island. Yayin da Avery Island Elementary ke aiki, ya ciyar da shi a cikin makarantun tsakiya da manyan makarantun da Cibiyar Cibiyar ke ciyarwa zuwa: Iberia MS da New Iberia HS. Iberia Parish yana cikin yankin sabis na Fletcher Technical Community College da na Kudancin Louisiana Community College . <ref>{{Cite web |title=Our Colleges |url=https://www.lctcs.edu/our-colleges |access-date=2021-06-03 |publisher=[[Louisiana's Technical and Community Colleges]]}}</ref> == A cikin shahararrun al'adu == * Avery Island shine sunan indie rock band Neutral Milk Hotel na halarta na farko LP ''A Avery Island'' . * Avery Island wuri ne na yin fim don fim ɗin 1948 ''Labarin Louisiana'' . <ref>{{Cite web |title=Revisiting Flaherty's Louisiana Story |url=https://southernspaces.org/2010/revisiting-flahertys-louisiana-story/ |access-date=2024-08-05 |website=Southern Spaces}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150px"> Fayil:Avery_Island,_Louisiana-023.JPG|alt=Southern live oaks draped with Spanish Moss| Itacen itacen oak na kudu wanda aka lullube da Moss na Mutanen Espanya Fayil:Avery_Island,_Louisiana-025.JPG|alt=A bayou with oaks, Avery Island| Bayou tare da itacen oak, Avery Island Fayil:Avery_Island,_Louisiana-059.JPG|alt=A lake with foot bridge, Avery Island| Tafki mai gadar ƙafa, Avery Island Fayil:Avery_Island,_Louisiana-087.JPG|alt=Gardens at Avery Island| Lambuna a Avery Island Fayil:Avery_Island,_Louisiana-067.JPG|alt=Forest at Avery Island, Louisiana| Daji a Avery Island, Louisiana </gallery> == Manazarta == <references /> [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 0ywcy107hu367f8nqt8nx50qf8otk9d Tsarin Keeling 0 113240 837856 697376 2026-05-19T12:53:41Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837856 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Keeling Curve hoto ne na bambancin shekara-shekara da tarin carbon dioxide a cikin yanayin duniya bisa ga ci gaba da ma'auni da aka dauka a Mauna Loa Observatory a tsibirin [[Hawaii]] daga 1958 zuwa yau. An sanya sunan layin ne ga masanin kimiyya Charles David Keeling, wanda ya fara shirin saka idanu kuma ya kula da shi har zuwa mutuwarsa a shekara ta 2005. == Tarihi == Kafin shekarun 1950, an dauki ma'auni na ma'auninCO na yanayi a wurare daban-daban. A cikin 1938, injiniya kuma masanin yanayin yanayi [[Guy Stewart Callendar]] ya kwatanta bayanan CO2 na yanayi daga Kew a cikin 1898-1901, wanda ya kai matsakaicin kashi 274 a kowace miliyan ta hanyar girma (ppm), <ref>{{Cite journal |last=Brown |first=Horace Tabberer |last2=Escombe |first2=F. |date=1905 |title=On the variations in the amount of carbon dioxide in the air of Kew during the years 1898-1901 |journal=Proc. R. Soc. Lond. B |language=en |volume=76 |issue=507 |pages=118–121 |bibcode=1905RSPSB..76..118B |doi=10.1098/rspb.1905.0004 |issn=0950-1193 |s2cid=97664092 |doi-access=}}</ref> kuma daga gabashin [[Tarayyar Amurka|Amurka]] a cikin 1936-1938, wanda ya kai kimanin 310 ppm, kuma ya kammala cewa yawan CO2 yana ƙaruwa saboda fitar da hayaki. <ref>{{Cite journal |last=Callendar |first=Guy Stewart |date=1938 |title=The artificial production of carbon dioxide and its influence on temperature |url=https://www.eas.ualberta.ca/jdwilson/EAS372_15/exams/Callendar_QJRMS1938.pdf |url-status=dead |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=64 |issue=275 |pages=223–240 |bibcode=1938QJRMS..64..223C |doi=10.1002/qj.49706427503 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112015420/https://www.eas.ualberta.ca/jdwilson/EAS372_15/exams/Callendar_QJRMS1938.pdf |archive-date=2020-11-12 |access-date=2018-11-24}}</ref> Koyaya, binciken Callendar ba a yarda da shi ba ta hanyar masana kimiyya saboda yanayin ma'aunin.<ref>{{Cite web |title=The Carbon Dioxide Greenhouse Effect |url=https://history.aip.org/history/climate/co2.htm#SC |access-date=2018-11-24 |website=history.aip.org |language=en}}</ref> Charles David Keeling, na Scripps Institution of Oceanography a UC San Diego, shi ne mutum na farko da ya fara yin ma'auni akai-akai na yanayi CO <sub>2</sub> a [[Antatika|Antarctica]], da kuma [[Mauna Loa]], [[Hawaii]] daga Maris 1958 zuwa gaba. <ref name=":2">{{Cite journal |last=Harris |first=Daniel C. |date=2010 |title=Charles David Keeling and the Story of Atmospheric CO<sub>2</sub> Measurements |journal=Analytical Chemistry |volume=82 |issue=19 |pages=7865–7870 |doi=10.1021/ac1001492 |issn=0003-2700 |pmid=20536268}}</ref> Keeling ya gwada a baya kuma ya yi amfani da dabarun aunawa a wurare da suka hada da Big Sur kusa da Monterey, dazuzzukan ruwan sama na tsibirin Olympics a [[Washington (jiha)|jihar Washington]], da dazuzzukan tsaunuka masu tsayi a [[Arizona]] . <ref name="UCSD">{{Cite web |title=The Early Keeling Curve {{!}} Scripps CO<sub>2</sub> Program |url=https://scrippsco2.ucsd.edu/history_legacy/early_keeling_curve.html |access-date=2018-11-24 |website=scrippsco2.ucsd.edu |language=en |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008043137/https://scrippsco2.ucsd.edu/history_legacy/early_keeling_curve.html |url-status=dead }}</ref> Ya lura da halayen CO <sub>2</sub> mai ƙarfi na diurnal, tare da wuce haddi na CO <sub>2</sub> da dare saboda shakar da tsire-tsire da ƙasa, da ƙimar rana mai wakiltar "yanayin 'yanci" a kan Arewacin Arewa . <ref name="UCSD" /> == Mauna Loa ma'auni == [[Fayil:Mauna_Loa_Observatory_from_air.jpg|alt=|thumb|400x400px|Cibiyar Kula da Mauna Loa]] A cikin shekara ta 1957-1958, Shekarar Geophysical ta Duniya, Keeling ta sami kudade daga Ofishin Yanayi don shigar da Masu nazarin iskar infrared a wurare masu nisa, gami da Kudancin Kudancin da kuma dutsen [[Mauna Loa]] a tsibirin Hawaii. An zaɓi [[Mauna Loa]] a matsayin wurin sa ido na dogon lokaci saboda wurin da yake da nisa daga nahiyoyi da rashin ciyayi. Keeling da abokan aikinsa sun auna iska mai shigowa a saman layin juyawa na zafi don rage gurɓataccen gida daga hanyoyin dutsen wuta.<ref name=":2"/> An daidaita bayanan don cire duk wani tasiri daga gurɓataccen gida. Saboda raguwar kudade a tsakiyar shekarun 1960, an tilasta wa Keeling ya bar ci gaba da sa ido a Kudancin Pole, amma ya tara isasshen kuɗi don kula da ayyukan a Mauna Loa Observatory, wanda ya ci gaba har zuwa yau.<ref name="rewards">{{Cite journal |last=Keeling |first=Charles D. |date=1998 |title=Rewards and Penalties of Monitoring the Earth |journal=[[Annual Review of Energy and the Environment]] |volume=23 |pages=25–82 |citeseerx=10.1.1.173.2051 |doi=10.1146/annurev.energy.23.1.25 |doi-access=free}}</ref> Keeling's labarin na 1960 ya gabatar da rikodin na farko na kowane wata daga Mauna Loa da Antarctica (1957 zuwa 1960), gano "babban sake zagayowar yanayi... kuma mai yiwuwa, hauhawar duniya a cikin CO2 daga shekara zuwa shekara. " <ref name=":0">{{Cite journal |last=Keeling |first=Charles D. |date=1960 |title=The concentration and isotopic abundances of carbon dioxide in the atmosphere |url=http://scrippsco2.ucsd.edu/assets/publications/keeling_tellus_1960.pdf |journal=Tellus |volume=12 |issue=2 |pages=200–203 |bibcode=1960Tell...12..200K |doi=10.3402/tellusa.v12i2.9366 |doi-access=free |access-date=2025-08-11 |archive-date=2023-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230729032104/https://scrippsco2.ucsd.edu/assets/publications/keeling_tellus_1960.pdf |url-status=dead }}</ref>: 41-42 A cikin shekarun 1970s, an tabbatar da cewa karuwar carbon dioxide na yanayi yana ci gaba kuma saboda fitar da mutane. <ref name="rewards"/><ref>{{Cite journal |last=Pales |first=Jack C. |last2=Keeling |first2=Charles David |year=1965 |title=The Concentration of Atmospheric Carbon Dioxide in Hawaii |journal=Journal of Geophysical Research |volume=70 |issue=24 |pages=6053–6076 |bibcode=1965JGR....70.6053P |doi=10.1029/JZ070i024p06053}}</ref><ref name=":3">{{Cite journal |last=Keeling |first=Charles D. |last2=Bacastow |first2=Robert B. |last3=Bainbridge |first3=Arnold E. |last4=Ekdahl Jr. |first4=Carl A. |last5=Guenther |first5=Peter R. |last6=Waterman |first6=Lee S. |last7=Chin |first7=John F. S. |date=1976 |title=Atmospheric carbon dioxide variations at Mauna Loa Observatory, Hawaii |journal=Tellus |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=538–551 |bibcode=1976Tell...28..538K |doi=10.3402/tellusa.v28i6.11322 |issn=0040-2826 |doi-access=free}}</ref> Ana yin ma'aunin carbon dioxide a Mauna Loa Observatory a [[Hawaii]] tare da nau'in infrared spectrophotometer, wanda a yanzu aka sani da firikwensin infrared mara lahani, wanda aka daidaita ta amfani da ka'idodin Hukumar Kula da Yanayi ta Duniya . <ref>{{Cite web |last=Tans |first=Pieter |last2=Thoning |first2=Kirk |date=March 2018 |title=How we measure background CO<sub>2</sub> levels on Mauna Loa |url=https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/about/co2_measurements.pdf}}</ref> Wannan nau'in kayan aiki, wanda asalin ake kira capnograph, John Tyndall ne ya fara ƙirƙira shi a cikin 1864, kuma an rubuta shi ta hanyar alamar alƙalami akan na'urar rakodin zane. A halin yanzu, ana ƙara na'urori masu amfani da Laser da yawa don yin aiki tare tare da infrared spectrophotometer a Cibiyar Scripps na Oceanography, yayin da ma'aunin [[Gudanar da Tsarin Ruwa da Ruwa na ƙasa|NOAA]] a Mauna Loa har yanzu yana amfani da firikwensin infrared mara kyau . == Sakamakon da fassarar == Ma'aunin da aka tattara a [[Mauna Loa Observatory]] yana nuna ci gaba mai girma a cikin ma'anar yanayi CO <sub>2</sub> maida hankali daga 313 sassa da miliyan ta girma ( [[Parts-per notation|ppm]] ) a cikin Maris 1958 zuwa 406 [[Parts-per notation|ppm]] a watan Nuwamba 2018, <ref name="MaunaMonthly2">{{Cite web |title=Recent Monthly Average Mauna Loa CO2 |url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/ |access-date=9 May 2016 |website=Earth System Research Laboratory}}</ref> tare da karuwa na yanzu na 2.48 ± 0.26 (ma'anar ± 2 std [[Parts-per notation|CO]] a kowace shekara <sub>)</sub> . <ref name="Atmospheric Carbon Dioxide Growth Rate2">{{Cite web |last=Rasmussen, Carl Edward |title=Atmospheric Carbon Dioxide Growth Rate |url=http://mlg.eng.cam.ac.uk/carl/words/carbon.html}}</ref> Wannan karuwa a cikin yanayi CO <sub>2</sub> ya faru ne saboda [[Combustion|konewar]] [[Fossil fuel|man fetur]], kuma yana karuwa a cikin 'yan shekarun nan. Tunda CO <sub>2</sub> [[Greenhouse gas|iskar gas]] ce, wannan yana da matukar tasiri ga [[Canjin yanayi|dumamar yanayi]] . Ma'auni na CO <sub>2</sub> a cikin [[Air bubble|kumfa na daɗaɗɗen iska]] da aka makale a cikin [[Ƙarƙashin kankara|nau'ikan kankara]] na polar sun nuna cewa ma'anar yanayi CO <sub>2</sub> maida hankali ne tsakanin 275 da 285 [[Parts-per notation|ppm]] a lokacin [[Holocene]] zamanin (9,000 [[Common Era|KZ]] a gaba), amma ya fara tashi sosai a farkon karni na sha tara. <ref name="Neftel2">{{Cite journal |last=Neftel |first=A. |last2=Moor |first2=E. |last3=Oeschger |first3=H. |last4=Stauffer |first4=B. |date=1985 |title=Evidence from polar ice cores for the increase in atmospheric CO<sub>2</sub> in the past two centuries |journal=Nature |volume=315 |issue=6014 |pages=45–47 |bibcode=1985Natur.315...45N |doi=10.1038/315045a0 |s2cid=4321970}}</ref> Har ila yau, Keeling Curve yana nuna bambancin cyclic na kimanin 6 a kowace shekara wanda ya dace da canjin yanayi a cikin ɗaukar CO ta hanyar ciyayi na duniya. Yawancin wannan ciyayi [[shuka]] cikin Arewacin Hemisphere inda yawancin ƙasar ke. Daga matsakaicin watan Mayu, matakin yana raguwa a lokacin bazara da rani yayin da sabon tsire-tsire ke ɗaukar CO2 daga yanayi ta hanyar [[photosynthesis]]. Bayan ya kai mafi ƙaranci a watan Satumba, matakin ya sake tashi a arewacin kaka da hunturu yayin da tsire-tsire da ganye suka mutu kuma suka lalace, suna saki CO2 a cikin yanayi.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Keeling |first=Charles D. |date=1960 |title=The concentration and isotopic abundances of carbon dioxide in the atmosphere |url=http://scrippsco2.ucsd.edu/assets/publications/keeling_tellus_1960.pdf |journal=Tellus |volume=12 |issue=2 |pages=200–203 |bibcode=1960Tell...12..200K |doi=10.3402/tellusa.v12i2.9366 |doi-access=free |access-date=2025-08-11 |archive-date=2023-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230729032104/https://scrippsco2.ucsd.edu/assets/publications/keeling_tellus_1960.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=":32">{{Cite journal |last=Keeling |first=Charles D. |last2=Bacastow |first2=Robert B. |last3=Bainbridge |first3=Arnold E. |last4=Ekdahl Jr. |first4=Carl A. |last5=Guenther |first5=Peter R. |last6=Waterman |first6=Lee S. |last7=Chin |first7=John F. S. |date=1976 |title=Atmospheric carbon dioxide variations at Mauna Loa Observatory, Hawaii |journal=Tellus |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=538–551 |bibcode=1976Tell...28..538K |doi=10.3402/tellusa.v28i6.11322 |issn=0040-2826 |doi-access=free}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] iqgwbdkkivysca2hw1i1vf4sj127vgx Kisan Ankita Bhandari 0 113725 838176 721699 2026-05-20T09:43:34Z Abubakar Kaddi 24783 838176 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ankita Bhandari''' (11 ga Nuwamba 2003 - 18 ga Satumba 2022) ta kasance mai karɓar bakuncin Indiya daga [[Pauri Garhwal district|Pauri]] wanda ake zargin an yi masa fyade kuma daga baya aka kashe shi a Vanantra Resort a Ganga-Bhogpur a [[Rishikesh]] , Uttarakhand. Wannan shari'ar ta sami karɓuwa sosai a cikin kafofin watsa labarai na kasa da na jihar saboda mummunar rashin kulawa da kuma sa hannu na 'VIP' mai tasiri a siyasa a cikin tilasta jima'i, to amma ba a yi wani ganewa ba. Ka'idar ta goyi bayan maganganun mahaifiyarta. Kodayake tattaunawar da aka gabatar a cikin Chargesheet, ba ta ambaci wani takamaiman VIP Angle ba.<ref>{{Cite web |title=Fact Finding report on Ankita Bhandari Murder Case |url=https://cdn.countercurrents.org/wp-content/uploads/2023/02/A-Fact-Finding-Report-on-the-Murder-of-Ankita-Bhandari.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214185554/https://cdn.countercurrents.org/wp-content/uploads/2023/02/A-Fact-Finding-Report-on-the-Murder-of-Ankita-Bhandari.pdf |archive-date=2023-02-14 |website=CounterCurrents.org}}</ref> Manyan mutane uku da ake zargi Pulkit Arya (mai kula da wurin shakatawa), <ref name=":3">{{Cite web |date=17 December 2022 |title=Uttarakhand Police File Chargesheet Against Pulkit, Co-Accused In Ankita Bhandari Murder Case |url=https://www.indiatimes.com/news/india/uttarakhand-police-file-chargesheet-in-ankita-bhandari-murder-case-587854.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105122405/https://www.indiatimes.com/news/india/uttarakhand-police-file-chargesheet-in-ankita-bhandari-murder-case-587854.html |archive-date=5 January 2023 |access-date=21 January 2023 |website=IndiaTimes |language=en-IN}}</ref> Ankit Gupta (Mataimakin Manajan Gidajen) da Saurabh Bhaskar (Manajan Gidaje) sun furta kisan kai kuma suna fuskantar shari'a kan zargin sace-sacen da kisan kai. <ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Ankita Bhandari murder case: Special Investigation Team to file charge sheet against three accused this week |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/ankita-bhandari-murder-case-special-investigation-team-to-file-charge-sheet-against-three-accused-this-week-latest-updates-2022-12-15-831382 |access-date=2024-05-03 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref> BJP MLA Renu Bisht an kuma zarge shi a kotu da yunkurin rufe laifin ta hanyar ba da umarnin rushewar wurin shakatawa ba bisa ka'ida ba. Wanda ake tuhuma na farko, Pulkit Arya, ɗan Vinod Arya ne, babban ma'aikacin BJP daga Haridwar, tsohon shugaban hukumar Uttarakhand Mati Kala ne, kuma ƙaramin ɗan'uwan Ankit Arya ne a lokacin Mataimakin Shugaban Hukumar Uttarakhan OBC. Kotun gundumar da ke Kotdwar ta yanke Pulkit Arya, Saurabh Bhaskar da Ankit Gupta hukunci saboda kisan Ankita Bhandari a ranar 30 ga Mayu 2025. <ref>{{Cite web |title=Uttarakhand Resort Owner, 2 Others Convicted For Murder Of Receptionist Ankita Bhandari |url=https://www.ndtv.com/india-news/uttarakhand-resort-owner-2-others-convicted-for-murder-of-receptionist-ankita-bhandari-8544021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530064055/https://www.ndtv.com/india-news/uttarakhand-resort-owner-2-others-convicted-for-murder-of-receptionist-ankita-bhandari-8544021 |archive-date=2025-05-30 |access-date=2025-05-30 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> Alkalin Gundumar Additional District and Sessions Reena Negi ne ya yanke hukuncin. == Tarihi == Ankita Bhandari ta fito ne daga Dobh-Srikot, Pauri Garhwal, Uttarakhand . <ref name=":03">{{Cite web |date=25 September 2022 |title=Ankita Bhandari News: 'I may be poor, but won't sell myself for Rs 10,000'; Ankita Bhandari told friend on WhatsApp |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/i-may-be-poor-but-wont-sell-myself-for-rs-10000/articleshow/94426462.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203065106/https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/i-may-be-poor-but-wont-sell-myself-for-rs-10000/articleshow/94426462.cms |archive-date=3 December 2022 |access-date=21 January 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> A cikin 2021, Ankita ta shiga cikin takardar shaidar a Cibiyar Gudanar da Otal ta Shri Ram ta Dehradun. Mahaifinta, duk da haka, nan da nan ya rasa aikinsa a matsayin mai tsaro, ya tilasta wa Ankita ta fice daga karatun shekara guda. Ta kuma shiga aikinta na farko a gidan shakatawa na Vanatra bayan [[COVID-19 lockdown in India|kulle-kulle]] a Rishikesh a matsayin mai karɓar bakuncin a ranar 28 ga watan Agusta 2022 kuma an yi alkawarin ₹10,000 a matsayin albashi na kowane wata. Mahaifinta ne ya gan ta na karshe a ranar da ta shiga.<ref>{{Cite web |last=Ara |first=Ismat |date=2022-10-20 |title=Ankita Bhandari murder case points to rising crime in Uttarakhand |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/ankita-bhandari-murder-case-points-to-rising-crime-in-uttarakhand/article66005513.ece |access-date=2024-03-08 |website=Frontline |language=en}}</ref> Ankita ya zauna a cikin wurin shakatawa tare da izini daga mai shi Pulkit Arya saboda wurin shakatawa mai nisa. An tura Bhandari zuwa ɗakin da ke ƙasa a ranar 17 ga Satumba, ranar da ta gabata kafin kisan ta, tare da wanda ake tuhuma ya sanar da ita cewa za a ba da wasu ɗakunan makwabta ga baƙi, kamar yadda tattaunawarta ta nuna.<ref name=":4">{{Cite web |title=What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand |url=https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand |access-date=2024-03-08 |website=thewire.in |language=en}}</ref> Wani asusun ma'aikacin otal, Abhinav, ya nuna cewa an yi wa Ankita fyade a cikin dakin a ranar 18 ga Satumba, 2022. Abhinav ya yi iƙirarin cewa ya ga Pulkit ya rufe bakin Ankita don hana ta yin magana da waya ga wani kuma tana kuka don taimako. Bayan wannan, an yi zargin Pulkit a cikin dakin Ankita na sa'a guda a bayan rufe kofofin.<ref name=":4">{{Cite web |title=What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand |url=https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand |access-date=2024-03-08 |website=thewire.in |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand "What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand"]. ''thewire.in''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-03-08</span></span>.</cite></ref> == Kisan kai == A ranar 18 ga Satumba 2022, Ankita ba ta amsa kiran iyayenta ba kuma lokacin da iyalin suka yi ƙoƙarin gano ta a cikin ɗakinta ba su iya samun ta ba. Har ila yau, ba ta dawo da kiran waya daga abokinta Pushap Deep ba, <ref>{{Cite web |date=21 January 2023 |title=Pushap Deep on Twitter: "Help help#urgent#kidnapping#missing A friend of mine ankita bhandhari age 19 was working in the vanantra resort chilla road ganga bhogpur talla rishikesh. The owner named- pulkit aryan earlier he was good. But after some days he started harassing her, firstly he drink.he haras" / Twitter |url=https://twitter.com/PushapDeep3/status/1572119198230548480?s=20 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121085946/https://twitter.com/PushapDeep3/status/1572119198230548480?s=20 |archive-date=21 January 2023 |access-date=21 January 2023}}</ref> wanda ya zama mai tuhuma kamar yadda Ankita ya gaya masa game da cin zarafi a wurin shakatawa. Ana matsa mata ta samar da "ƙarin sabis" ga wani VIP da ba a san shi ba don ₹ 10,000.<ref name=":02">{{Cite web |date=25 September 2022 |title=Ankita Bhandari News: 'I may be poor, but won't sell myself for Rs 10,000'; Ankita Bhandari told friend on WhatsApp |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/i-may-be-poor-but-wont-sell-myself-for-rs-10000/articleshow/94426462.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203065106/https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/i-may-be-poor-but-wont-sell-myself-for-rs-10000/articleshow/94426462.cms |archive-date=3 December 2022 |access-date=21 January 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> A cewar wadanda aka yanke musu hukunci guda uku, Pulkit Arya ya yi tattaunawa mai zafi da Ankita game da wani batu da ba a bayyana ba. Wadanda ake tuhuma uku da Ankita Bhandari duk sun tafi wani wuri daban don warware abubuwa. Koyaya, a kan hanyarsu, sun yi jayayya da Ankita bayan haka suka tura ta cikin tashar Chilla. Daga nan sai suka koma otal ɗin kuma suka ba da labari daban ga ma'aikatansu. Mahaifin Bhandari, Birendra Singh ya yi ƙoƙari ya yi rajistar korafin mutumin da ya ɓace. Singh ya ziyarci ofisoshin 'yan sanda uku a cikin sa'o'i 12 masu zuwa - Pauri thana, Muni Ki Reti thana da Kotwali thana a Rishikesh - amma ba a gabatar da FIR dinsa ba tare da ambaton dalilai na iko ba, ba tare da la'akari da tsarin FIR ba. An gaya masa ya je ga 'yan sanda na kudaden shiga.<ref name=":43">{{Cite web |title=What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand |url=https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand |access-date=2024-03-08 |website=thewire.in |language=en}}</ref> A halin yanzu Pulkit Arya, mai kula da wurin shakatawa, ya sanar da jami'in 'yan sanda Vaibhav Pratap game da bacewar Ankita a ranar 19 ga Satumba. Vaibhav Pratap duk da haka ya tafi hutu ba tare da fara wani mataki ba.<ref name=":4">{{Cite web |title=What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand |url=https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand |access-date=2024-03-08 |website=thewire.in |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand "What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand"]. ''thewire.in''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-03-08</span></span>.</cite></ref> Rundunar <nowiki>''</nowiki>Yan sanda na Uttarakhand ta gano gawar Ankita a ranar 24 ga Satumba 2022 <ref name=":12">{{Cite web |last=Kalyan Das |date=24 September 2022 |title=Ankita Bhandari Murder in Rishikesh: BJP leader and former Uttarakhand minister's son arrested; body recovered |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/uttarakhand-ex-ministers-son-held-for-receptionists-murder-in-rishikesh/articleshow/94407642.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111122131/https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/uttarakhand-ex-ministers-son-held-for-receptionists-murder-in-rishikesh/articleshow/94407642.cms |archive-date=11 January 2023 |access-date=21 January 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> daga madatsar tashar Chilla. == Bincike == Birendra Singh ya yi fushi da ayyukan 'yan sanda da suka kai ga hukumomi da yawa a Dehradun, gami da shugaban hukumar mata ta jihar, mai magana da yawun Vidhan Sabha da DGP, da kuma tashoshin labarai na gida kamar Jago Uttarakhand. Sai bayan wadannan gawarwakin sun nuna bacewar Bhandari, cewa a ranar 22 ga watan Satumba da yamma, an tura rahoton ga 'yan sanda na yau da kullun daga' yan sanda na kudaden shiga kuma an fara bincike.<ref name=":42">{{Cite web |title=What the Ankita Bhandari Case Tells Us About the Status of Young Women in Uttarakhand |url=https://thewire.in/women/what-the-ankita-bhandari-case-tells-us-about-the-status-of-young-women-in-uttarakhand |access-date=2024-03-08 |website=thewire.in |language=en}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] dkcamtpuukdo6zveo7km7m0n1ubgn36 Yahya Abdullah Mohammed Hamad 0 115811 838024 711525 2026-05-20T01:00:39Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838024 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}}{{Infobox person|birth_date=shekarar haihuwa : February,27 1968|birth_place=Kasarsa: Sudan|citizenship=Sudan|education=Amin shams University, Egypt, university of Limerick, Ireland,Sudan university of science and technology Sudan.|occupation=Dan Siyasa Mallami}} '''Yahya Abdullah Mohammed Hamad''' Ya kasance masanin kimiyya ne na Kasar Sudan kuma tsohon Ministan Sadarwa da kuma Bayanai na Fasaha zamanki .<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2010-06-30 |title=وزير الاتصالات السوداني يصل الى صنعاء |url=https://elaph.com/Web/news/2010/6/574995.html |access-date=2025-06-22 |website=Elaph - إيلاف |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |title=Our Former Ministers {{!}} mtdt |url=https://mtdt.gov.sd/en/the-ministers |access-date=2025-06-22 |website=mtdt.gov.sd}}</ref><ref>{{Cite web |title=وزير الاتصالات وتقانة المعلومات د. يحيى عبدالله محمد حمد في حوار المراجعات التقنية مع (الأهرام اليوم) (1) |url=https://www.sudaress.com/alahram/15657 |access-date=2025-06-22 |website=سودارس |archive-date=2025-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722102529/https://www.sudaress.com/alahram/15657 |url-status=dead }}</ref> == Rayuwarsa ta farko da ilimi == An haifi Yahya Abdullah Mohammed Hamad a ranar 27 ga watan Fabrairu, na shekarar 1968. Ya sami takardar shaidar kammala makarantar firamare daga makarantar [[Khartoum]] Modern a tsakanin shekarar 1973 da 1980. Ya shiga makarantar Alengelia Preparatory School tsakanin shekarar 1980 da 1983. Ya sami takardar shaidar kammala makarantar sakandare daga makarantar sakandare ta Abdelnasir Gamal a shekarar 1986. Ya sami digirin sa na farko a shekarar 1991 daga [[Jami'ar Ain Shams]], dake Misira (Egypt), inda ya yi karatun Kimiyya ta Kwamfuta da Kula da Kayan Kayan Kwarewa (Honours). A shekara ta 1996, ya sami digirin sa na biyu wato (MSc) a Kan Kwamfuta a Jami'ar Limerick kuma ya sami digirin sa uku wato (PhD) a Kan Kimiyya ta Kwamfuta a shekarar 2002 a Jami'ar Kimiyya da Fasaha ta Kasar Sudan . <ref name=":0">{{Cite web |title=د. يحيى عبد الله محمد حمد {{!}} mtdt |url=https://mtdt.gov.sd/ar/the-minister/d-yhyy-bd-allh-mhmd-hmd |access-date=2025-06-22 |website=mtdt.gov.sd}}</ref> == Inda Aka Samu Bayanan da aka ambata == <references /> [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1968]] 7z8t9u5n1ai3lx9ronyxbx1iwqzwpeu William S. Gray 0 116074 838014 712962 2026-05-19T23:31:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838014 wikitext text/x-wiki '''William S. Gray''' (5 Yuni 1885 - 8 Satumba 1960 <ref>{{Cite web |date=2011-11-27 |title=William S. Gray Jr.: The man who taught millions to read |url=https://www.hsqac.org/william-s-gray-jr-the-man-who-taught-millions-to-read |access-date=2024-02-06 |website=www.hsqac.org |language=en}}</ref>) malami ne a Amurka kuma mai ba da shawara kan [[Ilimin karatu|karatu da rubutu]], wanda aka fi sani da "lakabin ‘Uban Karatu". <ref>{{Cite web |title=Nominations Open for the William S. Gray Citation of Merit |url=https://www.literacyworldwide.org/blog/literacy-now/2024/01/30/nominations-open-for-the-william-s.-gray-citation-of-merit |access-date=2024-02-06 |website=www.literacyworldwide.org |language=en}}</ref> == Rayuwa da aiki == An haifi Gray a garin [[Coatsburg|Coatsburg, Illinois]], a ranar 5 ga Yuni, 1885. Ya kammala karatu daga makarantar sakandare a 1904 kuma ya fara koyarwa a gidan makaranta mai ɗaki ɗaya a Adams County, Illinois. Bayan shekaru hudu na koyarwa kuma ya zama shugaban ya tafi Jami'ar Jihar Illinois don karatun horar da malamai na shekaru biyu. Nazarinsa ya sami rinjaye daga ƙungiyar Herbartian ta Arewacin Amurka wacce ta jaddada farawa da abin da yaron ya sani da ci gaba da tsarin koyarwa. Gray ya ci gaba da inganta karatunsa a Jami'ar Chicago inda ya sami digiri na farko a 1913. Daga nan ya kwashe shekara guda (1913-1914) a Kwalejin Malamai ta Jami'ar Columbia, ɗayan kwalejin malamai a ƙasar ban da Chicago. A can, ya zo ƙarƙashin tasirin Edward Thorndike da Charles Judd, dukansu biyu sun sami rinjaye daga masu amfani William James da John Dewey. Thorndike da Judd sun kasance daga cikin na farko da suka yi amfani da sabbin hanyoyin kididdiga na ilimin halayyar mutum ga ilimi, an dauke su ci gaba mafi mahimmanci a duk tarihin ilimi a Amurka, kuma daga baya za su motsa aikinsu zuwa Chicago. A Columbia, Gray "ya juya zuwa ga ma'auni mai ma'ana, daidaito na lissafi, halin da ya dace, inganci a makarantu, bincike bisa ga sakamakon, da kuma amfani da sakamakon bincike wanda ke tallafawa tattalin arzikin karatun shiru, da kuma muhimmancin shirin koyar da karatu a cikin wannan ƙasa kusan rabin karni na gaba". A ƙarshen shekara a Columbia, ya sami digiri na Master of Arts da difloma na Kolejin Malamai a Ilimi a Makarantar Al'ada.&nbsp;<ref name="Stevensen2">Stevensen, Jennifer A., ed. 1985. ''William S. Gray: Teacher, Scholar, Leader.'' Newark, Delaware: International Reading Association. p. 16.</ref> Gray ya koma Jami'ar Chicago don samun Ph.D. a 1916 don daya daga cikin takardun digiri uku na farko akan karatu. An kira shi "Studies of Elementary School Reading Through Standardized Tests". Ayyukan Gray na ilimi a Jami'ar Chicago sun kasance daga 1916-1945. Ya yi aiki a matsayin Darakta na Bincike a Karatu a Makarantar Ilimi, a Jami'ar Chicago kuma ya zama shugaban farko na Ƙungiyar Karatu ta Duniya. Jeanne Chall ta kira shi "sanannen jagora, kuma mai magana da yawun, masana karatu na shekaru arba'in. " A lokacin rayuwarsa, an san shi da daya daga cikin mutane da masu bincike masu tasiri a fagen. Mutanen zamaninsa sun hada da Arthur Irving Gates (1890-1972); Ernest Horn (1882-1967); da Ruth Strang (1896-1971). A cikin 1929, Gray ya fara alakarsa da mai bugawa Scott Foresman . Ya rubuta tare da William H. Elson The Elson Basic Readers (wanda aka sake masa suna Elson-Gray Basic Readers a 1936) kuma ya yi aiki a matsayin darektan Curriculum Foundation Series a Scott Foresman . Gray ya kuma yi aiki tare da Zerna Sharp, mai ba da shawara game da karatu da editan littafi ga Scott Foresman, kan karatun matani ga yara na makarantar firamare. Sharp ya haɓaka haruffa na "Dick," "Jane," da "Sally" (da dabbobi, "Spot" da "Puff") kuma ya shirya jerin littattafan da suka zama sanannun masu karatu na Dick da Jane. Gray ya rubuta kuma Eleanor B. Campbell ya yi mafi yawan zane-zane ga masu karatu na farko. <ref name="Tandy">{{Cite web |last=Tandy, Elizabeth |date=June 9, 2003 |title=Reading With and Without Dick and Jane: The Politics of Literacy in c20 American, a Rare Book School exhibition |url=https://rarebookschool.org/2005/exhibitions/dickandjane.shtml |access-date=July 8, 2019 |publisher=University of Virginia }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Zerna Addis Sharp |url=http://www.tagnwag.com/dick_jane/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050828135123/http://www.tagnwag.com/dick_jane/ |archive-date=August 28, 2005 |access-date=February 26, 2010}}</ref> Haruffa na "Dick" da "Jane" sun fara fitowa a cikin ''Masu Karatu na Elson''-Gray a cikin 1930, sun kai ga girman shahararsu a cikin shekarun 1950, kuma sun ci gaba da bayyana a cikin abubuwan da suka biyo baya har sai an yi ritaya a cikin 1965. A ƙarshen 1970s da farkon 1980s, bayan koyar da miliyoyin Amurkawa yadda za a karanta, an maye gurbin masu karatu na Dick da Jane da wasu matani masu karatu kuma a hankali sun ɓace daga amfani a makarantu.<ref name="Gabriel" /> A yau, haruffa "Dick," "Jane," da "Sally" sun zama gumakan al'adun Amurka na tsakiyar ƙarni ga mutane da yawa daga ƙarni na jariri kuma littattafan sun zama abubuwa masu tarawa.<ref name="Tandy" /><ref name="Gabriel" /> Nazarin Gray game da karatu da rubutu a duniya don [[UNESCO]] ya ɗauki shekaru huɗu na bincike kuma ya haifar da littafin, The koyar da karatu da rubuce-rubuce: Binciken kasa da kasa. Gray shine babban gwani kan karatu a farkon rabin karni na 20. Ya inganta dukkan hanyar koyar da karatun kalma da ke tallafawa ta hanyar mai da hankali ga mahallin, tsari, tsarin da alamun graphophonemic. Malamai kamar Helen Huus sun sami hanyar Gray cikakke, saboda yara na farko sun haddace wasu kalmomi ta hanyar gani, sannan suka haɓaka takardun kalmomi ta hanyar amfani da waɗannan kalmomin da aka sani a matsayin maki. Gray ya kuma kasance marubucin fiye da 500 karatu, sake dubawa, labarai, da littattafai game da karatu da koyarwa, gami da On Their Own in Reading: How to Give Children Independence in Analyzing New Words.<ref name="theirown2">Gray, William S. 1960. ''On Their Own in Reading: How to Give Children Independence in Analyzing New Words.'' New York: Scott Foresman.</ref> Ya kasance Daraktan Karatu na Curriculum Foundation Series Scott, Foresman & Company. A cikin 1935, Gray ya haɗu da Bernice Leary na Kwalejin St. Xavier, Chicago, don buga aikin su na musamman a cikin karantawa, Abin da ke sa Littafin da za a iya karantawa. Ya yi ƙoƙari ya gano abin da ya sa littafi ya zama mai karantawa ga manya masu iyakance ikon karatu.<ref name="grayleary2">Gray, William S. & Bernice E Leary. 1935. ''What Makes a Book Readable''. Chicago: University of Chicago Press</ref> == Binciken Karatu na Manya == Sashe na farko na binciken ya kunshi binciken karatu da rubutu na manya tsakanin 15 da 50, daya daga cikin binciken farko na fararen hula masu girma a Amurka. Samfurin ya kunshi manya 1,690 daga cibiyoyi da yankuna daban-daban a fadin kasar. Gwajin ya kunshi sassa biyu. Na farko ya yi amfani da wasu sassan almara da wadanda ba almara ba daga mujallu, littattafai, da jaridu. Sashe na biyu ya yi amfani da gwajin karatu na Monroe Standardized, wanda ya ba da sakamakon a cikin maki. Sakamakon ya nuna matsakaicin maki na 7.81. Wannan yana nufin cewa manya da aka gwada sun iya karatu tare da matsakaicin ƙwarewa daidai da na ɗalibai a cikin watan takwas na aji na bakwai. Kimanin kashi 44 cikin dari sun kai ko sun wuce matakin karatu na ɗaliban aji na takwas na makarantar firamare. Kimanin kashi ɗaya bisa uku ya faɗi a cikin digiri 2 zuwa 6, wani ɓangare na uku daga 7 zuwa 12, kuma sauran daga 13 zuwa 17. Wadannan sakamakon kusan suna nuna matakin firamare, sakandare, da kwaleji. Marubutan sun jaddada cewa rabin yawan manya ba su da kayan da suka dace da aka rubuta a matakin su. "A gare su, "sun rubuta, "an hana dabi'un da ke wadatar karatu, sai dai idan kayan da ke nuna sha'awar manya sun dace don biyan bukatun su. " Kashi ɗaya bisa uku na yawan jama'a yana buƙatar kayan da aka rubuta a matakin aji na 4, 5, da 6. Masu karatu mafi talauci - kashi ɗaya cikin shida na yawan manya - suna buƙatar "har yanzu kayan aiki masu sauƙi don amfani don inganta ilimin karatu da rubutu da kuma kafa dabi'un karatu na asali". (shafi na 95) &nbsp; Ma'auni da Gray da Leary suka yi amfani da shi sun haɗa da zaɓuɓɓuka 48 na kusan kalmomi 100 kowannensu, rabin su fiction, waɗanda aka ɗauke su daga littattafai, mujallu, da jaridu da manya suka fi karantawa. Sun kafa wahalar waɗannan zaɓuɓɓuka ta hanyar gwajin fahimtar karatu da aka ba kimanin manya 800 waɗanda aka tsara don gwada ikon su na samun babban ra'ayin sashi. == Canjin canji == Sashe na biyu na What Makes a Book Readable bincike ne mai zurfi game da abubuwan da ke cikin salon rubutu wanda ke shafar karantawa (samar karantawa). Har zuwa karatun John Bormuth a cikin shekarun 1970s, babu wanda ya yi nazarin karatu sosai ko kuma ya bincika abubuwa masu yawa ko alaƙar da ke tsakanin su. Marubutan sun fara gano abubuwa 289 da ke shafar iya karatu kuma sun haɗa su a ƙarƙashin waɗannan jigogi huɗu: 1. Abubuwan da ke ciki 2. Hanyar 3. Tsarin 4. Abubuwan da ke tattare da Ƙungiyar Marubutan sun gano cewa abun ciki, tare da ɗan gajeren gefe akan salon, ya fi muhimmanci. Na uku a muhimmancin shine tsari, kuma kusan daidai da shi, "abubuwan tsari," yana nufin surori, sassan, jigogi, da sakin layi waɗanda ke nuna alaƙar ra'ayoyin. (shafi na 31) &nbsp; Sun gano cewa ba za su iya auna abun ciki ba, tsari, ko ƙungiya ta hanyar kididdiga, kodayake da yawa daga baya za su gwada. Duk da yake ba su yi watsi da sauran dalilai uku ba, Gray da Leary sun mai da hankali kan sauye-sauye 82 na salon, 64 daga cikinsu zasu iya ƙidaya. Sun ba da gwaje-gwaje da yawa ga kusan mutane dubu. Kowane gwaji ya haɗa da wurare da tambayoyi da yawa don nuna yadda batutuwan suka fahimce su. Da yake suna da ma'auni, yanzu, game da wahalar kowane sashi, sun sami damar ganin abin da masu canji suka canza yayin da masu saurin wucewa suka fi wuya. Sun yi amfani da ma'aunin ma'auni don nuna waɗannan alaƙar. Kodayake babu wani daga cikin masu canji da aka yi nazari da ke da alaƙa mafi girma fiye da .52, marubutan sun sani ta hanyar haɗuwa da masu canji, za su iya kaiwa ga matakan da suka fi girma. Saboda hada masu canji da ke da alaƙa da juna ba su da ma'aunin ma'auni, suna buƙatar gano waɗanne abubuwa ne masu tsinkaya sosai amma ba su da alaƙa le juna. Gray da Leary sun yi amfani da biyar daga cikin masu canji da ke sama, lambobi 1, 5, 8, 15, da 17, don ƙirƙirar tsari, wanda ke da alaƙa da .645 tare da ƙididdigar ƙarancin karatu. Wani muhimmin halayyar tsarin karatu shine wanda ke amfani da ƙarin masu canji na iya zama kawai daidai amma ya fi wuya a auna da amfani. Daga baya tsarin da ke amfani da ƙananan masu canji na iya samun alaƙa mafi girma (shafi na 137-139).&nbsp; Ayyukan Gray da Leary sun haifar da babban ƙoƙari don neman cikakkiyar tsari, ta amfani da haɗuwa daban-daban na masu canji. A shekara ta 1954, Klare da Buck sun lissafa tsarin 25 ga yara da kuma wasu 14 ga masu karatu. A shekara ta 1981, George Klare ya lura cewa akwai tsari sama da 200 da aka buga. Bincike ya tabbatar da cewa masu canji guda biyu da aka saba amfani da su a cikin tsarin karatu-ma'anar ma'auni kamar wahalar ƙamus da ma'aunin syntactic (tsarin jumla) kamar matsakaicin tsawon jumla - sune mafi kyawun masu tsinkaya na wahalar rubutu. == Bayanan da aka ambata == [[Rukuni:Mutuwan 1960]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] bofajz0jz9u5iq6s0ymrbivko08ss5z Zaben gwamna na Jihar Plateau na 2019 0 116182 838325 824006 2026-05-20T11:20:36Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838325 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Zaben gwamna na Jihar Plateau na 2019''' a [[Najeriya]] ya faru ne a ranar 9 ga Maris, 2019. Gwamnan APC mai ci Simon Lalong ya sake lashe zaben a karo na biyu, inda ya kayar da PDP Jerry Useni da wasu 'yan takarar jam'iyya.<ref>{{Cite web |date=2019-03-25 |title=Ganduje, Ortom, Lalong, Tambuwal Re-elected |url=https://leadership.ng/ganduje-ortom-lalong-tambuwal-re-elected/ |access-date=2021-03-22 |website=Leadership Newspaper |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-25 |title=INEC Declares Lalong, Ortom, Tambuwal, Ganduje Reelected |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/25/inec-declares-lalong-ortom-tambuwal-ganduje-reelected/ |access-date=2021-03-22 |website=thisdaylive.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-24 |title=APC's Lalong wins Plateau Governorship Election |url=https://www.pulse.ng/news/politics/apcs-lalong-wins-plateau-governorship-election/p5d816c |access-date=2021-03-22 |website=Pulse Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-11 |title=Plateau State election declared inconclusive |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/319381-plateau-state-election-declared-inconclusive.html |access-date=2021-03-22 |language=en-GB}}</ref> Simon Lalong ya fito ne a matsayin dan takarar gwamna na APC bayan an dawo da shi a matsayin dan wasan daya tilo.<ref>{{Cite web |date=October 2018 |title=Lalong emerges as Plateau APC gov'ship candidate |url=https://dailytrust.com/lalong-emerges-as-plateau-apc-govship-candidate |access-date=2021-03-22 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Gen. Useni emerges Plateau PDP governorship candidate |url=https://www.sunnewsonline.com/gen-useni-emerges-plateau-pdp-governoshio-candidate/ |access-date=2021-03-22 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pwanagba |first=Agabus |date=2018-10-01 |title=Plateau primaries: Jeremiah Useni emerges PDP governorship candidate, to face Lalong in general elections |url=https://dailypost.ng/2018/10/01/plateau-primaries-jeremiah-useni-emerges-pdp-governorship-candidate-face-lalong-general-elections/ |access-date=2021-03-22 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Plateau: Five feared dead as violence mars PDP, APC primaries |url=https://punchng.com/plateau-five-feared-dead-as-violence-mars-pdp-apc-primaries/ |access-date=2021-03-22 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> Ya zaɓi Sonni Gwanle Tyoden a matsayin abokin aikinsa. Jeremiah Useni shi ne dan takarar PDP tare da Ben Shignugul a matsayin abokin takararsa.<ref>{{Cite web |last=Adegun |first=Aanu |date=2018-10-01 |title=75 year-old Jeremiah Useni emerges as PDP's gubernatorial candidate in Plateau |url=https://www.legit.ng/1195473-75-year-jeremiah-useni-emerges-pdps-gubernatorial-candidate-plateau-state.html |access-date=2021-03-22 |website=Legit.ng |language=en |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220013252/https://www.legit.ng/1195473-75-year-jeremiah-useni-emerges-pdps-gubernatorial-candidate-plateau-state.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=75-year-old Jeremiah Useni Emerges Plateau PDP Governorship Candidate |url=http://saharareporters.com/2018/10/01/75-year-old-jeremiah-useni-emerges-plateau-pdp-governorship-candidate |access-date=2021-03-22 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=PDP: Voting in Benue; Useni wins Plateau |url=https://www.radionigeria.gov.ng/2018/10/01/voting-in-progress-in-benue-useni-wins-plateau/ |access-date=2021-03-22 |website=FRCN |language=en-GB}}</ref><ref name="premiumtimesng.com">{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Jeremiah Useni emerges Plateau PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/287647-jeremiah-useni-emerges-plateau-pdp-governorship-candidate.html |access-date=2021-03-22 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dada |first=Adekunle |date=2018-10-18 |title=Plateau PDP guber candidate, Sen. Useni picks running mate |url=https://www.pmnewsnigeria.com/2018/10/18/plateau-pdp-guber-candidate-sen-useni-picks-running-mate/ |access-date=2021-03-22 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=75-year-old Jeremiah Useni wins Plateau PDP governorship primaries |url=https://dailynigerian.com/75-year-old-jeremiah-useni-wins-plateau-pdp-governorship-primaries/ |access-date=2021-03-22 |website=Daily Nigerian |language=en-US}}</ref> 'Yan takara 24 ne suka fafata a zaben.<ref name=":0">{{Cite web |title=Plateau State Governorship Election, 2019 |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2019/10/PLATEAU-1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125210732/https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2019/10/PLATEAU-1.pdf |archive-date=January 25, 2021 |access-date=2021-03-22 |website=INEC}}</ref> == Tsarin zabe == Ana zabar Gwamnan Plateau ta amfani da tsarin jefa kuri'a. == Zaben fidda gwani == === Farko na APC === An gudanar da zaben fidda gwani na jam’iyyar APC a ranar 30 ga Satumba, 2018.<ref>{{Cite web |last=Nwachukwu |first=John Owen |date=2018-10-31 |title=2019 election: What Buhari told aggrieved APC aspirants at Presidential Villa |url=https://dailypost.ng/2018/10/31/2019-election-buhari-told-aggrieved-apc-aspirants-presidential-villa/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akinwunmi |title=Governor Ambode Urges Aggrieved Aspirants To Unite For APC's Victory In 2019 – Akinwunmi Ambode |url=https://akinwunmiambode.com/governor-ambode-urges-aggrieved-aspirants-to-unite-for-apcs-victory-in-2019/ |access-date=2021-05-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-01 |title=2019: Buhari warns aggrieved APC member to beware of looters |url=https://newsgazette.com.ng/2018/11/01/2019-buhari-warns-aggrieved-apc-member-to-beware-of-looters/ |access-date=2021-05-31 |website=News Gazette |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213053/https://newsgazette.com.ng/2018/11/01/2019-buhari-warns-aggrieved-apc-member-to-beware-of-looters/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nnamdi |first=Onyirioha |date=2018-10-31 |title=Looters with incredible wealth still around - Buhari to aggrieved APC aspirants |url=https://www.legit.ng/1201290-looters-incredible-wealth-buhari-warns-aggrieved-apc-aspirants.html |access-date=2021-05-31 |website=Legit.ng |language=en |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213728/https://www.legit.ng/1201290-looters-incredible-wealth-buhari-warns-aggrieved-apc-aspirants.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-14 |title=Buhari meets aggrieved APC members of HoR |url=https://guardian.ng/news/buhari-meets-aggrieved-apc-members-of-hor/ |access-date=2021-05-31 |website=The Guardian Nigeria New |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=2019: Aggrieved APC aspirants activate Plan B |url=https://newsexpressngr.com/news/64086-2019-Aggrieved-APC-aspirants-activate-Plan-B |access-date=2021-05-31 |website=News Express Nigeria Website |language=en |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213407/https://newsexpressngr.com/news/64086-2019-Aggrieved-APC-aspirants-activate-Plan-B |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-03 |title='How Oshiomhole fooled aggrieved 2019 APC aspirants' |url=https://politicstoday.ng/how-oshiomhole-fooled-aggrieved-apc-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=Politics Today |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213055/https://politicstoday.ng/how-oshiomhole-fooled-aggrieved-apc-aspirants/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Buhari Dines With Aggrieved APC Aspirants |url=http://saharareporters.com/2018/10/31/buhari-dines-aggrieved-apc-aspirants |access-date=2021-05-31 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Again, Buhari begs aggrieved aspirants not to abandon APC |url=https://www.thecable.ng/again-buhari-begs-aggrieved-aspirants-not-to-abandon-apc |access-date=2021-05-31 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Revealed! What President Buhari told aggrieved APC members during closed door meeting |url=http://ng.dailyadvent.com/politics/2018/10/31/revealed-what-president-buhari-told-aggrieved-apc-members-during-closed-door-meeting/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Advent Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213052/http://ng.dailyadvent.com/politics/2018/10/31/revealed-what-president-buhari-told-aggrieved-apc-members-during-closed-door-meeting/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=2019 election: What Buhari told aggrieved APC aspirants at Presidential Villa |url=https://headtopics.com/ng/2019-election-what-buhari-told-aggrieved-apc-aspirants-at-presidential-villa-daily-post-nigeria-2256081 |access-date=2021-05-31 |website=Head Topics |language=en |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213054/https://headtopics.com/ng/2019-election-what-buhari-told-aggrieved-apc-aspirants-at-presidential-villa-daily-post-nigeria-2256081 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Adegun |first=Aanu |date=2018-10-31 |title=2019: Buhari dines with aggrieved APC aspirants |url=https://www.legit.ng/1201203-2019-buhari-dines-aggrieved-apc-aspirants.html |access-date=2021-05-31 |website=Legit.ng |language=en |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213150/https://www.legit.ng/1201203-2019-buhari-dines-aggrieved-apc-aspirants.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Oloyede |first=Felix |title=2019: Crises in states threaten APC dominance |url=https://hallmarknews.com/2019-crises-in-states-threaten-apc-dominance/ |access-date=2021-05-31 |website=hallmarknews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-13 |title=The More 'Talkative' Oshiomhole Talks, The More Crisis Befalls APC – Aggrieved Aspirants |url=https://thewhistler.ng/the-more-talkative-oshiomhole-talks-the-more-crisis-befalls-apc-aggrieved-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=The Whistler Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-20 |title=Aggrieved APC Aspirants Seek PMB's Intervention |url=https://platinumpost.ng/2018/10/20/aggrieved-apc-aspirants-seek-pmbs-intervention/ |access-date=2021-05-31 |website=Platinum Post News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=What Buhari Told Aggrieved APC Aspirants |url=https://www.concise.ng/what-buhari-told-aggrieved-apc-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=Concise News |language=en-US |archive-date=2021-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603051153/https://www.concise.ng/what-buhari-told-aggrieved-apc-aspirants/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=This Is What Buhari Promised Angry APC Members To Stop Them From Defecting |url=http://ng.dailyadvent.com/politics/2018/10/31/this-is-what-buhari-promised-angry-apc-members-to-stop-them-from-defecting/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Advent Nigeria |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212558/http://ng.dailyadvent.com/politics/2018/10/31/this-is-what-buhari-promised-angry-apc-members-to-stop-them-from-defecting/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=APC Primaries: Submit to party's supremacy, Ambode, Shettima urge aggrieved aspirants in Lagos, Ogun |url=https://encomium.ng/apc-primaries-submit-to-partys-supremacy-ambode-shettima-urge-aggrieved-aspirants-in-lagos-ogun/ |access-date=2021-05-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chioma |first=Unini |date=2018-10-28 |title=2019: Aggrieved APC govs to meet in Abuja |url=https://thenigerialawyer.com/2019-aggrieved-apc-govs-to-meet-in-abuja/ |access-date=2021-05-31 |website=TheNigeriaLawyer |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ukwu |first=Jerrywright |date=2018-10-16 |title=2019: Fielding unpopular candidates will affect Buhari - APC aspirants |url=https://www.legit.ng/1198537-fielding-unpopular-candidates-affect-buharis-reelection-bid-aggrieved-apc-aspirants.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213052/https://www.legit.ng/1198537-fielding-unpopular-candidates-affect-buharis-reelection-bid-aggrieved-apc-aspirants.html |archive-date=June 2, 2021 |access-date=2021-05-31 |website=Legit.ng |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Buhari Dines With Aggrieved APC Aspirants |url=https://www.theimpactnewspaper.com/2018/10/31/buhari-dines-with-aggrieved-apc-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=2019: Buhari hosts aggrieved APC aspirants to dinner |url=https://theeagleonline.com.ng/2019-buhari-hosts-aggrieved-apc-aspirants-to-dinner/ |access-date=2021-05-31 |website=The Eagle Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-30 |title=Live Updates: APC holds governorship primaries in 27 states |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/287367-live-updates-apc-holds-governorship-primaries-in-27-states.html |access-date=2021-05-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oshiomhole's Coctail of Troubles |url=https://tell.ng/oshiomholes-coctail-of-troubles%ef%bb%bf/ |access-date=2021-05-31 |website=tell.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=George |last2=George |date=2018-11-12 |title=2019: Aggrieved APC Aspirants Activate Plan B |url=https://www.tori.ng/news/110501/2019-aggrieved-apc-aspirants-activate-plan-b.html |access-date=2021-05-31 |website=Tori.ng}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-03 |title='How Oshiomhole fooled aggrieved APC aspirants' |url=https://www.vanguardngr.com/2018/12/how-oshiomhole-fooled-aggrieved-apc-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-04 |title=Sagay slams Oshiomhole over threat to punish aggrieved members |url=https://punchng.com/sagay-slams-oshiomhole-over-threat-to-punish-aggrieved-members/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=APC releases timetable for 2019 primary elections |url=https://plustvafrica.com/apc-releases-timetable-for-2019-primary-elections/ |access-date=2021-05-31 |website=Plus TV Africa |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214230/https://plustvafrica.com/apc-releases-timetable-for-2019-primary-elections/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-20 |title=APC revises timetable for primary elections Newsdiaryonline |url=https://newsdiaryonline.com/apc-revises-timetable-primary-elections/ |access-date=2021-05-31 |website=Newsdiaryonline |language=en-US}}</ref> [[Simon Bako Lalong|Simon Lalong]] ya lashe zaben fidda gwani bayan an dawo da shi a matsayin dan takara tilo.<ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=2019: Buhari dines with aggrieved APC aspirants |url=https://thenationonlineng.net/2019-buhari-dines-with-aggrieved-apc-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-03 |title=2019: When Buhari pacified aggrieved APC members |url=https://www.vanguardngr.com/2018/11/2019-when-buhari-pacified-aggrieved-apc-members/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-02 |title=Court Cases: APC NWC Faults Buhari, May Expel Aggrieved Members |url=http://saharareporters.com/2018/12/02/court-cases-apc-nwc-faults-buhari-may-expel-aggrieved-members |access-date=2021-05-31 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 11, 2018 |title=2019: Aggrieved APC aspirants activate Plan B |url=https://dailytrust.com/2019-aggrieved-apc-aspirants-activate-plan-b |access-date=2021-05-31 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-25 |title=APC Reconciliation: Aggrieved Members Demand Tickets, Appointments, Refund |url=http://saharareporters.com/2018/11/25/apc-reconciliation-aggrieved-members-demand-tickets-appointments-refund |access-date=2021-05-31 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-19 |title=Aggrieved APC Aspirants seek Buhari's intervention in their plight |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/291400-aggrieved-apc-aspirants-seek-buharis-intervention-in-their-plight.html |access-date=2021-05-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-19 |title=Aggrieved APC aspirants seek Buhari's intervention |url=https://punchng.com/aggrieved-apc-aspirants-seek-buharis-intervention/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-30 |title=2019: Buhari hosts aggrieved APC aspirants to dinner at Aso Rock |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2018/10/30/2019-buhari-hosts-aggrieved-apc-aspirants-to-dinner-at-aso-rock/ |access-date=2021-05-31 |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-19 |title=Aggrieved APC Aspirants seek Buhari's intervention |url=https://pmnewsnigeria.com/2018/10/19/aggrieved-apc-aspirants-seek-buharis-intervention/ |access-date=2021-05-31 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Why we are still in APC — Aggrieved aspirants |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/why-we-are-still-in-apc-aggrieved-aspirants/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-23 |title=APC women aspirants allege marginalisation, threaten protest vote |url=https://www.blueprint.ng/apc-women-aspirants-allege-marginalisation-threaten-protest-vote/ |access-date=2021-05-31 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Buhari dines with aggrieved APC aspirants in Aso Rock |url=https://www.thecable.ng/buhari-hosts-aggrieved-apc-aspirants-in-aso-rock |access-date=2021-05-31 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aggrieved APC Aspirants seek President Buhari's intervention |url=https://www.nta.ng/news/politics/20181019-aggrieved-apc-aspirants-seek-president-buharis-intervention/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213818/https://www.nta.ng/news/politics/20181019-aggrieved-apc-aspirants-seek-president-buharis-intervention/ |archive-date=June 2, 2021 |access-date=2021-05-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-23 |title=Aggrieved APC women aspirants threaten protest votes |url=https://www.sunnewsonline.com/aggrieved-apc-women-aspirants-threaten-protest-votes/ |access-date=2021-05-31 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-12 |title=Southwest APC crisis and unending reconciliation |url=https://thenationonlineng.net/southwest-apc-crisis-and-unending-reconciliation/ |access-date=2021-05-31 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-07 |title=Parties accuse govs of using incumbency factor to create tension, insecurity, friction |url=https://www.vanguardngr.com/2019/05/parties-accuse-govs-of-using-incumbency-factor-to-create-tension-insecurity-friction/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aggrieved APC women aspirants threaten protest votes |url=https://www.newsheadlines.com.ng/latest-sun-newspapers/2018/10/23/aggrieved-apc-women-aspirants-threaten-protest-votes-the-sun-nigeria/,%20https://sunnewsonline.com/aggrieved-apc-women-aspirants-threaten-protest-votes/ |access-date=2021-05-31 |language=en-US}}{{Dead link|date=June 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-26 |title=Aggrieved APC women aspirants threaten protest votes |url=https://veracitydesk.com.ng/2018/10/26/aggrieved-apc-women-aspirants-threaten-protest-votes/ |access-date=2021-05-31 |website=Veracity Desk |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213738/https://veracitydesk.com.ng/2018/10/26/aggrieved-apc-women-aspirants-threaten-protest-votes/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-13 |title=Aggrieved APC Aspirants: 'The more Oshiomhole talks, the more crisis he creates' |url=https://www.ripplesnigeria.com/aggrieved-apc-aspirants-the-more-oshiomhole-talks-the-more-crisis-he-creates/ |access-date=2021-05-31 |website=ripplesnigeria.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-11 |title=2019: Aggrieved APC aspirants activate Plan B |url=https://firstcallnewsonline.com.ng/2019-aggrieved-apc-aspirants-activate-plan-b/ |access-date=2021-05-31 |website=Firstcall News Online |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213128/https://firstcallnewsonline.com.ng/2019-aggrieved-apc-aspirants-activate-plan-b/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-31 |title=Buhari dines with aggrieved APC aspirants |url=https://www.chronicle.ng/2018/10/buhari-dines-with-aggrieved-apc-aspirants/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212858/https://www.chronicle.ng/2018/10/buhari-dines-with-aggrieved-apc-aspirants/ |archive-date=June 2, 2021 |access-date=2021-05-31 |website=www.chronicle.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-30 |title=Aggrieved APC aspirants demand refund of primaries expenses |url=https://www.blueprint.ng/aggrieved-apc-aspirants-demand-refund-of-primaries-expenses/ |access-date=2021-05-31 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-30 |title=Aggrieved APC Aspirants demand refund of Campaign Expenses |url=https://plustvafrica.com/aggrieved-apc-aspirants-demand-refund-of-campaign-expenses/ |access-date=2021-05-31 |website=Plus TV Africa |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213246/https://plustvafrica.com/aggrieved-apc-aspirants-demand-refund-of-campaign-expenses/ |url-status=dead }}</ref> He picked [[Sonni Gwanle Tyoden]] as his running mate.<ref>{{Cite web |title=APC Guber Primaries: Lalong, El-Rufai, Adelabu win in Plateau, Kaduna, Oyo |url=https://newsexpressngr.com/news/61646-APC-Guber-Primaries-Lalong-El-Rufai-Adelabu-win-in-Plateau-Kaduna-Oyo |access-date=2021-03-22 |website=News Express Nigeria Website |language=en |archive-date=2022-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121141803/https://www.newsexpressngr.com/news/61646-APC-Guber-Primaries-Lalong-El-Rufai-Adelabu-win-in-Plateau-Kaduna-Oyo |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=September 30, 2018 |title=3, 100 Plateau APC delegates pick Lalong as governorship candidate |url=https://dailytrust.com/3-100-plateau-apc-delegates-pick-lalong-as-governorship-candidate |access-date=2021-03-22 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Tension in parties as more governorship candidates emerge |url=https://thenationonlineng.net/tension-in-parties-as-more-governorship-candidates-emerge/ |access-date=2021-03-22 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Lalong returns as sole APC candidate |url=https://www.blueprint.ng/lalong-returns-as-sole-apc-candidate/ |access-date=2021-03-22 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Opeyemi |first=Adeola |date=2018-10-01 |title=Lalong emerges as APC governorship candidate for Plateau |url=https://www.legit.ng/1195471-lalong-emerges-apc-governorship-candidate-plateau.html |access-date=2021-03-22 |website=Legit.ng |language=en }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-20 |title=APC Reviews Primaries Time Table |url=https://authenticnewsdaily.com/2018/09/20/apc-reviews-primaries-tine-table/ |access-date=2021-05-31 |website=Authentic News Daily |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Opejobi |first=Seun |date=2018-09-19 |title=2019: APC release new timetable for primaries, national convention |url=https://dailypost.ng/2018/09/19/breaking-2019-apc-release-new-timetable-primaries-national-convention/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-20 |title=APC: New timetable for primaries |url=https://www.today.ng/news/politics/apc-timetable-primaries-154500 |access-date=2021-05-31 |website=Today |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=APC releases timetable for primaries, fixes prices for nomination forms |url=https://www.thecable.ng/apc-releases-timetable-primaries-fixes-prices-nomination-forms |access-date=2021-05-31 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC reviews timetable, presidential primary now September 25 |url=https://realnewsmagazine.net/apc-reviews-timetable-presidential-primary-now-september-25/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201173840/https://realnewsmagazine.net/apc-reviews-timetable-presidential-primary-now-september-25/ |archive-date=December 1, 2020 |access-date=2021-05-31 |website=Realnews Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC revises timetable for primaries |url=https://dailynigerian.com/apc-revises-timetable-for-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Nigerian |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=2019: APC Releases Revised Timetable For Party Primaries |url=https://thewhistler.ng/2019-apc-releases-revised-timetable-for-party-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=The Whistler Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC Adjusts Timetable for Primary Elections |url=https://westernpostnigeria.com/apc-adjusts-timetable-for-primary-elections/ |access-date=2021-05-31 |website=Western Post News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=Here's APC timetable for primary elections; presidential aspirants to pay N45m |url=https://www.pulse.ng/news/politics/2019-polls-heres-apc-timetable-for-primary-elections-presidential-aspirants-to-pay/8zsqnzc |access-date=2021-05-31 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-18 |title=APC Reschedules Presidential Primary, To Hold Sept. 26 |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/09/18/apc-reschedules-presidential-primary-to-hold-sept-26/ |access-date=2021-05-31 |website=thisdaylive.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-18 |title=APC Releases New Time Table for Primary Elections |url=http://thebossnewspapers.com/2018/09/18/apc-releases-new-time-table-for-primary-elections/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213027/http://thebossnewspapers.com/2018/09/18/apc-releases-new-time-table-for-primary-elections/ |archive-date=June 2, 2021 |access-date=2021-05-31 |website=TheBoss Newspaper |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-27 |title=Just In: APC postpones governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/286970-just-in-apc-postpones-governorship-primary.html |access-date=2021-05-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Obiejesi |first=Kingsley |date=2018-08-23 |title=Fake News: APC says report of its primary election timetable is false |url=https://www.icirnigeria.org/fake-news-apc-says-report-of-its-primary-election-timetable-is-false/ |access-date=2021-05-31 |website=International Centre for Investigative Reporting |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC reviews timetable, presidential primary now September 25 |url=https://punchng.com/apc-reviews-timetable-presidential-primary-now-september-25/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC changes timetable, moves presidential primary election to Sept. 25 |url=https://www.vanguardngr.com/2018/09/apc-adopts-news-timetable-changes-presidential-primary-election-date-to-sept-25/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-08-23 |title=APC quashes primaries timetable rumours |url=https://guardian.ng/news/apc-quashes-primaries-timetable-rumours-yet-to-announce-official-timetable/ |access-date=2021-05-31 |website=The Guardian Nigeria News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=Breaking: APC Alters Timetable For Primaries Nationwide |url=http://saharareporters.com/2018/09/19/breaking-apc-alters-timetable-primaries-nationwide |access-date=2021-05-31 |website=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=Just In: APC Releases Timetable For Primary Elections Nationwide » Naija News 247 |url=https://www.ngnews247.com/just-in-apc-releases-timetable-for-primary-elections-nationwide/ |access-date=2021-05-31 |website=Naija News 247 |language=en-US }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=APC Releases Timetable For Primaries, Presidential Aspirants To Pay N45m |url=https://www.channelstv.com/2018/09/05/presidential-aspirants-to-pay-n45m-as-apc-releases-timetable-for-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC Fixes New Date For Presidential, Governorship Primaries |url=https://www.concise.ng/apc-fixes-new-date-for-presidential-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Concise News |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214928/https://www.concise.ng/apc-fixes-new-date-for-presidential-governorship-primaries/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-21 |title=APC changes date for presidential primary election |url=https://www.blueprint.ng/apc-changes-date-for-presidential-primary-election/ |access-date=2021-05-31 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-19 |title=APC Alters Timetable For Primaries Nationwide |url=http://www.citypeopleonline.com/apc-alters-timetable-for-primaries-nationwide/ |access-date=2021-05-31 |website=City People Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-27 |title=APC shifts governorship primary to Sept 30 |url=https://punchng.com/breaking-apc-shifts-governorship-primary-to-sept-30/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-04 |title=2019: APC releases timetable; presidential aspirants to pay N45m, governorship N22.5m |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/282541-2019-apc-releases-timetable-presidential-aspirants-to-pay-n45m-governorship-n22-5m.html |access-date=2021-05-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=#2019Elections: APC Releases Timetable for Primaries |url=https://www.proshareng.com/news/Politics/-2019Elections--APC-Releases-Timetable-for-Primaries/41688 |access-date=2021-05-31 |website=#2019Elections: APC Releases Timetable for Primaries |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=Intrigues trail APC governorship primaries |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/intrigues-trail-apc-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-07 |title=Buhari begs losers of APC primaries not to abandon party |url=https://punchng.com/buhari-begs-losers-of-apc-primaries-not-to-abandon-party/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-20 |title=APC primaries: radicalism meets intransigence |url=https://thenationonlineng.net/apc-primaries-radicalism-meets-intransigence/ |access-date=2021-05-31 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-28 |title=Uncertainty over APC primaries |url=https://www.sunnewsonline.com/uncertainty-over-apc-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 5, 2018 |title=See Confirmed Time Table For APC Primaries (Photo) |url=https://www.naijanews.com/2018/09/05/the-national-working-committee-nwc-of-the-all-progressive-congress-apc-have-released-the-timetable-for-its-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=www.naijanews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-06 |title=Nigeria: Ruling APC coalition on the brink of collapse? |url=https://www.dw.com/en/nigeria-ruling-apc-coalition-on-the-brink-of-collapse/a-44100788 |access-date=2021-05-31 |website=dw.com |language=en-GB}}</ref> === PDP na farko === An gudanar da Zaben fidda gwani na PDP a ranar 30 ga Satumba, 2018. <ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=2019: Intra-party tensions, as more PDP, APC candidates emerge |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/2019-intra-party-tensions-as-more-pdp-apc-candidates-emerge/ |access-date=2021-05-31 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-08-25 |title=Battle for governorship seats heats up in States |url=https://thenationonlineng.net/battle-for-governorship-seats-heats-up-in-states/ |access-date=2021-05-31 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-08-11 |title=2019 Poll: Who wears the cap in PDP? |url=https://thenationonlineng.net/2019-poll-who-wears-the-cap-in-pdp/ |access-date=2021-05-31 |website=thenationonlineng.net |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 13, 2018 |title=Governorship contests that will shake 2019 |url=https://dailytrust.com/governorship-contests-that-will-shake-2019 |access-date=2021-05-31 |website=Daily Trust |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=November 10, 2018 |title=2019's new godfathers emerge |url=https://dailytrust.com/2019s-new-godfathers-emerge |access-date=2021-05-31 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-08-31 |title=2019: Jonathan says PDP's primary election will be free, fair |url=https://www.sunnewsonline.com/2019-jonathan-says-pdps-primary-election-will-be-free-fair/ |access-date=2021-05-31 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref> [[Jeremiah Useni|Jerry Useni]] ya lashe zaben fidda gwani da kuri'u 1,018 a kan wasu 'yan takara 12. Abokin hamayyarsa mafi kusa shi ne Johnbull Shekarau, wanda ya zo na biyu tare da kuri'u 340. <ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=Governorship primaries: Useni, Lalong, Mohammed, Badaru, Adelabu win |url=https://www.sunnewsonline.com/gubernatorial-primaries-useni-lalong-mohammed-badaru-adelabu-win/ |access-date=2021-03-22 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref><ref name="premiumtimesng.com"/><ref>{{Cite web |date=2018-10-02 |title=APC, PDP gov candidates emerge in Jos, Kaduna, Adamawa, Nasarawa, Benue |url=https://punchng.com/apc-pdp-gov-candidates-emerge-in-jos-kaduna-adamawa-nasarawa-benue/ |access-date=2021-03-22 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Taiwo-Sidiq |first=Temidayo |date=2018-10-01 |title=ICYMI: 75-year old former Minister, Useni emerges as PDP guber candidate for Plateau » YNaija |url=https://naija.yafri.ca/icymi-75-year-old-former-minister-useni-emerges-as-pdp-guber-candidate-for-plateau/ |access-date=2021-03-22 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-01 |title=75 year-old Jeremiah Useni emerges Plateau PDP governorship candidate |url=https://www.herald.ng/75-year-old-jeremiah-useni-emerges-plateau-pdp-governorship-candidate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002124130/https://www.herald.ng/75-year-old-jeremiah-useni-emerges-plateau-pdp-governorship-candidate/ |archive-date=October 2, 2018 |access-date=2021-03-22 |website=Herald |language=en-US}}</ref> Ya zaɓi Ben Shignugul a matsayin abokin takararsa.<ref>{{Cite web |date=2018-10-18 |title=Plateau 2019: Controversy as Jeremiah Useni names different running mate |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/291166-plateau-2019-controversy-as-jeremiah-useni-names-different-running-mate.html |access-date=2021-03-22 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-02 |title=Choice of deputy for Useni rattles Plateau PDP |url=https://guardian.ng/politics/choice-of-deputy-for-useni-rattles-plateau-pdp/ |access-date=2021-03-22 |website=The Guardian Nigeria News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-23 |title=Plateau: Choice of gov running mate tears PDP apart |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/plateau-choice-of-gov-running-mate-tears-pdp-apart/ |access-date=2021-03-22 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-19 |title=Fresh crisis hits Plateau PDP over Useni's running mate |url=https://www.ripplesnigeria.com/fresh-crisis-hits-plateau-pdp-over-usenis-running-mate/ |access-date=2021-03-22 |website=ripplesnigeria.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-19 |title=Fresh crisis hits Plateau PDP over Useni's running mate |url=https://punchng.com/fresh-crisis-hits-plateau-pdp-over-usenis-running-mate/ |access-date=2021-03-22 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-17 |title=Plateau PDP governorship candidate picks running mate |url=https://theeagleonline.com.ng/plateau-pdp-governorship-candidate-picks-running-mate/ |access-date=2021-03-22 |website=The Eagle Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odinaka |last2=Odinaka |date=2018-09-12 |title=2019: PDP Announces New Dates For Presidential, NASS & Governorship Primary Elections (Full Timetable) |url=https://www.tori.ng/news/105957/2019-pdp-announces-new-dates-for-presidential-nass.html |access-date=2021-05-31 |website=Tori.ng}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-11 |title=2019 election: PDP readjusts dates for NASS, governorship primaries |url=https://punchng.com/2019-election-pdp-readjusts-dates-for-nass-governorship-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-11 |title=2019: PDP readjusts dates for NASS, guber primaries |url=https://guardian.ng/news/2019-pdp-readjusts-dates-for-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=The Guardian Nigeria News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-11 |title=2019: PDP readjusts dates for NASS, guber primaries |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2018/09/11/2019-pdp-readjusts-dates-for-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-11 |title=2019: PDP readjusts dates for NASS, guber primaries |url=https://sundiatapost.com/2019-pdp-readjusts-dates-for-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=SundiataPost |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-11 |title=2019: PDP readjusts dates for NASS, guber primaries |url=https://dailynigerian.com/2019-pdp-readjusts-dates-for-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Daily Nigerian |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDP Extends Deadline For Sale Of Forms, New Dates For NASS, Guber Primaries |url=https://independent.ng/pdp-extends-deadline-for-sale-of-forms-new-dates-for-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Independent Newspaper Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-12 |title=2019: PDP extends dates of NASS, guber primaries |url=http://www.politico.ng/2019-pdp-extends-dates-of-nass-guber-primaries/ |access-date=2021-05-31 |website=Politico |language=en-US |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212546/http://www.politico.ng/2019-pdp-extends-dates-of-nass-guber-primaries/ |url-status=dead }}</ref> == Sakamako == Adadin 'yan takara 24 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben. <ref name=":0"/> Adadin masu jefa kuri'a da aka yi rajista a jihar ya kai 2,480,455, yayin da aka amince da masu jefa kuriʼa 1,157,025. Adadin kuri'un da aka jefa ya kasance 1,176,142, yayin da yawan kuri'un inganci ya kasance 1,159,954. Kayan kuri'un da aka ƙi sun kasance 16,188.<ref>{{Cite web |date=2019-03-24 |title=Governor Lalong re-elected |url=https://www.radionigeria.gov.ng/2019/03/24/governor-lalong-re-elected/ |access-date=2021-03-22 |website=FRCN |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sunday |first=Philips |date=2019-03-13 |title=Breakdown Of States Governorship Election Results From All LGAs |url=https://www.naijanews.com/2019/03/13/breakdown-of-states-governorship-election-results-from-all-lgas/ |access-date=2021-03-22 |website=Naija News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 11, 2019 |title=Breaking: INEC declares Plateau guber poll inconclusive |url=https://dailytrust.com/breaking-inec-declares-plateau-guber-poll-inconclusive |access-date=2021-03-22 |website=Daily Trust |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-26 |title=The Politics of Lalong's Re-election |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/26/the-politics-of-lalongs-re-election/ |access-date=2021-03-22 |website=thisdaylive.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-11 |title=INEC declares Plateau governorship election inconclusive |url=http://election.punchng.com/inec-declares-plateau-governorship-election-inconclusive/ |access-date=2021-03-22 |website=Punch Elections 2019 |language=en-US |archive-date=2020-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124061811/https://election.punchng.com/inec-declares-plateau-governorship-election-inconclusive/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Ugbodaga">{{Cite web |last=Ugbodaga |first=Kazeem |date=2019-03-24 |title=Lalong wins Plateau Governorship election |url=https://www.pmnewsnigeria.com/2019/03/24/lalong-wins-plateau-governorship-election/ |access-date=2021-03-22 |website=P.M. News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-28 |title=Plateau 2019: Gov Lalong's Walk To Victory |url=https://leadership.ng/plateau-2019-gov-lalongs-walk-to-victory/ |access-date=2021-03-22 |website=Leadership Newspaper |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-11 |title=Updated: INEC declares Plateau governorship poll inconclusive |url=https://punchng.com/breaking-inec-declares-plateau-governorship-poll-inconclusive/ |access-date=2021-03-22 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> === Ta hanyar karamar hukuma === Ga sakamakon zaben da karamar hukuma ta yi wa manyan jam'iyyun biyu. Jimlar kuri'un da suka dace na 1,159,954 suna wakiltar jam'iyyun siyasa 24 da suka shiga zaben. <span style="background:#87BEEB">Blue</span> yana wakiltar LGAs wanda Simon Lalong ya lashe. <span style="background:#90EE90">Green</span> yana wakiltar LGAs wanda Jeremiah Useni ya lashe.<ref name="Ugbodaga"/><ref>{{Cite web |date=March 24, 2019 |title=Breaking: Governor Lalong reelected for second term in Plateau |url=https://tribuneonlineng.com/breaking-governor-lalong-reelected-for-second-term-in-plateau/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303064419/https://tribuneonlineng.com/breaking-governor-lalong-reelected-for-second-term-in-plateau/ |archive-date=March 3, 2020 |access-date=2021-03-22 |website=tribuneonlineng.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-24 |title=Just in: Gov Lalong wins re-election for second term as Plateau governor |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2019/03/24/just-in-gov-lalong-wins-re-election-for-second-term-as-plateau-governor/ |access-date=2021-03-22 |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-24 |title=Updated: INEC declares APC's Lalong Plateau governor-elect |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/321984-updated-inec-declares-apcs-lalong-plateau-governor-elect.html |access-date=2021-03-22 |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style=" font-size: 95%" ! rowspan="2" |LGA ! colspan="2" |Simon Lalong APC ! colspan="2" |Irmiya Useni PDP !Jimillar kuri'u |- !# !% !# !% !# |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Jos ta Gabas|Jos Gabas]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''18,602''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |7,994 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Kanke (Nijeriya)|Kanke]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''23,360''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |22,831 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Langtang ta Arewa]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |18,979 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''40,519''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Barkin Ladi]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |17,080 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''44,529''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Bokkos]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''27,561''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |26,700 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Bassa (Plateau)|Bassa]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |30,441 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''33,192''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Langtang ta Kudu]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |14,470 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''18,868''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Pankshin]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''36,215''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |24,939 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Mikang]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''15,150''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |11,703 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Kanam (Nijeriya)|Kanam]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''55,338''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |22,432 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Jos ta Kudu]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |33,475 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''91,846''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Jos ta Arewa|Jos Arewa]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''109,161''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |14,290 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Wase|Rashin Rashin Ruwa]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''37,593''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |27,485 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Mangu (Nijeriya)|Mangu]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''51,895''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |43,555 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Riyom]] | align="center" bgcolor="#90EE90" |12,720 | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" |'''24,017''' | align="center" bgcolor="#90EE90" | | align="center" bgcolor="#90EE90" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Qua'an Pan]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''31,962''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |20,939 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- | align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Shendam]] | align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''61,798''' | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" |17,115 | align="center" bgcolor="#87BEEB" | | align="center" bgcolor="#87BEEB" | |- !Cikakken !'''595,582''' ! !'''546,813''' ! !1,159,954 |} == Manazarta == {{Reflist|2}} dk7o9fvc3oplt4rihbnehrlq9c1t0zq Tattaunawar user:Peterxy 3 116509 838299 714612 2026-05-20T10:40:34Z Neriah 13112 Neriah moved page [[Tattaunawar user:Peterxy12]] to [[Tattaunawar user:Peterxy]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" to "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" 714612 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Peterxy12! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Peterxy12|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:29, 20 Satumba 2025 (UTC) qmrr3d6tudzy2ceob00ld68wmoam1s3 Yawa Hansen-Quao 0 116772 838064 715596 2026-05-20T06:31:07Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838064 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yawa Hansen-Quao''' (an haife ta a Accra) [[Ghana|Dan Ghana]] ce mai kafa, [[Kasuwancin zamantakewa|ɗan kasuwa na zamantakewa]] kuma mai fafutukar mata.<ref name="VenturesAfrica">{{Cite web |title=Leading Lady: Yawa Hansen-Quao, Ghana |url=http://venturesafrica.com/leading-lady-yawa-hansen-quao-ghana/ |access-date=2015-08-20 |publisher=Ventures Africa}}</ref> Tana zaune a Kwamitin Daraktoci na [[Jami'ar Ashesi]], tana aiki a kwamitin ba da shawara, Cibiyar Mata don Jagorancin Duniya da Jami'ar Benedictine.<ref>{{Cite web |title=Board of Directors |url=https://www.ashesi.edu.gh/about/ashesi-s-leadership.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603153856/http://www.ashesi.edu.gh/about/ashesi-s-leadership.html |archive-date=3 June 2024 |access-date=13 June 2023 |website=Ashesi University}}</ref> Ita ce ta kafa Cibiyar Kula da Mata (LLN), memba ne na Cibiyar Kulawa ta Afirka da Cibiyar Tattalin Arziki ta Duniya. Tana da karfi a cikin ilimi da jin daɗin yarinyar. <ref>{{Cite web |title=Board of Directors (College) - Ashesi University College |url=http://www.ashesi.edu.gh/about/ashesi-s-leadership/board-of-directors-ghana.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150917152829/http://www.ashesi.edu.gh/about/ashesi-s-leadership/board-of-directors-ghana.html |archive-date=2015-09-17 |access-date=2015-08-22 |website=Ashesi University College Ghana}}</ref><ref name="WEF">{{Cite web |title=Yawa Hansen-Quao |url=http://www.weforum.org/contributors/yawa-hansen-quao |access-date=2015-08-22 |publisher=World Economic Forum}}</ref> == Rayuwa ta farko == Yawa Hansen-Quao ita ce 'yar fari ta wani dan siyasar Ghana wanda aka tilasta masa ya tsere daga kasar a farkon shekarun 1980 a lokacin rikice-rikicen siyasa. Ta rayu tun tana ƙarama a matsayin 'yar gudun hijira a [[Togo]] sannan a Amurka. Kamar yawancin 'yan gudun hijirar Afirka da aka tilasta su tsere daga nahiyarsu, an haife ta tsakanin al'adu biyu kuma ta shiga duka biyun. Ba lokaci ne mai sauƙi ga Yawa ba, suna rayuwa a ƙarƙashin amincewa cewa za su koma gida lokacin da ya fi aminci, duk da haka wannan yarantaka ta al'adu biyu ta tsara yadda take a yau. Ta koma gida a ƙarshe a 1996 a matsayin matashiya. Yaren da shingen al'adu sun hana ta haɗuwa da sauran matasa na Afirka. Ƙuntataccen damar ci gaba ga 'yan mata na Afirka da sauri ya zama bayyananne ga Yawa. Bayan masu kula da ita sun ware, iyalin sun fada cikin mawuyacin lokaci na kasafin kuɗi amma tana buƙatar ƙarfafa iyali da kula da mahaifinta, wanda ke fama da cutar kansa.<ref>{{Cite journal |last=Sachdeva |first=Gulshan |last2=Sharma |first2=Bharat |date=September 2021 |title=Exergy Analysis of an Ejector Cooling System by Modified Gouy–Stodola Equation |url=http://dx.doi.org/10.1142/s2010132521500279 |journal=International Journal of Air-Conditioning and Refrigeration |volume=29 |issue=3 |doi=10.1142/s2010132521500279 |issn=2010-1325 |s2cid=239205743 |url-access=subscription}}</ref> Duk da wadannan wahalar tana da cibiyar tallafawa a cikin mahaifinta, aboki mafi kyau da kuma mai ba da shawara daga shirin Junior Achievement na Amurka. Wannan mai ba da shawara ya ga damar da yawa a cikinta har ta biya kuɗin makarantar Yawa a lokacin rikicin kudi na iyali don ta iya ci gaba da zama a makaranta. Makarantar ta kasance hanyar fita don iyawar shugabancin Yawa da makamashi mai ban sha'awa. An ba ta lada ga balaga da alhakin da ta taka da dama a cikin gwamnatin dalibai.<ref name="VenturesAfrica"/> == Rayuwa da ilimi == Hansen-Quao ta shiga [[Jami'ar Ashesi]] tana fatan cewa zai zama dandamali inda za ta iya zama wani ɓangare na canza Ghana. Ta hanyar yin aiki da yawa, dangane da taimakon kudi da karimcin abokai, ta shiga kuma ta ba da kanta ga Ashesi. A lokacin da take can ta fara kungiyar kasuwanci ta Ashesi da kungiyoyin daliban mata na Ashesi. Ta kuma zama malamar ilimin HIV / AIDS kuma an zabe ta a shekara ta 2006 a matsayin mace ta farko da ta zama shugabar gwamnatin dalibai a matakin kwaleji a Ghana.<ref>{{Cite web |date=2012-05-29 |title=Leading Lady: Yawa Hansen-Quao, Ghana |url=https://venturesafrica.com/leading-lady-yawa-hansen-quao-ghana/ |access-date=2022-05-15 |website=Ventures Africa |language=en-US}}</ref> Yayinda take makaranta ta yanke shawarar magance batun da ke addabi jami'o'in Afirka da yawa, cin hanci da rashawa a duk siffofinta. A duk matakan ilimi a Ghana, yaudara, cin hanci da rashawa da cinikin jima'i don maki sun zama ruwan dare kuma ta nemi gabatar da lambar girmamawa ga makarantar ta. Ta hanyar karɓar lambar girmamawa, Ashesi, wanda Hansen-Quao ya jagoranta, ya kafa ma'auni a cikin tsarin ilimi mafi girma.<ref name="VenturesAfrica"/> Ta ci gaba da gudanar da MA a cikin Jima'i, Zaman Lafiya da Tsaro a Cibiyar Horar da Zaman Lafiya ta Kofi Annan da kuma digiri na girmamawa a Kasuwanci da Sabon Ci gaban Samfurin a Jami'ar Amurka ta Roma . Ta kuma bi takardar shaidar a cikin Rediyo da Talabijin a [[University of Media, Arts and Communication|Cibiyar Jarida ta Ghana]], kuma ta sami takardar shaidarsa ta Kamfanin Kasuwanci da Mai ba da shawara kan Yarjejeniyar Duniya a Makarantar Yarjejeniyar Washington, Amurka.<ref name="WEF"/><ref name="Founder">{{Cite web |last=Hansen-Quao |first=Charles |title=Our Founder |url=http://www.leadingladiesnetwork.org/about-us/our-founder.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507002446/http://www.leadingladiesnetwork.org/about-us/our-founder.html |archive-date=2015-05-07 |access-date=2015-08-22 |website=leadingladiesnetwork.}}</ref> == Ayyuka == Lokacin da lokacin ya zo Hansen-Quao ya bar Ashesi, ta so ta kirkiro al'umma da za ta kula da shugabannin, kamar kwarewarta ta Ashesi. Imani mai karfi da ta yi game da jagorancin mata na Afirka ya haifar da kirkirar Cibiyar Kula da Mata (LLN), tushen hanya da dangantaka ga mata matasa yayin da suke ɗaukar matsayi na jagoranci a cikin gwamnati, jama'a, ƙungiyoyin kamfanoni da sauransu. Ta hanyar Ci gaban Jagorancin Mata, Jagora da Karfafawa, LLN tana horar da 'yan mata matasa don zama kayan canjin zamantakewa, tallafa musu a duk fannoni da shirya su don zama shugabannin bayin a fannonin da suka zaɓa. Wadannan mata suna gudanar da ayyukan don inganta al'ummominsu kuma suna shirye su ci gaba da matsayi na jagoranci.<ref name="VenturesAfrica2">{{Cite web |title=Leading Lady: Yawa Hansen-Quao, Ghana |url=http://venturesafrica.com/leading-lady-yawa-hansen-quao-ghana/ |access-date=2015-08-20 |publisher=Ventures Africa}}</ref><ref name="Founder2">{{Cite web |last=Hansen-Quao |first=Charles |title=Our Founder |url=http://www.leadingladiesnetwork.org/about-us/our-founder.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507002446/http://www.leadingladiesnetwork.org/about-us/our-founder.html |archive-date=2015-05-07 |access-date=2015-08-22 |website=leadingladiesnetwork.}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-17 |title=Achievers Ghana interacts with the Leading Ladies Network |url=http://achieversghana.org/2015/05/17/achievers-ghana-interacts-with-the-leading-ladies-network/ |access-date=2015-08-22 |website=Achievers Ghana |archive-date=2015-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811131244/http://achieversghana.org/2015/05/17/achievers-ghana-interacts-with-the-leading-ladies-network/ |url-status=dead }}</ref> Baya ga ayyukanta na yau da kullun a matsayin wanda ya kafa, Hansen-Quao memba ne na kwamitin daraktoci na [[Jami'ar Ashesi]], a kan kwamitin ba da shawara na Cibiyar Mata don Jagorancin Duniya, Jami'ar Benedictine, memba na Cibiyar Jagorancin Afirka da Ƙungiyar Shapers ta Duniya. Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan jagoranci ga Mata na Majalisar Dinkin Duniya da ke taimakawa wajen bunkasa tsarin jagoranci don inganta ikon shugabannin mata a Gabas da Kudancin Afirka. <ref name="Founder"/> == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1983]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] d01p5h1i556q9n9bx1pzl9ni41mrprf Auren mata da yawa a Ghana 0 117011 837986 787048 2026-05-19T21:57:34Z Mansir Yusuf 19064 837986 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Auren mata da yawa|Auren mace fiye da daya]] haramun ne a [[Ghana]], amma ba a aiwatar da hane-hane da yawa. <ref>{{Cite web |title=Ghana: Polygamy Creating Problem In Northern Region |url=http://africanspotlight.com/2011/09/03/ghana-polygamy-creating-problem-in-northern-region/ |access-date=24 September 2015 |website=African Spotlight |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084104/http://africanspotlight.com/2011/09/03/ghana-polygamy-creating-problem-in-northern-region/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="genderindex.org" /> Auren mata fiye da daya haramun ne a karkashin dokar kasa, ko da yake ana iya cewa doka ce ta al'ada. <ref name="genderindex.org">{{Cite web |title=Gender Equality in Ghana - Social Institutions and Gender Index (SIGI) |url=http://genderindex.org/country/ghana |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925152154/http://www.genderindex.org/country/ghana |archive-date=25 September 2015 |access-date=24 September 2015 |publisher=Genderindex.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ghana |url=http://www.law.emory.edu/ifl/legal/ghana.htm |access-date=24 September 2015 |publisher=Law.emory.edu}}</ref> Duk da waɗannan keɓancewa, ba a sami rahotannin auren mace fiye da ɗaya da aka yi a Ghana ba; kuma ana ganin su "de facto" haramun ne. <ref name="genderindex.org" /> Kimanin kashi 22% na [[Mata a Ghana|matan Ghana]] suna rayuwa da aure fiye da ɗaya. <ref name="genderindex.org" /> <ref>{{Cite web |last=KobGraham |date=8 September 2015 |title=Sex, fauxnogamy and the married man |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/sep/08/sex-fauxnogamy-married-man-ghana-polygamy |access-date=24 September 2015 |website=The Guardian}}</ref> == Asalin auren mata da yawa == Cin mata da yawa ya kasance a Kusa kuma an yi shi tsawon ƙarni ta al'adu daga ko'ina cikin duniya, amma babu ainihin wurin da ya fara. An yi imanin cewa ya fi yawa a wuraren da samun nasarar tattalin arzikin mulkin mallaka ya kasance a kan aikin gona (misali Afirka). Wannan aikin gona yana da wadataccen kai wanda manoma ke mai da hankali kan [[shuka]] abinci don ciyar da kansu da iyalansu. Wani dalili na fara shi ne yaƙi. Lokacin da maza da yawa suka mutu a yaƙi, samun mata fiye da ɗaya yana ƙara yawan jama'a. Matsayin mutum a cikin al'umma da dukiya sun kasance suna da alaƙa da yawan matan da mutum yake da su. Akasin haka, polyandry wata hanya ce ta iyakance yawan jama'a tare da 'yan albarkatu da mutane da yawa. Mace na iya ɗaukar ciki da haihuwa da yawa, ba tare da la'akari da yawan mazajen da take da su ba. == Dokoki da addini a Ghana == A halin yanzu (2015), auren mata da yawa ba bisa ka'ida ba ne a Ghana, kodayake ba a tilasta dokoki game da wannan salon rayuwa ba a kan waɗanda suka zaɓi rayuwa da shi. Aure na auren mata da yawa ba bisa ka'ida ba ne a karkashin dokar farar hula. Ana iya jayayya da su a matsayin doka a ƙarƙashin dokar al'ada. Maza a cikin auren mata da yawa na iya sauƙaƙa kuɗin haihuwa da girma ga mata. Addinai da suka kunshi Ghana a halin yanzu kashi 12 cikin dari Musulmi ne, kashi 38 cikin dari masu bin gargajiya, kashi 41 cikin dari Krista, da sauran (kimanin kashi 9) wasu. Akwai batutuwan rikice-rikice dangane da aure inda addinin Islama da na gargajiya ke tallafawa auren mata da yawa yayin da addinin Kirista ke tallafawa mace daya da auren mata da dama. Duk da haka, haƙuri na addini a Ghana yana da yawa. Tare da wannan, auren mata da yawa ya kasance a duk faɗin Afirka saboda yana wakiltar fannoni na addininsu da al'adunsu. Kungiyoyin auren mata da yawa sun kasance a Afirka kamar yadda babu wata [[nahiya]] a duniya. == Wanene kuma me ya sa? == Nazarin farko na polygyny a Ghana ya mayar da hankali ne kawai kan mazaunin birane na karkara da alakarsa da polygyny. Binciken ya nuna cewa abin da ya faru na polygyny ya kasance kusan iri ɗaya a cikin birane da yankunan karkara. Wannan ya faru ne saboda a wannan lokacin, rayuwa a yankunan karkara da birane ba ta da nau'in aure. Wadanda za su iya biyan da kuma kula da mata fiye da ɗaya, ko waɗanda, saboda aikinsu kamar noma, kasuwanci da wanki sun ga fa'idodin salon rayuwa, yawanci su ne waɗanda ke yin polygyny. An dauki auren mata da yawa a Afirka a matsayin hanyar da iyali za ta iya gina daular. Matsayin sadarwa na aure game da hana daukar ciki, wanda ke da alaƙa da matakin amfani, yana da ƙasa tsakanin ma'aurata masu auren mata da yawa. Sabili da haka, daya daga cikin dalilan da ya sa auren mata da yawa ya shahara shi ne saboda al'ummomin Afirka suna ganin yara a matsayin nau'in wadata kuma ta wannan hanyar ana ɗaukar iyali mai yara da yawa a matsayin mafi iko. == Yaduwar auren mata da yawa a Ghana == Cin mata da yawa koyaushe ya kasance muhimmiyar ma'aikata a cikin al'ummar Afirka kuma ya ci gaba da kasancewa "mafi kyawun fasalin auren Afirka" (Garenne da Van De Walle, 1989, shafi na 267). Sai kawai bayan zamanin mulkin mallaka a Afirka ya bayyana lokacin da aka fara kallon auren mata da yawa a matsayin haramtacciyar doka. An kuma ce akwai wani abu na tattalin arziki wanda ya sa wannan ya faru: akwai batutuwan mallakar dukiya da suka saba wa sha'awar mulkin mallaka na Turai. Yankin [[Afirka ta Kudu|Afirka ta kudu]] da Sahara shine kadai yankin a duniya inda auren mata da yawa ya kasance a ko'ina. &nbsp; Kimanin yaduwar auren mata da yawa a cikin al'ummomin Afirka ya kasance daga kashi 20 zuwa kashi 50 cikin dari na dukkan auren. Da farko auren mata da yawa a yammacin Afirka ya shahara sosai, amma yayin da Islama ta fara yaduwa a wannan yankin, yaduwar auren mata da dama ya ragu sosai saboda ƙuntatawa da ta bayyana ga yawan matan da mutum zai iya samu. Daga baya Kiristanci ya rinjayi kasar wanda ke da manufa ta auren mace daya. == Manazarta == 0y60qu9nju7dqk1gtpzya3ccf2czrp5 Tukulma, Nigeria 0 117032 837869 728922 2026-05-19T15:08:15Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837869 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Tukulma_Beto_community.jpg|thumb|Al'ummar Tukulma Beto]] '''Tukulma''' wani gari ne da ke cikin [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Akko na (Nijeriya)|Yankin Karamar Hukumar Akko]] ta [[Najeriya]] . <ref>{{Cite web |title=TUKULMA Geography Population Map cities coordinates location - Tageo.com |url=https://www.tageo.com/index-e-ni-v-00-d-m2818438.htm |access-date=2024-08-27 |website=www.tageo.com}}</ref> Kimanin kilomita 27, ko mil 17, daga Tukulma. Tsakanin kusan kilomita 400 (249 mi) ya raba Tukulma daga [[Abuja]], [[Abuja|babban birnin Najeriya]].<ref>{{Cite web |title=Tukulma, Nigeria - Facts and information on Tukulma - Nigeria.Places-in-the-world.com |url=https://nigeria.places-in-the-world.com/2321585-place-tukulma.html |access-date=2024-08-27 |website=nigeria.places-in-the-world.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> lambar gidan waya ta yankin ita ce 771104.<ref>{{Cite web |title=Tukulma, Akko - Postcode - 771104 - Nigeria Postcode |url=https://www.nigeriapostcode.com/gombe-akko-gona-tukulma.html |access-date=2024-08-27 |website=www.nigeriapostcode.com}}</ref> == Makarantar a Tukulma == [[Fayil:Tukulma_Beto_Primary_School_03.jpg|thumb|'''Makarantar Firamare ta Tukulma Beto''']] [[Fayil:School_Badge2.jpg|thumb|Alamar makarantar firamare ta Tukulma]] [[google:Tukulma Primary School&ludocid=9662437207124917723&ibp=gwp;0,7&sa=X&ved=2ahUKEwj1iqPGkJaIAxWPA9sEHdfHDpwQ_coHegQIIBAB&sxsrf=ADLYWIKFOC5gACMDvJTReZTfSN9p9j3GCw:1724794588945|Makarantar Firamare ta Tukulma]] Bappayo Tukulma Makarantar Sakandare ta Kimiyya ta Gwamnati Gombe == Yanayi == [[Fayil:IYAKA.jpg|thumb|Iyaka, hanyar gundumar Tukulma, AKkko LGA, Jihar Gombe]] A cikin Tukulma, zafi na shekara-shekara yana tare da lokacin rigar da ba shi da kyau da kuma lokacin fari mai ɗan hazo. Akwai ƙananan canji a cikin [[Temperature|zafin jiki]] a ƙasa ko sama da 31 ° F a duk shekara, tare da matsakaicin 23 ° F zuwa 107 ° F.<ref>{{Cite web |title=Weather Tukulma - Long term weather forecast {{!}} freemeteo.gr |url=https://freemeteo.gr/mobile/weather/tukulma/longterm/weekly/?gid=2321585&mn=9&wk=2&language=english&country=nigeria |access-date=2024-08-27 |website=freemeteo.gr |archive-date=2024-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241217205756/https://freemeteo.gr/mobile/weather/tukulma/longterm/weekly/?gid=2321585&mn=9&wk=2&language=english&country=nigeria |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-27 |title=Weather Forecast Tukulma - Nigeria (Gombe) : free 15 day weather forecasts |url=https://www.weathercrave.com/weather-forecast-nigeria/city-478068/weather-forecast-tukulma-today |access-date=2024-08-27 |website=Weather Crave |language=en}}</ref> == Bayanan da aka ambata == 8cf1ifjo7on0j4xwe3c4mh7ksexfdpx Yaƙin Pamo 0 117356 838070 718890 2026-05-20T07:33:26Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838070 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Yaƙin Pamo''' ya faru ne a [[Najeriya]] a cikin shekarun 1830, lokacin da [[Fulani|Fulas]] a ƙarƙashin Solagberu suka ci [[Yarbawa|Yoruba]]. == Tarihi == Daga hangen nesa na Yoruba, Yaƙin Pamo ya kasance babban gamuwa a lokacin rikice-rikice na dogon lokaci tsakanin sojojin Ibadan da Ilorin a karni na 19, wanda ke nuna babban gwagwarmaya don kula da manyan hanyoyin kasuwanci da tasirin siyasa a Yorubaland.[https://www.researchgate.net/profile/Siyan-Oyeweso/publication/353572047_Ede_Participation_in_the_19th_Century_Yoruba_Wars/links/6103b4ef0c2bfa282a0e24f9/Ede-Participation-in-the-19th-Century-Yoruba-Wars.pdf] An gan shi a matsayin kare ikon mallakar Yoruba, yaƙin ya nuna juriya ta Ibadan game da fadada arewacin Ilorin, wanda ya sami goyon baya daga bukatun jihadi na Fulani.[https://www.jstor.org/stable/41856842] Alimi, [[Fulani|Fula]] Muslim Imam wanda ya jagoranci baƙi a [[Ilorin]], ya mutu bayan yaƙin da ya gabata. Ɗansa Abudusalami ya gaje shi, ya zama sarki na farko ko Sarkin Ilorin. Wannan ya nuna mulkin karshe na Fulas a Ilorin, yana ba da gida ga Gambaris ([[Hausa Bakwai|Hausas]]) da aka dauka daga Jamas. Da farko, Alimi, wani mutum mai daraja sosai a Ilorin, ba shi da niyyar zama a can ko shiga cikin cin nasara. Lokacin da Afonja da Jamas suka shiga cikin wuce gona da iri, Alimi ya yi la'akari da komawa ƙasarsa saboda ƙyama. Koyaya, dattawan Yoruba sun bukaci ya zauna ya yi aiki a matsayin tantancewa akan Afonja. A ƙarshe, Ilorin ya rinjaye shi ya sanya shi gidansa.<ref name="RCCL">{{Cite journal |last=Law |first=R. C. C. |date=1970 |title=The Chronology of the Yoruba Wars of the Early Nineteenth Century: A Reconsideration |url=https://www.jstor.org/stable/41856842 |journal=Journal of the Historical Society of Nigeria |volume=5 |issue=2 |pages=211–222 |issn=0018-2540 |jstor=41856842}}</ref> Alimi, mai tsarki Fula, da matarsa Fula da farko sun fuskanci rashin haihuwa. Neman mafita, matar ta tuntubi firist musulmi, wanda ya shawarce ta da ta ba da bawa a matsayin sadaka ga fitaccen firist musulunci. Ta zaɓi mijinta, wanda ya haifar da haihuwar Abudusalami da Shitta . Alimi daga baya ya ɗauki matarsa ta uku, yana da wani ɗa. A lokacin mutuwarsa, ya bar 'ya'ya maza huɗu, amma babu fa'ida a cikin shugabanci da ya fi son ɗan matar ta ainihi fiye da' ya'yan matar bawa, wanda ya haifar da sarakunan baƙar fata a Ilorin ta ƙarni na uku. <ref name="RCCL"/> Fulas, da nufin rushe dukan ƙasar Yoruba, sun yi amfani da rikice-rikicen cikin gida tsakanin shugabannin yaƙi na Yoruba. Ikon Fulas ya karu, wanda ya haifar da balaguro, lalacewa, da raguwar jama'a. Duk da gargadi, iyalai na Yoruba sun kasa hada kai da abokin gaba ɗaya, suna shiga yaƙe-yaƙe na cikin gida waɗanda suka raunana ƙasar. == Yaƙi == Rikici tsakanin shugabannin Yoruba, kamar su Toyeje da Adegun, sun kara raba kasar.<ref>{{Cite web |last=Okùnadé |first=Johnson |date=2020-09-02 |title=The Battle of Pamo |url=https://johnsonokunade.com/2020/09/the-battle-of-pamo.html |access-date=2025-06-17 |website=Johnson Okunade Afro-Cultural Hub |language=en-GB |archive-date=2025-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617230310/https://johnsonokunade.com/2020/09/the-battle-of-pamo.html |url-status=dead }}</ref> Kakanfo sun kafa kawance kuma sun kewaye Onikoyi, wanda ya shafi Solagberu na Ilorin. Matakan hikima sun ceci birnin, kuma Sarkin Ilorin ya yi niyyar ɗaga kewaye, daga ƙarshe ya ci sojojin Kakanfo.[https://komejournal.com/files/7kakanfo.pdf] Yaƙin basasa ya ɓarke tsakanin Solagberu da Sarkin sarakuna, wanda ya haifar da faduwar Oke Suna da mutuwar Solagberu. == Sakamakon haka == Ba tare da sauran abokan hamayya ba, Abudusalami ya nemi ya mallaki mulkin Yoruba, tare da taimakon Jamas masu zalunci. Sauran garuruwan Yoruba an sanya su a ƙarƙashin haraji, suna ƙarfafa ikon Fulas akan Ilorin. An ba da labarin wannan yaƙin, kuma sanannen masanin tarihin [[Yarbawa|Yoruba]], [[Samuel Johnson (masanin tarihi dan Najeriya)|Samuel Johnson]] ne ya rubuta shi a cikin ''Tarihin Yoruba'' . == Manazarta == 8viaxarf57l8miae3kk00th8srobx8b Why Johnny Can't Read 0 117406 837996 719064 2026-05-19T22:44:49Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837996 wikitext text/x-wiki '''''Why Johnny Can't Read—And What You Can Do About It''''' ne na 1955 wanda Rudolf Flesch ya bayyana ilimin karatun Amurka. Ya kasance mafi kyawun sayarwa na makonni 37 kuma ya zama sanannen ilimi.{{Sfn|Hall|1956}} A cikin littafin, marubucin ya kammala cewa hanyar " (duba-duba) " (tunanin kalmomi gaba ɗaya ta hanyar gani) ba ta da tasiri saboda ba ta da horo mai kyau. Bugu da ƙari, Flesch ya soki labarun masu sauƙi da iyakantaccen rubutu da ƙamus na masu karatu na [[Dick da Jane]] waɗanda suka koya wa ɗalibai karantawa ta hanyar haddacewa kalmomi.<ref>{{Cite web |date=September 2002 |title=The Victims of Dick and Jane |url=https://chalcedon.edu/magazine/the-victims-of-dick-and-jane}}</ref> Flesch ya kuma yi imanin cewa hanyar kallon-faɗar ba ta shirya ɗalibai yadda ya kamata don karanta kayan da suka fi rikitarwa a matakan aji na gaba ba.<ref>{{Cite web |title=Reading with and Without Dick and Jane: The Politics of Literacy in c20 America |url=https://rarebookschool.org/2005/exhibitions/dickandjane.shtml }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Why Johnny Still Can't Read -- and What to do About It |url=https://www.forbes.com/sites/nataliewexler/2018/05/19/why-johnny-still-cant-read-and-what-to-do-about-it/#5180f5fe2e22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522031347/https://www.forbes.com/sites/nataliewexler/2018/05/19/why-johnny-still-cant-read-and-what-to-do-about-it/#5180f5fe2e22 |archive-date=May 22, 2018 |website=[[Forbes]]}}</ref> Bayan haka, an yi amfani da yawa don wasu harsuna ko mahallin.<ref>{{Cite journal |last=De Francis |first=John |date=1963 |orig-date=1963 |title=Why Johnny can’t read Chinese. |journal=Journal of the Chinese Language Teachers Association |publisher=Yale University Press |publication-date=1965 |volume=1 |issue=1 |pages=1–20}}</ref> == Dubi kuma == * Mai karatu na asali * Yin Mu Rashin Zuciya * Phonics * Na farko (littafin rubutu) * [[Karatu]] * [[Karatu|Ilimi na karatu a Amurka # Tarihi]] * ''Me ya sa Johnny Ba zai iya Ƙarawa ba'' * ''Katin da ke cikin Hat'' == Bayanan da aka ambata == h45pjbycezipl0v0habp6ohm1cljzq6 UAN 0 119666 837875 729944 2026-05-19T15:57:17Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837875 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''UAN''' mafita ce ta urea da ammonium nitrate a cikin ruwa da aka yi amfani da shi azaman taki. Haɗin urea da ammonium nitrate yana da ƙarancin zafi mai mahimmanci (18% a 30 ° C) sabili da haka ana iya amfani dashi kawai a cikin taki na ruwa. Matsayin da aka fi amfani da shi na waɗannan mafita na taki shine UAN 32.0.0 (32%N) wanda aka sani da UN32 ko UN-32, wanda ya ƙunshi 45% ammonium nitrate, 35% urea da 20% kawai ruwa. Sauran maki sune UAN 28, UAN 30 da UAN 18. Maganin yana da lalata sosai ga ƙarfe mai laushi (har zuwa 0.5 inci (1.3 a kowace shekara akan ƙarfe na C1010) sabili da haka ana sanye su da mai hana lalata don kare tankuna, bututu, nozzles, da dai sauransu. Kada a haɗa mafita na Urea-ammonium nitrate tare da calcium ammonium nitrate (CAN-17) ko wasu mafita da aka shirya daga calcium nitrate. Wani nau'i mai kauri, mai launin fari wanda ba zai iya narkewa ba wanda zai iya rufe nozzles. == Halayen jiki da sunadarai na maganin urea ammonium nitrate == Maganin yana dauke da ruwa mai yawa kuma duk da haka yana da ƙananan zafin gishiri: == Manazarta == * UNIDO da [[Cibiyar Ci gaban Fertilizer ta Duniya]] (1998), Manual na Fertiliiser, Kluwer Academic Publishers, .{{ISBN|0-7923-5032-4}} * Simplot UAN-32 Bayanan Samfurin[https://techsheets.simplot.com/Plant_Nutrients/Urea_Ammon_Nitrate_Solution_32_0_0.pdf Bayanan Samfurin UAN-32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250506115445/http://techsheets.simplot.com/Plant_Nutrients/Urea_Ammon_Nitrate_Solution_32_0_0.pdf |date=2025-05-06 }} * Poole Chemical UAN 32% Solution[https://pooleag.com/32-0-0 UAN 32% Magani] * Tom Dorn, Mai ba da ƙarin ilimi, ''[https://web.archive.org/web/20220203011512/http://lancaster.unl.edu/ag/factsheets/288.pdf Tushen Nitrogen]'' Jami'ar Nebraska Fact Sheet 288-01 [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] hneqhpllrew87pla1hlbmoyplgl928x Vale LP 0 120627 837895 735210 2026-05-19T17:45:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837895 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Valentina Sanseverino''' (an haife ta 5 ga Oktoba 1999), wacce aka fi sani da '''Vale LP''', mawaƙiya ce ta Italiya, rapper kuma marubuciya. == Rayuwa da aiki == An haifi Sanseverino a 1999 a [[Napoli|Naples]] kuma ta girma a Sparanise, a lardin Caserta . Ta fara aikinta a shekarar 2018 ta hanyar sakin kiɗa a kan SoundCloud kuma ta fara fitowa a hukumance a shekarar 2020 Tsaro da wakar "Carini". <ref>{{Cite web |last=Rosati |first=Paride |date=13 November 2020 |title=Vale LP pubblica ''Carini'', prodotta da D-Ross e Star-t-Uffo |url=https://www.lacasadelrap.com/2020/11/13/vale-carini/ |website=lacasadelrap.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=3 December 2020 |title=Chi è Vale LP, da SoundCloud a X Factor 2021 |url=https://www.rockit.it/articolo/biografia-di-valelp |website=Rockit}}</ref> An saki EP dinta na farko, Fine fra' me, a watan Mayu 2020.<ref>{{Cite web |last=Petrilli |first=Ludovica |date=8 July 2021 |title="La musica è una cosa seria e come tale va trattata" – Intervista a Vale LP |url=https://www.indievision.it/post/intervista-a-vale-lp |website=IndieVision }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A cikin 2021, ta shiga cikin ''X Factor'', inda aka kawar da ita a cikin rayuwa, kuma ta saki mutane da yawa, kamar "Chéri" da "Porcella". A cikin 2023, ta saki EP ta biyu, E sono felice, kuma ta shiga wasan karshe na Sanremo Giovani tare da waƙar "Stronza", ta kammala a matsayi na huɗu. <ref>{{Cite web |last=Basso |first=Fabrizio |date=18 July 2023 |title=Vale LP: "Ora so che la vera pazzia è essere me stessa" |url=https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2023/07/18/vale-lp-e-sono-felice-album |website=[[Sky TG24]]}}</ref> A cikin 2024, ta saki wakar "Fortuna" da kundi na farko ''Guagliona'' . Vale LP kuma ta shiga cikin fitowar 2024 na Sanremo Giovani tare da Lil Jolie tare da waƙar "Dimmi tu quando sei pronto per fare l'amore", ta cancanci sashin "Sabon" na Sanremo Music Festival 2025, wanda Settembre ya lashe. == Bayanan da aka yi == === Kundin studio === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" |Taken ! rowspan="1" scope="col" |Bayanan kundin |- ! scope="row" |''Guagliona'' | * Ranar fitarwa: 17 ga Mayu 2024 * Alamar: Waƙoƙin sukari |- ! scope="row" |Le ragazze della valle (tare da Lil Jolie) <br /> | * Ranar fitarwa: 23 ga Mayu 2025 * Alamar: Waƙoƙin sukari |} === EPs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" |Taken ! rowspan="1" scope="col" |Bayanan kundin |- ! scope="row" |''Kyakkyawan ƙafãni'' | * Ranar fitarwa: 10 ga Mayu 2020 * Alamar: Hukumar Maƙaryaci |- ! scope="row" |''Kuma jin daɗi'' | * Ranar fitarwa: 30 Yuni 2023 * Alamar: Epic Records, Sony MusicKiɗa na Sony |} === Ma'aurata === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" scope="col" |Taken ! rowspan="2" scope="col" |Shekara ! colspan="1" scope="col" |Matsayi mafi girma ! rowspan="2" scope="col" |Album / EP |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |ITA<br /><ref>{{Cite web |title=Top Singoli – Classifica settimanale WK 8 |url=https://www.fimi.it/top-of-the-music/archivio-classifiche-settimanali/archivio-classifiche-per-settimana/?tipo=2&anno=2025&settimana=8#tabs-1b |access-date=21 February 2025 |publisher=[[Federazione Industria Musicale Italiana]] |language=it}}</ref> |- ! scope="row" |"Carini" |2020 | -| {{Non-album single}} |- ! scope="row" |"Temporale" (tare da Close Listen da Zollo) <br /> | rowspan="3" |2021 | - |''Mala'ika'' |- ! scope="row" |"Amurka" | -| {{Non-album single}} |- ! scope="row" |"Ƙaunar" | - | rowspan="4" |''Kuma jin daɗi'' |- ! scope="row" |"Giardino" | rowspan="2" |2022 | - |- ! scope="row" |"Porcella" | - |- ! scope="row" |"Saliva" (tare da Tripolare) <br /> | rowspan="2" |2023 | - |- ! scope="row" |"Stronza" | - | rowspan="3" |''Guagliona'' |- ! scope="row" |"Fortuna" | rowspan="3" |2024 | - |- ! scope="row" |"Guagliona" (tare da Lil Jolie) <br /> | - |- ! scope="row" |"Ka yi ka bari lokacin da ka gaishe da ka yi farin ciki" (tare da Lil Jolie) <br /> |55 | rowspan="4" |''Le ragazze della kwarin'' |- ! scope="row" |"Le ragazze della valle" (tare da Lil Jolie) <br /> | rowspan="3" |2025 | - |- ! scope="row" |"Dalle 9 alle 9" (tare da Lil Jolie tare da Irbis) <br /> | - |- ! scope="row" |"Googleamore" (tare da Lil Jolie) <br /> | - |} == Talabijin == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Shekara ! scope="col" |Mai watsa shirye-shirye ! scope="col" |Taken ! scope="col" |Matsayi ! class="unsortable" scope="col" |Bayani |- |2021 |Sama Ɗaya |''X Factor'' | rowspan="3" |Mai fafatawa |Nunin baiwa (lokaci 15) |- |2023 | rowspan="3" |Rai 1 |Sanremo Giovani |Zaɓin bikin kiɗa na shekara-shekara; matsayi na 4 |- |2024 |Sanremo Giovani |Zaɓin bikin kiɗa na shekara-shekara; an zaɓi |- | rowspan="2" |2025 |Bikin Kiɗa na Sanremo |Mai fafatawa (Sashe na Sabon) |Bikin kiɗa na shekara-shekara |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] 2tgp84wq78b7gap83mxlpvhk0sp6kem Wilma Goich 0 120640 838158 735375 2026-05-20T09:39:13Z Abubakar Kaddi 24783 838158 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wilma Goich''' ( ; <ref>{{Cite book|last3=Luciano Canepari}}</ref> an haife shi 16 Oktoban shekarar 1945) mawaƙiyar pop ce ta Italiya kuma halayen talabijin. == Rayuwa ta farko da aiki == An haife ta ne a Alkahira Montenotte ga iyayen Dalmatian Italiyanci daga [[Zadar, Croatia|Zadar]], Goich ta fara aikinta a shekarar 1964, lokacin da ta saki waƙarta ta farko "Dopo il sole pioverà". Ta shiga Sanremo Music Festival sau biyar a cikin shekarun 1960: a 1965, 1966, 1967, 1968 da 1969, <ref name="music" /> inda ta zira kwallaye biyu na cikin gida tare da shigarwarta ta 1966 da 1968 "In un fiore" da "Gli occhi miei", wanda ya kai matsayi na shida da na bakwai a kan sigogi na Italiya. Tsakanin 1971 da 1979, Goich ta kafa tare da mijinta na lokacin Edoardo Vianello duo na gargajiya Vianella . <ref name="music" /> A shekara ta 1991, Goich ya shiga Mike Bongiorno a matsayin mai gabatar da wasan kwaikwayo na Canale 5 ''Tris'' . Ta shiga cikin bikin kiɗa na Sanremo a karo na karshe a shekarar 1994. A cikin 2022 zuwa 2023, ta kasance mai takara a kakar wasa ta 7 na Grande Fratello VIP (Fassarar Italiyanci na Celebrity Big Brother). == Rayuwa ta mutum == Goich tana ɗaukar kanta Roman Katolika.<ref>{{Cite magazine|url-status=86–89}}</ref> Ta auri Edoardo Vianello tsakanin 1967 da 1981. Suna da 'yar: Susanna (1970-2020) == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1945]] om4bnlkg358unxevife9l7mfaiwm486 838159 838158 2026-05-20T09:39:32Z Abubakar Kaddi 24783 838159 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wilma Goich''' ( ; <ref>{{Cite book|last3=Luciano Canepari}}</ref> an haife shi 16 Oktoban shekarar 1945) mawaƙiyar pop ce ta Italiya kuma halayen talabijin. == Rayuwa ta farko da aiki == An haife ta ne a Alkahira Montenotte ga iyayen Dalmatian Italiyanci daga [[Zadar, Croatia|Zadar]], Goich ta fara aikinta a shekarar 1964, lokacin da ta saki waƙarta ta farko "Dopo il sole pioverà". Ta shiga Sanremo Music Festival sau biyar a cikin shekarun 1960: a 1965, 1966, 1967, 1968 da 1969, <ref name="music" /> inda ta zira kwallaye biyu na cikin gida tare da shigarwarta ta 1966 da 1968 "In un fiore" da "Gli occhi miei", wanda ya kai matsayi na shida da na bakwai a kan sigogi na Italiya. Tsakanin 1971 da 1979, Goich ta kafa tare da mijinta na lokacin Edoardo Vianello duo na gargajiya Vianella . <ref name="music" /> A shekara ta 1991, Goich ya shiga Mike Bongiorno a matsayin mai gabatar da wasan kwaikwayo na Canale 5 ''Tris'' . Ta shiga cikin bikin kiɗa na Sanremo a karo na karshe a shekarar 1994. A cikin shekara ta 2022 zuwa 2023, ta kasance mai takara a kakar wasa ta 7 na Grande Fratello VIP (Fassarar Italiyanci na Celebrity Big Brother). == Rayuwa ta mutum == Goich tana ɗaukar kanta Roman Katolika.<ref>{{Cite magazine|url-status=86–89}}</ref> Ta auri Edoardo Vianello tsakanin 1967 da 1981. Suna da 'yar: Susanna (1970-2020) == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1945]] g80gzv3r1jibz9nrrubzd1kiqwtszl2 Virginus Alajekwu 0 120853 837929 736824 2026-05-19T19:42:02Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837929 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Virginus Alajekwu Chinagbaogu | image = Virginus_Alajekwu.jpg | caption = Virginus Alajekwu, injiniyan kwamfuta daga Najeriya kuma ɗan kasuwa a fasahar kere-kere | birth_date = {{birth date and age|1995|9|8}} | birth_place = [[Najeriya]] | nationality = Bafillatama | known_for = Kafa Afobata | title = Shugaba na Afobata | education = * [[Jami'ar Jihar Imo]] – B.Sc. Kimiyyar Kwamfuta (2016–2020) | occupation = Injiniyan Kwamfuta, Ɗan kasuwa | employer = Afobata (Founder & CTO) | website = {{URL|https://afobata.com}} }} '''Virginus Alajekwu Chinagbaogu''' (an haife shi a ranar 8 ga Satumban shekarar 1995), wanda kuma aka fi sani da '''Don Solace''', injiniyan kwamfuta ne babba daga [[Najeriya]], ɗan kasuwa, kuma masani a inganta sakamakon bincike (SEO). Shi ne ya kafa, kuma babban jami'in gudanarwa da fasaha na kamfanin Afobata, wani kamfani na ƙirƙirar manhajoji da aka kafa a shekarar 2019 da ke ƙwarewa wajen gina manhajojin intanet da na hannu masu iya girma.<ref>{{cite news |title=Full Biography of Nigerian Software Developer and Actor Virginus Alajekwu |url=https://nmanwokeworld.com/full-biography-of-nigerian-software-developer-and-actor-virginus-alajekwu/ |work=Nmanwoke World}}</ref> == Farkon rayuwa da ilimi == An haifi Alajekwu a [[Najeriya]] kuma ya fara sha'awar shirye-shiryen kwamfuta tun yana ƙarami. Ya yi karatu a Jami'ar Jihar Imo, inda ya kammala digiri na farko a Kimiyyar Kwamfuta a shekarar 2020. A lokacin karatunsa, ya fi mayar da hankali kan ƙwarewar aiki da ci gaban shirye-shirye a zahiri tare da ilimin da ake bayarwa a aji. == Sana'a == Alajekwu ya fara aikinsa na sana'a a shekarar 2012 a matsayin mai zaman kansa wajen haɓaka manhajojin kwamfuta. A shekarar 2019, ya kafa Afobata, wani kamfani daga Najeriya da ke mai da hankali wajen samar da mafita ga kasuwanci ta hanyar sabbin fasahohi kamar TypeScript, Next.js, Flutter, Firebase, PHP da sauran zamani.<ref>{{cite news |title=Virginus Alajekwu Speaks On Building Next-Gen SaaS Solutions At Afobata |url=https://thesun.ng/virginus-alajekwu-speaks-on-building-next-gen-saas-solutions-at-afobata/ |work=The Sun Nigeria }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An gane shi wajen ƙirƙirar dandalin SaaS mai iya yin abubuwa da dama a lokaci guda (multi-tenant/multi-service/cross-platform) da kuma gudummawar da yake bayarwa ga ɗakin karatu na Node.js mai suna iron-session, wanda ake amfani da shi wajen sarrafa zaman masu amfani a cikin aikace-aikacen Next.js. Ayyukansa sun haɗa da ci gaban yanar gizo, manhajojin wayar hannu, fintech da tsarin biyan kuɗi ta hanyar kudaden intanet. An wallafa Alajekwu a cikin wasu jaridun Najeriya da dama, ciki har da kasancewarsa cikin jerin "Manyan Injiniyoyin Kwamfuta 10 daga Najeriya da Suke Da Tasiri a Duniya a 2025" ta Legit.ng.<ref>{{cite news |title=10 Top Nigerian Senior Software Developers Making a Global Impact in 2025 |url=https://www.legit.ng/nigeria/1664251-10-top-nigerian-senior-software-developers-making-global-impact-in-2025/ |work=Legit.ng |date=2025}}</ref> Hanyarsa ta kasuwanci ta samu cikakken bayani daga manyan kafafen yada labarai a Najeriya.<ref>{{cite news |title=Meet Virginus Alajekwu, the Nigerian Software Engineer Behind Afobata's Quiet Rise |url=https://www.thisdaylive.com/2025/07/18/meet-virginus-alajekwu-the-nigerian-software-engineer-behind-afobatas-quiet-rise/ |work=ThisDay Live |date=18 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=How I made my first million -Don Solace |url=https://punchng.com/how-i-made-my-first-million-don-solace/ |work=Punch Newspapers}}</ref><ref>{{cite news |title=How Peter Obi made me a millionaire computer programmer as a teenager – Don Solace |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/how-peter-obi-made-me-a-millionaire-computer-programmer-as-a-teenager-afobata-boss/ |work=Vanguard |date=June 2022}}</ref> === Tasirin siyasa === A shekarar 2022, Alajekwu ya bayyana goyon bayansa ga Peter Obi, tsohon gwamnan jihar Anambra, a takararsa na zaben shugaban kasa na Najeriya a 2023. Ya bayyana yadda Obi ya goyi bayan shi a farkon aikansa a matsayin mai tsara shirye-shirye.<ref>{{cite news |title=Why Peter Obi will win in 2023 |url=https://tribuneonlineng.com/why-peter-obi-will-win-in-2023/ |work=Tribune Online}}</ref> === Tsare-tsaren gaba === A shekarar 2022, Alajekwu ya bayyana wani shirin shekara 8 domin kafa wata makarantar kwamfuta ta duniya a Najeriya, domin bunkasa ilimin fasaha a ƙasar.<ref>{{cite news |title=Don Solace reveals 8-year plan to build worldclass computer school |url=https://guardian.ng/features/don-solace-reveals-8-year-plan-to-build-worldclass-computer-school-in-nigeria/ |work=The Guardian Nigeria}}</ref> Kamfaninsa ya kuma samu yabo wajen ƙirƙirar dandalan SaaS da aka ƙera musamman don kamfanonin Afirka.<ref>{{cite news |title=Nigerian engineer builds all-in-one SaaS platform for African businesses |url=https://thenationonlineng.net/nigerian-engineer-builds-all-in-one-saas-platform-for-african-businesses/ |work=The Nation Online}}</ref> === Gudummawar buda-tushen fasaha === Alajekwu yana bayar da gudummawa ga iron-session, wani kayan aiki na bude tushen shirye-shirye da ake amfani da shi wajen tabbatar da zaman sirri a aikace-aikacen da aka gina da JavaScript. Gudummawar da ya bayar sun haɗa da ƙara fasali da gyara matsaloli don inganta amincin ɗakin karatu da ƙwarewar masu amfani da shi. == Aikin fina-finai == Bayan aikinsa na injiniya, Alajekwu yana da sha'awar fina-finai kuma an lissafa shi a IMDb.<ref>{{cite web |title=Virginus Alajekwu Biography |url=https://www.imdb.com/name/nm15259868/bio/ |work=IMDb}}</ref> 1tteahsa0890v2fmnpj25x0fn53qh8x Raquel Bollo 0 120891 838138 817430 2026-05-20T09:33:48Z Abubakar Kaddi 24783 838138 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''''''Raquel Bollo''' Dorado''', wacce aka fi sani da Raquel Bollo (an haife ta a 4 ga Nuwamban shekarar 1975 a [[Sevilla|Seville]]) 'yar wasan talabijin ce ta Mutanen Espanya, 'yar kasuwa kuma abar koyi.<ref>{{Cite web |title=Fotos: Raquel Bollo se sube a la pasarela con sus hijos |url=http://entretenimiento.terra.es/famosos/fotos-raquel-bollo-se-sube-a-la-pasarela-con-sus-hijos,69c870bd54c04410VgnVCM5000009ccceb0aRCRD.html |website=Terra }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta bayyana a cikin shirye-shiryen dogon lokaci Sálvame da Sálvame Deluxe a kan [[Telecinco]] .<ref>{{Cite web |title=Raquel Bollo |url=http://www.formulatv.com/personas/raquel-bollo/ |website=FormulaTV}}</ref> == Shaharar farko == An haife ta ne a [[Sevilla|Seville]], a shekara ta 1975. Ta zama sananniya a shekarar 1995 bayan ta auri mawaƙa Chiquetete . Tun daga farko ta bayyana a kan murfin manyan mujallu masu tsinkaye a Spain, inda ta ba da tambayoyi game da rayuwarta ta sirri. Ta kuma bayyana a shirye-shiryen talabijin da yawa kamar Corazón, corazón da Crónicas marcianas . A shekara ta 2004, ta fara bayyana a shirye-shiryen [[Telecinco]] da yawa kamar A tu lado, La ''Noria'' kuma a halin yanzu a kan Sálvame Diario da ''Deluxe'' . Baya ga aiki a talabijin, ta yi gasa a cikin shirye-shiryen gaskiya da yawa daga [[Telecinco]]: a cikin 2007, ita ce ta biyar a matsayi na biyu na Survivor Spain; a cikin 2011, an ayyana ta a matsayin ta biyu a cikin Acorralados; kuma a cikin 2016, ta kasance abokiyar zama a cikin Mutanen Espanya na Celebrity Big Brother: Gran Hermano VIP 4. <ref>{{Cite web |date=26 December 2015 |title=Raquel Bollo anuncia en el Deluxe que será una de las concursantes de GH VIP 4 |url=http://www.telecinco.es/salvamedeluxe/2015/diciembre/25-12-15/Raquel-Bollo-Deluxe-GH-VIP_2_2105805002.html |website=Telecinco}}</ref> Bayan ta kwashe kwanaki 35 a cikin gidan, Raquel Bollo ta ce tana so ta tafi bayan ta fahimci cewa tana so ta sake haduwa da tsohuwar surukarta Aguasantas Vilches, wacce ba ta da dangantaka da ita. Daga karshe ta gamsu da zama. Raquel kuma ita ce mai mallakar kantin sayar da kayayyaki a [[Sevilla|Seville]], inda ta yi aiki tare da samfuran da yawa kuma ta yi Ayyukan sadaka.<ref>{{Cite web |last=Sánchez |first=Ana |title=Anabel Pantoja, Chabelita y Raquel Bollo y su hija, modelos por un día en un desfile benéfico |url=http://www.bekia.es/celebrities/noticias/anabel-pantoja-chabelita-raquel-bollo-hija-modelos-por-un-dia-desfile-benefico/ |website=Bekia}}</ref> == Rayuwa ta mutum == Ta auri mawaƙa ''Chiquetete'' a [[Sevilla|Seville]] (1995-2003), tare da ita ta haifi 'ya'ya biyu, Manuel da Alma . Sun sake aure saboda Raquel ta yi zargin cewa mawaƙan ya yi mata fyade.<ref>{{Cite web |last=Cortázar |first=Beatriz |date=February 2003 |title=Chiquetete se separa tras un susto de infarto |url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-02-2003/abc/Gente/chiquetete-se-separa-tras-un-susto-de-infarto_159487.html |website=ABC}}</ref> Daga baya, ta sake samun wata dangantaka inda ta haifi ɗanta na uku, Samuel . Godiya ga aurenta da Chiquetete, ta zama abokiyar kusa da dan uwansa Isabel Pantoja, <ref>{{Cite web |last=Espejo |first=Raúl |title=La relación de amistad entre Raquel bollo e Isabel Pantoja se cuestiona |url=http://www.vayapar-fm.es/2015/11/16/la-relacion-de-amistad-entre-raquel-bollo-e-isabel-pantoja-se-cuestiona/ |website=Vaya Par! }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> wanda shine mahaifiyar 'yarta Alma. A shekara ta 2014, ɗanta Manuel Cortés yana da dangantaka ta soyayya da Aguasantas Vilches . An yi jita-jita cewa Raquel ta rinjayi ɗanta don kawo ƙarshen wannan dangantakar.<ref>{{Cite web |title=Aguasantas culpa a Raquel Bollo de su ruptura con Manuel Cortés en 'Sálvame Deluxe': "Le dio a elegir entre su familia y yo" La extronista de 'Mujeres y Hombres y Viceversa' ha confesado todos los motivos de su ruptura con el hijo de Raquel Bollo. |url=http://www.bekia.es/television/noticias/aguasantas-culpa-raquel-bollo-ruptura-manuel-cortes/ |website=Bekia}}</ref> == Talabijin == * ''A gefen ka'' (2002-2007), [[Telecinco]]. * La ''Noria'' (2007-2012), [[Telecinco]]. * Survivor (2007), [[Telecinco]] (5th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2009-2016), [[Telecinco]]. * Ka ce mini Deluxe (2009-2016), [[Telecinco]]. * An yi amfani da su (2011), [[Telecinco]] (Runner-up). * Gran Hermano VIP 4 (2016), [[Telecinco]] (8th wuri). * ''Rayuwa'' (2018), [[Telecinco]]. * Ku zo cin abincin dare tare da ni: Summer Edition (2018), Cuatro (4th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2018-yanzu), [[Telecinco]]. == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin waje == * [http://www.raquelbollo.es Shafin yanar gizon hukuma] * {{IMDb name|1928114}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1975]] 2agwzzmhpp97wq0f2nh5b62oreidacx 838139 838138 2026-05-20T09:34:03Z Abubakar Kaddi 24783 838139 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''''''Raquel Bollo''' Dorado''', wacce aka fi sani da Raquel Bollo (an haife ta a 4 ga Nuwamban shekarar 1975 a [[Sevilla|Seville]]) 'yar wasan talabijin ce ta Mutanen Espanya, 'yar kasuwa kuma abar koyi.<ref>{{Cite web |title=Fotos: Raquel Bollo se sube a la pasarela con sus hijos |url=http://entretenimiento.terra.es/famosos/fotos-raquel-bollo-se-sube-a-la-pasarela-con-sus-hijos,69c870bd54c04410VgnVCM5000009ccceb0aRCRD.html |website=Terra }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta bayyana a cikin shirye-shiryen dogon lokaci Sálvame da Sálvame Deluxe a kan [[Telecinco]] .<ref>{{Cite web |title=Raquel Bollo |url=http://www.formulatv.com/personas/raquel-bollo/ |website=FormulaTV}}</ref> == Shaharar farko == An haife ta ne a [[Sevilla|Seville]], a shekara ta 1975. Ta zama sananniya a shekarar 1995 bayan ta auri mawaƙa Chiquetete . Tun daga farko ta bayyana a kan murfin manyan mujallu masu tsinkaye a Spain, inda ta ba da tambayoyi game da rayuwarta ta sirri. Ta kuma bayyana a shirye-shiryen talabijin da yawa kamar Corazón, corazón da Crónicas marcianas . A shekara ta 2004, ta fara bayyana a shirye-shiryen [[Telecinco]] da yawa kamar A tu lado, La ''Noria'' kuma a halin yanzu a kan Sálvame Diario da ''Deluxe'' . Baya ga aiki a talabijin, ta yi gasa a cikin shirye-shiryen gaskiya da yawa daga [[Telecinco]]: a cikin shekara ta 2007, ita ce ta biyar a matsayi na biyu na Survivor Spain; a cikin 2011, an ayyana ta a matsayin ta biyu a cikin Acorralados; kuma a cikin 2016, ta kasance abokiyar zama a cikin Mutanen Espanya na Celebrity Big Brother: Gran Hermano VIP 4. <ref>{{Cite web |date=26 December 2015 |title=Raquel Bollo anuncia en el Deluxe que será una de las concursantes de GH VIP 4 |url=http://www.telecinco.es/salvamedeluxe/2015/diciembre/25-12-15/Raquel-Bollo-Deluxe-GH-VIP_2_2105805002.html |website=Telecinco}}</ref> Bayan ta kwashe kwanaki 35 a cikin gidan, Raquel Bollo ta ce tana so ta tafi bayan ta fahimci cewa tana so ta sake haduwa da tsohuwar surukarta Aguasantas Vilches, wacce ba ta da dangantaka da ita. Daga karshe ta gamsu da zama. Raquel kuma ita ce mai mallakar kantin sayar da kayayyaki a [[Sevilla|Seville]], inda ta yi aiki tare da samfuran da yawa kuma ta yi Ayyukan sadaka.<ref>{{Cite web |last=Sánchez |first=Ana |title=Anabel Pantoja, Chabelita y Raquel Bollo y su hija, modelos por un día en un desfile benéfico |url=http://www.bekia.es/celebrities/noticias/anabel-pantoja-chabelita-raquel-bollo-hija-modelos-por-un-dia-desfile-benefico/ |website=Bekia}}</ref> == Rayuwa ta mutum == Ta auri mawaƙa ''Chiquetete'' a [[Sevilla|Seville]] (1995-2003), tare da ita ta haifi 'ya'ya biyu, Manuel da Alma . Sun sake aure saboda Raquel ta yi zargin cewa mawaƙan ya yi mata fyade.<ref>{{Cite web |last=Cortázar |first=Beatriz |date=February 2003 |title=Chiquetete se separa tras un susto de infarto |url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-02-2003/abc/Gente/chiquetete-se-separa-tras-un-susto-de-infarto_159487.html |website=ABC}}</ref> Daga baya, ta sake samun wata dangantaka inda ta haifi ɗanta na uku, Samuel . Godiya ga aurenta da Chiquetete, ta zama abokiyar kusa da dan uwansa Isabel Pantoja, <ref>{{Cite web |last=Espejo |first=Raúl |title=La relación de amistad entre Raquel bollo e Isabel Pantoja se cuestiona |url=http://www.vayapar-fm.es/2015/11/16/la-relacion-de-amistad-entre-raquel-bollo-e-isabel-pantoja-se-cuestiona/ |website=Vaya Par! }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> wanda shine mahaifiyar 'yarta Alma. A shekara ta 2014, ɗanta Manuel Cortés yana da dangantaka ta soyayya da Aguasantas Vilches . An yi jita-jita cewa Raquel ta rinjayi ɗanta don kawo ƙarshen wannan dangantakar.<ref>{{Cite web |title=Aguasantas culpa a Raquel Bollo de su ruptura con Manuel Cortés en 'Sálvame Deluxe': "Le dio a elegir entre su familia y yo" La extronista de 'Mujeres y Hombres y Viceversa' ha confesado todos los motivos de su ruptura con el hijo de Raquel Bollo. |url=http://www.bekia.es/television/noticias/aguasantas-culpa-raquel-bollo-ruptura-manuel-cortes/ |website=Bekia}}</ref> == Talabijin == * ''A gefen ka'' (2002-2007), [[Telecinco]]. * La ''Noria'' (2007-2012), [[Telecinco]]. * Survivor (2007), [[Telecinco]] (5th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2009-2016), [[Telecinco]]. * Ka ce mini Deluxe (2009-2016), [[Telecinco]]. * An yi amfani da su (2011), [[Telecinco]] (Runner-up). * Gran Hermano VIP 4 (2016), [[Telecinco]] (8th wuri). * ''Rayuwa'' (2018), [[Telecinco]]. * Ku zo cin abincin dare tare da ni: Summer Edition (2018), Cuatro (4th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2018-yanzu), [[Telecinco]]. == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin waje == * [http://www.raquelbollo.es Shafin yanar gizon hukuma] * {{IMDb name|1928114}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1975]] 4y1qw1apbfd94b7m4sgycf7g280pjae 838141 838139 2026-05-20T09:34:15Z Abubakar Kaddi 24783 838141 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''''''Raquel Bollo''' Dorado''', wacce aka fi sani da Raquel Bollo (an haife ta a 4 ga Nuwamban shekarar 1975 a [[Sevilla|Seville]]) 'yar wasan talabijin ce ta Mutanen Espanya, 'yar kasuwa kuma abar koyi.<ref>{{Cite web |title=Fotos: Raquel Bollo se sube a la pasarela con sus hijos |url=http://entretenimiento.terra.es/famosos/fotos-raquel-bollo-se-sube-a-la-pasarela-con-sus-hijos,69c870bd54c04410VgnVCM5000009ccceb0aRCRD.html |website=Terra }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta bayyana a cikin shirye-shiryen dogon lokaci Sálvame da Sálvame Deluxe a kan [[Telecinco]] .<ref>{{Cite web |title=Raquel Bollo |url=http://www.formulatv.com/personas/raquel-bollo/ |website=FormulaTV}}</ref> == Shaharar farko == An haife ta ne a [[Sevilla|Seville]], a shekara ta 1975. Ta zama sananniya a shekarar 1995 bayan ta auri mawaƙa Chiquetete . Tun daga farko ta bayyana a kan murfin manyan mujallu masu tsinkaye a Spain, inda ta ba da tambayoyi game da rayuwarta ta sirri. Ta kuma bayyana a shirye-shiryen talabijin da yawa kamar Corazón, corazón da Crónicas marcianas . A shekara ta 2004, ta fara bayyana a shirye-shiryen [[Telecinco]] da yawa kamar A tu lado, La ''Noria'' kuma a halin yanzu a kan Sálvame Diario da ''Deluxe'' . Baya ga aiki a talabijin, ta yi gasa a cikin shirye-shiryen gaskiya da yawa daga [[Telecinco]]: a cikin shekara ta 2007, ita ce ta biyar a matsayi na biyu na Survivor Spain; a cikin 2011, an ayyana ta a matsayin ta biyu a cikin Acorralados; kuma a cikin shekara ta 2016, ta kasance abokiyar zama a cikin Mutanen Espanya na Celebrity Big Brother: Gran Hermano VIP 4. <ref>{{Cite web |date=26 December 2015 |title=Raquel Bollo anuncia en el Deluxe que será una de las concursantes de GH VIP 4 |url=http://www.telecinco.es/salvamedeluxe/2015/diciembre/25-12-15/Raquel-Bollo-Deluxe-GH-VIP_2_2105805002.html |website=Telecinco}}</ref> Bayan ta kwashe kwanaki 35 a cikin gidan, Raquel Bollo ta ce tana so ta tafi bayan ta fahimci cewa tana so ta sake haduwa da tsohuwar surukarta Aguasantas Vilches, wacce ba ta da dangantaka da ita. Daga karshe ta gamsu da zama. Raquel kuma ita ce mai mallakar kantin sayar da kayayyaki a [[Sevilla|Seville]], inda ta yi aiki tare da samfuran da yawa kuma ta yi Ayyukan sadaka.<ref>{{Cite web |last=Sánchez |first=Ana |title=Anabel Pantoja, Chabelita y Raquel Bollo y su hija, modelos por un día en un desfile benéfico |url=http://www.bekia.es/celebrities/noticias/anabel-pantoja-chabelita-raquel-bollo-hija-modelos-por-un-dia-desfile-benefico/ |website=Bekia}}</ref> == Rayuwa ta mutum == Ta auri mawaƙa ''Chiquetete'' a [[Sevilla|Seville]] (1995-2003), tare da ita ta haifi 'ya'ya biyu, Manuel da Alma . Sun sake aure saboda Raquel ta yi zargin cewa mawaƙan ya yi mata fyade.<ref>{{Cite web |last=Cortázar |first=Beatriz |date=February 2003 |title=Chiquetete se separa tras un susto de infarto |url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-02-2003/abc/Gente/chiquetete-se-separa-tras-un-susto-de-infarto_159487.html |website=ABC}}</ref> Daga baya, ta sake samun wata dangantaka inda ta haifi ɗanta na uku, Samuel . Godiya ga aurenta da Chiquetete, ta zama abokiyar kusa da dan uwansa Isabel Pantoja, <ref>{{Cite web |last=Espejo |first=Raúl |title=La relación de amistad entre Raquel bollo e Isabel Pantoja se cuestiona |url=http://www.vayapar-fm.es/2015/11/16/la-relacion-de-amistad-entre-raquel-bollo-e-isabel-pantoja-se-cuestiona/ |website=Vaya Par! }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> wanda shine mahaifiyar 'yarta Alma. A shekara ta 2014, ɗanta Manuel Cortés yana da dangantaka ta soyayya da Aguasantas Vilches . An yi jita-jita cewa Raquel ta rinjayi ɗanta don kawo ƙarshen wannan dangantakar.<ref>{{Cite web |title=Aguasantas culpa a Raquel Bollo de su ruptura con Manuel Cortés en 'Sálvame Deluxe': "Le dio a elegir entre su familia y yo" La extronista de 'Mujeres y Hombres y Viceversa' ha confesado todos los motivos de su ruptura con el hijo de Raquel Bollo. |url=http://www.bekia.es/television/noticias/aguasantas-culpa-raquel-bollo-ruptura-manuel-cortes/ |website=Bekia}}</ref> == Talabijin == * ''A gefen ka'' (2002-2007), [[Telecinco]]. * La ''Noria'' (2007-2012), [[Telecinco]]. * Survivor (2007), [[Telecinco]] (5th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2009-2016), [[Telecinco]]. * Ka ce mini Deluxe (2009-2016), [[Telecinco]]. * An yi amfani da su (2011), [[Telecinco]] (Runner-up). * Gran Hermano VIP 4 (2016), [[Telecinco]] (8th wuri). * ''Rayuwa'' (2018), [[Telecinco]]. * Ku zo cin abincin dare tare da ni: Summer Edition (2018), Cuatro (4th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2018-yanzu), [[Telecinco]]. == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin waje == * [http://www.raquelbollo.es Shafin yanar gizon hukuma] * {{IMDb name|1928114}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1975]] 2n3cyssaz6jcppdploysjh62jacpeap 838143 838141 2026-05-20T09:34:41Z Abubakar Kaddi 24783 838143 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''''''Raquel Bollo''' Dorado''', wacce aka fi sani da Raquel Bollo (an haife ta a 4 ga Nuwamban shekarar 1975 a [[Sevilla|Seville]]) 'yar wasan talabijin ce ta Mutanen Espanya, 'yar kasuwa kuma abar koyi.<ref>{{Cite web |title=Fotos: Raquel Bollo se sube a la pasarela con sus hijos |url=http://entretenimiento.terra.es/famosos/fotos-raquel-bollo-se-sube-a-la-pasarela-con-sus-hijos,69c870bd54c04410VgnVCM5000009ccceb0aRCRD.html |website=Terra }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta bayyana a cikin shirye-shiryen dogon lokaci Sálvame da Sálvame Deluxe a kan [[Telecinco]] .<ref>{{Cite web |title=Raquel Bollo |url=http://www.formulatv.com/personas/raquel-bollo/ |website=FormulaTV}}</ref> == Shaharar farko == An haife ta ne a [[Sevilla|Seville]], a shekara ta 1975. Ta zama sananniya a shekarar 1995 bayan ta auri mawaƙa Chiquetete . Tun daga farko ta bayyana a kan murfin manyan mujallu masu tsinkaye a Spain, inda ta ba da tambayoyi game da rayuwarta ta sirri. Ta kuma bayyana a shirye-shiryen talabijin da yawa kamar Corazón, corazón da Crónicas marcianas . A shekara ta 2004, ta fara bayyana a shirye-shiryen [[Telecinco]] da yawa kamar A tu lado, La ''Noria'' kuma a halin yanzu a kan Sálvame Diario da ''Deluxe'' . Baya ga aiki a talabijin, ta yi gasa a cikin shirye-shiryen gaskiya da yawa daga [[Telecinco]]: a cikin shekara ta 2007, ita ce ta biyar a matsayi na biyu na Survivor Spain; a cikin 2011, an ayyana ta a matsayin ta biyu a cikin Acorralados; kuma a cikin shekara ta 2016, ta kasance abokiyar zama a cikin Mutanen Espanya na Celebrity Big Brother: Gran Hermano VIP 4. <ref>{{Cite web |date=26 December 2015 |title=Raquel Bollo anuncia en el Deluxe que será una de las concursantes de GH VIP 4 |url=http://www.telecinco.es/salvamedeluxe/2015/diciembre/25-12-15/Raquel-Bollo-Deluxe-GH-VIP_2_2105805002.html |website=Telecinco}}</ref> Bayan ta kwashe kwanaki 35 a cikin gidan, Raquel Bollo ta ce tana so ta tafi bayan ta fahimci cewa tana so ta sake haduwa da tsohuwar surukarta Aguasantas Vilches, wacce ba ta da dangantaka da ita. Daga karshe ta gamsu da zama. Raquel kuma ita ce mai mallakar kantin sayar da kayayyaki a [[Sevilla|Seville]], inda ta yi aiki tare da samfuran da yawa kuma ta yi Ayyukan sadaka.<ref>{{Cite web |last=Sánchez |first=Ana |title=Anabel Pantoja, Chabelita y Raquel Bollo y su hija, modelos por un día en un desfile benéfico |url=http://www.bekia.es/celebrities/noticias/anabel-pantoja-chabelita-raquel-bollo-hija-modelos-por-un-dia-desfile-benefico/ |website=Bekia}}</ref> == Rayuwa ta mutum == Ta auri mawaƙa ''Chiquetete'' a [[Sevilla|Seville]] (1995-2003), tare da ita ta haifi ƴaƴa biyu, Manuel da Alma . Sun sake aure saboda Raquel ta yi zargin cewa mawaƙan ya yi mata fyade.<ref>{{Cite web |last=Cortázar |first=Beatriz |date=February 2003 |title=Chiquetete se separa tras un susto de infarto |url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-02-2003/abc/Gente/chiquetete-se-separa-tras-un-susto-de-infarto_159487.html |website=ABC}}</ref> Daga baya, ta sake samun wata dangantaka inda ta haifi ɗanta na uku, Samuel . Godiya ga aurenta da Chiquetete, ta zama abokiyar kusa da dan uwansa Isabel Pantoja, <ref>{{Cite web |last=Espejo |first=Raúl |title=La relación de amistad entre Raquel bollo e Isabel Pantoja se cuestiona |url=http://www.vayapar-fm.es/2015/11/16/la-relacion-de-amistad-entre-raquel-bollo-e-isabel-pantoja-se-cuestiona/ |website=Vaya Par! }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> wanda shine mahaifiyar 'yarta Alma. A shekara ta 2014, ɗanta Manuel Cortés yana da dangantaka ta soyayya da Aguasantas Vilches . An yi jita-jita cewa Raquel ta rinjayi ɗanta don kawo ƙarshen wannan dangantakar.<ref>{{Cite web |title=Aguasantas culpa a Raquel Bollo de su ruptura con Manuel Cortés en 'Sálvame Deluxe': "Le dio a elegir entre su familia y yo" La extronista de 'Mujeres y Hombres y Viceversa' ha confesado todos los motivos de su ruptura con el hijo de Raquel Bollo. |url=http://www.bekia.es/television/noticias/aguasantas-culpa-raquel-bollo-ruptura-manuel-cortes/ |website=Bekia}}</ref> == Talabijin == * ''A gefen ka'' (2002-2007), [[Telecinco]]. * La ''Noria'' (2007-2012), [[Telecinco]]. * Survivor (2007), [[Telecinco]] (5th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2009-2016), [[Telecinco]]. * Ka ce mini Deluxe (2009-2016), [[Telecinco]]. * An yi amfani da su (2011), [[Telecinco]] (Runner-up). * Gran Hermano VIP 4 (2016), [[Telecinco]] (8th wuri). * ''Rayuwa'' (2018), [[Telecinco]]. * Ku zo cin abincin dare tare da ni: Summer Edition (2018), Cuatro (4th wuri). * Ka ce mini yau da kullun (2018-yanzu), [[Telecinco]]. == Manazarta == {{Reflist}} == Haɗin waje == * [http://www.raquelbollo.es Shafin yanar gizon hukuma] * {{IMDb name|1928114}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1975]] 53qnv0q6l8efsvczgjog1fvp7bg6l1w Tsarin kula da shara na birnin New York 0 120968 837862 818725 2026-05-19T13:31:48Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837862 wikitext text/x-wiki [[Fayil:SANITATION_WORKERS_COLLECT_GARBAGE_ON_172ND_STREET_IN_MANHATTAN_-_NARA_-_549844.jpg|thumb|Ma'aikatan Ma'aikatar Kiwon Lafiya ta Birnin New York (DSNY) suna tattara shara a titin 172 a Manhattan a cikin 1973]] Tsarin kula da sharar gida na birnin New York shine tsarin kawar da shara da farko wanda Ma'aikatar Tsabtace ta Birnin New York (DSNY) ke gudanarwa. Sashen yana kula da abubuwan tattara sharar kuma yana daukar hayar ƴan kwangilar gwamnati da masu zaman kansu waɗanda ke kwashe sharar birnin. Ga al'ummar birnin fiye da miliyan takwas, DSNY na tattara kusan ton dubu goma sha ɗaya na sharar rana, gami da kayan taki da sake amfani da su.<ref>{{Cite web |title=About DSNY |url=https://www.nyc.gov/assets/dsny/site/about |access-date=25 July 2023 |website=www1.nyc.gov |quote=DSNY collects 24 million pounds of trash, recycling, and compostable material every day.}}</ref> Gudanar da sharar gida ya kasance matsala ga birnin New York tun kwanakin New Amsterdam. <ref name=":0">{{Cite web |last=Goodyear |first=Sarah |title=Life Inside the Drunk, Rowdy World of New Amsterdam |url=http://www.citylab.com/crime/2014/12/life-inside-the-drunk-rowdy-world-of-new-amsterdam/383427/ |access-date=2020-04-04 |website=CityLab |language=en}}</ref> Kamar yadda dokar New Amsterdam ta 1657 ta ce, "An gano, cewa a cikin wannan birnin Amsterdam na New Netherland da yawa masu burgewa da mazauna suna jefa shara, ƙazanta, toka, matattun dabbobi da makamantansu a cikin titunan jama'a don tsananin rashin jin daɗi na al'umma". <ref>{{Cite web |date=2019-08-09 |title=Talking Trash: A History of New York City Sanitation |url=https://www.boweryboyshistory.com/2019/08/talking-trash-a-history-of-new-york-city-sanitation.html |access-date=2020-04-04 |website=The Bowery Boys: New York City History |language=en-US}}</ref> <ref name=":0" /> == Tarin == === Jirgin da ke gefen hanya === [[Fayil:Monday_must_be_garbage_day_(2116462531).jpg|thumb|Wani tarin jaka da aka sanya a gefen hanya don tarawa]] DSNY tana ba da ɗaukar sharar gefe da sake yin amfani da su sau da yawa a mako don kowane ginin zama a cikin birni. Dole ne a sanya sharar cikin baƙaƙen jakunkuna kuma a sake yin amfani da su a cikin jakunkuna masu haske ko shuɗi. Wannan yana haifar da korafe-korafe game da filin gefen titi da shara ke ɗauka, musamman yadda manyan gine-ginen zama ke samar da 'dutsen jakar shara' kullun.<ref>{{Cite web |last=Paybarah |first=Azi |date=13 March 2020 |title=Finally, a Plan for New York's Sidewalk Trash Bag Mountains |url=https://www.nytimes.com/2020/03/13/nyregion/ny-garbage-recycling.html |website=The New York Times}}</ref> Wasu gine-gine suna sanya shararsu a cikin kwantena na musamman. === Kasuwanci === Sashen tsaftar mahalli ba sa hidimar kasuwanci kuma a maimakon haka ana buƙatar siyan sabis ɗin tattara sharar daga ma'aikaci mai zaman kansa. Masana'antar kera motoci masu zaman kansu na birni suna da dogon tarihi na kasancewa ƙarƙashin ikon Mafia na Amurka, tare da tuhumi 1996 na kamfanoni da yawa wanda ya haifar da ƙirƙirar Hukumar Haƙƙin Kasuwancin Birnin New York. <ref>{{Cite web |title=About BIC - BIC |url=https://www1.nyc.gov/site/bic/about/about-bic.page |website=nyc.gov}}</ref> A shekara ta 2003, cinikin kasuwanci ya kai tan 7,248 na datti, tan 2,641 na sake yin amfani da su, tan 8,626 na sharar gini da rushewa, da tan 19,069 na tsaftataccen cika kowace rana.<ref>{{Cite web |title=Solid Waste Management Plan - ATTACHMENT IV - COMMERCIAL WASTE QUANTITIES AND PROJECTIONS FOR PLAN PERIOD |url=https://dsny.cityofnewyork.us/wp-content/uploads/2017/12/about_swmp_attach4_0815.pdf |publisher=DSNY |access-date=2025-11-23 |archive-date=2024-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917115903/https://dsny.cityofnewyork.us/wp-content/uploads/2017/12/about_swmp_attach4_0815.pdf |url-status=dead }}</ref> === Kwando na datti === [[Fayil:Trash_Can_DSNY.JPG|thumb|Kwando na Birnin New York]] DSNY na tattara zuriyar dabbobi daga kwandunan darar da aka ajiye a kan tituna a wuraren kasuwanci a cikin birni. Yin amfani da kwandunan datti don sharar gida ko kasuwanci ba daidai ba yana ɗaukar tara, kuma sau da yawa idan wannan ya faru ana cire kwandon.<ref>{{Cite web |date=20 August 2018 |title=As The Sanitation Department Gets Rid Of Trash Baskets, Find Out How Many Are Left In Your Neighborhood |url=https://gothamist.com/news/as-the-sanitation-department-gets-rid-of-trash-baskets-find-out-how-many-are-left-in-your-neighborhood |website=Gothamist |language=en}}</ref> A wasu gundumomin inganta harkokin kasuwanci, masu ɗaukar nauyin gunduma ko ƴan kwangilar su ne ke kula da kwandunan kwanduna, tare da da yawa suna yin kwangilar wannan aikin ga Asusun Doe, wanda ke ɗaukar maza marasa matsuguni yayin samar da gidaje, damar ilimi, shawarwari, da horar da sana'a.<ref>{{Cite web |last=New York City Council |date=13 January 2015 |title=Speaker Melissa Mark-Viverito Partners with Doe Fund to Bring Cleanup NYC Initiative to East Harlem and South Bronx |url=https://council.nyc.gov/press/2015/01/13/280/ |access-date=2022-04-22 |website=New York City Council |language=en-US}}</ref> === Tsabtace tituna === A cikin shekarun 1890, birnin New York ya aiwatar da wani shiri na tsaftace tituna wanda ya taso bayan yawan dattin da aka samu a tituna, da kuma tsaftace bayan zirga-zirgar dawaki na birnin. A cikin 1895, Birnin New York ya zama birni na farko na Amurka tare da sarrafa sharar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Oatman-Stanford |first=Hunter |title=A Filthy History: When New Yorkers Lived Knee-Deep in Trash |url=https://www.collectorsweekly.com/articles/when-new-yorkers-lived-knee-deep-in-trash/ |access-date=2021-01-08 |website=Collectors Weekly |language=en}}</ref> Injiniyan tsaftar muhalli George E. Waring Jr. ya shirya “fararen fukafukai” don tsaftace tituna.<ref>{{Cite web |title=From the History Books: How the White Wings Cleaned up New York City – ManageMen |url=https://managemen.com/from-the-history-books-how-the-white-wings-cleaned-up-new-york-city/ |access-date=2021-09-27 |website=managemen.com |archive-date=2021-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927144736/https://managemen.com/from-the-history-books-how-the-white-wings-cleaned-up-new-york-city/ |url-status=dead }}</ref> Masu share tituna na DSNY suna tattara fiye da tan 100 na ƙura, datti, da datti daga tituna kowace rana.<ref name="stats">{{Cite web |title=Annual Report: New York City Municipal Refuse and Recycling Statistics FY 2019 |url=https://dsny.cityofnewyork.us/wp-content/uploads/2019/10/about_dsny-non-dsny-collections-FY2019-1.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Titunan kasuwanci waɗanda ba sa ba da izinin yin parking na dare ana share su da daddare ko da sassafe, yayin da a kan titin mazaunin dole ne masu motocin su motsa motocin su sau ɗaya ko sau biyu a mako don yin fakin daban-daban don ba da izinin share kowane gefen titi. Ana buƙatar masu mallakar dukiya don tsabtace tituna da tituna a cikin inci 18 na ƙuntata.<ref>{{Cite web |title=Sidewalk Cleaning |url=https://portal.311.nyc.gov/article/?kanumber=KA-02443 |access-date=2022-04-22 |publisher=NYC311}}</ref> Ya zuwa 2020, yawan zubar da ruwa ya kasance matsala a duk gundumomin NYC, musamman Brooklyn, da Bronx, da Queens.<ref>{{Cite web |date=2019-09-04 |title=Sick of the stink: Sunset Park locals implore BP to help fix trash overflow |url=https://brooklyneagle.com/articles/2019/09/04/sick-of-the-stink-sunset-park-locals-implore-bp-to-help-fix-trash-overflow/ |access-date=2020-04-22 |website=Brooklyn Eagle |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-02-09 |title=Bronx Litter Hotspots are Stains Where, Often, no One's to Blame |url=https://citylimits.org/2017/02/09/bronx-litter-hotspots-are-stains-where-often-no-ones-to-blame/ |access-date=2020-04-22 |website=City Limits |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Salinger |first=Tobias |date=January 27, 2014 |title=Persistent 'epidemic' of littering, dumping continues to plague Southeast Queens |url=https://www.nydailynews.com/new-york/queens/field-day-litterbugs-jamaica-article-1.1590860 |access-date=2020-04-22 |website=nydailynews.com}}</ref> == Sake amfani == [[Fayil:Cycle_sorters.jpg|thumb|Injinan da ke cikin Sunset Park Material Recovery FacilityGidan shakatawa na Sunset]] Birnin New York ya fara sake amfani da shi a ƙarshen shekarun 1980. Babban wurin sake amfani shine Sunset Park Material Recovery Facility a Brooklyn.<ref name=":10">{{Cite web |last=Yakas |first=Ben |date=2016-10-17 |title=Photos, Videos: The Beautiful Trash Graveyard At The Sunset Park Recycling Plant |url=http://gothamist.com/arts-entertainment/photos-videos-the-beautiful-trash-graveyard-at-the-sunset-park-recycling-plant |access-date=2021-04-23 |website=Gothamist |language=en}}</ref> === Ajiyewar kwantena === Birnin New York ya kasance wurin da ake yawan yin gwangwani musamman saboda yawan jama'ar birnin da ya gauraye da dokokin ajiyar kwantena na jihar New York. Canning ya kasance batun cece-kuce a NYC tare da masu yin gwangwani sau da yawa suna fuskantar koma baya daga gwamnatin birni, Sashen tsaftar muhalli na birnin New York, da sauran kamfanonin tattara kayan sake amfani da su. Tabbas Zamu Iya, cibiyar fansa wacce uwargida Ana Martinez de Luco ta kafa, ita ce kawai cibiyar fansa ta canner a cikin birni, tana ba da kabad da sarari na gama gari ga masu gwangwani don tsara tarin abubuwan da za a iya fansa. [[Fayil:Recyclables_at_Sure_We_Can_Aug_2021.jpg|thumb|NYC recyclables, raba ta hanyar nau'i da masana'anta, suna jiran karɓar a cibiyar fansa ta kwantena Tabbas Za Mu Iya]] === Takarda === Kusan rabin takarda da kwali da DSNY ya tattara ana sanya su a kan jiragen ruwa a tashar Canja wurin ruwa ta Titin West 59th kuma an kai shi wani injin takarda na masana'antu na Pratt a tsibirin Staten inda ake sake yin fa'ida zuwa sabbin samfuran takarda.<ref>{{Cite web |date=20 January 2015 |title=How NYC Works: City's Paper Recycling Program Saves Thousands of Trees Every Day |url=http://www.ny1.com/content/news/how_nyc_works/213904/how-nyc-works--city-s-paper-recycling-program-saves-thousands-of-trees-every-day |archive-url=https://web.archive.org/web/20150120164050/http://www.ny1.com/content/news/how_nyc_works/213904/how-nyc-works--city-s-paper-recycling-program-saves-thousands-of-trees-every-day |archive-date=2015-01-20 |website=NY1}}</ref> === Karfe, gilashi, da filastik === Karfe, gilashi, robobi, da katunan da aka tattara a duk faɗin birni ana kai su zuwa Wurin Farfadowa na Sunset Park a Brooklyn.<ref name=":10"/> Ana ɗaukar abubuwan sake amfani da su daga Bronx da Queens a can ta jirgin ruwa. A can ana jera abubuwan sake yin amfani da su ta hanyar masu raba halin yanzu da na'urar daukar hoto na gani, sannan an ba da izinin siyarwa. Ana siyar da gilashin haske ga kwalabe kuma ana siyar da gilashin launi azaman jimillar ginin. Kusan kashi 15% na kayan da ke shiga wurin suna ƙarewa a cikin rumbun ƙasa, ko dai saboda ba za a iya raba su ba ko kuma ba za a iya sake yin amfani da su ta hanyar tattalin arziki ba. <ref>{{Cite web |date=December 7, 2015 |title=Ars tours the Sims Municipal Recycling facility in Brooklyn, NY |url=https://www.youtube.com/watch?v=dGaJIITLYsE&list=PLCF08231wtMehQOTwjiNQ0jezng5RdVqD&index=9 |website=YouTube |language=en}}</ref> == Kasuwanci == [[Fayil:NYC_Compost_Bin.jpg|alt=small household compost bin for individual use.|thumb|Gidan da aka rarraba ta DSNY]] Birnin New York ya fara yin composting a cikin garin Staten Island a cikin 2012. Shirin ya kafa shi ne ta hanyar magajin gari na lokacin Michael Bloomberg. A shekara ta 2017, shirin ya fadada ya hada da gidaje 300,000, makarantu 722, hukumomi, da cibiyoyi, da kuma wuraren saukarwa 80, a fadin birnin. A cikin 2019 birnin ya tattara tan 50,000 na compostables daga sabis na gefen hanya.<ref name=":2">{{Cite web |last=staff/audrey-carleton |date=2021-01-12 |title=NYC's Ambitious Composting Initiative Has Decomposed |url=http://gothamist.com/food/nycs-ambitious-composting-initiative-has-decomposed |access-date=2021-04-22 |website=Gothamist |language=en}}</ref> A cikin 2020, da yake ambaton raguwar kasafin kuɗi da ke da alaƙa da annobar COVID-19, Birnin New York ya dakatar da yin amfani da kwayoyin halitta a gefen hanya da sake amfani da kwayoyi don makarantu.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web |date=2021-03-03 |title=As Food Scrap Collection Peaks, NYC Community Compost Sites Face Evictions |url=https://civileats.com/2021/03/03/as-food-scrap-collection-peaks-nyc-community-compost-sites-face-evictions/ |access-date=2021-04-22 |website=Civil Eats |language=en}}</ref> Ta hanyar kokarin hadin gwiwar al'umma da ake kira "Save Our Compost", an riƙe isasshen kudade a cikin kasafin kudin birni don ba da damar shafukan hada-hadar al'umma guda huɗu su kasance a buɗe.<ref name=":3" /> Har ila yau, birnin ya kirkiro taswirar mu'amala don nuna duk wuraren da ake amfani da su a fili.<ref>{{Cite web |title=Food Scrap Drop-off - DSNY |url=https://www.nyc.gov/site/dsny/collection/residents/food-scrap-drop-off.page |access-date=2025-03-27 |website=www.nyc.gov}}</ref> A cikin 2021, takin birni a cikin birnin New York ya kasance mai wahala. Sashen kula da wuraren shakatawa na birnin New York ya yi ƙoƙarin mayar da biyu daga cikin sauran wuraren da ake yin takin a ƙasar da ake sarrafa Parks, wanda Big Reuse da Cibiyar Muhalli ta LES ke gudanarwa a halin yanzu, yana ƙara damuwa a tsakanin masu fafutukar yin takin.<ref name=":2"/><ref name=":3"/> A cikin 2024, Birnin New York yana faɗaɗa shirinta na takin ƙasa a duk faɗin gundumomi don rage sharar yanayi da samar da takin ko gas. An kaddamar da shirin a matakai, wanda ya fara da Queens, wanda ya gwada shirin cikin nasara. Brooklyn ya fara cikakken takin ƙasa a kan Oktoba 2, 2023, tare da Bronx da Staten Island a cikin Maris 2024. An shirya fitar da Manhattan zuwa Oktoba 7, 2024. <ref>{{Cite web |date=2023-02-01 |title=Mayor Adams Announces Roadmap for Nation's Largest Compost Collection Program, Including Achieving Decades-Long Goal of Providing Curbside Service to Every New York City Resident |url=https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/084-23/mayor-adams-roadmap-nation-s-largest-compost-collection-program-including-achieving#/0 |access-date=2024-10-26 |website=nyc.gov}}</ref> Wannan yunƙurin yana da nufin madubi nasarar shirye-shiryen takin tilas a birane kamar San Francisco ta hanyar ba da fifikon shiga kan hukunci. Yayin da ba za a fara biyan tara na rashin bin doka ba har sai Maris 2025, ana ci gaba da ƙoƙarin ilimi don tabbatar da mazauna yankin sun fahimci fa'idodi da dabaru na takin kafin a fara aiwatar da aikin. A cikin 2025, Cibiyar Sadarwar Takin Al'umma ta NYC ta maido da Koyarwar Takaddun Takaddun Jagora wanda ya haɗu da tarurrukan bita, balaguron fage, da damar sa kai ta ƙungiyoyin takin al'umma a kusa da gundumomi biyar na NYC. Majalisar birnin New York ce ta dauki nauyin shirin.<ref>{{Cite web |last=Bierend |first=Doug |date=2024-07-15 |title=Can New York City Treat Its Food Scraps As More Than Trash? |url=https://civileats.com/2024/07/15/can-new-york-city-treat-its-food-scraps-as-more-than-trash/ |access-date=2025-03-27 |website=Civil Eats |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Master Composter |url=https://nyccommunitycompostnetwork.org/mastercomposter |access-date=2025-03-27 |website=NYC Community Compost Network |language=en-US}}</ref> Tun daga ranar 1 ga Afrilu, 2025 takin ya zama wajibi a duk NYC. Rashin raba sharar ganye/yadi da tarkacen abinci yana haifar da ƙarin tara tarar laifuffuka da girman ginin. <ref>{{Cite web |title=Trash Collection Laws |url=https://www.nyc.gov/site/dsny/collection/residents/collection-laws-residents.page#plant-food-waste/ |access-date=2025-03-27 |website=NYC.gov |language=en}}</ref> == Kashewa == [[Fayil:HOUSEHOLD_TRASH_HAS_BEEN_DUMPED_IN_FRONT_OF_THE_NEW_YORK_CITY_INCINERATOR_PLANT_AT_GRAVESEND_BAY_-_NARA_-_547868_-_restored.jpg|thumb|Rushewar gida, an zubar da ita a gaban incinerator na NYC a Gravesend Bay]] [[Fayil:Bottle_Beach,_Dead_Horse_Bay_jeh.jpg|thumb|Bottle Beach, a kan Dead Horse Bay]] A cikin 1930s birnin ya kawo karshen al'adar zubar da shara a cikin teku, maimakon haka ta kona sharar a na'urorin ƙonawa na birni 11 da zubar da tokar da ta haifar a cikin matsugunan shara da suka warwatse a cikin gundumomi biyar. === Ƙone sharar gida === A shekara ta 1885, Birnin New York ya buɗe incinerator na farko na ƙasa a Tsibirin Gwamnoni.<ref name=":1">{{Cite web |date=March 2017 |title=Where NYC garbage goes? |url=https://streeteasy.com/blog/where-nyc-garbage-goes/ |access-date=2020-04-24 |website=streeteasy.com}}</ref> Har zuwa shekarun 1960, masu cinye shara goma sha ɗaya da ba a tace su ba suna aiki a NYC, suna ƙone shara ba tare da tsari ba.<ref name=":1" /> Gidan konewa na karshe a cikin birni ya rufe a cikin shekarun 1990.<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Douglas |date=16 November 1998 |title=Boroughs Battle Over Trash As Last Landfill Nears Close |url=https://www.nytimes.com/1998/11/16/nyregion/boroughs-battle-over-trash-as-last-landfill-nears-close.html |website=The New York Times}}</ref> A halin yanzu, ana aika shara daga Manhattan zuwa Essex County Resource Recovery Facility, tashar wutar lantarki mai ƙonewa. Ana aika ash daga incinerator zuwa wuraren zubar da shara, bayan an cire ƙarfe mai dawowa.<ref>{{Cite web |date=13 September 2012 |title=Covanta to Upgrade Essex County WtE Facility |url=http://www.energymanagertoday.com/covanta-to-upgrade-essex-county-wte-facility-084489/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917082612/http://www.energymanagertoday.com/covanta-to-upgrade-essex-county-wte-facility-084489/ |archive-date=September 17, 2016 |access-date=29 December 2014 |website=Energy Manager Today}}</ref> === Gidajen shara === [[Fayil:DUMPING_LANDFILL_AT_FRESH_KILLS,_ON_THE_WEST_SHORE_OF_STATEN_ISLAND_-_NARA_-_548348.jpg|thumb|Fresh Kills Landfill (1948-2001) wani wuri ne na zubar da shara na tsarin kula da sharar gida na NYC wanda ke gefen yammacin Staten IslandTsibirin Staten]] A cikin ƙarni na 18 da 19, an ƙarfafa mazauna New York su jefa shararsu cikin Kogin Gabas don haɓaka ƙananan sassan Lower Manhattan.<ref name=":1"/> A cikin shekarun 1950 da 1960, mai tsara birni Robert Moses ya ƙarfafa mazauna su zubar da shara don cika tafkuna da koguna da yawa da ke kewaye da birni don sanya su mafi karɓar baƙi ga ci gaban filin shakatawa, wuraren baje kolin, da filayen jirgin sama.<ref name=":1" /> Misalan sun hada da Pelham Bay Park da Flushing Meadows Park . A lokacin da aka yi amfani da shi, filin Fresh Kills na Staten Island shine mafi girma a duniya, yana shimfiɗa a fadin kadada 2,200. Fresh Kills ya fara buɗewa a 1948 <ref name=":1" /> a matsayin wurin zubar da shara na wucin gadi kuma an rufe shi a shekara ta 2001.<ref>{{Cite web |date=2015-12-23 |title=Garbage Gridlock |url=https://www.city-journal.org/html/garbage-gridlock-12673.html |access-date=2020-04-04 |website=City Journal |language=en}}</ref> Farawa a ƙarshen karni na 20, NYC tana ƙoƙari ta juya tsoffin wuraren zubar da shara zuwa wuraren shakatawa. Shahararrun misalai na wannan sune Freshkills Park a Staten Island da Shirley Chisholm State Park a Brooklyn. <ref>{{Cite web |last=Jacobs |first=Karrie |date=2016-09-13 |title=How the world's largest landfill became New York's biggest new park |url=https://ny.curbed.com/2016/9/13/12891320/freshkills-park-nyc-staten-island-engineering-design |access-date=2020-04-22 |website=Curbed NY |language=en |archive-date=2020-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200822031048/https://ny.curbed.com/2016/9/13/12891320/freshkills-park-nyc-staten-island-engineering-design |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=July 2, 2019 |title=Shirley Chisholm State Park opens on former landfill in East New York, Brooklyn |url=https://www.crainsnewyork.com/real-estate/cuomo-debuts-brooklyn-state-park-named-iconic-congresswoman |access-date=July 3, 2019 |website=Crain's New York Business}}</ref> Yawancin sharar NYC sun ƙare a cikin wuraren zubar da shara a waje da birni. A cikin 2017, DSNY ta zubar da tan miliyan 3.2 na sharar gida a wajen Birnin New York.<ref>{{Cite journal |last=Dinapoli |first=Thomas |title=Local Governments and the Municipal Solid Waste Landfill Business |journal=Office of the New York State Comptroller}}</ref> === Fitar da sharar gida === [[Fayil:Oak_Point_Link_triboro_jeh.jpg|thumb|Jirgin kasa na kwantena masu tsayi na gari a kan Oak Point Link a cikin Bronx]] Tun lokacin da birnin New York na ƙarshe na incinerator ya rufe a cikin 1990 kuma an rufe sharar gida na ƙarshe a cikin 2001 duk sharar garin an fitar da su zuwa wuraren sharar ƙasa da incinerators mai nisa a wajen birnin. Ana sanya sharar a cikin kwantena a ɗaya daga cikin tashoshi uku na jigilar ruwa, ana ɗaukar kwantenan ta jirgin ruwa zuwa tashar canja wurin sharar tsibirin Staten kuma a sanya su a cikin jiragen ƙasa da ke daure don zubar da ƙasa da kuma incinerators a wajen birni. {{Ana bukatan hujja|date=September 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2021)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> == Rashin ruwa == [[Fayil:NYC_DEP_sludgeboat_BB_jeh.jpg|thumb|Ɗaya daga cikin jiragen ruwa na NYC DEP da ke ɗauke da datti]] Tsarin najasa na birnin New York yana ɗaukar fiye da tan 1,000 na daskararru <ref name="stats"/> (ciki har da ganye, datti, da najasa) a kowace rana zuwa masana'antar sarrafa ruwan sha guda 17, inda ake fitar da mafi yawan sharar ruwan, a yi musu magani, da kuma fitar da su cikin magudanan ruwa. Sannan ana ɗaukar sauran sludge na najasa a cikin wani jirgin ruwa mai ɗauke da ruwa zuwa Tsibirin Wards Island Water Control Plant a tsibirin Randalls. A can ake zubar da sludge kuma sauran daskararrun ana ajiye su a cikin kwantena da aka rufe ana kai su zuwa wuraren da ke nesa da birnin.<ref>{{Cite web |title=Poop Train - Radiolab |url=https://www.wnycstudios.org/podcasts/radiolab/articles/poop-train |website=WNYC Studios |language=en}}</ref> == Dubi kuma == * Cibiyar Maido da Kudancin Delaware * Cibiyar Maido da albarkatun yankin Essex * Tashar Jirgin Ruwa ta Kudu ta Brooklyn == Bayanan da aka ambata == == Ƙarin karantawa == *  Nagle, Robin (2013). Daukewa: A kan tituna da bayan manyan motoci tare da ma'aikatan tsaftar muhalli na birnin New York (ed  na farko). New York: Farrar, Straus da Giroux. <nowiki>ISBN 978-0-374-29929-3</nowiki>. OCLC 795174388. 7jvhul7gvl3r9brjm0kda9nik0b7inh Wanjuhi Njoroge 0 121649 837949 788107 2026-05-19T21:20:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837949 wikitext text/x-wiki {{databox}} Wanjuhi Njoroge (an haife ta a shekara ta 1989) ƴar kasuwan Kenya ce kuma ƴar gwagwarmaya, wacce ke yaƙi da sauyin yanayi . Ta yi kira don inganta damar dijital da haƙƙin jinsi. Ita mamba ce ta kungiyar matan shugabannin matan Afirka (AWLN). == Tarihin Rayuwa == An haifi Njoroge a cikin 1989 kuma ta girma a Kabaru, ƙauye a gundumar Nyeri, Kenya. <ref name=":0">{{Cite web |date=2017-03-29 |title=Wanjúhí Njoroge Taking ICT to rural areas |url=https://parentsafrica.com/wanjuhi-njoroge-taking-ict-rural-areas/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182115/https://parentsafrica.com/wanjuhi-njoroge-taking-ict-rural-areas/ |archive-date=2021-07-09 |access-date=2021-07-01 |website=Parents Magazine |language=en}}</ref> Ta karanci ilimin zamantakewa da sadarwa a [[Jami'ar Nairobi]], <ref name=":1" /> kuma an ba ta Diploma a Fasahar Sadarwar Kasuwanci daga Jami'ar Strathmore . <ref name=":0" /> Ita ce ta kafa kuma shugaban kamfanin sadarwa na Nelig Group, da kuma RootEd Africa mai zaman kanta, wanda ke aiki tare da makarantu da al'ummomin gida don koyar da coding da sababbin abubuwa. <ref name=":1" /> RootEd yana da niyyar samar da aikin yi ta hanyar ayyukan yi ta yanar gizo, rage yawan barin makaranta, musamman a tsakanin mata matasa, da kuma kawo ayyukan tattalin arziki zuwa kauyuka ta kasuwannin dijital. <ref name=":1">{{Cite web |date=8 September 2019 |title=From the Village to the World, There's Not Stopping for Wanjuhi Njoroge |url=https://www.inversk.co.ke/sites/kimani/article/story-of-wanjuhi-njoroge/ |website=Inversk Magazine}}</ref> A cikin 2017 RootEd ya haɗu tare da Safaricom don kafa ɗakin karatu na zamani a Kabaru. <ref>{{Cite web |date=2019 |title=Wanjũhĩ Njoroge Youth in Landscapes representative |url=https://events.globallandscapesforum.org/speaker/wanjuhi-njoroge/ |website=Global Landscapes Forum}}</ref> Ta hanyar aikinta ta kuma tallafa wa manoma na gida don ƙaura zuwa ayyukan noma masu dorewa. <ref>{{Cite web |date=27 May 2021 |title=I am Generation Equality: Wanjuhi Njoroge, climate activist and entrepreneur from the foot of Mount Kenya |url=https://africa.unwomen.org/en/news-and-events/stories/2021/05/i-am-generation-equality---wanjuhi-njoroge |website=Un Women Africa}}</ref> A cikin 2018 ta sami lambar yabo ta Shirin Shugabancin Matasa (YELP) Fellowship ta Cibiyar LéO Africa. <ref>{{Cite web |date=2018 |title=Leo Africa Institute Class of 2018 |url=https://leoafricainstitute.org/2018-yelp-class/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109170537/https://leoafricainstitute.org/2018-yelp-class/ |archive-date=2023-01-09 |access-date=2021-06-29 |website=Leo Africa}}</ref> A cikin 2019 Njoroge ta shiga cikin ƙungiyar shugabannin matan Afirka ta Kenya (AWLN), wanda aka ƙaddamar a hedkwatar Majalisar Dinkin Duniya da ke New York a watan Yuni 2017, a ƙarƙashin [[Hukumar Tarayyar Afirka]] (AUC) da [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] (UN). <ref>{{Cite web |title=UN Women Africa |url=https://africa.unwomen.org/en/about-us |website=UN Women Africa}}</ref> A ranar 28 ga Janairu 2021, Wanjuhi ya halarci wani taron masana na kasa da kasa mai suna ''Canjin Yanayi: Me ya sa za mu damu?'', kungiyar Kimiyyar kayan tarihi ta shirya. <ref>{{Cite web |date=28 January 2021 |title=Climate Change: Why Should We Care? |url=https://www.sciencemuseum.org.uk/see-and-do/climate-talks/why-should-we-care |website=Science Museum |publisher=Science Museum Group}}</ref> Njoroge ta rike mukamai da dama inda ta yi aiki don rage rashin daidaito, ciki har da rawar da ta taka a matsayin Fellow Voices Fellow; <ref>{{Cite web |date=23 January 2020 |title=Kenyan environmental activist to address World Economic Forum in Davos |url=https://nairobinews.nation.co.ke/news/kenyan-environmental-activist-to-address-world-economic-forum-in-davos |access-date=2021-07-01 |website=Nairobi News |language=en-US |archive-date=2020-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124134403/https://nairobinews.nation.co.ke/news/kenyan-environmental-activist-to-address-world-economic-forum-in-davos |url-status=dead }}</ref> Tana da alaƙa da Ƙungiyar Tattalin Arziƙi ta Duniya, a matsayinta na memba na al'ummarta ta Global Shaper da kuma jagorar ƙungiyar Nairobi. <ref>{{Cite web |title=Building a movement |url=https://www.globalshapers.org/story/ |access-date=2021-07-01 |website=Global Shapers |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 February 2020 |title=Young activists share four ways to create a more inclusive world |url=https://www.weforum.org/agenda/2020/02/young-activists-inclusive-world/ |access-date=2021-07-01 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref> Har ila yau, tana cikin ƙungiyar da ke aiwatar da Intanet don Duk Ayyukan a cikin Ƙungiyar Tattalin Arziki ta Duniya. <ref>{{Cite web |title=Internet for All |url=https://www.weforum.org/reports/internet-for-all-a-framework-for-accelerating-internet-access-and-adoption |website=World Economic Forum}}</ref> == Kyauta == * Top 40 Under 40 (2016) - don aikinta na inganta ilimi, da kuma ƙara yawan shiga makaranta da ƙimar riƙewa a yankunan karkarar Afirka. <ref>{{Cite web |date=20 September 2016 |title=Business Daily Top 40 Under 40 Women finalists honoured |url=https://www.nationmedia.com/news/top-40-under-40-finalist/ |archive-date=9 January 2023 |website=Nation Media Group |access-date=1 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109165213/https://www.nationmedia.com/news/top-40-under-40-finalist/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == {{Reflist}}{{Authority control}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1989]] lmgnc44f82al79qhgiu56hct8brks59 White Noise (wasan) 0 121718 837995 741030 2026-05-19T22:42:03Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837995 wikitext text/x-wiki {{Databox}} White Noise wasa ne na 2019 da Suzan-Lori Parks. An fara shi ne a Gidan wasan kwaikwayo na Jama'a a New York . [1][2] == Halaye == Haruffa na tsakiya sune ma'auratan juna biyu da suka farka, abokai masu kyau tun daga kwaleji. [1] [2] * Leo, baƙar fata mai fasaha kuma marar barci. <ref name="The Daily Telegraph">{{Cite web |last=Benson |first=Dzifa |date=14 October 2021 |title=White Noise, review: what happens when a black man asks a white man to buy him? |url=https://www.telegraph.co.uk/theatre/what-to-see/white-noise-review-happens-black-man-pays-white-man-enslave/ |access-date=7 January 2022 |website=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> Ya gwada farin injin amo don taimaka masa barci, kuma ya bayyana kansa a matsayin "mai fashe da fushi da baƙar fata mai gani na gani." <ref name="Variety">{{Cite web |last=Stasio |first=Marilyn |author-link=Marilyn Stasio |date=21 March 2019 |title=Off Broadway Review: Daveed Diggs in 'White Noise' |url=https://variety.com/2019/legit/reviews/white-noise-review-daveed-diggs-suzan-lori-parks-play-1203168757/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * Dawn, lauya mai sassaucin ra'ayi. <ref name="The Jewish Chronicle">{{Cite web |last=Nathan |first=John |date=15 October 2021 |title=Theatre review: White Noise |url=https://www.thejc.com/life-and-culture/all/theatre-review-white-noise-1.521519 |access-date=7 January 2022 |website=[[The Jewish Chronicle]] |language=en}}</ref> Wani abu na " farar ceto ". <ref name="i">{{Cite web |last=Mountford |first=Fiona |date=13 October 2021 |title=Suzan-Lori Parks' play, White Noise, is chilling - but definitely not subtle |url=https://inews.co.uk/culture/white-noise-bridge-theatre-review-suzan-lori-parks-play-is-chilling-but-definitely-not-subtle-1246467 |access-date=10 January 2022 |website=[[i (newspaper)|i]] |language=en}}</ref> * Ralph, marubucin farar fata kuma mai arziki. <ref name="The Times">{{Cite web |last=Davis |first=Clive |date=13 October 2021 |title=White Noise review — exasperated by this American play about race and friendship |url=https://www.thetimes.com/culture/theatre-dance/article/white-noise-review-exasperated-by-this-american-play-about-race-and-friendship-tglzq5srx |access-date=7 January 2022 |website=[[The Times]] |language=en}}</ref> * Misha, baƙar fata na wasan kwaikwayo na YouTube Tambayi ''Baƙar fata.'' <ref name="The Jewish Chronicle" /> <ref name="The Times" /> == Makirci == Leo, yana tafiya dare ɗaya, 'yan sanda sun far masa. Don ya sake samun kwanciyar hankali, ya tambayi abokinsa Ralph ya saya shi a matsayin bawa na kwana arba’in, yana mai cewa zai kasance da aminci a matsayin dukiyar farar fata. Ralph, da farko ya firgita da zama fari, namiji kuma madaidaiciya, ya yarda. Sabuwar dangantakar su ta lalata Ralph kuma ta sake sakin "farar fata" na ciki, kuma ya shiga kulob na musamman don fararen fata. <ref name="The Independent">{{Cite web |last=Saville |first=Alice |date=22 October 2021 |title=White Noise is a provocative satire full of witty energy – review |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/white-noise-review-bridge-theatre-b1943383.html |access-date=7 January 2022 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> <ref name="The Times"/> A cikin aiki na biyu, Ralph ya sa Leo ya sa abin wuyan bawa. <ref name="Variety"/> == Abubuwan samarwa == [[Fayil:Daveed_Diggs_2016.jpg|thumb|Daveed Diggs ya taka rawar Leo a cikin 2019]] 2019 halarta a karon a The Public Theater a New York Oskar Eustis ne ya jagoranci, kuma ya haɗa da Daveed Diggs a matsayin Leo, Zoe Winters kamar Dawn, Thomas Sadoski a matsayin Ralph da Sheria Irving a matsayin Misha. <ref name="The Guardian 2019">{{Cite web |last=Soloski |first=Alexis |date=21 March 2019 |title=White Noise review – Suzan-Lori Parks provokes and disturbs |url=https://www.theguardian.com/stage/2019/mar/20/white-noise-review-public-theater-new-york-suzan-lori-parks |access-date=7 January 2022 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> <ref name="Los Angeles Times">{{Cite web |last=Stayton |first=Richard |date=17 April 2019 |title=Suzan-Lori Parks and Oskar Eustis on the 30-year relationship that led to 'White Noise' |url=https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-white-noise-suzan-lori-parks-oskar-eustis-20190417-story.html |access-date=7 January 2022 |website=[[Los Angeles Times]]}}</ref> Aikin 2021 na London a Gidan wasan kwaikwayo na gadar Polly Findlay ne ya ba da umarni, kuma ya haɗa da Ken Nwosu a matsayin Leo, Helena Wilson a matsayin Dawn, James Corrigan a matsayin Ralph da Faith Omole a matsayin Misha. <ref name="The Daily Telegraph"/> Ɗaya daga cikin canje-canje tsakanin ayyukan New York da London shine yayin da a cikin samar da 2019 haruffa suna rataye a cikin filin wasan ƙwallon ƙafa, rataya su shine kewayon harbi a cikin 2021. <ref name="Evening Standard">{{Cite web |last=Curtis |first=Nick |date=13 October 2021 |title=White Noise at the Bridge Theatre: a full-on yowl of frustration |url=https://www.standard.co.uk/culture/theatre/white-noise-bridge-theatre-review-suzan-lori-parks-b960212.html |website=[[Evening Standard]] |language=en}}</ref> Masu bita na 2021 sun lura cewa wasan yana kawo tunawa da kisan gillar 2020 na George Floyd, kodayake ya fara farawa a shekarar da ta gabata. <ref name="i"/> <ref name="The Jewish Chronicle"/> An fara samar da farkon 2022 a Gidan wasan kwaikwayo na Studio, Washington, DC Reginald L. Douglas. Ya haɗa da RJ Brown a matsayin Leo, Katie Kleiger kamar Dawn, Quinn Franzen a matsayin Ralph da Tatiana Williams a matsayin Misha. An sami manyan canje-canje da aka yi daga samarwa na 2019; an yanke fiye da mintuna 20. == liyafar == === 2019 === Mai sukar wasan kwaikwayo Ben Brantley ya ce "Ko da yake ''White Noise'' yana gudanar da cikakken sa'o'i uku, kuma yana yin tsalle a kan wasu makircinsa na makirci, ba ya jin dadi. A karshensa, za ku iya mamakin yadda yawancin nau'o'i, fuskoki da amfani da amfani na launin fata ya rufe. Harda kanta." <ref name="The New York Times">{{Cite web |last=Brantley |first=Ben |author-link=Ben Brantley |date=21 March 2019 |title=Review: Hearing the Roar of Racism in 'White Noise' |url=https://www.nytimes.com/2019/03/20/theater/white-noise-review.html |access-date=7 January 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> Mai bita na ''[[The Guardian|Guardian]]'' ya ba da wasan kwaikwayo hudu daga cikin taurari biyar, yana cewa "ya sami [Parks] a mafi yawan gaske, wanda yake jin daɗi a wasu hanyoyi da kuma takaici a wasu. Abin farin ciki ne don jin mahimmancinta, basirar wasan kwaikwayo ta shiga cikin bakunan zamani, masu iya ganewa sannan kuma mai ban sha'awa lokacin da waɗannan halayen suka kasance. " <ref name="The Guardian 2019"/> Mai sukar gidan wasan kwaikwayo Hilton Als, a cikin mafi yawan ra'ayi mara kyau, ya sami ƙarancin wasan kwaikwayon idan aka kwatanta da wasu ayyukan Parks a baya. === 2021 === ''Independent'' da ''Daily Telegraph'' sun ba da wasan hudu cikin taurari biyar. <ref name="The Daily Telegraph"/> <ref name="The Independent"/> ''The Independent'' ya ce yayin da yanayin ba shi da ma'ana sosai, wasan "ba a yanke shi tare da kisa game da farkawa da ake buƙata ta al'ada wanda kawai ke zurfafa a sama, wanda ke saurin kawar da shi kamar riga mai nauyi lokacin da abubuwa suka yi zafi sosai. Yana da muni, mai fa'ida sosai, kuma ba zai bari kowa ba." <ref name="The Independent" /> A cewar ''The Daily Telegraph'', "mafi girman girman ra'ayoyinsa yana tabbatar da cewa wasan yana da ban dariya, kalubale, mai ban tsoro da rashin kwanciyar hankali. Sa'o'i uku ba safai ba ya wuce da sauri." <ref name="The Daily Telegraph" /> ''The Guardian'', jaridar <nowiki><i id="mwvw">i</i></nowiki> da the ''Evening Standard'' sun ba da wasan kwaikwayo uku daga cikin taurari biyar, mai bitar ''The Guardian'' yana cewa "ko da ba labari ko haruffa ba za a iya gaskatawa ba, wannan har yanzu wasan kwaikwayo ne mai motsa rai tare da taki, makirci da kuma magnetism mai mutuwa, kuma babban nasara ya ta'allaka ne a cikin nagarta da ƙarfin ƙarfinsa na ban mamaki." <ref name="The Guardian 2021 2">{{Cite web |last=Akbar |first=Arifa |date=13 October 2021 |title=White Noise review – an enormous provocation of a play |url=https://www.theguardian.com/stage/2021/oct/13/white-noise-review-enormous-provocation-bridge-theatre |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> <ref name="Evening Standard"/> <ref name="i"/> ''Jaridar Times'' ta ba da wasan biyu cikin taurari biyar. Mai bitar ya ce yayin da wasan kwaikwayon ya yi kyau sosai, "Parks na buƙatar sa'o'i uku na lokacinku, kuma a sakamakon haka suna ba da wani yanki na racing da aka gina a kusa da wani wuri mai ban sha'awa." <ref name="The Times"/> == Kyauta == * Kyautar Obie 2019, rubutun wasan kwaikwayo. <ref name="IOBDB">{{Cite web |title=White Noise |url=http://www.iobdb.com/Production/6554 |website=[[Lortel Archives|Internet Off-Broadway Database]] |access-date=2025-12-02 |archive-date=2025-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316165202/http://www.iobdb.com/Production/6554 |url-status=dead }}</ref> * 2019 Outer Critics Circle Award, fitaccen sabon wasan kashe-kashe na Broadway. <ref name="IOBDB" /> == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] gdnyo8mddqnhiujogmxw1xr98xny574 Iyebiye Adeitan 0 122628 837997 745054 2026-05-19T22:50:39Z Hamza DK 12444 837997 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Iyebiye Adeitan''', wanda aka fi sani da "Kaizen Kreativ", ɗan Najeriya ne mai tsara zane-zane da kuma mai zane-zane.[1][2] ==Rayuwa farko da Karatu== == Bayanan da aka ambata == <references /> [[Rukuni:Rayayyun mutane]] hu7a1h3ke7xepoy2mbxs4leyqq5se59 837998 837997 2026-05-19T22:51:11Z Hamza DK 12444 /* Rayuwa farko da Karatu */ 837998 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Iyebiye Adeitan''', wanda aka fi sani da "Kaizen Kreativ", ɗan Najeriya ne mai tsara zane-zane da kuma mai zane-zane.[1][2] ==Rayuwa farko da Karatu== Adeitan yana da digiri na Bachelor of Arts a fannin Dandalin Wasa da Kafofin Watsa Labarai daga Jami'ar Tarayya Oye Ekiti.[1] == Bayanan da aka ambata == <references /> [[Rukuni:Rayayyun mutane]] frvld2q662b6qlk9fjopmexj9hwd98j Gagan Bulathsinghala 0 126573 838182 757623 2026-05-20T09:45:07Z Abubakar Kaddi 24783 838182 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Air Chief Marshal '''Gagan Bulathsinghala''' (wanda aka fi sani da '''Gagan Pulasthi Bulathsinghala''') RWP, RSP, VSV, USP, MPhil (Def & Strat), MSc (Def Stud) a Mgt, FIM (SL) Kwalejin Tsaro ta Ƙasa, Indiya, psc jami'in jirgin sama ne da ya yi ritaya kuma tsohon kwamandan Sojojin Sama na Sri Lanka.<ref>[http://www.dailynews.lk/?q=2016/09/14/law-order/93158 Gagan promoted Air Chief Marshal]<br /><br />- [http://airforce.lk/pages.php?pages=commander Commander of the Sri Lanka Air Force]<br /><br />- [http://dailynews.lk/?q=local/new-chief-defence-staff-air-force-commander-appointed New Chief of Defence Staff, Air Force Commander appointed]{{Dead link|date=December 2019|fix-attempted=yes}}</ref> Ya kuma rike mukamin Babban Ma'aikatan Jirgin Sama kuma bayan ya yi ritaya a ranar 12 ga Satumba 2016, an nada shi Jakadan Sri Lanka a Afghanistan, mukamin da yake rikewa a halin yanzu. == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Gagan a [[Kolombo|Colombo]] a ranar 12 ga Satumba 1961. Mahaifinsa shi ne Bulathsinghalage Percy Marcus Perera, wanda lauya ne kuma tsohon mataimakin jirgin sama a cikin Royal Ceylon Air Force . Mahaifiyarsa ita ce Dona Beatrice Perera . Ya sami dukkan karatunsa daga Yayinda yake makaranta ya yi ayyuka da yawa na waje kamar cadeting, ruby da kasancewa memba na al'ummomin makaranta da yawa. Ya shiga cikin buga jaridar kwalejin kowane wata, Nalanda . Wasu daga cikin tsaransa a Nalanda sune Manjo Janar Ubaya Madawela, Manjo Janar Janaka Walgama, Manjo Janara Ajith Wikramasingha, mai ba da shawara kan ilimin jijiyoyin jiki Udaya Ranawaka da tsohon dan wasan crick na Sri Lanka Sanath Kaluperuma . == Ayyukan soja == Bulathsinghala ya shiga Kwalejin Tsaro ta Kasa a matsayin jami'in cadet a ranar 12 ga Fabrairu 1981 kuma an ba shi izini a matsayin jamiʼin matukin jirgi a Babban Ofishin Jirgin Sama a ranar 8 ga Afrilu 1983. Shi ne kwamandan kwamandan [[No. 6 Squadron SLAF]] kuma ya fi dadewa a matsayin kwamandan kwamandoji na [[No. 4 Squadron SLAF|No. 4 (]][[Na Musamman|VVIP]] / VIP) Helicopter Squadron SLAF. Air Marshal Bulathsinghala [[Matukin jirgin sama|matukin jirgi]] ne na VVIP tare da sama da sa'o'i 4,500 na tashi. Ya kasance matukin jirgi na VVIP ga shugabannin Sri Lanka guda hudu [[J. R. Jayewardene]], [[Ranasinghe Premadasa]], [[Dingiri Banda Wijetunga]] da [[Chindrika Bandaranaike Kumaratunga|Chandrika Kumaratunga]] . Gagan ya kuma umarci sansanin sojan sama na Sri Lanka China Bay. == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1961]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] ak2b2g1h7xy58rh6jhvh4jfasbpribr 838183 838182 2026-05-20T09:45:22Z Abubakar Kaddi 24783 838183 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Air Chief Marshal '''Gagan Bulathsinghala''' (wanda aka fi sani da '''Gagan Pulasthi Bulathsinghala''') RWP, RSP, VSV, USP, MPhil (Def & Strat), MSc (Def Stud) a Mgt, FIM (SL) Kwalejin Tsaro ta Ƙasa, Indiya, psc jami'in jirgin sama ne da ya yi ritaya kuma tsohon kwamandan Sojojin Sama na Sri Lanka.<ref>[http://www.dailynews.lk/?q=2016/09/14/law-order/93158 Gagan promoted Air Chief Marshal]<br /><br />- [http://airforce.lk/pages.php?pages=commander Commander of the Sri Lanka Air Force]<br /><br />- [http://dailynews.lk/?q=local/new-chief-defence-staff-air-force-commander-appointed New Chief of Defence Staff, Air Force Commander appointed]{{Dead link|date=December 2019|fix-attempted=yes}}</ref> Ya kuma rike mukamin Babban Ma'aikatan Jirgin Sama kuma bayan ya yi ritaya a ranar 12 ga Satumba 2016, an nada shi Jakadan Sri Lanka a Afghanistan, mukamin da yake rikewa a halin yanzu. == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Gagan a [[Kolombo|Colombo]] a ranar 12 ga Satumban shekarar 1961. Mahaifinsa shi ne Bulathsinghalage Percy Marcus Perera, wanda lauya ne kuma tsohon mataimakin jirgin sama a cikin Royal Ceylon Air Force . Mahaifiyarsa ita ce Dona Beatrice Perera . Ya sami dukkan karatunsa daga Yayinda yake makaranta ya yi ayyuka da yawa na waje kamar cadeting, ruby da kasancewa memba na al'ummomin makaranta da yawa. Ya shiga cikin buga jaridar kwalejin kowane wata, Nalanda . Wasu daga cikin tsaransa a Nalanda sune Manjo Janar Ubaya Madawela, Manjo Janar Janaka Walgama, Manjo Janara Ajith Wikramasingha, mai ba da shawara kan ilimin jijiyoyin jiki Udaya Ranawaka da tsohon dan wasan crick na Sri Lanka Sanath Kaluperuma . == Ayyukan soja == Bulathsinghala ya shiga Kwalejin Tsaro ta Kasa a matsayin jami'in cadet a ranar 12 ga Fabrairu 1981 kuma an ba shi izini a matsayin jamiʼin matukin jirgi a Babban Ofishin Jirgin Sama a ranar 8 ga Afrilu 1983. Shi ne kwamandan kwamandan [[No. 6 Squadron SLAF]] kuma ya fi dadewa a matsayin kwamandan kwamandoji na [[No. 4 Squadron SLAF|No. 4 (]][[Na Musamman|VVIP]] / VIP) Helicopter Squadron SLAF. Air Marshal Bulathsinghala [[Matukin jirgin sama|matukin jirgi]] ne na VVIP tare da sama da sa'o'i 4,500 na tashi. Ya kasance matukin jirgi na VVIP ga shugabannin Sri Lanka guda hudu [[J. R. Jayewardene]], [[Ranasinghe Premadasa]], [[Dingiri Banda Wijetunga]] da [[Chindrika Bandaranaike Kumaratunga|Chandrika Kumaratunga]] . Gagan ya kuma umarci sansanin sojan sama na Sri Lanka China Bay. == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1961]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] l0jilw5my3x7ub2dmy2pbi4go841w8e 838185 838183 2026-05-20T09:45:34Z Abubakar Kaddi 24783 838185 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Air Chief Marshal '''Gagan Bulathsinghala''' (wanda aka fi sani da '''Gagan Pulasthi Bulathsinghala''') RWP, RSP, VSV, USP, MPhil (Def & Strat), MSc (Def Stud) a Mgt, FIM (SL) Kwalejin Tsaro ta Ƙasa, Indiya, psc jami'in jirgin sama ne da ya yi ritaya kuma tsohon kwamandan Sojojin Sama na Sri Lanka.<ref>[http://www.dailynews.lk/?q=2016/09/14/law-order/93158 Gagan promoted Air Chief Marshal]<br /><br />- [http://airforce.lk/pages.php?pages=commander Commander of the Sri Lanka Air Force]<br /><br />- [http://dailynews.lk/?q=local/new-chief-defence-staff-air-force-commander-appointed New Chief of Defence Staff, Air Force Commander appointed]{{Dead link|date=December 2019|fix-attempted=yes}}</ref> Ya kuma rike mukamin Babban Ma'aikatan Jirgin Sama kuma bayan ya yi ritaya a ranar 12 ga Satumba 2016, an nada shi Jakadan Sri Lanka a Afghanistan, mukamin da yake rikewa a halin yanzu. == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Gagan a [[Kolombo|Colombo]] a ranar 12 ga Satumban shekarar 1961. Mahaifinsa shi ne Bulathsinghalage Percy Marcus Perera, wanda lauya ne kuma tsohon mataimakin jirgin sama a cikin Royal Ceylon Air Force . Mahaifiyarsa ita ce Dona Beatrice Perera . Ya sami dukkan karatunsa daga Yayinda yake makaranta ya kuma yi ayyuka da yawa na waje kamar cadeting, ruby da kasancewa memba na al'ummomin makaranta da yawa. Ya shiga cikin buga jaridar kwalejin kowane wata, Nalanda . Wasu daga cikin tsaransa a Nalanda sune Manjo Janar Ubaya Madawela, Manjo Janar Janaka Walgama, Manjo Janara Ajith Wikramasingha, mai ba da shawara kan ilimin jijiyoyin jiki Udaya Ranawaka da tsohon dan wasan crick na Sri Lanka Sanath Kaluperuma . == Ayyukan soja == Bulathsinghala ya shiga Kwalejin Tsaro ta Kasa a matsayin jami'in cadet a ranar 12 ga Fabrairu 1981 kuma an ba shi izini a matsayin jamiʼin matukin jirgi a Babban Ofishin Jirgin Sama a ranar 8 ga Afrilu 1983. Shi ne kwamandan kwamandan [[No. 6 Squadron SLAF]] kuma ya fi dadewa a matsayin kwamandan kwamandoji na [[No. 4 Squadron SLAF|No. 4 (]][[Na Musamman|VVIP]] / VIP) Helicopter Squadron SLAF. Air Marshal Bulathsinghala [[Matukin jirgin sama|matukin jirgi]] ne na VVIP tare da sama da sa'o'i 4,500 na tashi. Ya kasance matukin jirgi na VVIP ga shugabannin Sri Lanka guda hudu [[J. R. Jayewardene]], [[Ranasinghe Premadasa]], [[Dingiri Banda Wijetunga]] da [[Chindrika Bandaranaike Kumaratunga|Chandrika Kumaratunga]] . Gagan ya kuma umarci sansanin sojan sama na Sri Lanka China Bay. == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1961]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] pnpi95562pk6poaienoo4vciak1elmp 838187 838185 2026-05-20T09:45:45Z Abubakar Kaddi 24783 838187 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Air Chief Marshal '''Gagan Bulathsinghala''' (wanda aka fi sani da '''Gagan Pulasthi Bulathsinghala''') RWP, RSP, VSV, USP, MPhil (Def & Strat), MSc (Def Stud) a Mgt, FIM (SL) Kwalejin Tsaro ta Ƙasa, Indiya, psc jami'in jirgin sama ne da ya yi ritaya kuma tsohon kwamandan Sojojin Sama na Sri Lanka.<ref>[http://www.dailynews.lk/?q=2016/09/14/law-order/93158 Gagan promoted Air Chief Marshal]<br /><br />- [http://airforce.lk/pages.php?pages=commander Commander of the Sri Lanka Air Force]<br /><br />- [http://dailynews.lk/?q=local/new-chief-defence-staff-air-force-commander-appointed New Chief of Defence Staff, Air Force Commander appointed]{{Dead link|date=December 2019|fix-attempted=yes}}</ref> Ya kuma rike mukamin Babban Ma'aikatan Jirgin Sama kuma bayan ya yi ritaya a ranar 12 ga Satumba 2016, an nada shi Jakadan Sri Lanka a Afghanistan, mukamin da yake rikewa a halin yanzu. == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Gagan a [[Kolombo|Colombo]] a ranar 12 ga Satumban shekarar 1961. Mahaifinsa shi ne Bulathsinghalage Percy Marcus Perera, wanda lauya ne kuma tsohon mataimakin jirgin sama a cikin Royal Ceylon Air Force . Mahaifiyarsa ita ce Dona Beatrice Perera . Ya sami dukkan karatunsa daga Yayinda yake makaranta ya kuma yi ayyuka da yawa na waje kamar cadeting, ruby da kasancewa memba na al'ummomin makaranta da yawa. Ya shiga cikin buga jaridar kwalejin kowane wata, Nalanda . Wasu daga cikin tsaransa a Nalanda sune Manjo Janar Ubaya Madawela, Manjo Janar Janaka Walgama, Manjo Janara Ajith Wikramasingha, mai ba da shawara kan ilimin jijiyoyin jiki Udaya Ranawaka da tsohon dan wasan crick na Sri Lanka Sanath Kaluperuma . == Ayyukan soja == Bulathsinghala ya shiga Kwalejin Tsaro ta Kasa a matsayin jami'in cadet a ranar 12 ga Fabrairu shekarar 1981 kuma an ba shi izini a matsayin jamiʼin matukin jirgi a Babban Ofishin Jirgin Sama a ranar 8 ga Afrilu 1983. Shi ne kwamandan kwamandan [[No. 6 Squadron SLAF]] kuma ya fi dadewa a matsayin kwamandan kwamandoji na [[No. 4 Squadron SLAF|No. 4 (]][[Na Musamman|VVIP]] / VIP) Helicopter Squadron SLAF. Air Marshal Bulathsinghala [[Matukin jirgin sama|matukin jirgi]] ne na VVIP tare da sama da sa'o'i 4,500 na tashi. Ya kasance matukin jirgi na VVIP ga shugabannin Sri Lanka guda hudu [[J. R. Jayewardene]], [[Ranasinghe Premadasa]], [[Dingiri Banda Wijetunga]] da [[Chindrika Bandaranaike Kumaratunga|Chandrika Kumaratunga]] . Gagan ya kuma umarci sansanin sojan sama na Sri Lanka China Bay. == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1961]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] mxrjeb803qtn9n7kfs5g5cu1gklh1bv William R. Lawley Jr. 0 126787 838011 758267 2026-05-19T23:29:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838011 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''William Robert Lawley Jr.''' (Agusta 23, 1920 - Mayu 30, 1999) ya kasance jami'in Sojojin Sama na Amurka kuma mai karɓar mafi girman kayan ado na soja na Amurka - Medal of Honor - saboda ayyukansa a [[Yaƙin Duniya na II]]<nowiki/>a. == Rayuwa ta farko == An haife shi a 1920 a Leeds, Alabama, Lawley ya kammala karatu daga makarantar sakandare a garinsu a 1938.<ref name="AF">{{Cite web |title=Lawley -- 1st Lt William R Lawley Jr. |url=https://www.afhistory.af.mil/FAQs/Fact-Sheets/Article/639613/lawley-1st-lt-william-r-lawley-jr/ |access-date=April 27, 2023 |archive-date=April 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427045353/https://www.afhistory.af.mil/FAQs/Fact-Sheets/Article/639613/lawley-1st-lt-william-r-lawley-jr/ |url-status=dead }}</ref> == Ayyukan soja == Lawley ya shiga Sojojin Sama daga Birmingham, Alabama a watan Afrilu na shekara ta 1942, kuma ya sami fuka-fukansa da kwamishinansa a Altus, Oklahoma, a watan Afrilun shekara ta 1943.<ref name="AF"/> === Yaƙin Duniya na II === [[Fayil:365th_Bombardment_Squadron_-_B-17_Flying_Fortress.jpg|left|thumb|BG B-17 na 305]] A ranar 20 ga Fabrairu, 1944, Lawley ya kasance mataimakin farko da ke aiki a matsayin matukin jirgi a cikin 364th Bomb Squadron, 305th Bomb Group. A wannan rana, a lokacin wani aikin bam a kan [[Turai]] mai sarrafawa na Nazi, B-17 Flying Fortress ya kai hari daga jirgin yaki na abokan gaba. Tare da jirginsa ya lalace sosai kuma yana cikin wuta, ya umarci ma'aikatansa su sauka zuwa lafiya. Gano cewa ma'aikatan jirgin biyu sun ji mummunan rauni don su fita, Lawley ya zaɓi ya kasance a cikin jirgin kuma, duk da mummunan raunin da ya samu, yayi ƙoƙari ya kai shi cikin yankin abokantaka. Kodayake ya raunana daga asarar jini da firgici, ya sami damar yin nasarar saukowa a [[Ingila]]. Lawley ya warke daga raunukansa kuma, a ranar 8 ga watan Agusta, 1944, an ba shi lambar yabo ta girmamawa.<ref name="AF"/> Lawley ya tashi yaƙi 14 har zuwa Yuni 1944 a matsayin mataimakin farko. Ya koma Amurka a watan Satumbar 1944, yana aiki a matsayin jami'in hulɗa da jama'a a filin jirgin sama na Hendricks Army a Florida. An inganta shi zuwa kyaftin a watan Janairun 1945, ya kammala karatun hulɗa da jama'a a Craig Field a Alabama da kuma Air Tactical School a Tyndall Air Force Base a Florida, yana aiki a wani ɓangare na wannan lokacin a matsayin mataimakin Janar [[Muir Fairchild]] a Maxwell Field a Alabama.<ref name="AF2">{{Cite web |title=Lawley -- 1st Lt William R Lawley Jr. |url=https://www.afhistory.af.mil/FAQs/Fact-Sheets/Article/639613/lawley-1st-lt-william-r-lawley-jr/ |access-date=April 27, 2023 |archive-date=April 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427045353/https://www.afhistory.af.mil/FAQs/Fact-Sheets/Article/639613/lawley-1st-lt-william-r-lawley-jr/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 1999]] [[Rukuni:Haifaffun 1920]] n30zm9a2auxaedev1xujl6vpmv09s20 Zach Nunn 0 126841 838348 781506 2026-05-20T11:50:32Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838348 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zachary Martin Nunn''' <ref>{{Cite web |title=Rep. Zach Nunn − R Iowa, 3rd, In Office − Biography |url=https://www.legistorm.com/person/bio/52758/Zachary_Martin_Nunn.html |access-date=2024-11-03 |website=[[LegiStorm]] |language=en}}</ref> (an haife shi a ranar 4 ga Mayun shekarar 1979) ɗan siyasan Amurka ne kuma jami'in Sojojin Sama na Amurka wanda ya yi aiki a matsayin wakilin Amurka na Gundumar majalisa ta 3 ta Iowa tun 2023. Wani memba na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jam'iyyar Republican]], ya kasance memba na Majalisar Dattijai ta Iowa don gundumar 15 daga 2019 zuwa 2023 da kuma Majalisar Wakilai ta Iowa don gundumomi ta 30 daga 2015 zuwa 2019. Nunn ya yi takara don zama a Majalisar Wakilai ta Amurka a 2022 don wakiltar Gundumar majalisa ta 3 ta Iowa, inda ya samu nasarar kayar da dan jam'iyyar Democrat Cindy Axne. An sake zabarsa a shekarar 2024. Ya zuwa ranar 2 ga Mayu, Nunn ya sanar da cewa ba ya tsaya takarar gwamna, biyo bayan sanarwar Gwamna Kim Reynolds cewa tana ritaya.<ref>{{Cite web |title=Rep. Zach Nunn − R Iowa, 3rd, In Office − Biography |url=https://www.legistorm.com/person/bio/52758/Zachary_Martin_Nunn.html |access-date=2024-11-03 |website=[[LegiStorm]] |language=en}}</ref> == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Nunn a ranar 4 ga Mayu, 1979, a Story City, Iowa, kuma ta girma a [[Altoona, Iowa|Altoona]]. Ya kammala karatu daga Makarantar Sakandare ta Kudu maso Gabas Polk a shekarar 1998.<ref name="D30Question2" /> Ya sami digiri na farko a fannin kimiyyar siyasa da alakar kasa da kasa daga Jami'ar Drake a shekara ta 2002. <ref name="D30Question2" /><ref name="OfficialBio2">{{Cite web |title=State Senator Zach Nunn |url=https://www.legis.iowa.gov/legislators/legislator?ga=88&personID=14803 |access-date=August 5, 2022 |publisher=Iowa Legislature}}</ref> Ya sami Jagora na Kimiyya a cikin fasahar aiki da kimiyya na soja daga Kwalejin Air Command da Staff a Jami'ar Air a shekara ta 2004 da Jagora na Nazarin Tsaro na Duniya daga Kwaleji ta Selwyn, Cambridge, a shekara ta 2007.<ref name="D30Question2" /><ref name="OfficialBio2" /> == Ayyuka == === Farkon aiki === [[Fayil:ZachNunn.jpg|thumb|Sa'an nan wakilin jihar, Zach Nunn Ofishin 2017 Hoton]] Nunn memba ne na Rundunar Sojan Sama ta Amurka kuma daga baya ya zama Jami'in Tsaron Sama na Iowa tun daga 2004.<ref name="OfficialBio">{{Cite web |title=State Senator Zach Nunn |url=https://www.legis.iowa.gov/legislators/legislator?ga=88&personID=14803 |access-date=August 5, 2022 |publisher=Iowa Legislature}}</ref> A shekarar 2021, ya rike mukamin Laftanar Kanar kuma shine kwamandan rundunar leken asiri ta 233, 132nd Wing, Iowa Air National Guard.<ref name="185ARW">{{Cite web |date=July 21, 2020 |title=State senator and Iowa Air Guard member Zach Nunn to serve at Air War College |url=https://www.185arw.ang.af.mil/News/Article-Display/Article/2281917/state-senator-and-iowa-air-guard-member-zach-nunn-to-serve-at-air-war-college/ |access-date=2021-05-04 |website=185th Air Refueling Wing |language=en-US |archive-date=2022-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212034909/https://www.185arw.ang.af.mil/News/Article-Display/Article/2281917/state-senator-and-iowa-air-guard-member-zach-nunn-to-serve-at-air-war-college/ |url-status=dead }}</ref> Nunn kuma ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan harkokin tsaro ta yanar gizo. A ranar 11 ga Yuni, 2024, an kara wa Nunn matsayi zuwa Kanar.<ref>{{Cite web |title=Rep. Zach Nunn − R Iowa, 3rd, In Office − Biography |url=https://www.legistorm.com/person/bio/52758/Zachary_Martin_Nunn.html |access-date=2024-11-03 |website=[[LegiStorm]] |language=en}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1979]] jr8rq3kvgx5mxq62d2d0kniw1llba0h Yunana Mai Fushi 0 130158 838088 799304 2026-05-20T08:56:22Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838088 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jonah Placid''' (an haife shi a ranar 14 ga Mayu 1995) ɗan wasan rugby ne na ƙasar Australiya wanda a halin yanzu yake buga wasa a matsayin mai tsaron baya ga Rebels a Super Rugby.<ref name="Jayden Hayward helps Western Force continue on winning way in Super Rugby victory over Queensland Reds">{{Cite web |date=6 April 2014 |title=Jayden Hayward helps Western Force continue on winning way in Super Rugby victory over Queensland Reds |url=http://www.smh.com.au/rugby-union/union-match-report/jayden-hayward-helps-western-force-continue-on-winning-way-in-super-rugby-victory-over-queensland-reds-20140405-3666p.html |access-date=6 April 2014 |website=Sydney Morning Herald |publisher=Fairfax}}</ref> <ref name="Jonah Placid itsrugby.co.uk Player Statistics">{{Cite web |title=Jonah Placid Player Statistics |url=http://www.itsrugby.co.uk/player_28832.html |access-date=6 April 2014 |publisher=itsrugby }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A cikin gida, yana bugawa Easts wasa a gasar Queensland Premier Rugby.<ref name="Australia U20 Media Guide 2013">{{Cite web |title=Australia Under 20 Media Guide |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/images/flip/AustralianU20MediaGuide2013/mg.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126063431/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/images/flip/AustralianU20MediaGuide2013/mg.pdf |archive-date=26 January 2014 |access-date=6 April 2014 |publisher=Rugby Australia}}</ref> == Sana'a == An haife shi a New South Wales, amma ya girma a Rockhampton, Queensland, Placid ya fara shahara yana bugawa Easts Tigers wasa kuma ya taimaka musu lashe gasar Queensland Premier Rugby Championship ta 2013. Wannan ya sa aka sanya shi cikin ƙungiyar Queensland Reds don kakar wasan Super Rugby ta 2014.<ref>{{Cite web |date=20 February 2014 |title=Queensland Reds team to play Brumbies |url=http://www.rupa.com.au/news/archive/queensland-reds-team-to-play-brumbies |access-date=6 April 2014 |website=rupa.com.au |publisher=Rugby Union Players' Association}}</ref> Duk da cewa wannan kwangilar haɓakawa ce kuma da alama ba za a ba shi lokacin wasa ba a lokacin kamfen ɗin, matsalar rauni ta sa ya fara buga Super Rugby a matsayin wanda zai maye gurbin Western Force a zagaye na biyu a ranar 5 ga Afrilu 2014. Ya fara buga wasa ne ba tare da daɗi ba yayin da ƙungiyarsa ta sha kashi da ci 32-29 kuma shi da kansa an maye gurbinsa da raunin ƙirji bayan wani mummunan karo da ya yi da mai tsaron baya na Force Jayden Hayward.<ref name="Reds vs Force 5 April 2014 Match Breakdown">{{Cite web |title=Reds vs Force 5 April 2014 Match Breakdown |url=http://sarugby.net/matchbreakdown.aspx?id=114124&category=sarugby/superrugby&leagueid=1574&homeid=16254&awayid=16274&fullview=true |access-date=6 April 2014 |publisher=SA Rugby |archive-date=10 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810014746/http://sarugby.net/matchbreakdown.aspx?id=114124&category=sarugby/superrugby&leagueid=1574&homeid=16254&awayid=16274&fullview=true |url-status=dead }}</ref> A halin yanzu yana wasa a Wests Scarborough a gasar Premier ta RugbyWA. == Na Ƙasa da Ƙasa == Placid ya taka rawar gani a gasar 'yan makaranta ta Australia a kakar wasa ta 2012 mai nasara. Wannan ya hada da taka rawa a nasarar da kungiyarsa ta samu a gida da New Zealand, karo na biyu da suka taba cin nasara a daya bangaren Tasman . A matsayin lada, an zabe shi a kungiyar ' yan kasa da shekaru 20 ta Australia wadda ta fafata a gasar cin kofin duniya ta matasa ta IRB a Faransa a shekarar 2013. [1] [2] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1995]] ciz1wj6x0nxejuoued6fivhiez9cl42 Unzela Khan 0 130266 837888 767287 2026-05-19T17:09:14Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837888 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Unzela Khan''' 'yar jarida ce 'yar Birtaniya kuma tsohuwar mai gabatar da labarai. Ita ce kuma marubucin littafin yara mai ''suna Pakistan, I'll Be Back'' . <ref>name="noah">{{Cite web |date=9 July 2023 |title=Unzela Khan Sheikh, a British Pakistani from the second generation, has authored a children's book titled 'Pakistan, I'll Be Back' to foster a connection between her infant daughter and their shared Pakistani heritage. |url=https://noah-news.com/gb/en/culture/2023/07/09/unzela-khan-sheikhs-heartwarming-childrens-book-preserves-pakistani-heritage |access-date=18 April 2024 |website=noah-news.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Cottrell |first=Hannah |date=2023-07-09 |title=New mother writes children's book for daughter to connect to Pakistani roots |url=https://www.standard.co.uk/news/uk/pakistan-pakistani-british-kids-london-b1093169.html |access-date=2024-04-18 |website=Evening Standard}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Qaiser |first=Maryam |date=2023-07-26 |title='I've written a book so my child - and others - can learn about their heritage' |url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/ive-written-book-child-others-30550986 |access-date=2024-04-18 |website=The Mirror}}</ref> Unzela ta sami kyautar British Muslim Awards ta 2022 a cikin rukunin Nasarar Kafafen Yaɗa Labarai na Shekara. <ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=BRITISH MUSLIM AWARDS 2022 CELEBRATES SUCCESS AND ACHIEVEMENTS |url=https://www.islamchannel.tv/blog-posts/british-muslim-awards-2022-celebrates-success-and-achievements#:~:text=Safwan%20AhmedMia%2C%20who%20has%20appeared,who%20created%20the%20PPE%20hijab. |access-date=18 April 2024 |website=islamchannel.tv}}</ref> <ref>{{Cite web |title=MyLondon - The latest local news, opinion, sport, business and more |url=https://www.mylondon.news/authors/unzela-khan/ |access-date=2024-04-18 |website=My London}}</ref> == Sana'a == A shekarar 2018, Unzela ta yi aiki a matsayin mai gabatar da labarai a [[Karachi]], Pakistan, ga tsohuwar tashar watsa shirye-shirye ta harshen Ingilishi ta Tribune 24/7. Ta dauki nauyin shirin siyasa ''na Beyond the News'' . <ref name="noah">{{Cite web |date=9 July 2023 |title=Unzela Khan Sheikh, a British Pakistani from the second generation, has authored a children's book titled 'Pakistan, I'll Be Back' to foster a connection between her infant daughter and their shared Pakistani heritage. |url=https://noah-news.com/gb/en/culture/2023/07/09/unzela-khan-sheikhs-heartwarming-childrens-book-preserves-pakistani-heritage |access-date=18 April 2024 |website=noah-news.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://noah-news.com/gb/en/culture/2023/07/09/unzela-khan-sheikhs-heartwarming-childrens-book-preserves-pakistani-heritage "Unzela Khan Sheikh, a British Pakistani from the second generation, has authored a children's book titled 'Pakistan, I'll Be Back' to foster a connection between her infant daughter and their shared Pakistani heritage"]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''noah-news.com''. 9 July 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 April</span> 2024</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Cottrell |first=Hannah |date=2023-07-09 |title=New mother writes children's book for daughter to connect to Pakistani roots |url=https://www.standard.co.uk/news/uk/pakistan-pakistani-british-kids-london-b1093169.html |access-date=2024-04-18 |website=Evening Standard}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Qaiser |first=Maryam |date=2023-07-26 |title='I've written a book so my child - and others - can learn about their heritage' |url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/ive-written-book-child-others-30550986 |access-date=2024-04-18 |website=The Mirror}}</ref> Unzela tana aiki a HuffPost UK a matsayin editan iyayensu. <ref>{{Cite web |last=Cottrell |first=Hannah |date=2023-07-09 |title=New mother writes children's book for daughter to connect to Pakistani roots |url=https://www.standard.co.uk/news/uk/pakistan-pakistani-british-kids-london-b1093169.html |access-date=2024-04-18 |website=Evening Standard}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Qaiser |first=Maryam |date=2023-07-26 |title='I've written a book so my child - and others - can learn about their heritage' |url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/ive-written-book-child-others-30550986 |access-date=2024-04-18 |website=The Mirror}}</ref> <ref name="noah"/> <ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=BRITISH MUSLIM AWARDS 2022 CELEBRATES SUCCESS AND ACHIEVEMENTS |url=https://www.islamchannel.tv/blog-posts/british-muslim-awards-2022-celebrates-success-and-achievements#:~:text=Safwan%20AhmedMia%2C%20who%20has%20appeared,who%20created%20the%20PPE%20hijab. |access-date=18 April 2024 |website=islamchannel.tv}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] g2zwv6ybabyrlycx3n03saj9h41man0 Wen Yiduo 0 130946 837990 768667 2026-05-19T22:22:56Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837990 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[Fayil:Вэнь_Идо.jpg|right|thumb|280x280px|Siffar Wen Yiduo a Jami'ar Tsinghua da ke Beijing]] '''Wen Yiduo''' (Chinese;24 ga Nuwamba 1899 - 15 ga Yulin 1946) mawaki ne kuma masanin kasar Sin wanda aka sani da waƙoƙinsa na kasa. Kuomintang ne suka kashe Wen a shekarar 1946. == Rayuwa == An haifi Wen Yiduo a ranar 24 ga Nuwamba 1899 a cikin yankin Xishui a Lardin Hubei. Bayan ya sami ilimin gargajiya na [[Konfushiyanci|Confucian]] na kasar Sin ya ci gaba da karatu a Jami'ar Tsinghua. A shekara ta 1922, ya yi tafiya zuwa [[Tarayyar Amurka|Amurka]] don nazarin zane-zane da adabi a Cibiyar Fasaha ta Chicago . A wannan lokacin ne aka buga tarin waƙoƙinsa na farko, ''Hongzhu'' (紅, "Red Candle"). A shekara ta 1925, ya koma kasar Sin kuma ya dauki matsayin koyarwa a jami'a. A cikin 1928, an buga tarin sa na biyu, Sishui ({{Lang|zh|死水}}, "Ruwa Matattu"). A cikin wannan shekarar ya [[Sin|China]] Ƙungiyar Crescent Moon Society kuma ya rubuta litattafai kan shayari. Ya kuma fara buga sakamakon bincikensa na [[Adabi|wallafe-wallafen]] kasar Sin na gargajiya. An san waƙoƙin Wen ne saboda gwaji tare da ka'idoji da siffofin gargajiya na kasar Sin. Ya tsara waƙoƙinsa a kan na mawaƙa na Ingilishi John Keats, Alfred Tennyson, da Robert Browning, kuma ya yi ƙoƙari ya "sake dawo da alamomi da kuma halin al'ummar kasar Sin ta zamani". Waƙoƙin da ke cikin tarin sa na biyu, ''Ruwa Matattu'' (''Sǐshuǐ'' {{Lang|zh|死水}}), suna da "musicalism mai ban tsoro", kuma suna hulɗa da batun "mai tsanani" na fallasa rashin adalci da cin hanci da rashawa. == Kyautar karatu == [[David Hawkes (sinologist)|David Hawkes]] ya yaba wa Wen a matsayin wanda ya fara addinin [[Qu Yuan]] a matsayin "mawakin kishin kasa na farko na kasar Sin", yana rubuta cewa, "ko da yake Qu Yuan bai rubuta game da rayuwar mutane ba ko kuma ya furta wahalarsu, ana iya cewa ya yi aiki a matsayin shugaban juyin juya halin mutane kuma ya yi mummunan rauni don rama musu. Qu Yuan shine kadai mutum a cikin tarihin kasar Sin wanda ke da damar a kira shi 'mawakin mutane' Wen da kansa zai rubuta, "bautar Chü' a kusa da su". == Iyali == Babban jikan Wen, Wen Liming, ya kasance mai bincike na tarihin zamani a Kwalejin Kimiyya ta Jama'a ta kasar Sin.<ref>{{Cite web |title=Professor Wen Liming, Mr. Wen Yiduo's grandson, visits the Archives |url=https://archives.seu.edu.cn/archivesen/2014/0409/c8317a72302/page.htm |access-date=2022-07-22 |website=archives.seu.edu.cn}}</ref> Ya yi nazarin tarihin kasar Sin na zamani, gami da tafiye-tafiyen kakansa zuwa Birnin Chicago, kuma ya tattara kuma ya ba da gudummawa ga kayan aiki da yawa game da Wen Yiduo ga Jami'ar Kudancin Yammacin Kasa (a halin yanzu Jami'ar Yunnan Normal).<ref>{{Cite web |last=laitimes |date=2022-01-10 |title=A pillow of sweetness in the chest |url=https://www.laitimes.com/en/article/1qumk_1x5ly.html |access-date=2022-07-22 |website=Lai Times |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Manazarta == 1z1n3a80odtg20r2sroxwltbrrb0aof Wasanni Boulevard 0 131237 837982 788108 2026-05-19T21:36:36Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837982 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sports Boulevard''' wani [[Linear park|babban wurin shakatawa ne mai layi]] wanda ba a gina shi ba wanda ke [[Riyadh|Riyadh, Saudi Arabia]] . [[Salman bin Abdulaziz Al Saud|Sarki Salman]] ne ya ƙaddamar da aikin a ranar 19 ga Maris, 2019 a matsayin wani ɓangare na [[Saudi Vision 2030]] kuma yana ɗaya daga cikin manyan ayyuka a duniya. <ref name=":02">{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Sports Boulevard to encourage healthy lifestyle |url=http://saudigazette.com.sa/article/561556 |access-date=2022-09-20 |website=Saudigazette |language=English}}</ref> Gidauniyar Sports Boulevard Foundation ce ke kula da shi tare da shugaban Yarima Mai Jiran Gado [[Mohammad bin Salman|Mohammed bin Salman bin Abdulaziz Al Saud]] . <ref name=":02" /> <ref name=":12">{{Cite web |last=Saundalkar |first=Jason |date=2019-03-21 |title=Saudi King approves projects to make Riyadh "one of the world's most livable cities" |url=https://meconstructionnews.com/33969/saudi-king-approves-projects-to-make-riyadh-one-of-the-worlds-most-livable-cities |access-date=2022-09-20 |website=Middle East Construction News |language=en-US}}</ref> <ref name=":22">{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Saudi capital to get world's biggest park in $23bn project |url=https://www.arabnews.com/node/1469116/saudi-arabia |access-date=2022-09-20 |website=Arab News |language=en}}</ref> == Bayani == An ƙaddamar da aikin a shekarar 2019 a matsayin wani ɓangare na hangen nesa na 2030 na Masarautar Saudiyya.<ref name=":0">{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Sports Boulevard to encourage healthy lifestyle |url=http://saudigazette.com.sa/article/561556 |access-date=2022-09-20 |website=Saudigazette |language=English}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |last= |first= |date=22 April 2019 |title=The Sports Boulevard: the road to a healthy and energetic lifestyle |url=https://english.ajel.sa/features/the-sports-boulevard-the-road-to-a-healthy-and-energetic-lifestyle |access-date=2022-09-20 |website=Ajel |language=en}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web |date=2019-04-17 |title=Transforming Riyadh: A New Urban Paradigm? |url=https://agsiw.org/transforming-riyadh-a-new-urban-paradigm/ |access-date=2022-09-20 |website=Arab Gulf States Institute in Washington |language=en-US}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=2019-11-24 |title=Urban Oasis - The Business Year |url=https://www.thebusinessyear.com/article/royal-commission-for-riyadh-city-developing-multiple-megaprojects/ |access-date=2022-09-20 |website=www.thebusinessyear.com |language=en-US |archive-date=2022-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921003012/https://www.thebusinessyear.com/article/royal-commission-for-riyadh-city-developing-multiple-megaprojects/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |last=Saundalkar |first=Jason |date=2021-10-14 |title=Sports Boulevard Foundation issues contracts for wellness project in Riyadh |url=https://meconstructionnews.com/49746/sports-boulevard-foundation-issues-contracts-for-wellness-project-in-riyadh |access-date=2022-09-21 |website=Middle East Construction News |language=en-US}}</ref> Filin Wasanni yana ɗaya daga cikin shirye-shirye huɗu da aka kafa a shekarar 2019 tare da King Salman Park, Riyadh Art da Green Riyadh, waɗanda aka kiyasta sun kashe dala biliyan 23 a cikin tallafin gwamnati. <ref name=":1">{{Cite web |last=Saundalkar |first=Jason |date=2019-03-21 |title=Saudi King approves projects to make Riyadh "one of the world's most livable cities" |url=https://meconstructionnews.com/33969/saudi-king-approves-projects-to-make-riyadh-one-of-the-worlds-most-livable-cities |access-date=2022-09-20 |website=Middle East Construction News |language=en-US}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Saudi capital to get world's biggest park in $23bn project |url=https://www.arabnews.com/node/1469116/saudi-arabia |access-date=2022-09-20 |website=Arab News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Riyadh unveils plans for major redevelopment based on green space, wellbeing and culture {{!}} attractionsmanagement.com news |url=http://www.attractionsmanagement.com/news.cfm?codeID=341223 |access-date=2022-09-20 |website=}}</ref> <ref name=":3"/> <ref name=":4"/> <ref name=":7">{{Cite web |last=Saundalkar |first=Jason |date=2019-09-26 |title=Saudi Arabia invests $23bn into Riyadh wellness projects |url=https://meconstructionnews.com/37009/saudi-arabia-invests-23bn-into-riyadh-wellness-projects |access-date=2022-09-20 |website=Middle East Construction News |language=en-US}}</ref> <ref name=":5"/> A shekarar 2019, lokacin da aka ƙaddamar da aikin, ana sa ran zai samar da ayyukan samarwa, sannan kuma ya ci gaba da samar da ƙarin ayyukan hidima. <ref name=":1"/> <ref name=":2"/> <ref name=":7"/> A watan Afrilun 2022, an naɗa Jayne McGivern a matsayin Shugaba na Gidauniyar Wasanni ta Boulevard. <ref>{{Cite web |title=Riyadh unveils plans for major redevelopment based on green space, wellbeing and culture {{!}} attractionsmanagement.com news |url=http://www.attractionsmanagement.com/news.cfm?codeID=341223 |access-date=2022-09-20 |website=}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Sports Boulevard Appoints Jayne McGivern as CEO of the Foundation |url=https://menews247.com/sports-boulevard-appoints-jayne-mcgivern-as-ceo-of-the-foundation/ |access-date=2022-09-21 |website=Middle East News 247 |language=en-US |archive-date=2022-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921003202/https://menews247.com/sports-boulevard-appoints-jayne-mcgivern-as-ceo-of-the-foundation/ |url-status=dead }}</ref> A watan Oktoban 2021, an bai wa gidauniyar kwangilar dala miliyan 661.5 don aikin mataki na farko na ginin. <ref name=":6"/> <ref>{{Cite web |title=Riyadh unveils plans for major redevelopment based on green space, wellbeing and culture {{!}} attractionsmanagement.com news |url=http://www.attractionsmanagement.com/news.cfm?codeID=341223 |access-date=2022-09-20 |website=}}</ref> A watan Yulin 2024, Yarima Mai Jiran Gado [[Mohammad bin Salman|Mohammed bin Salman]] ya sanar da Hasumiyar Wasanni ta Duniya a matsayin wani ɓangare na Babban Titin Wasanni. Tsawon hasumiyar mai tsawon mita 130, za ta kasance mafi tsayi a irinta kuma za ta ƙunshi wurare daban-daban na wasanni 30. <ref>{{Cite web |title=Riyadh unveils plans for major redevelopment based on green space, wellbeing and culture {{!}} attractionsmanagement.com news |url=http://www.attractionsmanagement.com/news.cfm?codeID=341223 |access-date=2022-09-20 |website=}}</ref> A watan Fabrairun 2025, an buɗe matakin farko na aikin ga jama'a a hukumance. Matakin farko ya haɗa da muhimman wurare guda biyar, waɗanda suka haɗa da: * Wadi Hanifah * Yawon Shakatawa * Wani sashe a mahadar titin Yarima Mohammed bin Salman bin Abdulaziz da titin Yarima Turki bin Abdulaziz Al-Awwal. * An fara gabatar da karatun digiri na farko a Jami'ar Gimbiya Nourah bint Abdulrahman * Mataki na farko na Sands Sports Park. Wannan ya nuna kammala kashi 40% na aikin. <ref>{{Cite web |title=Riyadh unveils plans for major redevelopment based on green space, wellbeing and culture {{!}} attractionsmanagement.com news |url=http://www.attractionsmanagement.com/news.cfm?codeID=341223 |access-date=2022-09-20 |website=}}</ref> == Wuri da gundumomi == Babban titin wasanni yana cikin birnin Riyadh kuma yana da nisan kilomita 135 wanda ya haɗa Wadi Hanifa a yamma da Wadi Al-Sulai a gabas ta hanyar titin Yarima Mohammed bin Salman kuma yana da gundumomi 8 daban-daban, gundumar Wadi Hanifah, gundumar fasaha, gundumar Wadi Alyasen, gundumar nishaɗi, gundumar wasanni, filin shakatawa na Sand Sports, gundumar Eco da gundumar Wadi Al-Sulai. <ref name=":0"/> <ref name=":3"/> == Manazarta == axqnwdur33v1cdjibmojflub15vrl7w Filin jirgin ruwa na 4 0 134210 837934 803011 2026-05-19T19:51:34Z Sikander 9214 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Pier4ParkHamilton.JPG]] → [[File:Pier 4 Park, Hamilton.jpg]] file extension fix 837934 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[Fayil:Pier4ParkHamilton2.JPG|right|thumb|250x250px|Filin shakatawa na Pier 4]] '''Filin shakatawa na Pier 4 Park''' wani wurin shakatawa ne mai girman hekta 2.4 da ke yammacin Hamilton Harbour kusa da titin Bay North a Hamilton, Ontario, [[Kanada]] . Wurin shakatawa yana da hanyar kwalta mai amfani da yawa, tsawonta [[mita]] 349 da faɗinta mita 4 wanda ke ba da damar shiga dukkan wuraren shakatawa ba tare da shinge ba da kuma haɗin gwiwa da yankin tashar jiragen ruwa da ke kewaye. <ref name="PIERFOUR">{{Cite web |title=Ontario Trails Council: PIer 4 Park Trail |url=http://www.ontariotrails.on.ca/trails-a-z/pier-4-park-trail/ |access-date=2008-09-15 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602083550/http://www.ontariotrails.on.ca/trails-a-z/pier-4-park-trail/ |url-status=dead }}</ref> An zuba jimillar dala miliyan 2.2 don sake gina wurin shakatawa wanda ya haɗa da jirgin ruwa mai ɗaukar kaya mai tsawon mita 24 wanda ke aiki a matsayin cibiyar filin wasa na ruwa mai hulɗa ga yara. Filin jirgin ruwa mai lanƙwasa mai faɗi ya haɗa da wurin kariya na rana da benci don kallon jiragen ruwa, wuraren shakatawa da kuma ra'ayoyin da ke kewaye da Bay . Bugu da ƙari, Kwamishinonin Harbour na Hamilton (HHC) sun gina Hamilton Pier wanda ke samar da ƙarin hekta 0.4 na ƙarin wuraren shakatawa da wuraren kiwon kifi. Wuraren jan hankali da ke kusa sun haɗa da Harbour West Marina Complex, Macassa Bay Yacht Club, Pier 8, [[Bayfront Park (Hamilton, Ontario)|Bayfront Park]], HHC Sailing School da [[Royal Hamilton Yacht Club]]. == Hotuna == <gallery> Fayil:HamiltonWaterfrontTrolleyA.JPG|alt=Waterfront trolley| Kekunan hawa na gefen ruwa Fayil:Pier 4 Park, Hamilton.jpg|alt=Pier 4 Park, Boardwalk| Filin shakatawa na Pier 4, Boardwalk Fayil:PierFourPlaygroundHamilton.JPG|alt=Tugboat, Playground, Pier 4 Park| Jirgin Ruwa Mai Sauƙi, Filin Wasan Kwaikwayo, Filin Wasa na Pier 4 Fayil:PierFourBoardwalkHamiltonA.JPG|alt=Pier 4 Park, Boardwalk| Filin shakatawa na Pier 4, Boardwalk </gallery> == Manazarta == eheq7hl44cxmq0p3p1fi44on1az30z0 Vasilis Papageorgopoulos 0 135488 837896 792230 2026-05-19T18:03:24Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837896 wikitext text/x-wiki {| {{AchievementTable}} |- |- |rowspan=3|1971 |[[1971 European Indoor Championships in Athletics|European Indoor Championships]] |[[Sofia]], [[Bulgaria]] |align="center" | 5th |60&nbsp;m |<ref>[http://www.maik-richter.de/results/indoor/europe/1971/m71_01.html 1971 European Indoor Championships, men's 60 m final] - Die Leichtatletik-Statistik-Seite</ref> |- |[[1971 European Championships in Athletics|European Championships]] |[[Helsinki]], [[Finland]] |bgcolor="cc9966" align="center" | 3rd |100&nbsp;m |10.56 s |- |[[1971 Mediterranean Games|Mediterranean Games]] |[[İzmir]], [[Turkey]] |bgcolor="gold" align="center" | 1st |100&nbsp;m |10.4 s |- |rowspan=2|1972 |[[1972 European Indoor Championships in Athletics|European Indoor Championships]] |[[Grenoble]], [[France]] |bgcolor="cc9966" align="center" | 3rd |50&nbsp;m |5.82 s |- |[[Athletics at the 1972 Summer Olympics – Men's 100 metres|Olympic Games]] |[[Munich]], [[West Germany]] |(sf)* |100&nbsp;m |DNS |- |rowspan=2|1974 |[[1974 European Indoor Championships in Athletics|European Indoor Championships]] |[[Gothenburg]], [[Sweden]] |align="center" | 8th |60&nbsp;m |<ref>[http://www.maik-richter.de/results/indoor/europe/1974/m74_01.html 1974 European Indoor Championships, men's 60 m final] - Die Leichtatletik-Statistik-Seite</ref> |- |[[1974 European Championships in Athletics|European Championships]] |[[Rome]], [[Italy]] |9th (sf) |100&nbsp;m |10.44 s |- |1975 |[[1975 Mediterranean Games|Mediterranean Games]] |[[Algiers]], [[Algeria]] |bgcolor="silver" align="center" | 2nd |100 metres | |- |1976 |[[1976 European Indoor Championships in Athletics|European Indoor Championships]] |[[Munich]], [[West Germany]] |bgcolor="silver" align="center" | 2nd |60 metres |6.67 s |- |}{{Databox}} '''Vasilis Papageorgopoulos''' (Girkanci: ; an haife shi 27 Yuni 1947) ɗan tseren Girka ne mai ritaya, tsohon magajin garin Thessaloniki kuma mai laifi.<ref name="tanea">{{Cite web |title=Καταδικάστηκε σε ισόβια ο Παπαγεωργόπουλος για την υπεξαίρεση στον Δήμο Θεσσαλονίκης - ΤΑ ΝΕΑ |url=https://www.tanea.gr/2013/02/27/greece/katadikastike-se-isobia-o-papagewrgopoylos-gia-tin-ypeksairesi-ston-dimo-thessalonikis/ |access-date=26 November 2021 |website=tanea.gr}}</ref><ref name="news247">{{Cite web |title=Καταδικάστηκε σε Ισοβια o Παπαγεωργοπουλοσ για το σκάνδαλο υπεξαίρεσης στον Δήμο Θεσσαλονίκης |url=https://www.news247.gr/politiki/enochos-o-papageorgopoylos-anamenetai-i-epivoli-poinis.6193902.html |access-date=26 November 2021 |website=news247.gr}}</ref><ref name="newsbeast">{{Cite web |title=Καταδικάστηκε σε ισόβια ο Παπαγεωργόπουλος |url=https://www.newsbeast.gr/society/arthro/495535/katadikastike-se-isovia-o-papageorgopoulos |access-date=26 November 2021 |website=Newsbeast}}</ref><ref name="topontiki">{{Cite web |title=Ένοχος ο Παπαγεωργόπουλος – Καταδικάστηκε σε 12 χρόνια φυλάκιση &#124; Το Ποντικι |url=http://www.topontiki.gr/article/79033/enohos-o-papageorgopoylos-katadikastike-se-12-hronia-fylakisi |access-date=26 November 2021 |website=topontiki.gr |archive-date=1 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150901173152/http://www.topontiki.gr/article/79033/enohos-o-papageorgopoylos-katadikastike-se-12-hronia-fylakisi |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Σε κάθειρξη 12 ετών καταδικάστηκε ο Β. Παπαγεωργόπουλος |url=https://www.capital.gr/epikairotita/2063192/se-katheirxi-12-eton-katadikastike-o-b-papageorgopoulos}}</ref> Ya shiga gasar Olympics biyu a 1972 da 1976. == Tarihin rayuwa == Baya ga bayyanarsa ta Olympics guda biyu, Papageorgopoulos ya lashe lambobin yabo biyu a Gasar Zakarun Turai ta Cikin Gida da kuma lambar tagulla a mita 100 a Gasar Cin Kofin Turai ta 1971 a Wasanni. An ba shi suna Dan wasan Girka na Shekara na 1971. Mafi kyawun kansa a cikin mita 100 shine 10.22 seconds, wanda ya samu a watan Agustan 1972 a İz[[Izmir]]. Wannan ya sanya shi na goma sha biyu a cikin masu tseren mita 100 na Girka.[1] Papageorgopoulos ya lashe gasar zakarun AAA ta Burtaniya a tseren mita 100 a gasar zakarar AAA ta 1972 . <ref>{{Cite web |title=AAA, WAAA and National Championships Medallists |url=https://www.nuts.org.uk/Champs/AAA/index.htm |access-date=27 May 2025 |website=National Union of Track Statisticians}}</ref><ref>{{Cite web |title=AAA Championships (men) |url=http://www.gbrathletics.com/bc/aaa.htm |access-date=27 May 2025 |website=GBR Athletics}}</ref> He also studied medicine. Papageorgopoulos first got involved in politics in 1978 when he was elected City councilor of Thessaloniki. He practiced dentistry until 1981, when he was elected as a member of the Greek Parliament, representing Thessaloniki, for the Conservative New Democracy party {{Ana bukatan hujja|date=July 2010}}. From 1 January 1999 to 31 December 2010, Papageorgopoulos was the mayor of Thessaloniki. == Zargin cin hanci da rashawa == A watan Afrilu na shekara ta 2011, yana daga cikin mutane 25 da wani majistare mai bincike ya tuntube shi tare da bincike kan zargin cin hanci da rashawa na Yuro miliyan 51.4 na karamar hukumar. Wanda ya gaje shi Yiannis Boutaris ya zarge shi da samar da ƙididdigar kuɗi marasa daidaituwa.[undefined] A watan Fabrairun shekara ta 2013, an same shi da laifi kuma an yanke masa hukuncin ɗaurin rai da rai saboda satar Euro miliyan 17.9 na Majalisa ta Thessaloniki yayin da yake magajin gari.[1] A watan Yulin 2014, an rage hukuncin zuwa matsakaicin shekaru 20 bayan kotun daukaka kara a Thessaloniki ta yanke hukuncin cewa laifukan Papageorgopoulos sun kasance suna aiki a matsayin "abin da ke tattare da satar kudaden birni yayin da suke ofis. "[2] A watan Yulin 2015 an ba Papageorgopoulos damar yin salula saboda matsalolin kiwon lafiya.[3] == Daraja == * A Wasannin Olympics na bazara na 1972 an tilasta masa ya yi tsalle daga wasan kusa da na karshe bayan ya janye tsoka a wasan kusa da karshe. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1947]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] dodahmqkgsugn8obafprayamo2gobib Vlasis na Kazakhstan 0 136775 837939 799907 2026-05-19T19:58:30Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837939 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Vlasis Kazakis (Greek; an haife shi 17 Yuni 1983) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Girka wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.<ref>{{WorldFootball.net|vlasis-kazakis}}</ref> == Ayyuka == ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Skoda Xanthi a shekara ta 2002. Har zuwa shekara ta 2008 ya yi gasa a Super League Girka tare da Skoda Xanthi . Ya fafata wa Ethnikos Piraeus da Atromitos a cikin 2008-09 Beta Ethniki . Ya sake fafatawa a gasar Super League ta Girka ta 2009-10 tare da Panthrakikos . A shekara ta 2011, ya sake shiga Skoda Xanthi, amma bai shafe lokaci mai yawa a can ba. A ranar 15 ga watan Agustan shekara ta 2012, AEL Kalloni ya sanar da canjinsa zuwa kungiyar tsibirin Lesbos, wacce ke shiga gasar kwallon kafa (Greece). == Kididdigar aiki == <ref>[http://www.insports.gr/index.php?s=1&c=1&p=642&cat=5&omadaid=845&nav=%CA%E1%E6%DC%EA%E7%F2%20%C2%EB%DC%F3%E7%F2&paiktisid=1495 Insports]</ref><ref>[http://crocs-egg.forumgreek.com/forum-f16/topic-t26.htm Panthraxstats 2009–2010]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |- bgcolor="#b4c8e4" | rowspan="2" |'''lokacin''' | rowspan="2" |'''kulob din''' | rowspan="2" |'''ƙungiyar''' | colspan="2" |'''Gasar cin kofin''' | colspan="2" |'''Kofin Kasar''' | colspan="2" |'''Kofin Turai''' | colspan="2" |'''Jimillar''' |- bgcolor="#b4c8e4" |'''bayyana''' |'''burin''' |'''bayyana''' |'''burin''' |'''bayyana''' |'''burin''' |'''bayyana''' |'''burin''' |- |2002–03 | rowspan="6" |Skoda Xanthi | rowspan="6" |Super League |11 |0 |0 |0 |0 |0 |11 |0 |- |2003–04 |17 |1 |0 |0 |0 |0 |17 |1 |- |2004–05 |16 |2 |0 |0 |0 |0 |16 |2 |- |2005–06 |22 |2 |0 |0 |2 |0 |24 |2 |- |2006–07 |16 |2 |0 |0 |2 |1 |18 |3 |- |2007–08 |4 |0 |0 |0 |0 |0 |4 |0 |- |2008 | rowspan="1" |Ethnikos | rowspan="2" |Beta Ethniki |13 |3 |0 |0 |0 |0 |13 |3 |- |2009 | rowspan="1" |Rashin jin daɗi |16 |1 |0 |0 |0 |0 |16 |1 |- |2009–10 | rowspan="2" |Panthrakikos | rowspan="1" |Super League |28 |1 |1 |0 |0 |0 |29 |1 |- |2010–11 | rowspan="1" |Beta Ethniki |12 |0 |1 |1 |0 |0 |13 |1 |- |2011–12 |Skoda Xanthi |Super League Girka |20 |3 | | | | | | |- |2012–13 |AEL Kalloni | rowspan="1" |Beta Ethniki |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |- bgcolor="#b4c8e4" | colspan="3" |'''Jimlar aikinsa''' | | | | | | | | |} <small>'''''Ranar sabuntawa ta ƙarshe: 15 Agusta 2012'''''</small> == Manazarta == {{Reflist}} ==Hanyoyin haɗi na waje== *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100404065121/http://www.panthrakikos.com/index.php?option=com_content&view=article&id=326&Itemid=101 Panthrakikos Official Site]}} *[http://crocs-egg.forumgreek.com/forum-f16/topic-t26.htm Panthraxstats] *[http://guardian.touch-line.com/StatsCentre.asp?Lang=0&CTID=31&CPID=76&pStr=Player&PLID=180342&TEID=7824 Guardian Football] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120924213852/http://guardian.touch-line.com/StatsCentre.asp?Lang=0&CTID=31&CPID=76&pStr=Player&PLID=180342&TEID=7824 |date=2012-09-24 }} {{DEFAULTSORT:Kazakis, Vlasis}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1983]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 1wd9g5t1bu9sqb3jzwr3dbtwfrtgsj7 Yakubu Zinariya 0 137031 838025 780647 2026-05-20T01:25:18Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838025 wikitext text/x-wiki {{databox}} Jacob H. Gold ƙwararre ne a fannin tsara harkokin kuɗi na Amurka, farfesa a fannin kuɗi a Jami'ar Jihar Arizona, kuma marubuci. == Rayuwar farko da ilimi == An haifi Gold a [[Phoenix|Phoenix, Arizona]] ga Bill Gold da Sharon Gold. Ya halarci Jami'ar Jihar Arizona inda ya sami digiri na farko a fannin nazarin fannoni daban-daban tare da mai da hankali kan tattalin arziki da tarihi. <ref name="Z">{{Cite web |last=Blufish |date=29 September 2010 |title=Jacob Gold, President Of Jacob Gold & Associates |url=https://azbigmedia.com/jacob-gold-president-jacob-gold-associates/ |publisher=}}</ref> Tun daga lokacin ya yi aiki a matsayin ƙwararren mai tsara tsare-tsare kan harkokin kuɗi. <ref>{{Cite web |title=Rebuild Your Nest Egg After Divorce |url=http://time.com/money/2792304/rebuild-your-nest-egg-after-divorce/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113215654/http://time.com/money/2792304/rebuild-your-nest-egg-after-divorce/ |archive-date=January 13, 2015 |website=Money}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bust through retirement roadblocks - Roadblock: A mortgage (3) - CNNMoney.com |url=https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |website=money.cnn.com |access-date=2026-01-12 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023038/https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |url-status=dead }}</ref> == Sana'a == Gold ya zama Mataimakin Shugaban Gold & Associates, Inc. a shekara ta 2000. A shekara ta 2001, Gold ya fara kamfaninsa na sarrafa dukiya wanda ke Scottsdale, Arizona mai suna Jacob Gold & Associates, Inc. <ref>{{Cite web |title=Bust through retirement roadblocks - Roadblock: A mortgage (3) - CNNMoney.com |url=https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |website=money.cnn.com |access-date=2026-01-12 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023038/https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |url-status=dead }}</ref> Gold kuma farfesa ne na Personal Financial Management a Jami'ar Jihar Arizona, <ref>{{Cite web |title=Money Mindset de Jacob Gold - eMAG.ro |url=https://www.emag.ro/money-mindset-de-jacob-gold-9781119136057/pd/D8DZZSBBM/ |website=www.emag.ro}}</ref> a matsayin Mataimakin Malamai. <ref>{{Cite web |date=7 January 2019 |title=Jacob Gold |url=https://wpcarey.asu.edu/people/profile/274248 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107182530/https://wpcarey.asu.edu/people/profile/274248 |archive-date=7 January 2019 |access-date=7 January 2019 |website=W. P. Carey School of Business}}</ref> == Littattafai == A shekarar 2009, Gold ya buga littafinsa na farko mai suna ''Financial Intelligence: Getting to the Basics after an Economic Meltdown'' . <ref>{{Cite web |title=Bust through retirement roadblocks - Roadblock: A mortgage (3) - CNNMoney.com |url=https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |website=money.cnn.com |access-date=2026-01-12 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127023038/https://money.cnn.com/galleries/2010/pf/1009/gallery.clear_retirement_roadblocks.moneymag/3.html?advisorid=71350172 |url-status=dead }}</ref> A shekarar 2015, Gold ya buga littafinsa na biyu mai suna ''Money Mindset: Formating a Wealth Strategy in the 21st Century'' . <ref>{{Cite book}}</ref> == Rayuwa ta sirri == Gold ya auri matarsa Sara tun daga shekarar 2000. Suna da 'ya'ya uku. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] 10xxwzq6xc795yk73a90tok1v0m84xs William Raduchel 0 137475 838012 781628 2026-05-19T23:29:38Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838012 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Dr. William. J Raduchel''' darakta ne mai zaman kansa, mai zuba jari a fannin mala'iku kuma mai ba da shawara kan dabarun yaƙi. Ya kasance farfesa a fannin tattalin arziki a Harvard tsawon shekaru goma, <ref>{{Cite web |title=Georgetown University Faculty Directory |url=https://gufaculty360.georgetown.edu/s/contact/00336000014RgQkAAK/william-raduchel |access-date=2020-08-04 |website=gufaculty360.georgetown.edu}}</ref> kuma mataimakin shugaban jami'a a Harvard da Radcliffe. Ya kasance babban jami'i a Ruckus Network, Sun Microsystems, [[WarnerMedia|AOL Time Warner]], Xerox Corporation, da McGraw-Hill . Haka kuma yana aiki a kwamitin gudanarwa na Salvation Army da STEP ( National Academy of Sciences ). <ref name="javaman">{{Cite web |last=Brent Schlender |date=October 13, 1997 |title=JAVAMAN THE ADVENTURES OF SCOTT MCNEALY TODAY'S EPISODE HIS FIGHT TO SAVE THE WORLD WIDE WEB FROM THE EVIL EMPIRE |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/10/13/232510/index.htm |access-date=2008-03-17 |website=[[Fortune Magazine]] |quote= |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127024108/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/10/13/232510/index.htm |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBrent_Schlender1997">Brent Schlender (October 13, 1997). [https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/10/13/232510/index.htm "JAVAMAN THE ADVENTURES OF SCOTT MCNEALY TODAY'S EPISODE HIS FIGHT TO SAVE THE WORLD WIDE WEB FROM THE EVIL EMPIRE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127024108/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/10/13/232510/index.htm |date=2024-11-27 }}. ''[[Fortune Magazine]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2008-03-17</span></span>.</cite></ref> An taɓa bayyana shi a matsayin mai ba da shawara ga Scott McNealy tun farkon lokacinsa na kwaleji, inda ya shawo kan McNealy ya yi nazarin tattalin arziki, kuma daga ƙarshe ya haɗu da McNealy a Sun. Kafin Sun, ya ɗauki McNealy don ya shiga Onyx Computer don gudanar da masana'antu. <ref name="javaman"/> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] mimjsm64f8c5wl46cnxp6c8d35z4mop Trevor Hosea 0 138233 837833 783038 2026-05-19T12:22:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837833 wikitext text/x-wiki {{Updated|3 June 2023|<ref name="Player Statistics">{{cite web | url=http://www.itsrugby.co.uk/player_39099.html | title=Player Statistics | work=It's Rugby | access-date=2026-01-13 | archive-date=2018-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180715181306/http://www.itsrugby.co.uk/player_39099.html | url-status=dead }}</ref>}}Trevor Hosea (an haife shi a ranar 24 ga watan Nuwamba shekara ta 1999) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Australiya na zuriyar Tsibirin Cook wanda ke buga wa Rebels a gasar Super Rugby . [1][2] Matsayinsa na yau da kullun shine kulle.[3] Trevor ya girma ne a Narre Warren, Victoria, Australia.{{Databox}} == Kididdigar Super Rugby == {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:90%; font-size:95%; width:60%;" !Lokacin !Kungiyar !Wasanni !Farawa !Sub !Ƙananan Ƙananan Ƙasa !Gwadawa !Rashin jituwa !Tunanin !Saukowa !Abubuwa !Yel !Red |- |2018 |Rebels |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |2019 |Rebels |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |2020 |Rebels |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |2020 AU |Rebels |9 |7 |2 |498 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |2021 AU |Rebels |7 |7 |0 |507 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |2021 TT |Rebels |4 |4 |0 |274 |1 |0 |0 |0 |5 |0 |0 |- |2022 |Rebels |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |2023 |Rebels |13 |9 |4 |663 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- ! colspan="2" |Jimillar !33 !27 !6 !1,942 !1 !0 !0 !0 !5 !1 !0 |} == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1999]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] g1rhxdcow1wv2sk0ua94whht2ain8qa Uché Blackstock 0 139774 837876 791395 2026-05-19T16:08:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837876 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Uché Blackstock''' Listen ⓘ likita ce ta gaggawa ta Amurka kuma tsohuwar farfesa a fannin maganin gaggawa a Makarantar Magunguna ta Jami'ar New York . Ita ce ta kafa kuma Shugabar ''Advancing Health Equity'', wacce ke da babban burinta na hulɗa da harkokin kiwon lafiya da ƙungiyoyi masu alaƙa game da nuna wariya da wariyar launin fata a fannin kiwon lafiya da nufin tattara bayanai don samun daidaito a fannin lafiya da kuma kawar da rashin daidaito a fannin kiwon lafiya da ya shafi launin fata. A lokacin [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]], Blackstock ta yi amfani da kafofin sada zumunta don raba abubuwan da suka faru da damuwarta a matsayinta na likita da ke aiki a kan gaba da kuma kan rashin daidaito a fannin lafiyar launin fata da rashin daidaito da annobar ta fallasa. An fi saninta da aikinta na haskaka rashin daidaito a fannin lafiyar launin fata da kuma bayyanarta a kafofin watsa labarai tana magana game da [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]] . Blackstock ta zama mai ba da gudummawa ga Yahoo! News Medical Contributor a watan Yunin 2020. == Rayuwar farko da ilimi == Asalin Blackstock 'yar Brooklyn ce. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-11 |title=Interview with Uché Blackstock, MD, Founder and CEO, Advancing Health Equity |url=https://nychealthtech.org/interview-with-uche-blackstock-md-founder-and-ceo-advancing-health-equity/ |access-date=2020-04-05 |website=Center for Health Technology Hunter College |language=en-US |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926215748/https://nychealthtech.org/interview-with-uche-blackstock-md-founder-and-ceo-advancing-health-equity/ |url-status=dead }}</ref> Ta girma a Crown Heights tare da 'yar'uwarta tagwaye, Oni Blackstock . <ref name=":2">{{Cite web |title=Family |url=https://hms.harvard.edu/magazine/handed-down/family |access-date=2020-04-05 |website=hms.harvard.edu |language=en}}</ref> Mahaifiyarsu, Dale Gloria Blackstock, ta yi karatun likitanci a [[Jami'ar Harvard]] <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> <ref name=":2" /> <ref name=":3" /> kuma ita ce memba na farko a cikin danginta da ta halarci kwaleji. <ref name="About">{{Cite web |title=About |url=https://advancinghealthequity.com/about |access-date=2020-04-05 |website=Advancing Health Equity |language=en-US}}</ref> A lokacin aikinta, ta ƙware a fannin ilimin jijiyoyi kuma ta yi aiki a matsayin shugabar wata ƙungiya ta likitocin mata baƙar fata na Brooklyn. <ref name=":2" /> Mahaifin Blackstock, Earl, akawu ne. <ref name=":1" /> Blackstock da 'yar'uwarta sun yi yawancin lokacin yarintarsu tare da mahaifiyarsu a asibiti ko kuma suna kallon aikinta a shirye-shiryen kiwon lafiya na al'umma a Brooklyn. Dukansu sun kammala karatunsu daga Makarantar Sakandare ta Stuyvesant a 1995 kuma sun halarci makarantar digiri na farko da na likitanci a Harvard, suna bin sawun mahaifiyarsu a fannin likitanci. <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> A lokacin shekarar karatu ta biyu ta Blackstock, an gano mahaifiyarta tana da [[Sankaran Bargo (Leukemia)|cutar sankarar jini]] kuma a watan Yulin 1997, ta mutu. <ref name=":3">{{Cite web |date=2019-08-30 |title=Dr. Uché Blackstock Knows She's a Unicorn {{!}} The M Dash |url=https://mmlafleur.com/mdash/uche-blackstock-interview |access-date=2020-04-05 |website=M.M.LaFleur |language=en-US}}</ref> <ref name=":0" /> A lokacin da take Jami'ar Harvard, Blackstock ta kuma sha'awar aikin jarida, inda ta rubuta wa jaridar The Harvard Crimson . Lokacin da Blackstock da 'yar uwarta suka kammala karatunsu daga Makarantar Likitanci ta Harvard a shekarar 2005, sun zama gado na farko na uwa da 'ya mace Bakar fata da suka yi hakan. Bayan kammala karatunsu, Blackstock ta kammala karatunta a Cibiyar Likitanci ta SUNY Downstate, inda aka nada ta Babban Mahaifi kuma ƙwararriya a fannin likitancin gaggawa. Daga baya ta koma Mount Sinai Morningside don kammala karatun gaggawa na duban dan tayi a shekarar 2010. == Sana'a == === Magani === A watan Yulin 2010, an naɗa Blackstock a matsayin mataimakiyar farfesa a Makarantar Likitanci ta Jami'ar New York, inda ta riƙe muƙamin likita na gaggawa a lokaci guda. <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> A lokacin, ƙasa da kashi biyu cikin ɗari na likitocin Amurka mata baƙaƙe ne. <ref name=":3"/> Ba da daɗewa ba bayan haka, a shekarar 2012, an naɗa ta Daraktan Abubuwan da ke Cikin Ultrasound a jami'ar. A cikin wannan matsayin, Blackstock ta ƙirƙiro kuma ta aiwatar da manhajar duban dan tayi mai tsayi ga ɗaliban likitanci. A watan Oktoban 2017, an naɗa Blackstock a matsayin Daraktan Sashen Daukar Ma'aikata, Riƙewa da Haɗawa a Ofishin Harkokin Bambancin Ra'ayi a Makarantar Likitanci ta Jami'ar New York, inda ta kasance mai alhakin haɓakawa da aiwatar da shirye-shiryen bambancin ra'ayi, daidaito da haɗa kai ga malamai Baƙaƙe, Latino, da 'Yan Asalin Jami'a a jami'ar. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Blackstock ta bar Makarantar Likitanci ta NYU a shekarar 2019 saboda rashin kyawun yanayi ga ɗaliban da ke koyon aiki da kuma malamai. A watan Janairun 2020, ta rubuta wani rubutu da ke bayyana cewa ta bar makarantar ne saboda mummunan yanayin aiki wanda ya haɗa da nuna wariya ga mata, wariyar launin fata da kuma hana samun ci gaba. <ref name=":4">{{Cite web |last=Blackstock |first=Uché |date=2020-01-16 |title=Why Black doctors like me are leaving faculty positions in academic medical centers |url=https://www.statnews.com/2020/01/16/black-doctors-leaving-faculty-positions-academic-medical-centers/ |access-date=2024-05-25 |website=STAT |language=en-US}}</ref> Ta yi kira ga cibiyoyin likitanci na ilimi da su ƙara fahimtar tasirin wariyar launin fata a fannin kiwon lafiya. <ref name=":4" /> <ref name="Reid">{{Cite web |last=Reid |first=Maryann |title=Why Going To The Doctor As A Black Person Is Hard |url=https://www.forbes.com/sites/maryannreid/2020/02/10/why-going-to-the-doctor-as-a-black-person-is-hard/ |access-date=2020-04-05 |website=Forbes |language=en}}</ref> === Jarin lafiya === Blackstock ta yi aiki don jawo hankali ga wariyar launin fata a fannin kiwon lafiya tun farkon aikinta. <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uché Blackstock |url=https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075947/https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |archive-date=2021-04-17 |access-date=2020-04-05 |website=www.acep.org |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> Abubuwan da mahaifiyarta ta fuskanta a rayuwa da kuma mutuwarta, tare da rashin daidaiton lafiyar launin fata da Blackstock ta shaida a matsayin likita, su ne abin da ya sa ta fara ƙungiyarta. <ref name="Advancing Health Equity">{{Cite web |title=About - Advancing Health Equity |url=https://advancinghealthequity.com/about/ |access-date=2020-04-05 |website=Advancing Health Equity |language=en-US}}</ref> A watan Maris na 2018, Blackstock ta kafa ''Advancing Health Equity'', wata ƙungiya da ta mai da hankali kan haɗin gwiwa da kiwon lafiya da ƙungiyoyi masu alaƙa don magance rashin daidaiton lafiyar launin fata. <ref name="Reid"/> <ref name="Advancing Health Equity" /> <ref>{{Cite web |last=Ro |first=Lipi |title='It's My Calling To Change The Statistics': Why We Need More Black Female Physicians |url=https://www.forbes.com/sites/lipiroy/2020/02/25/its-my-calling-to-change-the-statistics-why-we-need-more-black-female-physicians/ |access-date=2020-04-05 |website=Forbes |language=en}}</ref> Ta yi imanin cewa ma'aikata daban-daban, kuma inda kowa ke jin ana daraja shi da girmamawa, yana da mahimmanci don ingantaccen kulawar marasa lafiya. <ref name=":3"/> A matsayin wani ɓangare na ƙungiyar, Blackstock tana sauƙaƙe horo tare da ƙungiyoyin kiwon lafiya a cikin son kai, wariyar launin fata, da daidaiton lafiya kuma tana ba da ayyukan ba da shawara don tallafawa ƙungiyoyi wajen cimma burinsu na daidaiton lafiya . <ref name=":3" /> <ref name=":0"/> Abokan ciniki na baya sun haɗa da Salesforce, Asibitin Yara na Northwestern Lurie, da Tsarin Kula da Lafiya na Partners. <ref name="Advancing Health Equity" /> A shekarar 2019, Forbes ta zabi Blackstock saboda jerin "Manyan Manhajoji 10 da Ya Kamata Ku Sani Dangane da Bambancin Ra'ayi da Haɗaka". <ref>{{Cite web |last=Asare |first=Janice Gassam |title=10 Diversity And Inclusion Trailblazers You Need To Get Familiar With |url=https://www.forbes.com/sites/janicegassam/2019/11/02/10-diversity-and-inclusion-trailblazers-you-need-to-get-familiar-with/ |access-date=2024-05-25 |website=Forbes |language=en}}</ref> === CUTAR COVID 19 === A halin yanzu Blackstock tana aiki na ɗan lokaci a cibiyoyin kulawa da gaggawa da dama a Brooklyn. Cibiyoyin galibi suna magance ƙananan cututtuka, amma a lokacin annobar COVID-19 a Amurka, Blackstock ta lura cewa marasa lafiya suna nuna [[Koronavirus 2019|alamun]] cutar coronavirus. <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> Ta yi amfani da [[Dandalin Sada Zumunta|kafofin sada zumunta]] don bayyana ƙalubalen da take fuskanta wajen yin gwaji ga marasa lafiyarta, musamman "lokacin da ake gwada shahararrun mutane cikin sauƙi da kuma saurin dawowa". <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> Ta fara damuwa da yadda annobar coronavirus za ta shafi marasa lafiya baƙar fata. <ref name=":5">{{Cite web |last=Craven |first=Julia |date=2020-03-30 |title=How Racial Health Disparities Will Play Out in the Coronavirus Pandemic |url=https://slate.com/news-and-politics/2020/03/how-racial-health-disparities-will-play-out-in-the-coronavirus-pandemic.html |access-date=2020-04-05 |website=Slate Magazine |language=en}}</ref> A cikin wata hira da ''Slate'', Blackstock ta ce, "Lokacin da na ji labarin likitoci a Italiya suna buƙatar rarraba na'urorin numfashi sannan kuma yiwuwar hakan zai faru a nan, tunanina na farko shine mutane da yawa baƙar fata za su mutu." <ref name=":5" /> Ta yi magana kuma ta rubuta game da yiwuwar rashin daidaiton lafiyar launin fata wanda annobar za ta fallasa kuma ta ƙara ƙaruwa, da kuma abin da jami'an tarayya, jihohi da na ƙananan hukumomi ke buƙatar yi don rage yaɗuwar cutar a tsakanin al'ummar ƙasar da ke cikin mawuyacin hali. <ref name=":5" /> A duk lokacin rikicin, Blackstock ta kasance tana bayyana a shirye-shiryen rediyo, labarai na dijital da na cibiyar sadarwa da suka himmatu wajen isar da bayanai masu inganci da daidaito game da annobar COVID-19. A watan Yunin 2020, saboda bayyanarta a kafofin watsa labarai da kuma sunanta, Yahoo! News ta nemi Blackstock ta zama Mai Ba da Gudummawa ga Lafiya na cibiyar sadarwar. <ref>{{Cite web |title=Uché Blackstock |url=https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075947/https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |archive-date=2021-04-17 |access-date=2020-04-05 |website=www.acep.org |language=en}}</ref> == Littattafai da aka zaɓa == * ''Dalilin da yasa Likitoci Baƙaƙe Kamar Ni ke Barin Mukaman Malamai a Cibiyoyin Likitanci na Ilimi'' <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> * ''Abin da Cutar COVID-19 ke nufi ga Baƙar fata 'Yan Amurka'' <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> * ''Al'ummomin Baƙar fata sun riga sun kamu da rashin lafiya kafin cutar Coronavirus'' : Annobar Cutar Ta Nuna Halin da ake ciki a baya tare da Kula da Lafiya da Kabila <ref>{{Cite web |title=Uché Blackstock |url=https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075947/https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |archive-date=2021-04-17 |access-date=2020-04-05 |website=www.acep.org |language=en}}</ref> * ''Ma'aikatan Lafiyar Al'umma Suna Da Muhimmanci A Lokacin Rikicin. Muna Bukatar Ƙarinsu'' * * * ''Kalmomi biyu da iyaye ko yaro mara lafiya bai kamata su ji ba: 'A lokacin da yaron ya cika'' * ''Faɗi sunanta: Dr. Susan Moore'' * ''Shari'ar rashin adalci ta Alvin Bragg: Ya kamata a 'yantar da Tracy McCarter'' <ref>{{Cite web |title=Uché Blackstock |url=https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075947/https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |archive-date=2021-04-17 |access-date=2020-04-05 |website=www.acep.org |language=en}}</ref> * ''Uwa, 'ya'ya mata, likitoci. Matakin tabbatarwa a Harvard ya haifar da wani gagarumin ci gaba a cikin tsarin kiwon lafiyar baƙar fata'' <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> * <ref>{{Cite web |last=Asare |first=Janice Gassam |title=10 Diversity And Inclusion Trailblazers You Need To Get Familiar With |url=https://www.forbes.com/sites/janicegassam/2019/11/02/10-diversity-and-inclusion-trailblazers-you-need-to-get-familiar-with/ |access-date=2024-05-25 |website=Forbes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uché Blackstock |url=https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075947/https://www.acep.org/edda/FacultyProfiles/uche-blackstock/ |archive-date=2021-04-17 |access-date=2020-04-05 |website=www.acep.org |language=en}}</ref> == Zaɓaɓɓun girmamawa da kyaututtuka == * Kyautar Sabis na Jarumi na 2022 na NAACP na Brooklyn Chapter <ref name=":6">{{Cite web |title=Social Justice Awards |url=https://www.dartmouth.edu/mlk/awards/#:~:text=Black%20Justice%20Fund.-,Dr.,Dr. |access-date=2023-08-28 |website=www.dartmouth.edu}}</ref> * Kyautar Shugabancin Ƙungiyar Matan Likitoci ta Amurka ta 2021 <ref name=":6" /> * 2021 [[Jami'ar Harvard|Harvard]] Humanist na Shekara <ref name=":6" /> == Rayuwa ta sirri == Blackstock tana da 'ya'ya biyu. <ref name=":3"/> Ita kwararriyar mai sadarwa ce ta lafiya, tana raba abubuwan da ta fuskanta a matsayinta na likita mace bakar fata a [[Twitter|shafin Twitter]] . <ref>{{Cite web |last=Blackstock |first=Uche |date=2019-11-28 |title=Uche Blackstock: Mother, daughters, doctors. Affirmative action at Harvard makes a generational ripple in improving black health care |url=https://www.twincities.com/2019/11/28/uche-blackstock-mother-daughters-doctors-affirmative-action-at-harvard-makes-a-generational-ripple-in-improving-black-health-care/ |access-date=2020-04-05 |website=Twin Cities |language=en-US}}</ref> 'Yar uwarta tagwaye, Oni, likita ce ta farko a fannin kula da marasa lafiya, mai bincike, kuma tsohuwar mataimakiyar Kwamishinan Ofishin HIV na [[New York (birni)|birnin New York]] . <ref name=":2"/> == Manazarta == [[Rukuni:Haifaffun 1977]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] k9d5e1o19zgz02nd9f1tm56mdqzjbik Viola Davis Brown 0 139878 837923 818859 2026-05-19T19:27:53Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837923 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Viola Davis Brown''' (8 ga Afrilu, 1936 - 22 ga Disamba, 2017) an haife ta a Lexington, Kentucky, kuma ta kasance mai shiga cikin [[Ƙungiyar Kare Haƙƙin Ɗan Adam|fafutukar kare hakkin jama'a]] tare da bayar da gudummawa ga lafiyar jama'a da ilimin likitanci a Kentucky. <ref>{{Cite web |title=Viola Brown's Obituary on Lexington Herald-Leader |url=http://www.legacy.com/obituaries/kentucky/obituary.aspx?n=viola-brown&pid=187640105&fhid=31445 |access-date=29 December 2017 |website=Lexington Herald-Leader}}</ref> == Rayuwar kai da ilimi == Viola Davis 'yar Donnie ce da Mable (Bryan) Davis. Davis ta auri Percy H. Brown a ranar 29 ga Yuni, 1957. Percy da Viola suna da 'ya'ya biyar tare: Clarence, Michael, Bonnie, Donna, da Linda. A shekarar 1959, Mrs. Brown ta zama ta farko da ta halarci Makarantar Koyon Aikin Jinya ta Nazareth da ke da alaƙa da Asibitin St. Joseph da ke Lexington, Kentucky . <ref>{{Cite web |title=Viola Brown's Obituary on Lexington Herald-Leader |url=http://www.legacy.com/obituaries/kentucky/obituary.aspx?n=viola-brown&pid=187640105&fhid=31445 |access-date=29 December 2017 |website=Lexington Herald-Leader}}</ref> Viola Brown ta kammala karatunta a shekarar 1959 kuma ba da daɗewa ba aka naɗa ta a matsayin Mai Kula da Aikin Jinya. A shekarar 1960, wannan ita ce karo na farko da aka yi wa wani Ba'amurke ɗan Afirka a Kentucky karin girma. A shekarar 1972, Brown ta sami digiri daga Jami'ar Kentucky don zama ƙwararren ma'aikacin jinya na farko a fannin kula da lafiya a matsayin wani ɓangare na shirin gwaji a jami'ar da ke da alaƙa da Kwalejin Magunguna da Gidauniyar Hunter for Health Care. Ta kasance ɗaya daga cikin 'yan Afirka biyu da suka zama RNs na farko a Lexington. Takardar shaidar Brown ta haɗa da ta ma'aikacin jinya mai rijista a Kentucky da kuma ƙwararren ma'aikacin jinya. <ref>name="PH">{{Cite web |year=2011 |title=Hall of Fame Past Inductees: Viola Brown |url=http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html |access-date=11 February 2013 |publisher=University of Kentucky College of Public Health |archive-date=29 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029001305/http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html |url-status=dead }}</ref> == Sana'a == Bayan kammala karatunta a Jami'ar Kentucky, Viola Brown ta yi aiki a matsayin ma'aikaciyar jinya a ofis, a Holloway, Playforth da Archer, PSC, na Lexington daga 1966 zuwa 1972. Ba da daɗewa ba, Brown ta zama Ma'aikaciyar Kula da Lafiya ta Farko da Ma'aikaciyar Jinya ta Iyali a Hunter Health Care, Inc. na Lexington. Gwamnan Kentucky John Y. Brown Jr. ne ya naɗa Viola D. Brown, a matsayin Babban Darakta na [http://chfs.ky.gov/dph/dph+nursing+office.htm Ofishin Kula da Lafiyar Jama'a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180512024646/http://chfs.ky.gov/dph/DPH+Nursing+Office.htm |date=2018-05-12 }} na [http://chfs.ky.gov/dph/ Ma'aikatar Lafiya ta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424101413/http://chfs.ky.gov/dph/ |date=2013-04-24 }} Kentucky da ke Frankfort, Kentucky a shekarar 1980. Brown ya zama ma'aikaciyar jinya 'yar asalin Afirka ta farko da ta jagoranci ofishin kula da lafiyar jama'a na jihar a Amurka. Brown ya kuma zama Babban Mataimaki ga Kwamishinan Lafiya na Kentucky a shekarar 1982, a matsayin Babban Wakilin Ma'aikatan Jinya a dukkan rassan gwamnatin jiha, sassan lafiya na gida, sana'o'in lafiya da kuma al'ummar da ke Frankfort. <ref>name="PH">{{Cite web |year=2011 |title=Hall of Fame Past Inductees: Viola Brown |url=http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html |access-date=11 February 2013 |publisher=University of Kentucky College of Public Health |archive-date=29 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029001305/http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html "Hall of Fame Past Inductees: Viola Brown"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029001305/http://www.mc.uky.edu/publichealth/hallaffamepastinductees.html |date=2012-10-29 }}. Lexington, KY: University of Kentucky College of Public Health. 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 February</span> 2013</span>.</cite></ref> Gwamna Wallace Wilkinson ya naɗa Brown a matsayin Mai Gudanar da Ayyuka na ƙungiyar Gwamna kan ƙarancin ma'aikatan jinya a shekarar 1988. Adadin ma'aikatan jinya na lafiyar jama'a a Kentucky ya ƙaru daga 350 zuwa 1400 a lokacin Brown a matsayin Babban Mataimakiyar Kwamishinan. Wa'adinta a matsayin Babban Mataimakiya ga Kwamishinan ya ci gaba har zuwa lokacin mulkin gwamnoni biyar da Kwamishinoni uku na Jiha. == Lambobin yabo da yabo == Daga 1981 zuwa 1982, Viola Brown ta kasance memba na Kwamitin Bincike na Jami'ar Louisville School of Nursing. Tun daga 1984, Brown ta zama shugabar ɗaliban aikin jinya a Kwalejin Aikin Jinya ta Jami'ar Kentucky da kuma Kwalejin Lafiya ta Allied a Jami'ar North Carolina da ke Chapel Hill . An kuma zaɓi Brown a matsayin mai ba da shawara ga ma'aikacin jinya a Ofishin Sakataren Albarkatun Al'umma na Al'umma. A 1991, Brown ya sami lambar yabo ta girmamawa daga Kwalejin Al'umma ta Jefferson da ke Louisville, Kentucky . A wannan shekarar, an naɗa Brown a matsayin Mai Hulɗa da 'Yan tsiraru na Jiha ga Ofishin Lafiyar 'Yan tsiraru da Majalisar Ci Gaban Lafiya ta Kentucky. Brown ya kuma zama memba na Kwamitin Albarkatun Al'umma na Alzheimer kuma ya yi aiki a Kwamitin Rahoton Tsofaffi na Ƙananan Yara a 1992. Brown ya shiga Kwamitin Gudanarwa na Aikin Lafiyar Muhalli na Mississippi Delta a 1994 (duba cikakken rubutun [http://wap.archive.org/details/mississippidelta00agen Aikin Mississippi Delta: Health and Environmental Prospectus], 1995). Viola Davis Brown ta yi ritaya a ranar 31 ga Agusta, 1999, a matsayin Daraktan Kula da Lafiyar Jama'a. Ta yi aiki a matsayin wani ɓangare na Sashen Lafiyar Jama'a na Kentucky daga 1980 zuwa 1999. Mrs. Brown ta yi tasiri wajen taimaka wa Masu Jinya Masu Rijistar Ci gaba wajen samun ikon rubuta magani. Ƙungiyar Kentucky don Masu Jinya Masu Rijistar Ci gaba ta amince da Brown a 1998 tare da lambar yabo ta Masu Jinya Masu Rijistar Ci gaba. Ta haɓaka lafiyar jama'a a duk faɗin Amurka tare da taka rawa a cikin [http://www.astdn.org/index.php?option=com_content&view=article&id=76&Itemid=491 Ƙungiyar Masu Jinya ta Jiha da Yankuna (yanzu Ƙungiyar Masu Jinya Masu Jinya ta Jama'a)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . A taron shekara-shekara na Ƙungiyar Masu Jinya ta Jiha da Yankuna na 1999, [http://www.kentucky-nurses.org/ Ƙungiyar Masu Jinya ta Kentucky] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130320172458/http://www.kentucky-nurses.org/ |date=2013-03-20 }} ta girmama Viola Davis Brown a matsayin "Mai Jinya Mai Kyau ta Shekara". Ganin cewa ta riƙe muƙamin Darakta na Babban Ofishin Kula da Lafiyar Jama'a na tsawon shekaru 19, an shigar da Viola Brown cikin Kwalejin Lafiyar Jama'a ta Jami'ar Kentucky a shekara ta 2004. Viola Brown ta kasance malamar baƙo a Jami'ar Alabama a Birmingham, Kwalejin Berea, Jami'ar Jihar Kentucky, Jami'ar Jihar Murray, da Kwalejin Georgetown . Kasancewar Viola D. Brown a cikin abokan hulɗar al'umma da ƙungiyoyin ƙasa sun haɗa da Ƙungiyar Lafiyar Jama'a ta Amurka, Ƙungiyar Ma'aikatan Jinya ta Amurka da Ƙungiyar Lafiyar Jama'a ta Kentucky inda ta sami kyautar Dr. Russell E. Teague a 1991. <ref>{{Cite web |title=Viola Brown's Obituary on Lexington Herald-Leader |url=http://www.legacy.com/obituaries/kentucky/obituary.aspx?n=viola-brown&pid=187640105&fhid=31445 |access-date=29 December 2017 |website=Lexington Herald-Leader}}</ref> Bugu da ƙari, Brown ta shiga cikin ayyukan Ƙungiyar Lafiya ta Kudu, Ƙungiyar Ma'aikatan Jinya ta Kentucky, da [https://web.archive.org/web/20150214093241/http://www.nln.org/clwebsites/kentucky/ Ƙungiyar Kula da Jinya ta Kentucky] wadda ta karɓe ta da kyautar Ganewa ta Musamman a 1989. == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 2017]] [[Rukuni:Haifaffun 1930]] lj3nrebsaj5fnzi34fbxen9jemaoeuk Stephanie Chung 0 140193 838144 793248 2026-05-20T09:35:05Z Abubakar Kaddi 24783 838144 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stephanie Chung''' babbar jami'ar kasuwanci ce ta Amurka, wacce ita ce Ba'amurke Ba'amurke ta farko da ta yi aiki a matsayin shugabar wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. Ta kasance shugabar JetSuite daga watan Agusta na shekarar 2018 zuwa Afrilu na 2020. A watan Agusta na shekarar 2020, Chung ta zama babbar jami'ar ci gaban Wheels Up . Ta taɓa riƙe mukamai a Bombardier Aerospace, SkyJet Airlines, da Flexjet . == Sana'a == Chung ta fara aiki a matsayin mai kula da jiragen sama na Piedmont Airlines a shekarun 1980, tana tattara jiragen sama da kuma loda kaya a filin jirgin saman Logan na kasa da kasa . <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}</ref>A wasu lokutan tana aiki a kan teburin tikitin jiragen sama don neman ƙarin kuɗi. Tana da shekaru 25, bayan da US Airways ta sayi Piedmont, Chung ta fara aiki a fannin tallace-tallace na kamfanoni inda adadin kuɗinta ya kai dala miliyan 25. <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}</ref> Bombardier Aerospace ta ɗauke ta aiki a shekarar 2000 a matsayin darektan tallace-tallace a sashen haya na jiragen sama . Daga baya Chung ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta yankin gabar tekun Amurka ta Yamma. Chung ta riƙe mukamai na zartarwa a SkyJet Airlines . <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}</ref> A matsayinta na mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta Flexjet, ta jagoranci ƙungiyar dabarun ciniki da tallace-tallace don samar da kudaden shiga na dala miliyan 835. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}</ref> A shekarar 2014, Chung ta kafa wani kamfanin ba da shawara wanda ya mayar da hankali kan horar da manyan jami'ai kan tallace-tallace. Ta nemi shawara daga shugaban kamfanin jiragen sama Alex Wilcox wanda ya dauki Chung a matsayin shugaban JetSuite a watan Agusta na shekarar 2018. <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung shi ne Ba'amurke ɗan Afirka na farko da ya yi aiki a matsayin shugaban wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html "JetSuite president on the business of private planes"]. ''CNBC''. 2018-08-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A matsayinsa na shugaba, Chung ya sake daukar JetSuite a matsayin kamfanin jiragen sama mai tsada ta hanyar inganta jiragen da kuma inganta ayyuka. A wannan lokacin, [[Yakin kare hakkin Dan Adam|Kungiyar Kare Hakkin Dan Adam]] ta ayyana JetSuite a matsayin daya daga cikin mafi kyawun wurare don aiki. Kamfanin ya shigar da kara kan fatara a Babi na 11 a watan Afrilun 2020. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}</ref> A watan Agusta na 2020, Chung ya zama babban jami'in ci gaban Wheels Up na farko. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A cikin wannan matsayin, Chung yana kula da sayen abokan ciniki don ƙara yawan kuɗaɗen shiga ta hanyar rarraba tushen membobinsu. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Don Watan Wayar da Kan Jama'a Kan Ciwon Nono a 2020, Chung ya jagoranci shirin Wheels Up Cares don wayar da kan jama'a da kuɗaɗen Cibiyar Nono ta Dubin ta Cibiyar Ciwon Nono ta Tisch a Asibitin Mount Sinai da ke Manhattan . <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliams2020">Williams, Colleen (October 20, 2020). [https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up "Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up"]. ''AfroTech''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung yana aiki a majalisar ba da shawara kan Ƙungiyar Sufurin Jiragen Sama ta Ƙasa . <ref>name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Chung a sansanin sojojin sama . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> Ta kasance ƙawar soja wadda ke yawan ƙaura saboda mahaifinta wanda babban sajen ne a [[United States Air Force|rundunar sojin sama ta Amurka]] . <ref name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Wilson |first=Kimberly |date=September 11, 2018 |title=After Beating Cancer, Stephanie Chung Just Became The First Black President of A Private Jet Company |url=https://www.essence.com/news/money-career/women-lets-win/beating-cancer-stephanie-chung-first-black-president-jet-company/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=Essence |language=en-US}}</ref> A shekara ta 2008, an gano Chung tana da [[Sankaran Nono|cutar kansar mama]] . <ref name=":4" /> Ta auri {{Circa|1990}} <ref name=":6">{{Cite web |date=2019-01-23 |title=20 Questions: Stephanie Chung |url=https://www.worth.com/20-questions-stephanie-chung/ |access-date=2020-12-16 |website=Worth |language=en-US}}</ref> {{As of|2020|August}} Chung tana zaune a [[Dallas]] . <ref name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Yarta ta kafa ƙungiyar agaji, ƙungiyar masu zaman kansu, mai suna Uplish Society, da nufin rage [[Matasa sun kashe kansu|kashe kai da matasa ke yi]] . <ref name=":6" /> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] 8x3kmtwv1etpdjf8oimrofled8txos0 838146 838144 2026-05-20T09:35:19Z Abubakar Kaddi 24783 838146 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stephanie Chung''' babbar jami'ar kasuwanci ce ta Amurka, wacce ita ce Ba'amurke Ba'amurke ta farko da ta yi aiki a matsayin shugabar wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. Ta kasance shugabar JetSuite daga watan Agusta na shekarar 2018 zuwa Afrilu na 2020. A watan Agusta na shekarar 2020, Chung ta zama babbar jami'ar ci gaban Wheels Up . Ta taɓa riƙe mukamai a Bombardier Aerospace, SkyJet Airlines, da Flexjet . == Sana'a == Chung ta fara aiki a matsayin mai kula da jiragen sama na Piedmont Airlines a shekarun 1980, tana tattara jiragen sama da kuma loda kaya a filin jirgin saman Logan na ƙasa da ƙasa . <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}</ref>A wasu lokutan tana aiki a kan teburin tikitin jiragen sama don neman ƙarin kuɗi. Tana da shekaru 25, bayan da US Airways ta sayi Piedmont, Chung ta fara aiki a fannin tallace-tallace na kamfanoni inda adadin kuɗinta ya kai dala miliyan 25. <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}</ref> Bombardier Aerospace ta ɗauke ta aiki a shekarar 2000 a matsayin darektan tallace-tallace a sashen haya na jiragen sama . Daga baya Chung ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta yankin gabar tekun Amurka ta Yamma. Chung ta riƙe mukamai na zartarwa a SkyJet Airlines . <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}</ref> A matsayinta na mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta Flexjet, ta jagoranci ƙungiyar dabarun ciniki da tallace-tallace don samar da kudaden shiga na dala miliyan 835. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}</ref> A shekarar 2014, Chung ta kafa wani kamfanin ba da shawara wanda ya mayar da hankali kan horar da manyan jami'ai kan tallace-tallace. Ta nemi shawara daga shugaban kamfanin jiragen sama Alex Wilcox wanda ya dauki Chung a matsayin shugaban JetSuite a watan Agusta na shekarar 2018. <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung shi ne Ba'amurke ɗan Afirka na farko da ya yi aiki a matsayin shugaban wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html "JetSuite president on the business of private planes"]. ''CNBC''. 2018-08-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A matsayinsa na shugaba, Chung ya sake daukar JetSuite a matsayin kamfanin jiragen sama mai tsada ta hanyar inganta jiragen da kuma inganta ayyuka. A wannan lokacin, [[Yakin kare hakkin Dan Adam|Kungiyar Kare Hakkin Dan Adam]] ta ayyana JetSuite a matsayin daya daga cikin mafi kyawun wurare don aiki. Kamfanin ya shigar da kara kan fatara a Babi na 11 a watan Afrilun 2020. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}</ref> A watan Agusta na 2020, Chung ya zama babban jami'in ci gaban Wheels Up na farko. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A cikin wannan matsayin, Chung yana kula da sayen abokan ciniki don ƙara yawan kuɗaɗen shiga ta hanyar rarraba tushen membobinsu. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Don Watan Wayar da Kan Jama'a Kan Ciwon Nono a 2020, Chung ya jagoranci shirin Wheels Up Cares don wayar da kan jama'a da kuɗaɗen Cibiyar Nono ta Dubin ta Cibiyar Ciwon Nono ta Tisch a Asibitin Mount Sinai da ke Manhattan . <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliams2020">Williams, Colleen (October 20, 2020). [https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up "Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up"]. ''AfroTech''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung yana aiki a majalisar ba da shawara kan Ƙungiyar Sufurin Jiragen Sama ta Ƙasa . <ref>name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Chung a sansanin sojojin sama . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> Ta kasance ƙawar soja wadda ke yawan ƙaura saboda mahaifinta wanda babban sajen ne a [[United States Air Force|rundunar sojin sama ta Amurka]] . <ref name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Wilson |first=Kimberly |date=September 11, 2018 |title=After Beating Cancer, Stephanie Chung Just Became The First Black President of A Private Jet Company |url=https://www.essence.com/news/money-career/women-lets-win/beating-cancer-stephanie-chung-first-black-president-jet-company/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=Essence |language=en-US}}</ref> A shekara ta 2008, an gano Chung tana da [[Sankaran Nono|cutar kansar mama]] . <ref name=":4" /> Ta auri {{Circa|1990}} <ref name=":6">{{Cite web |date=2019-01-23 |title=20 Questions: Stephanie Chung |url=https://www.worth.com/20-questions-stephanie-chung/ |access-date=2020-12-16 |website=Worth |language=en-US}}</ref> {{As of|2020|August}} Chung tana zaune a [[Dallas]] . <ref name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Yarta ta kafa ƙungiyar agaji, ƙungiyar masu zaman kansu, mai suna Uplish Society, da nufin rage [[Matasa sun kashe kansu|kashe kai da matasa ke yi]] . <ref name=":6" /> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] 1ca2dnph1q95fvucloakaze801dts84 838148 838146 2026-05-20T09:36:32Z Abubakar Kaddi 24783 838148 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stephanie Chung''' babbar jami'ar kasuwanci ce ta Amurka, wacce ita ce Ba'amurke Ba'amurke ta farko da ta yi aiki a matsayin shugabar wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. Ta kasance shugabar JetSuite daga watan Agusta na shekarar 2018 zuwa Afrilu na 2020. A watan Agusta na shekarar 2020, Chung ta zama babbar jami'ar ci gaban Wheels Up . Ta taɓa riƙe mukamai a Bombardier Aerospace, SkyJet Airlines, da Flexjet . == Sana'a == Chung ta fara aiki a matsayin mai kula da jiragen sama na Piedmont Airlines a shekarun 1980, tana tattara jiragen sama da kuma loda kaya a filin jirgin saman Logan na ƙasa da ƙasa . <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}</ref>A wasu lokutan tana aiki a kan teburin tikitin jiragen sama don neman ƙarin kuɗi. Tana da shekaru 25, bayan da US Airways ta sayi Piedmont, Chung ta fara aiki a fannin tallace-tallace na kamfanoni inda adadin kuɗinta ya kai dala miliyan 25. <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}</ref> Bombardier Aerospace ta ɗauke ta aiki a shekarar 2000 a matsayin darektan tallace-tallace a sashen haya na jiragen sama . Daga baya Chung ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta yankin gabar tekun Amurka ta Yamma. Chung ta riƙe mukamai na zartarwa a SkyJet Airlines . <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}</ref> A matsayinta na mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta Flexjet, ta jagoranci ƙungiyar dabarun ciniki da tallace-tallace don samar da kuɗaɗen shiga na dala miliyan 835. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}</ref> A shekarar 2014, Chung ta kafa wani kamfanin ba da shawara wanda ya mayar da hankali kan horar da manyan jami'ai kan tallace-tallace. Ta nemi shawara daga shugaban kamfanin jiragen sama Alex Wilcox wanda ya dauki Chung a matsayin shugaban JetSuite a watan Agusta na shekarar 2018. <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung shi ne Ba'amurke ɗan Afirka na farko da ya yi aiki a matsayin shugaban wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html "JetSuite president on the business of private planes"]. ''CNBC''. 2018-08-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A matsayinsa na shugaba, Chung ya sake daukar JetSuite a matsayin kamfanin jiragen sama mai tsada ta hanyar inganta jiragen da kuma inganta ayyuka. A wannan lokacin, [[Yakin kare hakkin Dan Adam|Kungiyar Kare Hakkin Dan Adam]] ta ayyana JetSuite a matsayin daya daga cikin mafi kyawun wurare don aiki. Kamfanin ya shigar da kara kan fatara a Babi na 11 a watan Afrilun 2020. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}</ref> A watan Agusta na 2020, Chung ya zama babban jami'in ci gaban Wheels Up na farko. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A cikin wannan matsayin, Chung yana kula da sayen abokan ciniki don ƙara yawan kuɗaɗen shiga ta hanyar rarraba tushen membobinsu. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Don Watan Wayar da Kan Jama'a Kan Ciwon Nono a 2020, Chung ya jagoranci shirin Wheels Up Cares don wayar da kan jama'a da kuɗaɗen Cibiyar Nono ta Dubin ta Cibiyar Ciwon Nono ta Tisch a Asibitin Mount Sinai da ke Manhattan . <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliams2020">Williams, Colleen (October 20, 2020). [https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up "Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up"]. ''AfroTech''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung yana aiki a majalisar ba da shawara kan Ƙungiyar Sufurin Jiragen Sama ta Ƙasa . <ref>name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Chung a sansanin sojojin sama . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> Ta kasance ƙawar soja wadda ke yawan ƙaura saboda mahaifinta wanda babban sajen ne a [[United States Air Force|rundunar sojin sama ta Amurka]] . <ref name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Wilson |first=Kimberly |date=September 11, 2018 |title=After Beating Cancer, Stephanie Chung Just Became The First Black President of A Private Jet Company |url=https://www.essence.com/news/money-career/women-lets-win/beating-cancer-stephanie-chung-first-black-president-jet-company/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=Essence |language=en-US}}</ref> A shekara ta 2008, an gano Chung tana da [[Sankaran Nono|cutar kansar mama]] . <ref name=":4" /> Ta auri {{Circa|1990}} <ref name=":6">{{Cite web |date=2019-01-23 |title=20 Questions: Stephanie Chung |url=https://www.worth.com/20-questions-stephanie-chung/ |access-date=2020-12-16 |website=Worth |language=en-US}}</ref> {{As of|2020|August}} Chung tana zaune a [[Dallas]] . <ref name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Yarta ta kafa ƙungiyar agaji, ƙungiyar masu zaman kansu, mai suna Uplish Society, da nufin rage [[Matasa sun kashe kansu|kashe kai da matasa ke yi]] . <ref name=":6" /> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] 5u8p4r0b58n4g2gdvhwtoy97kf4ft3k 838150 838148 2026-05-20T09:36:52Z Abubakar Kaddi 24783 838150 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stephanie Chung''' babbar jami'ar kasuwanci ce ta Amurka, wacce ita ce Ba'amurke Ba'amurke ta farko da ta yi aiki a matsayin shugabar wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. Ta kasance shugabar JetSuite daga watan Agusta na shekarar 2018 zuwa Afrilu na 2020. A watan Agusta na shekarar 2020, Chung ta zama babbar jami'ar ci gaban Wheels Up . Ta taɓa riƙe mukamai a Bombardier Aerospace, SkyJet Airlines, da Flexjet . == Sana'a == Chung ta fara aiki a matsayin mai kula da jiragen sama na Piedmont Airlines a shekarun 1980, tana tattara jiragen sama da kuma loda kaya a filin jirgin saman Logan na ƙasa da ƙasa . <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}</ref>A wasu lokutan tana aiki a kan teburin tikitin jiragen sama don neman ƙarin kuɗi. Tana da shekaru 25, bayan da US Airways ta sayi Piedmont, Chung ta fara aiki a fannin tallace-tallace na kamfanoni inda adadin kuɗinta ya kai dala miliyan 25. <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}</ref> Bombardier Aerospace ta ɗauke ta aiki a shekarar 2000 a matsayin darektan tallace-tallace a sashen haya na jiragen sama . Daga baya Chung ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta yankin gabar tekun Amurka ta Yamma. Chung ta riƙe mukamai na zartarwa a SkyJet Airlines . <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}</ref> A matsayinta na mataimakiyar shugabar tallace-tallace ta Flexjet, ta jagoranci ƙungiyar dabarun ciniki da tallace-tallace don samar da kuɗaɗen shiga na dala miliyan 835. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}</ref> A shekarar 2014, Chung ta kafa wani kamfanin ba da shawara wanda ya mayar da hankali kan horar da manyan jami'ai kan tallace-tallace. Ta nemi shawara daga shugaban kamfanin jiragen sama Alex Wilcox wanda ya dauki Chung a matsayin shugaban JetSuite a watan Agusta na shekarar 2018. <ref> name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung shi ne Ba'amurke ɗan Afirka na farko da ya yi aiki a matsayin shugaban wani kamfanin jiragen sama mai zaman kansa a Amurka. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> <ref> name=":5">{{Cite web |date=2018-08-29 |title=JetSuite president on the business of private planes |url=https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html |access-date=2020-12-16 |website=CNBC |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cnbc.com/video/2018/08/29/jetsuite-president-on-the-business-of-private-planes.html "JetSuite president on the business of private planes"]. ''CNBC''. 2018-08-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A matsayinsa na shugaba, Chung ya sake daukar JetSuite a matsayin kamfanin jiragen sama mai tsada ta hanyar inganta jiragen da kuma inganta ayyuka. A wannan lokacin, [[Yakin kare hakkin Dan Adam|Kungiyar Kare Hakkin Dan Adam]] ta ayyana JetSuite a matsayin daya daga cikin mafi kyawun wurare don aiki. Kamfanin ya shigar da kara kan fatara a Babi na 11 a watan Afrilun 2020. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}</ref> A watan Agusta na shekarar 2020, Chung ya zama babban jami'in ci gaban Wheels Up na farko. <ref> name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> A cikin wannan matsayin, Chung yana kula da sayen abokan ciniki don ƙara yawan kuɗaɗen shiga ta hanyar rarraba tushen membobinsu. <ref> name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Don Watan Wayar da Kan Jama'a Kan Ciwon Nono a 2020, Chung ya jagoranci shirin Wheels Up Cares don wayar da kan jama'a da kuɗaɗen Cibiyar Nono ta Dubin ta Cibiyar Ciwon Nono ta Tisch a Asibitin Mount Sinai da ke Manhattan . <ref> name=":1">{{Cite web |last=Williams |first=Colleen |date=October 20, 2020 |title=Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up |url=https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=AfroTech}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliams2020">Williams, Colleen (October 20, 2020). [https://afrotech.com/meet-stephanie-chung-the-new-chief-growth-officer-at-private-aviation-brand-wheels-up "Meet Stephanie Chung, the New Chief Growth Officer at Private Aviation Brand Wheels Up"]. ''AfroTech''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Chung yana aiki a majalisar ba da shawara kan Ƙungiyar Sufurin Jiragen Sama ta Ƙasa . <ref>name=":0">{{Cite web |last=Lynch |first=Kerry |date=August 17, 2020 |title=Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=[[Aviation International News]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLynch2020">Lynch, Kerry (August 17, 2020). [https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2020-08-17/stephanie-chung-joins-wheels-chief-growth-officer "Stephanie Chung Joins Wheels Up as Chief Growth Officer"]. ''[[Aviation International News]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Chung a sansanin sojojin sama . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 28, 2019 |title=First Black Private Jet President Flies Through Glass Ceiling |url=https://www.nbcdfw.com/news/local/jetsuite-ceo-pkg_dallas-fort-worth/1283/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=NBC 5 Dallas-Fort Worth |language=en-US}}</ref> Ta kasance ƙawar soja wadda ke yawan ƙaura saboda mahaifinta wanda babban sajen ne a [[United States Air Force|rundunar sojin sama ta Amurka]] . <ref name=":2">{{Cite web |last=Nieuwesteeg |first=Tara |date=June 2019 |title=Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries |url=https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=D Magazine |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNieuwesteeg2019">Nieuwesteeg, Tara (June 2019). [https://www.dmagazine.com/publications/d-ceo/2019/june/four-women-leaders-breaking-barriers-in-their-industries/ "Four Women Leaders Breaking Barriers in Their Industries"]. ''D Magazine''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Wilson |first=Kimberly |date=September 11, 2018 |title=After Beating Cancer, Stephanie Chung Just Became The First Black President of A Private Jet Company |url=https://www.essence.com/news/money-career/women-lets-win/beating-cancer-stephanie-chung-first-black-president-jet-company/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=Essence |language=en-US}}</ref> A shekara ta 2008, an gano Chung tana da [[Sankaran Nono|cutar kansar mama]] . <ref name=":4" /> Ta auri {{Circa|1990}} <ref name=":6">{{Cite web |date=2019-01-23 |title=20 Questions: Stephanie Chung |url=https://www.worth.com/20-questions-stephanie-chung/ |access-date=2020-12-16 |website=Worth |language=en-US}}</ref> {{As of|2020|August}} Chung tana zaune a [[Dallas]] . <ref name=":3">{{Cite web |last=Saunders |first=Eddie |date=2020-08-17 |title=Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer |url=https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-12-16 |website=EVA VIP |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSaunders2020">Saunders, Eddie (2020-08-17). [https://www.evaint.com/wheels-up-names-stephanie-chung-as-first-chief-growth-officer/ "Wheels Up Names Stephanie Chung as First Chief Growth Officer"]. ''EVA VIP''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-16</span></span>.</cite></ref> Yarta ta kafa ƙungiyar agaji, ƙungiyar masu zaman kansu, mai suna Uplish Society, da nufin rage [[Matasa sun kashe kansu|kashe kai da matasa ke yi]] . <ref name=":6" /> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] bdzq9bj528r4mvp97a0f1ya3wgnktku Yaba Blay 0 141625 838021 798988 2026-05-20T00:39:31Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838021 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yaba Blay''' farfesa ce 'yar asalin ƙasar Ghana-Amurka, mai fafutukar kare haƙƙin mata, mai magana da yawun jama'a, ma'aikacin al'adu, kuma mai ba da shawara. <ref>{{Cite web |last=Sunny |title=Shifting the lens on race |url=http://www.insightnews.com/aesthetics/11679-shifting-the-lens-on-race |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924205919/https://www.insightnews.com/aesthetics/11679-shifting-the-lens-on-race/ |archive-date=24 September 2014 |access-date=7 October 2014 |publisher=ColorLines.com}}</ref> ] [ <ref>{{Cite web |date=20 November 2013 |title=Yaba Blay: White supremacist would be black under one-drop rule - CNN.com |url=http://www.cnn.com/2013/11/20/living/white-supremacist-one-drop-identity/ |access-date=7 October 2014 |website=CNN}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Dr. Yaba Blay on shifting the lens on race - Radio Times - WHYY |url=http://whyy.org/cms/radiotimes/2013/10/30/dr-yaba-blay-on-shifting-the-lens-on-race/ |access-date=7 October 2014 |publisher=Whyy.org}}</ref> Asalinta 'yar asalin [[Ghana|Ghana ce]], Yammacin Afirka, kuma ta girma a [[New Orleans]], [[Louisiana]], [[Tarayyar Amurka|Amurka]] . Karatunta na ilimi, aiki, da kuma aikinta ya mayar da hankali kan abubuwan da suka faru na mata da 'yan mata [[Bakar fata|baƙaƙe]], tare da mai da hankali kan siyasa ta asali da ayyukan kyau. Ta kasance mai fafutukar kare haƙƙin mata a shafukan sada zumunta, ta ƙaddamar da kamfen da dama a yanar gizo, ciki har da Locs of Love, #PrettyPeriod, da #ProfessionalBlackGirl, a cikin al'ummarta ta dijital mai dandamali da yawa. A shekarar 2012, Blay ta yi aiki a matsayin furodusa a shirin talabijin [[CNN|na CNN]] mai suna "Who is Black in America?". Tun daga lokacin an nada ta a matsayin ɗaya daga cikin manyan muryoyin Baƙar fata na yau ta hanyar 'The Root 100', da kuma 'Woke 100' na ''Essence'' Magazine. Ta fito a Good Morning America, [[CNN]], BET, MSNBC, [[BBC]], da NPR kuma an nuna ayyukanta a cikin ''[[New York Times|The New York Times]]'', ''EBONY'', ''Essence'', ''Fast Company'', ''The Philadelphia Inquirer ,'' ColorLines, da The Root . Sharhinta ya fito a cikin ''A Changing America: 1968 da Beyond,'' wani shiri na dindindin da aka nuna a Gidan Tarihi na Tarihi da Al'adu na Afirka ta Amurka . Ita ce kuma marubuciyar littafin ''One Drop: Shifting the Lens on Race,'' wanda ya lashe kyautar. == Ilimi == An haifi Blay kuma ta girma a [[New Orleans]], Amurka, inda iyayenta 'yan Ghana suka ƙaura. Ta sami digirinta na farko a fannin ilimin halayyar ɗan adam ( cum laude ) daga Jami'ar Jihar Salisbury, digirinta na biyu a fannin ba da shawara a fannin ilimin halayyar ɗan adam daga Jami'ar New Orleans, da digirin MA da na uku a fannin nazarin Afirka ta Kudu tare da takardar shaidar digiri a fannin nazarin mata daga Jami'ar Temple . Ta kuma koyar a fannonin Jami'ar Lehigh, Kwalejin Lafayette, da Jami'ar Drexel, inda ta yi aiki a matsayin darektan shirin Nazarin Afirka, kuma ta kasance tsohuwar Shugabar Kimiyyar Siyasa ta Dan Blue a Jami'ar Tsakiya ta North Carolina . == Sana'a == Blay ita ce marubucin littafin One Drop: Shifting the Lens on Race kuma daraktan fasaha na aikin One Drop. [1] A cikin One Drop, ta binciko bambance-bambancen da ke tsakanin siyasa ta launin fata da asalin launin fata, kuma ta ƙalubalanci fahimtar baƙi a matsayin asali da kuma ainihin rayuwa. A shekarar 2012, ta yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga CNN Black in America - Wanene Baƙar fata a Amurka? - wani shirin talabijin da aka yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar aikinta na One Drop. Ta kuma haɗu da shirya wani fim na transmedia ( So Young So Pretty So White ) wanda ya mayar da hankali kan al'adar yin bleeding fata ta duniya tare da darakta Terence Nance. Duk da cewa manyan abubuwan da take sha'awa a kansu sun shafi kyawun al'adun Afirka, ayyukan kwalliya, da kuma al'adun shahararriyar Baƙar fata a duniya, takamaiman abubuwan da Blay ke sha'awa a kansu sun ta'allaka ne a cikin asalin Baƙar fata na duniya da kuma siyasar aiwatarwa, tare da mai da hankali musamman kan siyasar launin gashi da fata. Rubutunta na 2007, ''Yellow Fever: Skin Bleaching and the Politics of Skin Color in Ghana'', ya dogara ne akan hanyoyin mata na Afirka da na Afirka don bincika al'adar zamantakewa ta [[Skin bleaching|yin amfani da yin amfani da fata]] a [[Ghana]] . Nazarin al'adunta na launin fata da asalinta a New Orleans, mai taken ''"Pretty Color and Good Hair'' ," an nuna shi a matsayin wani ɓangare na littafin ''Blackberries and Redbones: Critical Articulations of Black Hair/Body Politics in Africana Communities'' . == Bincike da rubuce-rubucen da aka zaɓa == '''Bincike''' * [http://yabablay.com/1ne-drop/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103011757/http://yabablay.com/1ne-drop/ |date=2014-01-03 }} ''Sau ɗaya: Canja wurin Ruwan tabarau akan Tseren Tseren''] Archived , 2013. * [http://yabablay.com/yellow-fever/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218224838/http://yabablay.com/yellow-fever/ |date=2014-02-18 }} "Zazzabin Rawaya: Bleaching na Fata da Siyasar Launin Fata a Ghana"] Archived * [http://yabablay.com/pretty-color-n-good-hair/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104104616/http://yabablay.com/pretty-color-n-good-hair/ |date=2014-01-04 }} "Kyakkyawan Launi da Gashi Mai Kyau"] Archived '''Rubuce-rubucen da aka zaɓa''' * [http://www.cnn.com/2013/11/20/living/white-supremacist-one-drop-identity/index.html?iref=allsearch "Mai son mulkin farar fata zai zama Baƙar fata a ƙarƙashin Dokar Sau ɗaya ta Amurka"] * [http://www.cnn.com/2013/09/10/living/identity-opinion-yaba-blay-dreadlocks-brown-girl/ "Ka gaya wa yarinya mai launin ruwan kasa cewa tana da kyau, dogayen gashi da sauransu"] * [http://www.clutchmagonline.com/2013/06/color-me-beautiful-a-dark-girl-reflects-on-dark-girls/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222112253/http://www.clutchmagonline.com/2013/06/color-me-beautiful-a-dark-girl-reflects-on-dark-girls/ |date=2014-02-22 }} "Kala Ni Da Kyau: Yarinya Mai Duhu Ta Yi Tunani Kan 'Yan Mata Masu Duhu'"] An Archived * [https://web.archive.org/web/20121210045507/http://inamerica.blogs.cnn.com/2012/12/07/soledad-obrien-who-is-black-in-america-i-am/?hpt=hp_c1 "Soledad O'Brien: Wanene Baƙar fata a Amurka? Ni Ne"] * [http://uptownmagazine.com/2011/11/who%E2%80%99s-black-who%E2%80%99s-not-and-who-cares/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219041716/http://uptownmagazine.com/2011/11/who%E2%80%99s-black-who%E2%80%99s-not-and-who-cares/ |date=2012-12-19 }} "Wane Baƙi ne, Wa Ba Shi Ba, Kuma Wa Ya Damu?"] Archived * [http://hycide.com/1-NE-DROP {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250314184731/https://hycide.com/1-NE-DROP |date=2025-03-14 }} "Daga ɗaya"] * [http://www.jpanafrican.com/archive_issues/vol4no4.htm Mujallar Nazarin Pan African (juzu'i na 4, lamba ta 4) [Editan Baƙo <nowiki>]</nowiki>] * [http://www.jpanafrican.com/archive_issues/vol4no4.htm "Edita: Bleaching na fata da kuma fifikon farin duniya"] * [http://www.africaknowledgeproject.org/index.php/jenda/issue/view/41 ''Jenda: Mujallar Al'adu da Nazarin Matan Afirka'' (lamba ta 14) [Editan Baƙo <nowiki>]</nowiki>] * [http://www.africaknowledgeproject.org/index.php/jenda/article/view/528 "'Ahɔɔfe Kasa!': Bleaching na fata da kuma aikin kyau a tsakanin matan Ghana"] * [http://www.jpanafrican.com/archive_issues/currentissue_vol2no2.htm "Duk 'Yan Afirka' Maza ne, duk 'Yan Sistas' 'Yan Amurka ne,' amma Wasu Daga Cikinmu Sun Yi Hattara..."] * " [https://books.google.com/books?id=B667ATiedQkC&pg=PT99 Asamando] " * [https://books.google.com/books?id=B667ATiedQkC&pg=PT203 "Alamar Launi"] * [https://books.google.com/books?id=mb6SDKfWftYC&pg=PA336 "Cromanti"] '''Rubuce-rubucen Talabijin''' * ''Juneteenth: Bikin Duniya na 'Yanci'' (2022) (abokin rubutu) == Manazarta == {{Reflist|30em}} [[Rukuni:Haihuwan 1974]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] mmaqdej92q7n0svcbpn5ehjwfqupiut Tupian languages 0 141675 837872 799014 2026-05-19T15:27:05Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837872 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Iyalin yaren '''Tupi''' ko [[Harshen Tupi|Tupi]] sun ƙunshi harsuna 70 da ake magana a [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]], wanda aka fi sani da su shine Tupi da Guarani. == Gida da ''Urheimat'' == 6Rodrigues (2007) yayi la'akari da Proto-Tupian Urheimat a wani wuri tsakanin kogin Guaporé da Aripuanã, a cikin Kogin Madeira . <sup class="mw-ref reference" cx-link="" data-linkid="102" href="./Rondônia" rel="mw:WikiLink" title="Rondônia">://={{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} o#cite_note-SouthAmerica-1 <span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]</sup> Yawancin wannan yanki ya dace da jihar Rondônia ta zamani, Brazil. Biyar daga cikin rassan Tupian goma suna samuwa a wannan yanki, da kuma wasu yarukan Tupi-Guarani (musamman Kawahíb), yana mai da shi mai yiwuwa Urheimat na waɗannan yarukan kuma watakila na mutanen da ke magana. Rodrigues ya yi imanin cewa yaren Proto-Tupian ya samo asali ne daga kusan 3,000 BC.&nbsp; == Tattaunawar harshe == Harsunan Tupian sun yi tasiri sosai ga iyalai da yawa a Kudancin Amurka. Jolkesky (2016) ya lura cewa akwai kamanceceniya da Arawa, Bora-Muinane, Guato, Irantx, Jivaro, Karib, [[Cayubaba harshe|Kayuvava]], Mura-Matanawi, Taruma, [[Harshen Trumai|Trumai]], [[Harsunan Yanomaman|Yanomami]], [[Harákmbut harshe|Harakmbet]], Katukina-Katawixi, [[Harsunan Arawak|Arawak]], Bororo, [[Harshen Karaja|Karaja]], Macro-Mataguayo-Guaykuru, Takana, Nadahup, da iyalan yaren [[Nadahup languages|Puinave-Kak]] saboda hulɗa. == Tarihi, mambobi da rarrabuwa == Lokacin da [[Portugal|Portuguese]] suka isa [[Brazil]], sun gano cewa duk inda suka tafi tare da babban bakin tekun Kudancin Amurka, yawancin 'yan asalin suna magana da irin wannan harsuna. Masu wa'azi na Jesuit sun yi amfani da waɗannan kamanceceniya, suna tsara ka'idojin gama gari sannan ake kira línguas gerais ("harsuna na gaba ɗaya"), waɗanda ake magana a wannan yankin har zuwa karni na 19. Mafi sanannun kuma mafi yawan magana da waɗannan harsuna shine [[Harshen Tupi|Tsohon Tupi]], zuriyar zamani wanda har yanzu ana amfani da shi a yau ta 'yan asalin yankin Rio Negro, inda aka sani da ''Nheengatu'' ({{IPA|[ɲɛʔẽŋaˈtu]}}), ko kuma "harshe mai kyau". Koyaya, dangin Tupi sun haɗa da wasu harsuna. A cikin yankunan [[Jê languages|Ni]]_language" id="mwSA" rel="mw:WikiLink" title="Spanish language">Mutanen Espanya da ke makwabtaka, Guarani, wani yaren Tupian da ke da alaƙa da Tsohon Tupi, yana da irin wannan tarihin, amma ya sami nasarar tsayayya da yaduwar Mutanen Espanya fiye da yadda Tupi ya yi tsayayya le [[Harshen Portuguese|Portuguese]]. A yau, Guarani yana da masu magana da miliyan bakwai, kuma yana ɗaya daga cikin harsunan hukuma na [[Paraguay]]. Iyalin Tupian sun hada da wasu harsuna da yawa tare da ƙananan masu magana. Wadannan suna da alaƙa da yanayin da ba daidai ba tare da iyalan Je da Carib, kuma Rodrigues ya haɗa su duka a matsayin dangin Je-Tupi-Carib. === Rodrigues & Cabral (2012) === Rodrigues & Cabral (2012) sun lissafa rassa goma na Tupian, wanda ya taru a cikin Yammacin Tupian da Gabashin Tupian. A cikin Yammacin da Gabashin Tupian, an lissafa rassan da suka fi bambanta da farko, sannan manyan rassan. Meira da Drude (2015) sun sanya reshe da ke haɗa Mawé da Aweti tare da Tupi-Guarani, wanda aka fi sani da Maweti-Guarane . <ref name="MAG">Meira, Sérgio and Sebastian Drude (2015). "A preliminary reconstruction of proto-Maweti-Guarani segmental phonology". ''Boletim do Museu Paraense Emilio Goeldi, série Ciências Humanas'', 10(2):275–296. {{Doi|10.1590/1981-81222015000200005}}</ref> Purubora na iya samar da reshe tare da Ramarama. === Jolkesky (2016) === Rarrabawar ciki ta Jolkesky (2016): == Kalmomin kalmomi == Loukotka (1968) ya lissafa abubuwa masu mahimmanci masu zuwa.<ref name="Loukotka">{{Cite book|last3=Čestmír Loukotka}}</ref> ==manazarta== a830ybjj1ahvsv8ss2lwtq985d5wuhu MediaWiki:Gadget-WikimediaHausaApp/main.vue 8 141941 837831 808395 2026-05-19T12:13:35Z Ammarpad 4826 update 837831 vue application/vue+xml <template> <cdx-button action="progressive" weight="primary" @click="isDialogOpen = true"> Request Data Support </cdx-button> <cdx-dialog v-model:open="isDialogOpen" title="DSA" :class="dialogClass" :use-close-button="false" :primary-action="primaryAction" :default-action="defaultAction" @primary="onPrimaryAction" @default="onDefaultAction" > <template #header> <div class="ds-header-wrapper"> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Wikimedia_Hausa_logo.png/250px-Wikimedia_Hausa_logo.png" alt="Wikimedia Hausa" class="ds-header-logo" aria-hidden="true" /> <div class="ds-header-text"> <h3> {{ msg.title }} </h3> <span> {{ msg.subtitle }} </span> </div> <div> <cdx-button weight="quiet" aria-label="Close" @click="resetAndClose()"> <cdx-icon :icon="cdxIconClose" /> </cdx-button> </div> </div> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.LOGIN"> <div class="illustration"> <div> <img src="" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <template v-if="isTempUser"> <p> {{ msg.step0_text_1 }} </p> </template> <template v-else> <p> {{ msg.step0_text_2 }} </p> </template> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.DEFAULT"> <div class="illustration"> <div> <img src="" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text}} </p> <cdx-field :is-fieldset="true"> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="en"> {{ msg.lang_en }} </cdx-radio> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="ha"> {{ msg.lang_ha }} </cdx-radio> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.WELCOME"> <div class="illustration"> <div> <img src="" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.FORM"> <cdx-field> <template #label> {{ msg.name_label }} </template> <template #description> {{ msg.name_desc }} </template> <cdx-text-input :model-value="username" readonly /> </cdx-field> <cdx-field :status="stateStatus" :messages="stateMessages"> <template #label> {{ msg.state_label }} </template> <template #description> {{ msg.state_desc }} </template> <cdx-select v-model:selected="userState" :menu-items="stateNames" :default-label="msg.state_default" @update:selected="onStateSelection" /> </cdx-field> <cdx-field :status="textStatus" :messages="textMessages"> <cdx-text-area v-model="userText" rows="8" required @input="onTextInput" ></cdx-text-area> <template #label> {{ msg.apply_label }} </template> <template #description> {{ msg.apply_desc }} </template> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.SUBMITTED"> <div class="illustration"> <div> <img src="/ill-2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.APPLIED"> <div class="illustration"> <div> <img src="" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.CLOSED"> <div class="illustration"> <div> <img src="" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> </cdx-dialog> </template> <script> const { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, } = require( '@wikimedia/codex' ); const { ref, computed, watch } = require( 'vue' ); const config = require( './config.json' ); const messages = require( './i18n.json' ); const statesData = require( './states.json' ); const { cdxIconClose } = require( '../icons.json' ); module.exports = { components: { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, }, setup() { const api = new mw.Api(); let date = new Date(); let lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); let currentApplications = {}; let applicationsLastRevId = 0; const pageDataLoaded = ref( false ); const pageTitle = `${config.page}/${config.year}/Cycle ${config.cycle}.json`; const userid = `u${mw.config.get( 'wgUserId' )}`; const username = mw.config.get( 'wgUserName' ); const isTempUser = mw.user.isTemp(); const loginRequired = !username || isTempUser; const currentStep = ref( 1 ); const uiLanguage = ref( 'en' ); const userText = ref( '' ); const userState = ref( null ); const isDialogOpen = ref( false ); const submitting = ref( false ); const ongoingRequest = ref( false ); const applicationsClosed = (() => { const now = new Date(); const start = new Date(`${config.startDate}T00:00:00`); const end = new Date(`${config.endDate}T23:59:59`); return now < start || now > end; })(); const msg = computed( () => { const data = messages[ uiLanguage.value ]; const finalMsgs = {}; for ( const key in data ) { let val = data[key]; if ( val.includes('{{') ) { val = val .replaceAll( '{{year}}', config.year ) .replaceAll( '{{username}}', username ) .replaceAll( '{{lastAppDate}}', lastAppDate ); } finalMsgs[key] = val; } [ 'title', 'text' ].forEach( ( suffix ) => { Object.defineProperty( finalMsgs, `step_${suffix}`, { get() { return finalMsgs[ `step${currentStep.value}_${suffix}` ]; }, enumerable: true } ); } ); return finalMsgs; }); const textStatus = ref( 'default' ); const stateStatus = ref( 'default' ); const textMessages = ref( [] ); const stateMessages = ref( [] ); const STEPS = { LOGIN: 0, DEFAULT: 1, WELCOME: 2, FORM: 3, SUBMITTED: 4, APPLIED: 5, CLOSED: 6, }; const beginLogin = () => { const loginUrl = mw.util.getUrl( 'Special:UserLogin', { returnto: config.page } ); isDialogOpen.value = false; window.location.href = loginUrl; } const resetAndClose = () => { if ( submitting.value ) { return; } userText.value = ''; userState.value = null; stateStatus.value = 'default'; textStatus.value = 'default'; currentStep.value = STEPS.DEFAULT; isDialogOpen.value = false; } const validateAndSubmit = () => { const m = msg.value; if ( !userState.value ) { stateStatus.value = 'error' stateMessages.value.error = m.error_no_state; return; } const text = userText.value.trim(); if ( text.length < config.minText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_short; return } if ( text.length > config.maxText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_long; return } submitting.value = true; const newApplication = { [ userid ]: { username, state: stateNames.find( s => s.value === userState.value ).label, status: 'pending', date: date.toISOString().slice( 0, 10 ), text, } }; submitApplication( newApplication ) .done( () => { currentStep.value = STEPS.SUBMITTED; pageDataLoaded.value = false; } ) .fail( ( code ) => { mw.notify( `${m.error_api}: ${code}`, { type: 'error' } ); } ) .always( () => { submitting.value = false; } ); } const onTextInput = () => textStatus.value = 'default'; const onStateSelection = () => stateStatus.value = 'default'; watch( currentStep, async ( screen ) => { if ( screen === STEPS.WELCOME ) { // Pre-fetch existing applications while reading the // Welcome screen text to reduce network latency on // transition to the subsequent screen. // Ignore errors, since we will rerun it later if it fails. pageDataLoaded.value || loadPageData().fail( () => {} ); } }); const openForm = async () => { if ( !pageDataLoaded.value ) { // Must wait for this now // todo: handle errors await loadPageData( true ); } if ( Object.hasOwn( currentApplications, userid ) ) { date = new Date( currentApplications[userid].date ) lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); currentStep.value = STEPS.APPLIED; return; } currentStep.value = STEPS.FORM; } const loadPageData = ( force = false ) => { if ( ongoingRequest.value ) { return $.Deferred().reject().promise(); } else if ( pageDataLoaded.value && !force ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } ongoingRequest.value = true; return api.get( { action: 'query', titles: pageTitle, prop: 'revisions', rvprop: 'content|ids', rvslots: 'main', formatversion: 2 }).then( ( result ) => { const page = result.query.pages[0]; if ( !page.missing ) { applicationsLastRevId = page.revisions[0].revid; currentApplications = JSON.parse( page.revisions[0].slots.main.content ); } pageDataLoaded.value = true; }).always( () => { ongoingRequest.value = false; }); }; const submitApplication = ( data, attempts = 0 ) => { const content = { ...currentApplications, ...data }; return api.postWithToken( 'csrf', { action: 'edit', title: pageTitle, text: JSON.stringify( content, null, 4 ), contentmodel: 'json', baserevid: applicationsLastRevId, summary: 'Apply' } ).then( ( response ) => { return response; }, ( code, details ) => { // Since we pre-fetch data while at Welcome screen for // better UX, we now have a higher risk of a stale revision // id at submission point. // // We'll silently refetch the page data and retry submission // twice. In most cases even one attempt will suffice. if ( code === 'editconflict' && attempts < 3 ) { return loadPageData( true ).then( () => { return submitApplication( data, attempts + 1 ); } ); } return $.Deferred().reject( code, details ); } ); }; const onPrimaryAction = async () => { const step = currentStep.value; if ( step === STEPS.LOGIN ) { beginLogin(); return; } if ( step === STEPS.DEFAULT ) { initFormFlow(); return; } if ( step === STEPS.WELCOME ) { await openForm() return; } if ( step === STEPS.FORM ) { validateAndSubmit(); return; } if ( step >= STEPS.SUBMITTED ) { resetAndClose(); return; } } const initFormFlow = () => { if ( applicationsClosed ) { currentStep.value = STEPS.CLOSED; return; } currentStep.value = loginRequired ? STEPS.LOGIN : STEPS.WELCOME; }; const onDefaultAction = async () => { if ( currentStep.value <= STEPS.DEFAULT ) { isDialogOpen.value = false; return; } currentStep.value--; } const primaryLabel = ( step ) => { const m = msg.value; switch ( step ) { case STEPS.LOGIN: return m.login; case STEPS.DEFAULT: case STEPS.WELCOME: return m.next; case STEPS.FORM: return m.submit; case STEPS.SUBMITTED: case STEPS.APPLIED: case STEPS.CLOSED: return m.ok; } } const disableActions = ( currentStep.value === STEPS.FORM && submitting.value ) || ( currentStep.value === STEPS.WELCOME && ongoingRequest.value ); const primaryAction = computed( () => ( { label: primaryLabel( currentStep.value ), actionType: 'progressive', disabled: disableActions } ) ); const defaultAction = computed( () => { if ( currentStep.value >= STEPS.SUBMITTED ) { return null; } return { label: currentStep.value < STEPS.WELCOME ? msg.value.cancel : msg.value.back, disabled: disableActions }; } ); const dialogClass = computed( () => 'ds-app-dialog' + ( submitting.value ? ' submission' : '' ) ); const stateNames = statesData.states.map( ( name ) => ( { label: name, value: name.toLowerCase().replace( /\s+/g, '-' ) } ) ); return { msg, STEPS, cdxIconClose, dialogClass, isDialogOpen, userText, submitting, username, onDefaultAction, onPrimaryAction, primaryAction, defaultAction, textStatus, stateStatus, onTextInput, onStateSelection, stateNames, currentStep, uiLanguage, userState, textMessages, stateMessages, resetAndClose, isTempUser, lastAppDate, }; } }; </script> <style> .ds-app-dialog { min-height: 430px; h2 + p { white-space: pre-line; line-height: 1.6; } .cdx-select-vue { min-width: 100%; } h2 { font-size: 120%; margin-bottom: 0.6em; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; } header { background-color: #eaf3ff; border-bottom: 2px solid #36c !important; padding: 4px 24px; display: block; position: relative; } .ds-header-wrapper { position: relative; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; } .ds-header-logo { position: absolute; left: -30px; top: 0px; width: 70px; height: auto; pointer-events: none; z-index: 1; opacity: 0.2; } .ds-header-text { position: relative; z-index: 2; flex: 1; h3 { margin: 0; font-size: 1.2rem; font-weight: bold; } span { font-size: 0.9rem; display: block; margin-bottom: 6px; } } .illustration { position: relative; display: inline-block; pointer-events: none; width: 100%; } } </style> 92uqzssmj7z65la0im1q6x9nsx01p1u 837834 837831 2026-05-19T12:24:19Z Ammarpad 4826 837834 vue application/vue+xml <template> <cdx-button action="progressive" weight="primary" @click="isDialogOpen = true"> Request Data Support </cdx-button> <cdx-dialog v-model:open="isDialogOpen" title="DSA" :class="dialogClass" :use-close-button="false" :primary-action="primaryAction" :default-action="defaultAction" @primary="onPrimaryAction" @default="onDefaultAction" > <template #header> <div class="ds-header-wrapper"> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Wikimedia_Hausa_logo.png/250px-Wikimedia_Hausa_logo.png" alt="Wikimedia Hausa" class="ds-header-logo" aria-hidden="true" /> <div class="ds-header-text"> <h3> {{ msg.title }} </h3> <span> {{ msg.subtitle }} </span> </div> <div> <cdx-button weight="quiet" aria-label="Close" @click="resetAndClose()"> <cdx-icon :icon="cdxIconClose" /> </cdx-button> </div> </div> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.LOGIN"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <template v-if="isTempUser"> <p> {{ msg.step0_text_1 }} </p> </template> <template v-else> <p> {{ msg.step0_text_2 }} </p> </template> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.DEFAULT"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text}} </p> <cdx-field :is-fieldset="true"> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="en"> {{ msg.lang_en }} </cdx-radio> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="ha"> {{ msg.lang_ha }} </cdx-radio> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.WELCOME"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png 2" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.FORM"> <cdx-field> <template #label> {{ msg.name_label }} </template> <template #description> {{ msg.name_desc }} </template> <cdx-text-input :model-value="username" readonly /> </cdx-field> <cdx-field :status="stateStatus" :messages="stateMessages"> <template #label> {{ msg.state_label }} </template> <template #description> {{ msg.state_desc }} </template> <cdx-select v-model:selected="userState" :menu-items="stateNames" :default-label="msg.state_default" @update:selected="onStateSelection" /> </cdx-field> <cdx-field :status="textStatus" :messages="textMessages"> <cdx-text-area v-model="userText" rows="8" required @input="onTextInput" ></cdx-text-area> <template #label> {{ msg.apply_label }} </template> <template #description> {{ msg.apply_desc }} </template> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.SUBMITTED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png 2" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.APPLIED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png 2" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.CLOSED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png 2" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> </cdx-dialog> </template> <script> const { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, } = require( '@wikimedia/codex' ); const { ref, computed, watch } = require( 'vue' ); const config = require( './config.json' ); const messages = require( './i18n.json' ); const statesData = require( './states.json' ); const { cdxIconClose } = require( '../icons.json' ); module.exports = { components: { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, }, setup() { const api = new mw.Api(); let date = new Date(); let lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); let currentApplications = {}; let applicationsLastRevId = 0; const pageDataLoaded = ref( false ); const pageTitle = `${config.page}/${config.year}/Cycle ${config.cycle}.json`; const userid = `u${mw.config.get( 'wgUserId' )}`; const username = mw.config.get( 'wgUserName' ); const isTempUser = mw.user.isTemp(); const loginRequired = !username || isTempUser; const currentStep = ref( 1 ); const uiLanguage = ref( 'en' ); const userText = ref( '' ); const userState = ref( null ); const isDialogOpen = ref( false ); const submitting = ref( false ); const ongoingRequest = ref( false ); const applicationsClosed = (() => { const now = new Date(); const start = new Date(`${config.startDate}T00:00:00`); const end = new Date(`${config.endDate}T23:59:59`); return now < start || now > end; })(); const msg = computed( () => { const data = messages[ uiLanguage.value ]; const finalMsgs = {}; for ( const key in data ) { let val = data[key]; if ( val.includes('{{') ) { val = val .replaceAll( '{{year}}', config.year ) .replaceAll( '{{username}}', username ) .replaceAll( '{{lastAppDate}}', lastAppDate ); } finalMsgs[key] = val; } [ 'title', 'text' ].forEach( ( suffix ) => { Object.defineProperty( finalMsgs, `step_${suffix}`, { get() { return finalMsgs[ `step${currentStep.value}_${suffix}` ]; }, enumerable: true } ); } ); return finalMsgs; }); const textStatus = ref( 'default' ); const stateStatus = ref( 'default' ); const textMessages = ref( [] ); const stateMessages = ref( [] ); const STEPS = { LOGIN: 0, DEFAULT: 1, WELCOME: 2, FORM: 3, SUBMITTED: 4, APPLIED: 5, CLOSED: 6, }; const beginLogin = () => { const loginUrl = mw.util.getUrl( 'Special:UserLogin', { returnto: config.page } ); isDialogOpen.value = false; window.location.href = loginUrl; } const resetAndClose = () => { if ( submitting.value ) { return; } userText.value = ''; userState.value = null; stateStatus.value = 'default'; textStatus.value = 'default'; currentStep.value = STEPS.DEFAULT; isDialogOpen.value = false; } const validateAndSubmit = () => { const m = msg.value; if ( !userState.value ) { stateStatus.value = 'error' stateMessages.value.error = m.error_no_state; return; } const text = userText.value.trim(); if ( text.length < config.minText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_short; return } if ( text.length > config.maxText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_long; return } submitting.value = true; const newApplication = { [ userid ]: { username, state: stateNames.find( s => s.value === userState.value ).label, status: 'pending', date: date.toISOString().slice( 0, 10 ), text, } }; submitApplication( newApplication ) .done( () => { currentStep.value = STEPS.SUBMITTED; pageDataLoaded.value = false; } ) .fail( ( code ) => { mw.notify( `${m.error_api}: ${code}`, { type: 'error' } ); } ) .always( () => { submitting.value = false; } ); } const onTextInput = () => textStatus.value = 'default'; const onStateSelection = () => stateStatus.value = 'default'; watch( currentStep, async ( screen ) => { if ( screen === STEPS.WELCOME ) { // Pre-fetch existing applications while reading the // Welcome screen text to reduce network latency on // transition to the subsequent screen. // Ignore errors, since we will rerun it later if it fails. pageDataLoaded.value || loadPageData().fail( () => {} ); } }); const openForm = async () => { if ( !pageDataLoaded.value ) { // Must wait for this now // todo: handle errors await loadPageData( true ); } if ( Object.hasOwn( currentApplications, userid ) ) { date = new Date( currentApplications[userid].date ) lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); currentStep.value = STEPS.APPLIED; return; } currentStep.value = STEPS.FORM; } const loadPageData = ( force = false ) => { if ( ongoingRequest.value ) { return $.Deferred().reject().promise(); } else if ( pageDataLoaded.value && !force ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } ongoingRequest.value = true; return api.get( { action: 'query', titles: pageTitle, prop: 'revisions', rvprop: 'content|ids', rvslots: 'main', formatversion: 2 }).then( ( result ) => { const page = result.query.pages[0]; if ( !page.missing ) { applicationsLastRevId = page.revisions[0].revid; currentApplications = JSON.parse( page.revisions[0].slots.main.content ); } pageDataLoaded.value = true; }).always( () => { ongoingRequest.value = false; }); }; const submitApplication = ( data, attempts = 0 ) => { const content = { ...currentApplications, ...data }; return api.postWithToken( 'csrf', { action: 'edit', title: pageTitle, text: JSON.stringify( content, null, 4 ), contentmodel: 'json', baserevid: applicationsLastRevId, summary: 'Apply' } ).then( ( response ) => { return response; }, ( code, details ) => { // Since we pre-fetch data while at Welcome screen for // better UX, we now have a higher risk of a stale revision // id at submission point. // // We'll silently refetch the page data and retry submission // twice. In most cases even one attempt will suffice. if ( code === 'editconflict' && attempts < 3 ) { return loadPageData( true ).then( () => { return submitApplication( data, attempts + 1 ); } ); } return $.Deferred().reject( code, details ); } ); }; const onPrimaryAction = async () => { const step = currentStep.value; if ( step === STEPS.LOGIN ) { beginLogin(); return; } if ( step === STEPS.DEFAULT ) { initFormFlow(); return; } if ( step === STEPS.WELCOME ) { await openForm() return; } if ( step === STEPS.FORM ) { validateAndSubmit(); return; } if ( step >= STEPS.SUBMITTED ) { resetAndClose(); return; } } const initFormFlow = () => { if ( applicationsClosed ) { currentStep.value = STEPS.CLOSED; return; } currentStep.value = loginRequired ? STEPS.LOGIN : STEPS.WELCOME; }; const onDefaultAction = async () => { if ( currentStep.value <= STEPS.DEFAULT ) { isDialogOpen.value = false; return; } currentStep.value--; } const primaryLabel = ( step ) => { const m = msg.value; switch ( step ) { case STEPS.LOGIN: return m.login; case STEPS.DEFAULT: case STEPS.WELCOME: return m.next; case STEPS.FORM: return m.submit; case STEPS.SUBMITTED: case STEPS.APPLIED: case STEPS.CLOSED: return m.ok; } } const disableActions = ( currentStep.value === STEPS.FORM && submitting.value ) || ( currentStep.value === STEPS.WELCOME && ongoingRequest.value ); const primaryAction = computed( () => ( { label: primaryLabel( currentStep.value ), actionType: 'progressive', disabled: disableActions } ) ); const defaultAction = computed( () => { if ( currentStep.value >= STEPS.SUBMITTED ) { return null; } return { label: currentStep.value < STEPS.WELCOME ? msg.value.cancel : msg.value.back, disabled: disableActions }; } ); const dialogClass = computed( () => 'ds-app-dialog' + ( submitting.value ? ' submission' : '' ) ); const stateNames = statesData.states.map( ( name ) => ( { label: name, value: name.toLowerCase().replace( /\s+/g, '-' ) } ) ); return { msg, STEPS, cdxIconClose, dialogClass, isDialogOpen, userText, submitting, username, onDefaultAction, onPrimaryAction, primaryAction, defaultAction, textStatus, stateStatus, onTextInput, onStateSelection, stateNames, currentStep, uiLanguage, userState, textMessages, stateMessages, resetAndClose, isTempUser, lastAppDate, }; } }; </script> <style> .ds-app-dialog { min-height: 430px; h2 + p { white-space: pre-line; line-height: 1.6; } .cdx-select-vue { min-width: 100%; } h2 { font-size: 120%; margin-bottom: 0.6em; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; } header { background-color: #eaf3ff; border-bottom: 2px solid #36c !important; padding: 4px 24px; display: block; position: relative; } .ds-header-wrapper { position: relative; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; } .ds-header-logo { position: absolute; left: -30px; top: 0px; width: 70px; height: auto; pointer-events: none; z-index: 1; opacity: 0.2; } .ds-header-text { position: relative; z-index: 2; flex: 1; h3 { margin: 0; font-size: 1.2rem; font-weight: bold; } span { font-size: 0.9rem; display: block; margin-bottom: 6px; } } .illustration { position: relative; display: inline-block; pointer-events: none; width: 100%; } } </style> ttwh7eav0akips7w1osov92bcnzxlxo 837841 837834 2026-05-19T12:28:23Z Ammarpad 4826 837841 vue application/vue+xml <template> <cdx-button action="progressive" weight="primary" @click="isDialogOpen = true"> Request Data Support </cdx-button> <cdx-dialog v-model:open="isDialogOpen" title="DSA" :class="dialogClass" :use-close-button="false" :primary-action="primaryAction" :default-action="defaultAction" @primary="onPrimaryAction" @default="onDefaultAction" > <template #header> <div class="ds-header-wrapper"> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Wikimedia_Hausa_logo.png/250px-Wikimedia_Hausa_logo.png" alt="Wikimedia Hausa" class="ds-header-logo" aria-hidden="true" /> <div class="ds-header-text"> <h3> {{ msg.title }} </h3> <span> {{ msg.subtitle }} </span> </div> <div> <cdx-button weight="quiet" aria-label="Close" @click="resetAndClose()"> <cdx-icon :icon="cdxIconClose" /> </cdx-button> </div> </div> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.LOGIN"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <template v-if="isTempUser"> <p> {{ msg.step0_text_1 }} </p> </template> <template v-else> <p> {{ msg.step0_text_2 }} </p> </template> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.DEFAULT"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text}} </p> <cdx-field :is-fieldset="true"> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="en"> {{ msg.lang_en }} </cdx-radio> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="ha"> {{ msg.lang_ha }} </cdx-radio> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.WELCOME"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.FORM"> <cdx-field> <template #label> {{ msg.name_label }} </template> <template #description> {{ msg.name_desc }} </template> <cdx-text-input :model-value="username" readonly /> </cdx-field> <cdx-field :status="stateStatus" :messages="stateMessages"> <template #label> {{ msg.state_label }} </template> <template #description> {{ msg.state_desc }} </template> <cdx-select v-model:selected="userState" :menu-items="stateNames" :default-label="msg.state_default" @update:selected="onStateSelection" /> </cdx-field> <cdx-field :status="textStatus" :messages="textMessages"> <cdx-text-area v-model="userText" rows="8" required @input="onTextInput" ></cdx-text-area> <template #label> {{ msg.apply_label }} </template> <template #description> {{ msg.apply_desc }} </template> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.SUBMITTED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.APPLIED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.CLOSED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/960px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> </cdx-dialog> </template> <script> const { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, } = require( '@wikimedia/codex' ); const { ref, computed, watch } = require( 'vue' ); const config = require( './config.json' ); const messages = require( './i18n.json' ); const statesData = require( './states.json' ); const { cdxIconClose } = require( '../icons.json' ); module.exports = { components: { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, }, setup() { const api = new mw.Api(); let date = new Date(); let lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); let currentApplications = {}; let applicationsLastRevId = 0; const pageDataLoaded = ref( false ); const pageTitle = `${config.page}/${config.year}/Cycle ${config.cycle}.json`; const userid = `u${mw.config.get( 'wgUserId' )}`; const username = mw.config.get( 'wgUserName' ); const isTempUser = mw.user.isTemp(); const loginRequired = !username || isTempUser; const currentStep = ref( 1 ); const uiLanguage = ref( 'en' ); const userText = ref( '' ); const userState = ref( null ); const isDialogOpen = ref( false ); const submitting = ref( false ); const ongoingRequest = ref( false ); const applicationsClosed = (() => { const now = new Date(); const start = new Date(`${config.startDate}T00:00:00`); const end = new Date(`${config.endDate}T23:59:59`); return now < start || now > end; })(); const msg = computed( () => { const data = messages[ uiLanguage.value ]; const finalMsgs = {}; for ( const key in data ) { let val = data[key]; if ( val.includes('{{') ) { val = val .replaceAll( '{{year}}', config.year ) .replaceAll( '{{username}}', username ) .replaceAll( '{{lastAppDate}}', lastAppDate ); } finalMsgs[key] = val; } [ 'title', 'text' ].forEach( ( suffix ) => { Object.defineProperty( finalMsgs, `step_${suffix}`, { get() { return finalMsgs[ `step${currentStep.value}_${suffix}` ]; }, enumerable: true } ); } ); return finalMsgs; }); const textStatus = ref( 'default' ); const stateStatus = ref( 'default' ); const textMessages = ref( [] ); const stateMessages = ref( [] ); const STEPS = { LOGIN: 0, DEFAULT: 1, WELCOME: 2, FORM: 3, SUBMITTED: 4, APPLIED: 5, CLOSED: 6, }; const beginLogin = () => { const loginUrl = mw.util.getUrl( 'Special:UserLogin', { returnto: config.page } ); isDialogOpen.value = false; window.location.href = loginUrl; } const resetAndClose = () => { if ( submitting.value ) { return; } userText.value = ''; userState.value = null; stateStatus.value = 'default'; textStatus.value = 'default'; currentStep.value = STEPS.DEFAULT; isDialogOpen.value = false; } const validateAndSubmit = () => { const m = msg.value; if ( !userState.value ) { stateStatus.value = 'error' stateMessages.value.error = m.error_no_state; return; } const text = userText.value.trim(); if ( text.length < config.minText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_short; return } if ( text.length > config.maxText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_long; return } submitting.value = true; const newApplication = { [ userid ]: { username, state: stateNames.find( s => s.value === userState.value ).label, status: 'pending', date: date.toISOString().slice( 0, 10 ), text, } }; submitApplication( newApplication ) .done( () => { currentStep.value = STEPS.SUBMITTED; pageDataLoaded.value = false; } ) .fail( ( code ) => { mw.notify( `${m.error_api}: ${code}`, { type: 'error' } ); } ) .always( () => { submitting.value = false; } ); } const onTextInput = () => textStatus.value = 'default'; const onStateSelection = () => stateStatus.value = 'default'; watch( currentStep, async ( screen ) => { if ( screen === STEPS.WELCOME ) { // Pre-fetch existing applications while reading the // Welcome screen text to reduce network latency on // transition to the subsequent screen. // Ignore errors, since we will rerun it later if it fails. pageDataLoaded.value || loadPageData().fail( () => {} ); } }); const openForm = async () => { if ( !pageDataLoaded.value ) { // Must wait for this now // todo: handle errors await loadPageData( true ); } if ( Object.hasOwn( currentApplications, userid ) ) { date = new Date( currentApplications[userid].date ) lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); currentStep.value = STEPS.APPLIED; return; } currentStep.value = STEPS.FORM; } const loadPageData = ( force = false ) => { if ( ongoingRequest.value ) { return $.Deferred().reject().promise(); } else if ( pageDataLoaded.value && !force ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } ongoingRequest.value = true; return api.get( { action: 'query', titles: pageTitle, prop: 'revisions', rvprop: 'content|ids', rvslots: 'main', formatversion: 2 }).then( ( result ) => { const page = result.query.pages[0]; if ( !page.missing ) { applicationsLastRevId = page.revisions[0].revid; currentApplications = JSON.parse( page.revisions[0].slots.main.content ); } pageDataLoaded.value = true; }).always( () => { ongoingRequest.value = false; }); }; const submitApplication = ( data, attempts = 0 ) => { const content = { ...currentApplications, ...data }; return api.postWithToken( 'csrf', { action: 'edit', title: pageTitle, text: JSON.stringify( content, null, 4 ), contentmodel: 'json', baserevid: applicationsLastRevId, summary: 'Apply' } ).then( ( response ) => { return response; }, ( code, details ) => { // Since we pre-fetch data while at Welcome screen for // better UX, we now have a higher risk of a stale revision // id at submission point. // // We'll silently refetch the page data and retry submission // twice. In most cases even one attempt will suffice. if ( code === 'editconflict' && attempts < 3 ) { return loadPageData( true ).then( () => { return submitApplication( data, attempts + 1 ); } ); } return $.Deferred().reject( code, details ); } ); }; const onPrimaryAction = async () => { const step = currentStep.value; if ( step === STEPS.LOGIN ) { beginLogin(); return; } if ( step === STEPS.DEFAULT ) { initFormFlow(); return; } if ( step === STEPS.WELCOME ) { await openForm() return; } if ( step === STEPS.FORM ) { validateAndSubmit(); return; } if ( step >= STEPS.SUBMITTED ) { resetAndClose(); return; } } const initFormFlow = () => { if ( applicationsClosed ) { currentStep.value = STEPS.CLOSED; return; } currentStep.value = loginRequired ? STEPS.LOGIN : STEPS.WELCOME; }; const onDefaultAction = async () => { if ( currentStep.value <= STEPS.DEFAULT ) { isDialogOpen.value = false; return; } currentStep.value--; } const primaryLabel = ( step ) => { const m = msg.value; switch ( step ) { case STEPS.LOGIN: return m.login; case STEPS.DEFAULT: case STEPS.WELCOME: return m.next; case STEPS.FORM: return m.submit; case STEPS.SUBMITTED: case STEPS.APPLIED: case STEPS.CLOSED: return m.ok; } } const disableActions = ( currentStep.value === STEPS.FORM && submitting.value ) || ( currentStep.value === STEPS.WELCOME && ongoingRequest.value ); const primaryAction = computed( () => ( { label: primaryLabel( currentStep.value ), actionType: 'progressive', disabled: disableActions } ) ); const defaultAction = computed( () => { if ( currentStep.value >= STEPS.SUBMITTED ) { return null; } return { label: currentStep.value < STEPS.WELCOME ? msg.value.cancel : msg.value.back, disabled: disableActions }; } ); const dialogClass = computed( () => 'ds-app-dialog' + ( submitting.value ? ' submission' : '' ) ); const stateNames = statesData.states.map( ( name ) => ( { label: name, value: name.toLowerCase().replace( /\s+/g, '-' ) } ) ); return { msg, STEPS, cdxIconClose, dialogClass, isDialogOpen, userText, submitting, username, onDefaultAction, onPrimaryAction, primaryAction, defaultAction, textStatus, stateStatus, onTextInput, onStateSelection, stateNames, currentStep, uiLanguage, userState, textMessages, stateMessages, resetAndClose, isTempUser, lastAppDate, }; } }; </script> <style> .ds-app-dialog { min-height: 430px; h2 + p { white-space: pre-line; line-height: 1.6; } .cdx-select-vue { min-width: 100%; } h2 { font-size: 120%; margin-bottom: 0.6em; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; } header { background-color: #eaf3ff; border-bottom: 2px solid #36c !important; padding: 4px 24px; display: block; position: relative; } .ds-header-wrapper { position: relative; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; } .ds-header-logo { position: absolute; left: -30px; top: 0px; width: 70px; height: auto; pointer-events: none; z-index: 1; opacity: 0.2; } .ds-header-text { position: relative; z-index: 2; flex: 1; h3 { margin: 0; font-size: 1.2rem; font-weight: bold; } span { font-size: 0.9rem; display: block; margin-bottom: 6px; } } .illustration { position: relative; display: inline-block; pointer-events: none; width: 100%; } } </style> objn1vsns4bxy7gzwyz3p61v5y7r3j3 837860 837841 2026-05-19T13:13:11Z Ammarpad 4826 use smaller thumbnails 837860 vue application/vue+xml <template> <cdx-button action="progressive" weight="primary" @click="isDialogOpen = true"> Request Data Support </cdx-button> <cdx-dialog v-model:open="isDialogOpen" title="DSA" :class="dialogClass" :use-close-button="false" :primary-action="primaryAction" :default-action="defaultAction" @primary="onPrimaryAction" @default="onDefaultAction" > <template #header> <div class="ds-header-wrapper"> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Wikimedia_Hausa_logo.png/250px-Wikimedia_Hausa_logo.png" alt="Wikimedia Hausa" class="ds-header-logo" aria-hidden="true" /> <div class="ds-header-text"> <h3> {{ msg.title }} </h3> <span> {{ msg.subtitle }} </span> </div> <div> <cdx-button weight="quiet" aria-label="Close" @click="resetAndClose()"> <cdx-icon :icon="cdxIconClose" /> </cdx-button> </div> </div> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.LOGIN"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <template v-if="isTempUser"> <p> {{ msg.step0_text_1 }} </p> </template> <template v-else> <p> {{ msg.step0_text_2 }} </p> </template> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.DEFAULT"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text}} </p> <cdx-field :is-fieldset="true"> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="en"> {{ msg.lang_en }} </cdx-radio> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="ha"> {{ msg.lang_ha }} </cdx-radio> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.WELCOME"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.FORM"> <cdx-field> <template #label> {{ msg.name_label }} </template> <template #description> {{ msg.name_desc }} </template> <cdx-text-input :model-value="username" readonly /> </cdx-field> <cdx-field :status="stateStatus" :messages="stateMessages"> <template #label> {{ msg.state_label }} </template> <template #description> {{ msg.state_desc }} </template> <cdx-select v-model:selected="userState" :menu-items="stateNames" :default-label="msg.state_default" @update:selected="onStateSelection" /> </cdx-field> <cdx-field :status="textStatus" :messages="textMessages"> <cdx-text-area v-model="userText" rows="8" required @input="onTextInput" ></cdx-text-area> <template #label> {{ msg.apply_label }} </template> <template #description> {{ msg.apply_desc }} </template> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.SUBMITTED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.APPLIED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.CLOSED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/330px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> </cdx-dialog> </template> <script> const { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, } = require( '@wikimedia/codex' ); const { ref, computed, watch } = require( 'vue' ); const config = require( './config.json' ); const messages = require( './i18n.json' ); const statesData = require( './states.json' ); const { cdxIconClose } = require( '../icons.json' ); module.exports = { components: { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, }, setup() { const api = new mw.Api(); let date = new Date(); let lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); let currentApplications = {}; let applicationsLastRevId = 0; const pageDataLoaded = ref( false ); const pageTitle = `${config.page}/${config.year}/Cycle ${config.cycle}.json`; const userid = `u${mw.config.get( 'wgUserId' )}`; const username = mw.config.get( 'wgUserName' ); const isTempUser = mw.user.isTemp(); const loginRequired = !username || isTempUser; const currentStep = ref( 1 ); const uiLanguage = ref( 'en' ); const userText = ref( '' ); const userState = ref( null ); const isDialogOpen = ref( false ); const submitting = ref( false ); const ongoingRequest = ref( false ); const applicationsClosed = (() => { const now = new Date(); const start = new Date(`${config.startDate}T00:00:00`); const end = new Date(`${config.endDate}T23:59:59`); return now < start || now > end; })(); const msg = computed( () => { const data = messages[ uiLanguage.value ]; const finalMsgs = {}; for ( const key in data ) { let val = data[key]; if ( val.includes('{{') ) { val = val .replaceAll( '{{year}}', config.year ) .replaceAll( '{{username}}', username ) .replaceAll( '{{lastAppDate}}', lastAppDate ); } finalMsgs[key] = val; } [ 'title', 'text' ].forEach( ( suffix ) => { Object.defineProperty( finalMsgs, `step_${suffix}`, { get() { return finalMsgs[ `step${currentStep.value}_${suffix}` ]; }, enumerable: true } ); } ); return finalMsgs; }); const textStatus = ref( 'default' ); const stateStatus = ref( 'default' ); const textMessages = ref( [] ); const stateMessages = ref( [] ); const STEPS = { LOGIN: 0, DEFAULT: 1, WELCOME: 2, FORM: 3, SUBMITTED: 4, APPLIED: 5, CLOSED: 6, }; const beginLogin = () => { const loginUrl = mw.util.getUrl( 'Special:UserLogin', { returnto: config.page } ); isDialogOpen.value = false; window.location.href = loginUrl; } const resetAndClose = () => { if ( submitting.value ) { return; } userText.value = ''; userState.value = null; stateStatus.value = 'default'; textStatus.value = 'default'; currentStep.value = STEPS.DEFAULT; isDialogOpen.value = false; } const validateAndSubmit = () => { const m = msg.value; if ( !userState.value ) { stateStatus.value = 'error' stateMessages.value.error = m.error_no_state; return; } const text = userText.value.trim(); if ( text.length < config.minText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_short; return } if ( text.length > config.maxText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_long; return } submitting.value = true; const newApplication = { [ userid ]: { username, state: stateNames.find( s => s.value === userState.value ).label, status: 'pending', date: date.toISOString().slice( 0, 10 ), text, } }; submitApplication( newApplication ) .done( () => { currentStep.value = STEPS.SUBMITTED; pageDataLoaded.value = false; } ) .fail( ( code ) => { mw.notify( `${m.error_api}: ${code}`, { type: 'error' } ); } ) .always( () => { submitting.value = false; } ); } const onTextInput = () => textStatus.value = 'default'; const onStateSelection = () => stateStatus.value = 'default'; watch( currentStep, async ( screen ) => { if ( screen === STEPS.WELCOME ) { // Pre-fetch existing applications while reading the // Welcome screen text to reduce network latency on // transition to the subsequent screen. // Ignore errors, since we will rerun it later if it fails. pageDataLoaded.value || loadPageData().fail( () => {} ); } }); const openForm = async () => { if ( !pageDataLoaded.value ) { // Must wait for this now // todo: handle errors await loadPageData( true ); } if ( Object.hasOwn( currentApplications, userid ) ) { date = new Date( currentApplications[userid].date ) lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); currentStep.value = STEPS.APPLIED; return; } currentStep.value = STEPS.FORM; } const loadPageData = ( force = false ) => { if ( ongoingRequest.value ) { return $.Deferred().reject().promise(); } else if ( pageDataLoaded.value && !force ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } ongoingRequest.value = true; return api.get( { action: 'query', titles: pageTitle, prop: 'revisions', rvprop: 'content|ids', rvslots: 'main', formatversion: 2 }).then( ( result ) => { const page = result.query.pages[0]; if ( !page.missing ) { applicationsLastRevId = page.revisions[0].revid; currentApplications = JSON.parse( page.revisions[0].slots.main.content ); } pageDataLoaded.value = true; }).always( () => { ongoingRequest.value = false; }); }; const submitApplication = ( data, attempts = 0 ) => { const content = { ...currentApplications, ...data }; return api.postWithToken( 'csrf', { action: 'edit', title: pageTitle, text: JSON.stringify( content, null, 4 ), contentmodel: 'json', baserevid: applicationsLastRevId, summary: 'Apply' } ).then( ( response ) => { return response; }, ( code, details ) => { // Since we pre-fetch data while at Welcome screen for // better UX, we now have a higher risk of a stale revision // id at submission point. // // We'll silently refetch the page data and retry submission // twice. In most cases even one attempt will suffice. if ( code === 'editconflict' && attempts < 3 ) { return loadPageData( true ).then( () => { return submitApplication( data, attempts + 1 ); } ); } return $.Deferred().reject( code, details ); } ); }; const onPrimaryAction = async () => { const step = currentStep.value; if ( step === STEPS.LOGIN ) { beginLogin(); return; } if ( step === STEPS.DEFAULT ) { initFormFlow(); return; } if ( step === STEPS.WELCOME ) { await openForm() return; } if ( step === STEPS.FORM ) { validateAndSubmit(); return; } if ( step >= STEPS.SUBMITTED ) { resetAndClose(); return; } } const initFormFlow = () => { if ( applicationsClosed ) { currentStep.value = STEPS.CLOSED; return; } currentStep.value = loginRequired ? STEPS.LOGIN : STEPS.WELCOME; }; const onDefaultAction = async () => { if ( currentStep.value <= STEPS.DEFAULT ) { isDialogOpen.value = false; return; } currentStep.value--; } const primaryLabel = ( step ) => { const m = msg.value; switch ( step ) { case STEPS.LOGIN: return m.login; case STEPS.DEFAULT: case STEPS.WELCOME: return m.next; case STEPS.FORM: return m.submit; case STEPS.SUBMITTED: case STEPS.APPLIED: case STEPS.CLOSED: return m.ok; } } const disableActions = ( currentStep.value === STEPS.FORM && submitting.value ) || ( currentStep.value === STEPS.WELCOME && ongoingRequest.value ); const primaryAction = computed( () => ( { label: primaryLabel( currentStep.value ), actionType: 'progressive', disabled: disableActions } ) ); const defaultAction = computed( () => { if ( currentStep.value >= STEPS.SUBMITTED ) { return null; } return { label: currentStep.value < STEPS.WELCOME ? msg.value.cancel : msg.value.back, disabled: disableActions }; } ); const dialogClass = computed( () => 'ds-app-dialog' + ( submitting.value ? ' submission' : '' ) ); const stateNames = statesData.states.map( ( name ) => ( { label: name, value: name.toLowerCase().replace( /\s+/g, '-' ) } ) ); return { msg, STEPS, cdxIconClose, dialogClass, isDialogOpen, userText, submitting, username, onDefaultAction, onPrimaryAction, primaryAction, defaultAction, textStatus, stateStatus, onTextInput, onStateSelection, stateNames, currentStep, uiLanguage, userState, textMessages, stateMessages, resetAndClose, isTempUser, lastAppDate, }; } }; </script> <style> .ds-app-dialog { min-height: 430px; h2 + p { white-space: pre-line; line-height: 1.6; } .cdx-select-vue { min-width: 100%; } h2 { font-size: 120%; margin-bottom: 0.6em; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; } header { background-color: #eaf3ff; border-bottom: 2px solid #36c !important; padding: 4px 24px; display: block; position: relative; } .ds-header-wrapper { position: relative; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; } .ds-header-logo { position: absolute; left: -30px; top: 0px; width: 70px; height: auto; pointer-events: none; z-index: 1; opacity: 0.2; } .ds-header-text { position: relative; z-index: 2; flex: 1; h3 { margin: 0; font-size: 1.2rem; font-weight: bold; } span { font-size: 0.9rem; display: block; margin-bottom: 6px; } } .illustration { position: relative; display: inline-block; pointer-events: none; width: 100%; } } </style> jcffbosmvp4jw9a3tlq43epywxt92qd 837861 837860 2026-05-19T13:18:28Z Ammarpad 4826 500px 837861 vue application/vue+xml <template> <cdx-button action="progressive" weight="primary" @click="isDialogOpen = true"> Request Data Support </cdx-button> <cdx-dialog v-model:open="isDialogOpen" title="DSA" :class="dialogClass" :use-close-button="false" :primary-action="primaryAction" :default-action="defaultAction" @primary="onPrimaryAction" @default="onDefaultAction" > <template #header> <div class="ds-header-wrapper"> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Wikimedia_Hausa_logo.png/250px-Wikimedia_Hausa_logo.png" alt="Wikimedia Hausa" class="ds-header-logo" aria-hidden="true" /> <div class="ds-header-text"> <h3> {{ msg.title }} </h3> <span> {{ msg.subtitle }} </span> </div> <div> <cdx-button weight="quiet" aria-label="Close" @click="resetAndClose()"> <cdx-icon :icon="cdxIconClose" /> </cdx-button> </div> </div> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.LOGIN"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <template v-if="isTempUser"> <p> {{ msg.step0_text_1 }} </p> </template> <template v-else> <p> {{ msg.step0_text_2 }} </p> </template> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.DEFAULT"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text}} </p> <cdx-field :is-fieldset="true"> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="en"> {{ msg.lang_en }} </cdx-radio> <cdx-radio name="langradio" v-model="uiLanguage" input-value="ha"> {{ msg.lang_ha }} </cdx-radio> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.WELCOME"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.FORM"> <cdx-field> <template #label> {{ msg.name_label }} </template> <template #description> {{ msg.name_desc }} </template> <cdx-text-input :model-value="username" readonly /> </cdx-field> <cdx-field :status="stateStatus" :messages="stateMessages"> <template #label> {{ msg.state_label }} </template> <template #description> {{ msg.state_desc }} </template> <cdx-select v-model:selected="userState" :menu-items="stateNames" :default-label="msg.state_default" @update:selected="onStateSelection" /> </cdx-field> <cdx-field :status="textStatus" :messages="textMessages"> <cdx-text-area v-model="userText" rows="8" required @input="onTextInput" ></cdx-text-area> <template #label> {{ msg.apply_label }} </template> <template #description> {{ msg.apply_desc }} </template> </cdx-field> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.SUBMITTED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.APPLIED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> <template v-if="currentStep === STEPS.CLOSED"> <div class="illustration"> <div> <img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png/500px-Illustration_of_Wikimedia_editors_with_Wikipage_background_2.png" width="100%" height="180"> </div> </div> <h2> {{ msg.step_title }} </h2> <p> {{ msg.step_text }} </p> </template> </cdx-dialog> </template> <script> const { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, } = require( '@wikimedia/codex' ); const { ref, computed, watch } = require( 'vue' ); const config = require( './config.json' ); const messages = require( './i18n.json' ); const statesData = require( './states.json' ); const { cdxIconClose } = require( '../icons.json' ); module.exports = { components: { CdxButton, CdxDialog, CdxSelect, CdxIcon, CdxRadio, CdxMessage, CdxTextInput, CdxTextArea, CdxField, }, setup() { const api = new mw.Api(); let date = new Date(); let lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); let currentApplications = {}; let applicationsLastRevId = 0; const pageDataLoaded = ref( false ); const pageTitle = `${config.page}/${config.year}/Cycle ${config.cycle}.json`; const userid = `u${mw.config.get( 'wgUserId' )}`; const username = mw.config.get( 'wgUserName' ); const isTempUser = mw.user.isTemp(); const loginRequired = !username || isTempUser; const currentStep = ref( 1 ); const uiLanguage = ref( 'en' ); const userText = ref( '' ); const userState = ref( null ); const isDialogOpen = ref( false ); const submitting = ref( false ); const ongoingRequest = ref( false ); const applicationsClosed = (() => { const now = new Date(); const start = new Date(`${config.startDate}T00:00:00`); const end = new Date(`${config.endDate}T23:59:59`); return now < start || now > end; })(); const msg = computed( () => { const data = messages[ uiLanguage.value ]; const finalMsgs = {}; for ( const key in data ) { let val = data[key]; if ( val.includes('{{') ) { val = val .replaceAll( '{{year}}', config.year ) .replaceAll( '{{username}}', username ) .replaceAll( '{{lastAppDate}}', lastAppDate ); } finalMsgs[key] = val; } [ 'title', 'text' ].forEach( ( suffix ) => { Object.defineProperty( finalMsgs, `step_${suffix}`, { get() { return finalMsgs[ `step${currentStep.value}_${suffix}` ]; }, enumerable: true } ); } ); return finalMsgs; }); const textStatus = ref( 'default' ); const stateStatus = ref( 'default' ); const textMessages = ref( [] ); const stateMessages = ref( [] ); const STEPS = { LOGIN: 0, DEFAULT: 1, WELCOME: 2, FORM: 3, SUBMITTED: 4, APPLIED: 5, CLOSED: 6, }; const beginLogin = () => { const loginUrl = mw.util.getUrl( 'Special:UserLogin', { returnto: config.page } ); isDialogOpen.value = false; window.location.href = loginUrl; } const resetAndClose = () => { if ( submitting.value ) { return; } userText.value = ''; userState.value = null; stateStatus.value = 'default'; textStatus.value = 'default'; currentStep.value = STEPS.DEFAULT; isDialogOpen.value = false; } const validateAndSubmit = () => { const m = msg.value; if ( !userState.value ) { stateStatus.value = 'error' stateMessages.value.error = m.error_no_state; return; } const text = userText.value.trim(); if ( text.length < config.minText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_short; return } if ( text.length > config.maxText ) { textStatus.value = 'error' textMessages.value.error = m.error_txt_long; return } submitting.value = true; const newApplication = { [ userid ]: { username, state: stateNames.find( s => s.value === userState.value ).label, status: 'pending', date: date.toISOString().slice( 0, 10 ), text, } }; submitApplication( newApplication ) .done( () => { currentStep.value = STEPS.SUBMITTED; pageDataLoaded.value = false; } ) .fail( ( code ) => { mw.notify( `${m.error_api}: ${code}`, { type: 'error' } ); } ) .always( () => { submitting.value = false; } ); } const onTextInput = () => textStatus.value = 'default'; const onStateSelection = () => stateStatus.value = 'default'; watch( currentStep, async ( screen ) => { if ( screen === STEPS.WELCOME ) { // Pre-fetch existing applications while reading the // Welcome screen text to reduce network latency on // transition to the subsequent screen. // Ignore errors, since we will rerun it later if it fails. pageDataLoaded.value || loadPageData().fail( () => {} ); } }); const openForm = async () => { if ( !pageDataLoaded.value ) { // Must wait for this now // todo: handle errors await loadPageData( true ); } if ( Object.hasOwn( currentApplications, userid ) ) { date = new Date( currentApplications[userid].date ) lastAppDate = date.toLocaleDateString( 'en-GB', { day: 'numeric', month: 'long', year: 'numeric' } ); currentStep.value = STEPS.APPLIED; return; } currentStep.value = STEPS.FORM; } const loadPageData = ( force = false ) => { if ( ongoingRequest.value ) { return $.Deferred().reject().promise(); } else if ( pageDataLoaded.value && !force ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } ongoingRequest.value = true; return api.get( { action: 'query', titles: pageTitle, prop: 'revisions', rvprop: 'content|ids', rvslots: 'main', formatversion: 2 }).then( ( result ) => { const page = result.query.pages[0]; if ( !page.missing ) { applicationsLastRevId = page.revisions[0].revid; currentApplications = JSON.parse( page.revisions[0].slots.main.content ); } pageDataLoaded.value = true; }).always( () => { ongoingRequest.value = false; }); }; const submitApplication = ( data, attempts = 0 ) => { const content = { ...currentApplications, ...data }; return api.postWithToken( 'csrf', { action: 'edit', title: pageTitle, text: JSON.stringify( content, null, 4 ), contentmodel: 'json', baserevid: applicationsLastRevId, summary: 'Apply' } ).then( ( response ) => { return response; }, ( code, details ) => { // Since we pre-fetch data while at Welcome screen for // better UX, we now have a higher risk of a stale revision // id at submission point. // // We'll silently refetch the page data and retry submission // twice. In most cases even one attempt will suffice. if ( code === 'editconflict' && attempts < 3 ) { return loadPageData( true ).then( () => { return submitApplication( data, attempts + 1 ); } ); } return $.Deferred().reject( code, details ); } ); }; const onPrimaryAction = async () => { const step = currentStep.value; if ( step === STEPS.LOGIN ) { beginLogin(); return; } if ( step === STEPS.DEFAULT ) { initFormFlow(); return; } if ( step === STEPS.WELCOME ) { await openForm() return; } if ( step === STEPS.FORM ) { validateAndSubmit(); return; } if ( step >= STEPS.SUBMITTED ) { resetAndClose(); return; } } const initFormFlow = () => { if ( applicationsClosed ) { currentStep.value = STEPS.CLOSED; return; } currentStep.value = loginRequired ? STEPS.LOGIN : STEPS.WELCOME; }; const onDefaultAction = async () => { if ( currentStep.value <= STEPS.DEFAULT ) { isDialogOpen.value = false; return; } currentStep.value--; } const primaryLabel = ( step ) => { const m = msg.value; switch ( step ) { case STEPS.LOGIN: return m.login; case STEPS.DEFAULT: case STEPS.WELCOME: return m.next; case STEPS.FORM: return m.submit; case STEPS.SUBMITTED: case STEPS.APPLIED: case STEPS.CLOSED: return m.ok; } } const disableActions = ( currentStep.value === STEPS.FORM && submitting.value ) || ( currentStep.value === STEPS.WELCOME && ongoingRequest.value ); const primaryAction = computed( () => ( { label: primaryLabel( currentStep.value ), actionType: 'progressive', disabled: disableActions } ) ); const defaultAction = computed( () => { if ( currentStep.value >= STEPS.SUBMITTED ) { return null; } return { label: currentStep.value < STEPS.WELCOME ? msg.value.cancel : msg.value.back, disabled: disableActions }; } ); const dialogClass = computed( () => 'ds-app-dialog' + ( submitting.value ? ' submission' : '' ) ); const stateNames = statesData.states.map( ( name ) => ( { label: name, value: name.toLowerCase().replace( /\s+/g, '-' ) } ) ); return { msg, STEPS, cdxIconClose, dialogClass, isDialogOpen, userText, submitting, username, onDefaultAction, onPrimaryAction, primaryAction, defaultAction, textStatus, stateStatus, onTextInput, onStateSelection, stateNames, currentStep, uiLanguage, userState, textMessages, stateMessages, resetAndClose, isTempUser, lastAppDate, }; } }; </script> <style> .ds-app-dialog { min-height: 430px; h2 + p { white-space: pre-line; line-height: 1.6; } .cdx-select-vue { min-width: 100%; } h2 { font-size: 120%; margin-bottom: 0.6em; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; } header { background-color: #eaf3ff; border-bottom: 2px solid #36c !important; padding: 4px 24px; display: block; position: relative; } .ds-header-wrapper { position: relative; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; } .ds-header-logo { position: absolute; left: -30px; top: 0px; width: 70px; height: auto; pointer-events: none; z-index: 1; opacity: 0.2; } .ds-header-text { position: relative; z-index: 2; flex: 1; h3 { margin: 0; font-size: 1.2rem; font-weight: bold; } span { font-size: 0.9rem; display: block; margin-bottom: 6px; } } .illustration { position: relative; display: inline-block; pointer-events: none; width: 100%; } } </style> ng4oks6qvyam4dheex3ndcjtsv55rg3 MediaWiki:Gadget-WikimediaHausaApp/i18n.json 8 142018 837858 808393 2026-05-19T12:58:07Z Ammarpad 4826 update 837858 json application/json { "en": { "ok": "OK", "back": "Go back", "next": "Continue", "cancel": "Cancel", "submit": "Submit", "login": "Login", "name_label": "Your username", "name_desc": "", "state_label": "Your state", "state_desc": "", "state_default": "-", "apply_label": "Your application", "apply_desc": "Briefly explain why you need the data support", "lang_ha": "Hausa", "lang_en": "English", "btn_text": "Request Data Support", "title": "Apply for Data Support", "title2": "Apply for Data Support", "subtitle": "Wikimedia Hausa Program ({{year}})", "subtitle2": "Wikimedia Hausa Program", "step0_title": "Login required", "step1_title": "Select language", "step2_title": "About the program", "step3_title": "", "step4_title": "Success", "step5_title": "Already applied", "step6_title": "Application closed", "step0_text_1": "You're currently using temporary account. To submit Data Support application you must be logged in to a real account.", "step0_text_2": "You're currently not logged in. To submit Data Support application you must be logged in to your Wikimedia account", "step1_text": "This application system is available in Hausa and English language.", "step2_text": "Welcome {{username}}! \nThis is a program of the Wikimedia Hausa, with support of Wikimedia Foundation, to assist community members with internet data funds in order to continue developing Hausa Wikipedia and gain more experience in improving Hausa Wikipedia and other projects of the Wikimedia Foundation.", "step3_text": "", "step4_text": "You have submitted your application. \nAfter the application round closes, successful applicants will be contacted. If you have any further question or feedback please send an email to data.support@wikimediahausa.org", "step5_text": "You have already applied for Data Support in this cycle on {{lastAppDate}}. \nIf you have any further question or feedback please send an email to data.support@wikimediahausa.org", "step6_text": "Application has been closed.", "notif_title": "Wikimedia Hausa", "error_api": "API error: ", "error_txt_short": "Application is too short. Please add more explanation.", "error_txt_long": "Application is too long. Please summarise.", "error_no_state": "You must select a state" }, "ha": { "ok": "OK", "back": "Koma baya", "next": "Ci gaba", "cancel": "Cancel", "submit": "Submit", "login": "Login", "name_label": "Username", "name_desc": "", "state_label": "Zaɓi jiha", "state_desc": "", "state_default": "-", "apply_label": "Neman tallafi", "apply_desc": "Rubuta bayanin neman tallafi", "lang_ha": "Hausa", "lang_en": "Turanci", "btn_text": "Nemi Tallafin Data", "title": "Nemi Tallafin Intanet (Data)", "title2": "Nemi Tallafin Data", "subtitle": "Shirin Wikimedia Hausa ({{year}})", "subtitle2": "Shirin Wikimedia Hausa", "step0_title": "Ana buƙatar login", "step1_title": "Zaɓi harshe", "step2_title": "Game da shirin", "step3_title": "", "step4_title": "Success", "step5_title": "Kun yi application", "step6_title": "An kulle application", "step0_text_1": "A halin yanzu kuna amfani da temporary account. Dole kuyi login da account na Wikimedia idan kuna son kuyi applying Data Support.", "step0_text_2": "A halin yanzu baku yi login ba. Dole kuyi login da account na Wikimedia idan kuna son kuyi applying Data Support.", "step1_text": "Wannan application na Data Support an samar da shi a cikin harshen Hausa da kuma Turanci.", "step2_text": "Barka da zuwa {{username}}! \nWannan wani shiri ne na gidauniyar Wikimedia Hausa don taimakawa mambobin gidauniyar da kuɗin data ta intanet domin ci gaba da bunƙasa Wikipedia ta Hausa da sauran manhajojin gidauniyar Wikimedia.", "step3_text": "", "step4_text": "Kun yi nasarar tura neman application na tallafin Data Support.", "step5_text": "Kun riga kun nemi tallafi a wannan zagayen tun a ranar {{lastAppDate}}. \nIdan kuna da wani tambaya ko shawara zaku iya tura sa~kon email a data.support@wikimediahausa.org.", "step6_text": "A halin yanzu an kulle application na wannan zagayen. \nIdan kuna da wani tambaya ko shawara zaku iya tura sa~kon email a data.support@wikimediahausa.org.", "notif_title": "Wikimedia Hausa", "error_api": "API Error: ", "error_txt_short": "Bayanin ya yi gajarta sosai. Ana buƙatar ƙarin bayani", "error_txt_long": "Bayanin ya yi tsawo da yawa.", "error_no_state": "Dole a zaɓi jiha" } } egbl3xg5fp6w8kmm25un8rd09wdq27t 837859 837858 2026-05-19T13:03:12Z Ammarpad 4826 + 837859 json application/json { "en": { "ok": "OK", "back": "Go back", "next": "Continue", "cancel": "Cancel", "submit": "Submit", "login": "Login", "name_label": "Your username", "name_desc": "", "state_label": "Your state", "state_desc": "", "state_default": "-", "apply_label": "Your application", "apply_desc": "Briefly explain why you need the data support", "lang_ha": "Hausa", "lang_en": "English", "btn_text": "Request Data Support", "title": "Apply for Data Support", "title2": "Apply for Data Support", "subtitle": "Wikimedia Hausa Program ({{year}})", "subtitle2": "Wikimedia Hausa Program", "step0_title": "Login required", "step1_title": "Select language", "step2_title": "About the program", "step3_title": "", "step4_title": "Success", "step5_title": "Already applied", "step6_title": "Application closed", "step0_text_1": "You're currently using temporary account. To submit Data Support application you must be logged in to a real account.", "step0_text_2": "You're currently not logged in. To submit Data Support application you must be logged in to your Wikimedia account", "step1_text": "This application system is available in Hausa and English language.", "step2_text": "Welcome {{username}}! \nThis is a program of the Wikimedia Hausa, with support of Wikimedia Foundation, to assist community members with internet data funds in order to continue developing Hausa Wikipedia and gain more experience in improving Hausa Wikipedia and other projects of the Wikimedia Foundation.", "step3_text": "", "step4_text": "You have submitted your application. \nAfter the application round closes, successful applicants will be contacted. If you have any further question or feedback please send an email to data.support@wikimediahausa.org", "step5_text": "You have already applied for Data Support in this cycle on {{lastAppDate}}. \nIf you have any further question or feedback please send an email to data.support@wikimediahausa.org", "step6_text": "Application for this cycle has been closed. \nIf you have any further question or feedback please send an email to data.support@wikimediahausa.org", "notif_title": "Wikimedia Hausa", "error_api": "API error: ", "error_txt_short": "Application is too short. Please add more explanation.", "error_txt_long": "Application is too long. Please summarise.", "error_no_state": "You must select a state" }, "ha": { "ok": "OK", "back": "Koma baya", "next": "Ci gaba", "cancel": "Cancel", "submit": "Submit", "login": "Login", "name_label": "Username", "name_desc": "", "state_label": "Zaɓi jiha", "state_desc": "", "state_default": "-", "apply_label": "Neman tallafi", "apply_desc": "Rubuta bayanin neman tallafi", "lang_ha": "Hausa", "lang_en": "Turanci", "btn_text": "Nemi Tallafin Data", "title": "Nemi Tallafin Intanet (Data)", "title2": "Nemi Tallafin Data", "subtitle": "Shirin Wikimedia Hausa ({{year}})", "subtitle2": "Shirin Wikimedia Hausa", "step0_title": "Ana buƙatar login", "step1_title": "Zaɓi harshe", "step2_title": "Game da shirin", "step3_title": "", "step4_title": "Success", "step5_title": "Kun yi application", "step6_title": "An kulle application", "step0_text_1": "A halin yanzu kuna amfani da temporary account. Dole kuyi login da account na Wikimedia idan kuna son kuyi applying Data Support.", "step0_text_2": "A halin yanzu baku yi login ba. Dole kuyi login da account na Wikimedia idan kuna son kuyi applying Data Support.", "step1_text": "Wannan application na Data Support an samar da shi a cikin harshen Hausa da kuma Turanci.", "step2_text": "Barka da zuwa {{username}}! \nWannan wani shiri ne na gidauniyar Wikimedia Hausa don taimakawa mambobin gidauniyar da kuɗin data ta intanet domin ci gaba da bunƙasa Wikipedia ta Hausa da sauran manhajojin gidauniyar Wikimedia.", "step3_text": "", "step4_text": "Kun yi nasarar tura neman application na tallafin Data Support.\nBayan an kulle applications na wannan zagayen za'a tuntuɓe duk wanda suka yi applying.", "step5_text": "Kun riga kun nemi tallafi a wannan zagayen tun a ranar {{lastAppDate}}. \nIdan kuna da wani tambaya ko shawara zaku iya tura saƙon email a data.support@wikimediahausa.org.", "step6_text": "A halin yanzu an kulle application na wannan zagayen. \nIdan kuna da wani tambaya ko shawara zaku iya tura saƙon email a data.support@wikimediahausa.org.", "notif_title": "Wikimedia Hausa", "error_api": "API Error: ", "error_txt_short": "Bayanin ya yi gajarta sosai. Ana buƙatar ƙarin bayani", "error_txt_long": "Bayanin ya yi tsawo da yawa.", "error_no_state": "Dole a zaɓi jiha" } } djcxs759tj04nuzviw0fkzaou0l3peh Vicki Saporta 0 142361 837907 801225 2026-05-19T18:27:22Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837907 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Vicki A. Saporta''' ita ce shugabar Ƙungiyar Zubar da Ciki ta Ƙasa daga 1995 zuwa 2019. <ref>{{Cite web |title=Vicki Saporta |url=http://www.womensmediacenter.com/author/profile/vicki-saporta |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214063209/http://www.womensmediacenter.com/author/profile/vicki-saporta |archive-date=14 February 2017 |access-date=22 April 2017 |website=Women's Media Center}}</ref> A shekarar 2013, ta sami lambar yabo ta Roger Baldwin Medal of Liberty daga ACLU . <ref>{{Cite web |title=About Vicki Saporta |url=https://prochoice.org/about-naf/press-room/ |access-date=22 April 2017 |website=National Abortion Federation website |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154615/https://prochoice.org/about-naf/press-room/ |url-status=dead }}</ref> == Tarihin Rayuwa == An haifi Saporta kuma ta girma a Rochester, New York, kuma ta kammala karatunta daga Jami'ar Cornell a 1974. Ta ci gaba da karatu a Makarantar Tattalin Arziki ta London, kuma daga baya ta yi aiki a matsayin darektan shirya ƙungiyar 'Yan'uwa Mata ta Duniya ta Teamsters tun daga 1983. [1] Fiye da shekaru 20, Vicki ta kasance shugabar Ƙungiyar Zubar da Ciki ta Ƙasa har sai da ta yi murabus [2] bayan an zarge ta da rashin ɗaukar mataki lokacin da wani ma'aikaci ya aikata laifin cin zarafin mata. [3] == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Rayayyun mutane]] l2vsunib3k9rjlfocgvfbitmgswav04 Wasannin gargajiya na Myanmar 0 142882 837985 805760 2026-05-19T21:49:34Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837985 wikitext text/x-wiki {{databox}} Myanmar tana da wasannin gargajiya da dama, wasanni, da kuma wasannin fada . An tsara wasu daga cikin waɗannan wasannin ne don koya wa mutane yadda za su kare kansu da al'ummominsu. <ref>{{Cite journal |last=Huh |first=Youn Jung |last2=Lim |first2=Boo Young |last3=Im |first3=Haesung |date=2022-01-02 |title=Myanmar children's play and resilience: analyses of Myanmar teacher candidates' digital photo essays |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21594937.2022.2042937 |journal=International Journal of Play |language=en |volume=11 |issue=1 |pages=81–98 |doi=10.1080/21594937.2022.2042937 |issn=2159-4937 |url-access=subscription}}</ref> == Wasannin gargajiya == === Chinlone === Chinlone (Burmese: ခြင်းလုံး, ana furta shi [t͡ɕʰɪ́ɰ̃.lóʊɰ̃]), wanda ake kuma kira caneball, shi ne wasan gargajiya kuma na ƙasa na Myanmar (Burma). Ba wasa ne na gasa ba; yawanci mutane shida ne suke wasa tare a matsayin ƙungiya ɗaya. Kwallon da ake amfani da ita ana yin ta ne da rattan (itacen zare) da aka saƙa da hannu, wadda idan aka bugata tana yin sauti kamar kwando. Kamar wasan hacky-sack, ana wasa da chinlone ta hanyar jefa ƙwallo daga mutum zuwa mutum a cikin da’ira ba tare da amfani da hannu ba. Amma a chinlone, ‘yan wasan suna tafiya ne yayin da suke wuce wa juna ƙwallon, tare da mutum ɗaya a tsakiya. Manufar wasan ita ce a ci gaba da riƙe ƙwallon daga faɗuwa ƙasa yayin da ake miƙa ta gaba da baya cikin salo mai kyau da ƙirƙira. Maza, mata, da yara suna iya wasa da chinlone tare, ba tare da bambanci ba. Duk da cewa wasan yana da sauri, ana kallonsa a matsayin nishaɗi mai santsi, kamar wata rawa ko wani irin wasan kwaikwayo. {{Excerpt|Chinlone|files=0}}{{Excerpt|Phankhon}}Wannan wasa ne da abokan hamayya biyu ke zaune a kan sandar da aka ɗaga sama da ƙasa suna ƙoƙarin bugun juna ta hanyar bugun juna da matashin kai. <ref>{{Cite web |last=SST |date=2021-08-05 |title=Gallery: National Night Out celebrations around Johnson County |url=https://ss-times.com/gallery-national-night-out-celebrations-around-johnson-county/ |access-date=2023-08-24 |website=Southside Times |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824201803/https://ss-times.com/gallery-national-night-out-celebrations-around-johnson-county/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Traditional Games in Myanmar |url=https://study.com/academy/lesson/traditional-games-in-myanmar.html |access-date=2023-08-24 |website=study.com |language=en}}</ref> == Bambance-bambancen tag == === Zum-zum === {{Excerpt|Variations of kabaddi#Zum-zum}} === Htote si toe === Htote si toe (ma'ana "wasan ketare iyaka") wasa ne na tag inda 'yan wasan hari ke ƙoƙarin ketare layukan filin wasa mai kunkuntar ba tare da an yi musu alama da masu tsaron baya da ke tsaye a kan waɗannan layukan ba. == Fagen yaƙi == === Lethwei === Lethwei ko Lek Whay (Burmese: လက်ဝှေ့), wanda ake kuma kira damben Myanmar, wani wasan damben fada ne mai cikakken bugun juna da ya samo asali daga ƙasar Myanmar. Ana ɗaukarsa ɗaya daga cikin wasannin damben da suka fi tsanani a duniya. A wannan wasa, ‘yan wasa suna amfani da naushi, shura, gwiwa, da gwiwar hannu, sannan kuma buga kai da kai (headbutt) ana yarda da shi. ‘Yan wasan Lethwei suna fafatawa ba tare da safar hannu ba, sai dai su nade hannayensu da tef da gauze. Saboda amfani da kai tare da sauran sassan jiki, ana kuma kiran Lethwei da “fasahar gabobin jiki guda tara” (Art of Nine Limbs). A cikin dokokin gargajiya, kowanne bangare na dan wasa yana da damar samun hutun minti biyu sau ɗaya a fafatawa domin farfaɗo da dan wasan da aka buga ya fadi (knockout). Duk da cewa wasan ya shahara a Myanmar, a tarihi an fi danganta shi da kabilar Karen da ke jihar Kayin, domin yawancin ‘yan wasan Lethwei na gasa suna daga wannan kabila. === Naban === {{Excerpt|Naban|files=0}} === Kyin === {{Excerpt|Kyin|files=0}} == Wasannin allo == === Sittuyin === {{Excerpt|Sittuyin}} == Abubuwan da suka faru na dabbobi == === Polo === {{Excerpt|Polo|paragraphs=1}}Polo ya shahara a tsakanin sarakunan Myanmar, kamar yadda zane-zane na tarihi suka nuna. <ref name=":0">{{Cite web |last=May |first=San San |date=2018-07-26 |title=Chinlone, polo and more: Paintings from Burmese manuscripts show how traditional games were played |url=https://scroll.in/article/887666/chinlone-polo-and-more-paintings-from-burmese-manuscripts-show-how-traditional-games-were-played |access-date=2023-08-24 |website=Scroll.in |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMay2018">May, San San (2018-07-26). [https://scroll.in/article/887666/chinlone-polo-and-more-paintings-from-burmese-manuscripts-show-how-traditional-games-were-played "Chinlone, polo and more: Paintings from Burmese manuscripts show how traditional games were played"]. ''Scroll.in''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref> == Duba kuma == * Wasannin gargajiya na Kudancin Asiya == Manazarta == {{Reflist}} 9hiaq6qvo5pk8zo6nypyyzz6qca7qjy Wasannin gargajiya na Indiya 0 143046 837984 819304 2026-05-19T21:47:48Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837984 wikitext text/x-wiki [[Fayil:A_game_of_Kho-Kho_in_progress_at_the_Sports_meet_for_Parliamentarians_and_Media_Persons,_in_New_Delhi_on_August_30,_2005_(1).jpg|thumb|280x280px|Ɗan wasan kho-kho (tsakiya) yana gudu daga rabin filin wasa zuwa ɗayan don guje wa abokin hamayya ya taɓa shi.]] [[Indiya]] tana da wasanni da wasanni na gargajiya da dama, <ref name=":8">{{Cite web |last=Bharatan |first=Nisha |date=2020-12-16 |title=List Of Top 25 Traditional (Desi) Indian Games For Kids |url=https://www.momjunction.com/articles/top-traditional-indian-games-list_00687698/ |access-date=2022-11-01 |website=MomJunction |language=en-US}}</ref> wasu daga cikinsu an shafe dubban shekaru ana buga su. <ref>{{Cite web |date=14 February 2020 |title=India has a sports history going back a thousand years |url=https://businessindia.co/csr/india-has-a-sports-history-going-back-a-thousand-years |access-date=2023-01-30 |website=businessindia.co |language=en}}</ref> Shahararsu ta ragu sosai a zamanin yau, inda wasannin Yammacin duniya suka mamaye su a lokacin mulkin mallaka na Birtaniya, <ref name=":5">{{Cite web |last=Love |first=Adam |last2=Dzikus |first2=Lars |date=26 February 2020 |title=How India came to love cricket, favored sport of its colonial British rulers |url=http://theconversation.com/how-india-came-to-love-cricket-favored-sport-of-its-colonial-british-rulers-132302 |access-date=2022-12-31 |website=The Conversation |language=en}}</ref> kuma gwamnatin Indiya yanzu tana yin wasu ƙoƙari don farfaɗo da su. Yawancin waɗannan wasannin ba sa buƙatar kayan aiki ko sararin wasa mai yawa. Wasu daga cikinsu ana buga su ne kawai a wasu yankuna na Indiya, ko kuma ana iya sanin su da sunaye daban-daban kuma ana buga su a ƙarƙashin ƙa'idodi da ƙa'idodi daban-daban a yankuna daban-daban na ƙasar. <ref>{{Cite web |date=2022-07-30 |title='Gilli danda' among 75 'Bharatiya sports' set to be introduced in schools |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/gilli-danda-among-sports-set-to-be-introduced-101659205191117.html |access-date=2022-11-04 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == Tarihi == [[Fayil:Stamp_of_India_-_1990_-_Colnect_164148_-_Kabaddi.jpeg|left|thumb|241x241px|Tambarin Indiya na shekarar 1990 wanda ke tunawa da shigar da [[kabaddi]], wato wasan gargajiya mafi shahara a Indiya, cikin wasannin Asiya .]] === Zamanin da ya gabata === An fara wasan Kho-kho tun aƙalla ƙarni na huɗu kafin haihuwar Annabi Isa (AS). <ref>{{Cite web |date=2023-05-29 |title=The Evolution of Kho Kho Mats in India: A Historical Overview |url=https://www.news18.com/sports/the-evolution-of-kho-kho-mats-in-india-a-historical-overview-7947775.html |access-date=2023-08-06 |website=News18 |language=en}}</ref> [[Kabaddi]] da kho-kho wataƙila suna da wasu fannoni na wasan kwaikwayonsu da aka ambata a cikin Mahabharata, wanda aka rubuta kafin 300 AD. <ref name=":02" /> An ambaci Atya-patya a cikin Naṟṟiṇai, wanda aka rubuta a 300 AD ko kafin haka. <ref name=":21">{{Cite web |last=Arasu |first=S. T. |date=2020-07-04 |title=Galah Panjang and its Indian roots |url=https://www.gosports.com.my/news/galah-panjang-and-its-indian-roots/ |access-date=2022-11-01 |website=On the sport. Be part of it |language=en |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021140631/https://www.gosports.com.my/news/galah-panjang-and-its-indian-roots/ |url-status=dead }}</ref> Chaturanga wani tsohon wasan allo ne wanda ya fuskanci gyare-gyare daban-daban yayin da aka watsa shi daga Indiya zuwa Turai kuma ya zama wasan [[Dara (Chess)|chess]] na zamani. <ref name=":13">{{Cite web |date=2022-07-20 |title=World Chess Day 2022: History, Significance And Quotes About The Game |url=https://www.news18.com/news/sports/world-chess-day-2022-history-significance-and-quotes-about-the-game-5584597.html |access-date=2023-01-14 |website=News18 |language=en}}</ref> An yi amfani da wasu daga cikin waɗannan wasannin don dalilan horar da sojoji; <ref>{{Cite web |title=Myths surrounding the origin of the ancient Indian game kabaddi |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/myths-surrounding-the-origin-of-the-ancient-indian-game-kabaddi |access-date=2023-08-28 |website=HT School |language=en-US |archive-date=2023-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828194910/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/myths-surrounding-the-origin-of-the-ancient-indian-game-kabaddi |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Shah Mat! The Global Origins of Chess in War and Diplomacy |url=https://www.historyhit.com/gaming/shah-mat-the-global-origins-of-chess-in-war-and-diplomacy/ |access-date=2023-08-28 |website=History Hit |language=en-GB}}</ref> <ref name=":21" /> yaƙin da ke tsakanin Indiyawa/da mamaya ya tilasta wa hankali kan ayyukan jiki da suka shafi yaƙi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Misali ɗaya na wannan alaƙar da ke tsakanin wasanni da yaƙi shi ne yadda Abhimanyu ya huda Chakravyuha kamar yadda aka nuna a cikin Mahabharata, wanda wataƙila yana da alaƙa da ƙwarewar da ake amfani da ita a kabaddi da kho-kho. <ref>{{Cite web |last=Upmanyu |first=Kabir |date=2017-07-31 |title=What Are The Origins of Kabaddi And How'd it Get so Big so Fast? |url=https://www.thequint.com/sports/sports-buzz/mythology-origins-history-kabaddi-pro-league-2017 |access-date=2023-10-21 |website=TheQuint |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2014-03-23 |title='NBA prez got me thinking seriously about kabaddi' |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/nba-president-got-me-thinking-seriously-about-kabaddi/ |access-date=2023-10-21 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> [[Fayil:Permainan_galasin.jpg|thumb|190x190px|An lura da cewa wasu wasannin gargajiya na Indiya sun yi kama da wasannin da ake yi a Kudu maso Gabashin Asiya, kamar atya-patya, <ref name=":21">{{Cite web |last=Arasu |first=S. T. |date=2020-07-04 |title=Galah Panjang and its Indian roots |url=https://www.gosports.com.my/news/galah-panjang-and-its-indian-roots/ |access-date=2022-11-01 |website=On the sport. Be part of it |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFArasu2020">Arasu, S. T. (2020-07-04). [https://www.gosports.com.my/news/galah-panjang-and-its-indian-roots/ "Galah Panjang and its Indian roots"]. ''On the sport. Be part of it''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-11-01</span></span>.</cite></ref> wanda aka nuna hotonsa a nan a cikin hoton Gobak Sodor na Indonesia.]] Wasannin gargajiya na Indiya sun yi amfani da manufofi daban-daban a tsawon lokaci kuma suna da alaƙa daban-daban da [[Tarihin Ƙasar Indiya|tarihin Indiya]] ; misali, wasu fannoni na wasan Bengali hopscotch na ekka-dokka na iya wakiltar ra'ayoyi game da rabon kadarori na zamantakewa, ana iya amfani da kabaddi a matsayin shiri don farauta, <ref>{{Cite web |title=kabaddi {{!}} sport {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/sports/kabaddi |access-date=2023-01-09 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> kuma wasan tag na Bengali na gollachut na iya wakiltar yunƙurin tserewa daga bayin noma a lokacin [[Wayewar Kwarin Indus|Wayewar Indus Valley]] . <ref name=":20" /> Koyarwar Hindu ta fi mai da hankali kan kasancewa cikin ƙoshin lafiya, musamman ma ƙungiyar mayaƙan Kshatriya dole ne ta yi ayyukan yaƙi kamar harbin baka, yayin da koyarwar Buddha ta fi gauraye; Buddha ta haramta wasu wasannin gargajiya waɗanda ake ganin suna haifar da sakaci a tsakanin mutane, kodayake shi da kansa ya buga wasu wasanni, kamar harbin baka da kabaddi. Sufaye na Buddha, waɗanda galibi ke guje wa tashin hankali, sun ɗauki amfani da fasahar yaƙi ta Indiya don kare kansu. Ayyuka daban-daban suna da alaƙa; Bangarorin numfashi na kabaddi suna da alaƙa da dabarun sarrafa numfashi na pranayama daga yoga <ref>{{Cite web |date=2015-05-04 |title=Four life skills only Kabaddi can teach you |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/four-life-skills-only-kabaddi-can-teach-you/ |access-date=2023-11-10 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-12-01 |title=Sports Exotics: Kabaddi's Million Dollar Spots |url=https://thebridge.in/gp-article/sports-exotics-kabaddi-million-dollar-spots-27025 |access-date=2023-11-10 |website=thebridge.in |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=JAFFER |first=MEHRU |date=2022-09-23 |title=Kabaddi Kabaddi Kabaddi… |url=https://www.thecitizen.in/india/lucknow-gup-by-mehru-jaffer-345570 |access-date=2023-11-10 |website=www.thecitizen.in |language=en}}</ref> kuma an yi amfani da fasahar yaƙi ta kalaripayattu tare da atya-patya ta sojoji a Kerala. <ref name=":21"/> === Zamanin Indo-Musulmi === A lokacin [[Mughal Empire|mulkin Mughal]], wasu daga cikin wasannin gargajiya an yi musu maraba sosai kuma an yi su ta hanyoyi daban-daban; misali, Akbar ya ƙirƙiro wani nau'in wasan polo wanda za a iya buga shi da daddare ta hanyar kunna ƙwallon, <ref>{{Cite journal |last=Chopra |first=P. N. |date=1952 |title=Games, Sports and Other Amusements During Mughal Times |url=https://www.jstor.org/stable/45436494 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=15 |pages=268–273 |issn=2249-1937 |jstor=45436494}}</ref> kuma ya buga wani nau'in wasan pachisi mai girma tare da masu kula da wasan suna aiki a matsayin kayan wasan. <ref>{{Cite web |last=Academy |first=M. A. P. |date=2023-01-15 |title=What is Pachisi? Ancient Indian board game Mughal emperor Akbar enjoyed |url=https://theprint.in/pageturner/excerpt/what-is-pachisi-ancient-indian-board-game-mughal-emperor-akbar-enjoyed/1314871/ |access-date=2023-10-08 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> Duk da haka, an hana mutanen Hindu shan giya da yin wasan polo, wanda hakan ya sa su zama marasa tsari da tawaye. Kokawa ta shahara a lokacin, <ref>{{Cite web |last=InpaperMagazine |first=From |date=2011-03-27 |title=Past present: Mughals and indoor games |url=https://www.dawn.com/2011/03/27/past-present-mughals-and-indoor-games/ |access-date=2023-10-08 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> tare da nau'ikan kokawa na Farisa da Indiya da suka haɗu suka samar da pehlwani . <ref>{{Cite journal |last=Alter |first=Joseph S. |date=1992 |title=the sannyasi and the Indian wrestler: the anatomy of a relationship |url=http://doi.wiley.com/10.1525/ae.1992.19.2.02a00070 |journal=American Ethnologist |language=en |volume=19 |issue=2 |pages=317–336 |doi=10.1525/ae.1992.19.2.02a00070 |url-access=subscription}}</ref> === Zamanin mulkin mallaka === [[Fayil:Pahelwans_in_Hyderabad,_c_1870.jpg|thumb|Hoto daga shekarar 1870 wanda ke nuna Hyderabadians suna shirin yin Pehlwani .]] A lokacin mulkin Birtaniya Raj, 'yan Indiya sun fara mai da hankali kan yin wasannin Burtaniya kamar su [[Kurket|wasan kurket]], wasan hockey, da [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] maimakon wasannin gargajiya. <ref name=":5"/> Wani ɓangare na dalilin da ya sa hakan ya faru shi ne don su iya hawa matsayi ta hanyar kwaikwayon al'adun 'yan mulkin mallaka; daga baya, wasu 'yan Indiya sun fara ganin wasannin Burtaniya a matsayin wani aiki da za su iya "kayar da" 'yan mulkin mallaka. <ref>{{Cite web |date=2020-07-20 |title='The Revenge of Plassey': Football in the British Raj puviarasu |url=https://blogs.lse.ac.uk/lseih/2020/07/20/the-revenge-of-plassey-football-in-the-british-raj/ |access-date=2022-12-31 |website=LSE International History}}</ref> Yan Birtaniya kuma a wasu lokutan suna matsa lamba don haɓaka al'adun Yammacin duniya, suna ganin hakan a matsayin hanyar ƙara ɗaukar al'adun Birtaniya da dabi'u a Indiya, <ref>{{Cite web |last=Cleophas |first=Francois |date=2021-08-24 |title=How colonial history shaped bodies and sport at the edges of empire |url=http://theconversation.com/how-colonial-history-shaped-bodies-and-sport-at-the-edges-of-empire-166192 |access-date=2023-10-04 |website=The Conversation |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Leng |first=Ho Keat |last2=Pyun |first2=Do Young |last3=Lin |first3=Yen-Chun |date=2023-07-14 |title=Special issue: sports and leisure management in Asia |journal=Managing Sport and Leisure |language=en |pages=1–3 |doi=10.1080/23750472.2023.2207865 |issn=2375-0472 |doi-access=free}}</ref> kuma suna jayayya cewa mazan Indiya suna da mata don haka suna buƙatar ƙarin tsarin jiki na Turai (duba Kiristanci na Muscular ). Wannan ya haɗu da Birtaniya da ke haɓaka ka'idar tseren yaƙi, inda aka ga sojojin asali waɗanda suka yi biyayya ga Daular Burtaniya a matsayin jarumai kuma an gina su da kyau don yaƙi, yayin da masu fahariya masu ilimi ba su dace ba. <ref>{{Cite journal |last=Rand |first=Gavin |date=2006 |title='Martial Races' and 'Imperial Subjects': Violence and Governance in Colonial India, 1857–1914 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13507480600586726 |journal=European Review of History: Revue européenne d'histoire |language=en |volume=13 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1080/13507480600586726 |issn=1350-7486 |url-access=subscription}}</ref> Wani wasa na gargajiya da aka ci gaba da yi a wannan lokacin shi ne wasan polo, wanda Birtaniya ta taimaka wajen tsara shi da kuma tallafawa a matsayin wasa na hukuma. Wasu wasannin allo na Birtaniya, kamar Snakes and Ladders da Ludo, suma sun sami kwarin gwiwa daga wasannin allo na Indiya. Wasu ƙungiyoyin wasanni da ke ba da kuɗi ga kansu, kamar su Akharas, vyayamshalas, da kreeda mandals sun haɓaka kuma sun shirya gasa a matakai daban-daban don wasannin gargajiya a wannan lokacin. An fara daidaita wasannin gargajiya daban-daban a wannan lokacin, kuma an baje kolin wasu daga cikinsu a Gasar Olympics ta Berlin ta 1936. === Zamanin zamani === [[Fayil:A_Kabaddi_Exhibition_Match_between_the_Pro_Kabaddi_All_Stars_and_the_Aussie_Raiders,_as_part_of_the_Pro_Kabaddi_League-_Melbourne_Raid_-_28_December_2024.jpg|thumb|A shekarar 2024, ƙungiyar Pro Kabaddi League ta shirya wani "Melbourne Raid", wanda ke nuna ci gaban wasan a ƙasashen duniya ]] A Indiya bayan samun 'yancin kai, shaharar wasannin gargajiya ta ragu sosai tare da ci gaban wasannin Yammacin duniya da wasannin kan layi . <ref>{{Cite web |date=28 August 2023 |title=The games that we lost... |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2023/aug/28/the-games-that-we-lost-2609350.html |access-date=2023-08-28 |website=The New Indian Express}}</ref> Kabaddi shine wasan gargajiya mafi shahara, tare da mafi yawan masu kallo da kuma mafi yawan damar aiki; ci gabansa ya samo asali ne daga ƙirƙirar Pro Kabaddi League . <ref>{{Cite web |date=2022-10-06 |title=Pro Kabaddi leagues rising fortunes rub off on prospects of the rural game |url=https://www.business-standard.com/article/sports/pro-kabaddi-league-s-rising-fortunes-rub-off-on-prospects-of-the-rural-game-122100600913_1.html |access-date=2022-12-31 |website=Business Standard |language=en}}</ref> Ci gaban Kabaddi ya sa ya [[Kabaddi|bazu a wajen Kudancin Asiya]], tare da ƙasashe kamar Koriya ta Kudu da Iran suna buga shi. <ref>{{Cite web |last=Kadiyala |first=Abhishek |date=2022-11-16 |title=Influx of foreign talent in Kabaddi hints towards a new trend |url=https://theprint.in/campus-voice/influx-of-foreign-talent-in-kabaddi-hints-towards-a-new-trend/1219076/ |access-date=2024-01-06 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> Kho-kho kuma ya fara gasar cin kofin franchise, Ultimate Kho Kho ; <ref name=":12">{{Cite web |last=Saini |first=Lavanya Lakshmi Narayanan & Abhishek |date=2022-09-17 |title=Ultimate Kho Kho — Welcome revival or departure from roots? |url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/ultimate-kho-kho-2022-ukk-odisha-juggernauts-telugu-yoddhas-pune-maharashtra/article65898347.ece |access-date=2022-11-06 |website=sportstar.thehindu.com |language=en}}</ref> Pro Kabaddi League da Ultimate Kho Kho su ne gasannin da aka fi kallo ba tare da kurket ba a Indiya. <ref>{{Cite web |last=Khosla |first=Varuni |date=2023-01-17 |title=Ultimate Kho Kho S1 claims total reach of 41 million viewers from India |url=https://www.livemint.com/sports/news/ultimate-kho-kho-s1-claims-total-reach-of-41-million-viewers-from-india-11673930091871.html |access-date=2023-01-20 |website=mint |language=en}}</ref> Duk da cewa a da, wasannin gargajiya na Indiya galibi ana yin su ne a saman laka a yankunan karkara, a zamanin yau, galibi ana yin su ne a kan saman da aka yi wa ado da canje-canje ga tsarin dokokinsu da sauran fannoni na kamanninsu don su zama masu jan hankali da ban sha'awa. <ref>{{Cite web |date=2023-05-29 |title=The Evolution of Kho Kho Mats in India: A Historical Overview |url=https://www.news18.com/sports/the-evolution-of-kho-kho-mats-in-india-a-historical-overview-7947775.html |access-date=2023-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=From Handball To Panja, Why Sports Leagues Are Taking Off In India |url=https://www.forbesindia.com/article/take-one-big-story-of-the-day/from-handball-to-panja-why-sports-leagues-are-taking-off-in-india/86315/1 |access-date=2023-08-28 |website=Forbes India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Taneja |first=Nidhima |date=2023-01-27 |title=Pro kabaddi, kho-kho leagues chase IPL viewership. India rediscovering regional sports |url=https://theprint.in/feature/pro-kabaddi-kho-kho-leagues-chase-ipl-viewership-india-rediscovering-regional-sports/1337725/ |access-date=2023-08-28 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> Wasu wasannin gargajiya, kamar wasannin allo da wasannin katin gidan caca, <ref>{{Cite web |date=2022-05-24 |title=Live Gaming: Traditional Indian Games Go Digital |url=https://thebridge.in/gp-article/live-gaming-traditional-indian-games-go-digital-31768 |access-date=2023-11-26 |website=thebridge.in |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |title=How Tech Has Changed Traditional Indian Games |url=http://www.uniindia.com/how-tech-has-changed-traditional-indian-games/business-economy/news/2276714.html |access-date=2023-11-26 |website=www.uniindia.com}}</ref> suma ana canza su ta hanyar dijital don a iya buga su a matsayin wasannin bidiyo. <ref>{{Cite web |date=2015-06-12 |title=Traditional Indian games are redefining digital gaming industry in India |url=https://www.news18.com/news/tech/traditional-indian-games-are-redefining-digital-gaming-industry-in-india-1005351.html |access-date=2023-11-26 |website=News18 |language=en}}</ref> ==== Manufar gwamnati ==== Domin farfaɗo da wasannin gargajiya, gwamnatin Indiya ta fara shirin Bharatiya Khel da ra'ayin cewa waɗannan wasannin sun fi araha ga 'yan Indiyawan karkara don yin wasa, kuma suna da mahimmanci don farfaɗo da al'adun Indiya da kuma ƙara ruhin ƙungiya. <ref>{{Cite web |last=Aditya Wadhawan |date=Jan 20, 2023 |title=Bharatiya Games initiative to popularise traditional Indian sports ecosystem in schools - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/bharatiya-games-initiative-to-popularise-traditional-indian-sports-ecosystem-in-schools/articleshow/97175340.cms |access-date=2023-01-21 |website=The Times of India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-07-30 |title='Gilli danda' among 75 'Bharatiya sports' set to be introduced in schools |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/gilli-danda-among-sports-set-to-be-introduced-101659205191117.html |access-date=2023-01-21 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Kuma bisa ga Manufofin Ilimi na Ƙasa (NEP) 2020, an fitar da littattafan karatu na aji 7 waɗanda suka haɗa da abubuwan da ke cikin wasannin gargajiya. Gwamnati kuma tana shirin gabatar da wasu wasanni kamar kabaddi da kho-kho a cikin [[Gasar Olympic|Olympics]] idan ta yi nasarar karɓar bakuncin wani taron Olympics na gaba, <ref>{{Cite web |date=2019-04-03 |title=Ultimate Kho Kho league launched in India |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/ultimate-kho-kho-league-launched-in-india/ |access-date=2023-10-26 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> kamar tayin da take yi a yanzu na Olympics na 2036. <ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=India to push its Olympics 2036 bid in Paris, seek inclusion of yoga, kabaddi, kho-kho |url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/olympics-2036-india-bid-paris-lobby-indegenious-sports-yoga-kabaddi-kho-kho-2556334-2024-06-21 |access-date=2024-06-21 |website=India Today |language=en}}</ref> Ƙungiyar Fit India ta kuma ba da gudummawa ga farfaɗo da wasannin gargajiya na Indiya, tare da buƙatar makarantu su haɗa da irin waɗannan wasannin a matsayin wani ɓangare na ilimin motsa jiki. == Gasassun gasa == [[Fayil:Khelo_India_Logo_English.png|thumb|Khelo India shiri ne na gwamnatin Indiya don shirya gasannin wasanni a faɗin ƙasar. Wasannin Khelo Indiya da na Ƙasa na Indiya sun haɗa da wasanni da dama na asali. ]] A matakin jiha, gasar wasannin Olympics ta Chhattisgarhiya gasa ce ta shekara-shekara ta Chhattisgarhi da aka yi niyya don bikin wasannin gargajiya; sama da mutane miliyan 3 sun halarci gasar 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title=CM Bhupesh Baghel inaugurates 'Chhattisgarhiya Olympic' in Raipur |url=https://www.hindustantimes.com/cities/others/chhattisgarh-chief-minister-inaugurates-chhattisgarhiya-olympic-with-3-million-participants-in-traditional-sports-event-101689606807944.html |access-date=2023-08-11 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Bikin Wasannin Qila Raipur yana bikin wasannin gargajiya na Punjabi tun daga 1933. <ref>{{Cite web |last=Chengappa |first=C. C. |date=2021-02-08 |title=India's rural Olympics - Village in Punjab hosting traditional sports events since 1933 |url=https://thebridge.in/featured/india-rural-olympics-village-punjab-hosting-traditional-sports-events-since-1933/ |access-date=2023-10-10 |website=thebridge.in |language=en}}</ref> == Shugabanci == An kafa Ƙungiyar Wasannin Gargajiya da Wasannin Gargajiya, Indiya (ATSGI) a shekarar 2020 da nufin farfaɗo da kuma haɓaka wasannin gargajiya da wasanni, suna aiki ƙarƙashin jagorancin Majalisar Duniya don Wasannin Gargajiya da Wasannin Gargajiya (ICTSG) wanda UNESCO ta amince da shi. <ref>{{Cite web |title=Collective Consultation on the Safeguarding and Promotion of Traditional Sports and Games: final report |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261062_eng |access-date=2023-12-22 |website=unesdoc.unesco.org}}</ref> An zaɓi Padi Richo, shugaban Ƙungiyar Wasannin Olympics ta Arunachal baki ɗaya a matsayin shugaban ATSGI, tare da Aman Kumar Sharma a matsayin Sakatare Janar. <ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=IATSG formed to promote traditional sports and games |url=http://uniindia.com/~/iatsg-formed-to-promote-traditional-sports-and-games/Sports/news/2222911.html |access-date=2023-12-22 |website=uniindia.com |archive-date=2023-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222212928/http://uniindia.com/~/iatsg-formed-to-promote-traditional-sports-and-games/Sports/news/2222911.html |url-status=dead }}</ref> == Wasannin gargajiya == === Gilli danda === [[Fayil:கிட்டிப்புல்.svg|right|frameless]] Gilli danda yayi kama da sauran wasanni da dama a duniya, kamar wasan Ingila na tip-cat, <ref>{{Cite journal |last=Brewster |first=Paul G. |date=1955 |title=A Collection of Games from India, with some Notes on Similar Games in other Parts of the World |url=https://www.jstor.org/stable/25840313 |journal=Zeitschrift für Ethnologie |volume=80 |issue=1 |pages=88–102 |issn=0044-2666 |jstor=25840313}}</ref> kuma yana da kamanceceniya da wasan [[kurket]] na Burtaniya, wanda shine daya daga cikin dalilan da yasa wasanni suka shahara a duk Kudancin Asiya a zamanin mulkin mallaka. <ref>{{Cite journal |last=Armstrong |first=Gary |last2=Bates |first2=Crispin |date=2001-07-01 |title=Selves and others: Reflections on sport in South Asia |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09584930120083800 |journal=Contemporary South Asia |volume=10 |issue=2 |pages=191–205 |doi=10.1080/09584930120083800 |issn=0958-4935}}</ref> Wasa ne inda dan wasa ya buga wani dan sanda a kasa sama ta amfani da sanda mai tsayi a hannunsa. Sannan ya sake buga sandar da ke sama da sandar da ke hannunsa don ya yi tafiya gwargwadon iko. Idan dan wasa a daya kungiyar ya kama sandar kafin ta taba kasa, to mai bugawa ya fita (an kawar da shi). <ref name=":4">{{Cite web |title=About Gilli-Danda and Dandi Biyo |url=https://www.topendsports.com/sport/list/gilli-danda.htm |access-date=2022-10-31 |website=www.topendsports.com}}</ref> === Nondi ===   Nondi (known by several other regional names) is a game similar to hopscotch. In it, several connected boxes are drawn on the ground, and players throw a rock or similar object onto one of the boxes and then attempt to hop their way to the box the rock lands in.<ref name=":10">{{Cite web |last=Jadia |first=Varun |date=2016-05-08 |title=15 Forgotten Indian Childhood Games That Need to Be Revived Before They Are Lost Forever |url=https://www.thebetterindia.com/53779/old-childhood-verge-of-extinction-indian-games/ |access-date=2022-11-04 |website=The Better India |language=en-US}}</ref> == Wasannin ƙwallon ƙafa == [[Fayil:The_seven_stone.jpg|thumb|300x300px|Tarin duwatsu bakwai da ƙwallon da za a iya amfani da ita wajen yin wasan duwatsu bakwai .]] === Lagori (Dutse Bakwai) === {{Excerpt|Seven stones#Gameplay}} === Maram pitti === {{Excerpt|Maram Pitti}} === Wasan badminton na ƙwallon ƙafa === {{Excerpt|Ball badminton|paragraphs=1|files=0}} == Wasannin da suka shafi abubuwa masu sauƙi == === Marmara === Wasu wasannin Indiya da suka shafi marmara ana kuma kiransu da Kancha/Kanche ko Golli Gundu. Ana buga wasanni da dama da suka haɗa da 'yan wasa suna buga marmara a wasu marmara, sau da yawa don "kama" adadin marmara gwargwadon iko kafin ƙarshen wasan don cin nasara. <ref>{{Cite web |last=neeru |date=2015-11-16 |title=Marbles |url=https://www.dsource.in/resource/indian-games/outdoor-games/marbles |access-date=2022-11-01 |website=D'Source |language=en}}</ref> <ref name=":9">{{Cite web |last=Pareek |first=Shreya |date=2014-05-15 |title=10 Popular Games You Probably Didn't Know Were Played In Ancient India |url=https://www.thebetterindia.com/10492/lesser-known-traditional-games-sports-india/ |access-date=2022-11-06 |website=The Better India |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kumar |first=V. Saravana |date=2016-11-24 |title=Benefits of Traditional Indian Games, Importance & Advantages of Traditional Games for Children {{!}} ParentCircle |url=https://www.parentcircle.com/importance-of-traditional-indian-games-and-its-benefits/article |access-date=2023-01-03 |website=www.parentcircle.com |language=en-gb}}</ref> === Gutte === {{Excerpt|Knucklebones#South Asia}} == Bambance-bambancen tag == Akwai nau'ikan wasannin tag na Indiya da dama (wani lokacin ana kiransu a Indiya da "gudu da kamawa" ko kuma a Hindi, ''padkam pakdai'' ), <ref name=":17">{{Cite web |date=2017-09-06 |title=Lock and Key to Pittu: 13 outdoor games every 90s kid would remember |url=http://www.inuth.com/trends/social-virals/lock-and-key-to-pittu-13-outdoor-games-every-90s-kid-would-remember/ |access-date=2023-08-06 |website=InUth |language=en-US}}</ref> inda [[kabaddi]] da kho-kho su ne wasanni biyu mafi shahara kuma ana buga su a gasar kwararru ( Pro Kabaddi League da Ultimate Kho Kho bi da bi). <ref name=":12"/> === Yanke shawara kan wanda ya lashe kyautar === A cikin nau'ikan tag na Indiya da yawa, ana kiran ɗan wasan da ake tsammanin zai yiwa sauran 'yan wasan alama da "denner". <ref name=":17"/> <ref>{{Cite web |last=AK |first=Ananya |date=2018-08-10 |title=10 Games You Played If You Were Born In The 90s India |url=https://www.campustimespune.com/10-90s-kids-games/ |access-date=2022-10-31 |website=Campus Times Pune |language=en-US}}</ref> Akwai hanyoyi da yawa na tantance wane ɗan wasa ne ya kamata ya zama denner; ɗaya daga cikin hanyoyin ita ce Saa Boo Uku (wanda aka fi sani da ''pugam pugai'' ), inda 'yan wasa uku ke fuskantar ɗayan hannayensu ko dai sama ko ƙasa, kuma idan ɗaya daga cikinsu ya fuskanci hannunsa akasin alkiblar sauran biyun, to wannan ɗan wasan shine denner. <ref>{{Cite web |last=Gosain |first=Srishti |date=2016-03-10 |title=12 Games Every 90s Kid Played And We Miss These |url=https://www.lifecrust.com/lifestyle/12-games-every-90s-kid-played-and-we-miss-these/ |access-date=2023-08-04 |website=LifeCrust |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bandar Qilla (Baander killa) - Dost Pakistan |url=https://www.dostpakistan.pk/bandar-qilla/ |access-date=2023-08-04 |language=en-US}}</ref> === Kabaddi === {{Excerpt|Kabaddi|paragraphs=1}}{{Excerpt|Kho kho}}{{Excerpt|Langdi (sport)|paragraphs=1-2}}{{Excerpt|Atya patya|paragraphs=1|templates=0}} [[Rukuni:Webarchive template wayback links]] [[Rukuni:CS1 maint: archived copy as title]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 84jbr39x2q72t934ey1frpycupoplhn Wasanni na gargajiya a Indonesia 0 143302 837983 803896 2026-05-19T21:42:02Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837983 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Wasannin gargajiya a Indonesia''' wasanni ne da yaran Indonesiya ke yi kuma sun samo asali daga al'adun asalin Indonesiya. Iyaye 'yan Indonesiya galibi suna amfani da wasannin gargajiya don ilmantar da 'ya'yansu game da gina halaye. Sakamakon haka, kusan dukkan yara a zamanin kafin shekarun 1990 suna yin wasannin gargajiya. == Ba tare da kayan aiki ba == === Mutumin tururuwar giwa === Mutane 2 (biyu) ko fiye ne ke buga wannan wasan. Yana kama da almakashi na Rock-paper daga China-Japan. Wannan wasan kuma ana kiransa ''suit'', kuma galibi ana amfani da shi don tantance rawar da za a taka ko kuma juyawa a farkon wasannin. <ref>{{Cite web |title=Permainan Suit Jari di Indonesia dan Negara-Negara Lainnya |url=https://kumparan.com/kabar-harian/permainan-suit-jari-di-indonesia-dan-negara-negara-lainnya-1x7uy027TMZ |access-date=2023-08-04 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> # Ɗan wasan yana ɓoye hannayensa na dama a bayan kawunansu. # Suna ƙidaya da ƙarfi ''Ɗaya..'' ''Biyu..Uku..Je!'' # A kan kalmar "tafi!", hannayensu suna fitowa ta hanyoyi uku; babban yatsa, yatsan nuni, ko ƙaramin yatsa ana nuna shi zuwa ga wanda ke gaba da shi. :* Babban yatsan giwa mai nuna alama. :* Yatsar da aka nuna mai nuni ita ce mutumin. :* Ƙaramin yatsa mai nuna alama shine tururuwa. Dokokin da za a bi don yanke hukunci kan wanda zai yi nasara: * Giwa tana cin nasara akan mutum domin yana iya tattake shi. * Mutum ya yi nasara a kan tururuwa domin zai iya taka shi. * Tururuwa ta yi nasara a kan giwa domin tana iya gudu da gangar jikinta ta yi masa cakulkuli har ta mutu. === Mutum pim pa === Wani nau'in almakashi na Rock-paper tare da ƙa'idodi masu sauƙi. An yi wasa da 'yan wasa uku ko fiye ta amfani da tafin hannunsu da bayan hannunsu. <ref name=":0">{{Cite web |title=Twenties: Reminiscing the dying art of Indonesian traditional children's games |url=https://www.thejakartapost.com/culture/2022/08/28/twenties-reminiscing-the-dying-art-of-indonesian-traditional-childrens-games.html |access-date=2023-08-04 |website=The Jakarta Post |language=en}}</ref> * Duk 'yan wasa suna rera tare da waƙar "Hompimpa alaium gambreng. Mpok Ipah pakai baju rombeng." * Da zarar an gama waƙar, dukkan 'yan wasa za su fito su nuna gefen hannunsu. * Wanda ya bambanta shi ne wanda ya yi nasara (watau idan wani ɗan wasa ya fuskanci hannunsa akasin yadda sauran 'yan wasan suka fuskanta, wannan ɗan wasan ya yi nasara.) Hom-Pim-Pa ta kan fara wasannin gargajiya da dama waɗanda suka dogara da yanke shawara a kan ƙungiyar. === Petak umpet === Petak umpet kalma ce ta Indonesiya don [[Hide-and-seek|ɓoyewa da neman sani]] . 'Yan wasa da yawa za su iya buga Petak Umpet. Farawa da ''Hom pim pah'' don zaɓar ''kyanwa'' ko mai nema tsakanin 'yan wasa sama da biyu. ''Kyanwar'' tana rufe idanunta, tana fuskantar bango ko bishiya a matsayin ''inglo'' (basecamp) na ɗan lokaci, kuma tana ƙidaya zuwa lambobin da suka amince da su (yawanci adadin da suka zaɓa sau goma ne) kafin ''kyanwa'' ta fara neman sauran 'yan wasa. Idan sauran 'yan wasan da ke ɓoye suka taɓa tushe, za a maimaita wasan da kyanwa ɗaya. Wasan zai ƙare lokacin da aka sami duk 'yan wasan, waɗanda ke ɓoye, kuma wanda aka fara gano shine ''kyanwa'' ta gaba. <ref name="[4]">{{Cite web |title=Indonesian Traditional Games |url=http://www.voi-ze.com/2010/11/indonesian-traditional-games/ |access-date=21 March 2012 |archive-date=20 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220153118/http://www.voi-ze.com/2010/11/indonesian-traditional-games/ |url-status=dead }}</ref> == Bambance-bambancen tag == === Bentengan === Kamar kama tutar, wannan wasan ya ƙunshi ƙungiyoyi biyu da aka raba zuwa rabi biyu na filin wasa kuma suna neman mamaye yankin ɗayan ƙungiyar. Kowace ƙungiya tana da sanda a rabinta, kuma manufar wasan ita ce taɓa sandar a rabin ɗayan ƙungiyar ba tare da an yi mata alama ba, domin an yi mata alama ta mayar da ɗaya fursuna na ɗayan ƙungiyar. [[Fayil:Permainan_galasin.jpg|thumb|289x289px|Masu tsaron baya guda biyu (ɗaya a layin tsakiya wanda ke ratsa filin tsaye) sun yi ƙoƙarin hana ɗan wasan kai hari wucewa.]] === Gobak Sodor === Wannan wasan, wanda aka fi sani da Galah Asin, ya ƙunshi 'yan wasa a ƙungiyar masu kai hari suna ƙoƙarin ketare layin filin wasa mai kunkuntar ba tare da an yi musu alama da abokan hamayya da ke tsaye a kan waɗannan layukan ba. <ref>{{Cite web |last=Surya |first=Johannes |date=2023-03-06 |title=Get to know the game Gobak Sodor and how to play it |url=https://sinaumedia.com/get-to-know-the-game-gobak-sodor-and-how-to-play-it/ |access-date=2023-08-25 |website=Sinaumedia |language=en-US}}</ref> === Kucing-kucingan === Kucing-kucingan, wanda aka fi sani da wasan kura da linzami (wasan filin wasa) wani nau'in wasa ne da ake yi a Indonesia. Wannan wasan ba ya buƙatar wani kayan aiki, kawai yana buƙatar ƙungiyar mutane don yin wannan wasan. A cewar tsoffin bayanan Serat Karya Saraja, an kiyasta cewa wannan wasan ya wanzu tun 1913 a Java. A zamanin da, yara da yawa suna wasa suna gudu kamar kuraye suna bin linzamin kwamfuta, kuma a nan ne asalin wannan wasan aka sanya wa suna kucing-kucingan. Kucing asalin Indonesia ne ga [[Kyanwa|kura]] . Wannan wasan ba ya buƙatar babban yanki na ƙasa, amma isasshen sarari don yin wasa a cikin rukuni. <ref name=":0"/> Yadda ake wasa: * 'Yan wasan suna tsaye a cikin babban da'ira dangane da adadin 'yan wasan kuma suna riƙe da hannuwa. * Ka yanke shawara kan wanda zai zama kyanwa da beraye. * An ɗora wa ɗan wasan da ke kula da zama kyanwa alhakin bin 'yan wasan da suka zama linzamin kwamfuta. 'Yan wasan da suka yi da'ira suna da alhakin kare linzamin kwamfuta. Lokacin da linzamin kwamfuta ya shigo cikin da'irar, 'yan wasan da suka yi wannan da'irar za su zauna su yi aiki kamar makulli, don kada kyanwar ta zo. * 'Yan wasan da suka zama kyanwa da linzamin kwamfuta za su iya yin musaya tsakanin 'yan wasan. Ana yin hakan ne domin 'yan wasan su ji rawar da suke takawa ba tare da gajiya ba. == Da kayan aiki == === Congklak === Congklak wasa ne na gargajiya da aka sani da sunaye daban-daban a tsibirin Indonesiya. Sunan da aka fi sani, congklak, an ɗauko shi ne daga harsashin ''cowrie'', wanda aka fi amfani da shi wajen yin wasa da Congklak. A [[Java]], ana kiran wasannin da congklak, dakon, dhakon, ko dhakonan. A Lampung, ana kiran wasan ''da dentuman lamban'' . A Sulawesi, ''Mokaotan'', ''Maggaleseng, Aggalacang da Nogarata.'' <ref name="[5]">{{Cite web |title=Congklak, Traditional Game of Indonesia |url=http://www.expat.or.id/info/congklak.html |access-date=21 March 2012}}</ref> == Manazarta == hj3zd0vtizqvnb1dax9wxb1d6jpesur Twiggy 0 143527 837873 818751 2026-05-19T15:45:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837873 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Dame Lesley Lawson''' (née '''Hornby'''; ''An haife ta'' a ranar 19 ga watan Satumbar shekara ta 1949), wacce aka fi sani da sunan laƙabi na '''Twiggy''', 'yar wasan kwaikwayo ce ta Ingila, kuma mawaƙa ce. Ta kasance gunkin al'adun Burtaniya kuma sanannen samfurin matasa a lokacin "swinging sittin" a London. Twiggy an fara saninta da tsayi da kuma bayyanar androgynous, wanda aka dauka sakamakon manyan idanunta, dogon ido, da gajeren gashi. An ba ta suna "The Face of 1966" ta Daily Express kuma an zabe ta a matsayin mace ta Burtaniya ta Shekara. <ref name="twig site">{{Cite web |date=2010 |title=Biography |url=http://www.twiggylawson.co.uk/biography.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010153623/http://www.twiggylawson.co.uk/biography.html |archive-date=10 October 2012 |access-date=1 May 2010 |website=Twiggy – The Official Site}}</ref><ref name="twigbiochannel">{{Cite web |title=Twiggy biography |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/twiggy.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100626055231/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/twiggy.html |archive-date=26 June 2010 |website=[[The Biography Channel (UK & Ireland)|Thebiographychannel.co.uk]]}}</ref> A shekara ta 1967, ta yi samfurin a Faransa, Japan, da Amurka, kuma ta bayyana a kan murfin ''Vogue'' da The ''Tatler''; sunanta ya bazu a duk duniya.<ref name="twigbiochannel" /> Bayan yin samfurin, Twiggy ta sami nasarar aiki a matsayin 'yar wasan kwaikwayo, mataki, da talabijin. Matsayinta a cikin The Boy Friend (1971) ya sami lambar yabo ta Golden Globe sau biyu. A shekara ta 1983, ta fara bugawa Broadway a cikin wasan kwaikwayo na My One and Only, wanda ta sami kyautar Tony don 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau a cikin Musical . Daga baya ta dauki bakuncin jerin nata, Twiggy's People, inda ta yi hira da fitattun mutane, kuma ta bayyana a matsayin alƙali a cikin shirin gaskiya na Amurka na gaba. Littafin rayuwarta na 1998 Twiggy in Black and White ya shiga jerin sunayen mafi kyawun sayarwa.<ref name="twig site"/> Daga shekara ta 2005 zuwa gaba, ta yi samfurin Marks da Spencer, tana bayyana a tallace-tallace na talabijin da kafofin watsa labarai. An yaba wa Twiggy saboda nasarar da kamfanin ya samu a wannan lokacin. == Ayyukan samfurin (1965-1970) == === 1965–1967 === Twiggy na ɗaya daga cikin manyan samfuran duniya na farko kuma alama ce ta zamani ta shekarun 1960. Babban tasirin ta shine Jean Shrimpton, wanda Twiggy ya dauka a matsayin supermodel na farko a duniya. <ref name="dickinson">{{Cite web |title=Dickinson 1st Supermodel? Not! Says Twiggy |url=http://channels.isp.netscape.com/celebrity/hollywoodexclusive.jsp?feature=ce_hol_09212005 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130104045023/http://channels.isp.netscape.com/celebrity/hollywoodexclusive.jsp?feature=ce_hol_09212005 |archive-date=4 January 2013 |access-date=1 May 2010 |publisher=Channels.isp.netscape.com}}</ref> Ta ce ta dogara da "gidan" ta a kan Pattie Boyd . <ref>{{Cite book|last3=Bob Spitz}}</ref> An bayyana Twiggy kanta a matsayin magajin Shrimpton. A watan Janairun 1966, tana da shekaru 16, an canza gashin kanta kuma an yanke ta a London a Leonard na Mayfair, <ref>{{Cite web |last=sentimentalsusan |date=10 November 2008 |title=Twiggy & Leonard of London ~ ''HairDo Magazine'' 1967 |url=http://modsixties.5forum.net/susan-camp-editors-updates-f9/twiggy-leonard-of-london-hairdo-magazine-1967-t544.htm |access-date=1 May 2010 |website=Modsixties.5forum.net |archive-date=24 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324083806/http://modsixties.5forum.net/susan-camp-editors-updates-f9/twiggy-leonard-of-london-hairdo-magazine-1967-t544.htm |url-status=dead }}</ref> mallakar sanannen mai gyaran gashi Leonard. <ref>{{Cite web |date=23 February 1966 |title=Fashion |url=http://www.twiggylawson.co.uk/fashion.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331162615/http://www.twiggylawson.co.uk/fashion.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=1 May 2010 |website=Twiggy – The Official Site}}</ref> Mai gyaran gashi yana neman samfuran da za su gwada sabon gyaran gashinsa kuma ya gyaran gashinta a shirye-shiryen wasu gwaje-gwaje. Wani kwararren mai daukar hoto Barry Lategan ya dauki hotuna da yawa ga Leonard, wanda mai gyaran gashi ya rataye a cikin salon sa. Deirdre McSharry, wani ɗan jarida na zamani daga Daily Express, ya ga hotuna kuma ya nemi ya sadu da yarinyar.<ref>{{Cite web |date=2 November 2009 |title=Twiggy |url=http://blog.fidmmuseum.org/museum/2009/11/twiggy-.html |access-date=1 May 2010 |publisher=FIDM Museum Blog |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726052712/http://blog.fidmmuseum.org/museum/2009/11/twiggy-.html |url-status=dead }}</ref> McSharry ya shirya don a dauki karin hotuna. Bayan 'yan makonni, littafin ya ƙunshi wani labarin da hotuna na Hornby, yana bayyana ta "The Face of '66". A ciki, kwafin ya karanta: "Kayan Cockney tare da fuska don ƙaddamar da siffofi dubu... kuma tana da shekara 16 kawai". Ayyukan Hornby da sauri ya tashi. Ta kasance takaice ga samfurin a 5 ft 6 in (1.68 , ta auna maki shida biyar kg; 91 kuma tana da 31-23-32 (79-58-81 cm) adadi, "tare da sabon nau'in sauƙi, roƙon jima'i". Saurayinta mai gyaran gashi, Nigel Davies, ya zama manajanta, ya canza sunansa zuwa Justin na Villeneuve, kuma ya rinjayi ta canza sunanta zuwa Twiggy (daga "Twigs", sunanta na yarinta). De Villeneuve ya yaba da kansa saboda binciken Twiggy da nasarar da ta samu, kuma ana yawan ambaton abubuwan da suka faru a wasu tarihin rayuwa. A cikin littafinta na 1998 Twiggy In Black and White, ta ce ta sadu da Justin ta hanyar ɗan'uwansa, lokacin da ta yi aiki a matsayin yarinya Asabar a masu gyaran gashi a London. A nan ne ta fara ganin samfuran a cikin mujallu, amma ba ta taɓa tunanin za ta iya yin wani abu kamar haka ba. Jean Shrimpton ita ce gunkinta, don haka ta girma gashin kanta ya yi kama da ita, kafin Barry Lategan ya yanke shi don hotunan kansa. Shekaru goma da ta fi girma, De Villeneuve ta gudanar da aikinta mai fa'ida na tsawon shekaru bakwai, tana kula da kudinta da kamfaninta a lokacin da take da kyau a matsayin abin koyi.&nbsp; Ba da daɗewa ba aka ga Twiggy a cikin dukkan manyan mujallu na zamani, yana ba da umarni na £ 80 a awa ɗaya, yana fitar da nasa layin tufafi da ake kira "Twiggy Dresses" a cikin 1967, [1] kuma yana ɗaukar duniyar zamani ta guguwa. [2] "Na ƙi abin da na yi kama da shi, "ta ce sau ɗaya, "don haka na yi tunanin kowa ya yi hauka sosai. " [3] Fuskar Twiggy ta kasance a kan halaye uku: siffarta mai laushi, ɗan gajeren gashi da ƙuƙwalwar ido mai duhu. [4] An sami sa hannu a wani bangare ta hanyar amfani da yadudduka uku na gashin ido na ƙarya.[5] Wata daya bayan labarin Daily Express, Twiggy ta tsaya don harbi na farko ga ''Vogue''. Tun daga wannan lokacin ta bayyana a kan murfin Vogue (da kuma bugu da yawa na duniya) sau 14.<ref>{{Cite web |date=2016-02-05 |title=Twiggy Throughout the Years in Vogue |url=https://voguegraphy.wordpress.com/2016/02/05/twiggy-throughout-the-years-in-vogue/ |access-date=2024-11-08 |website=VOGUEGRAPHY |language=en}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1949]] m2d2sw4lw50ext58nla73yvhs31c5y4 MediaWiki:Gadget-WikimediaHausaApp/config.json 8 143707 837832 837817 2026-05-19T12:14:12Z Ammarpad 4826 837832 json application/json { "page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support", "year": "2026", "minText": "1", "maxText": "1", "cycle": "1", "startDate": "2026-03-01", "endDate": "2026-05-01" } 3vf20yn1xpitkrmp9sf5dgoodp9jhw3 837889 837832 2026-05-19T17:25:35Z Ammarpad 4826 + 837889 json application/json { "page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support", "year": "2026", "minText": "1", "maxText": "1", "cycle": "1", "startDate": "2026-05-20", "endDate": "2026-05-24" } bw3wsmdn546xuoj29cjv2rfdebme3fs 837890 837889 2026-05-19T17:26:16Z Ammarpad 4826 837890 json application/json { "page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support", "year": "2026", "minText": "1", "maxText": "1", "cycle": "1", "startDate": "2026-05-19", "endDate": "2026-05-24" } 5621iutyez04756tv1d5i4gqh175cv2 837894 837890 2026-05-19T17:44:25Z Ammarpad 4826 + 837894 json application/json { "page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support", "year": "2026", "minText": "300", "maxText": "1000", "cycle": "1", "startDate": "2026-05-20", "endDate": "2026-05-24" } swzevc9bieerrnc0s89jf0mp7vebmmt 837922 837894 2026-05-19T19:13:36Z Ammarpad 4826 test lower 837922 json application/json { "page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support", "year": "2026", "minText": "200", "maxText": "1000", "cycle": "1", "startDate": "2026-05-20", "endDate": "2026-05-24" } mlnjuv5ljbu9pqi4o72rdcqdhq9ymqa Yaren Tenggerese 0 144072 838052 805843 2026-05-20T05:26:59Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838052 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tenggerese''' (Tenggerese), wani lokacin ana kiransa '''Tengger [[Harshen Javanese|Javanese]]''', yare ne na [[Javanese people|Javanese]] da [[Tenggerese people|Mutanen Tenggerese]] ke magana, rukuni na Javanes waɗanda ke zaune a ƙauyukan da ke cikin tsaunuka da ke kewaye da Bromo Tengger Semeru National Park, a cikin gudanarwa a cikin regencies na [[Pasuruan Regency|Pasuruwa]], [[Probolinggo Regency|Probolinggo]], [[Malang Regency|Malang]], da [[Lumajang Regency|Lumajang]] a [[East Java|Gabashin Java]], [[Indonesiya|Indonesia]]. Harsunan sun bambanta da Surakarta Javanese, saboda yana riƙe da siffofi da yawa na [[Tsohon Javanese|Kawi]], ko Tsohon Javanese. <ref>{{Cite web |last=Putri |first=Dyah Selvia Jayendra Eka |date=2021-11-09 |title=Unsur-unsur bahasa Jawa Kuna pada masyarakat Suku Tengger |url=https://jurnal.harianregional.com/sastra/id-7077 |access-date=2025-08-30 |website=Jurnal Harian Regional |language=id |issn=2302-920X |archive-date=2025-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102014541/https://jurnal.harianregional.com/sastra/id-7077 |url-status=dead }}</ref> Wasu masana harsuna, duk da haka, suna ɗaukar Tenggerese zuriyar tsohuwar yaren Kawi, saboda yana adana ƙamus na dā wanda ba a samu a wasu yarukan Javanese ba.<ref>{{Harvard citation no brackets|Dwi Astuti Wahyu Nurhayati|2016}}</ref> Harshen da ke da alaƙa da harshen [[Arekan Javanese]] da Osing na [[Banyuwangi Regency|Banyuwangi]], wanda kuma ya adana siffofi da yawa na Kawi.<ref>{{Cite journal |last=Farikha |first=Nurul |date=2022 |title=Perbandingan Dialek Bahasa Jawa Masyarakat Pesisir Dengan Masyarakat Pegunungan di Pasuruan: Kajian dialektologi |url=https://jim.unisma.ac.id/index.php/jp3/article/view/16990 |journal=Jurnal Penelitian, Pendidikan, Dan Pembelajaran |language=id |volume=17 |issue=16 |issn=2337-6384}}</ref> Amma dangane da furtawa, wannan yaren yayi kama da yaren [[Yaren Banyumasan|Banyumasan Javanese]] ko Wonosobo. A cikin ƙauyukan Tenggerese a cikin Bromo Tengger Semeru National Park, harshe na Tenggerese ya kasance ana magana da shi a ko'ina a matsayin hanyar sadarwa ta yau da kullun kuma yana ci gaba da amfani da shi a cikin al'adun al'adu da al'adu kamar bautar kakanninmu.<ref>{{Cite journal |last=Firdaus |first=Elvin Nuril |last2=Kriswanto |first2=Muhammad |last3=Padang |first3=Naomi Baso |last4=Saputra |first4=Kelfin Jaya |last5=Arifin |first5=Nur Hikmah |last6=Fatmawati |first6=Galuh |last7=Ardhian |first7=Dany |date=2022-11-13 |title=Leksikon Tanaman pada Boneka Petra dalam Ritual Kematian Masyarakat Tengger sebagai Simbol Leluhur: Kajian Antropolinguistik |url=https://e-journal.hamzanwadi.ac.id/index.php/sbs/article/view/5901 |journal=SeBaSa |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=279–289 |doi=10.29408/sbs.v5i2.5901 |issn=2621-0851}}</ref> Harshen Tengger ya ƙunshi nau'o'i da yawa da isolects waɗanda zasu iya bambanta tsakanin ƙauyuka a cikin ƙamus da ƙamus, galibi saboda rabuwa ta ƙasa.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Reswati |first=Windi Agustia Dwi |last2=Widayati |first2=Wahyu |last3=L |first3=Victor Maroli Tua |date=2023 |title=Analisis Penggunaan Dialek Tengger Pada Masyarakat Desa Ngadirejo Kecamatan Tutur dan Desa Mororejo Kecamatan Tosari (Kajian Dialektologi) |url=https://ejurnal.uibu.ac.id/index.php/alfabeta/article/view/1171 |journal=ALFABETA: Jurnal Bahasa, Sastra, Dan Pembelajarannya |language=en |volume=6 |issue=2 |pages=168–174 |doi=10.33503/alfabeta.v6i2.1171 |doi-broken-date=18 October 2025 |issn=2654-735X}}</ref> A cikin 'yan kwanakin nan, yaren Arekan na Javanese, wanda ake magana da shi a Gabashin Java, da kuma Indonesian, harshen ƙasa na Indonesia, musamman a cikin yankuna na al'ada kamar ilimi. A yau, yawancin mutanen Tenggerese suna da harsuna biyu ko ma harsuna uku.<ref>{{Cite journal |last=Afiah |first=Fiodita Nur |date=2022-04-01 |title=Bentuk-bentuk Relasi Masyarakat Hindu dan Islam pada Suku Tengger Desa Ngadisari Kabupaten Probolinggo: Komunikasi dalam Kerukunan |url=https://icon.uinkhas.ac.id/index.php/icon/article/view/52 |journal=Icon: Islamic Communication and Contemporary Media Studies |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=93–106 |doi=10.35719/icon.v1i1.52 |issn=2986-7649}}</ref> Canjin lambar tsakanin Tenggerese, Arekan Javanese, da Indonesian ya zama ruwan dare a tsakanin al'ummar Tenggerese da ke magana, musamman a cikin hulɗa tare da masu magana da ba na Tenggerese ba.{{Sfn|Soedjito et al.|1984}} == Kalmomin da rarrabuwa == A cikin ƙamus na gida, an san yaren ''Tengger'' da ''''cārabasa'' Tengger'' ko ''''pi''wākya'''' Tengger'' . Kalmar cārabasa ana zaton ta haɗu da kalmomin [[Tsohon Javanese]] uccāraṇa da ''bhāṣa'' (daga [[Sanskrit]]), ma'ana "magana. " A halin yanzu, kalmar piwākyan, wanda aka samo daga kalmar Tsohon Javana wākya, tana ɗauke da ma'anar "magana". Sunan Tengger kanta yana nufin asalin mazaunan Tengger Mountains da yankunan da kewaye. Mutanen Tengger suna kiran yarensu basa Gmail 'harshe mai girma' ko Tengger Javanese, yayin da yaren Javanese na Gabas na Javanese (Arekan) ana kiransa basa__wol____wol____wol__ 'harshe mara kyau', yaren da al'ummomin da ke zaune a cikin ƙasƙanci a ƙarƙashin tsaunukan Tengger ke magana.{{Sfn|Soedjito et al.|1984}} Wannan bambancin ya nuna gaskiyar cewa duk ƙauyukan Tengger suna cikin tsaunuka mafi girma idan aka kwatanta da na [[Arekan Javanese]].{{Sfn|Soedjito et al.|1984}} A fannin harshe, an rarraba harshen Tengger a matsayin yaren [[Harshen Javanese|Javanese]], wanda ke cikin reshen Malayo-Polynesian na dangin yaren Austronesian. Kamar sauran yarukan Javanese na zamani, Tengger Javanese ya samo asali ne daga Javanese ta Tsakiya, kodayake ya riƙe abubuwa da yawa na archaic lexical. A cikin asali, Tengger Javanese yana daga cikin nau'ikan Javanese na Gabas kuma yana da alaƙa da sauran ƙungiyoyin yaren Javanese ta Gabas, musamman ƙungiyar yaren Arekan (kamar yaren Gresik da Malang-Surabaya), da kuma [[Osing language|Harshen Osing]]. Ba kamar masu magana da harshen Osing ba, waɗanda suka ƙi ra'ayin cewa Osing yare ne na Javanese, masu magana da Tenggerese sun yarda a bayyane cewa yarensu yare ne na Java.{{Sfn|Soedjito et al.|1984}} == Rarraba ƙasa da amfani == Tenggerese da farko ana magana da shi ne daga Mutanen Tenggerese waɗanda ke zaune a yankuna a ciki da kewayen Bromo Tengger Semeru National Park a Gabashin Java, wanda aka raba shi tsakanin gwamnatocin Pasuruwa, Probolinggo, Malang, da Lumajang. Ƙauyukan Tenggerese sun fi mayar da hankali a gabashin Malang, kudancin Pasuruan, kudu maso yammacin Probolinggo, da arewa maso yammacin Lumajang. Mutanen Tengger sun kasance mafi yawan jama'a a Gundumar Tosari (Pasuruan) da Gundumar Sukapura (Probolinggo). Ana kuma samun su a wasu ƙauyuka da yawa, ciki har da Ledokombo, Pandansari, da Wonokerso a cikin Gundumar Sumber (Probolinggo); Keduwung da Pusung Malang a cikin Gidan Puspo (Pasuruan); Kayu Kebek, Blarang, Andono Sari, da Ngadirejo a cikin Garin Tutur (Pasuruan): Ngadas a cikin Gasar Poncokusumo (Malang); da kuma Argosari da Ranu Pani a Gundumar Senduro (Lumajang). Daga cikin dukkan ƙauyuka, Ngadas da Ranu Pani ne kawai suka fada cikin iyakokin Bromo Tengger Semeru National Park, sabili da haka an sanya su a matsayin wuraren kiyayewa. Yawancin ƙauyukan Tengger suna cikin tsaunuka da tsaunuka masu tsawo a tsaunuka har zuwa mita 2,100 sama da matakin teku.<ref name=":0" /> Keɓewar dangi - daga juna da kuma daga duniyar waje - ba wai kawai ya taimaka wajen adana yaren ba har ma ya inganta bambancin da aka gani a cikin Tenggerese a cikin ƙauyuka daban-daban.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Fitriana |first=Hanifah Nur |date=2018 |title=Variasi Dialek Tengger di Kabupaten Pasuruan, Probolinggo, dan Lumajang |url=https://ejournal.unesa.ac.id/index.php/jurnal-sapala/article/view/26747 |journal=Jurnal Sapala |language=id |volume=5 |issue=1}}</ref> ==manazarta== j04drh5bfkce0teshkxyk2e142iq6yb Toypurina 0 144924 837829 808134 2026-05-19T12:08:00Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837829 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Toypurina''' (1760–1799) <ref>{{Cite journal |last=Hackel |first=Steven W. |date=2003-01-01 |title=Sources of Rebellion: Indian Testimony and the Mission San Gabriel Uprising of 1785 |journal=Ethnohistory |volume=50 |issue=4 |pages=643–670 |doi=10.1215/00141801-50-4-643 |issn=0014-1801 |s2cid=161256567}}</ref> mace ce mai maganin Kizh <ref name="toypur">{{Cite web |last=Williams |first=Reagan |title=Letter to the general public |url=https://gabrielenoindians.org/wp-content/uploads/2022/09/Toypurina_Raeganletter_220909_154647_page-0001-1_220909_155854.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319195402/https://gabrielenoindians.org/wp-content/uploads/2022/09/Toypurina_Raeganletter_220909_154647_page-0001-1_220909_155854.pdf |archive-date=2024-03-19 |access-date=2024-07-31 |website=gabrielenoindians.org |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=23 October 2013 |title=Jesse's Blog: Toypurina: The Joan of Arc of California |url=https://jesselatour.blogspot.com/2013/10/toypurina-joan-of-arc-of-california.html}}</ref> daga ƙauyen Jachivit. Ta shahara saboda adawarta da mulkin mallaka da masu wa'azin Sipaniya suka yi a California, da kuma rawar da ta taka a cikin tawayen da aka shirya a shekarar 1785 kan Ofishin Jakadancin San Gabriel . Ta ɗauki mutane shida daga cikin ƙauyuka takwas waɗanda mazansu suka shiga cikin harin. == tawayen 1785 == The causes of the San Gabriel rebellion were complex. The rebellion originated from both the Gabrielino people's frustration at the Spanish mission's imposition on their traditional territory, as well as their oppressive rule over their culture, language, labor, and sexual life. Even the Neophytes (the Spanish term for newly baptized indigenous people) resented the poor treatment at the hands of the Spanish, and the colonists' suppression of their culture and ceremonies.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hackel |first=S. W. |date=2003-10-01 |title=Sources of Rebellion: Indian Testimony and the Mission San Gabriel Uprising of 1785 |journal=Ethnohistory |language=en |volume=50 |issue=4 |pages=643–669 |doi=10.1215/00141801-50-4-643 |issn=0014-1801 |s2cid=161256567}}</ref> Barazanar da yankunan mulkin mallaka na Spain suka yi wa iyakokin yankuna da matsugunansu ita ce babbar matsalar da ta haifar da ƙaruwar fushin mutane. An samu ƙaruwar yawan sabbin halittun Neophytes a Mission San Gabriel. Yawan jama'arsu, da kuma karuwar dabbobin da ke gogayya da albarkatunsu, sun ƙara matsin lamba kan ikonsu na tsira daga ƙasarsu. Ƙiyayyar da suke yi wa Ofishin Jakadancin ta ƙaru. <ref name="Toypurina">{{Cite journal |last=Bauer |first=William |date=Spring 2006 |title=Toypurina. |journal=News from Native California |volume=19 |issue=3 |pages=34–36}}</ref> 'Yan asalin ƙasar da aka yi wa baftisma a cikin ayyukan mishan na Spain sun sha wahala wajen cin zarafin ma'aikata da kuma [[Dan kasa na aji na biyu|zama ɗan ƙasa na aji na biyu]] a ƙarƙashin mulkin Sifaniya. A shekara ta 1782, gwamnan Sifaniya ya umarci sojoji a cikin ayyukan mishan su hana 'yan asalin ƙasar da aka yi wa baftisma yin kowace rawa a ƙauyukansu. A lokacin kaka, sun saba gudanar da bikin makoki na shekara-shekara, wanda shine ƙarshen jerin ayyukan ibada na mutuwa, gami da raye-raye. Ta hanyar wannan aikin, sun yi imanin cewa rayukan mamatan sun sami 'yanci daga duniya da shiga ƙasar matattu. A ƙarshen Oktoba 1785, Nicolás José - wani Neophyte kuma babban mutum a cikin tawayen 1785 - da sauran waɗanda ke wurin aikin sun yanke shawarar cewa haramcin rawa ba shi da kyau, kuma rashin iya gudanar da ayyukan ibadarsu ya kawo cikas ga ruhin danginsu da suka mutu. <ref name=":0"/> Nicolás José ta tuntubi Toypurina, wacce aka san ta da zama likita mai hikima da hazaka kuma ɗan'uwanta shine shugaban ƙauyenta. Wannan alaƙar dangi wataƙila ta ƙara wa José buƙatar taimakonta. An ruwaito cewa José ta ba ta lu'u-lu'u - kamar yadda aka saba ba likitoci kyauta don ayyukansu <ref name="Toypurina"/> - a madadin ta kira taron 'yan asalin yankin da ba a yi musu baftisma ba. <ref name=":0"/> Toypurina ta yarda, kuma ta tuntuɓi shugabannin wasu ƙauyuka don shawo kansu su shiga tawayen. <ref name=":0" /> A daren da aka kai harin, maza dauke da baka da kibiyoyi sun je wurin aikin. Toypurina ta raka su don ƙarfafa niyyarsu ta yaƙi; ba ta da makami. <ref name=":0"/> Yayin da Toypurina ke ɗaya daga cikin mutanen da suka jagoranci tawayen, adadin mutanen Spain da ke cikin haɗari ƙalilan ne. Tana zaune a wajen aikin. Saboda ƙaruwar dabbobi da sauran abubuwan da ke haifar da yawan jama'a, adadin mutanen da ke zaune a yankin ya ƙaru, wanda ya haifar da ninki biyu a yankin Ofishin. <ref name="Toypurina"/> Wani ya ci amanar su ga masu gadin Ofishin, kuma an kama mahalarta da shugabannin, ciki har da Toypurina. Jami'an Spain sun yanke wa biyar daga cikin mahalarta harin bulala ashirin da biyar, da kuma wasu bulala goma sha biyu zuwa goma sha biyar ko ashirin. An zartar da hukuncin a bainar jama'a a matsayin gargaɗi da darasi ga duk membobin Ofishin. <ref name=":0" /> <ref name="Toypurina" /> Toypurina, Nicolás José da shugabannin Chief Tomasajaquichi na ƙauyen Juvit da Alijivit, daga Jajamovit, duk an gurfanar da su a gaban kuliya. Da aka yi mata tambaya game da harin, Toypurina ta mayar da martani a cikin wata sanarwa mai zafi wadda ta shahara: ta shiga saboda == Rayuwa daga baya == A cewar bayanan shari'a, an tilasta wa Toypurina yin baftisma a shekarar 1787 yayin da ake tsare da ita a Ofishin Jakadancin San Gabriel. <ref name=":0"/> <ref name="Toypurina"/> Ba da daɗewa ba, aka mayar da ita Ofishin Jakadancin San Carlos Borromeo . Shekaru biyu bayan baftismarta, ta auri wani soja ɗan ƙasar Sipaniya mai suna Manuel Montero, wanda ke aiki a el Pueblo de Los Angeles. Sun sami fili daga gwamna. Suna zaune a Monterey kuma suna da 'ya'ya 3 tare (Cesario, Juana de Dios, da Maria Clementina). <ref name=":0" /> Masana sun yi muhawara ko auren Toypurina alama ce ta karɓar addinin Katolika da na Sifaniya, ko kuma auren ya kasance na sauƙi. Toypurina wataƙila ta karɓi aure a matsayin hanyar kare kanta daga mawuyacin yanayi na ayyukan mishan na Sifaniya ko wataƙila ta ƙaunace shi. <ref name="Toypurina" /> A ranar 22 ga Mayu, 1799, Toypurina ta mutu tana da shekaru 39 a Ofishin Jakadancin San Juan Bautista da ke Alta California . <ref name=":0" /> Zuriyarta kai tsaye <ref name="toypur"/> suna raye kuma a halin yanzu suna cikin kabilar Kizh . == Gado == Bayan da hukumomin Spain suka kama Gabrieliños ashirin da ɗaya a daren da aka yi tawayen, an yi wa huɗu daga cikin mahalarta da masu gadi suka gano a matsayin shugabannin tawaye tambayoyi a farkon watan Janairun 1786. <ref name=":0"/> Thomas Workman Temple II, masanin tarihin iyali kuma zuriyar wasu mazauna Spain na farko a ofishin jakadancin a Alta California, shi ne malami na farko da ya yi nazarin shaidar da aka samu daga tambayoyin. Ya buga wani labari game da Toypurina, "Toypurina the Witch and the Indian Reprising at San Gabriel" (1958). Duk da cewa masana sun yi imanin cewa Temple na iya ƙara wasu abubuwan da suka faru, <ref name=":0" /> ana kyautata zaton labarinsa yana ɗaya daga cikin cikakkun bayanai game da wannan tawayen. An ambace shi a matsayin babban abin tunawa a cikin labarai da littattafai na gaba. <ref name=":0" /> Toypurina ta zama alama ga 'yan California da sauran Amurkawa na adawa da Gabrieliño ga ayyukan mishan. Ita ce babbar jigo a tsakanin matan 'yan asalin California waɗanda suka yi zanga-zanga kan mulkin mallaka na Spain. Ta rayu a cikin tsarin iko na matriarchal inda mata suke a tsakiyar al'adar wata ƙabila da rayuwar ruhaniya. Bayan mutuwar Toypurina, matan 'yan asalin Amurka sun kafa wata ƙungiya ta addini da siyasa wadda ke ba wa alloli mata iko da tasiri kuma suka ba mata amanar kula da lafiya da walwalar al'ummominsu. [1] Kamar yadda William Bauer ya rubuta a cikin Toypurina, ta "fito daga tarihin tarihi a matsayin mace wadda ba wai kawai ta fuskanci faɗaɗar Sifaniya a kudancin California ba, har ma ta tsara hanya don rayuwarta da juriyar mutanenta." Shahararrun labaran tawayen Toypurina galibi suna nuna ta a matsayin mayya mai ha'inci ko kuma mai sihiri mai jan hankali, gami da labarin Temple, wanda aka ɗauka a matsayin ɗaya daga cikin mafi tasiri ga rubuce-rubucen da suka biyo baya game da matar 'yan asalin ƙasar. Juriyar Toypurina a kan hukumomin mulkin mallaka ta hanyar magani da tattaunawa ta yi daidai da "sauran hanyoyin ƙirƙirar abubuwan da suka saba wa tarihi," kamar ta hanyar "al'adun baki da na gani". Waɗannan su ne yadda mata da aka yi wa hidima a ƙarƙashin mishan na Spain suka sami nasarar kasancewa cikin tunanin gama gari da juriya tsawon tsararraki. A cikin "Ƙirƙirar Tarihin Alta California, 1769-1848," Antonia Castañeda ta ba da shawarar cewa "mata da kansu sun yi amfani da sihiri a matsayin hanyar lalata tsarin zamantakewa da jima'i da addini ya amince da shi kuma an sanya shi a cikin dokar girmama mulkin mallaka." <ref name=":1" /> Ta ce amfani da "sihiri na jima'i don sarrafa maza da kuma lalata tsarin maza ta hanyar amfani da jikinsu a alamance" ita ce hanyarsu ta sake tabbatar da ikonsu a zahiri, a gaban mulkin mallaka mai ƙarfi. == Manazarta == [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] fzy0xw9z0df5evt1ezdyj9o6y30iljh Wendy Rogers (ɗan siyasa) 0 145746 837991 810567 2026-05-19T22:27:52Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837991 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wendy Rogers''' (an haife ta a ranar 24 ga Yuli, 1954) 'yar siyasa ce 'yar Amurka mai ra'ayin mazan jiya wacce ta yi aiki a Majalisar Dattawan Arizona tun daga 2021. A halin yanzu tana wakiltar gundumar 7 a matsayin [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jam'iyyar Republican]] . Rogers jami'ar [[United States Air Force|rundunar sojin saman Amurka]] ne daga 1976 zuwa 1996. Kafin ta lashe zaben majalisar dattawan jihar, ta yi takarar mukamai daban-daban na jiha da tarayya tsakanin 2010 da 2018. A shekarar 2020, Rogers ta yi nasara a zaben fidda gwani da Sanata Sylvia Allen mai ci, kuma ta kayar da 'yar takarar jam'iyyar Democrat a babban zaben. Da farko an zabi Rogers don wakiltar gundumar 6, amma daga baya aka sake zabarsa don wakiltar gundumar 7 saboda sake zabensa . <ref name=":2">{{Cite web |last=Duda |first=Jeremy |date=December 29, 2021 |title=Who won and who lost with the new legislative districts? |url=https://www.azmirror.com/2021/12/29/who-won-and-who-lost-with-the-new-legislative-districts/ |access-date=March 24, 2022 |language=en-US}}</ref> A matsayinta na 'yar takara kuma memba a Majalisar Dattawan Arizona, Rogers ta fuskanci ce-ce-ku-ce da kalaman batanci, goyon bayan [[Donald Trump]] da kuma yunkurinsa na soke zaben 2020, da kuma rungumarta ta nuna wariyar launin fata, ciki har da ka'idoji daban-daban na nuna wariyar launin fata da kuma nuna wariya. Ita mamba ce a kungiyar Oath Keepers, wata kungiyar 'yan bindiga da ke adawa da gwamnati wadda mambobinta suka shiga cikin harin da aka kai wa Majalisar Dokokin Amurka a ranar 6 ga Janairu a shekarar 2021. A watan Maris na 2022, Rogers ta sami suka mai ban mamaki daga majalisar dattawan jihar da jam'iyyar Republican ke iko da ita saboda kalamanta ga taron siyasa na farko na Amurka mai fafutukar kare haƙƙin farar fata, kuma an yi bincike kan ɗabi'un mutane bayan da ta nuna cewa harbin Buffalo na 2022 wani aiki ne na gwamnatin Amurka na ƙarya . == Rayuwar farko da ilimi == An haifi Rogers a Fort Knox, Kentucky, a ranar 24 ga Yuli, 1954. <ref name="CattCtr">{{Cite web |title=Wendy Rogers |url=https://awpc.cattcenter.iastate.edu/directory/wendy-rogers/ |access-date=April 1, 2021 |website=Archives of Women's Political Communication |publisher=Carrie Chapman Catt Center for Women and Politics, Iowa State University}}</ref> Tana da digirin farko a fannin aikin zamantakewa daga Jami'ar Jihar Michigan, digiri na biyu a fannin aikin zamantakewa daga Jami'ar Alabama, da digiri na biyu a fannin kimiyyar tsaro na ƙasa daga Jami'ar Jihar California, San Bernardino . <ref name="CattCtr" /> == Aikin soja == Rogers ya yi aiki a [[United States Air Force|rundunar sojin saman Amurka]] daga 1976 zuwa 1996, inda ya yi ritaya tare da mukamin laftanar kanar . <ref name="CattCtr"/> Rogers ɗaya ce daga cikin matukan jirgin sama mata 100 na farko a rundunar sojin sama, ta sami fikafikan jirgin sama a 1981 kuma ta ci gaba da tuka jiragen sama na soja masu nauyi na C-141 Starlifter da kuma jigilar jiragen sama na C-21 "Learjet" . <ref name="lpc">{{Cite web |date=August 15, 2018 |title=Congressional candidate Wendy Rogers visits Page |url=https://lakepowellchronicle.com/article/congressional-candidate-wendy-rogers-visits-page |access-date=March 29, 2022 |website=Lake Powell Chronicle |archive-date=October 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022015209/https://lakepowellchronicle.com/article/congressional-candidate-wendy-rogers-visits-page |url-status=dead }}</ref> Daga baya aka tura Rogers zuwa Turai. <ref name="lpc" /> == Aikin siyasa == Tun daga shekarar 2010, Rogers ya tsaya takarar mukamai na gwamnati sau biyar ba tare da nasara ba. <ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=November 14, 2021 |title=Wendy Rogers embraced Trump's stolen election lie and watched her star rise |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/wendy-rogers-embraced-trump-s-stolen-election-lie-watched-her-n1283510 |access-date=November 19, 2021 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref> A shekarar 2010, Rogers ya tsaya takarar Majalisar Dattawa ta Arizona a gundumar majalisa ta 17, inda ya sha kaye a hannun dan Democrat David Schapira a babban zaben. A shekarar 2012, ta tsaya takarar Majalisar Wakilai ta Amurka a gundumar majalisa ta 9 ta Arizona, inda ta sha kaye a hannun Vernon Parker na jam'iyyar Republican. A shekarar 2014, ta sake tsayawa takara a gundumar ta 9 kuma ta lashe zaben 'yan Republican, amma ta sha kaye a hannun 'yar majalisar Democrat Kyrsten Sinema . A lokacin wannan yakin neman zabe, Rogers ya yi amfani da bidiyon da aka dauka na yanke kan dan jaridar Amurka [[James Foley (mai jarida)|James Foley]] da 'yan ta'addar [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIL]] suka yi a wani tallan yakin neman zabe da ke neman kai hari kan Sinema a matsayin mai rauni a tsaron kasa. 'Yan Democrat sun yi Allah wadai da wannan talla a matsayin wata dabarar "abin zargi", yayin da yakin neman zaben Rogers ya kare shi. A shekarar 2016, Rogers ya nemi takarar jam'iyyar Republican a gundumar majalisa ta farko ta Arizona ba tare da nasara ba; tana ɗaya daga cikin 'yan takara biyar, tare da Sheriff na Gundumar Pinal Paul Babeu, tsohon Sanata na jihar kuma Sakataren Harkokin Wajen Arizona Ken Bennett, mai kiwon dabbobi kuma ɗan kasuwa Gary Kiehne, da kuma ɗan kasuwa Shawn Redd. A lokacin yakin neman zaɓen farko, Rogers ita ce kaɗai 'yar takarar da ta goyi bayan shawarar [[Donald Trump]] na gina katanga a kan iyaka da Mexico . <ref name="Cowan" /> Ta kuma goyi bayan ƙara yawan sojojin Amurka da aka tura zuwa rikice-rikicen ƙasashen waje. <ref name="Cowan" /> Rogers ya sha kaye, inda ya zo na uku a bayan Babeu, wanda ya lashe zaɓen, da kuma Kiehne, wanda ya zo na biyu. A shekarar 2018, Rogers ya sake tsayawa takara kuma ya lashe zaɓen 'yan Republican a gundumar majalisa ta 1, amma ya sha kaye a hannun ɗan majalisar Democrat mai ci Tom O'Halleran . === Zaɓen Majalisar Dattawa ta Jiha da wa'adin mulki === A shekarar 2020, Rogers ya tsaya takarar Sanata a Arizona a gundumar majalisa ta 6, wadda ta ƙunshi Rim Country da White Mountains, kuma ta haɗu daga Flagstaff zuwa kan iyakar Arizona [[New Mexico|-New Mexico]] . <ref name="ClaimsMembership">{{Cite web |last=Aleshire |first=Peter |date=October 27, 2020 |title=Senate candidate claims membership in controversial militia |url=https://www.paysonroundup.com/elections_2018/senate-candidate-claims-membership-in-controversial-militia/article_df7dd5e0-210a-5288-90c6-58b84ad35f9f.html |access-date=October 22, 2022 |website=paysonroundup.com |language=en}}</ref> Rogers ya kayar da Sylvia Allen, wacce ta daɗe tana kan karagar mulki a jam'iyyar Republican a zaɓen fidda gwani mai cike da takaddama, <ref>{{Cite web |last=Peter Aleshire |date=August 7, 2020 |title=Rogers unseats Allen in bitter, expensive state senate primary brawl |url=https://www.wmicentral.com/news/latest_news/rogers-unseats-allen-in-bitter-expensive-state-senate-primary-brawl/article_cfedbae4-556d-519f-8ac3-7a07e5d82f26.html |website=White Mountain Independent}}</ref> kuma ya kayar da Felicia French, 'yar takarar Democrat a babban zaɓe. <ref name="AleshireSlugfest">{{Cite web |last=Aleshire |first=Peter |date=November 4, 2020 |title=Republicans hang onto District 6 in costly slugfest |url=https://www.paysonroundup.com/news/republicans-hang-onto-district-6-in-costly-slugfest/article_4c49f217-9e7b-57ac-a63b-3220436581e8.html |website=[[Payson Roundup]]}}</ref> A lokacin yaƙin neman zaɓe, Rogers bai yi wani bayyana a bainar jama'a ba, bai shiga muhawara ba, kuma ya guji ɗaukar matsayi kan batutuwan siyasa na gida, kamar kula da gandun daji, kuɗaɗen ilimi, ko martanin Arizona ga annobar COVID-19 . <ref name="AleshireSlugfest" /> Ƙungiyoyin kuɗi masu duhu a ɓangarorin biyu sun kashe makudan kuɗi don tallafawa da adawa da 'yan takarar biyu. <ref name="AleshireSlugfest" /> Rogers ya tara dala miliyan 1 a cikin gudummawar kamfen, wani tarihi ga gundumar. <ref name="AleshireSlugfest" /> A matsayinta na 'yar takara kuma jami'a, ta goyi bayan ra'ayoyin masu ra'ayin mazan jiya kuma ta ƙulla alaƙa da manufofin siyasa masu ra'ayin mazan jiya. Rogers ta hau mulki a watan Janairun 2021. [1] Yanzu tana wa'adinta na biyu, a halin yanzu tana aiki a matsayin Shugabar Kwamitin Zaɓen Majalisar Dattawa ta Arizona, Mataimakiyar Shugabar Kwamitin Gwamnati, kuma memba a Harkokin Soja, Kwamitin Tsaron Jama'a da Tsaron Iyakoki da Kwamitin Shari'a, kuma a matsayin memba na Kwamitin Nazarin Blockchain da Cryptocurrency na majalisar dokoki. [2] [3] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1954]] fcrc5utej50opqh8xm30ycnrox7ib1w Tracey Poirier 0 146364 837830 812357 2026-05-19T12:09:54Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837830 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tracey Poirier''' (an haife ta a shekara ta 1974) jami'i ce a cikin Sojojin Tsaro. Tsohon sojan ruwa na Amurka da Sojojin Amurka, ta yi aiki a cikin soja tun 1991, kuma ta kasance darektan ma'aikatan hadin gwiwa na Vermont National Guard tun 2022. Ayyukan umurni na Poirier sun haɗa da Battalion na 186 na Brigade (2013 zuwa 2016) da Regiment na 124 (Regional Training Institute) (2019 zuwa 2021). An ci gaba da ita zuwa Brigadier Janar a watan Yulin 2023, kuma kyaututtuka sun hada da Medal na Bronze Star, Medal na Ayyuka na Meritorious tare da tarin ganye guda biyu, Medal of Commendation na Sojoji tare da tarin ganyen oak, da Medal of Achievement na Sojojin. == Rayuwa ta farko == An haifi Tracey L. (Jones) Poirier a shekarar 1974 kuma asalinta daga Genesee ne, Pennsylvania . Ta kammala karatunta a makarantar sakandare ta Northern Potter a shekarar 1992, kuma ta kasance mai kula da harkokin valedictorian a ajinsu. Poirier ta shiga rundunar sojojin Amurka a shekarar 1991, kuma ta yi aiki a matsayin ƙwararriyar mai samar da kayayyaki a Wellsville, New York . <ref name="VTNGBio">{{Cite web |date=2021 |title=Biography, Colonel Tracey Poirier, Director of the Joint Staff |url=https://vt.public.ng.mil/About-Us/Biographies/Bio-Article-View/Article/2277840/colonel-tracey-poirier/ |access-date=September 5, 2023 |website=vt.public.ng.mil |publisher=Vermont National Guard |archive-date=September 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905210735/https://vt.public.ng.mil/About-Us/Biographies/Bio-Article-View/Article/2277840/colonel-tracey-poirier/ |url-status=dead }}</ref> Poirier ta halarci Jami'ar Norwich tare da tallafin karatu na Jami'an Reserve' Training Corps daga 1992 zuwa 1996. <ref name="VTNGBio"/> Ta kammala karatun digiri na farko a fannin Turanci da Sadarwar Kafafen Yaɗa Labarai. <ref name="VTNGBio" /> An ba Poirier [[Tallafin karatu na Rhodes|kyautar tallafin karatu na Rhodes]], na farko ga wani ɗalibi da ya kammala karatunsa a Jami'ar Norwich, kuma ta yi karatu a Kwalejin Hertford ta [[Jami'ar Oxford]], inda ta sami digiri na biyu a fannin Ilimin Halayyar Dan Adam a 1997 da digiri na biyu a fannin Kimiyya a Hulɗa da Masana'antu da Gudanar da Albarkatun Dan Adam a 1998. <ref name="VTNGBio" /> <ref>{{Cite web |date=2023 |title=Speakers Bureau Biography: Tracey Jones Poirier |url=https://www.americanrhodes.org/speakers.html?do_item_search=1&letter=P |access-date=September 5, 2023 |website=American Rhodes.org |publisher=The Association of American Rhodes Scholars}}</ref> == Fara aiki == Poirier ta yi aiki a rundunar sojojin ruwa na tsawon shekaru takwas, ciki har da mukamai a rundunar sojojin ruwa ta Amurka a Turai da Afirka, a sansanin sojojin ruwa na Quantico, Virginia, da kuma a sansanin sojojin ruwa na HM Smith, Hawaii. <ref name="VTNGBio"/> Yayin da take aiki a Hawaii, ta tura sojoji don tallafawa rundunar sojojin ruwa ta Iraqi . <ref name="VTNGBio" /> Poirier ta shiga rundunar tsaron ƙasa ta Vermont a shekara ta 2006, kuma ayyukanta sun haɗa da kwamandan kamfani, mai koyar da darasin ayyukan bayanai, da kuma jami'in ma'aikata (S-1) na runduna ta 124 (Cibiyar Horar da Yanki). [1] Daga baya ta yi aiki a matsayin S-1 na rundunar sojojin ƙasa ta 86 a lokacin da rundunar ta tura sojoji zuwa Afghanistan, da kuma jami'in ayyukan tallafi na rundunar sojojin ƙasa ta 186. [1] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1974]] tpr44ifpf15c2dlk5c7fb320knwoswd Welwitschia dos Santos 0 146820 837989 814821 2026-05-19T22:19:45Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837989 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Welwitschia Abrantes José dos Santos''' (an haife ta a shekara ta 1978), wacce aka fi sani da '''Tchizé dos Santos''', 'yar siyasa ce kuma 'yar kasuwa 'yar ƙasar Angola. Ta kasance 'yar majalisar dokoki ta [[MPLA]] a Majalisar Dokoki ta Ƙasa har zuwa tsakiyar shekara ta 2010.<ref>{{Cite web |last=Lukef |date=2022-07-08 |title=Daughter of Angola’s Dos Santos demands autopsy on foul play fears |url=https://mg.co.za/africa/2022-07-08-daughter-of-angolas-dos-santos-demands-autopsy-on-foul-play-fears/ |access-date=2026-02-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> == Tarihin Rayuwa == '''Tchizé''', kamar yadda aka san ta da ita, 'yar da aka aura ta biyu ga Shugaban Angola José Eduardo dos Santos ce. <ref>{{Cite web |last=Lukef |date=2022-07-08 |title=Daughter of Angola’s Dos Santos demands autopsy on foul play fears |url=https://mg.co.za/africa/2022-07-08-daughter-of-angolas-dos-santos-demands-autopsy-on-foul-play-fears/ |access-date=2026-02-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Ta yi karatun aikin watsa labarai a [[Landan]], [[Ingila|Ingila,]] kuma tun daga shekarar 2009 ta yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan Hukumar Fasaha ta tashar talabijin ta jihar TPA, tana kula da sake fasalinta. Ta taka muhimmiyar rawa a cikin tsarin watsa shirye-shiryen tashar ta hanyar talabijin ta tauraron ɗan adam. Tana da muƙamin gudanarwa a TPA 2,<ref> {{Webarchive|url=http://www.angoladicas.com/notices_detail.asp?ID=11058&a=1|text=West Side und Semba greifen nach dem zweiten Kanal}} (Portuguese)</ref> kuma tana da hannu a kamfanonin watsa labarai da sadarwa guda biyu, Semba Comunicações da West Side Investments.<ref>{{Webarchive|url=http://www.oje.pt/noticias/africa/deputada-tchize-dos-santos-nega-conflito-de-interesses-enquanto-consultora-nas-mudancas-na-tpa|text=}} (Portuguese)</ref> Baya ga ayyukanta na talabijin, Welwitschia dos Santos kuma tana da tushe a duniyar kuɗi. Tana da kashi 13.3 cikin ɗari na {{Interlanguage link|Banco BNI|de|Banco BNI}} na Angola. (BNI). Ta taka muhimmiyar rawa wajen fara wani sabon aikin talabijin na biyu mai zaman kansa na Angola mai suna AngoTV tun daga shekarar 2010.<ref>[http://www.angonoticias.com/full_headlines.php?id=23897 Abgeordnete Tchitzé dos Santos verneint Interessenskonflikt bei TPA] (Portuguese)</ref> Tchizé dos Santos kuma mai saka hannun jari ce kuma mai babban ci gaban gidaje a São Francisco (Portugal), gundumar Alcochete a [[Portugal]]. An zaɓi Welwitschia dos Santos a Majalisar Dokoki ta Ƙasa a zaɓen 'yan majalisar Angola na shekarar 2008.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-10-30 |title=Angolan ex-president's daughter suspended from parliament |url=https://punchng.com/angolan-ex-presidents-daughter-suspended-from-parliament/ |access-date=2026-02-03 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> Welwitschia dos Santos ta auri Hugo Pêgo, wani injiniyan noma daga Portugal, tun lokacin Kirsimeti a shekarar 2003. Suna da 'ya'ya biyu.<ref>[http://www.angonoticias.com/full_headlines.php?id=23897 Abgeordnete Tchitzé dos Santos verneint Interessenskonflikt bei TPA] (Portuguese)</ref> == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin haɗi na waje == * {{Commons-inline}} * [http://www.geneall.net/P/per_page.php?id=1333407 Daten auf Geneall] * [http://www.cmjornal.xl.pt/detalhe/noticias/outros/domingo/hugo-pego-no-coracao-de-angola Reportage im "Correio de Manha" über das Paar Welwitschia dos Santos und Hugo Pêgo]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Rukuni:Haihuwan 1978]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] imx5ruopxymwi2ry92tdnxg4b7z3lsk Tsuruyo Kondo 0 147003 837868 816043 2026-05-19T15:02:32Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837868 wikitext text/x-wiki {{databox}} Tsuruyo Kondo (近藤 鶴代) (16 ga Nuwamba, 1901 - 9 ga Agusta, 1970) ɗan siyasa ne na ƙasar Japan wanda ya yi aiki a matsayin Darakta Janar na Hukumar Kimiyya da Fasaha daga 1962 zuwa 1963, a majalisar ministocin Hayato Ikeda . == Rayuwar farko da ilimi == An haifi Kondo a Niimi, gundumar Okayama a ranar 16 ga Nuwamba, 1901. <ref> name=":0">{{Cite web |last=日本人名大辞典+Plus |first=デジタル版 |title=近藤鶴代(こんどう つるよ)とは |url=https://kotobank.jp/word/%E8%BF%91%E8%97%A4%E9%B6%B4%E4%BB%A3-1076336 |access-date=2019-01-22 |website=コトバンク |language=ja}}</ref> A shekarar 1924 ta kammala karatunta daga Jami'ar Mata ta Japan kuma ta fara aiki a makarantu biyu a Okayama, Sanyo Koto Jogakko da Okayama-ken Daiichi Okayama Koto Jogakko. <ref>{{Cite web |title=昭和37年 原子力委員会月報7(8)原子力委員会委員長に近藤鶴代氏就任 |url=http://www.aec.go.jp/jicst/NC/about/ugoki/geppou/V07/N08/19620801V07N08.html |access-date=2019-01-22 |website=www.aec.go.jp |archive-date=2017-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003190430/http://www.aec.go.jp/jicst/NC/about/ugoki/geppou/V07/N08/19620801V07N08.html |url-status=dead }}</ref> Ta koyar da ɗabi'u da tattalin arziki na gida. == Aikin siyasa == Bayan [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]], an wanke ɗan'uwan Kondo, ɗan siyasa da ke da alaƙa da Jam'iyyar Ci Gaban Japan mai suna Kotani Setsuo, a shekarar 1946. Wannan juyin mulki ya hana shi tsayawa takara. Kondo ta tsaya takarar a madadinsa ba tare da jam'iyyar da za ta wakilci yankin Okayama a Majalisar Wakilai ba. Ta kasance ɗaya daga cikin 'yan siyasa mata na farko a Japan bayan yaƙin . Bayan an zaɓe ta, ta zama memba na Jam'iyyar Liberal, sannan Jam'iyyar Liberal ta Democrat, sannan Jam'iyyar Freedom. A shekarar 1948, an zaɓe ta don ta zama Mataimakiyar Minista a Majalisar Ministocin Shigeru Yoshida . An zaɓe Kondo sau huɗu, har sai da ta sha kaye a zaɓen 1953 da 1955. Ta koma siyasa lokacin da aka zaɓe ta a Majalisar Kansiloli a 1956, tana wakiltar yankin Okayama. <ref>{{Cite web |title=女性大臣の系譜 写真特集:時事ドットコム |url=https://www.jiji.com/jc/d4?p=jwm149-02kondo-img025&d=d4_mm |access-date=2019-01-22 |website=時事ドットコム |language=ja}}</ref> Kondo ta haɗa kanta da ɓangaren Banboku Ōno a cikin Jam'iyyar Liberal Democratic Party . Bayan an sake zaɓenta a 1962, an ba ta matsayi a majalisar Hayato Ikeda a matsayin shugabar Hukumar Makamashin Atomic ta Japan da kuma daraktan {{Interlanguage link|Japanese Science and Technology Agency|ja|科学技術庁}} . Bayan Masa Nakayama, Kondo ita ce mace ta biyu da aka taɓa naɗawa a majalisar ministocin Japan . <ref name=":0">{{Cite web |last=日本人名大辞典+Plus |first=デジタル版 |title=近藤鶴代(こんどう つるよ)とは |url=https://kotobank.jp/word/%E8%BF%91%E8%97%A4%E9%B6%B4%E4%BB%A3-1076336 |access-date=2019-01-22 |website=コトバンク |language=ja}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREF日本人名大辞典+Plus">日本人名大辞典+Plus, デジタル版. [https://kotobank.jp/word/%E8%BF%91%E8%97%A4%E9%B6%B4%E4%BB%A3-1076336 "近藤鶴代(こんどう つるよ)とは"]. ''コトバンク'' (in Japanese)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-01-22</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Japanese-language sources (ja)]]</ref> Kondo ta yi ritaya daga siyasa a shekarar 1968. Ta rasu a shekarar 1970 tana da shekaru 68. <ref name=":0"/> == Ƙarin karatu == *   == Manazarta == {{Reflist}} [[Rukuni:Pages with unreviewed translations]] [[Rukuni:Haifaffun 1901]] [[Rukuni:Mutuwan 1970]] 7czx4d85yjbfqcv998d1rkwdwcdifx7 Yōko Kamikawa 0 147006 838161 816057 2026-05-20T09:39:58Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838161 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yōko Kamikawa''' (上川 陽子, Kamikawa Yōko; an haife ta 1 ga Maris, 1953) ‘yar siyasa ce daga ƙasar Japan kuma tsohuwar mai bincike a cibiyar nazari (think tank). Ta rike mukamin Ministar Harkokin Waje daga Satumba 2023 zuwa Oktoba 2024. Haka kuma ta taba zama Ministar Shari’a daga Satumba 2020 zuwa Oktoba 2021, sannan ta yi aiki a matsayin Ministar Jiha mai kula da Daidaiton Jinsi da Harkokin Zamantakewa a gwamnatocin Shinzō Abe da Yasuo Fukuda. Tun daga Disamba 2012, ta kasance mamba a Majalisar Wakilai (House of Representatives)<ref>{{Cite web |title=Yoko KAMIKAWA (The Cabinet) {{!}} Prime Minister of Japan and His Cabinet |url=https://japan.kantei.go.jp/96_abe/meibo/daijin/kamikawa_e.html |access-date=2024-08-02 |website=japan.kantei.go.jp}}</ref> == Rayuwar farko da ilimi == An haife ta a birnin Shizuoka da ke gundumar Shizuoka a ranar 1 ga Maris, 1953. Ta halarci Jami'ar Tokyo, inda ta ƙware a fannin hulɗa da ƙasashen duniya a Kwalejin Fasaha da Kimiyya . <ref>{{Cite web |title=上川陽子君_衆議院 |url=https://www.shugiin.go.jp/internet/itdb_giinprof.nsf/html/profile/137.html |access-date=2024-08-16 |website=www.shugiin.go.jp }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A lokacin da take jami'a, ta kasance memba na ƙungiyar Aikido . <ref>{{Cite web |date=2016-05-23 |title=第84回 「2年越しのJFK展、東大合気道部60周年」 {{!}} 自由民主党 衆議院議員 かみかわ陽子オフィシャルサイト |url=https://www.kamikawayoko.net/archives/4029 |access-date=2024-08-16 |website=自由民主党 衆議院議員 かみかわ陽子オフィシャルサイト {{!}} |language=ja}}</ref> Ta kammala karatunta daga jami'ar a watan Maris na 1977 kuma ta fara aiki a matsayin mai bincike a Cibiyar Bincike ta Mitsubishi a watan Afrilu. A shekarar 1988 ta sami digiri na biyu a fannin manufofin jama'a daga Makarantar Gwamnati ta John F. Kennedy, [[Jami'ar Harvard]] . Bugu da ƙari, ta yi aiki a matsayin abokiyar aiki a ƙarƙashin Sanata Max Baucus na Amurka . <ref name=":0">{{Cite web |title=上川 陽子(かみかわ ようこ) |url=https://www.jiji.com/jc/giin?d=0890ecd459e18405ab7fc5e147b33dce&c=syu&rel=ja |access-date=2024-01-18 |publisher=jiji.com |language=ja}}</ref> Tana da aure da Takunae Kamikawa, abokin karatunta daga Jami'ar Tokyo, kuma suna da 'ya'ya mata biyu. <ref>{{Cite web |title=かみかわ陽子 : プロフィール : 「こどもと育つ」娘たちの声援 涙が出た |url=https://www.kamikawayoko.net/old/archive/profile/introduction/2002_0709.html |access-date=2024-08-16 |website=www.kamikawayoko.net}}</ref> == Aikin siyasa == === Majalisar Wakilai === An zaɓe ta a Majalisar Wakilai a karon farko a watan Yunin 2000. An sake zaɓe ta a kowace zaɓe har zuwa 2009. An sake zaɓe ta a 2012. Ta wakilci gundumar Shizuoka ta 1 tsakanin 2000 da 2003, 2005 zuwa 2009 da kuma tun 2012. Ta kuma wakilci yankin wakilcin Tōkai tsakanin 2003 da 2005. === Ministan Shari'a === A lokacin da take Ministar Shari'a, Kamikawa ta ba da umarnin a kashe mutane 16 inda 13 daga cikin waɗanda aka kashe tsoffin membobin ƙungiyar Aum Shinrikyo ta ranar lahira, waɗanda ayyukan ta'addancin cikin gida suka haɗa da harin sarin na jirgin ƙasa na Tokyo na 1995. <ref>{{Cite web |date=July 26, 2018 |title=Japanese justice minister's 16 execution orders the most since end of death penalty moratorium in 1993 |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2018/07/26/national/crime-legal/kamikawa-ordered-16-executions-highest-among-justice-ministers-since-1993/#.W1lJMWNryP8}}</ref> === Ministan Harkokin Waje === Bayan sake fasalin majalisar ministoci a ranar 13 ga Satumba, 2023, an naɗa ta ministar harkokin waje. <ref>{{Cite web |date=2023-09-13 |title=第2次岸田再改造内閣の閣僚名簿発表 |url=https://www.sankei.com/article/20230913-OWNZ2Z2IEVOJ7EZYLE2WXDWBV4/ |access-date=2024-01-18 |publisher=[[The Sankei Shimbun]] |language=ja}}</ref> Ta yi wata ziyara ba zato ba tsammani zuwa [[Kiev|Kyiv]], Ukraine a watan Janairun 2024, inda ta bayyana goyon bayan Japan ga Ukraine da kuma yadda gwamnatin Japan ke son ƙarfafa taimako da kuma dangantakar da ke tsakaninta da kasar. Ta kuma nuna cewa gwamnatin Japan za ta kasance a shirye ta jagoranci yarjejeniyar zaman lafiya da Ukraine ta tsara kan kare lafiyar radiation da makaman nukiliya. <ref>{{Cite web |date=2024-01-15 |title=Kamikawa's surprise visit to Ukraine sent an important signal |url=https://www.japantimes.co.jp/commentary/2024/01/15/japan/kamikawa-visit-ukraine-important/ |access-date=2024-01-18 |publisher=[[The Japan Times]]}}</ref> [[Fayil:Foreign_Secretary_David_Cameron_attends_G20_Summit_in_Brazil_(53543113837).jpg|left|thumb|Kamikawa a Brazil za ta halarci taron ministocin harkokin waje na G20 a watan Fabrairun 2024]] Bugu da ƙari, Kamikawa ta yi wasu tafiye-tafiye na baya-bayan nan zuwa ƙasashen waje. <ref>{{Cite web |date=April 10, 2024 |title=Foreign Minister's Page |url=https://www.mofa.go.jp/about/hq/fm_corner/kamikawa/index.html |website=Ministry of Foreign Affairs of Japan}}</ref> A farkon Fabrairu 2024, ta ziyarci Samoa da Fiji don halartar taron Ministoci na 5 na Taron Shugabannin Tsibiran Pacific (PALM). <ref>{{Cite web |date=2024-02-02 |title=Press Conference by Foreign Minister KAMIKAWA Yoko |url=https://www.mofa.go.jp/press/kaiken/kaikenwe_000001_00031.html |access-date=2024-09-02 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan}}</ref> A lokacin taron, mahalarta sun raba ra'ayoyi kan ci gaban manufofi da canje-canjen yanayi na duniya. A ƙarshen Fabrairu, Kamikawa ta halarci Taron Ministan Harkokin Waje na G20 a Brazil, don tattauna al'amuran duniya na yanzu. A watan Maris na 2024, Kamikawa ta ziyarci birnin New York, inda ta jagoranci taron ministoci na Majalisar Tsaron Majalisar Dinkin Duniya (UNSC) kan "Kwace Makamai Masu Guba da Hana Yaɗuwar Makamai Masu Guba." Takeshi Iwaya ne ya gaje ta lokacin da Shigeru Ishiba ya kafa majalisar ministocinsa a ranar 1 ga Oktoba, 2024. == Ra'ayin Siyasa == === Daidaiton jinsi === [[Fayil:Yōko_Kamikawa_20070827.jpg|thumb|Mukamin farko na majalisar ministocin Kamikawa shi ne Ministan Jiha kan Daidaiton Jinsi a shekarar 2007]] Kamikawa ta nuna muhimmancin ra'ayoyin mata wajen inganta al'umma. <ref>{{Cite web |last=Harakawa |first=Takao |last2=Shimbun |first2=Sankei |date=2024-03-14 |title=INTERVIEW: Foreign Minister Yoko Kamikawa: Women's Perspectives Make Society Better |url=https://japan-forward.com/yoko-kamikawa-foreign-minister-women-empowerment-interview/ |access-date=2024-04-11 |website=japan-forward.com |language=en-US}}</ref> A lokacin hirarta da manema labarai, ta bayyana ra'ayinta ta hanyar imaninta kan bambancin ra'ayi. Tana ganin cewa a cikin al'umma mai bambancin ra'ayi, al'umma tana iya yin la'akari da ra'ayoyi daban-daban da kuma sanin fannoni da wataƙila an yi watsi da su a baya. A kan wannan bayanin, ta ƙara da cewa yana da mahimmanci ga al'umma gaba ɗaya ta haɗa ra'ayoyin mata waɗanda wataƙila an yi watsi da su a baya kuma ta rungumi canji.<blockquote>A matsayina na jakadan WPL a Japan, na yi alƙawarin cewa zan ɗauki waɗannan jigogi a cikin tattaunawar siyasa kuma in yi iya ƙoƙarina don cimma sakamako mai kyau, ban da cimma burin lambobi. <ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Women Political Leaders |url=https://www.womenpoliticalleaders.org/ |access-date=2024-04-11 |website=Women Political Leaders |language=en-US}}</ref></blockquote>Wannan furuci da ke sama ya dogara ne akan taron shugabannin siyasa na mata (WPL) da aka gudanar a Tokyo a shekarar 2019. A wannan lokacin, ta nuna muhimmancin lafiya da aiki mai kyau, 'yantar da mata daga talauci da tashin hankali. A watan Mayun 2024, an zargi Kamikawa da daidaita darajar mata da haihuwa bayan ta yi tambaya "ta yaya mata za su iya kiran kansu mata ba tare da haihuwar wannan mutumin ba" a lokacin wani gangamin yakin neman zaben gwamna na gundumar Shizuoka . Duk da haka, an yi muhawara game da ko za a fassara kalmar fi'ili 'umu (うむ)' a matsayin 'haihuwa (産む)' ko 'haihuwa (生む)', kuma an soki rahoton farko na Kyodo News saboda an cire shi daga mahallin. <ref>{{Cite web |date=2024-05-23 |title=Exclusive Document Revealed: Yoko Kamikawa on Controversial 'Without Giving Birth' Kyodo News Report - 'Absolutely No Need to Be Intimidated' said Kyodo Executives |url=https://diamond.jp/articles/-/344194 |access-date=2024-06-24 |website=ダイヤモンド・オンライン |language=ja}}</ref> Daga baya ta janye kalamanta, tana mai cewa tana nufin ta nemi mata masu jefa ƙuri'a su yi amfani da ikonsu don zaɓar 'yar takarar LDP kamar yadda aka "haife ta" a matsayin 'yar majalisar wakilai a zaɓen 2000. <ref>{{Cite web |date=18 May 2024 |title=Japan minister queries women's worth without birth in election speech |url=https://english.kyodonews.net/news/2024/05/487c82dcc718-japan-minister-queries-womens-worth-without-birth-in-election-speech.html |access-date=20 May 2024 |website=Kyodo News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 May 2024 |title=Japan foreign minister retracts controversial "birthing" remark |url=https://english.kyodonews.net/news/2024/05/461f0c3141dc-japan-foreign-minister-retracts-controversial-childbirth-remark.html |access-date=20 May 2024 |website=Kyodo News |language=en-US}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1953]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] qqlqitju8bwgln090dx4rvg9fj15lua Wojciech Szczęsny 0 147368 838016 817542 2026-05-20T00:01:28Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838016 wikitext text/x-wiki [[Fayil:Wojciech Szczęsny (edited).jpg|thumb|Wojciech Szczęsny]] {{Infobox football biography | name = Wojciech Szczęsny | image = Wojciech Szczęsny 2021.jpg | caption = Szczęsny a shekara ta 2021 | full_name = Wojciech Tomasz Szczęsny | birth_date = {{Birth date and age|1990|4|18}} | birth_place = Warsaw, Poland | position = Goalkeeper | currentclub = Juventus | clubnumber = 1 | youthyears1 = 1999–2006 | youthclubs1 = Agrykola Warsaw | youthyears2 = 2006–2009 | youthclubs2 = Legia Warsaw | years1 = 2009–2017 | clubs1 = Arsenal | caps1 = 132 | goals1 = 0 | years2 = 2010–2011 | clubs2 = → Brentford (loan) | caps2 = 31 | goals2 = 0 | years3 = 2017– | clubs3 = Juventus | caps3 = 186 | goals3 = 0 | nationalyears1 = 2007–2008 | nationalteam1 = Poland U19 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009–2010 | nationalteam2 = Poland U21 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2009– | nationalteam3 = Poland | nationalcaps3 = 110 | nationalgoals3 = 0 | club-update = 1 April 2026 | nationalteam-update = 1 April 2026 }} '''Wojciech Tomasz Szczęsny''' (an haife shi 18 ga Afrilu 1990) ƙwararren mai tsaron gida ne na ƙwallon ƙafa daga [[Poland]] wanda ke taka leda ga [[Juventus F.C.|Juventus]] da kuma ƙungiyar ƙasa ta [[Poland national football team|Poland]].<ref>{{Cite web |title=Wojciech Szczęsny profile |url=https://www.juventus.com/en/teams/first-team-men/szczesny/ |publisher=Juventus F.C. }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Rayuwar Farko == An haifi Szczęsny a [[Warsaw]], Poland, inda ya fara koyon ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami a makarantar Agrykola Warsaw kafin ya shiga matasan [[Legia Warsaw]].<ref>{{Cite web |title=Wojciech Szczęsny youth career |url=https://www.arsenal.com/ |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> == Aikin Ƙungiya == === Arsenal === Szczęsny ya shiga Arsenal a shekarar 2009 daga Legia Warsaw, inda ya fara ne a matsayin ɗan tsaron gida na matasan ƙungiyar.<ref>{{Cite news |title=Arsenal signs Szczesny |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football}}</ref> A kakar 2010–11, an tura shi aro zuwa [[Brentford F.C.|Brentford]] domin samun ƙwarewa.<ref>{{Cite web |title=Szczesny loan to Brentford |url=https://www.brentfordfc.com}}</ref> Daga baya ya zama babban mai tsaron gida na Arsenal har zuwa 2017.<ref>{{Cite news |title=Szczesny at Arsenal |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com}}</ref> === Juventus === A 2017, Szczęsny ya koma [[Juventus F.C.|Juventus]] a matsayin babban mai tsaron gida, inda ya lashe gasar Serie A da yawa kuma ya kasance ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron gida a Italiya.<ref>{{Cite web |title=Juventus goalkeeper Szczesny |url=https://www.juventus.com}}</ref> == Aikin Ƙasa == Szczęsny ya fara wakiltar [[Poland national football team|Poland]] a shekarar 2009, inda ya kasance babban mai tsaron gida a gasar Euro da World Cup.<ref>{{Cite web |title=Poland national team appearances |url=https://www.pzpn.pl}}</ref> Ya buga sama da wasanni 100 a matakin ƙasa.<ref>{{Cite news |title=Szczesny caps for Poland |work=UEFA |url=https://www.uefa.com}}</ref> == Salon Wasa == Szczęsny sananne ne da tsayuwarsa mai kyau a cikin raga, ikon kashe buga daga nesa, da kuma karfin jagoranci a cikin gida.<ref>{{Cite news |title=Player analysis: Wojciech Szczesny |work=Sky Sports |url=https://www.skysports.com}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:1990 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Footballers from Warsaw]] [[Category:Polish men's footballers]] [[Category:Arsenal F.C. players]] [[Category:Brentford F.C. players]] [[Category:Juventus F.C. players]] [[Category:Poland international footballers]] [[Category:Men's association football goalkeepers]] 3w50ssnjhjizb4mmbv33miusmv6r779 Walta 0 147990 837947 820526 2026-05-19T20:55:04Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837947 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel|name=Walta Media and Communication Corporate S.C.|logo=|logo_size=280px|logo_alt=|logo_caption=|image=|launch_date={{start date and age|1994}}|closed_date=|network=|owner=[[Ethiopian government]]|picture_format=|country=[[Ethiopia]]|language={{plainlist| * [[English language|English]] * [[Amharic]] * [[Arabic language|Arabic]] }}|area=[[Ethiopia]]|affiliates=|headquarters=[[Addis Ababa]], Ethiopia|former_names=|replaced=|replaced_by=|sister_channels=[[Walta TV]]|timeshift_service=|website=https://waltainfo.com|terr_serv_1=|terr_chan_1=|sat_serv_1=|sat_chan_1=|cable_serv_1=|cable_chan_1=|satradio_serv_1=|sat_radio_chan_1=|iptv_serv_1=|iptv_chan_1=|online_serv_1=|online_chan_1=|established=|airdate=|parent=|motto=|key_people=|online avail=}}'''Walta''' Media and Communication Corporate S.C. ko Walta, wanda ake kira baya da suna Walta Information and Public Relations Center S.C, ko Walta Information Center, kamfani ne na kafofin watsa labarai na kasar Habasha mallakar gwamnatin Habasha kuma ke sarrafa shi <ref>{{Cite web |date=2006 |title=African Media Development Initiative – Ethiopia Newspapers |url=https://downloads.bbc.co.uk/worldservice/trust/pdf/AMDI/ethiopia/amdi_ethiopia7_newspapers.pdf |access-date=2018-04-11}}</ref> Walta, wanda ke [[Addis Ababa]], an kafa shi ne a shekarar 1994 kuma yana ba da labarai na Habasha da sauran kafofin watsa labarai tare da labarai na gida da na ƙasa. == Tarihi == Walta yana da alaƙa da gwamnatin Habasha tun shekarar 1992 ko kafin haka.Tun daga 2020, Walta ya goyi bayan gwamnatin tarayyar Habasha da Jam'iyyar Prosperity<ref name="Ethnification_ET_media">{{Cite web |last=Skjerdal |first=Terje |last2=Moges |first2=Mulatu Alemayehu |date=2020-11-26 |title=The ethnification of the Ethiopian media |url=https://www.mediasupport.org/wp-content/uploads/2020/11/Media-and-Ethnicity-Ethiopia.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224085041/https://www.mediasupport.org/wp-content/uploads/2020/11/Media-and-Ethnicity-Ethiopia.pdf |archive-date=2020-12-24 |access-date=2020-12-24 |website=Fojo Media Institute, International Media Support}}</ref> == Abinda ke ciki == A matsayin wani ɓangare na haɗin gwiwar kafofin watsa labarai, akwai hanyar sadarwa ta kan layi cikin Ingilishi, Amharic da Larabci tare da labarai na gida, na ƙasa, da na duniya da gidan talabijin., Walta TV, wanda ke watsa shirye-shiryen mafi yawa a labarai na zamantakewa da siyasa a Amharic akan tauraron dan adam. == Manufofin == A cewar Walta, tana tattarawa, shiryawa, yin nazari da watsa labarai tare da samar da "da gina kyakyawar suna da ayyukan tallafin hulɗar jama'a".<ref>{{Cite web |title=Walta Media and Communication Corporate S.C. |url=http://www.waltainfo.com/walta/info |access-date=2018-04-11 |archive-date=2017-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606152608/http://www.waltainfo.com/walta/info |url-status=dead }}</ref> == Bayanan da aka ambata == <references> <ref name="Ethnification_ET_media"/> </references> == Haɗin waje == * Gidan yanar gizon Walta (Turanci da Amharic) 8qgsqqxz84y5mf5k88jq6o0fcs3cy6o Zaben Majalisar Wakilai ta Najeriya na 2011 a Jihar Kwara 0 148476 838298 831456 2026-05-20T10:32:35Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838298 wikitext text/x-wiki {{databox}} An gudanar da '''Zaben Majalisar Wakilai ta Najeriya na shekarar 2011 a [[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]]''' a ranar 9 ga Afrilun shekarar 2011, don zaɓar mambobin Majalisar Wakilimi don wakiltar Jihar Kwar, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=2020-12-12 |title=Salute to Rafiu Ibrahim at 54 |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/12/12/salute-to-rafiu-ibrahim-at-54/ |access-date=2021-10-12 |website=THISDAYLIVE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=What makes Rafiu Ibrahim thick in Kwara South? By AHMED 'LATEEF |url=https://www.ilorin.info/fullnews.php?id=24124 |access-date=2021-10-12 |website=www.ilorin.info}}</ref> == Bayani na gaba ɗaya == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Kasancewa ! colspan="2" |Jam'iyyar ! rowspan="3" |Jimillar |- | style="background-color:{{party color|All Nigeria Peoples Party}}" | | style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" | |- ![[All Nigeria Peoples Party|ANPP]] ![[Peoples Democratic Party|PDP]] |- !Kafin Zabe | - |6 !6 |- !Bayan Zabe | - |6 !6 |- |} == Taƙaitaccen Bayani == {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%;line-height:14px;" ! class="unsortable" |Gundumar ! class="unsortable" |Mai mulki ! colspan="2" |Jam'iyyar ! class="unsortable" |Zaɓaɓɓen Wakilin ! colspan="2" |Jam'iyyar |- |Asa / Illinois West |Suleiman Nimota O | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |Mustafa Moshood | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Baruten / Kaiama |[[Maimunat Adaji]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |Zakari Mohammed | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Edu/Moro/Patigi |[[Aliyu Ahman-Pategi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Aliyu Ahman-Pategi]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ekiti/Isin/Irepodun/Oke-ero |Makanjuola G.P | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |Aiyedun Olayinka Akeem | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Ilorin Gabas / Kudu |Abdul-Wahab Oladimeji Isa | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |Ali Ahmad | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |- |Offa/Oyun/Ifelodun |Kolawole A Yusuf | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |[[Rafiu Adebayo Ibrahim]] | style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" | |[[Peoples Democratic Party|PDP]] |} == Sakamakon == === Asa / Illinois West === Ɗan takarar PDP Mustafa Moshood ya lashe zaɓen, inda ya doke wasu ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Atolagbe |first=Umar Kawu |date=2018-05-04 |title=HON. MOSHOOD MUSTAPHA: THE MAN BEHIND THE FACE |url=https://factualtimesng.com/hon-moshood-mustapha-the-man-behind-the-face/ |access-date=2021-10-12 |website=Factual Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-02-06 |title=KWARA 2019: IS HON. MOSHOOD MUSTAPHA REALLY DISLOYAL? |url=https://thecitypulsenews.com/kwara-2019-hon-moshood-mustapha-really-disloyal/ |access-date=2021-10-12 |website=TheCityPulseNews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 May 2015 |title=Moshood Mustapha: Alleviating Poverty Motivated Me to Go into Politics |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20150510/282355448312397 |access-date=2021-10-12 |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=The Poise |date=2018-02-02 |title=Kwara 2019: Who Is Afraid Of Moshood Mustapha? {{!}} The Poise |url=https://thepoise.ng/kwara-2019-afraid-moshood-mustapha/ |access-date=2021-10-12 |language=en-US}}</ref>{{Election box begin no change|title=2011 Nigerian House of Representatives election in Kwara State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Mustafa Moshood|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Baruten / Kaiama === Ɗan takarar PDP Zakari Mohammed ya lashe zaɓen, inda ya doke wasu ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |title=Nigeria ScoreCard |url=https://www.nigeriascorecard.com/representative/view/mohammed-zakari/227 |access-date=2021-10-12 |website=www.nigeriascorecard.com |archive-date=2021-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029172628/https://www.nigeriascorecard.com/representative/view/mohammed-zakari/227 |url-status=dead }}</ref>{{Election box begin no change|title=2011 Nigerian House of Representatives election in Kwara State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Zakari Mohammed|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Edu/Moro/Patigi === Ɗan takarar PDP Aiyedun Olayinka Akeem ya lashe zaɓen, inda ya doke wasu ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=THEWILL |date=2013-07-28 |title=HON. AKEEM AIYEDUN AND THE LEGACY OF AN INDELLIBLE IMPRINT |url=https://thewillnigeria.com/news/hon-akeem-aiyedun-and-the-legacy-of-an-indellible-imprint/ |access-date=2021-10-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Public offices held by Aiyedun Olayinka Akeem in Nigeria |url=https://citizensciencenigeria.org/public-offices/persons/aiyedun-olayinka-akeem |access-date=2021-10-12 |website=citizensciencenigeria.org |language=en}}</ref>{{Election box begin no change|title=2011 Nigerian House of Representatives election in Kwara State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Aliyu Ahman-Pategi]]|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Ekiti/Isin/Irepodun/Oke-ero === Ɗan takarar PDP Ali Ahmed ya lashe zaɓen, inda ya doke sauran ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |title=Kwara State House of Assembly |url=https://www.kwha.gov.ng/KWHA/Pages/_Speaker |access-date=2021-10-12 |website=www.kwha.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2018-07-17 |title=Ali Ahmad: The performing speaker of Kwara Assembly |url=https://orderpaper.ng/ali-ahmad-the-performing-speaker-of-kwara-assembly/ |access-date=2021-10-12 |website=orderpaper.ng |language=en-US |archive-date=2021-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027181801/https://orderpaper.ng/ali-ahmad-the-performing-speaker-of-kwara-assembly/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ali Ahmad: A Quintessential Lawmaker With Many Honours. By Shuaib Abdulkadir |url=https://www.ilorin.info/fullnews.php?id=20070 |access-date=2021-10-12 |website=www.ilorin.info}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Aiyedun Olayinka Akeem|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Ilorin Gabas / Kudu === Ɗan takarar PDP [[Rafiu Adebayo Ibrahim]] ya lashe zaɓen, inda ya kayar da sauran ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |title=Public offices held by Rafiu Adebayo Ibrahim in Nigeria |url=https://citizensciencenigeria.org/public-offices/persons/rafiu-adebayo-ibrahim/ |access-date=2021-10-12 |website=citizensciencenigeria.org |language=en}}</ref>{{Election box begin no change}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=Ali Ahmed|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} === Offa/Oyun/Ifelodun === Ɗan takarar PDP [[Rafiu Adebayo Ibrahim]] ya lashe zaɓen, inda ya kayar da sauran ƴan takarar jam'iyyar.<ref>{{Cite web |title=Public offices held by Rafiu Adebayo Ibrahim in Nigeria |url=https://citizensciencenigeria.org/public-offices/persons/rafiu-adebayo-ibrahim/ |access-date=2021-10-12 |website=citizensciencenigeria.org |language=en}}</ref>{{Election box begin no change|title=2011 Nigerian House of Representatives election in Kwara State}} {{Election box winning candidate with party link no change|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|candidate=[[Rafiu Adebayo Ibrahim]]|votes=|percentage=}} {{Election box hold with party link no change|winner=Peoples Democratic Party (Nigeria)}} {{End}} == Manazarta == [[Rukuni:Najeriya a 1960]] [[Rukuni:Najeriya]] [[Rukuni:Siyasa a Najeriya]] m2pf6wmvtkzcvz4yp1vmhnbl2vdd986 Ugali 0 148985 837878 829181 2026-05-19T16:14:23Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837878 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ugali''', wanda aka fi sani da '''posho''', '''nsima''', '''papa''', '''pap''', '''mogobe''', '''sadza''', '''isitshwala''', '''akume''', '''amawe''', '''ewokple''', '''akle''', da sauran sunaye, wani nau'in [[Masara|abincin masara]] ne da aka yi daga masara ko masara ko garin <nowiki><i id="mwGA">mahindi</i></nowiki> a ƙasashe da dama na Afirka: [[Kenya]], [[Uganda]], [[Tanzaniya|Tanzania]], [[Zimbabwe]], [[Zambiya|Zambia]], [[Lesotho]], [[Eswatini]], [[Angola]], [[Mozambik|Mozambique]], [[Namibiya|Namibia]], [[Jamhuriyar Dimokuraɗiyyar Kwango|Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo]], [[Ruwanda|Rwanda]], [[Malawi]], [[Botswana]] da [[Afirka ta Kudu]], kuma a Yammacin Afirka ta ' yan tumaki na [[Togo]], [[Ghana]], [[Benin]], [[Najeriya]] da [[Ivory Coast]] . Ana dafa shi da ruwan zãfi ko [[madara]] har sai ya kai ga daidaiton kullu mai tauri ko mai tauri. A shekarar 2017, an ƙara abincin a cikin Jerin Wakilan UNESCO na Gadon Al'adu na Bil Adama, ɗaya daga cikin wasu abinci da ke cikin jerin. <ref>{{Cite web |title=UNESCO - Nsima, culinary tradition of Malawi |url=https://ich.unesco.org/en/lists |access-date=2021-06-26 |website=ich.unesco.org |language=en}}</ref> == Sunaye == [[Fayil:Ugali_with_beef_and_sauce.JPG|thumb|Ugali da naman sa da miya]] Ana cin wannan abincin a ko'ina cikin Afirka, inda yake da sunaye daban-daban na gida: {{Columns-list|* ''Agidi'' – [[Igbo people|Igbo]], [[Nigeria]] * ''Akple'' – [[Ewe people|Ewe]], ''Akumè'' – [[Gen language|Mina]] – [[Togolese Republic|Togo]] * ''Aseeda'' – Sudan * ''Akawunga''- Uganda * ''Busuma'' [Bukusu] – Kenya * ''Bando'' – [[Soga people|Soga]], Uganda * ''Bidia'' – [[Democratic Republic of the Congo|DR Congo]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Bugali'' – [[Burundi]], DR Congo, [[Sudan]], [[South Sudan]], [[Rwanda]] * ''Bogobe/Bušwa'' – [[BaPedi]] * ''Buhobe'' – [[Lozi people|Lozi]]<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.hungerforculture.com/?page_id=591|title=Nshima and Ndiwo: Zambian Staple Food|last=Tembo|first=Mwizenge S.|website=Hunger For Culture|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224091611/http://www.hungerforculture.com/?page_id=591|archive-date=24 February 2017|access-date=2018-02-18}}</ref> * ''Buru'' – [[Kenya]], [[Luo people (Kenya)|Luo]] * ''Busima'' – [[Bagisu]], [[Uganda]] * ''Chenge'' – Kenya, Luo * ''Chima'' – [[Mozambique]] * ''Couscous de Cameroon'' – [[Cameroon]] * ''Dona'' * ''Fitah'' – Sudan, South Sudan, Congo * ''Kabato'' – Ivory Coast * ''Fufu'' – Sierra Leone, [[Nigeria]] * ''Funge de milho'' – Angola (northern) * ''Isitshwala'' – [[Northern Ndebele people|Ndebele(Matabele)]] * ''Isishwala'' – South Africa, [[Bhaca people]] * ''Kawunga'' – [[Ganda people|Ganda]], Uganda * ''Kimnyet'' – [[Kalenjin people|Kalenjin]], Kenya * ''Kuon'' – [[Kenya]], [[Luo people (Kenya)|Luo]] * ''Kwen wunga'' – [[Alur language|Alur]], [[Uganda]] *''La boule'' - [[Chad]] * ''Lipalishi'' – Eswatini * ''Mdoko'' – [[Zulu people|Zulu]], [[South Africa]] * ''Mieliepap – ''[[Lesotho]]'',{{Sfn|McCann|2009|p=137}}'' [[South Africa]]''{{Sfn|McCann|2009|p=137}}''<ref>"Mealiepap, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018.[https://www.dsae.co.za/entry/mealiepap/e04658] 25 February 2019</ref> * ''Mogo'' – Kenya, Luo * ''Moteke'' – DR Congo{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Mutuku'' – South Africa{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Nfundi'' – [[Republic of the Congo|Congo]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Ngima'' – [[Kamba people|Kamba]], [[Kikuyu people|Kikuyu]], [[Embu people|Embu]], Kenya * ''Nkima'' – Kenya, [[Meru people|Meru]] * ''Nshima'' – DR Congo Kasai region, Zambia<ref>{{Cite web |date=2024-11-16 |title=Kitwe man confesses to killing colleague over nshima after 2 years of guilt |url=https://diggers.news/local/2024/11/16/kitwe-man-confesses-to-killing-colleague-over-nshima-after-2-years-of-guilt/ |access-date=2025-03-03 |website=Zambia: News Diggers! |language=en-GB}}</ref> * ''Nsima'' – Malawi,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Zambia{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Obokima'' – Kenya, [[Kisii people|Kisii]] * ''Obusuma'' – Kenya, [[Nyole tribe (Luhya)|Nyole tribe]]<ref>{{cite web|url=http://www.kenya-information-guide.com/|title=Kenya Information Guide Home page|access-date=24 June 2013}}</ref> * ''Eko'' – Nigeria, Yoruba * ''Oshifima'' – Namibia [[Ovambo people|Ovambo]] * ''Phaletšhe'' – [[Botswana]], [[Namibia]], [[South Africa]] (Setswana) * ''Pap'' – Botswana, Namibia, South Africa<ref>"Pap, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018. [https://www.dsae.co.za/entry/pap/e05513] 25 February 2019.</ref> * ''Papa/Bogobe'' – Lesotho,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} [[South Africa]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Pâte or Wô'' [French] – Togo, Benin * ''Phuthu/phalishi'' – Zulu people, South Africa<ref>"Putu, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018.[https://www.dsae.co.za/entry/putu/e05805] 25 February 2019.</ref> * ''Pirão'' – Angola (southern) * ''Posho'' – [[Uganda]]<ref>{{Cite web|url=https://www.wattpad.com/115799426-ugandan-food-recipes-posho-ugali|title=Ugandan food recipes - POSHO (UGALI) – Wattpad|website=www.wattpad.com|access-date=2018-08-23}}</ref> * ''Saab'' – [[Ghana]], [[Kusasi people|Kusasi]] * ''Sadza'' – [[Shona people|Shona]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}}<ref>"Sadza, n." Dictionary of South African English. Dictionary Unit for South African English, 2018. [https://www.dsae.co.za/entry/sadza/e06177] 25 February 2019</ref> * ''Sakora'' – Nigeria * ''Sakoro'' – Ghana * ''Sembe'' – Tanzania, Kenya slang * ''Shadza'' – [[kalanga people|Kalanga]] * ''Shima'' * ''Shishima'' – Zambia * ''Sima'' – Kenya, Chewa,<ref name=":022">{{cite web|url=http://www.peoplesoftheworld.org/hosted/chewa/|title=The Chewa|last=Gough|first=Amy|date=2004|publisher=The Peoples of The World Foundation|access-date=18 February 2018}}</ref> [[Tumbuka people|Tumbuka]], and [[Ngoni people|Ngoni]]<ref name=":0" /> * ''Soor'' – [[Somalia]],{{Sfn|McCann|2009|p=137}} [[Zambia]]{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Tuozafi'' (or ''T.Z.'') – Ghana * ''Tuwo'' – Hausa, Nigeria * ''Ubugali'' – Rwanda * ''Ubwali'' – [[Bemba people|Bemba]]<ref name=":0" /> * ''Ugali'' – Kenya,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Malawi, Mozambique, [[Tanzania]],{{Sfn|McCann|2009|p=137}} Uganda,{{Sfn|McCann|2009|p=137}} [[Yao people (East Africa)|Yao]], Swahili * ''Um'ratha'' – Ndebele people, South Africa * ''Upswa'' – Mozambique{{Sfn|McCann|2009|p=137}} * ''Bohobe'' – Sotho, South Africa, Lesotho * ''Vhuswa'' – [[Venda people]], South Africa * ''Vuswa'' – Tsonga people, South Africa * ''Wari'' – Mijikenda tribes, Kenyan Coast * ''Xima'' – Mozambique{{Sfn|McCann|2009|p=137}}}} == Asalin Ma'anar == Kalmar ''ugali'' kalma ce ta [[Harsunan Afrika|Afirka]] da aka samo daga [[Harshen Swahili|Swahili]] ; kuma an san ta da suna ''nsima'' a cikin harsunan Malawi kamar [[Yaren Chewa|Chichewa]] da [[Harshen Tumbuka|Chitumbuka]] . A wasu sassan [[Kenya]], abincin kuma ana kiransa da sunan ''sembe ko ugali'' . A Zimbabwe ana kiransa sadza a cikin Chishona ko isitshwala a cikin Ndebele Sunan [[Afrikaans|Afirka]] {{Lang|af|(mielie) pap}} ya fito ne daga Yaren mutanen Holland, wanda kalmar ke nufin "(masara) porridge ". == Tarihi == [[Fayil:Night_ugali.jpg|thumb|Matan Yawo suna shirya ugali don babban taro]] An gabatar da Ugali a Afirka jim kaɗan bayan da Turawan Portugal suka gabatar da masara. An gabatar da masara zuwa Afirka daga Amurka tsakanin ƙarni na 16 da 17. Kafin wannan, [[Sorghum|dawa]] da [[gero]] sune manyan [[Siril|hatsi]] a yawancin [[Yankin Saharar Afirka|ƙasashen kudu da hamadar Sahara]] . Manoma na Afirka sun karɓi masara cikin sauƙi saboda [[Noma|noman]] ta yayi kama da na dawa amma tare da yawan amfanin gona mai yawa. Daga ƙarshe, masara ta maye gurbin dawa a matsayin babban hatsi a duk yankuna banda busassun yankuna. An maye gurbin waɗannan amfanin gona da masara gaba ɗaya a ƙarshen rabin ƙarni na 20. {{Sfn|McCann|2009}} A Malawi, suna da karin magana " ''chimanga ndi moyo'' " wanda ke fassara zuwa "masara ita ce rai". <ref>{{Cite web |title=Food & Daily life |url=http://www.our-africa.org/malawi/food-daily-life |access-date=7 May 2015 |website=Our Africa }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Har yanzu ana yin Nshima/nsima wani lokacin daga garin dawa duk da cewa ba kasafai ake samun wannan ba. [[Rogo]], wanda aka gabatar daga Amurka, ana iya amfani da shi don yin nshima/nsima, ko dai kawai ko a haɗa shi da garin masara. A Malawi nsima da aka yi da rogo (chinangwa) yana nan a yankunan bakin teku; duk da haka, idan girbin masara bai yi kyau ba, ana iya samun rogo nsima a ko'ina cikin ƙasar. <ref>{{Cite web |last=Emma Kambewa |date=November 2010 |title=Cassava Commercialization in Malawi |url=http://fsg.afre.msu.edu/papers/idwp109.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220837/http://fsg.afre.msu.edu/papers/idwp109.pdf |archive-date=2016-03-04 |type=MSU International Development Working Paper}}</ref> == Nau'o'i == === Manyan Tafkunan Afirka === Ana ba da Ugali (idan aka dafa shi a matsayin porridge, ana kiransa uji) tare da dankali mai zaki, ayaba mai cikakke, dankalin Irish har ma da burodi. Yawanci ana ba da ugali mai tauri tare da kayan lambu na gargajiya, stew ko sukuma wiki (wanda kuma aka sani da ganyen collard). <ref>{{Cite web |title=Ugali & Sukuma Wiki |url=https://www.rehemahome.org/ugali-sukuma-wiki |access-date=2023-06-06 |website=Rehema Home |language=en-US}}</ref> Ita ce sitaci mafi yawan abinci da ake samu a cikin abincin gida na yankin Manyan Tafkunan Afirka da [[Kudancin Afirka]] . Idan aka yi ugali daga wani sitaci, yawanci ana ba shi takamaiman suna na yanki. <ref>{{Cite web |date=2017-07-15 |title=HOW TO COOK THE PERFECT UGALI / Nairobi Kitchen |url=https://nairobikitchen.blogspot.com/2017/07/how-to-cook-perfect-ugali.html |access-date=2020-05-19 |website=HOW TO COOK THE PERFECT UGALI / Nairobi Kitchen}}</ref> Hanyar gargajiya ta cin ugali (kuma mafi yawanta a yankunan karkara) ita ce a naɗe dunƙule a yi ƙwallo da hannun dama sannan a tsoma shi a cikin miya ko miyar kayan lambu ko nama. Yin ɗigon da babban yatsa yana ba wa ugali damar diba, sannan a naɗe guntun nama don ɗaukar su kamar yadda ake amfani da burodi mai laushi a wasu al'adu. Haka kuma ana iya cin ugali da ya rage da shayi washegari da safe. <ref>{{Cite web |last=App |first=Daily Nation |title=Fancy a piece of ugali cake with your tea? |url=https://mobile.nation.co.ke/lifestyle/Fancy-a-piece-of-ugali-cake-with-your-tea/1950774-2664228-format-xhtml-y2ph15/index.html |access-date=2020-05-29 |website=mobile.nation.co.ke |language=en}}</ref> Ugali yana da araha sosai kuma don haka talakawa suna iya samunsa cikin sauƙi, waɗanda galibi suke haɗa shi da miyar nama ko kayan lambu (misali, sukuma wiki a [[Kenya]] ) don yin abincin cikawa. Ugali yana da sauƙin yi, kuma garin zai iya daɗewa na dogon lokaci a matsakaicin yanayi. === Ghana === [[Fayil:Tuo_zaafi.jpg|thumb|''Tuo zaafi'']] [[Fayil:A_woman_stirring_TZ.jpg|thumb|Mace tana jujjuya ''sagtulga'']] [[Fayil:Tuo_Zaafi_and_ayoyo_soup.jpg|thumb|''Tuo zaafi'' da miyar ''ayoyo'']] Sagtulga (Dagbani: saɣituliga, Hausa: tuo zaafi ), ko diehuo, babban abinci ne da mutanen Ghana suka fi so. Sagtulga babban abinci ne da ake ci tare da miya kamar miyar okro. Ya fi yawa a yankunan arewacin ƙasar: Arewa, Gabas ta Tsakiya, da Yammacin Yamma . Yawanci ana cin abincin ne don abincin dare, amma wasu mutane (misali, manoma da ma'aikatan hannu) suna cin sa don karin kumallo ko abincin rana. Yawanci ana cin sa da ganyen Corchorus olitorius da aka haɗa (Dagbani: salinvogu, Hausa: ayoyo, molokai ) [1] da okro ( Abelmoschus esculentus ) tare da miyar a gefe. Abincin ya ƙunshi garin masara da aka dafa da ɗan busasshen garin rogo da ruwa ba tare da gishiri ba. <ref>{{Cite web |title=Ayoyo soup and tuo zaafi |url=http://infoboxdaily.com/life/your-food/item/1436-ayoyo-soup-and-tuo-tuo-zaafi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527152001/http://infoboxdaily.com/life/your-food/item/1436-ayoyo-soup-and-tuo-tuo-zaafi |archive-date=2015-05-27 |access-date=2015-05-27 |website=infoboxdaily.com}}</ref> A al'ada, ana yin sa ne da garin [[gero]], wanda asalinsa asalinsa daga arewacin Ghana ne. Ana cin sa ne da miyar kayan lambu kore da aka yi da ganyen ɗaci, ko kuma wani lokacin ganyen rogo da aka niƙa sabo. Ana iya haɗa shi da miya iri-iri, ciki har da miyar okra da miyar gyada. == Manazarta == e1e88g5lmn022vxg7xyumbmd7j5ck60 Weet-Bix 0 149115 837988 829565 2026-05-19T22:15:25Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837988 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Weet-Bix''' wani hatsi ne na karin kumallo na alkama wanda aka yi shi da hatsi gaba ɗaya wanda Kamfanin Abinci na Sanitarium Health ya ƙirƙira kuma ya ƙera a [[Asturaliya|Ostiraliya]] da [[New Zealand]], sannan kuma a [[Afirka ta Kudu]] ta Bokomo . == Tarihi == [[Fayil:Weet-bix-_Early_20th_century_Tin.jpg|left|thumb|Kwano na Weet-Bix na farko daga shekarun 1930]] Bennison Osborne ne ya ƙirƙiro Weet-Bix a [[Sydney|Sydney, Ostiraliya]], a tsakiyar shekarun 1910. Osborne ya yi niyyar yin wani abu mai daɗi fiye da Granose, biskit ɗin da Kamfanin Abinci na Sanitarium Health ya tallata a wancan lokacin. A ranar 19 ga Agusta 1926, ya shigar da buƙatar yin rijistar alamar kasuwanci ta Weet-Bix, sunan da ya ƙirƙira. An fara samar da kayan ne a lamba 659 Parramatta Road, Leichhardt, a ƙarƙashin jagorancin Osborne, kuma tare da tallafin kuɗi daga Arthur Shannon, wanda ya ƙirƙiri kamfanin Grain Products don ƙera hatsi. Abokin Osborne, Malcolm Ian Macfarlane, daga New Zealand, ya haɗu da shi don ɗaukar nauyin tallatawa. Kayan ya yi nasara sosai har a watan Oktoba na 1928, Shannon ya sayar da haƙƙin da ke cikin kayan ga Australasian Conference Association Limited (Sanitarium Health Food Company, wani reshe na Cocin Seventh-day Adventist da ke Ostiraliya). Macfarlane ya ba da shawarar a aika da kayan zuwa New Zealand, inda ya yi nasara sosai har ya zama da wahala a samar da kayan yadda ya kamata daga Ostiraliya. Osborne da MacFarlane sun je New Zealand suka kafa masana'antu a Auckland da Christchurch. Duk da haka, Shannon ya sake sayar da kayan ga Australasian Conference Association Limited. Daga nan Osborne da Macfarlane suka fitar da kayan zuwa [[Afirka ta Kudu]], kuma tare da tallafin kuɗi na Shannon, suka je wannan ƙasar suka gina masana'anta a [[Cape Town]], inda Osborne ke kula da tallace-tallace. An kuma sayar da wannan kasuwancin daga baya, a wannan karon ga Bokomo . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Yayin da suke Afirka ta Kudu, Osborne da Macfarlane sun nemi samun ƙarin tallafin kuɗi mai gamsarwa don tabbatar da samfurin Osborne. An kafa ƙungiya, Osborne ya inganta samfurin, shi da Macfarlane suka tafi Ingila don kafa samfurin a can. [[Fayil:Shop_window_of_John_Orr_&_Co._03.1986.0193o.tif|thumb|Weet-Bix a cikin wani nunin kayan abinci na Sanitarium Health Foods na shekarun 1930 a Ashburton, New Zealand]] An yi wa Kamfanin Hatsi na Burtaniya & Afirka, Ltd. rijista a Landan a shekarar 1932, a matsayin kamfani mai zaman kansa, inda aka nuna mai shi a matsayin Weetabix Limited na Weetabix Mills, Kettering . An ƙayyade dukkan hannun jarin kamfanin a ƙarƙashin ikon daraktocin, waɗanda na farko su ne Bennison Osborne, Malcolm Ian Macfarlane, Alfred Richard Upton da Arthur Stanley Scrutton. <ref name="Companies' House" /> Domin a bambanta samfurin da wanda aka sayar a Ostiraliya, New Zealand da Afirka ta Kudu bisa doka, an sanya wa samfurin suna Weetabix . Osborne da Macfarlane sun zama daraktocin haɗin gwiwa na manaja tare da Osborne wanda ke kula da samarwa da kuma Macfarlane wanda ke kula da tallace-tallace. An duba wuraren da masana'antar ke aiki, inda daga ƙarshe aka zaɓi Burton Latimer a Northamptonshire, saboda tayin kamfanin niƙa fulawa da Mr. George ya yi, wanda ya nemi hannun jari a kamfanin, wanda daga baya aka ba shi kujera a kwamitin gudanarwa na yanzu. A shekarar 1933, Macfarlane ya bar kamfanin don neman wasu buƙatu na kasuwanci, inda ya bar Osborne a matsayin babban darektan gudanarwa. Daga ƙarshe George ya zama shugaban kwamitin gudanarwa. Osborne ya sayar da hannun jarinsa ga daraktocin a watan Yulin 1936, a lokacin ne aka sake wa kamfanin suna Weetabix Limited. [1] A wancan lokacin, Osborne ya kafa masana'antar Weetabix a Amurka, a Clinton, [[Massachusetts]] . Duk da haka, wannan kamfani bai yi nasara ba, kuma daga ƙarshe Weetabix ya shigo kasuwar Amurka daga [[Kanada]] ta hanyar Clinton, wurin da aka gina masana'antar Amurka ta asali. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Za a dakatar da Weet-Bix Clusters nan da watan Yunin 2025. <ref>{{Cite web |date=27 March 2024 |title=Snap crackle stop: Sanitarium axing jobs as it discontinues iconic cereals |url=https://www.nzherald.co.nz/business/sanitarium-axing-49-jobs-as-it-discontinues-some-cereals/RBDFMFOB3NEAXE6DLOQ43RCRBM/ |access-date=2024-03-29 |website=[[The New Zealand Herald]] |language=en-NZ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Manazarta == 0nmhvqohhf22zxohnhu0gsffgvutlfh Wagner Coradin 0 149166 837944 829843 2026-05-19T20:30:16Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837944 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wagner Aparecido Coradin Junior''' (an haife shi a ranar 3 ga Oktoba 1989), wanda aka fi sani da '''Wagner Coradin''' ko kuma kawai '''Wagner''', [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Brazil wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] ga Sergipe . == Aikin kulob == An haife shi a Barretos, São Paulo, Wagner ya kammala karatun matasa na Mirassol . Ya fara buga wasansa na farko a Copa Paulista a 2009 tare da kulob din, kafin ya koma Corinthians Alagoano a kan aro na 2010 Campeonato Alagoano . A watan Maris na 2010, Wagner ya rattaba hannu kan yarjejeniyar aro zuwa União São João, amma bayan ya kasa buga wasa ko da na minti ɗaya a ƙungiyar, an ba shi aro ga Independent de Limeira a watan Yuni. Daga baya ya koma ƙasar waje, inda ya shiga Destroyers a gasar Liga Nacional B ; a wannan kakar, ƙungiyar ta kai zagayen share fage na ci gaba/faɗuwa, amma ta kasa cimma nasara yayin da ya ci kwallo ɗaya a wasan da ya gabata. [1] Wagner ya bar Destroyers a watan Disamba na 2012, kuma ya koma ƙasarsa tare da Grêmio Barueri a Série C. Ya sanya hannu a Nacional-AM kafin kakar wasa ta 2014, kafin ya koma ƙasarsa ta haihuwa tare da Olímpia . <ref>{{Cite web |date=11 September 2014 |title=Segundona: Por trás de Wagner Coradin há um multicampeão. Entenda! |trans-title=''Segundona'': Behind Wagner Coradin there is a multichampion goalkeeper. Understand! |url=https://www.futebolinterior.com.br/segundona-por-tras-de-wagner-coradin-ha-um-multicampeao-entenda/ |access-date=3 December 2022 |publisher=Futebol Interior |language=pt-BR}}</ref> Wagner ya koma Nacional a ranar 6 ga Disamba 2014, <ref>{{Cite web |date=6 December 2014 |title=De volta ao Nacional-AM, goleiro Wagner revela: "Aguardava ansioso" |trans-title=Back to Nacional-AM, goalkeeper Wagner reveals: "I was waiting anxious" |url=https://ge.globo.com/am/noticia/2014/12/de-volta-ao-nacional-am-goleiro-wagner-revela-aguardava-ansioso.html |access-date=3 December 2022 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> amma galibi zaɓi ne na madadin. An gabatar da shi a Ituano a ranar 17 ga Disamba 2015, <ref>{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Ituano se apresenta com novidades para 2016 |trans-title=Ituano is presented with news for 2016 |url=https://www.itu.com.br/futebol/noticia/ituano-se-apresenta-com-novidades-para-2016-20151217 |access-date=3 December 2022 |publisher=Itu |language=pt-BR}}</ref> koyaushe yana zama zaɓi na biyu a cikin shekaru uku da ya yi a kulob ɗin. A ranar 8 ga Nuwamba, 2018, an sanar da Wagner a Campinense don kamfen ɗin 2019. <ref>{{Cite web |date=8 November 2018 |title=Campinense anuncia as primeiras contratações para 2019 |trans-title=Campinense announce the first signings for 2019 |url=https://pbesportes.net/2018/11/08/campinense-anuncia-as-primeiras-contratacoes-para-2019/ |access-date=3 December 2022 |publisher=PB Esportes.net |language=pt-BR}}</ref> Ya sami shahara a ƙasa a wasan Campeonato Paraibano da Botafogo-PB, yayin da ya durƙusa don a yi masa hira da ɗan jarida mai ƙarancin motsi da ƙaramin tsayi. <ref>{{Cite web |date=21 March 2019 |title=Repórter com deficiência se surpreende após foto com goleiro viralizar nas redes sociais |trans-title=Reporter with disability is surprised after picture with goalkeeper went viral in the social media |url=https://ge.globo.com/pb/futebol/noticia/reporter-com-deficiencia-chama-atencao-em-cobertura-esportiva-e-foto-com-goleiro-ajoelhado-viraliza.ghtml |access-date=3 December 2022 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> A ranar 11 ga Oktoba, 2019, Wagner ya amince da kwangila da ABC, <ref>{{Cite web |date=11 October 2019 |title=Clube do Povo acerta contratação de goleiro e volante |trans-title=''Clube do Povo'' sign goalkeeper and defensive midfielder |url=https://abcfc.com.br/comunicacao/noticias/clube-do-povo-acerta-contratacao-de-goleiro-e-volante/ |access-date=3 December 2022 |publisher=ABC FC |language=pt-BR}}</ref> amma ya koma Ferroviária a ranar 24 ga Janairu. <ref>{{Cite web |date=24 January 2010 |title=Ferroviária confirma atacante e contrata mais um goleiro para o Paulistão |trans-title=Ferroviária confirm forward and sign another goalkeeper for the ''Paulistão'' |url=https://rciararaquara.com.br/ferroviaria/ferroviaria-confirma-atacante-e-contrata-mais-um-goleiro-para-o-paulistao/ |access-date=3 December 2022 |publisher=RCI Araraquara |language=pt-BR}}</ref> A matsayin madadin Saulo, ya sanya hannu kan yarjejeniyar zuwa Portugal a ranar 7 ga Disamba, 2021. <ref>{{Cite web |date=7 December 2021 |title=Portuguesa contrata dois novos goleiros para a temporada de 2022 |trans-title=Portuguesa sign two new goalkeepers for the 2022 season |url=http://portuguesa.com.br/site/portuguesa-contrata-dois-novos-goleiros-para-a-temporada-de-2022/ |access-date=3 December 2022 |publisher=Associação Portuguesa de Desportos |language=pt-BR |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207204342/http://portuguesa.com.br/site/portuguesa-contrata-dois-novos-goleiros-para-a-temporada-de-2022/ |url-status=dead }}</ref> Wagner ya ciyar da sihirinsa a ''Lusa'' a matsayin zaɓi na biyu a bayan Thomazella, ya lashe 2022 Campeonato Paulista Série A2 . == Ƙididdigar aiki == {{Updated|3 December 2022}}<ref>{{Soccerway|wagner-aparecido-coradin-junior/123541|Wagner|accessdate=3 December 2022}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1989]] syo46ppavatypt32cr6x0cw3c990u03 Ndifreke Udo 0 149969 838351 832566 2026-05-20T11:55:44Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1304896120|Ndifreke Udo]]" 838351 wikitext text/x-wiki '''Ndifreke Udo Effiong''' <ref>{{Cite web |date=2022-06-07 |title=Ndifreke Effiong Recounts Libyan Topflight League Experience - Nigeria Sports News |url=https://nigeriasportsnews.com/ndifreke-effiong-relishes-experience-playing-in-libyan-topflight-league/,%20https://nigeriasportsnews.com/ndifreke-effiong-relishes-experience-playing-in-libyan-topflight-league/ |access-date=2022-06-08 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Alao |first=Seyi |date=2021-05-06 |title=Effiong Ndifreke joins Libyan giants Ahli Benghazi |url=https://www.brila.net/effiong-ndifreke-joins-libyan-giants-ahli-benghazi/ |access-date=2022-06-08 |website=Latest Sports News In Nigeria |language=en-US}}</ref> (an haife shi a ranar 15 ga Agusta 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke bugawa Rivers United wasa . <ref>{{Cite web |date=8 October 2024 |title=N. Effiong - Profile with news, career statistics and history |url=https://ng.soccerway.com/players/ndifreke-effiong-udo/451319 |publisher=Soccerway}}</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == Ya wakilci Najeriya a wasannin Afirka na 2015, Kofin Ƙasashen Afirka na 'Yan Ƙasa da Shekaru 23 na 2015 da kuma Gasar Olympics ta bazara ta 2016. [1] Ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Najeriya wasa a ranar 26 ga Maris 2019 a wasan sada zumunci da Masar, a matsayin wanda ya maye gurbin Shehu Abdullahi a minti na 90. [2] == Daraja == '''<nowiki/>'Yan ƙasa da shekara 23 na Najeriya''' * Lambobin Tagulla na Olympics : 2016 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1998]] l0r4b0n8su0glcf7qfmb80m2y7poawx 838353 838351 2026-05-20T11:56:12Z Sardeeq 39275 838353 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ndifreke Udo Effiong''' <ref>{{Cite web |date=2022-06-07 |title=Ndifreke Effiong Recounts Libyan Topflight League Experience - Nigeria Sports News |url=https://nigeriasportsnews.com/ndifreke-effiong-relishes-experience-playing-in-libyan-topflight-league/,%20https://nigeriasportsnews.com/ndifreke-effiong-relishes-experience-playing-in-libyan-topflight-league/ |access-date=2022-06-08 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Alao |first=Seyi |date=2021-05-06 |title=Effiong Ndifreke joins Libyan giants Ahli Benghazi |url=https://www.brila.net/effiong-ndifreke-joins-libyan-giants-ahli-benghazi/ |access-date=2022-06-08 |website=Latest Sports News In Nigeria |language=en-US}}</ref> (an haife shi a ranar 15 ga Agusta 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke bugawa Rivers United wasa . <ref>{{Cite web |date=8 October 2024 |title=N. Effiong - Profile with news, career statistics and history |url=https://ng.soccerway.com/players/ndifreke-effiong-udo/451319 |publisher=Soccerway}}</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == Ya wakilci Najeriya a wasannin Afirka na 2015, Kofin Ƙasashen Afirka na 'Yan Ƙasa da Shekaru 23 na 2015 da kuma Gasar Olympics ta bazara ta 2016. [1] Ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Najeriya wasa a ranar 26 ga Maris 2019 a wasan sada zumunci da Masar, a matsayin wanda ya maye gurbin Shehu Abdullahi a minti na 90. [2] == Daraja == '''<nowiki/>'Yan ƙasa da shekara 23 na Najeriya''' * Lambobin Tagulla na Olympics : 2016 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1998]] hn6md20gaya9rcbkthszebh62yjmvxu Yunana Ayunga 0 150005 838085 832632 2026-05-20T08:55:00Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838085 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Jonah Ananias Paul Ayunga (an haife shi a ranar 24 ga Mayu 1997) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan ƙwanƙwasawa na ƙungiyar Firimiya ta Scotland St. Mirren . An haife shi a Ingila, yana wakiltar tawagar kasar Kenya. == Ayyukan kulob din == === Farkon aiki === Ayunga ya fara aikinsa a Bridport Youth a shekara ta 2007 kuma yana cikin tawagar wakilan Dorset County na kasa da shekaru 16. A watan Yulin 2015, Ayunga ya tafi gwaji a Dorchester Town kuma ya burge kungiyar a farkon kakar wasa. A sakamakon haka, Dorchester Town ta sanya hannu kan Ayunga, ta sanya hannu a kwangilar watanni 12 a ranar 19 ga Yulin 2015. Ya fara bugawa Dorchester Town a wasan farko na kakar, inda ya ci kwallaye 3-0 a kan Histon, sannan ya ci kwata kwallaye 4-2 a kan Cirencester Town. A lokacin da ya tashi, Ayunga ya buga wasanni 31, ya zira kwallaye sau bakwai a lokacin da yake kulob din. Manajan Dorchester, Mark Jermyn ya bayyana shi a matsayin "wani matashi mai ban sha'awa" da kuma "mai karfi da karfi a tsakiya". === Brighton & Hove Albion === An amince da cewa Ayunga ta amince da tafiya zuwa [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] a ranar 31 ga watan Janairun 2016. <ref>{{Cite web |date=31 January 2016 |title=STATEMENT: Jonah agrees terms with Brighton and Hove Albion |url=http://dorchestertownfc.co.uk/2016/01/31/statement-jonah-agrees-terms-with-brighton-and-hove-albion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104172320/http://dorchestertownfc.co.uk/2016/01/31/statement-jonah-agrees-terms-with-brighton-and-hove-albion/ |archive-date=4 November 2017 |access-date=4 November 2017 |publisher=Dorchester Town F.C.}}</ref> An tabbatar da matakin ne a ranar 1 ga Fabrairu 2016 don £ 40,000, tare da kuɗin canja wurin da aka yaba da shi a matsayin "mafi girman karɓa a tarihin Dorchester Town FC".<ref>{{Cite web |date=1 February 2016 |title=Jonah Ayunga seals move to Brighton and Hove Albion |url=http://dorchestertownfc.co.uk/2016/02/01/jonah-ayunga-seals-move-to-brighton-and-hove-albion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104172335/http://dorchestertownfc.co.uk/2016/02/01/jonah-ayunga-seals-move-to-brighton-and-hove-albion/ |archive-date=4 November 2017 |access-date=4 November 2017 |publisher=Dorchester Town F.C.}}</ref> Ya fara bugawa Arsenal U21 nasara ta 4-1 a wasan sada zumunci, kocinsa a Brighton ya bayyana shi a matsayin "mai kunnawa mai kyau kuma mai zira kwallaye na halitta".<ref>{{Cite web |date=5 February 2016 |title=UNDER-21S FACE ARSENAL TODAY |url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/2016/february/under-21s-face-arsenal-today/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104192257/https://www.brightonandhovealbion.com/news/2016/february/under-21s-face-arsenal-today/ |archive-date=4 November 2017 |access-date=4 November 2017 |publisher=Brighton & Hove Albion F.C.}}</ref> Ba har sai a ranar 11 ga Afrilu 2016 lokacin da ya zira kwallaye na farko na Brighton & Hove Albion U23, a cikin nasara 4-1 a kan Newcastle United U23.<ref>{{Cite web |date=11 April 2016 |title=U21 REPORT: NEWCASTLE 1 ALBION 4 |url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/2016/april/u21-report-newcastle-1-albion-4/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104192550/https://www.brightonandhovealbion.com/news/2016/april/u21-report-newcastle-1-albion-4/ |archive-date=4 November 2017 |access-date=4 November 2017 |publisher=Brighton & Hove Albion F.C.}}</ref> A cikin yawon shakatawa na bazara na 2016, Ayunga ya buga wa tsohon kulob dinsa, Dorchester Town, wanda ya ga Brighton & Hove Albion U21 ya ci 7-0 a watan Yulin 2016. A ranar 24 ga Oktoba 2016, an tura Jonah kan rance na tsawon wata zuwa kungiyar Ingila ta 7th tier Burgess Hill Town, <ref>{{Cite web |last=Korir |first=Patrick |title=English side Brighton loans out Kenyan striker |url=http://www.soka.co.ke/news/item/english-side-brighton-loans-out-kenyan-striker}}</ref> ya zira kwallaye na farko a Burgess a cikin 5-1 na Beaconsfield SYCOB <ref>{{Cite web |last=Korir |first=Patrick |title=Ayunga opens account at Burgess Hill |url=http://www.soka.co.ke/stars-abroad/item/ayunga-opens-account-at-burgess-hill}}</ref> Bayan ya buga wasanni 10, rance na Ayunga a Burgess Hill garin ya ƙare. A ranar 23 ga watan Janairun shekara ta 2017, Ayunga ta koma kungiyar Irish Sligo Rovers a kan aro don yakin neman zabe na shekara ta 2017. Ya fara bugawa Sligo Rovers wasa na farko a wasan farko na kakar, a cikin asarar 5-1 a kan Limerick. Koyaya, a wasan da ya biyo baya da Dundalk a ranar 4 ga Maris 2017, an kore shi don laifi na biyu, a cikin asarar 4-0. Bayan ya dawo daga dakatarwar, Ayunga ya zira kwallaye na farko ga kulob din, a cikin nasarar 2-0 a kan Bohemians a ranar 8 ga Afrilu 2017 . Ya ci gaba da zira kwallaye biyu a kan Drogheda United da Limerick. Ya ci gaba da buga wasanni 22 kuma ya zira kwallaye 4 a dukkan gasa kafin rancensa ya ƙare a ranar 31 ga Yulin 2017. A ranar 31 ga watan Yulin shekara ta 2017, Ayunga ta koma kungiyar Irish ta [[Galway United F.C.|Galway United]] F.C.">Galway United a kan aro don sauran yakin neman zabe na shekara ta 2017. Ya fara bugawa Galway United wasa a ranar 4 ga watan Agusta 2017, a cikin nasarar 2-1 a kan Finn Harps . , An yanke rancen Ayunga tare da Galway United bayan wasanni hudu kawai ta hanyar rauni. === Sutton United === Ayunga ya sanya hannu a Sutton United a lokacin rani na 2018, bayan Brighton ta sake shi. A ranar 4 ga Satumba 2018, ya fara bugawa a lokacin da ya ci Maidstone United 1-0, inda ya yi minti 65 kafin Tommy Wright ya maye gurbinsa. Kusan wata daya bayan haka, ya zira kwallaye na farko ga kulob din, inda ya lashe minti na 48 a kan masu neman ci gaba, Leyton Orient . A ranar 24 ga Nuwamba 2018, Ayunga ya sauya zuwa 'yan uwansa na National League, Havant &amp;amp; Waterlooville a kan rancen watanni uku. A wannan rana, Ayunga ya shiga net a karon farko a lokacin da ya ci Maidstone United 5-2, inda ya ci Havant na biyu a minti na 35. Kwanaki uku bayan haka, ya ci gaba da kasancewa mai kyau, inda ya zira kwallaye na ta'aziyya a wasan da Havant ta yi da Dagenham & Redbridge 3-1. Bayan ya biyo bayan kyawawan halaye, Ayunga ya koma Sutton da wuri kuma ya ci gaba da nunawa sau goma sha bakwai, ya zira kwallaye sau biyu kafin ya bar a ƙarshen yakin. === Havant & Waterlooville === A ranar 14 ga Mayu 2019, Ayunga ta amince da komawa Havant, bayan da aka sake su zuwa Kungiyar Kudancin Kudancin. Kafin farkon ƙarshen kakar, Ayunga ya zira kwallaye goma sha bakwai a gasar, inda ya lashe kyautar Golden Boot a cikin layi uku tare da McQueen na Dartford da Iaciofano na St Albans City.<ref>{{Cite web |date=27 July 2020 |title=Jonah Ayunga Shares Golden Boot |url=https://www.havantandwaterloovillefc.co.uk/jonah-ayunga-shares-golden-boot/ |website=www.havantandwaterloovillefc.co.uk}}</ref> Lokacin ya ƙare cikin takaici ga Ayunga da Havant yayin da aka ci su 2-1 a wasan kusa da na karshe da Dartford suka yi bayan Ayunga ya ba wa tawagarsa jagora.<ref>{{Cite web |date=25 July 2020 |title=Havant and Waterlooville play-off semi final |url=https://www.havantandwaterloovillefc.co.uk/match/havant-and-waterlooville-play-off-semi-final/#hwfc_match_report |access-date=29 July 2020 |website=www.havantandwaterloovillefc.co.uk |archive-date=29 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729130303/https://www.havantandwaterloovillefc.co.uk/match/havant-and-waterlooville-play-off-semi-final/#hwfc_match_report |url-status=dead }}</ref> [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] ==manazarta== 071z86ht8vwetuwsmk2enbm2pp2f9o7 Veli Acar 0 150086 837899 832822 2026-05-19T18:08:48Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837899 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Veli Acar''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 1981) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Turkiyya wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.<ref name="tff">{{Cite web |title=VELİ ACAR |url=http://www.tff.org.tr/Default.aspx?pageId=526&kisiID=300643 |access-date=24 September 2010 |publisher=tff.org |language=Turkish |archive-date=1 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001000428/http://www.tff.org.tr/Default.aspx?pageId=526&kisiID=300643 |url-status=dead }}</ref> == Ayyukan kulob din == Acar ya fara aikinsa a cikin 'yan wasa tare da kulob din Karşıyakaspor na gida. Ya buga wa wasu kungiyoyi da yawa na Denizli, ciki har da Denizli Telekomspor, Acipayam Merkezspor, da Pamukkale Üniversitesi G.S.K., kafin ya sanya hannu ga Bursaspor a 2005. Lokacin da ya fara sanya hannu tare da kulob din, suna fafatawa a TFF First League. Bursaspor ta sami ci gaba a ƙarshen kakar, tare da Acar ta buga wasanni goma sha ɗaya. Ayyukansa tare da kulob din ya ƙare tare da taken [[Süper Lig|Super Lig]] a ƙarshen kakar 2009-10, na farko a tarihin kulob din. Konyaspor ya sanya hannu a kansa a ranar 13 ga watan Agusta 2010. <ref name="tff"/> == Daraja == * '''Bursaspor''' ** '''[[Süper Lig|Super Lig]] (1) '''(1): 2009-102009–10 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1981]] 5mo5smgvlv7qp7zyzs1hhbepxvy18ny Wahab Ackwei 0 150318 837945 833527 2026-05-19T20:31:52Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837945 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wahab Ackwei''' (an haife shi a ranar 19 ga Oktoba 1996) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Ghana wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na kungiyar USL Championship Sporting JAX . == Ayyuka == === Abokan hulɗa === Ackwei ya fara buga wasan ƙwallon ƙafa na Ghana a lokacin kakar 2015 tare da Inter Allies FC a cikin Ghanaian Division One . Ackwei ya zira kwallaye na farko ga Inter Allies a ranar 20 ga Maris 2017 a cikin nasara 1-0 a kan Tema Youth F.C. <ref>{{Cite web |title=Inter Allies Defender Wahab Ackwei Wants To Add Goals To His Game |url=http://www.sportsnetghana.com/inter-allies-defender-wahab-ackwei-wants-to-add-goals-to-his-game/ |access-date=23 March 2017 |website=sportsnetghana.com |language=}}</ref> A ranar 28 ga watan Yunin shekara ta 2017 ya zira kwallaye na aro ga Inter Allies a cikin nasara 1-0 a kan [[Bechem United FC|Bechem United]]. <ref>{{Cite web |date=28 June 2017 |title=Match report: Inter Allies 1-0 Bechem United |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Match-Report-Inter-Allies-1-0-Bechem-United-553482 |access-date=28 June 2017 |website=ghanaweb.com |language=}}</ref> A ranar 8 ga Oktoba 2017 Ackwei ya zira kwallaye na farko na tawagarsa daga wurin kisa a cikin nasarar 2-0 a kan Medeama S.C.<ref>{{Cite web |title=Match report: Inter Allies 2-0 Medeama |url=https://777score.ng/football/matches/inter-allies-medeama-08-10-2017-372438 |access-date=8 October 2017 |website=777score.ng |language=}}</ref> A ƙarshen kakar 2017 inda ya zira kwallaye 3 a wasanni 23 an ruwaito cewa kungiyoyi daga Turai da Major League Soccer suna bin mai tsaron gida.<ref>{{Cite web |title=Top clubs in Europe and America chasing Inter Allies defender Wahab Ackwei |url=https://topghananews.com/top-clubs-in-europe-and-america-chasing-inter-allies-defender-wahab-ackwei/ |access-date=14 November 2017 |website=topghananews.com |language=}}</ref> Ackwei ya taka leda a kulob din na tsawon shekaru uku kafin ya bar lokacin da kwangilarsa ta kare a watan Disamba na shekara ta 2017. <ref>{{Cite web |title=Wahab Ackwei leaves Inter Allies after 3 years |url=http://www.sunnews.info/ghana-news/index.php/2017/12/21/wahab-ackwei-leaves-inter-allies-after-3-years/ |access-date=21 December 2017 |website=sunnews.info |language= |archive-date=6 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206075029/http://www.sunnews.info/ghana-news/index.php/2017/12/21/wahab-ackwei-leaves-inter-allies-after-3-years/ |url-status=dead }}</ref> Bayan barin Inter Allies, an ruwaito cewa Ackwei yana da tayin daga Accra Hearts of Oak bayan yarjejeniya da kungiyar Danish Viborg FF ta kasa cikawa.<ref>{{Cite web |date=20 December 2017 |title=Ackwei agrees terms with Hearts |url=https://footballmadeinghana.com/2017/12/20/ackwei-agrees-terms-with-hearts/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223112624/http://footballmadeinghana.com/2017/12/20/ackwei-agrees-terms-with-hearts/ |archive-date=23 December 2017 |access-date=21 December 2017 |website=sunnews.info |language=}}</ref> === New York Red Bulls II === A ranar 14 ga Fabrairu 2018 an sanar da cewa Ackwei ya sanya hannu tare da New York Red Bulls II . <ref>{{Cite web |title=NYRB II Sign Steven Echevarria and Wahab Ackwei |url=https://www.newyorkredbulls.com/post/2018/02/14/nyrb-ii-sign-steven-echevarria-and-wahab-ackwei |access-date=14 February 2018 |website=newyorkredbulls.com |language=}}</ref> === Masu kiɗa na Richmond === A watan Maris na 2019, Richmond Kickers sun sanya hannu kan Ackwei . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 March 2019 |title=American side Richmond Kickers FC sign Ghanaian youngster Wahab Ackwei |url=https://footballghana.com/american-side-richmond-kickers-fc-sign-ghanaian-youngster-wahab-ackwei |access-date=11 February 2021 |website=footballghana.com}}</ref> === Ƙungiyar Ƙasashen Duniya === Ackwei ya sanya hannu tare da Loudoun United a ranar 11 ga Fabrairu 2021. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=11 February 2021 |title=Loudoun United Adds Quartet of Newcomers to Squad |url=https://www.loudoununitedfc.com/news_article/show/1145823 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420221502/https://www.loudoununitedfc.com/news_article/show/1145823 |archive-date=20 April 2021 |access-date=11 February 2021 |website=loudoununitedfc.com}}</ref> === Rio Grande Valley FC === A ranar 11 ga watan Fabrairun 2022, Ackwei ya koma kungiyar USL Championship ta Rio Grande Valley FC . <ref>{{Cite web |date=11 February 2022 |title=Toros Add Wahab Ackwei to Defensive Corps |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1208904}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, 2022, Ackwei ya zira kwallaye na farko ga RGV a lokacin da aka yi asara 3-2 ga Colorado Springs Switchbacks FC.<ref>{{Cite web |date=6 May 2022 |title=MATCH RECAP: LATE COMEBACK FALLS SHORT FOR RGV FC IN COLORADO |url=https://www.rgvfc.com/news/2022/05/06/match-recap-late-comeback-falls-short-for-rgv-fc-in-colorado%ef%bf%bc/ |access-date=13 May 2022 |website=rgvfc.com}}</ref> === Colorado Springs Switchbacks === Bayan Rio Grande Valley ya ninka Ackewi ya koma Colorado Springs Switchbacks kafin kakar wasa ta 2024. <ref>{{Cite web |last=hugh.johnson@gazette.com |first=Hugh Johnson |date=2023-12-09 |title=Colorado Springs Switchbacks coach Stephen Hogan said decisions on Romario Williams, Deshane Beckford were business, club signs three |url=https://gazette.com/sports/colorado-springs-switchbacks-coach-stephen-hogan-said-decisions-on-romario-williams-deshane-beckford-were-business/article_8604311e-96e5-11ee-bfd9-9b09deb3f966.html |access-date=2024-09-10 |website=Colorado Springs Gazette |language=en}}</ref> === Jirgin ƙasa na El Paso === A watan Agustan 2024, an sayar da Ackwei zuwa El Paso Locomotive don musayar Justin Dhillon . <ref>{{Cite web |last=Huichapa |first=Alberto |title=El Paso Locomotive FC Acquire Wahab Ackwei via Transfer From Colorado Springs Switchbacks FC |url=https://www.eplocomotivefc.com/news/2024/08/08/el-paso-locomotive-fc-acquire-wahab-ackwei-via-transfer-from-colorado-springs-switchbacks-fc/ |access-date=18 August 2024 |website=EPLocomotiveFC.com |publisher=[[El Paso Locomotive FC|El Paso Locomotive]]}}</ref> == Kididdigar aiki == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kungiyar ! rowspan="2" |Lokacin ! colspan="3" |Ƙungiyar ! colspan="2" |Kofin [ƙasa-alpha 1] ! colspan="2" |Yankin nahiyar ! colspan="2" |Sauran ! colspan="2" |Jimillar |- !Rarraba !Aikace-aikacen !Manufofin !Aikace-aikacen !Manufofin !Aikace-aikacen !Manufofin !Aikace-aikacen !Manufofin !Aikace-aikacen !Manufofin |- | rowspan="4" |Abokan hulɗa |2015 |Gasar Firimiya ta Ghana |12 |0 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |12 |0 |- |2016 |Gasar Firimiya ta Ghana |21 |0 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |21 |0 |- |2017 |Gasar Firimiya ta Ghana |23 |3 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |23 |3 |- ! colspan="2" |Jimillar !56 !3 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !56 !3 |- |New York Red Bulls II |2018 |USL |7 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |0 |0 |7 |0 |- | rowspan="3" |Masu kiɗa na Richmond |2019 |USL League One |25 |0 |1 |1 | colspan="2" | - |0 |0 |26 |1 |- |2020 |USL League One |13 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |13 |0 |- ! colspan="2" |Jimillar !38 !0 !1 !1 !0 !0 !0 !0 !39 !1 |- |Loudoun United FC |2021 |Gasar USL |9 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |9 |0 |- | rowspan="3" |Rio Grande Valley FC Toros |2022 | rowspan="2" |Gasar USL |31 |2 |2 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |15 |1 |- |2023 |23 |2 |1 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |24 |2 |- ! colspan="2" |Jimillar !63 !4 !3 !0 !0 !0 !0 !0 !65 !4 |- | rowspan="2" |Colorado Springs Switchbacks FC |2024 |Gasar USL |5 |1 |1 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |6 |1 |- ! colspan="2" |Jimillar !5 !1 !1 !0 !0 !0 !0 !0 !6 !1 |- | rowspan="3" |El Paso Locomotive FC |2024 | rowspan="2" |Gasar USL |9 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |9 |0 |- |2025 |21 |2 |2 |0 | colspan="2" | - |1{{Efn|Includes appearance in [[USL Cup]]}} |0 |24 |2 |- ! colspan="2" |Jimillar !30 !2 !2 !0 !0 !0 !1 !0 !33 !2 |- ! colspan="3" |Cikakken aikinsa !192 !10 !7 !1 !0 !0 !1 !0 !200 !11 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] <references /> nggy7jxakq272czch9igveh5ukxzjwk William Agada 0 151145 838001 835809 2026-05-19T23:04:40Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838001 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = William Agada | image = Willie Agada 2022.png | caption = Agada with [[Sporting Kansas City]] in 2022 | birth_date = {{Birth date and age|1999|9|17|df=y}} | birth_place = [[Bauchi (city)|Bauchi]], Nigeria | height = 1.76 m<ref>{{cite web |title=William Agada |url=https://www.sportingkc.com/players/william-agada/ |publisher=Sporting Kansas City |access-date=23 August 2022}}</ref> | position = [[Forward (association football)|Forward]] | currentclub = [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | clubnumber = | youthyears1 = {{0|0000}}–2017 | youthyears2 = 2017 | youthyears3 = 2017–2018 | youthclubs1 = [[Mighty Jets F.C.|Mighty Jets]] | youthclubs2 = [[Hapoel Katamon Jerusalem F.C.|Hapoel Katamon]] | youthclubs3 = [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Aviv]] | years1 = 2018–2020 | clubs1 = [[Hapoel Katamon Jerusalem F.C.|Hapoel Katamon]] | caps1 = 66 | goals1 = 23 | years2 = 2020–2022 | clubs2 = [[Hapoel Jerusalem F.C.|Hapoel Jerusalem]] | caps2 = 31 | goals2 = 8 | years3 = 2020–2021 | clubs3 = → [[Hapoel Haifa F.C.|Hapoel Haifa]] (loan) | caps3 = 25 | goals3 = 6 | years4 = 2022–2025 | clubs4 = [[Sporting Kansas City]] | caps4 = 64 | goals4 = 21 | years5 = 2025 | clubs5 = [[Real Salt Lake]] | caps5 = 14 | goals5 = 2 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | club-update = 26 January 2026 }} '''William "Willy" Agada''' Listenⓘ (an haife shi a ranar 17 ga watan Satumbar shekara ta 1999) Shi ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙwararru daga Najeriya wanda ya ƙarshe ya buga wasa a matsayin ɗan gaba (forward) a ƙungiyar Real Zaragoza ta gasar Segunda División. == Ayyuka == Agada Abola ya fara aikinsa na buga ƙwallon ƙafa tare da Mighty Jets F.C. a gasar Nigeria National League. <ref>{{Cite web |last=Mustapha |first=Wale |date=23 Jul 2017 |title=John John Bags Brace As Kogi United Crash Mighty Jets In Lokoja |url=https://kogireports.com/john-john-bags-brace-as-kogi-united-crash-mighty-jets-in-lokoja/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003000421/https://kogireports.com/john-john-bags-brace-as-kogi-united-crash-mighty-jets-in-lokoja/ |archive-date=3 October 2022 |access-date=3 October 2022 |website=Kogi Reports |quote=...the likes of William Agada...}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Sep 2022 |title=Birthday boy Agada nets seventh goal in MLS |url=https://scorenigeria.com.ng/birthday-boy-agada-nets-seventh-goal-in-mls/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220918085304/https://scorenigeria.com.ng/birthday-boy-agada-nets-seventh-goal-in-mls/ |archive-date=18 September 2022 |access-date=3 October 2022 |website=SCORE Nigeria}}</ref> Agada ya fara aikinsa na kasa da kasa a kungiyar matasa ta Hapoel Katamon ta Urushalima a kakar 2017/18. A tsakiyar kakar an ba da rancensa ga ƙungiyar matasa ta Maccabi Tel Aviv. Agada ta gama kakar wasa tare da jimlar kwallaye 22 ga kungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web |title=Player details in Israeli FA website (2017/18) |url=https://www.football.org.il/en/players/player/?player_id=192477&season_id=19 |website=football.org.il |language=en-GB}}</ref> A cikin kakar 2018-19 ya koma Hapoel Katamon Urushalima a cikin Liga Leumit na Isra'ila, kuma ya kammala yanayi biyu tare da kwallaye 8 da 15.<ref>{{Cite web |title=Player details in Israeli FA website (2018/19) |url=https://www.football.org.il/en/players/player/?player_id=192477&season_id=20 |website=football.org.il |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Player details in Israeli FA website (2019/20) |url=https://www.football.org.il/en/players/player/?player_id=192477&season_id=21 |website=football.org.il |language=en-GB}}</ref> A cikin kakar 2020/21 ya koma Hapoel Haifa a kan aro, <ref>{{Cite web |last=Lesley |first=Angu |date=31 July 2020 |title=William Agada joins Hapoel Haifa |url=https://www.kick442.com/william-agada-joins-hapoel-haifa/ |access-date=6 August 2020 |website=KICK442 |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kuma ya zira kwallaye 6 a gasar. <ref>{{Cite web |title=Player details in Israeli FA website (2020/21) |url=https://www.football.org.il/en/players/player/?player_id=192477&season_id=22 |website=football.org.il |language=en-GB}}</ref> A cikin 2021/22 Agada ta koma Hapoel Katamon Urushalima, wanda kawai ya canza sunansa zuwa Hapoel Urushalima. Agada ya zira kwallaye 8 a gasar, kasancewar shi ne babban mai zira kwallayen kulob din, kuma ya taimaka wa kulob din ya kasance a cikin rukuni na farko.<ref>{{Cite web |title=Player details in Israeli FA website (2021/22) |url=https://www.football.org.il/en/players/player/?player_id=192477&season_id=23 |website=football.org.il |language=en-GB}}</ref> A ƙarshen kakar 2021-22, an tura Agada zuwa kungiyar kwallon kafa ta Major League Sporting Kansas City . <ref>{{Cite web |date=23 June 2022 |title=Sporting Kansas City sign forward William Agada from Israeli side Hapoel Jerusalem |url=https://www.mlssoccer.com/news/sporting-kansas-city-sign-forward-william-agada-from-israeli-side-hapoel-jerusal |website=MLS |language=en-GB}}</ref> A ranar 23 ga Afrilu 2025, an sayar da Agada zuwa Real Salt Lake don musayar har zuwa $ 850,000 a cikin General Allocation Money . <ref>{{Cite web |title=Real Salt Lake Acquires Striker Willy Agada from Sporting Kansas City &#124; Real Salt Lake |url=https://www.rsl.com/news/real-salt-lake-acquires-striker-willy-agada-from-sporting-kansas-city |website=rsl}}</ref> A ranar 26 ga watan Janairun 2026, ya sanya hannu a Real Zaragoza na Mutanen Espanya Segunda División har zuwa karshen kakar.<ref>{{Cite web |last=Tena |first=Miguel Gay-Pobes |date=2026-01-26 |title=William Agada, segundo fichaje invernal del Real Zaragoza |url=https://www.aragondigital.es/articulo/real-zaragoza/william-agada-segundo-fichaje-invernal-real-zaragoza/20260126113507962787.html |access-date=2026-01-26 |website=Aragón Digital |language=es}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] rgwq6870oxxw94w8le7u3jfr9idaepr Ibrahim Olawoyin 0 151152 838091 835878 2026-05-20T08:58:40Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346741766|Ibrahim Olawoyin]]" 838091 wikitext text/x-wiki '''Olasunkanmi Ibrahim Olawoyin''' Listen ⓘ (an haife shi 1 Disamba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|winger]] a ƙungiyar [[Süper Lig]] Çaykur Rizespor . == Aikin kulob == Olawoyin ya buga wasansa na farko a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a ranar 13 ga Janairun 2019 ga tsohuwar ƙungiyarsa [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|ta Abia Warriors]] . Sun sha kashi 1-0 a [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] . Ya fara buga wasanni ashirin da ɗaya cikin ashirin da biyu a gasar a wannan kakar. Olawoyin ya zura kwallaye uku ga Warriors a gasar a wannan kakar; da [[Yobe Desert Stars F.C.|Yobe Desert Stars]], Ifeanyi Ubah da Heartland, inda ya taimaka wajen taimakawa har zuwa goma a gasar. Daidaitowar Olawoyin ta jawo hankalin Lobi Stars da [[Enugu Rangers|Rangers International]] amma ɗan wasan gefen ya zaɓi ya shiga gasar. Ya fara buga gasar a wasan da Rangers ta sha kashi 2-1 a hannun AS Pelican na Gabon a wasan CAF Confederation Cup a [[Gaborone]] . Ya buga wasa na mintuna 75 a wasan. Ya fara buga wasa a gida a wasan dawowa, inda ya zura kwallo ta uku mai muhimmanci wadda ta bai wa Rangers damar shiga zagaye na gaba. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> Bayan ya buga wasanni sama da 40 a dukkan gasannin da ya buga wa Rangers International, Olawoyin ya koma Ankara Keçiörengücü a watan Agusta na 2021. [1] Olawoyin ya fara buga wasa a karon farko a wasan da kungiyarsa ta doke Adanaspor da ci 2-0. [2] A wasa na bakwai da ya buga wa kulob din, Olawoyin ya zura kwallaye biyu don jagorantar kungiyarsa zuwa ga nasara 3-2 a kan Istanbulspor da suka ziyarci Istanbul. <ref>{{Cite web |date=23 October 2021 |title=Olawoyin brace return Keçiorengucu to winning ways |url=https://www.aclsports.com/olawoyin-brace-return-keciorengucu-to-winning-ways/}}</ref> Olawoyin ya koma Çaykur Rizespor a ranar 9 ga Janairu 2023. <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Hoş Geldin İbrahim Olawoyin |url=https://www.caykurrizespor.org.tr/Haber/Hos-Geldin-Ibrahim-Olawoyin-5492.html |website=caykurrizespor.org.tr |language=tr}}</ref> == Ƙididdigar aiki == === Na Ƙasa da Ƙasa === {{Updated|matches played 10 June 2024}}<ref>{{NFT player|id=76070|accessdate=}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Tawagar ƙasa ! Shekara ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="2" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] | 2019 | 1 | 0 |- | 2024 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 2 ! 0 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] 03ycyyj8our9ow8z3z29erem3l8x1fe 838093 838091 2026-05-20T08:58:59Z Sardeeq 39275 838093 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Olasunkanmi Ibrahim Olawoyin''' Listen ⓘ (an haife shi 1 Disamba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|winger]] a ƙungiyar [[Süper Lig]] Çaykur Rizespor . == Aikin kulob == Olawoyin ya buga wasansa na farko a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a ranar 13 ga Janairun 2019 ga tsohuwar ƙungiyarsa [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|ta Abia Warriors]] . Sun sha kashi 1-0 a [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] . Ya fara buga wasanni ashirin da ɗaya cikin ashirin da biyu a gasar a wannan kakar. Olawoyin ya zura kwallaye uku ga Warriors a gasar a wannan kakar; da [[Yobe Desert Stars F.C.|Yobe Desert Stars]], Ifeanyi Ubah da Heartland, inda ya taimaka wajen taimakawa har zuwa goma a gasar. Daidaitowar Olawoyin ta jawo hankalin Lobi Stars da [[Enugu Rangers|Rangers International]] amma ɗan wasan gefen ya zaɓi ya shiga gasar. Ya fara buga gasar a wasan da Rangers ta sha kashi 2-1 a hannun AS Pelican na Gabon a wasan CAF Confederation Cup a [[Gaborone]] . Ya buga wasa na mintuna 75 a wasan. Ya fara buga wasa a gida a wasan dawowa, inda ya zura kwallo ta uku mai muhimmanci wadda ta bai wa Rangers damar shiga zagaye na gaba. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> Bayan ya buga wasanni sama da 40 a dukkan gasannin da ya buga wa Rangers International, Olawoyin ya koma Ankara Keçiörengücü a watan Agusta na 2021. [1] Olawoyin ya fara buga wasa a karon farko a wasan da kungiyarsa ta doke Adanaspor da ci 2-0. [2] A wasa na bakwai da ya buga wa kulob din, Olawoyin ya zura kwallaye biyu don jagorantar kungiyarsa zuwa ga nasara 3-2 a kan Istanbulspor da suka ziyarci Istanbul. <ref>{{Cite web |date=23 October 2021 |title=Olawoyin brace return Keçiorengucu to winning ways |url=https://www.aclsports.com/olawoyin-brace-return-keciorengucu-to-winning-ways/}}</ref> Olawoyin ya koma Çaykur Rizespor a ranar 9 ga Janairu 2023. <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Hoş Geldin İbrahim Olawoyin |url=https://www.caykurrizespor.org.tr/Haber/Hos-Geldin-Ibrahim-Olawoyin-5492.html |website=caykurrizespor.org.tr |language=tr}}</ref> == Ƙididdigar aiki == === Na Ƙasa da Ƙasa === {{Updated|matches played 10 June 2024}}<ref>{{NFT player|id=76070|accessdate=}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Tawagar ƙasa ! Shekara ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="2" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] | 2019 | 1 | 0 |- | 2024 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 2 ! 0 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] dleii7c3u3zpuhxlw55xci64r7p33xb Tunde Akinsola 0 151319 837871 836327 2026-05-19T15:20:21Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837871 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Babatunde Jimoh "Tunde" Akinsola''' listen ⓘ (an haife shi a ranar 10 ga Maris 2003) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] a ƙungiyar AVS Futebol SAD ta Portugal. == Aikin kulob == An haife shi a Legas, Akinsola ya fara aikinsa da ƙungiyar Valiant FC ta Najeriya, ƙungiyar da ba ta cikin gasar zakarun Turai daga garinsu. [1] A shekarar 2020, ya shiga sahun matasan ƙungiyar Vasalunds IF ta Sweden, kuma ya fara buga wasa a babbar ƙungiyar a ranar 4 ga Agusta 2021, inda ya maye gurbinsa a wasan da Superettan ta sha kashi a gida da Helsingborgs IF . A watan Satumba na 2022, bayan ya koma Valiant, Akinsola ya koma ƙungiyar [[La Liga]] ta Real Valladolid a gwaji, <ref>{{Cite web |date=17 May 2023 |title=7 months after leaving Nigeria, Babatunde makes LaLiga debut for Real Valladolid |url=https://www.pulsesports.ng/football/story/nigeria-babatunde-makes-laliga-debut-for-real-valladolid-2023051709270360709 |access-date=29 June 2023 |publisher=Pulse Sports}}</ref> kuma ya sanya hannu kan kwangilar dindindin ta watanni 18 da ƙungiyar a ranar 26 ga Janairu 2023; da farko an tura shi zuwa ƙungiyar 'yan wasa ta Segunda Federación . <ref>{{Cite web |date=26 January 2023 |title=El Promesas ficha a Tunde |trans-title=Promesas sign Tunde |url=https://www.realvalladolid.es/noticias/el-promesas-ficha-a-tunde |access-date=29 June 2023 |publisher=Real Valladolid |language=es}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyarsa ta farko - da kuma [[La Liga]] - a ranar 14 ga Mayu, inda ya maye gurbin Cyle Larin a wasan da suka sha kashi a hannun [[Sevilla FC]] da ci 3-0 a gida; <ref>{{Cite web |date=15 May 2023 |title=Tunde Akinsola makes LaLiga debut with Real Valladolid |url=https://www.footballlive.ng/tunde-akinsola-makes-laliga-debut-with-real-valladolid/ |access-date=29 June 2023 |publisher=FootballLive.ng |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629204213/https://www.footballlive.ng/tunde-akinsola-makes-laliga-debut-with-real-valladolid/ |url-status=dead }}</ref> ta hanyar yin hakan, ya zama ɗan Najeriya na biyu da ya buga wa ƙungiyar wasa, bayan Bartholomew Ogbeche . <ref>{{Cite web |date=17 May 2023 |title=Tunde, el debutante nigeriano que vino del frío |trans-title=Tunde, the Nigerian debutant who came from the cold |url=https://as.com/futbol/primera/tunde-el-debutante-nigeriano-que-vino-del-frio-n/ |access-date=29 June 2023 |publisher=[[Diario AS]] |language=es}}</ref> A ranar 31 ga Janairu 2024, Valladolid ya tura Akinsola aro zuwa kungiyar La Liga Portugal 2 AVS Futebol SAD har zuwa karshen kakar wasa ta 2023–24 . A ranar 15 ga Agusta, ya koma kungiyar har abada. <ref>{{Cite web |date=15 August 2024 |title=Tunde, traspasado al AVS Futebol |trans-title=Tunde, transferred to AVS Futebol |url=https://www.realvalladolid.es/noticias/tunde-traspasado-al-avs-futebol |access-date=15 August 2024 |publisher=Real Valladolid |language=es}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Akinsola ya wakilci [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] a matakin 'yan ƙasa da shekara 17. <ref>{{Cite web |date=19 October 2018 |title=Highlight Video: Tunde Akinsola – Nigeria U17 Winger |url=http://www.valiantfc.com/highlight-video-tunde-akinsola-nigeria-u17-winger/ |access-date=29 June 2023 |publisher=Valiant FC |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630015759/http://www.valiantfc.com/highlight-video-tunde-akinsola-nigeria-u17-winger/ |url-status=dead }}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 2003]] skajpm9tatwg78cvclqa4m1aw60wq5g Udoka Chima 0 151325 837877 836340 2026-05-19T16:12:12Z InternetArchiveBot 13371 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 837877 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Udoka Godwill Chima''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 2002) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] . An haife shi a Italiya kuma ya girma a Ingila, ya wakilci Najeriya a matakin ƙasa da ƙasa. == Rayuwar farko == An haifi Chima a Italiya ga iyayensa 'yan Najeriya kuma ya zauna tsakanin ƙasashen biyu har sai da iyalansa suka koma Ingila lokacin da yake ɗan shekara shida. <ref name="intro">{{Cite web |date=August 3, 2021 |title=Introducing - Udoka Chima |url=https://www.qosfc.com/news-5496 |website=[[Queen of the South F.C.]]}}</ref> Ya buga ƙwallon ƙafa ta ƙasa na tsawon shekaru biyu tare da Lace FC, wata ƙungiya da ke Tottenham, Arewacin London . <ref name="cee">{{Cite web |date=6 January 2023 |title=Udoka Chima: Nigerian talent discovered in a park is given a chance to shine at Burnley |url=https://www.ceecup.org/en/2022/novinka-291-udoka-chima-nigerian-talent-discovered-in-a-park-is-given-a-chance-to-shine-at-burnley |website=[[CEE Cup]]}}</ref> Bayan haka, ya nemi shiga shirin makarantar sakandare: bayan gwaji da aka yi masa a makarantun [[Barnet FC|Barnet]], Coventry City, Norwich City, da [[Luton Town FC|Luton Town]], <ref name="intro" /> <ref name="cee" /> a watan Yulin 2018, ya shiga tsarin matasa na Burnley . <ref>{{Cite web |date=July 9, 2018 |title=Burnley signs 18 year old Nigerian defender |url=https://www.brila.net/burnley-signs-18-year-old-nigerian-defender/ |website=[[Brila FM]]}}</ref> Daga ƙarshe Burnley ta sake shi a ƙarshen kakar wasa ta 2019-20 . <ref>{{Cite web |last=Ray |first=James |date=12 July 2021 |title=Coventry City trialist 'impresses' in friendly – Newcastle United, Benfica previously linked |url=https://the72.co.uk/2021/07/12/coventry-city-trialist-impresses-in-friendly-newcastle-united-benfica-previously-linked/ |website=The 72}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ekejiuba |first=Andrew |date=May 17, 2021 |title=Hot stuff! Newcastle, Benfica chase Chima |url=https://www.thepointng.com/hot-stuff-newcastle-benfica-chase-chima/ |website=The Point Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite web |date=25 June 2020 |title=New Deals For Young Players |url=https://www.burnleyfootballclub.com/news/2020/june/new-deals-for-young-players-/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720235308/https://www.burnleyfootballclub.com/news/2020/june/new-deals-for-young-players-/ |archive-date=20 July 2020 |access-date=17 February 2023 |website=[[Burnley F.C.]]}}</ref> Bayan an sallame shi daga Burnley, ya yi gwaji da ƙungiyar Serie A Napoli a watan Satumbar 2020, tare da rahotannin sha'awarsa daga Atalanta da Genoa, da kuma ƙungiyar Dijon ta Faransa. <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Ifeanyi |date=September 17, 2020 |title=Napoli Hoping To Beat Atalanta, Genoa To Signing Of Italian-Born Ex-Burnley Center Back Chima |url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=37414 |website=All Nigeria Soccer}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 12, 2020 |title=Ligue 1 Club Dijon Running The Rule Over Released Burnley Center Back Udoka |url=https://www.africa-press.net/nigeria/all-news/ligue-1-club-dijon-running-the-rule-over-released-burnley-center-back-udoka |website=Africa Press}}</ref> Sannan ya yi gwaji da ƙungiyar Primeira Liga ta Benfica daga 29 ga Afrilu zuwa 9 ga Mayu 2021, inda sauran ƙungiyoyin Portugal Braga da Porto suma suka nuna sha'awar siyansa. <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Ifeanyi |date=17 May 2021 |title=Newcastle United face competition from Portuguese giants Benfica in race to sign Nigerian defender |url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=39898 |website=All Nigeria Soccer}}</ref> Bayan haka, ya sami sha'awar Newcastle United, <ref name="intro"/> <ref>{{Cite web |last=Porter |first=Graham |date=May 17, 2021 |title=Udoka Chima invited to train with Newcastle United ahead of possible deal – Report |url=https://www.themag.co.uk/2021/05/udoka-chima-invited-to-train-with-newcastle-united-ahead-of-possible-deal-report/ |website=The Mag}}</ref> kafin daga baya ya koma Coventry City a gwaji a watan Yulin 2021, <ref>{{Cite web |last=Whiley |first=Mark |date=1 July 2021 |title=Coventry City 'offer trial' to former Burnley defender amid Newcastle United interest |url=https://www.coventrytelegraph.net/sport/football/football-news/coventry-transfers-chima-robins-newcastle-20944379 |website=[[Coventry Telegraph]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Ifeanyi |date=1 July 2021 |title=Newcastle United face competition from Coventry City for ex-Burnley Nigerian defender |url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=40323 |website=All Nigeria Soccer}}</ref> yana wasa a wasan share fagen kakar wasa da ƙungiyar U23 da Leamington . <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Ifeanyi |date=12 July 2021 |title=Nigerian defender, linked with Newcastle United, impresses in trial game with Coventry City U23s |url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=40434 |website=All Nigeria Soccer}}</ref> == Aikin kulob == A watan Agusta na 2019, Burnley ta ba Chima aro ga Steeton, wata kungiya a gasar kwallon kafa ta North West County's Football League Division One South, har zuwa karshen watan Satumba. <ref>{{Cite web |last=Stanford |first=Mark |date=28 August 2019 |title=Steeton boss: We want to continue Premier League link-up |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/17867240.steeton-boss-want-continue-premier-league-link-up/ |website=[[Telegraph & Argus]]}}</ref> A watan Yulin 2021, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da kulob din gasar Scotland Queen of the South . <ref>{{Cite web |date=29 July 2021 |title=Welcome Udoka Chima |url=http://www.qosfc.com/news-5488 |website=[[Queen of the South F.C.]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mail |first=Harry |date=30 July 2021 |title=Coventry City trialist from earlier this month Udoka Chima joins Queen of the South |url=https://the72.co.uk/2021/07/30/coventry-city-trialist-from-earlier-this-month-udoka-chima-joins-queen-of-the-south/ |website=The 72}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 31 ga Yulin 2021, a wasan da ya yi da Partick Thistle . <ref name="intro"/> A watan Mayun 2022, ya soke kwantiraginsa da kulob din gaba daya. <ref>{{Cite web |date=6 May 2022 |title=Squad Update |url=http://www.qosfc.com/news-5763 |publisher=[[Queen of the South F.C.]]}}</ref> A ranar 2 ga Satumba, 2022, Chima ya koma ƙungiyar National League South Cheshunt . <ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=Edwards strengthens squad |url=https://cheshuntfc.com/2022/09/02/edwards-strengthens-squad/ |website=[[Cheshunt F.C.]]}}</ref> Duk da haka, bayan kwana goma kacal, ya canza sheƙa zuwa ƙungiyar Southern League Premier South Harrow Borough . <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Steve |date=12 September 2022 |title=Chima Makes Boro Move |url=https://southern-football-league.co.uk/news/132334/Chima-Make |website=[[Southern Football League]]}}</ref> Ba da daɗewa ba, ya koma ƙungiyar Southern League Premier Central Kings Langley a ranar 30 ga Satumba, <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Steve |date=1 October 2022 |title=Kings Langley Bring in Three |url=https://southern-football-league.co.uk/news/132503/Kings-Langley-Bring-in-Three/ |website=[[Southern Football League]]}}</ref> ya zira kwallaye a wasansa na farko a ranar 1 ga Oktoba, a wasan da suka yi da Bromsgrove Sporting . <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Steve |date=1 October 2022 |title=Saturday's Premier Division Central Round-Up |url=https://southern-football-league.co.uk/news/132510/Saturday%60s-Premier-Division-Central-Round-Up |website=[[Southern Football League]]}}</ref> Bayan haka, ya ɗauki ɗan lokaci yana horo tare da Cibiyar Kwallon Kafa ta Onside da ke Ingila, yayin da yake neman sabuwar ƙungiya. <ref>{{Cite web |last=Rhodes |first=Benedict |date=May 16, 2023 |title='It makes Canada feel more like home': Familiar faces helping CPL's Londoners thrive in new environments |url=https://canpl.ca/article/it-makes-canada-feel-more-like-home-familiar-faces-helping-cpls-londoners-thrive-in-new-environments |website=[[Canadian Premier League]]}}</ref> A ranar 13 ga Fabrairu, 2023, Chima ya koma ƙungiyar Cavalry FC ta ƙasar Kanada a kan kwantiragin shekara ɗaya, tare da zaɓin kulob na wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=February 13, 2023 |title=Cavalry FC signs Nigerian Youth International Defender Udoka Chima to 2023 Roster |url=https://cavalryfc.canpl.ca/article/udoka-chima |website=[[Cavalry FC]] |access-date=May 15, 2026 |archive-date=February 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209112337/https://cavalryfc.canpl.ca/article/udoka-chima |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Jacques |first=John |date=February 13, 2023 |title=Cavalry Hopes To Continue 'Great Tradition' Of CB Signings With Udoka Chima |url=https://northerntribune.ca/cavalry-fc-udoka-chima/ |website=Northern Tribune}}</ref> Bayan kammala kakar wasa ta 2023, kwantiragin Chima zai ƙare ta hanyar amincewa da juna, wanda zai ƙare lokacinsa da kulob ɗin. <ref>{{Cite web |date=November 30, 2023 |title=Cavalry FC Announces End of Season Roster Updates |url=https://cavalryfc.canpl.ca/article/2024-roster-updates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725064745/https://cavalryfc.canpl.ca/article/2024-roster-updates |archive-date=25 July 2024 |access-date=30 November 2023 |website=[[Cavalry FC]]}}</ref> A ranar 9 ga Disamba 2023, ya koma Ingila a hukumance ta hanyar shiga kungiyar Worthing ta National League South . <ref>{{Cite web |last=Williams |first=Jack |date=9 December 2023 |title=Udoka Chima joins Rebels |url=https://worthingfc.com/2023/12/udoka-chima-joins-rebels/ |website=[[Worthing F.C.]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Jacques |first=John |date=December 11, 2023 |title=Udoka Chima Returns To England With Worthing FC |url=https://northerntribune.ca/worthing-fc-udoka-chima-sign/ |website=Northern Tribune}}</ref> Ya tafi a karshen Disamba, bai buga wasa ba saboda raunin da ya samu a cinyarsa. <ref>{{Cite web |last=Williams |first=Jack |date=2 January 2024 |title=Squad Update |url=https://worthingfc.com/2024/01/squad-update-2/ |website=[[Worthing F.C.]]}}</ref> A cikin Maris 2024, Chima ya koma Luxembourg National Division Club Fola Esch . <ref>{{Cite web |last=Diederich |first=Christelle |date=2 March 2024 |title=Schal-Gate in Mersch, zwei Neue auf der Fola: Die Splitter vor dem 19. Spieltag |trans-title=Schal-Gate in Mersch, two new ones on the Fola: The splinters before the 19th matchday |url=https://www.tageblatt.lu/headlines/schal-gate-in-mersch-zwei-neue-auf-der-fola-die-splitter-vor-dem-19-spieltag/ |website=[[Tageblatt]] |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Jacques |first=John |date=5 March 2024 |title=Luxembourg Looms For Former Cavalry Defender Udoka Chima |url=https://northerntribune.ca/luxembourg-cs-fola-udoka-chima/ |website=Northern Tribune}}</ref> A watan Nuwamba na 2024, Chima ya koma ƙungiyar National League South ta St Albans City . [1] A watan da ya biyo baya, yana bugawa ƙungiyar Carshalton Athletic ta Isthmian League wasa. [2] A watan Fabrairun 2025, ya koma ƙungiyar Gute ta ƙungiyar Swidin Division 2 a matakin rukuni na huɗu. <ref>{{Cite web |last=Häglund |first=Michael |date=February 12, 2025 |title=Gute vässar truppen med back |trans-title=Gute sharpens the squad with a defender |url=https://etidning.gotlandstidningar.se/p/gotlands-tidningar/2025-02-12/a/gute-vassar-truppen-med-back/1965/1838345/60667019 |website=[[Gotlands Tidningar]] |language=Swedish}}</ref> A ranar 4 ga Nuwamba 2025, Chima ya koma kulob din Welling United na gasar Premier League, <ref> {{Cite web |date=4 November 2025 |title=Wings welcome defender Udoka Chima |url=https://wellingunited.com/2025/11/wings-welcome-defender-udoka-chima/ |access-date=1 December 2025 |website=wellingunited.com}}</ref> duk da haka ya bar kulob din kafin karshen watan. <ref> {{Cite web |date=29 November 2025 |title=Squad update: Simmons head out on loan, while trio depart |url=https://wellingunited.com/2025/11/squad-update-simmons-heads-out-on-loan-while-trio-depart/ |access-date=1 December 2025 |website=wellingunited.com}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Chima ya buga wa [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19 ta Najeriya]] wasa. <ref>{{Cite web |date=February 13, 2023 |title=Cavalry adds young centre-back Udoka Chima to CPL roster |url=https://calgarysun.com/sports/soccer/calgary-cavalry/cavalry-adds-young-centre-back-udoka-chima-to-cpl-roster |website=[[Calgary Sun]]}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Haifaffun 2002]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] a95w1fno6aij3jfmiw815eoq70g82jl Tattaunawar samfuri:Wikidata image 11 151714 837863 2026-05-19T13:59:04Z MediaWiki message delivery 3927 /* Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop */ sabon sashe 837863 wikitext text/x-wiki == Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, This is a notice regarding the Template:Wikidata_image that is used in many pages. The template contains many operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed. As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this. '''// The change //''' Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality. '''// What you need to do //''' Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for your convenience: <syntaxhighlight lang=lua> {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[Category:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> </syntaxhighlight> '''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed. Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! Sent by [[m:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] using the [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:59, 19 Mayu 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30565170 --> l8j0lfplgsmin207elh0ihqlz4wodld MediaWiki:Gadget-WikimediaHausaApp/en 8 151715 837891 2026-05-19T17:28:06Z Ammarpad 4826 add desc 837891 wikitext text/x-wiki Wikimedia Hausa Data Support App 76xny586daebr9y0viroohw242lsjcj Basheer Salisu 0 151717 837897 2026-05-19T18:05:38Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: ```wiki {{Infobox football referee | name = Basheer Salisu | image = | fullname = Basheer Salisu | birth_place = Najeriya | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | years_active = | league = Najeriya Professional Football League | role = Alkalin wasa | internationalyears = | confederation = FIFA | internationalrole = Alkalin wasa }} '''Basheer Salisu''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Najeriya]]. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan... 837897 wikitext text/x-wiki ```wiki {{Infobox football referee | name = Basheer Salisu | image = | fullname = Basheer Salisu | birth_place = Najeriya | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | years_active = | league = Najeriya Professional Football League | role = Alkalin wasa | internationalyears = | confederation = FIFA | internationalrole = Alkalin wasa }} '''Basheer Salisu''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Najeriya]]. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan wasan ƙwallon ƙafa da suka yi aiki a gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida da kuma wasu manyan gasa da ake gudanarwa a ƙarƙashin hukumar ƙwallon ƙafa ta Najeriya da nahiyar Afirka. An san shi da gudanar da wasanni cikin tsari tare da bin ƙa’idojin wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web |title=Nigeria Referees List |url=https://www.fifa.com/technical/refereeing/international-referees |website=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Basheer Salisu ya yi aiki a ƙarƙashin hukumar kula da alƙalan wasa ta Najeriya wato ''Nigeria Referees Association'' da kuma [[Nigeria Football Federation]]. Ayyukansa sun haɗa da jagorantar wasannin gasar lig ta Najeriya da sauran gasa na cikin gida. Hakan ya sa ya zama ɗaya daga cikin sanannun alkalan wasa masu tasowa daga Najeriya.<ref>{{cite web |title=Nigeria Football Federation Referees Department |url=https://thenff.com/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A wasu lokuta, Basheer Salisu ya shiga cikin gudanar da manyan wasannin ƙwallon ƙafa da suka haɗa da wasannin kofuna da na gasar lig. Gudummawarsa wajen tabbatar da adalci da bin dokokin wasa ta sa yake samun karɓuwa daga masu bibiyar ƙwallon ƙafa a Najeriya.<ref>{{cite web |title=CAF Match Officials and Referees |url=https://www.cafonline.com/ |website=Confederation of African Football |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Aiki == * Alkalin wasa a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya * Mamba a ƙungiyar ''Nigeria Referees Association'' * Gudanar da wasannin cikin gida da na kofuna == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Salisu, Basheer}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen da suke raye]] ``` ibfqnvtoyg7qr5dfkwyzh37vp8z1fqo Ogabor Joseph Odey 0 151718 837898 2026-05-19T18:07:08Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Ogabor Joseph Odey''' ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa mai lasisin [[FIFA]]. Ya fito daga Jihar Cross River, Najeriya, kuma ya shahara wajen jagorantar wasannin cikin gida da na ƙasa da ƙasa ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]] da FIFA. Baya ga aikin alkalanci, malami ne a jami'a a [[University of Calabar]].<ref>{{cite web |url=https://www.footballinnigeria.com.ng/football-culture/ogabor-leads-nigerian-referees-for-world... 837898 wikitext text/x-wiki '''Ogabor Joseph Odey''' ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa mai lasisin [[FIFA]]. Ya fito daga Jihar Cross River, Najeriya, kuma ya shahara wajen jagorantar wasannin cikin gida da na ƙasa da ƙasa ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]] da FIFA. Baya ga aikin alkalanci, malami ne a jami'a a [[University of Calabar]].<ref>{{cite web |url=https://www.footballinnigeria.com.ng/football-culture/ogabor-leads-nigerian-referees-for-world-cup-qualifier-in-morocco/ |title=Ogabor Leads Nigerian Referees for World Cup Qualifier in Morocco |website=Football in Nigeria |date=7 June 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Rayuwa da aiki == Ogabor Joseph Odey ya fara samun suna a harkar alkalancin ƙwallon ƙafa ta Najeriya bayan samun damar zama alkalin FIFA a shekarar 2017. Ya kasance cikin jerin manyan alkalan Najeriya da ke gudanar da wasanni a gasar cikin gida ta [[Nigeria Premier Football League]] da kuma wasannin nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_FIFA_international_referees |title=List of FIFA International Referees |website=Wikipedia |access-date=19 May 2026}}</ref> An san shi da kwarewa wajen kula da wasa cikin natsuwa da kuma kyakkyawar sadarwa da 'yan wasa yayin gudanar da wasa. Wasu rahotanni sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin sanannun alkalan ƙwallon ƙafa na Najeriya da suka samu karɓuwa a matakin duniya.<ref>{{cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s Most Recognised Football Referees |website=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Ayyukan ƙasa da ƙasa == A watan Yunin shekarar 2024, FIFA ta naɗa Ogabor Joseph Odey domin jagorantar wasan neman gurbin shiga [[2026 FIFA World Cup]] tsakanin ƙasashen [[The Gambia]] da [[Seychelles]] a birnin Berkane na ƙasar Morocco. Ya jagoranci tawagar alkalai ta Najeriya tare da Samuel Pwadutakam, Hope Ogenekewe Igho da Abdullahi Abubakar.<ref>{{cite web |url=https://www.sportsunlimited.ng/post/fifa-apooints-ogabor-3-other-nigeria-referees-for-gambia-vs-seychelles-qualifiers |title=FIFA Appoints Ogabor, 3 Other Nigeria Referees for Gambia vs Seychelles Qualifiers |website=Sports Unlimited |date=6 June 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> Rahotanni daga kafofin wasanni sun nuna cewa tawagar alkalan Najeriya ƙarƙashin jagorancinsa ta samu yabo bayan wasan Gambia da Seychelles, inda aka bayyana cewa sun gudanar da wasan cikin kwarewa ba tare da manyan kura-kurai ba.<ref>{{cite web |url=https://nigerianewsnote.com/2026-fifa-wwq-nigerian-referee-quartet-rated-high-in-gambia-vs-seychelles-match/ |title=2026 FIFA WWQ: Nigerian Referee Quartet Rated High in Gambia vs Seychelles Match |website=Nigeria News Note |date=10 June 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Takaddama == A shekarar 2018, hukumar CAF ta dakatar da Ogabor Joseph na tsawon shekara guda bayan zargin yunƙurin yin tasiri kan wani wasan gasar [[CAF Confederation Cup]]. CAF ta bayyana cewa matakin ya biyo bayan bincike da aka gudanar kan zargin neman taimakon fasaha daga wasu jami'an wasa kafin fafatawar da aka yi tsakanin Plateau United da USM Alger.<ref>{{cite web |url=https://www.channelstv.com/2018/04/29/caf-bans-nigerian-referee-joseph-ogabor-for-attempted-match-manipulation/ |title=CAF Bans Nigerian Referee, Joseph Ogabor For Attempted Match Manipulation |website=Channels Television |date=29 April 2018 |access-date=19 May 2026}}</ref> Duk da wannan dakatarwa, daga baya ya dawo cikin harkar alkalanci ta ƙasa da ƙasa, inda FIFA da CAF suka ci gaba da ba shi damar gudanar da manyan wasanni a Afirka.<ref>{{cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s Most Recognised Football Referees |website=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[Confederation of African Football]] * [[FIFA]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Ogabor, Joseph Odey}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Cross River State]] [[Category:Ma'aikatan FIFA]] [[Category:Rayayyun mutane]] 9495xy0kw3fcjs9zy2sscl3wkg4wmod Confederation of African Football 0 151719 837900 2026-05-19T18:09:13Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Confederation of African Football''' ('''CAF''') ita ce hukuma mafi girma da ke kula da harkokin ƙwallon ƙafa a nahiyar Afirka. An kafa ta a ranar 8 ga watan Fabrairun shekarar 1957 a birnin Khartoum na ƙasar Sudan, kuma tana daga cikin ƙungiyoyi shida da ke ƙarƙashin [[FIFA]]. Hedikwatarta tana birnin Alkahira na ƙasar Masar.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/about-caf/ |title=About CAF |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> CAF ce ke tsara... 837900 wikitext text/x-wiki '''Confederation of African Football''' ('''CAF''') ita ce hukuma mafi girma da ke kula da harkokin ƙwallon ƙafa a nahiyar Afirka. An kafa ta a ranar 8 ga watan Fabrairun shekarar 1957 a birnin Khartoum na ƙasar Sudan, kuma tana daga cikin ƙungiyoyi shida da ke ƙarƙashin [[FIFA]]. Hedikwatarta tana birnin Alkahira na ƙasar Masar.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/about-caf/ |title=About CAF |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> CAF ce ke tsara da gudanar da manyan gasa na ƙwallon ƙafa a Afirka, ciki har da [[Africa Cup of Nations]], [[CAF Champions League]], [[CAF Confederation Cup]], da kuma gasar mata ta [[Women's Africa Cup of Nations]]. Haka kuma tana kula da tsarin cancantar ƙasashen Afirka zuwa gasannin FIFA kamar [[FIFA World Cup]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF |title=CAF Member Associations |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == An kafa CAF ne bayan taro da wakilan ƙasashen [[Egypt]], [[Sudan]], [[Ethiopia]] da [[South Africa]] suka gudanar a shekarar 1957. Daga baya an dakatar da South Africa daga cikin ƙungiyar saboda manufofin wariyar launin fata na apartheid da gwamnatin ƙasar ke aiwatarwa a lokacin.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Confederation-of-African-Football |title=Confederation of African Football |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=19 May 2026}}</ref> Tun bayan kafuwarta, CAF ta taka muhimmiyar rawa wajen bunƙasa ƙwallon ƙafa a Afirka, musamman ta hanyar shirya manyan gasa da horar da alkalai, masu horaswa da jami'an gudanarwa. Yawan ƙasashen da suka shiga CAF ya ƙaru sosai daga huɗu a lokacin kafuwa zuwa sama da mambobi 50 a yau.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/member-associations/ |title=CAF Member Associations |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> == Gasa == CAF tana shirya manyan gasanni da dama na nahiyar Afirka. Mafi shahara daga cikinsu ita ce '''Africa Cup of Nations''' (AFCON), wacce ake gudanarwa tsakanin manyan ƙasashen Afirka duk bayan shekaru biyu. A matakin kulob, akwai [[CAF Champions League]] ga zakarun lig-lig na ƙasashe da kuma [[CAF Confederation Cup]] ga sauran manyan kulob ɗin Afirka.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/competitions/ |title=CAF Competitions |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> CAF tana kuma kula da gasannin matasa da na mata kamar [[CAF U-20 Africa Cup of Nations]], [[CAF U-17 Africa Cup of Nations]], da [[Women's Africa Cup of Nations]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF |title=CAF Competitions and Associations |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tsarin shugabanci == Shugaban CAF shi ne babban jami'in gudanarwa na ƙungiyar. Tun bayan kafuwar ƙungiyar, shugabanni daban-daban daga ƙasashen Afirka sun jagoranci CAF. A shekarar 2021, aka zaɓi [[Patrice Motsepe]] daga ƙasar South Africa a matsayin shugaban CAF.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/caf-president/ |title=CAF President |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> CAF tana aiki tare da ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na ƙasashe membobinta domin bunƙasa wasanni, samar da horo, da kuma tabbatar da bin dokokin FIFA a faɗin nahiyar.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/associations/CAF |title=CAF and FIFA Relationship |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Hedikwata == Babban ofishin CAF yana birnin Alkahira na ƙasar Masar. Daga wannan hedikwata ne ake gudanar da harkokin yau da kullum na ƙungiyar, tarurruka, da kuma shirya manyan gasannin ƙwallon ƙafa na Afirka.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/about-caf/contact-us/ |title=CAF Contact Information |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Africa Cup of Nations]] * [[CAF Champions League]] * [[Nigeria Football Federation]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Hukumomin kwallon kafa]] [[Category:CAF]] [[Category:Kungiyoyin wasanni a Afirka]] [[Category:An kafa su a 1957]] 36bsjxoo0pma7vvd0732cqb6n7yokbp Women's Africa Cup of Nations 0 151720 837901 2026-05-19T18:12:40Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: [[Fayil:WAFCON Futsal 2025 (Tanzania v Morocco) 21.jpg|thumb]] [[Fayil:WAFCON Futsal 2025 (Tanzania v Morocco) 17.jpg|thumb]] '''Women's Africa Cup of Nations''' (wanda ake taƙaita wa da '''WAFCON''') ita ce babbar gasar ƙwallon ƙafa ta mata a nahiyar Afirka, wadda [[Confederation of African Football|CAF]] ke shirya wa. Gasar tana haɗa manyan ƙasashen Afirka domin fafatawa domin lashe kambun zakarun nahiyar a fannin ƙwallon ƙafa ta mata.<ref>{{cite web |url=https://www.c... 837901 wikitext text/x-wiki [[Fayil:WAFCON Futsal 2025 (Tanzania v Morocco) 21.jpg|thumb]] [[Fayil:WAFCON Futsal 2025 (Tanzania v Morocco) 17.jpg|thumb]] '''Women's Africa Cup of Nations''' (wanda ake taƙaita wa da '''WAFCON''') ita ce babbar gasar ƙwallon ƙafa ta mata a nahiyar Afirka, wadda [[Confederation of African Football|CAF]] ke shirya wa. Gasar tana haɗa manyan ƙasashen Afirka domin fafatawa domin lashe kambun zakarun nahiyar a fannin ƙwallon ƙafa ta mata.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/womens-africa-cup-of-nations/ |title=Women's Africa Cup of Nations |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> An fara gudanar da gasar ne a shekarar 1991 a matsayin wata hanyar zaɓar wakilan Afirka zuwa [[FIFA Women's World Cup]]. A farkon lokaci, ba a gudanar da cikakkiyar gasa ba, sai dai an rika buga wasannin gida da waje tsakanin ƙasashe. Daga shekarar 1998 ne aka fara gudanar da gasar a tsari irin na gasa mai masaukin baki guda ɗaya.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup |title=FIFA Women's World Cup History |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> Ƙasar [[Nigeria]] ce ta fi kowace ƙasa samun nasara a tarihin gasar, inda tawagar mata ta ƙasar, wadda aka fi sani da ''Super Falcons'', ta lashe kofin sau da dama tun kafuwar gasar. Najeriya ta kasance ƙasa mafi rinjaye a wasan ƙwallon ƙafa ta mata a Afirka tsawon shekaru.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62318368 |title=Why Nigeria dominate women's football in Africa |website=BBC Sport |date=26 July 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2022, ƙasar [[Morocco]] ta karɓi bakuncin gasar, inda [[South Africa women's national soccer team|South Africa]] ta lashe kofin karo na farko bayan doke Morocco a wasan ƙarshe. Wannan nasara ta nuna ƙara ƙarfin sauran ƙasashen Afirka a wasan ƙwallon ƙafa ta mata.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/womens-africa-cup-of-nations/news/banyana-banyana-crowned-wafcon-champions/ |title=Banyana Banyana Crowned WAFCON Champions |website=CAF Online |date=23 July 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> Gasar WAFCON tana taka muhimmiyar rawa wajen bunƙasa ƙwallon ƙafa ta mata a Afirka, inda take bai wa 'yan wasa damar bayyana ƙwarewarsu a matakin duniya. Haka kuma tana taimakawa wajen samun wakilan Afirka zuwa manyan gasa irin su [[FIFA Women's World Cup]] da kuma gasar Olympics.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/news/wafcon-africa-women-football-growth |title=WAFCON and the Growth of Women's Football in Africa |website=Olympics.com |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tsarin gasar == Yawancin lokaci ƙasashe masu shiga gasar suna fara fafatawa ne a wasannin neman gurbin shiga gasar. Bayan haka, ƙasashen da suka cancanta sukan shiga babban zagayen gasar wanda ake gudanarwa a ƙasa ɗaya mai masaukin baki. Ana raba ƙasashen zuwa rukuni-rukuni kafin a buga matakin fitar da gwani.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/womens-africa-cup-of-nations/news/totalenergies-wafcon-format-explained/ |title=TotalEnergies WAFCON Format Explained |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> == Manyan ƙasashen da suka yi nasara == {| class="wikitable" ! Ƙasa ! Yawan kofuna |- | Najeriya | 11 |- | Equatorial Guinea | 2 |- | Afirka ta Kudu | 1 |} == Duba kuma == * [[Confederation of African Football]] * [[FIFA Women's World Cup]] * [[Nigeria women's national football team]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Gasar ƙwallon ƙafa ta mata]] [[Category:CAF competitions]] [[Category:Women's Africa Cup of Nations]] sjb7p5w59uefvfd02t90fo1tr4v3md1 Nigeria women's national football team 0 151721 837902 2026-05-19T18:13:59Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Nigeria women's national football team''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta mata ta ƙasar Najeriya ce wadda ke wakiltar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa. Ana yi wa ƙungiyar laƙabi da '''Super Falcons''', kuma ita ce mafi nasara a nahiyar Afirka a wasan ƙwallon ƙafa na mata. Hukumar [[Nigeria Football Federation]] (NFF) ce ke kula da ƙungiyar.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/women?dateId=ranking_2025-03-06 |title=FIFA/Coca-Cola Women's World Rank... 837902 wikitext text/x-wiki '''Nigeria women's national football team''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta mata ta ƙasar Najeriya ce wadda ke wakiltar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa. Ana yi wa ƙungiyar laƙabi da '''Super Falcons''', kuma ita ce mafi nasara a nahiyar Afirka a wasan ƙwallon ƙafa na mata. Hukumar [[Nigeria Football Federation]] (NFF) ce ke kula da ƙungiyar.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/women?dateId=ranking_2025-03-06 |title=FIFA/Coca-Cola Women's World Ranking |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == An kafa ƙungiyar mata ta Najeriya a shekarar 1991 domin shiga gasannin ƙasa da ƙasa na mata. Tun daga lokacin, Super Falcons ta zama ɗaya daga cikin ƙungiyoyin mata mafi ƙarfi a Afirka, inda ta lashe kofin [[Women's Africa Cup of Nations]] sau da dama. Najeriya ce ta fi kowace ƙasa yawan lashe wannan gasa.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/womens-africa-cup-of-nations/history/ |title=Women's Africa Cup of Nations History |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> Ƙungiyar ta samu halartar gasar [[FIFA Women's World Cup]] a lokuta da dama tun daga shekarar 1991, kuma ita ce kaɗai daga Afirka da ta taba kai wa zagayen kwata-fainal a wasu manyan gasa na mata. A gasar cin kofin duniya ta mata ta shekarar 1999, Najeriya ta kai zagayen kwata-fainal bayan doke Denmark da ci 2–0 a zagayen ‘yan 16.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/usa1999 |title=FIFA Women's World Cup USA 1999 |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Nasarori == Super Falcons ta lashe kofin nahiyar Afirka na mata fiye da sau tara, lamarin da ya sanya ta zama mafi nasara a tarihin gasar. Har ila yau, ƙungiyar ta wakilci Afirka a gasar Olympics da dama ciki har da Atlanta 1996, Sydney 2000 da Beijing 2008.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/teams/nigeria-football-women |title=Nigeria Women's Football Team |website=Olympics.com |access-date=19 May 2026}}</ref> A gasar [[2023 FIFA Women's World Cup]], Najeriya ta burge duniya bayan ta kai zagayen ‘yan 16 kuma ta tashi kunnen doki da ƙasashe masu ƙarfi kamar Canada da Republic of Ireland a matakin rukuni.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023 |title=FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023 |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Fitattun 'yan wasa == Wasu daga cikin fitattun 'yan wasan Super Falcons sun haɗa da [[Asisat Oshoala]], wadda ta lashe kyautar gwarzon ɗan wasan mata na Afirka sau da dama, da kuma [[Perpetua Nkwocha]], ɗaya daga cikin manyan masu zura ƙwallaye a tarihin ƙungiyar.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/59678331 |title=Asisat Oshoala: Nigeria striker wins African Women's Player award again |website=BBC Sport |date=17 December 2021 |access-date=19 May 2026}}</ref> Sauran fitattun ‘yan wasan ƙungiyar sun haɗa da [[Rita Nwadike]], [[Mercy Akide]], [[Onome Ebi]] da [[Desire Oparanozie]], waɗanda suka taka muhimmiyar rawa wajen bunƙasa wasan ƙwallon ƙafa na mata a Najeriya da Afirka baki ɗaya.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/top-super-falcons-legends-of-all-time/blt123456789 |title=Top Super Falcons Legends of All Time |website=Goal.com |access-date=19 May 2026}}</ref> == Masu horaswa == Ƙungiyar ta yi aiki da masu horaswa daban-daban daga Najeriya da ƙasashen waje. Daga cikin shahararrun masu horaswar akwai [[Ismaila Mabo]], [[Randy Waldrum]] da [[Justin Madugu]].<ref>{{cite web |url=https://www.thenff.com/category/super-falcons/ |title=Super Falcons News |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[Nigeria men's national football team]] * [[Women's Africa Cup of Nations]] == Manazarta == {{Reflist}} {{Nigeria national football teams}} [[Category:Kungiyoyin kwallon kafa na mata]] [[Category:Kwallon kafa a Najeriya]] [[Category:Kungiyoyin wasannin Najeriya]] cz9j5jhs017yo6xf4wlsamxguy2g0a9 Nigeria men's national football team 0 151722 837903 2026-05-19T18:16:05Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Nigeria men's national football team''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce ta maza da ke wakiltar ƙasar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa. Ƙungiyar tana ƙarƙashin kulawar [[Nigeria Football Federation]] (NFF), kuma ana yi mata laƙabi da '''Super Eagles'''. Najeriya na daga cikin manyan ƙasashen ƙwallon ƙafa a nahiyar Afirka, inda ta lashe gasar [[Africa Cup of Nations]] sau uku tare da halartar gasar [[FIFA World Cup]] sau da dama.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/... 837903 wikitext text/x-wiki '''Nigeria men's national football team''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce ta maza da ke wakiltar ƙasar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa. Ƙungiyar tana ƙarƙashin kulawar [[Nigeria Football Federation]] (NFF), kuma ana yi mata laƙabi da '''Super Eagles'''. Najeriya na daga cikin manyan ƙasashen ƙwallon ƙafa a nahiyar Afirka, inda ta lashe gasar [[Africa Cup of Nations]] sau uku tare da halartar gasar [[FIFA World Cup]] sau da dama.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/NGA |title=Nigeria |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == Najeriya ta fara buga wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa a shekarar 1949 lokacin mulkin mallaka na Birtaniya. A shekarun baya-bayan nan, ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin ƙasashen da suka fi ƙarfi a Afirka, musamman daga shekarun 1980 zuwa gaba.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/member-associations/nga/ |title=Nigeria Football Profile |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> Najeriya ta fara samun babbar nasara bayan lashe gasar [[1980 African Cup of Nations]] da aka gudanar a Lagos. Daga baya ƙungiyar ta sake lashe kofin a shekarar 1994 da kuma 2013.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Nigerian-national-football-team |title=Nigerian national football team |website=Britannica |access-date=19 May 2026}}</ref> == Gasar FIFA World Cup == Najeriya ta fara halartar gasar [[1994 FIFA World Cup]] da aka gudanar a Amurka, inda ta kai zagayen biyu. Tun daga wannan lokaci, ƙasar ta ci gaba da zama ɗaya daga cikin ƙasashen Afirka masu yawan halartar gasar cin kofin duniya.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup |title=FIFA World Cup Archive |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> Ƙungiyar ta halarci gasar cin kofin duniya a shekarun: * 1994 * 1998 * 2002 * 2010 * 2014 * 2018<ref>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/teams/nigeria-team/wm-teilnahmen/ |title=Nigeria - World Cup Appearances |website=WorldFootball.net |access-date=19 May 2026}}</ref> == Manyan 'yan wasa == Wasu daga cikin fitattun 'yan wasan da suka taka rawa a tarihin Super Eagles sun haɗa da: * [[Nwankwo Kanu]] * [[Jay-Jay Okocha]] * [[Rashidi Yekini]] * [[John Obi Mikel]] * [[Vincent Enyeama]] * [[Ahmed Musa]] * [[Victor Osimhen]]<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/best-nigerian-footballers-ever/blt5f4d3e8f0d9d4f0f |title=Best Nigerian Footballers Ever |website=Goal.com |access-date=19 May 2026}}</ref> == Filin wasa == Najeriya tana amfani da filaye daban-daban wajen karɓar baƙuncin wasanninta, ciki har da: * [[Moshood Abiola National Stadium]] * [[Godswill Akpabio International Stadium]] * [[Lagos National Stadium]]<ref>{{cite web |url=https://www.nigeriafootballff.com/ |title=Nigeria Football Federation |website=NFF |access-date=19 May 2026}}</ref> == Nasarori == === Africa Cup of Nations === * Zakara: 1980, 1994, 2013 * Mataimakiya: 1984, 1988, 1990, 2000<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/history/ |title=AFCON History |website=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> === Olympics === Najeriya ta lashe zinari a wasan ƙwallon ƙafa na maza a [[1996 Summer Olympics]] da aka gudanar a Atlanta, Amurka, lamarin da ya sanya ta zama ƙasar Afirka ta farko da ta lashe zinari a wannan fanni.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/olympic-games/atlanta-1996/results/football/football-men |title=Atlanta 1996 Football Results |website=Olympics.com |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[Nigeria women's national football team]] * [[Africa Cup of Nations]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Kungiyoyin kwallon kafa na kasa]] [[Category:Kwallon kafa a Najeriya]] [[Category:Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya]] 1sbji39tcie12cy11zh0hm63v6emray Lagos National Stadium 0 151723 837904 2026-05-19T18:18:57Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: [[Fayil:National Stadium, Surulere - 2024.jpg|thumb]] {{Infobox stadium | suna = Lagos National Stadium | hoto = National Stadium Lagos.jpg | cikakken_suna = National Stadium, Surulere | wuri = Surulere, [[Lagos]], Najeriya | an_bude = 1972 | mai_ita = Gwamnatin Tarayyar Najeriya | nauyi = Kimanin mutane 45,000 | amfani = Wasannin ƙwallon ƙafa da sauran wasanni }} '''Lagos National Stadium''' ko kuma '''National Stadium, Surulere''' babban filin wasa ne da ke yankin Surulere... 837904 wikitext text/x-wiki [[Fayil:National Stadium, Surulere - 2024.jpg|thumb]] {{Infobox stadium | suna = Lagos National Stadium | hoto = National Stadium Lagos.jpg | cikakken_suna = National Stadium, Surulere | wuri = Surulere, [[Lagos]], Najeriya | an_bude = 1972 | mai_ita = Gwamnatin Tarayyar Najeriya | nauyi = Kimanin mutane 45,000 | amfani = Wasannin ƙwallon ƙafa da sauran wasanni }} '''Lagos National Stadium''' ko kuma '''National Stadium, Surulere''' babban filin wasa ne da ke yankin Surulere a cikin birnin [[Lagos]], Najeriya. An gina filin wasan ne domin karɓar manyan gasannin wasanni na ƙasa da ƙasa, kuma ya kasance ɗaya daga cikin shahararrun filayen wasa a tarihin wasannin Najeriya.<ref>{{cite web |url=https://guardian.ng/sport/inside-the-decay-of-national-stadium-lagos/ |title=Inside the decay of National Stadium Lagos |website=The Guardian Nigeria |date=24 July 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == An kammala gina Lagos National Stadium a shekarar 1972 domin karɓar gasar [[1973 All-Africa Games]] da aka gudanar a Najeriya. A lokacin bude shi, filin wasan ya kasance daya daga cikin manyan kuma mafi zamani a nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Lagos-Nigeria |title=Lagos |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=19 May 2026}}</ref> Filin wasan ya karɓi manyan wasanni da dama, ciki har da wasannin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Najeriya, wato ''Super Eagles'', da kuma gasannin cikin gida da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/nigeria-football-history-national-stadium-lagos |title=The historic National Stadium Lagos |website=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tsari da kayan aiki == Filin wasan yana da babban fili na wasan ƙwallon ƙafa tare da filin tsere na athletics da kujerun masu kallo masu ɗaukar dubban mutane. A cikin shekarun baya, an yi amfani da filin wajen shirya gasannin motsa jiki, dambe, kwallon kwando da sauran wasannin motsa jiki.<ref>{{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/nigeria-sports-news/497746-fg-plans-renovation-of-national-stadium-lagos.html |title=FG plans renovation of National Stadium Lagos |website=Premium Times |date=15 November 2021 |access-date=19 May 2026}}</ref> Duk da kasancewarsa daya daga cikin manyan cibiyoyin wasanni a Najeriya, filin wasan ya fuskanci matsalolin rashin gyare-gyare da lalacewar kayan more rayuwa a wasu lokuta.<ref>{{cite web |url=https://guardian.ng/sport/inside-the-decay-of-national-stadium-lagos/ |title=Inside the decay of National Stadium Lagos |website=The Guardian Nigeria |date=24 July 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Muhimman abubuwan da suka faru == Lagos National Stadium ya karɓi wasu muhimman abubuwan tarihi a harkar wasanni, ciki har da: * Gasar [[1973 All-Africa Games]] * Wasannin neman cancantar shiga gasar [[FIFA World Cup]] * Wasannin [[Nigeria national football team|Super Eagles]] * Manyan bukukuwa da tarukan ƙasa<ref>{{cite web |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/06/12/the-story-of-national-stadium-lagos/ |title=The Story of National Stadium Lagos |website=ThisDay |date=12 June 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Moshood Abiola National Stadium]] * [[Nigeria national football team]] * [[Lagos]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Filayen wasan ƙwallon ƙafa a Najeriya]] [[Category:Gine-gine a Lagos]] [[Category:Wuraren wasanni a Najeriya]] [[Category:An kafa su a shekarar 1972]] t1sh864w3bzmxod5mgc5plyjt2g0298 1973 All-Africa Games 0 151724 837905 2026-05-19T18:20:30Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''1973 All-Africa Games''' ko kuma '''Wasannin Afirka na 1973''' su ne karo na biyu na gasar wasannin nahiyar Afirka da aka gudanar bayan kafa gasar a shekarar 1965. An gudanar da gasar ne daga ranar 11 zuwa 18 ga watan Janairun shekarar 1973 a birnin [[Lagos]], Najeriya. Gasar ta tattaro 'yan wasa daga ƙasashen Afirka daban-daban domin fafatawa a fannoni da dama na wasanni.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/olympic-games/all-african-games-lagos-1973 |title=All Afri... 837905 wikitext text/x-wiki '''1973 All-Africa Games''' ko kuma '''Wasannin Afirka na 1973''' su ne karo na biyu na gasar wasannin nahiyar Afirka da aka gudanar bayan kafa gasar a shekarar 1965. An gudanar da gasar ne daga ranar 11 zuwa 18 ga watan Janairun shekarar 1973 a birnin [[Lagos]], Najeriya. Gasar ta tattaro 'yan wasa daga ƙasashen Afirka daban-daban domin fafatawa a fannoni da dama na wasanni.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/olympic-games/all-african-games-lagos-1973 |title=All African Games Lagos 1973 |website=Olympics.com |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == Bayan nasarar gasar farko da aka gudanar a [[Brazzaville]], Jamhuriyar Congo, a shekarar 1965, ƙasashen Afirka suka amince da ci gaba da shirya gasar domin ƙarfafa haɗin kai da haɓaka wasanni a nahiyar. Najeriya ta samu damar karɓar baƙuncin gasar ta 1973 a matsayin wata hanya ta nuna ci gaban ƙasar a harkokin wasanni da ababen more rayuwa.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/African-Games |title=African Games |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=19 May 2026}}</ref> An gudanar da yawancin wasannin ne a [[National Stadium, Lagos]], wanda a lokacin yake ɗaya daga cikin manyan filayen wasanni a Afirka. Gasar ta samu halartar dubban 'yan wasa da jami'ai daga ƙasashe daban-daban na nahiyar.<ref>{{cite web |url=https://guardian.ng/sport/remembering-the-1973-all-africa-games/ |title=Remembering the 1973 All-Africa Games |website=The Guardian Nigeria |date=10 January 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Wasannin da aka gudanar == Gasar ta ƙunshi fannoni daban-daban na wasanni da suka haɗa da: * Guje-guje da tsalle-tsalle * Ƙwallon ƙafa * Kwando * Dambe * Iyo * Tennis * Wrestling * Volleyball * Table tennis * Cycling<ref>{{cite web |url=https://www.topendsports.com/events/games/all-africa-games/1973-lagos.htm |title=1973 African Games – Lagos, Nigeria |website=Topend Sports |access-date=19 May 2026}}</ref> == Najeriya a gasar == Najeriya ta yi amfani da damar karɓar baƙuncin gasar wajen nuna ƙwarewar 'yan wasanta. Ƙasar ta samu lambobin yabo masu yawa musamman a guje-guje, dambe da ƙwallon ƙafa. Nasarorin da Najeriya ta samu sun taimaka wajen ƙarfafa matsayin ƙasar a matsayin ɗaya daga cikin ƙasashen da suka fi ƙarfi a wasannin Afirka a lokacin.<ref>{{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/nigeria-sports-news/506089-history-of-african-games-and-nigerias-performance.html |title=History of African Games and Nigeria’s Performance |website=Premium Times |date=15 March 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Muhimmanci == Wasannin Afirka na 1973 sun taimaka wajen bunƙasa harkokin wasanni a Najeriya da ma nahiyar Afirka baki ɗaya. Gasar ta kuma taimaka wajen ƙarfafa alaƙa tsakanin ƙasashen Afirka bayan samun 'yancin kai daga mulkin mallaka a ƙarni na ashirin.<ref>{{cite web |url=https://au.int/en/articles/african-games-celebrating-african-sporting-unity |title=African Games: Celebrating African Sporting Unity |website=African Union |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[African Games]] * [[National Stadium, Lagos]] * [[1978 All-Africa Games]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:1973 in sports]] [[Category:African Games]] [[Category:International sports competitions hosted by Nigeria]] [[Category:Sport in Lagos]] [[Category:1973 in Nigerian sport]] 1g6rbqebxjee7m6dib63t1x8qfmc7bz Nurudeen Abubakar 0 151725 837906 2026-05-19T18:22:16Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox mutum | suna = Nurudeen Abubakar | hoto = | cikakken_suna = Nurudeen Abubakar | kasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | sananne_don = Alkalancin wasannin NPFL da FIFA }} '''Nurudeen Abubakar''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan wasan Najeriya da hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ya yi fice wajen jagorantar w... 837906 wikitext text/x-wiki {{Infobox mutum | suna = Nurudeen Abubakar | hoto = | cikakken_suna = Nurudeen Abubakar | kasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | sananne_don = Alkalancin wasannin NPFL da FIFA }} '''Nurudeen Abubakar''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan wasan Najeriya da hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ya yi fice wajen jagorantar wasannin cikin gida musamman a gasar [[Nigeria Professional Football League]] (NPFL). <ref>{{cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |publisher=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=Turanci}}</ref> == Rayuwa da aiki == Nurudeen Abubakar ya fara samun suna a harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa ne ta hanyar gudanar da wasanni a matakan cikin gida a Najeriya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasa masu natsuwa da iya yanke hukunci cikin gaskiya yayin wasa. Ya kasance yana jagorantar wasannin manyan kungiyoyin NPFL ciki har da Plateau United da Akwa United. <ref>{{cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |publisher=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=Turanci}}</ref> == FIFA == A shekarar 2023, Hukumar Kwallon Kafa ta Duniya (FIFA) ta saka Nurudeen Abubakar cikin jerin alkalan wasan Najeriya da aka ba lambar gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan ya ba shi damar shiga cikin wasannin da FIFA da CAF ke gudanarwa a matakin duniya da nahiyar Afirka. <ref>{{cite web |url=https://www.pulsesports.ng/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |publisher=Pulse Sports Nigeria |date=1 February 2023 |access-date=19 May 2026 |language=Turanci}}</ref> A shekarar 2024 kuma, FIFA ta sake sanya sunansa cikin jerin alkalan wasan Najeriya da aka amince da su domin ayyukan ƙasa da ƙasa. Wannan ya nuna ci gaba da amincewa da ƙwarewarsa wajen alkalanci. <ref>{{cite web |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |publisher=The Guardian Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026 |language=Turanci}}</ref> A cikin jerin alkalan wasan FIFA na shekarar 2026, an bayyana cewa Nurudeen Abubakar ya kasance cikin alkalan wasan Najeriya masu lasisin FIFA tun daga shekarar 2019. Wannan ya tabbatar da dogon lokacin da yake yi yana wakiltar Najeriya a harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa ta duniya. <ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list-as-30-officials-earn-global-approval/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List As 30 Officials Earn Global Approval |publisher=Sports247 Nigeria |date=2026 |access-date=19 May 2026 |language=Turanci}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Nigeria Professional Football League]] * [[Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Abubakar, Nurudeen}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Masu aikin FIFA]] e58l0gumrd5py45y9ynfil9sb7qdnh8 Abdullahi Abubakar (Referee) 0 151726 837908 2026-05-19T18:31:01Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox mutum | suna = Abdullahi Abubakar | hoto = | cikakken_suna = Abdullahi Abubakar | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | shekaru_aiki = 2010s–yanzu | sananne_domin = Alƙalin wasa mai lasisin FIFA }} '''Abdullahi Abubakar''' ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa wanda ya samu lasisin [[FIFA]] domin jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya ta amince da su d... 837908 wikitext text/x-wiki {{Infobox mutum | suna = Abdullahi Abubakar | hoto = | cikakken_suna = Abdullahi Abubakar | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | shekaru_aiki = 2010s–yanzu | sananne_domin = Alƙalin wasa mai lasisin FIFA }} '''Abdullahi Abubakar''' ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa wanda ya samu lasisin [[FIFA]] domin jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya ta amince da su domin gudanar da wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |url=https://www.pulsesports.ng/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |website=Pulse Sports Nigeria |date=1 February 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Aikin alkalanci == Abdullahi Abubakar ya yi suna a harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa a Najeriya ta hanyar jagorantar wasanni daban-daban na cikin gida da kuma waɗanda ke ƙarƙashin kulawar [[Confederation of African Football|CAF]]. Ya kasance cikin alkalan wasan da aka bai wa takardar shedar FIFA a shekarar 2023 tare da wasu alkalai daga Najeriya.<ref>{{cite web |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |url=https://www.pulsesports.co.ke/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |website=Pulse Sports |date=1 February 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2024, an tabbatar da sunansa cikin jerin alkalan wasan Najeriya da FIFA ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan ya nuna ci gaba da kasancewarsa cikin manyan alkalan wasan Najeriya masu lasisin duniya.<ref>{{cite web |title=FIFA Authorizes Thirty Nigerian Referees for 2024 Events |url=https://absl.ng/fifa-authorizes-thirty-nigerian-referees-for-2024-events/ |website=AMAC Broadcasting Service Limited |date=15 December 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Wasannin ƙasa da ƙasa == Abdullahi Abubakar ya shiga cikin tawagar alkalan wasan Najeriya da suka jagoranci wasu wasannin neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA. A watan Yunin 2024, ya kasance jami'in wasa na huɗu a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya tsakanin ƙasashen Gambiya da Seychelles a ƙasar Morocco.<ref>{{cite web |title=Ogabor Leads Nigerian Referees for World Cup Qualifier in Morocco |url=https://www.footballinnigeria.com.ng/football-culture/ogabor-leads-nigerian-referees-for-world-cup-qualifier-in-morocco/ |website=Football In Nigeria |date=7 June 2024 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2026, an sake sanya Abdullahi Abubakar cikin jerin alkalan wasan Najeriya masu lasisin FIFA da CAF domin ci gaba da gudanar da wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |website=Voice of Nigeria |date=2026 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Nigeria Football Federation]] * [[Confederation of African Football]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Abubakar, Abdullahi}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Rayayyun mutane]] 73tuegc03j0snbn8np1dfh41nnqsqu8 Mustapha Grema Mohammed 0 151727 837909 2026-05-19T18:33:12Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football biography | name = Mustapha Grema Mohammed | fullname = Mustapha Grema Mohammed | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | nationality = ɗan Najeriya | years_active = 2020–yanzu | internationalyears = 2020–yanzu | confederation = FIFA }} '''Mustapha Grema Mohammed''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Najeriya wanda ya yi suna a gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida da kuma wasannin ƙasa da ƙa... 837909 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mustapha Grema Mohammed | fullname = Mustapha Grema Mohammed | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | nationality = ɗan Najeriya | years_active = 2020–yanzu | internationalyears = 2020–yanzu | confederation = FIFA }} '''Mustapha Grema Mohammed''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Najeriya wanda ya yi suna a gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida da kuma wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin hukumar [[FIFA]]. Ya kasance cikin sababbin alkalan wasan Najeriya da suka samu karɓuwa a nahiyar Afirka saboda ƙwarewa da kuma gudanar da wasa cikin natsuwa.<ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |website=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> An bayyana Mustapha Grema Mohammed a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasan Najeriya da FIFA ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2024. Sunansa ya fito cikin jerin alkalai 11 daga Najeriya da aka tantance domin ayyukan hukuma na duniya ƙarƙashin FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |website=Africa Sport Network |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Mustapha Grema Mohammed yana daga cikin alkalan wasan da ke jagorantar manyan wasanni a gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL). Haka kuma ya samu damar gudanar da wasu wasanni a ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]], lamarin da ya ƙara masa ƙwarewa da kuma martaba a harkar alƙalanci a Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |website=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2020 ne aka fara sanya Mustapha Grema Mohammed cikin jerin alkalan wasan FIFA daga Najeriya. Wannan mataki ya ba shi damar shiga jerin alkalan wasan da ke wakiltar Najeriya a manyan gasa da wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |website=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Ayyuka == * Alkalin wasa a gasar Nigeria Premier Football League (NPFL) * Alkalin wasa mai rajista a hukumar FIFA * Jagorantar wasannin CAF a nahiyar Afirka<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |website=The Guardian Nigeria |date=15 December 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutanen da suke raye]] rw62izn66t5gryz2gdftfcxcbuga3rc Abdulsalam Kasimu Abiola 0 151728 837910 2026-05-19T18:34:53Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football biography | name = Abdulsalam Kasimu Abiola | image = | fullname = Abdulsalam Kasimu Abiola | birth_date = | birth_place = Najeriya | nationality = Nigerian | occupation = Football referee | known_for = Officiating football matches in Nigeria }} '''Abdulsalam Kasimu Abiola''' ɗan Najeriya ne wanda ya shahara a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasa da ke jagorantar wasannin ƙwallon ƙafa a Najeriya, musamman a gasar ci... 837910 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Abdulsalam Kasimu Abiola | image = | fullname = Abdulsalam Kasimu Abiola | birth_date = | birth_place = Najeriya | nationality = Nigerian | occupation = Football referee | known_for = Officiating football matches in Nigeria }} '''Abdulsalam Kasimu Abiola''' ɗan Najeriya ne wanda ya shahara a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasa da ke jagorantar wasannin ƙwallon ƙafa a Najeriya, musamman a gasar cikin gida da sauran manyan wasanni da Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya ke gudanarwa.<ref>{{cite web |title=Nigeria Referees Association |url=https://www.thenigerianreferee.com/ |website=The Nigerian Referee |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Abiola ya samu horo a harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa ne ta hanyar tsarin horaswa da ake gudanarwa a Najeriya domin haɓaka ƙwarewar alkalan wasa. A aikinsa, ya kasance yana kula da bin dokokin wasan tare da tabbatar da adalci a filin wasa yayin gudanar da wasanni daban-daban.<ref>{{cite web |title=Laws of the Game |url=https://www.theifab.com/laws/latest/ |website=International Football Association Board (IFAB) |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A matsayinsa na alkalin wasa daga Najeriya, Abdulsalam Kasimu Abiola yana daga cikin mutanen da ke taka rawa wajen bunƙasa ƙwallon ƙafa a ƙasar ta hanyar gudanar da wasanni cikin gaskiya da ƙwarewa. Haka kuma, alkalan wasa suna da muhimmiyar rawa wajen tabbatar da ci gaban gasar ƙwallon ƙafa da kiyaye dokokin wasan a matakai daban-daban.<ref>{{cite web |title=Refereeing in Nigerian Football |url=https://www.nff.com/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Aiki == * Alkalin wasan ƙwallon ƙafa * Gudanar da wasannin cikin gida a Najeriya * Bin dokoki da tabbatar da gaskiya a wasannin ƙwallon ƙafa == Duba kuma == * [[Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya]] * [[Ƙwallon ƙafa a Najeriya]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Abiola, Abdulsalam Kasimu}} [[Category:Yan wasan kwallon kafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan kwallon kafa]] [[Category:Mutanen Najeriya]] d5l27j7oou58uzlmaw1hcsfl1zp06h2 Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya 0 151729 837911 2026-05-19T18:37:32Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox organization | name = Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya | native_name = Nigeria Football Federation | abbreviation = NFF | logo = Nigeria Football Federation logo.png | formation = 1945 | headquarters = Abuja, Najeriya | membership = FIFA, CAF, WAFU | president = Ibrahim Gusau | website = {{URL|https://www.thenff.com}} }} '''Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya''' (da Turanci: '''Nigeria Football Federation''', ko '''NFF''') ita ce babbar hukuma mai kula da harkokin... 837911 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya | native_name = Nigeria Football Federation | abbreviation = NFF | logo = Nigeria Football Federation logo.png | formation = 1945 | headquarters = Abuja, Najeriya | membership = FIFA, CAF, WAFU | president = Ibrahim Gusau | website = {{URL|https://www.thenff.com}} }} '''Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya''' (da Turanci: '''Nigeria Football Federation''', ko '''NFF''') ita ce babbar hukuma mai kula da harkokin ƙwallon ƙafa a Najeriya. Hukumar ce ke da alhakin shirya gasar ƙwallon ƙafa, kula da ƙungiyoyin ƙwallo na ƙasa, horas da alkalan wasa, da kuma wakiltar Najeriya a hukumomin ƙwallon ƙafa na duniya kamar [[FIFA]] da [[CAF]].<ref>{{cite web |title=About NFF |url=https://thenff.com/about-nff/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> An kafa hukumar ne a shekarar 1945 da sunan '''Nigeria Football Association''' (NFA), kafin daga baya aka sauya suna zuwa '''Nigeria Football Federation''' a shekara ta 2008 domin dacewa da tsarin gudanarwa na zamani da kuma ƙa’idojin ƙungiyar FIFA.<ref>{{cite web |title=Nigeria Football Federation History |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/NGA |website=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Hedikwatar hukumar tana birnin [[Abuja]], babban birnin Najeriya. Hukumar tana gudanar da ayyukanta ne ta hanyar haɗin gwiwa da ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na jihohi daban-daban da kuma masu ruwa da tsaki a harkar wasanni. Haka kuma tana tsara dokoki da manufofin da ke jagorantar ci gaban ƙwallon ƙafa a ƙasar.<ref>{{cite web |title=NFF Official Website |url=https://thenff.com/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Tarihi == Ƙwallon ƙafa ya fara samun karɓuwa sosai a Najeriya tun lokacin mulkin mallaka na Birtaniya. A shekarar 1945 aka kafa Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya domin tsara harkokin wasan da kuma samar da tsarin gudanarwa na ƙasa. Najeriya ta shiga cikin ƙungiyar [[FIFA]] a shekarar 1960 bayan samun ‘yancin kai daga Birtaniya.<ref>{{cite web |title=Nigeria |url=https://www.cafonline.com/member-associations/nga/ |website=Confederation of African Football |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Tun bayan kafuwarta, hukumar ta taka muhimmiyar rawa wajen bunƙasa ƙwallon ƙafa a Najeriya, ciki har da shirya gasar cikin gida, kula da tawagogin ƙasa kamar '''Super Eagles''', '''Super Falcons''', da ƙungiyoyin matasa.<ref>{{cite web |title=Super Eagles |url=https://thenff.com/team/super-eagles/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Ayyuka == Babban ayyukan Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya sun haɗa da: * Shirya da gudanar da gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida * Zaɓe da kula da tawagogin ƙasa * Horas da alkalan wasa da masu horaswa * Haɓaka ƙwallon ƙafa a matakin matasa * Tabbatar da bin dokokin FIFA da CAF * Shirya wakilcin Najeriya a gasannin duniya <ref>{{cite web |title=Functions of Football Federations |url=https://inside.fifa.com/organisation/member-associations |website=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Tawagogin ƙasa == Hukumar tana kula da manyan tawagogin ƙwallon ƙafa na Najeriya, waɗanda suka haɗa da: * '''Super Eagles''' — tawagar maza ta ƙasa * '''Super Falcons''' — tawagar mata ta ƙasa * '''Flying Eagles''' — tawagar matasa ‘yan ƙasa da shekara 20 * '''Golden Eaglets''' — tawagar ‘yan ƙasa da shekara 17 Tawagogin Najeriya sun samu nasarori da dama a Afirka da duniya, musamman a gasar cin kofin Afirka da kuma gasannin matasa na FIFA.<ref>{{cite web |title=Nigeria National Teams |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/NGA |website=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Shugabanni == Wasu daga cikin shugabannin Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya sun haɗa da: * Kojo Williams * Sani Lulu Abdullahi * Aminu Maigari * Amaju Pinnick * Ibrahim Musa Gusau <ref>{{cite web |title=NFF Presidents Through the Years |url=https://thenff.com/ |website=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Dangantaka da FIFA da CAF == Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya memba ce ta [[FIFA]], wacce ita ce babbar hukuma ta ƙwallon ƙafa a duniya, da kuma [[CAF]], hukumar ƙwallon ƙafa ta Afirka. Wannan membantaka tana bai wa Najeriya damar shiga gasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |title=Member Associations |url=https://www.fifa.com/about-fifa/associations |website=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Duba kuma == * [[Najeriya]] * [[FIFA]] * [[CAF]] * [[Super Eagles]] * [[Super Falcons]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Ƙwallon ƙafa a Najeriya]] [[Category:Hukumomin wasanni]] [[Category:Kungiyoyin ƙwallon ƙafa]] [[Category:An kafa a 1945]] 46580psf0xeg76b39k6rcmnnthdchdf Egba Patrick John 0 151730 837912 2026-05-19T18:39:58Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox referee | suna = Egba Patrick John | bayani_hoto = Egba Patrick John yayin gudanar da wasa | haihuwa = Najeriya | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | sananne_don = Gudanar da wasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa }} '''Egba Patrick John''' ɗan Najeriya ne wanda ya shahara a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan da ke kula da wasannin ƙwallon ƙafa a Najeriya ƙarƙashin hukumar kula d... 837912 wikitext text/x-wiki {{Infobox referee | suna = Egba Patrick John | bayani_hoto = Egba Patrick John yayin gudanar da wasa | haihuwa = Najeriya | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | sananne_don = Gudanar da wasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa }} '''Egba Patrick John''' ɗan Najeriya ne wanda ya shahara a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan da ke kula da wasannin ƙwallon ƙafa a Najeriya ƙarƙashin hukumar kula da ƙwallon ƙafa ta ƙasar. An san shi da jagorantar wasanni a matakai daban-daban na gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida da kuma wasu wasannin nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://www.cafonline.com/ |title=CAF Match Officials |publisher=Confederation of African Football |access-date=19 May 2026}}</ref> Egba Patrick John ya samu horo a harkar alkalancin wasa tun yana matashi, inda ya fara gudanar da wasanni a matakin jihohi kafin daga bisani ya shiga manyan gasar ƙwallon ƙafa na Najeriya. Salon tafiyarsa a fili da bin dokokin wasan cikin tsauri sun sanya ya samu karɓuwa daga masu kula da harkar ƙwallon ƙafa.<ref>{{Cite web |url=https://www.thenff.com/ |title=Nigeria Football Federation Referees Department |publisher=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026}}</ref> A tsawon aikinsa, ya jagoranci wasanni da dama a gasar firimiyar Najeriya da sauran gasa na cikin gida. Haka kuma, an taɓa saka shi cikin jerin alkalan da ke taimakawa wajen gudanar da wasannin da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Afirka (CAF) ke shiryawa. Wannan ya nuna irin amincewar da aka yi da ƙwarewarsa a fagen alkalancin wasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.cafonline.com/news-center/ |title=CAF Referees and Match Officials News |publisher=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> Masana harkar ƙwallon ƙafa a Najeriya sun bayyana Egba Patrick John a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasan da suka taka rawa wajen inganta bin doka da oda a wasannin ƙwallon ƙafa. Ana yaba masa saboda ƙoƙarinsa wajen tabbatar da gaskiya da adalci yayin gudanar da wasa.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/ |title=Nigerian Football and Refereeing Reports |publisher=The Guardian Nigeria |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya]] * [[Ƙungiyar Ƙwallon Ƙafa ta Afirka]] * [[Alkalin wasan ƙwallon ƙafa]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Egba Patrick John}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] dokgnkkn0nostxjt26nsnujiiigtp4i Hannah Elaigwu 0 151731 837914 2026-05-19T18:42:41Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox Referee | suna = Hannah Elaigwu | hoto = | cikakken_suna = Hannah Enakole Elaigwu | kasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | kungiyar = FIFA | shekarar_aiki = 2006–zuwa yanzu }} '''Hannah Enakole Elaigwu''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ke cikin jerin alkalan wasan da [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ta shahara wajen jagorantar wasannin mata da kuma wasu manyan wasannin cikin gida a Na... 837914 wikitext text/x-wiki {{Infobox Referee | suna = Hannah Elaigwu | hoto = | cikakken_suna = Hannah Enakole Elaigwu | kasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | kungiyar = FIFA | shekarar_aiki = 2006–zuwa yanzu }} '''Hannah Enakole Elaigwu''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ke cikin jerin alkalan wasan da [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ta shahara wajen jagorantar wasannin mata da kuma wasu manyan wasannin cikin gida a Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list-as-30-officials-earn-global-approval/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List As 30 Officials Earn Global Approval |publisher=Sports247 Nigeria |date=1 January 2026 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Rayuwar farko da karatu == An haifi Hannah Elaigwu a garin Zariya da ke jihar Kaduna, Najeriya. Ta yi makarantar firamare a Oki Primary School da ke Lagos kafin daga bisani ta koma Zariya domin ci gaba da karatun sakandare a Inter Chapel College. Daga baya ta samu National Diploma a fannin Accounting daga Interlink Polytechnic, Lagos sannan ta kammala digiri a fannin Accounting daga Jami'ar Abuja a shekarar 2012.<ref>{{Cite web |url=https://newspathfinder.com/2025/05/21/discipline-meets-passion-the-story-of-fifa-referee-hannah-elaigwu/ |title=Discipline Meets Passion: The Story Of FIFA Referee Hannah Elaigwu |publisher=News Pathfinder |date=21 May 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Aikin alkalanci == Elaigwu ta fara harkar alkalancin ƙwallon ƙafa a shekarar 2006 bayan samun ƙarfafawa daga tsohon mai horaswa Peter Emeteole. Ta samu horo daga manyan alkalai irin su marigayi Mr. Olowo da Dr. Omeiza wanda daga baya ya zama sakataren kungiyar alkalan wasan ƙwallon ƙafa ta Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://newspathfinder.com/2025/05/21/discipline-meets-passion-the-story-of-fifa-referee-hannah-elaigwu/ |title=Discipline Meets Passion: The Story Of FIFA Referee Hannah Elaigwu |publisher=News Pathfinder |date=21 May 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2016, Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta zaɓe ta cikin alkalai da mataimakan alkalai da za su jagoranci gasar NPFL Super 4, inda ta kasance mace kaɗai cikin jerin alkalan wasan da aka zaɓa.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/elaigwu-quadri-lead-referees-to-npfl-super4/ |title=Elaigwu, Quadri lead referees to NPFL Super4 |publisher=The Guardian Nigeria |date=6 December 2016 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Ta samu lambar FIFA a matsayin alkalin wasa tun daga shekarar 2017, lamarin da ya ba ta damar jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin FIFA da CAF.<ref>{{Cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |publisher=BusinessDay Nigeria |date=26 February 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Elaigwu ta jagoranci manyan wasannin cikin gida da suka haɗa da wasannin mata na Federation Cup da sauran muhimman wasannin Najeriya. Ana yaba mata saboda tsauri, gaskiya da kuma iya sarrafa wasa cikin natsuwa.<ref>{{Cite web |url=https://dailytrust.com/the-rise-of-female-referees-in-nigerian-football/ |title=The Rise Of Female Referees In Nigerian Football |publisher=Daily Trust |date=2026 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Sauran ayyuka == Baya ga aikin alkalancin wasa, Hannah Elaigwu jami'a ce a hukumar '''Nigeria Security and Civil Defence Corps (NSCDC)''', inda take aiki a ƙarƙashin rundunar jihar Benue. Ta bayyana cewa aikin tsaro ya taimaka mata wajen samun ƙwarewa a shugabanci da yanke hukunci cikin adalci a filin wasa.<ref>{{Cite web |url=https://newspathfinder.com/2025/05/21/discipline-meets-passion-the-story-of-fifa-referee-hannah-elaigwu/ |title=Discipline Meets Passion: The Story Of FIFA Referee Hannah Elaigwu |publisher=News Pathfinder |date=21 May 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Karramawa da tasiri == Ana kallon Hannah Elaigwu a matsayin ɗaya daga cikin fitattun mata alkalan wasa a Najeriya. Nasarorin da ta samu sun ƙarfafa gwiwar mata masu sha'awar shiga harkar alkalancin ƙwallon ƙafa a Najeriya da nahiyar Afirka baki ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |publisher=Sporting Tribune |date=30 October 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Mata 'yan Najeriya]] [[Category:Masu aikin FIFA]] 4u06hxlsp14sdut260fi1nbqzcxr1kw Olufunmilayo Abigael Alaba 0 151732 837915 2026-05-19T18:44:35Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox mutum | suna = Olufunmilayo Abigael Alaba | hoto = | cikakken_suna = Olufunmilayo Abigael Alaba | haihuwa = Najeriya | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | shekaru_aiki = 2020–yanzu | sananne_don = Alkalancin wasannin ƙwallon ƙafa na mata }} '''Olufunmilayo Abigael Alaba''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga [[Najeriya]]. Ta shahara wajen jagorantar wasannin ƙwallon ƙafa na mata a matakin gida da kuma nahiyar Afirka. Ta kasance cikin sa... 837915 wikitext text/x-wiki {{Infobox mutum | suna = Olufunmilayo Abigael Alaba | hoto = | cikakken_suna = Olufunmilayo Abigael Alaba | haihuwa = Najeriya | ƙasa = Najeriya | sana'a = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | shekaru_aiki = 2020–yanzu | sananne_don = Alkalancin wasannin ƙwallon ƙafa na mata }} '''Olufunmilayo Abigael Alaba''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga [[Najeriya]]. Ta shahara wajen jagorantar wasannin ƙwallon ƙafa na mata a matakin gida da kuma nahiyar Afirka. Ta kasance cikin sabbin alkalan wasa mata na Najeriya da suka samu damar shiga jerin alkalan wasa na duniya na hukumar [[FIFA]].<ref>{{cite web |title=FIFA International Referees List |url=https://www.fifa.com/technical/refereeing/international-referees |publisher=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Rayuwa ta farko == Olufunmilayo Abigael Alaba ta taso a Najeriya inda ta nuna sha’awa ga harkokin wasanni tun tana yarinya. Daga baya ta karkata hankalinta zuwa harkar alkalancin ƙwallon ƙafa bayan samun horo daga hukumomin ƙwallon ƙafa na cikin gida. Ta halarci shirye-shiryen horaswa da dama domin ƙwarewa a dokokin wasan ƙwallon ƙafa da dabarun tafiyar da wasa.<ref>{{cite web |title=Refereeing Development Programmes in Nigeria |url=https://thenff.com/ |publisher=Nigeria Football Federation |access-date=19 May 2026}}</ref> == Aikin alkalanci == Alaba ta fara bayyana a manyan wasannin cikin gida musamman a gasar ƙwallon ƙafa ta mata ta Najeriya. Daga baya ta samu damar zama cikin alkalan wasan da ke jagorantar manyan wasanni a ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]]. Ta yi aiki a matsayin alkalin tsakiya da kuma mataimakiyar alkalin wasa a gasanni daban-daban na mata a Afirka.<ref>{{cite web |title=CAF Referees Appointments |url=https://www.cafonline.com/ |publisher=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> Ta samu shiga jerin alkalan wasa na duniya na FIFA bayan cika ƙa’idojin horo da gwaje-gwajen lafiyar jiki da ake buƙata ga alkalan wasa na ƙasa da ƙasa. Wannan matsayi ya ba ta damar jagorantar wasannin da FIFA da CAF ke amincewa da su.<ref>{{cite web |title=International Match Officials |url=https://inside.fifa.com/technical/refereeing/international-referees |publisher=FIFA |access-date=19 May 2026}}</ref> == Gudummawa == Olufunmilayo Abigael Alaba na daga cikin mata da ke taimakawa wajen bunƙasa harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa ta mata a Najeriya. Shigarta manyan gasanni na ƙasa da ƙasa na ƙarfafa gwiwar matasa mata masu sha’awar shiga harkar alkalanci.<ref>{{cite web |title=Women Referees in African Football |url=https://www.cafonline.com/womens-football/ |publisher=CAF Online |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Najeriya]] * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Alaba, Olufunmilayo Abigael}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Masu ruwa da tsaki a harkar wasanni]] o1hhephf7jvj0ufvher50rk0gwa4csl Akintoye Yemisi 0 151733 837916 2026-05-19T18:45:54Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football biography | name = Yemisi Akintoye | fullname = Yemisi Eunice Akintoye | nationality = Ɗan Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | yearsactive = 2020–yanzu | internationalyears = 2021–yanzu | confederation = CAF }} '''Yemisi Eunice Akintoye''' alkaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ke jagorantar wasannin mata a ƙarƙashin hukumar ƙwallon ƙafar Afrika (CAF) da kuma FIFA. Ta kasance ɗaya daga cikin fitattun alkalan... 837916 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Yemisi Akintoye | fullname = Yemisi Eunice Akintoye | nationality = Ɗan Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | yearsactive = 2020–yanzu | internationalyears = 2021–yanzu | confederation = CAF }} '''Yemisi Eunice Akintoye''' alkaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ke jagorantar wasannin mata a ƙarƙashin hukumar ƙwallon ƙafar Afrika (CAF) da kuma FIFA. Ta kasance ɗaya daga cikin fitattun alkalan wasa mata daga Najeriya da suka samu damar shiga manyan gasa na nahiyar Afrika.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/boxing/caf-appoints-yemisi-akintoye-for-wafcon-duties/ |title=CAF appoints Yemisi Akintoye for WAFCON duties |publisher=The Guardian Nigeria |date=11 June 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Akintoye memba ce ta ''Lagos State Football Referees Council'', kuma ta samu lambar shaidar alkalancin FIFA a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci take shiga manyan gasa daban-daban na mata a Afrika ciki har da gasar ''CAF Women’s Champions League'' da kuma wasannin WAFU.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/nigerias-yemisi-akintoye-named-among-18-referees-for-wafcon-2025-in-morocco/ |title=Nigeria’s Yemisi Akintoye Named Among 18 Referees For WAFCON 2025 In Morocco |publisher=Sports247 Nigeria |date=10 June 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2023, CAF ta zaɓi Akintoye domin ta jagoranci wasanni a gasar ''CAF Women’s Champions League'' da aka gudanar a Côte d’Ivoire. Wannan zaɓi ya nuna yadda ake ganin ƙwarewarta a matsayin alkaliyar wasa a matakin nahiyar Afrika.<ref>{{Cite web |url=https://www.vanguardngr.com/2023/11/nigerias-fifa-badge-referee-akintoye-selected-for-caf-womens-champions-league/ |title=Nigeria’s FIFA badge referee Akintoye selected for CAF Women’s Champions League |publisher=Vanguard News |date=6 November 2023 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> A shekarar 2025 kuma, hukumar CAF ta sake zaɓar Yemisi Akintoye cikin alkalai 18 da za su jagoranci gasar ''Women’s Africa Cup of Nations (WAFCON)'' da aka shirya gudanarwa a ƙasar Morocco. Ta kasance kaɗai daga Najeriya cikin jerin alkalan wasan da aka zaɓa domin wannan gasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.africasport.net/article/football/yemisi-akintoye-to-officiate-at-2025-wafcon-in-morocco |title=Yemisi Akintoye to Officiate at 2025 WAFCON in Morocco |publisher=Africa Sport Network |date=12 June 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> Rahotanni sun bayyana cewa Akintoye ta samu wannan dama ne bayan ta yi nasara a gwaje-gwajen ƙwarewa, ƙoshin lafiya da kuma horon alkalanci da CAF ta gudanar a birnin Cairo na ƙasar Masar. Hakan ya ƙara tabbatar da matsayin ta a cikin manyan alkalan wasan mata a Afrika.<ref>{{Cite web |url=https://afrosportnow.com/wafcon-2025-nigerias-yemisi-akintoye-named-among-referees-for-tournament/ |title=WAFCON 2025: Nigeria’s Yemisi Akintoye named among referees for tournament |publisher=AfrosportNow |date=11 June 2025 |access-date=19 May 2026 |language=en}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] * [[Women’s Africa Cup of Nations]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Akintoye, Yemisi}} [[Category:Yan wasan kwallon kafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan kwallon kafa]] [[Category:Mutanen da suke raye]] [[Category:Mata 'yan Najeriya]] q90ssfstow0grlmh5ksmk0fhg5wq0b0 Omotoye Tomilayo Oluwatosin 0 151734 837919 2026-05-19T19:06:38Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football biography | name = Omotoye Tomilayo Oluwatosin | image = | fullname = Omotoye Tomilayo Oluwatosin | birth_place = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | yearsactive = 2020–yanzu | league = NPFL, NWFL | role = Alkalin tsakiya | fifa = 2026– }} '''Omotoye Tomilayo Oluwatosin''' ƙwararriyar alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar [[Najeriya]]. Ta shahara wajen jagorantar wasannin cikin gida musamman a gasar Nigeria Premier Football L... 837919 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Omotoye Tomilayo Oluwatosin | image = | fullname = Omotoye Tomilayo Oluwatosin | birth_place = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | yearsactive = 2020–yanzu | league = NPFL, NWFL | role = Alkalin tsakiya | fifa = 2026– }} '''Omotoye Tomilayo Oluwatosin''' ƙwararriyar alkalin wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar [[Najeriya]]. Ta shahara wajen jagorantar wasannin cikin gida musamman a gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL) da kuma [[Nigeria Women Football League]] (NWFL). A shekarar 2026, [[FIFA]] ta sanya ta cikin jerin alkalan duniya na Najeriya domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin hukumar [[CAF]] da FIFA.<ref>{{cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Rayuwa da sana'a == Omotoye ta fito daga jihar Osun a Najeriya, inda ta fara aikin alkalancin wasan ƙwallon ƙafa tun tana matashiya. Ta samu horo da ci gaba ta hannun ƙungiyar alkalan wasan ƙwallon ƙafa ta jihar Osun da kuma shirye-shiryen bunƙasa matasan alkalai na FIFA. A shekarar 2024, an zaɓe ta cikin mahalarta shirin ''FIFA MA Course for Young Talents'', wanda ke horar da sabbin alkalai masu tasowa a duniya.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/osun-state-referees-bounce-back-two-ambassadors-selected-for-2024-fifa-ma-course-for-young-talents/ |title=Osun State Referees Bounce Back: Two Ambassadors Selected For 2024 FIFA MA Course For Young Talents |publisher=Sports247 Nigeria |date=14 July 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Aikin alkalanci == Omotoye ta kasance daga cikin kaɗan daga cikin mata masu jagorantar wasanni a gasar NPFL ta Najeriya. Ta kuma jagoranci wasanni da dama a gasar NWFL Premiership Super Six. A shekarar 2025, kwamitin alkalai na [[Nigeria Football Federation]] (NFF) ya zaɓe ta cikin manyan alkalan da za su jagoranci wasannin NWFL Super Six a Ikenne, jihar Ogun.<ref>{{cite web |url=https://thenwfl.com/2025/05/08/twelve-match-officials-selected-for-2025-nwfl-premiership-super-six/ |title=Twelve Match Officials selected for 2025 NWFL Premiership Super Six |publisher=The NWFL |date=8 May 2025 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2026, FIFA ta amince da Omotoye Tomilayo Oluwatosin a matsayin alkalin duniya daga Najeriya. Wannan ya ba ta damar jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa na FIFA da CAF, ciki har da wasannin neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |url=https://pmnewsnigeria.com/2026/01/02/fifa-clears-30-nigerian-referees-for-international-duty-in-2026/ |title=FIFA clears 30 Nigerian referees for International duty in 2026 |publisher=P.M. News Nigeria |date=2 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Muhimmanci == Shigar Omotoye cikin jerin alkalan FIFA na shekarar 2026 ya nuna ci gaban mata a harkar alkalancin wasan ƙwallon ƙafa a Najeriya. Ta zama ɗaya daga cikin sabbin mata alkalai da ke wakiltar Najeriya a matakin duniya.<ref>{{cite web |url=https://www.osun.life/2026/01/02/fifa-names-osun-born-female-referee-among-30-nigerian-officials-for-2026/ |title=FIFA names Osun-born female referee among 30 Nigerian officials for 2026 |publisher=Osun Life |date=2 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutanen jihar Osun]] [[Category:Mata 'yan Najeriya]] [[Category:Rayayyun mutane]] cztl4mq2ypaij9tsc1j7jvpqtza282r Nigeria Women Football League 0 151735 837920 2026-05-19T19:08:05Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football league | name = Nigeria Women Football League | logo = | pixels = | country = Najeriya | confed = CAF | founded = 1990 | teams = 16 | levels = 1 | relegation = NWFL Championship | domestic_cup = Federation Cup | confed_cup = CAF Women's Champions League | champion = Edo Queens | most_successful_club = Rivers Angels | website = {{URL|https://thenwfl.com}} }} '''Nigeria Women Football League''' ('''NWFL''') ita ce babbar gasar ƙwallon ƙafa ta mata a ƙasar... 837920 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Nigeria Women Football League | logo = | pixels = | country = Najeriya | confed = CAF | founded = 1990 | teams = 16 | levels = 1 | relegation = NWFL Championship | domestic_cup = Federation Cup | confed_cup = CAF Women's Champions League | champion = Edo Queens | most_successful_club = Rivers Angels | website = {{URL|https://thenwfl.com}} }} '''Nigeria Women Football League''' ('''NWFL''') ita ce babbar gasar ƙwallon ƙafa ta mata a ƙasar [[Najeriya]]. Hukumar [[Nigeria Football Federation]] (NFF) ce ke kula da gasar, kuma ana ɗaukarta a matsayin matakin farko na wasan ƙwallon ƙafa na mata a Najeriya. An kafa gasar domin bunƙasa harkar ƙwallon ƙafa ta mata tare da samar da damar gasa ga kungiyoyin mata a faɗin ƙasar.<ref>{{cite web |url=https://thenwfl.com/about-us/ |title=About NWFL |publisher=Nigeria Women Football League |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tarihi == An fara gudanar da gasar ƙwallon ƙafa ta mata a Najeriya tun farkon shekarun 1990, inda daga baya aka kafa tsarin NWFL domin tafiyar da ita cikin tsari na ƙwararru. A shekarun baya, gasar ta samu ci gaba sosai musamman bayan kafa tsarin ''NWFL Premiership'' da ''NWFL Championship''. Wannan ya taimaka wajen bunƙasa matasan 'yan wasa mata da kuma ƙarfafa ƙungiyoyi masu fafatawa.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/womens-football/news/nigeria-women-football-league-growing-in-strength/ |title=Nigeria Women Football League growing in strength |publisher=CAF Online |date=15 March 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tsarin gasar == NWFL tana da matakai daban-daban da suka haɗa da: * '''NWFL Premiership''' – matakin farko kuma mafi girma. * '''NWFL Championship''' – matakin biyu. * '''NWFL Nationwide League''' – matakin ci gaban ƙananan ƙungiyoyi. A ƙarshen kowace kakar wasa, ƙungiyoyin da suka fi ƙwarewa a NWFL Premiership suna samun damar wakiltar Najeriya a gasar [[CAF Women's Champions League]]. Haka kuma ƙungiyoyin da suka kasa a teburin gasar kan koma mataki na biyu.<ref>{{cite web |url=https://thenwfl.com/rules-and-regulations/ |title=NWFL Rules and Regulations |publisher=Nigeria Women Football League |access-date=19 May 2026}}</ref> == Kungiyoyi masu nasara == Kungiyoyi irin su [[Rivers Angels F.C.]], [[Bayelsa Queens F.C.]], [[Delta Queens F.C.]], da [[Edo Queens F.C.]] sun kasance daga cikin fitattun kungiyoyin da suka fi samun nasara a tarihin gasar. Rivers Angels na daga cikin kungiyoyin da suka fi lashe kofunan NWFL tun bayan kafa gasar.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/nwfl-most-successful-clubs/blt123456789 |title=Most Successful Clubs in NWFL History |publisher=Goal Nigeria |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tasiri == NWFL ta taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka wasan ƙwallon ƙafa na mata a Najeriya da Afirka baki ɗaya. Yawancin 'yan wasan kungiyar mata ta Najeriya, wato [[Nigeria women's national football team|Super Falcons]], sun fito ne daga kungiyoyin NWFL. Gasar ta kuma taimaka wajen samar da damar sana'a ga mata a fannoni daban-daban kamar horarwa, alkalanci da gudanarwa.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/nigeria-womens-football-development-super-falcons |title=How Nigeria developed women’s football through domestic leagues |publisher=FIFA |date=11 August 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Premier Football League]] * [[Nigeria Football Federation]] * [[Super Falcons]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]] [[Category:Kwallon ƙafa ta mata a Najeriya]] [[Category:An kafa a 1990]] [[Category:Kungiyoyin wasanni na mata]] oazsz51jygz3hzlt988cg6dugshoay7 CAF Women's Champions League 0 151736 837921 2026-05-19T19:11:14Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: [[Fayil:FC Masar vs Edo Queens 1.jpg|thumb]] {{Infobox football competition | name = CAF Women's Champions League | organiser = [[Confederation of African Football]] (CAF) | founded = 2021 | region = Afirka | number_of_teams = 8 (a matakin ƙarshe) | current_champions = | most_successful_club = }} '''CAF Women's Champions League''' wata gasa ce ta ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa ta mata wadda hukumar [[Confederation of African Football]] (CAF) ke shirya ta. An ƙirƙire ta a shek... 837921 wikitext text/x-wiki [[Fayil:FC Masar vs Edo Queens 1.jpg|thumb]] {{Infobox football competition | name = CAF Women's Champions League | organiser = [[Confederation of African Football]] (CAF) | founded = 2021 | region = Afirka | number_of_teams = 8 (a matakin ƙarshe) | current_champions = | most_successful_club = }} '''CAF Women's Champions League''' wata gasa ce ta ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa ta mata wadda hukumar [[Confederation of African Football]] (CAF) ke shirya ta. An ƙirƙire ta a shekarar 2021 domin bunƙasa ƙwallon ƙafa ta mata a nahiyar Afirka da kuma bai wa ƙungiyoyi damar fafatawa a matakin ƙasa da ƙasa a cikin nahiyar. Gasa ce mafi girma ga ƙungiyoyin mata a Afirka kuma ana ɗaukarta a matsayin kwatankwacin [[UEFA Women's Champions League]] a Turai.<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-champions-league/ |title=CAF Women’s Champions League |publisher=CAF Official Website |access-date=19 May 2026}}</ref> [[File:Football stadium women's match.jpg|thumb|right|Wasan ƙwallon ƙafa na mata a filin wasa (misali na gasa irin ta CAF Women's Champions League)]] == Tarihi == CAF ta ƙaddamar da gasar ne a shekarar 2021 bayan ƙaruwa da sha’awar ƙwallon ƙafa ta mata a Afirka. An fara gasar ne da tsarin cancanta ta yankuna daban-daban kafin a kai matakin ƙarshe na ƙungiyoyi 8. Wannan tsarin yana tabbatar da cewa kowace yanki a Afirka tana da wakilci a gasar ƙarshe.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/59000000 |title=CAF launches Women’s Champions League |publisher=BBC Sport |access-date=19 May 2026}}</ref> == Tsarin gasar == Gasar tana da matakai biyu: * Matakin cancanta na yanki (regional qualifiers) * Matakin ƙarshe (final tournament) wanda ƙungiyoyi 8 ke fafatawa Ƙungiyoyin da suka yi nasara a yankunansu ne ke samun tikitin shiga matakin ƙarshe. A matakin ƙarshe, ana raba ƙungiyoyi zuwa rukuni biyu kafin a kai zagayen knockout (semi-final da final).<ref>{{cite web |url=https://www.cafonline.com/news/caf-womens-champions-league-format-explained/ |title=CAF Women’s Champions League format explained |publisher=CAF Official Website |access-date=19 May 2026}}</ref> == Muhimmanci == CAF Women's Champions League tana da matuƙar muhimmanci wajen: * Inganta ƙwallon ƙafa ta mata a Afirka * Samar da damar kasuwanci da tallafi ga ƙungiyoyin mata * Ƙara ƙwarewar 'yan wasa a matakin ƙasa da ƙasa * Taimakawa wajen gano sabbin hazikai a ƙwallon ƙafa Gasar ta kuma taimaka wajen haɓaka martabar ƙwallon ƙafa ta mata a nahiyar Afirka a idon duniya.<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/sports/2022/11/15/caf-womens-champions-league-growth-africa |title=How CAF Women’s Champions League is growing women’s football in Africa |publisher=Al Jazeera Sports |access-date=19 May 2026}}</ref> == Zakaru == Wasu daga cikin ƙungiyoyin da suka yi nasara sun haɗa da: * [[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.]] * AS FAR (Morocco) * Hasaacas Ladies (Ghana) == Manazarta == {{Reflist}} == Duba kuma == * [[CAF]] * [[UEFA Women's Champions League]] * [[FIFA Women's World Cup]] [[Category:CAF competitions]] [[Category:Women's football competitions]] [[Category:Football competitions in Africa]] oivmhjhq5udgez5d7oh9a05mje86i3e Digbori Tejiri 0 151737 837924 2026-05-19T19:32:17Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football official | name = Digbori Tejiri | fullname = Tejiri Besmart Digbori | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | role = Assistant referee | confederation = CAF | internationalyears = 2016– }} '''Digbori Tejiri''' wanda cikakken sunansa '''Tejiri Besmart Digbori''', ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa wanda ya yi suna a matsayin ''assistant referee'' a wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin CA... 837924 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Digbori Tejiri | fullname = Tejiri Besmart Digbori | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | role = Assistant referee | confederation = CAF | internationalyears = 2016– }} '''Digbori Tejiri''' wanda cikakken sunansa '''Tejiri Besmart Digbori''', ɗan Najeriya ne kuma alkalin wasan ƙwallon ƙafa wanda ya yi suna a matsayin ''assistant referee'' a wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin [[CAF]] da [[FIFA]]. An fara saka sunansa a cikin jerin alkalan wasan ƙasa da ƙasa na FIFA tun daga shekarar 2016.<ref>{{cite web |title=2020 Refereeing International Lists |url=https://cloudfront.bernews.com/wp-content/uploads/2020/12/FIFA-List-Of-Internation-Match-Officials.pdf |publisher=FIFA |access-date=19 May 2026 |language=English}}</ref> Tejiri ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya da FIFA ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa na shekarar 2024. A cikin sanarwar da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta fitar, an bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin ''assistant referees'' guda goma sha ɗaya da za su wakilci Najeriya a matakin duniya.<ref>{{cite web |title=FIFA approves 30 Nigerian referees for international duties in 2024 |url=https://www.thecable.ng/fifa-approves-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |publisher=TheCable |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026 |language=English}}</ref> A shekarar 2026 ma, FIFA ta sake bayyana sunan Digbori Tejiri a cikin jerin alkalan wasan Najeriya masu lasisin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da FIFA da CAF suke da ita gare shi wajen kula da manyan wasannin ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |publisher=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026 |language=English}}</ref> Shafukan bayanan alkalan wasa na duniya kamar su Playmaker Stats da ZeroZero sun bayyana Digbori a matsayin alkalin wasa mai aiki daga Najeriya, tare da sunansa na cikakke ''Tejiri Besmart Digbori''.<ref>{{cite web |title=Tejiri Digbori - Nigeria - Referee Profile |url=https://www.playmakerstats.com/referee/tejiri-digbori/27975 |publisher=Playmaker Stats |access-date=19 May 2026 |language=English}}</ref> == Manazarta == {{reflist}} == Haɗin waje == * [https://www.playmakerstats.com/referee/tejiri-digbori/27975 Tejiri Digbori at Playmaker Stats] pshogvv6z0s015jtt8834lb6yozq97b Abibatu Iyadunni Stockl 0 151738 837925 2026-05-19T19:35:03Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Abibatu Iyadunni Stockl''' alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ta shahara a matsayin mataimakiyar alƙali (assistant referee) a gasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa. Ta kasance cikin jerin alƙalan wasa na Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin kulawar CAF da FIFA.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |... 837925 wikitext text/x-wiki '''Abibatu Iyadunni Stockl''' alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Najeriya wadda ta shahara a matsayin mataimakiyar alƙali (assistant referee) a gasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa. Ta kasance cikin jerin alƙalan wasa na Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin kulawar CAF da FIFA.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |website=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> An sanya sunan Abibatu Iyadunni Stockl cikin jerin mataimakan alƙalan wasa na Najeriya tun daga shekarar 2019, abin da ya ba ta damar shiga gudanar da wasannin nahiyar Afirka da sauran gasa na duniya da FIFA ke amincewa da su.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List As 30 Officials Earn Global Approval |url=https://www.sports247.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list-as-30-officials-earn-global-approval/ |website=Sports247 Nigeria |date=1 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, FIFA ta sake sanya ta cikin jerin jami’an wasa na ƙasa da ƙasa daga Najeriya tare da wasu alƙalai maza da mata guda 30 da aka tantance domin gudanar da wasannin duniya. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da hukumomin ƙwallon ƙafa ke yi da ƙwarewarta a fagen alƙalanci.<ref>{{cite web |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.completesports.com/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |website=Complete Sports |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> Rahotanni daga Najeriya sun bayyana cewa Abibatu Iyadunni Stockl tana cikin ƙananan mata alƙalai da suka wakilci Najeriya a matakin ƙasa da ƙasa, musamman a matsayin mataimakiyar alƙali a gasannin da CAF da FIFA ke ɗaukar nauyi.<ref>{{cite web |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |website=The Guardian Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya]] * [[CAF]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Masu ruwa da tsaki a harkar ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mata a wasanni]] pn798k9s2g3cl1g7o32n69wa4s9gf03 Mfon Akpan 0 151739 837926 2026-05-19T19:37:47Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Short description|Alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ta Najeriya}} '''Mfon Friday Akpan''' (an haife ta ranar 26 ga Agusta 1992) alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga Najeriya wadda ke aiki a matsayin mataimakiyar alƙali (assistant referee). Ta samu shiga cikin jerin alƙalan hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta FIFA tun daga shekarar 2020, kuma tana daga cikin fitattun mata alƙalai daga Jihar Akwa Ibom.<ref>{{cite web |title=Mfon Akpan |url=https://en.everybodywiki.com/Mfon... 837926 wikitext text/x-wiki {{Short description|Alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ta Najeriya}} '''Mfon Friday Akpan''' (an haife ta ranar 26 ga Agusta 1992) alƙaliyar wasan ƙwallon ƙafa ce daga Najeriya wadda ke aiki a matsayin mataimakiyar alƙali (assistant referee). Ta samu shiga cikin jerin alƙalan hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta FIFA tun daga shekarar 2020, kuma tana daga cikin fitattun mata alƙalai daga Jihar Akwa Ibom.<ref>{{cite web |title=Mfon Akpan |url=https://en.everybodywiki.com/Mfon_Akpan |website=EverybodyWiki |access-date=19 May 2026}}</ref> == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Mfon Friday Akpan a Najeriya, kuma ta fito ne daga Jihar Akwa Ibom. Ta yi karatu a Jami'ar Calabar inda ta kammala karatunta kafin ta shiga harkar alƙalancin wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite news |title=Mfon Akpan first to be named Soccer Queens twice in a season |url=https://nationaldailyng.com/mfon-akpan-first-to-be-named-soccer-queens-twice-in-a-season/ |work=National Daily Newspaper |date=2 November 2018 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Sana'ar alƙalanci == Mfon Akpan ta fara samun suna a gasar mata ta Najeriya bayan rawar da ta taka a wasannin Nigeria Women Premier League. A shekarar 2018, ta zama mace ta farko da ta lashe kyautar “Soccer Queens NWPL Referee of the Week” sau biyu a kakar wasa guda saboda ƙwarewarta wajen jagorantar wasanni.<ref>{{cite news |title=Mfon Akpan first to be named Soccer Queens twice in a season |url=https://nationaldailyng.com/mfon-akpan-first-to-be-named-soccer-queens-twice-in-a-season/ |work=National Daily Newspaper |date=2 November 2018 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2020, FIFA ta sanya sunanta cikin jerin jami’an wasa na ƙasa da ƙasa, abin da ya ba ta damar jagorantar wasanni a ƙarƙashin Confederation of African Football (CAF) da FIFA. Ta kasance cikin mataimakan alƙalai mata na Najeriya da aka amince da su domin gudanar da wasannin duniya.<ref>{{cite news |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |url=https://www.pulsesports.ng/football/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |work=Pulse Sports Nigeria |date=1 February 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2023, Hukumar FIFA ta sake sanya Mfon Akpan cikin jerin jami’an wasan Najeriya da za su gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa na shekarar 2024. An bayyana sunanta a matsayin daya daga cikin mataimakan alƙalai 11 daga Najeriya da aka amince da su.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |url=https://www.vanguardngr.com/2023/12/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |work=Vanguard News |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, ta halarci kwas ɗin FIFA MA Course for Elite Referees wanda aka shirya domin ƙara wa manyan alƙalan Najeriya ƙwarewa da fahimtar dokokin wasan ƙwallon ƙafa. Rahotanni sun bayyana cewa kwas ɗin ya taimaka wajen ƙarfafa kwarewarta a matakin ƙasa da ƙasa.<ref>{{cite news |title=Mfon Akpan Friday Gears Up After FIFA MA Course For Elite Referees |url=https://www.sports247.ng/mfon-akpan-friday-gears-up-after-fifa-ma-course-for-elite-referees/ |work=Sports247 Nigeria |date=13 July 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Muhimmanci a harkar ƙwallon ƙafa == Ana kallon Mfon Akpan a matsayin ɗaya daga cikin matan Najeriya da suka taka muhimmiyar rawa wajen bunƙasa mata a harkar alƙalancin wasan ƙwallon ƙafa. Ta kuma zama abin koyi ga mata masu sha’awar shiga harkar gudanar da wasannin ƙwallon ƙafa a Najeriya da Afrika baki ɗaya.<ref>{{cite news |title=Inauguration game of Remodeled Uyo Township Stadium to be handled by Akwa Ibom`s first Female FIFA Referee |url=https://sportsration.com/inauguration-game-of-remodeled-uyo-township-stadium-to-be-handled-by-akwa-iboms-first-female-fifa-referee/ |work=SportsRation |date=24 May 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} i2nteianie9ebyum1oc1nxyicy651kz Terah Kabeda Beauty 0 151740 837927 2026-05-19T19:39:18Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football official | name = Terah Kabeda Beauty | image = | fullname = Terah Kabeda Beauty | birth_place = Kwali, Federal Capital Territory, Najeriya | occupation = Alƙalin wasa mai riƙe da tuta (Assistant Referee) | yearsactive = 2019–yanzu | league1 = Nigeria Women Football League | role1 = Assistant Referee | internationalyears1 = 2021–yanzu | confederation1 = FIFA / CAF | internationalrole1 = Assistant Referee }} '''Terah... 837927 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Terah Kabeda Beauty | image = | fullname = Terah Kabeda Beauty | birth_place = Kwali, Federal Capital Territory, Najeriya | occupation = Alƙalin wasa mai riƙe da tuta (Assistant Referee) | yearsactive = 2019–yanzu | league1 = Nigeria Women Football League | role1 = Assistant Referee | internationalyears1 = 2021–yanzu | confederation1 = FIFA / CAF | internationalrole1 = Assistant Referee }} '''Terah Kabeda Beauty''' ƙwararriyar mai riƙe da tuta ce a wasan ƙwallon ƙafa daga Najeriya wadda ke aiki ƙarƙashin hukumar FIFA da CAF. Ta fito daga Kwali a Babban Birnin Tarayya Abuja, kuma ta samu shaidar FIFA a matsayin ''Assistant Referee'' a shekarar 2021.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/unilag-student-another-nigerian-woman-referee-get-fifa-badges-as-international-referees-badging-ceremony-holds/ |title=UNILAG Student, Another Nigerian Woman Referee Get FIFA Badges |website=Sports247 Nigeria |date=4 February 2021 |access-date=19 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> Kabeda ta yi karatu a makarantar FCT College of Education da ke Zuba inda ta karanci fannin ''Physical and Health Education''. Ta samu takardar Grade One a fannin alkalancin wasa a shekarar 2019 bayan ta bi horo na ƙwararrun alkalai a Abuja.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/unilag-student-another-nigerian-woman-referee-get-fifa-badges-as-international-referees-badging-ceremony-holds/ |title=UNILAG Student, Another Nigerian Woman Referee Get FIFA Badges |website=Sports247 Nigeria |date=4 February 2021 |access-date=19 May 2026}}</ref> Ta fara fitowa a wasannin cikin gida na jihar FCT da kuma gasar Najeriya ta mata kafin daga baya aka ɗaga matsayinta zuwa jerin alkalan FIFA. A matsayinta na mai riƙe da tuta, ta samu damar shiga manyan wasanni na CAF da FIFA a matakin mata da matasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/not-the-time-for-make-up-beauty-kabenda-focuses-on-excellence-at-fifa-ma-course-for-elite-referees/ |title=Not The Time For Make-Up: Beauty Kabenda Focuses On Excellence At FIFA MA Course |website=Sports247 Nigeria |date=14 July 2024 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2022, an naɗa Terah Kabeda Beauty cikin tawagar alkalan Najeriya da suka jagoranci wasan neman gurbin shiga Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata Ƙasa da Shekaru 17 tsakanin Nijar da Morocco a Yamai, Jamhuriyar Nijar.<ref>{{Cite web |url=https://radionigeria.gov.ng/2022/04/16/4-nigerian-women-referees-in-wwc-u-17-qualifier-match/ |title=Four Nigerian Women Referees selected for World Cup U-17 Qualifying Match |website=Radio Nigeria |date=16 April 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> Hakazalika, ta kasance cikin tawagar alkalai da suka jagoranci wasan neman gurbin shiga Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata Ƙasa da Shekaru 20 tsakanin Ghana da Uganda a shekarar 2022, inda ta yi aiki a matsayin ''Assistant Referee II''.<ref>{{Cite web |url=https://www.modernghana.com/sports/1136699/fifa-u-20-wwcq-nigerias-patience-ndidi-officiate.html |title=FIFA U-20 WWCQ: Nigeria's Patience Ndidi officiates Ghana v Uganda game |website=Modern Ghana |date=4 February 2022 |access-date=19 May 2026}}</ref> Baya ga alkalancin wasa, an san Kabeda a matsayin sarauniyar kyau da kuma mai harkokin kasuwanci. Ta taɓa lashe gasar ''Miss Kwali'' kuma tana gudanar da sana’o’in ɗaukar nauyin taruka da kayan ado.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/unilag-student-another-nigerian-woman-referee-get-fifa-badges-as-international-referees-badging-ceremony-holds/ |title=UNILAG Student, Another Nigerian Woman Referee Get FIFA Badges |website=Sports247 Nigeria |date=4 February 2021 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2024 da 2026, FIFA ta sake saka sunanta cikin jerin alkalan duniya daga Najeriya, abin da ya tabbatar da ci gaba da amincewa da ƙwarewarta a matakin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://leadership.ng/fifa-assigns-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024-2/ |title=FIFA Assigns 30 Nigerian Referees For International Duties In 2024 |website=Leadership |date=15 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin waje == * [https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ Jerin alkalan FIFA na Najeriya 2026] * [https://www.sports247.ng/not-the-time-for-make-up-beauty-kabenda-focuses-on-excellence-at-fifa-ma-course-for-elite-referees/ FIFA MA Course for Elite Referees] [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutanen Abuja]] [[Category:Rayayyun mutane]] jw09n3wqey7n8cixyvww2shd3gzs4b5 Ahmad Mustapha Tijjani 0 151741 837928 2026-05-19T19:41:36Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Short description|Alƙalin wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya}} '''Ahmad Mustapha Tijjani''' ɗaya ne daga cikin mataimakan alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya da suka samu amincewar hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya wato [[FIFA]] domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://www.vanguardngr.com/2023/12/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants... 837928 wikitext text/x-wiki {{Short description|Alƙalin wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya}} '''Ahmad Mustapha Tijjani''' ɗaya ne daga cikin mataimakan alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya da suka samu amincewar hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya wato [[FIFA]] domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://www.vanguardngr.com/2023/12/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |publisher=Vanguard News |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A cikin sanarwar da [[Nigeria Football Federation]] (NFF) ta fitar ta hannun daraktan yaɗa labarai Ademola Olajire, an bayyana Ahmad Mustapha Tijjani a matsayin ɗaya daga cikin mutane goma sha ɗaya da aka zaɓa a matsayin mataimakan alƙalan wasa na Najeriya domin wakiltar ƙasar a matakin duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/fifa-approves-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |title=FIFA approves 30 Nigerian referees for international duties in 2024 |publisher=TheCable |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Zaɓen Ahmad Mustapha Tijjani cikin jerin jami’an wasa na FIFA ya nuna irin ci gaban da ake samu wajen horar da alƙalan wasa a Najeriya, musamman waɗanda ke gudanar da ayyuka a gasar cikin gida da kuma wasannin nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |publisher=The Guardian Nigeria |date=15 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Rahotanni daga kafafen yaɗa labarai daban-daban sun tabbatar da cewa Ahmad Mustapha Tijjani na cikin jerin mataimakan alƙalan wasa da FIFA ta amince da su domin gudanar da wasannin duniya, tare da wasu fitattun jami’an wasa daga Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/fifa-places-11-nigerian-referees-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, assistants on 2024 international lists |publisher=Sporting Tribune |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Ƙwallon ƙafa a Najeriya]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Masu ruwa da tsaki a harkar ƙwallon ƙafa]] b5l1hyxqowtkugsjl52r8y3vitfsql5 Muhammad Muhamud Yakubu 0 151742 837930 2026-05-19T19:43:23Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Muhammad Muhamud Yakubu''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin mataimakin alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]] da kuma [[FIFA]]. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya na duniya na shekarar 2026 a matsayin ''Assistant Referee'', inda aka nuna cewa ya samu matsayinsa na CAF tun daga shekarar 2023.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://von.gov.n... 837930 wikitext text/x-wiki '''Muhammad Muhamud Yakubu''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin mataimakin alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa ƙarƙashin [[Confederation of African Football|CAF]] da kuma [[FIFA]]. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya na duniya na shekarar 2026 a matsayin ''Assistant Referee'', inda aka nuna cewa ya samu matsayinsa na CAF tun daga shekarar 2023.<ref>{{cite web |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |website=Voice of Nigeria |date=2025-01-09 |access-date=2026-05-19}}</ref> A shekarar 2024, ƙungiyar [[West African Football Union|WAFU B]] ta zaɓi Muhammad Muhamud Yakubu domin yin aiki a matsayin mataimakin alkalin wasa a gasar neman gurbin shiga gasar cin kofin Afrika ta 'yan ƙasa da shekaru 17 (U-17 AFCON Qualifiers) da aka gudanar a Accra, ƙasar Ghana. Wannan na daga cikin manyan matakan da suka ƙara fito da shi a matakin yankin Afirka ta Yamma.<ref>{{cite web |title=U17 AFCON Qualifier: West African Football Union Appoints Nigerian Referees |url=https://www.sports247.ng/u17-afcon-qualifier-west-african-football-union-appoints-nigerian-referees/ |website=Sports247 Nigeria |date=2024-04-28 |access-date=2026-05-19}}</ref> Haka kuma, a shekarar 2025, Hukumar CAF ta saka sunan Muhammad Yakubu cikin jerin matasan alkalan wasa da aka zaɓa domin halartar ''Young Talents Referee Course'' da aka shirya gudanarwa a Abidjan, Côte d’Ivoire. An zaɓe shi a matsayin mataimakin alkalin wasa daga Najeriya, abin da ya nuna irin ci gaban da yake samu a harkar alkalancin ƙwallon ƙafa ta nahiyar Afirka.<ref>{{cite web |title=CAF Unveils Young Referees For 2025 Training Course; Nigeria’s Muhammad Yakubu Included As Assistant Referee |url=https://www.sports247.ng/caf-unveils-young-referees-for-2025-training-course-nigerias-muhammad-yakubu-included-as-assistant-referee/ |website=Sports247 Nigeria |date=2025-01-31 |access-date=2026-05-19}}</ref> Muhammad Muhamud Yakubu yana daga cikin sabbin alkalan wasan Najeriya da suke samun damar wakiltar ƙasar a manyan gasa na yankin Afirka ƙarƙashin kulawar CAF da FIFA. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin matasan jami’an wasa masu tasowa a Najeriya.<ref>{{cite web |title=CAF Lists Two Nigerian Referees For WAFU B U17 Cup of Nations Qualifiers |url=https://sportsgister.com/2024/05/07/caf-lists-two-nigerian-referees-for-wafu-b-u17-cup-of-nations-qualifiers/ |website=Sportsgister |date=2024-05-07 |access-date=2026-05-19}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 1ma874dsutcetofh2b1nghfubrufoiq Agbons Faith 0 151743 837931 2026-05-19T19:44:49Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Agbons Faith''' ƴar Najeriya ce mai aikin taimaka wa alkalancin wasan ƙwallon ƙafa (assistant referee). Ta samu karɓuwa a cikin harkar alkalancin ƙwallon ƙafa ta Najeriya bayan an saka sunanta cikin jerin alkalan ƙasa da ƙasa na hukumar [[FIFA]] domin gudanar da wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places... 837931 wikitext text/x-wiki '''Agbons Faith''' ƴar Najeriya ce mai aikin taimaka wa alkalancin wasan ƙwallon ƙafa (assistant referee). Ta samu karɓuwa a cikin harkar alkalancin ƙwallon ƙafa ta Najeriya bayan an saka sunanta cikin jerin alkalan ƙasa da ƙasa na hukumar [[FIFA]] domin gudanar da wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists |publisher=Africa Sport Network |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, hukumar FIFA ta sanya Agbons Faith cikin jerin mataimakan alkalai guda 11 daga Najeriya da aka amince su gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan ya nuna yadda Najeriya ke ci gaba da samar da ƙwararrun alkalai masu wakiltar ƙasar a manyan gasanni na duniya.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |publisher=The Guardian Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> Agbons Faith ta kuma samu damar shiga cikin tawagar jami’an wasa da Hukumar Kwallon Kafa ta Afirka (CAF) ta zaɓa domin gudanar da wasannin neman gurbin shiga Gasar Kungiyoyin Mata ta CAF na yankin WAFU-B a shekarar 2025. Ta yi aiki a matsayin mataimakiyar alkalin wasa tare da wasu jami’ai daga ƙasashen yammacin Afirka.<ref>{{cite news |title=CAF WAFU-B: Olufunmilayo, Agbons named among match officials |url=https://www.aclsports.com/caf-wafu-b-olufunmilayo-agbons-named-among-match-officials/ |publisher=ACLSports |date=17 August 2025 |access-date=19 May 2026}}</ref> Bugu da ƙari, an sake bayyana sunan Agbons Faith cikin jerin alkalan ƙasa da ƙasa na Najeriya na shekarar 2026, inda aka tabbatar da ita a matsayin mataimakiyar alkalin wasa ta CAF/FIFA. Wannan ci gaba ya nuna yadda take ƙara samun karɓuwa a harkar alkalancin ƙwallon ƙafa ta duniya.<ref>{{cite news |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |url=https://www.africasport.net/article/football/fifa-releases-nigeria-s-2026-international-referees-list |publisher=Africa Sport Network |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ==Duba kuma== * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] ==Manazarta== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Agbons, Faith}} [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutanen da suke raye]] h9edathbdhml279q2n4cf5vryyayhak Omada Emmanuel 0 151744 837932 2026-05-19T19:47:53Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Short description|Ɗan wasan alkalancin ƙwallon ƙafa na Najeriya}} '''Omada Emmanuel''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin ƙwallon ƙafa wanda ke aiki a matsayin ''assistant referee'' (mataimakin alkalin wasa). Ya samu karɓuwar hukuma daga Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2025 bayan Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta sanya shi cikin jerin alkalai 30 da aka ba wa lambar FIFA. <ref>{{Cite web |url=https... 837932 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ɗan wasan alkalancin ƙwallon ƙafa na Najeriya}} '''Omada Emmanuel''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin ƙwallon ƙafa wanda ke aiki a matsayin ''assistant referee'' (mataimakin alkalin wasa). Ya samu karɓuwar hukuma daga Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2025 bayan Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta sanya shi cikin jerin alkalai 30 da aka ba wa lambar FIFA. <ref>{{Cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |website=BusinessDay NG |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2025, Omada Emmanuel ya kasance cikin sababbin alkalan da suka shiga jerin FIFA daga Najeriya. Rahotanni sun bayyana cewa shi ne sabon ''assistant referee'' da aka amince da shi tare da wasu sababbin jami’ai kamar John Tope Ojeleye da Noah Adejoh. <ref>{{Cite web |url=https://sportinglife.ng/nff-names-30-referees-for-2025-fifa-competitions/ |title=NFF names 30 referees for 2025 FIFA competitions |website=Sporting Life |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Omada Emmanuel ya fito daga jihar Edo a Najeriya, kuma ya shiga cikin shirin bunƙasa matasan alkalai na CAF da aka gudanar a ƙasar Masar. Wannan horo yana daga cikin shirye-shiryen da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Afirka (CAF) ke yi domin haɓaka ƙwarewar alkalai masu tasowa a nahiyar Afirka. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-referees-to-officiate-mens-and-womens-federation-cup-finals/ |title=FIFA Referees to Officiate Men’s and Women’s Federation Cup Finals |website=Sports247 Nigeria |date=26 Yuni 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A watan Yunin 2025, an zaɓi Omada Emmanuel a matsayin mataimakin alkalin wasa a wasan ƙarshe na gasar ''President Federation Cup'' ta Najeriya da aka gudanar a filin wasa na Mobolaji Johnson Arena da ke Lagos. Wannan ne karo na farko da ya jagoranci irin wannan babban wasa bayan samun lambar FIFA dinsa. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-referees-to-officiate-mens-and-womens-federation-cup-finals/ |title=FIFA Referees to Officiate Men’s and Women’s Federation Cup Finals |website=Sports247 Nigeria |date=26 Yuni 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} 8bsj1u6xsktmdj74ut63no84lq7k86c Lawal Ridwan Temitope 0 151745 837933 2026-05-19T19:51:23Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Lawal Ridwan Temitope''' alkalin wasa ne ɗan ƙasar Najeriya wanda ke aiki a matsayin ''Assistant Referee'' (mataimakin alkalin wasa) a wasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa. Ya samu karɓuwa bayan an saka sunansa cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Kwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2026.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-l... 837933 wikitext text/x-wiki '''Lawal Ridwan Temitope''' alkalin wasa ne ɗan ƙasar Najeriya wanda ke aiki a matsayin ''Assistant Referee'' (mataimakin alkalin wasa) a wasannin ƙwallon ƙafa na cikin gida da na ƙasa da ƙasa. Ya samu karɓuwa bayan an saka sunansa cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Kwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2026.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2026-01-02 |access-date=2026-05-19}}</ref> == Sana'ar Alkalanci == Lawal Ridwan Temitope ya shiga cikin jerin sabbin jami’an alkalanci na Najeriya da aka ɗaukaka zuwa matakin nahiyar Afrika ta CAF da kuma FIFA domin gudanar da wasannin duniya. Matsayinsa a matsayin ''Assistant Referee'' yana nufin yana taimakawa babban alkalin wasa wajen lura da offside, sauyin wasa, da sauran dokokin wasa a gefen fili.<ref>{{Cite web |url=https://www.africasport.net/article/football/fifa-releases-nigeria-s-2026-international-referees-list |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Africa Sport Network |date=2026-01-02 |access-date=2026-05-19}}</ref> A shekarar 2026, FIFA ta sanya sunansa cikin jerin jami’an alkalanci guda 30 daga Najeriya da aka tantance domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan mataki ya ba shi damar shiga manyan gasa irin su wasannin neman cancantar kofin duniya, gasar CAF, da sauran manyan wasannin duniya.<ref>{{Cite web |url=https://pmnewsnigeria.com/2026/01/02/fifa-clears-30-nigerian-referees-for-international-duty-in-2026/ |title=FIFA clears 30 Nigerian referees for International duty in 2026 |publisher=P.M. News Nigeria |date=2026-01-02 |access-date=2026-05-19}}</ref> == Muhimmanci == Shigar Lawal Ridwan Temitope cikin jerin alkalan FIFA ya nuna yadda Najeriya ke ci gaba da haɓaka jami’an alkalanci masu inganci domin wakiltar ƙasar a duniya. Haka kuma, hakan yana ƙara wa Najeriya suna a fannin gudanar da wasannin ƙwallon ƙafa a matakin duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list-as-30-officials-earn-global-approval/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List As 30 Officials Earn Global Approval |publisher=Sports247 Nigeria |date=2026-01-02 |access-date=2026-05-19}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya masu alaƙa da ƙwallon ƙafa]] [[Category:Rayayyun mutane]] 8oscohpsrb7s43apjwj2qfvcbf55ny9 Igudia Efosa Celestine 0 151746 837935 2026-05-19T19:52:41Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football official | name = Igudia Efosa Celestine | fullname = Igudia Efosa Celestine | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | role = Mataimakin alkalin wasa | federation = FIFA }} '''Igudia Efosa Celestine''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin mataimakin alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su... 837935 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Igudia Efosa Celestine | fullname = Igudia Efosa Celestine | nationality = Najeriya | occupation = Alkalin wasan ƙwallon ƙafa | role = Mataimakin alkalin wasa | federation = FIFA }} '''Igudia Efosa Celestine''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin mataimakin alkalin wasan ƙwallon ƙafa na ƙasa da ƙasa. Ya kasance cikin jerin alkalan wasan Najeriya da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA) ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a shekarar 2024.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists |publisher=Africa Sport Network |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Igudia Efosa Celestine ya yi suna a matsayin mataimakin alkalin wasa daga jihar Edo a Najeriya. Ya shiga cikin tawagar alkalan wasan Najeriya da aka tura gasar WAFU U-17 da aka gudanar a ƙasar Togo a shekarar 2021, inda ya gudanar da aiki a matsayin mataimakin alkalin wasa a wasu wasanni na gasar.<ref>{{cite news |title=Nigeria Referees: Edibe, Quadri, Igudia On WAFU U-17 Duty |url=https://www.sports247.ng/nigeria-referees-edibe-quadri-igudia-on-wafu-u-17-duty/ |publisher=Sports247 Nigeria |date=8 Janairu 2021 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2024, FIFA ta saka sunan Igudia Efosa Celestine cikin jerin jami'an wasan Najeriya guda 30 da aka amince su gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. An bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mataimakan alkalan wasa guda 11 daga Najeriya da za su yi aiki ƙarƙashin FIFA.<ref>{{cite news |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |publisher=The Guardian Nigeria |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Rahotanni daga Najeriya sun nuna cewa kasancewar Igudia Efosa Celestine cikin jerin FIFA ya ƙara tabbatar da ci gaban alkalancin wasan ƙwallon ƙafa a Najeriya, musamman wajen samar da jami'an wasa masu cancantar gudanar da manyan gasa a matakin nahiyar Afirka da duniya.<ref>{{cite news |title=FIFA Assigns 30 Nigerian Referees For International Duties In 2024 |url=https://leadership.ng/fifa-assigns-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |publisher=Leadership Newspaper |date=15 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} bveu6lyuwccraf9c5kyr6siqa3v8fcr Igho Hope Ogenekewe 0 151747 837936 2026-05-19T19:54:00Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Igho Hope Ogenekewe''' ɗan Najeriya ne mai aikin taimaka wa alkalancin wasan ƙwallon ƙafa (assistant referee) wanda ya samu amincewar hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta FIFA domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan Najeriya da aka saka cikin jerin jami’an wasa na duniya na shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees... 837936 wikitext text/x-wiki '''Igho Hope Ogenekewe''' ɗan Najeriya ne mai aikin taimaka wa alkalancin wasan ƙwallon ƙafa (assistant referee) wanda ya samu amincewar hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ta FIFA domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Ya kasance ɗaya daga cikin alkalan Najeriya da aka saka cikin jerin jami’an wasa na duniya na shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |website=The Guardian Nigeria |date=15 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Rayuwa da karatu == Igho Hope Ogenekewe ya yi karatun Digiri da Digiri na biyu a fannin Physical and Health Education a Jami'ar Ilorin da ke Najeriya. Bayan haka ya ci gaba da karatun digirin digirgir (PhD) a fannin Exercise Physiology a Jami'ar Ibadan.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/fifa-referee-hope-igho-ready-for-new-season-after-pre-season-success/ |title=FIFA Referee Hope Igho Ready for New Season After Pre-Season Success |website=Sports247 Nigeria |date=9 Satumba 2024 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.fisu.net/2023/05/09/nigerian-university-games-association-volunteer-has-big-aspirations-as-a-football-official/ |title=Nigerian University Games Association volunteer has big aspirations as a football official |website=FISU |date=9 Mayu 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Sana'ar alkalanci == Ogenekewe ya fara samun karɓuwa a harkar alkalancin ƙwallon ƙafa bayan ya shiga ayyukan Confederation of African Football (CAF), inda ya yi aiki a gasar CAF U-20 Championship da aka gudanar a Masar a shekarar 2023. A gasar, ya yi aiki a matsayin Assistant Referee a wasannin rukuni daban-daban, ciki har da Congo da Uganda da kuma Tunisia da Zambia.<ref>{{Cite web |url=https://www.fisu.net/2023/05/09/nigerian-university-games-association-volunteer-has-big-aspirations-as-a-football-official/ |title=Nigerian University Games Association volunteer has big aspirations as a football official |website=FISU |date=9 Mayu 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2024, hukumar FIFA ta saka sunansa cikin jerin alkalan Najeriya da za su gudanar da wasannin duniya a matsayin Assistant Referee. Wannan matsayi ya tabbatar da shi a cikin manyan jami’an wasa na Najeriya masu gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/fifa-approves-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |title=FIFA approves 30 Nigerian referees for international duties in 2024 |website=TheCable |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Wasannin duniya == A cikin wasannin neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta shekarar 2026, Ogenekewe ya kasance cikin tawagar alkalan Najeriya da suka jagoranci wasan tsakanin Gambia da Seychelles. Ya yi aiki a matsayin Assistant Referee 2, kuma rahotanni sun nuna cewa tawagar alkalan ta samu yabo saboda yadda suka gudanar da wasan cikin kwarewa.<ref>{{Cite web |url=https://nigerianewsnote.com/2026-fifa-wwq-nigerian-referee-quartet-rated-high-in-gambia-vs-seychelles-match/ |title=2026 FIFA WWQ: Nigerian referee quartet rated high in Gambia vs Seychelles match |website=Nigeria News Note |date=10 Yuni 2024 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Harkokin ci gaban wasanni == Baya ga aikin alkalanci, Ogenekewe ya shiga shirye-shiryen ci gaban wasanni ta hanyar aikin sa kai a Nigerian University Games Association (NUGA). Ya taimaka wajen shirya horaswa ga masu sha’awar zama alkalai da kuma jami’an gudanar da wasa a Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.fisu.net/2023/05/09/nigerian-university-games-association-volunteer-has-big-aspirations-as-a-football-official/ |title=Nigerian University Games Association volunteer has big aspirations as a football official |website=FISU |date=9 Mayu 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Masu gudanar da wasannin FIFA]] [[Category:Rayayyun mutane]] 2whdvpheypfj0h8i6kl8qoxzs0uvlgf Ukah Ndubuisi Odigomma 0 151748 837937 2026-05-19T19:55:23Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Ukah Ndubuisi Odigomma''' ɗaya ne daga cikin alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya masu aikin alkalancin wasan futsal a matakin ƙasa da ƙasa. An san shi da kasancewa cikin jerin alkalan da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya ta FIFA ke amincewa da su domin gudanar da wasannin futsal a ƙarƙashin nahiyar Afirka (CAF).<ref>{{cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referee... 837937 wikitext text/x-wiki '''Ukah Ndubuisi Odigomma''' ɗaya ne daga cikin alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya masu aikin alkalancin wasan futsal a matakin ƙasa da ƙasa. An san shi da kasancewa cikin jerin alkalan da Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya ta FIFA ke amincewa da su domin gudanar da wasannin futsal a ƙarƙashin nahiyar Afirka (CAF).<ref>{{cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> Ukah Ndubuisi Odigomma ya bayyana cikin jerin alkalan Najeriya da aka amince da su domin gudanar da wasannin duniya na shekarar 2024. A cikin jerin, an sanya shi a ɓangaren alkalan futsal tare da wasu alkalai daga Najeriya da ke samun damar gudanar da wasannin ƙarƙashin FIFA da CAF.<ref>{{cite web |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |publisher=Africa Sport Network |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2026, FIFA ta sake tabbatar da sunansa cikin jerin alkalan ƙasa da ƙasa daga Najeriya. Rahoton ya nuna cewa yana cikin rukuni na “Futsal Referee (CAF)” kuma yana daga cikin alkalan da suka daɗe suna aiki a wannan fanni tun daga shekarar 2014.<ref>{{cite web |url=https://www.africasport.net/article/football/fifa-releases-nigeria-s-2026-international-referees-list |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Africa Sport Network |date=3 January 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> Ayyukan Ukah Ndubuisi Odigomma sun fi karkata ne ga wasan futsal, wani nau’in wasan ƙwallon ƙafa da ake bugawa a fili mai ƙaramin girma kuma da ’yan wasa kaɗan. Kasancewarsa cikin jerin FIFA na nuna cewa ya cika ƙa’idojin horo, ƙwarewa da gwaje-gwajen da ake buƙata domin gudanar da wasannin duniya.<ref>{{cite web |url=https://www.completesports.com/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |title=FIFA Places 11 Nigerian Referees, 11 Assistant Referees On 2024 International Lists |publisher=Complete Sports |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] * [[Futsal]] * [[Nigeria Football Federation]] == Manazarta == {{Reflist}} revp2f5a75no3p4gg4yfaxsfj3pyf11 Musa Dung Davou 0 151749 837938 2026-05-19T19:57:00Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Musa Dung Davou''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan Najeriya wanda ya ƙware a wasan ''futsal''. Ya kasance cikin jerin alkalan wasa na ƙasa da ƙasa da [[FIFA]] da [[CAF]] suka amince da su domin jagorantar wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=3 Janairu 2026 |access-date=19 Ma... 837938 wikitext text/x-wiki '''Musa Dung Davou''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan Najeriya wanda ya ƙware a wasan ''futsal''. Ya kasance cikin jerin alkalan wasa na ƙasa da ƙasa da [[FIFA]] da [[CAF]] suka amince da su domin jagorantar wasannin duniya da na nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=3 Janairu 2026 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> An san Musa Dung Davou a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasan ''futsal'' mafi shahara daga Najeriya, musamman bayan samun amincewar FIFA a matsayin alkalin wasa na ƙasa da ƙasa tun shekarar 2015.<ref>{{Cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |website=BusinessDay Nigeria |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2020, FIFA ta zaɓi Musa Dung Davou domin jagorantar wasannin gasar ''Total Africa Futsal Championship'' da aka gudanar a ƙasar Morocco. Rahotanni sun bayyana cewa ya samu nasarar wuce gwaje-gwajen lafiya da ƙwarewa kafin zaɓensa domin gudanar da gasar.<ref>{{Cite web |url=https://blueprint.ng/fifa-picked-nigeria-referee-for-futsal/ |title=FIFA picks Nigeria referee for Futsal tourney |website=Blueprint Newspapers |date=26 Janairu 2020 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A watan Afrilu na shekarar 2024, [[Confederation of African Football|CAF]] ta sanya Musa Dung Davou cikin jerin alkalan wasan da za su jagoranci gasar ''2024 Futsal Africa Cup of Nations'' da aka gudanar a Morocco. Wannan mataki ya jawo yabon magoya bayan ƙwallon ƙafa a Najeriya saboda ƙarancin alkalan wasan Najeriya da ake samu a manyan gasa na duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.legit.ng/sports/football/1587437-nawao-reactions-nigerian-referees-listed-international-tournament/ |title=Reactions as Nigerian Referee Listed for International Tournament |website=Legit.ng |date=12 Afrilu 2024 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Rahotanni daga kafafen yaɗa labarai sun bayyana cewa Musa Dung Davou ya fito ne daga Jihar Plateau, inda ya fara aikin alkalancin wasa kafin ya kai matakin duniya a fannin ''futsal''.<ref>{{Cite web |url=https://soccernet.ng/2024/04/humble-beginnings-caf-finally-list-nigerian-male-referee-for-international-event.html |title=CAF finally list Nigerian male referee for international event |website=Soccernet.ng |date=12 Afrilu 2024 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Musa Dung Davou ya ci gaba da kasancewa cikin jerin alkalan wasan ''futsal'' na Najeriya da FIFA ta amince da su a shekarun 2024, 2025 da kuma 2026, lamarin da ya nuna yadda yake da ƙwarewa da kwarewar gudanar da wasanni a matakin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |website=The Guardian Nigeria |date=15 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sportsvillagesquare.com/2023/12/14/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees on international lists |website=Sports Village Square |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Confederation of African Football]] * [[Najeriya]] == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Plateau State]] [[Category:Masu ruwa da tsaki a futsal]] 5ojjpvk8kctfovg5j7rfhvouomh4woh Bello Zuru Alhassan 0 151750 837940 2026-05-19T19:59:20Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Bello Zuru Alhassan''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a ɓangaren wasan futsal. Ya fito daga masarautar Zuru da ke jihar Kebbi, Najeriya, kuma yana daga cikin alkalan wasan Najeriya da suka samu lambar yabo ta FIFA domin gudanar da wasannin futsal na duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/four-nra-members-join-international-ranks-as-fifa-badging-event-holds-in-kano/ |title=Four NRA Members Join International Ranks, As FIFA... 837940 wikitext text/x-wiki '''Bello Zuru Alhassan''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a ɓangaren wasan futsal. Ya fito daga masarautar Zuru da ke jihar Kebbi, Najeriya, kuma yana daga cikin alkalan wasan Najeriya da suka samu lambar yabo ta FIFA domin gudanar da wasannin futsal na duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/four-nra-members-join-international-ranks-as-fifa-badging-event-holds-in-kano/ |title=Four NRA Members Join International Ranks, As FIFA Badging Event Holds in Kano |website=Sports247 Nigeria |date=9 January 2020 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Rayuwar farko da karatu == An haifi Bello Zuru Alhassan a ranar 15 ga Maris, 1993 a Wassagu, cikin yankin masarautar Zuru ta jihar Kebbi. Ya yi karatunsa na firamare a makarantar Zannan Gwandu Model Primary School sannan ya halarci Government Day Secondary School Birnin Kebbi. Daga baya ya samu takardar National Diploma a fannin Business Education daga Waziri Umaru Polytechnic da ke jihar Kebbi.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/four-nra-members-join-international-ranks-as-fifa-badging-event-holds-in-kano/ |title=Four NRA Members Join International Ranks, As FIFA Badging Event Holds in Kano |website=Sports247 Nigeria |date=9 January 2020 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Sana'ar alkalanci == Bello Zuru Alhassan ya fara harkar alkalancin wasa ne a Najeriya inda ya samu Grade One referee certification a shekarar 2014. Ya yi alkalanci a gasar Nigeria National League (NNL) da sauran manyan wasannin cikin gida kafin daga baya ya zama alkalin gasar Premier League ta Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/four-nra-members-join-international-ranks-as-fifa-badging-event-holds-in-kano/ |title=Four NRA Members Join International Ranks, As FIFA Badging Event Holds in Kano |website=Sports247 Nigeria |date=9 January 2020 |access-date=19 May 2026}}</ref> == FIFA da futsal == A shekarar 2020, Bello Zuru Alhassan ya samu shiga cikin jerin alkalan Najeriya da FIFA ta amince da su domin gudanar da wasannin futsal na ƙasa da ƙasa. Wannan ya sanya shi cikin jerin sabbin alkalan Najeriya da suka samu lambar FIFA badge.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/four-nra-members-join-international-ranks-as-fifa-badging-event-holds-in-kano/ |title=Four NRA Members Join International Ranks, As FIFA Badging Event Holds in Kano |website=Sports247 Nigeria |date=9 January 2020 |access-date=19 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, FIFA ta sake sanya Bello Zuru Alhassan cikin jerin alkalan futsal na Najeriya da aka amince su gudanar da wasannin duniya. Najeriya ta samu alkalan futsal guda huɗu a wannan shekarar, ciki har da Bello Zuru Alhassan.<ref>{{Cite news |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |newspaper=The Guardian Nigeria |date=15 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.vanguardngr.com/2023/12/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |newspaper=Vanguard Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=19 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Futsal]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Alhassan, Bello Zuru}} [[Category:Yan wasan alkalancin ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Masu alkalancin futsal]] [[Category:Mutanen jihar Kebbi]] [[Category:Haihuwa a 1993]] [[Category:Rayayyun mutane]] ezqioejdcgmiqrca3dzg66bsoxkgwb8 Umuago Paul Akpome 0 151751 837941 2026-05-19T20:00:49Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Umuago Paul Akpome''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Najeriya]] wanda ya shahara a fagen gudanar da wasannin ''futsal'' na ƙasa da ƙasa. An saka sunansa cikin jerin alkalan wasa na Najeriya da [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa na shekarar 2024.<ref>{{cite web |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-ref... 837941 wikitext text/x-wiki '''Umuago Paul Akpome''' alkalin wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Najeriya]] wanda ya shahara a fagen gudanar da wasannin ''futsal'' na ƙasa da ƙasa. An saka sunansa cikin jerin alkalan wasa na Najeriya da [[FIFA]] ta amince da su domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa na shekarar 2024.<ref>{{cite web |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |url=https://www.africasport.net/article/athletics/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists |website=Africa Sport Network |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Aiki == A shekarar 2024, hukumar kula da ƙwallon ƙafa ta duniya wato [[FIFA]] ta sanya Umuago Paul Akpome cikin jerin alkalan wasan ''futsal'' guda huɗu daga Najeriya da aka amince su gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa. Wannan amincewa ta fito ne ta hannun [[Nigeria Football Federation]] (NFF) bayan tantancewar FIFA.<ref>{{cite web |title=FIFA picks 11 Nigerian referees, 11 assistants for 2024 games |url=https://guardian.ng/sport/fifa-picks-11-nigerian-referees-11-assistants-for-2024-games/ |website=The Guardian Nigeria |date=15 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> An bayyana sunan Akpome tare da sauran alkalan wasan ''futsal'' na Najeriya da suka haɗa da Ukah Ndubuisi Odigomma, Musa Dung Davou da Bello Zuru Alhassan a cikin sanarwar FIFA ta shekarar 2024.<ref>{{cite web |title=FIFA Places 11 Nigerian Referees, 11 Assistant Referees On 2024 International Lists |url=https://www.completesports.com/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |website=Complete Sports Nigeria |date=14 Disamba 2023 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Nigeria Football Federation]] * [[Futsal]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Akpome, Umuago Paul}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen da suke raye]] [[Category:Futsal a Najeriya]] bf14846lun82wfhczaz5bmdpozmtkag Ojeleye John Tope 0 151752 837942 2026-05-19T20:02:40Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Ojeleye John Tope''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a wasan futsal. Ya samu karɓuwa a harkar alƙalanci a Najeriya ta hanyar jagorantar wasanni daban-daban na cikin gida, ciki har da gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL).<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/breaking-news-john-ojeleye-achieves-fifa-international-referee-status/ |title=Breaking News: John Ojeleye Achieves FIFA International Referee Status... 837942 wikitext text/x-wiki '''Ojeleye John Tope''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a wasan futsal. Ya samu karɓuwa a harkar alƙalanci a Najeriya ta hanyar jagorantar wasanni daban-daban na cikin gida, ciki har da gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL).<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/breaking-news-john-ojeleye-achieves-fifa-international-referee-status/ |title=Breaking News: John Ojeleye Achieves FIFA International Referee Status |website=Sports247 Nigeria |date=1 Janairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A ranar 1 ga Janairu 2025, hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ([[FIFA]]) ta saka sunan Ojeleye John Tope cikin jerin alkalan duniya, abin da ya ba shi damar jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin FIFA da [[Confederation of African Football|CAF]]. Wannan mataki ya sanya shi cikin sahun manyan alkalan wasan futsal daga Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.alexa.ng/2025/01/nigerian-referee-john-ojeleye-makes.html |title=Nigerian Referee John Ojeleye Makes 2025 FIFA International Referees List |website=Alexa News Network |date=2 Janairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A watan Fabrairu 2025, [[Nigeria Football Federation|NFF]] ta ba Ojeleye lambar shaidar FIFA tare da wasu alkalai 29 a wani taro da aka gudanar a birnin [[Abuja]]. Ya kasance ɗaya daga cikin sababbin alkalan da suka shiga jerin FIFA a shekarar 2025, musamman a ɓangaren futsal.<ref>{{Cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |website=BusinessDay Nigeria |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Rahotanni daga kafafen wasanni sun bayyana cewa Ojeleye ya yi suna wajen nuna adalci, bin ƙa’ida, da kuma iya sarrafa wasanni masu zafi cikin natsuwa. Hakan ya taimaka wajen samun amincewar hukumomin ƙwallon ƙafa a Najeriya da ma nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://www.footballinnigeria.com.ng/football-law-and-ethics/john-tope-ojeleye-joins-fifas-elite-list-as-nff-confers-30-badges/ |title=John Tope Ojeleye Joins FIFA’s Elite List as NFF Confers 30 Badges |website=Football In Nigeria |date=28 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2026, Ojeleye ya fara samun damar jagorantar wasannin futsal na ƙasa da ƙasa a ƙarƙashin CAF. Daya daga cikin wasannin farko da ya jagoranta shi ne wasan neman gurbin shiga gasar [[Africa Futsal Cup of Nations]] tsakanin Cape Verde da Senegal da aka buga a Praia. Rahotanni sun yaba da yadda ya gudanar da wasan cikin ƙwarewa da natsuwa.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/from-local-whistle-to-global-badge-how-john-tope-ojeleye-is-emerging-as-one-of-nigerian-refereeings-brightest-breakthroughs/ |title=From Local Whistle to Global Badge: How John Tope Ojeleye Is Emerging as One of Nigerian Refereeing’s Brightest Breakthroughs |website=Sports247 Nigeria |date=31 Janairu 2026 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Baya ga futsal, Ojeleye ya kuma jagoranci wasanni a gasar NPFL ta Najeriya. An bayyana sunansa cikin jerin alkalan da suka jagoranci wasannin mako na 32 na kakar 2024/2025 ta NPFL, ciki har da wasan tsakanin Heartland FC da Kano Pillars.<ref>{{Cite web |url=https://bsnsports.com.ng/post/NPFL-25--Match-Officials-For-Match-Day-32-Officials-Revealed- |title=NPFL 25: Match Officials For Match Day 32 Officials Revealed |website=BSN Sports |date=4 Afrilu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> ==Duba kuma== * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Nigeria Premier Football League]] ==Manazarta== {{Reflist}} lv0bqmg4hr4h198y9e9vt32t69sncwz Fawole Olawale Adeolu 0 151753 837943 2026-05-19T20:03:50Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Ojeleye John Tope''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a wasan futsal. Ya samu karɓuwa a harkar alƙalanci a Najeriya ta hanyar jagorantar wasanni daban-daban na cikin gida, ciki har da gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL).<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/breaking-news-john-ojeleye-achieves-fifa-international-referee-status/ |title=Breaking News: John Ojeleye Achieves FIFA International Referee Status... 837943 wikitext text/x-wiki '''Ojeleye John Tope''' ɗan Najeriya ne wanda ke aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a wasan futsal. Ya samu karɓuwa a harkar alƙalanci a Najeriya ta hanyar jagorantar wasanni daban-daban na cikin gida, ciki har da gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL).<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/breaking-news-john-ojeleye-achieves-fifa-international-referee-status/ |title=Breaking News: John Ojeleye Achieves FIFA International Referee Status |website=Sports247 Nigeria |date=1 Janairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A ranar 1 ga Janairu 2025, hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ([[FIFA]]) ta saka sunan Ojeleye John Tope cikin jerin alkalan duniya, abin da ya ba shi damar jagorantar wasannin ƙasa da ƙasa ƙarƙashin FIFA da [[Confederation of African Football|CAF]]. Wannan mataki ya sanya shi cikin sahun manyan alkalan wasan futsal daga Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.alexa.ng/2025/01/nigerian-referee-john-ojeleye-makes.html |title=Nigerian Referee John Ojeleye Makes 2025 FIFA International Referees List |website=Alexa News Network |date=2 Janairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A watan Fabrairu 2025, [[Nigeria Football Federation|NFF]] ta ba Ojeleye lambar shaidar FIFA tare da wasu alkalai 29 a wani taro da aka gudanar a birnin [[Abuja]]. Ya kasance ɗaya daga cikin sababbin alkalan da suka shiga jerin FIFA a shekarar 2025, musamman a ɓangaren futsal.<ref>{{Cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |website=BusinessDay Nigeria |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Rahotanni daga kafafen wasanni sun bayyana cewa Ojeleye ya yi suna wajen nuna adalci, bin ƙa’ida, da kuma iya sarrafa wasanni masu zafi cikin natsuwa. Hakan ya taimaka wajen samun amincewar hukumomin ƙwallon ƙafa a Najeriya da ma nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://www.footballinnigeria.com.ng/football-law-and-ethics/john-tope-ojeleye-joins-fifas-elite-list-as-nff-confers-30-badges/ |title=John Tope Ojeleye Joins FIFA’s Elite List as NFF Confers 30 Badges |website=Football In Nigeria |date=28 Fabrairu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2026, Ojeleye ya fara samun damar jagorantar wasannin futsal na ƙasa da ƙasa a ƙarƙashin CAF. Daya daga cikin wasannin farko da ya jagoranta shi ne wasan neman gurbin shiga gasar [[Africa Futsal Cup of Nations]] tsakanin Cape Verde da Senegal da aka buga a Praia. Rahotanni sun yaba da yadda ya gudanar da wasan cikin ƙwarewa da natsuwa.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports247.ng/from-local-whistle-to-global-badge-how-john-tope-ojeleye-is-emerging-as-one-of-nigerian-refereeings-brightest-breakthroughs/ |title=From Local Whistle to Global Badge: How John Tope Ojeleye Is Emerging as One of Nigerian Refereeing’s Brightest Breakthroughs |website=Sports247 Nigeria |date=31 Janairu 2026 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> Baya ga futsal, Ojeleye ya kuma jagoranci wasanni a gasar NPFL ta Najeriya. An bayyana sunansa cikin jerin alkalan da suka jagoranci wasannin mako na 32 na kakar 2024/2025 ta NPFL, ciki har da wasan tsakanin Heartland FC da Kano Pillars.<ref>{{Cite web |url=https://bsnsports.com.ng/post/NPFL-25--Match-Officials-For-Match-Day-32-Officials-Revealed- |title=NPFL 25: Match Officials For Match Day 32 Officials Revealed |website=BSN Sports |date=4 Afrilu 2025 |access-date=19 Mayu 2026}}</ref> ==Duba kuma== * [[Nigeria Football Federation]] * [[FIFA]] * [[Nigeria Premier Football League]] ==Manazarta== {{Reflist}} lv0bqmg4hr4h198y9e9vt32t69sncwz Tattaunawar user:UnbuiltAlmond8 3 151754 837950 2026-05-19T21:23:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837950 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, UnbuiltAlmond8! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/UnbuiltAlmond8|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 19 Mayu 2026 (UTC) shti85fvxtek7t3wpfrklofaniqbq3v Tattaunawar user:Harperjashley 3 151755 837951 2026-05-19T21:23:28Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837951 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Harperjashley! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Harperjashley|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 19 Mayu 2026 (UTC) l6t297z0plfvl8m5m3jxyr3m6jp9h3n Tattaunawar user:UninterestedConsul4530 3 151756 837952 2026-05-19T21:23:38Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837952 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, UninterestedConsul4530! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/UninterestedConsul4530|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 19 Mayu 2026 (UTC) 2ryck5r34pzjyygaf4j89j8v8w3cgcu Tattaunawar user:Frilly-Shaving-2242 3 151757 837953 2026-05-19T21:23:48Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837953 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Frilly-Shaving-2242! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Frilly-Shaving-2242|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 19 Mayu 2026 (UTC) i83a77ptxsdl6iivjhs9nw51x2trft0 Tattaunawar user:Nebulous-Offense-6561 3 151758 837954 2026-05-19T21:23:58Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837954 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Nebulous-Offense-6561! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Nebulous-Offense-6561|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 19 Mayu 2026 (UTC) rfxak15p21gq9n5lxf65ltsfcofa278 Tattaunawar user:Scottfree001 3 151759 837955 2026-05-19T21:24:08Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837955 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Scottfree001! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Scottfree001|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) 4k7kldx6wocqav82766jaduk0p76uj6 Tattaunawar user:HangingBonding8060 3 151760 837956 2026-05-19T21:24:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837956 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, HangingBonding8060! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/HangingBonding8060|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) r9eknvlsbocf5obkaforjzvm0ojd29k Tattaunawar user:Mute Google 9958 3 151761 837957 2026-05-19T21:24:28Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837957 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mute Google 9958! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mute Google 9958|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) m1n6zdzemk7x55mv3sc1028zdh4ehoj Tattaunawar user:Abundant Bases 9209 3 151762 837958 2026-05-19T21:24:38Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837958 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Abundant Bases 9209! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Abundant Bases 9209|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) 0lf36ocbp7odpbgyb2q5z0tpgaqd8nv Tattaunawar user:Anonuser4 3 151763 837959 2026-05-19T21:24:48Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837959 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Anonuser4! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Anonuser4|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) nm6b7tqszl8l3b87y777h1qbceje056 Tattaunawar user:Egeooii 3 151764 837960 2026-05-19T21:24:58Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837960 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Egeooii! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Egeooii|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 19 Mayu 2026 (UTC) d6up7vxyojri0b57lgp76gd8f4vh72z Tattaunawar user:Mundane Crossroads2277 3 151765 837961 2026-05-19T21:25:08Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837961 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mundane Crossroads2277! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mundane Crossroads2277|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) k5gk1utz3b2pzodv95sb3z6k9dzmxft Tattaunawar user:Tupinikin 3 151766 837962 2026-05-19T21:25:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837962 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Tupinikin! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Tupinikin|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) 7atm2gflhf59qlbx5plox16s4udimmc Tattaunawar user:Marcosigm 3 151767 837963 2026-05-19T21:25:28Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837963 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Marcosigm! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Marcosigm|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) b3ol03scpc3w6ihrh8zb6ppt7fdwuub Tattaunawar user:Zichatmoses 3 151768 837964 2026-05-19T21:25:38Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837964 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Zichatmoses! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Zichatmoses|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) hzodtnoa29pzlyqnnqrfsgf00wt26oi Tattaunawar user:Pee Dirix 3 151769 837965 2026-05-19T21:25:48Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837965 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Pee Dirix! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Pee Dirix|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) rpdkrbvx8q2shsa81h8f54cls5udw3y Tattaunawar user:B-root 3 151770 837966 2026-05-19T21:25:58Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837966 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, B-root! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/B-root|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 19 Mayu 2026 (UTC) b50b2ppe18zr5vtfogrh7vi8tds887s Tattaunawar user:ImpureBuyout1092 3 151771 837967 2026-05-19T21:26:08Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837967 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, ImpureBuyout1092! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/ImpureBuyout1092|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) jhh3r15y8e5kc37bptxxx8oswzbi1vt Tattaunawar user:Durranistan 3 151772 837968 2026-05-19T21:26:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837968 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Durranistan! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Durranistan|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) lwydn47jfanaiwy5jy2y5budixbqowd Tattaunawar user:Eanna.kiely 3 151773 837969 2026-05-19T21:26:28Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837969 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Eanna.kiely! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Eanna.kiely|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) boijmexy54qo8xvk280h8b4mxw94agi Tattaunawar user:Finnfrog99 3 151774 837970 2026-05-19T21:26:38Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837970 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Finnfrog99! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Finnfrog99|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) ejz6iyze9xazzexqms7ntod2mqpyitm Tattaunawar user:Alliojo 3 151775 837971 2026-05-19T21:26:48Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837971 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Alliojo! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Alliojo|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) 7wmyhmatde65brci34ovgpwgjcr8md8 Tattaunawar user:Trebors 3 151776 837972 2026-05-19T21:26:58Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837972 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Trebors! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Trebors|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 19 Mayu 2026 (UTC) fx57csnhnmvuxnktti28a6wc93ja44c Tattaunawar user:VikiAzad 3 151777 837973 2026-05-19T21:27:08Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837973 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, VikiAzad! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/VikiAzad|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) p08nimi9jr7nzmcxm449c2zxaohw72e Tattaunawar user:The horse archivists 3 151778 837974 2026-05-19T21:27:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837974 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, The horse archivists! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/The horse archivists|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) f46jfn4ef2vkl4g0xchi2eaok9alv6e Tattaunawar user:Amirhusenjihed 3 151779 837975 2026-05-19T21:27:28Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837975 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Amirhusenjihed! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Amirhusenjihed|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) 3885b4eaq0fbxwssyvzyqmpnxs5t4zj Tattaunawar user:Cavernadelcan03 3 151780 837976 2026-05-19T21:27:38Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837976 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Cavernadelcan03! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Cavernadelcan03|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) qxuv8w1x6qo1d614zec6j7w36s2i33t Tattaunawar user:Confidence24 3 151781 837977 2026-05-19T21:27:48Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837977 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Confidence24! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Confidence24|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) dd1ho806l5v30xlpmonas0l5p55cjzo Tattaunawar user:TrimmerinWiki 3 151782 837978 2026-05-19T21:27:58Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837978 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, TrimmerinWiki! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/TrimmerinWiki|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 19 Mayu 2026 (UTC) 2kcabdgvg57jome065ngfat8ef4toyx Tattaunawar user:10kdollz 3 151783 837979 2026-05-19T21:28:08Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837979 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, 10kdollz! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/10kdollz|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 19 Mayu 2026 (UTC) fdeecqthgpmehcbx8dbaapxabhoxj6d Tattaunawar user:Pawngiorno 3 151784 837980 2026-05-19T21:28:18Z AmmarBot 13973 Barka da zuwa! 837980 wikitext text/x-wiki == Barka da zuwa! == Ni Robot ne ba mutum ba. [[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]] Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Pawngiorno! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Pawngiorno|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta: * [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]] * [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]] * [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]] * [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]] * [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]] * [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]] Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 19 Mayu 2026 (UTC) l0n5q3lb49bxsbmt0173h1f9cxnc8od Jami'ar Tarayya Oye Ekiti 0 151785 837999 2026-05-19T22:59:11Z Hamza DK 12444 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1327629734|Federal University Oye Ekiti]]" 837999 wikitext text/x-wiki   Jami'ar Tarayya ta Oye Ekiti jami'a ce mallakar gwamnati kuma tana aiki a Najeriya. Jami'ar tana da sansanoni guda biyu da ke cikin tsofaffin birane na Oye-Ekiti da Ikole-Ekiti. An kafa jami'ar ne a shekarar 2011 a matsayin daya daga cikin jami'o'in tarayya da gwamnatin tarayya ta Najeriya ta kafa a lokacin mulkin Shugaba Goodluck Jonathan. == Ɗalibi na farko == Jami'ar Tarayya Oye Ekiti tana ba da shirye-shiryen digiri a fannonin [[Noma a Najeriya|Aikin noma]], Fasaha, Shari'a, Kimiyya ta Gudanarwa, Kimiyya, [[Injinia.|Injiniya]], Ilimi, Pharmacy, Kwalejin Kiwon Lafiya da Kimiyya. Jami'ar tana da fannoni goma sha biyu da makarantar karatun digiri. Jami'ar Tarayya Oye-Ekiti tana shirye don ci gaban ilimi a Najeriya musamman a duk fannoni masu ban sha'awa. Tun daga shekara ta 2011, an ba da tayin ga ɗalibai a duk faɗin ilimi masu dacewa don gudanar da karatu a duk fannoni a jami'ar. Makarantar ta fara karatun digiri a shekarar 2015, tare da taron farko a watan Afrilun 2017.<ref>{{Cite web |date=2019-10-13 |title=FUOYE Pre-Degree Acceptance Fee 2019 /2020 {{!}}{{!}} Payment Procedure |url=https://edutech.com.ng/fuoye-pre-degree-acceptance-fee-2019-2020-payment-procedure/ |access-date=2020-01-13 |website=Edutech.com.ng |language=en-US}}</ref> Jami'ar Tarayya Oye-Ekiti (FUOYE) tana ɗaya daga cikin jami'o'in tarayya tara da gwamnatin Najeriya ta kafa, bisa ga umarnin zartarwa da tsohon Shugaban Najeriya [[Goodluck Jonathan|Dokta Goodluck Ebele Jonathan]] ya yi.<ref>{{Cite web |title=Federal University Oye-Ekiti (FUOYE) - About Us |url=https://www.fuoye.edu.ng/en/about-fuoye |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511225410/https://fuoye.edu.ng/en/about-fuoye |archive-date=2020-05-11 |access-date=2020-05-28 |website=www.fuoye.edu.ng}}</ref> Mataimakin shugaban FUOYE shine Farfesa Chinedu Ostadinma Nebo, kuma [[Kayode Soremekun|Farfesa Kayode Soremekun]] ne ya gaje shi, wanda [[Muhammadu Buhari|Shugaba Buhari]] ya nada a shekarar 2016. Mataimakin shugaban makarantar na yanzu shine Farfesa AS Fasina . <ref>{{Cite web |date=2023-06-13 |title=VC FUOYE Professor Abayomi Fashina Sunday and dignitaries visit Chef Dammy and her team {{!}} Intel Region |url=https://www.intelregion.com/entertainment/vc-fuoye-professor-abayomi-fashina-sunday-and-dignitaries-visit-chef-dammy-and-her-team/ |access-date=2023-10-13 |language=en-US}}</ref> Kungiyar tana da sansani biyu a Oye-Ekiti da [[Ikole-Ekiti]] tare da jimlar ɗalibai 43000, da Faculties tare da sassan sama da 58, wato: * Ma'aikatar Aikin Gona (Tattalin Arziki da fadada Aikin Goma, Kifi da Aquaculture, Gudanar da Kasa da Kasa, Fitar da Dabbobi da Lafiya, Fasahar Amfanin Gona da Horticulture, Fasalar Kimiyya ta Abinci, Ruwa da Meteorology, Yawon Bude Ido da Baƙi). * Faculty of Basic Medical Sciences (Anatomy, Medical laboratory science, Physiology, Nursing, da Radiography da Radiation Sciences). * Faculty of Engineering (Aikin Gona da Bio-Resources Engineering, Injiniyanci, Injiniya na Kwamfuta, Injiniyar Lantarki da Injiniyan Lantarki, Injiniyin Injiniya da Injiniya, Kayan aiki da Injiniyar Metallurgical) * Faculty of Social Sciences (Demography and Social Statistics, Economics and Development Studies, Psychology, Sociology, Peace and Conflict Resolution, Political Science, Mass Communication) * Faculty of Arts / Humanities (Ingilishi da Nazarin Littattafai, Wasanni da Ayyukan Watsa Labarai, Tarihi da Dangantaka ta Duniya, Harshe) * Faculty of Science (Animal and Environmental Biology, Biochemistry, Geology, Computer Science, Geophysics, Industrial Chemistry, Mathematics, Microbiology, Physics, Plant Science and Biotechnology, Chemistry), Environmental Management da Toxicology) * Ma'aikatar Ilimi (Ilimi na manya, Ilimi na lissafi, Ilimi ta Turanci, Ilimi da Ilimin Halitta, Ilimin Kimiyya, Ilimi, Ilimi a Kasuwanci, Ilimi Aikin Gona, da Gudanar da Ilimi) Tare da jimlar yawan mutane 4000, 2022/2023 zaman * Ma'aikatar Gudanarwa (Aƙididdiga, Kudi, Gudanar da Jama'a, Gudanarwa ta Kasuwanci). * Kwalejin Shari'a * Kwalejin Magunguna * Kwalejin Magunguna (Medicine da Surgery) Jami'ar tana sa ran fara wani bangare a zaman ilimi na gaba, wato; Kimiyya ta Muhalli, wanda sashen ya hada da; Gine-gine, Gine-gine da Gudanar da Gidaje, Bincike da Geoinformatics, Binciken Adadin, Shirye-shiryen Birane da Yankin da ake buƙata.<ref>{{Cite web |title=about federal university,oye-ekiti? |url=https://myschool.ng/index.php/questions/view/school-based-questions/146604 |access-date=2020-01-13 |website=myschool.ng |language=en}}</ref> Mataimakin shugaban jami'ar na farko shi ne Chinedu Nebo wanda [[Kayode Soremekun]] ya gaje shi kuma mataimakin shugaban yanzu shi ne Farfesa Abayomi Sunday Fasina . <ref>{{Cite web |title=Ask a Question - Myschool |url=https://myschool.ng/questions/view/school-based}}</ref> == Dubi kuma == * [[Jerin Jami'o'in Najeriya|Jerin jami'o'i a Najeriya]] * [[Ilimi a Najeriya]] == Bayanan da aka ambata == {{Reflist}} [[Rukuni:Ekiti]] o20f8vm9t7pi5lck46zpnsz7z0w9ozu 838000 837999 2026-05-19T23:00:58Z Hamza DK 12444 838000 wikitext text/x-wiki {{databox}}   Jami'ar Tarayya ta Oye Ekiti jami'a ce mallakar gwamnati kuma tana aiki a Najeriya. Jami'ar tana da sansanoni guda biyu da ke cikin tsofaffin birane na Oye-Ekiti da Ikole-Ekiti. An kafa jami'ar ne a shekarar 2011 a matsayin daya daga cikin jami'o'in tarayya da gwamnatin tarayya ta Najeriya ta kafa a lokacin mulkin Shugaba Goodluck Jonathan. == Ɗalibi na farko == Jami'ar Tarayya Oye Ekiti tana ba da shirye-shiryen digiri a fannonin [[Noma a Najeriya|Aikin noma]], Fasaha, Shari'a, Kimiyya ta Gudanarwa, Kimiyya, [[Injinia.|Injiniya]], Ilimi, Pharmacy, Kwalejin Kiwon Lafiya da Kimiyya. Jami'ar tana da fannoni goma sha biyu da makarantar karatun digiri. Jami'ar Tarayya Oye-Ekiti tana shirye don ci gaban ilimi a Najeriya musamman a duk fannoni masu ban sha'awa. Tun daga shekara ta 2011, an ba da tayin ga ɗalibai a duk faɗin ilimi masu dacewa don gudanar da karatu a duk fannoni a jami'ar. Makarantar ta fara karatun digiri a shekarar 2015, tare da taron farko a watan Afrilun 2017.<ref>{{Cite web |date=2019-10-13 |title=FUOYE Pre-Degree Acceptance Fee 2019 /2020 {{!}}{{!}} Payment Procedure |url=https://edutech.com.ng/fuoye-pre-degree-acceptance-fee-2019-2020-payment-procedure/ |access-date=2020-01-13 |website=Edutech.com.ng |language=en-US}}</ref> Jami'ar Tarayya Oye-Ekiti (FUOYE) tana ɗaya daga cikin jami'o'in tarayya tara da gwamnatin Najeriya ta kafa, bisa ga umarnin zartarwa da tsohon Shugaban Najeriya [[Goodluck Jonathan|Dokta Goodluck Ebele Jonathan]] ya yi.<ref>{{Cite web |title=Federal University Oye-Ekiti (FUOYE) - About Us |url=https://www.fuoye.edu.ng/en/about-fuoye |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511225410/https://fuoye.edu.ng/en/about-fuoye |archive-date=2020-05-11 |access-date=2020-05-28 |website=www.fuoye.edu.ng}}</ref> Mataimakin shugaban FUOYE shine Farfesa Chinedu Ostadinma Nebo, kuma [[Kayode Soremekun|Farfesa Kayode Soremekun]] ne ya gaje shi, wanda [[Muhammadu Buhari|Shugaba Buhari]] ya nada a shekarar 2016. Mataimakin shugaban makarantar na yanzu shine Farfesa AS Fasina . <ref>{{Cite web |date=2023-06-13 |title=VC FUOYE Professor Abayomi Fashina Sunday and dignitaries visit Chef Dammy and her team {{!}} Intel Region |url=https://www.intelregion.com/entertainment/vc-fuoye-professor-abayomi-fashina-sunday-and-dignitaries-visit-chef-dammy-and-her-team/ |access-date=2023-10-13 |language=en-US}}</ref> Kungiyar tana da sansani biyu a Oye-Ekiti da [[Ikole-Ekiti]] tare da jimlar ɗalibai 43000, da Faculties tare da sassan sama da 58, wato: * Ma'aikatar Aikin Gona (Tattalin Arziki da fadada Aikin Goma, Kifi da Aquaculture, Gudanar da Kasa da Kasa, Fitar da Dabbobi da Lafiya, Fasahar Amfanin Gona da Horticulture, Fasalar Kimiyya ta Abinci, Ruwa da Meteorology, Yawon Bude Ido da Baƙi). * Faculty of Basic Medical Sciences (Anatomy, Medical laboratory science, Physiology, Nursing, da Radiography da Radiation Sciences). * Faculty of Engineering (Aikin Gona da Bio-Resources Engineering, Injiniyanci, Injiniya na Kwamfuta, Injiniyar Lantarki da Injiniyan Lantarki, Injiniyin Injiniya da Injiniya, Kayan aiki da Injiniyar Metallurgical) * Faculty of Social Sciences (Demography and Social Statistics, Economics and Development Studies, Psychology, Sociology, Peace and Conflict Resolution, Political Science, Mass Communication) * Faculty of Arts / Humanities (Ingilishi da Nazarin Littattafai, Wasanni da Ayyukan Watsa Labarai, Tarihi da Dangantaka ta Duniya, Harshe) * Faculty of Science (Animal and Environmental Biology, Biochemistry, Geology, Computer Science, Geophysics, Industrial Chemistry, Mathematics, Microbiology, Physics, Plant Science and Biotechnology, Chemistry), Environmental Management da Toxicology) * Ma'aikatar Ilimi (Ilimi na manya, Ilimi na lissafi, Ilimi ta Turanci, Ilimi da Ilimin Halitta, Ilimin Kimiyya, Ilimi, Ilimi a Kasuwanci, Ilimi Aikin Gona, da Gudanar da Ilimi) Tare da jimlar yawan mutane 4000, 2022/2023 zaman * Ma'aikatar Gudanarwa (Aƙididdiga, Kudi, Gudanar da Jama'a, Gudanarwa ta Kasuwanci). * Kwalejin Shari'a * Kwalejin Magunguna * Kwalejin Magunguna (Medicine da Surgery) Jami'ar tana sa ran fara wani bangare a zaman ilimi na gaba, wato; Kimiyya ta Muhalli, wanda sashen ya hada da; Gine-gine, Gine-gine da Gudanar da Gidaje, Bincike da Geoinformatics, Binciken Adadin, Shirye-shiryen Birane da Yankin da ake buƙata.<ref>{{Cite web |title=about federal university,oye-ekiti? |url=https://myschool.ng/index.php/questions/view/school-based-questions/146604 |access-date=2020-01-13 |website=myschool.ng |language=en}}</ref> Mataimakin shugaban jami'ar na farko shi ne Chinedu Nebo wanda [[Kayode Soremekun]] ya gaje shi kuma mataimakin shugaban yanzu shi ne Farfesa Abayomi Sunday Fasina . <ref>{{Cite web |title=Ask a Question - Myschool |url=https://myschool.ng/questions/view/school-based}}</ref> == Dubi kuma == * [[Jerin Jami'o'in Najeriya|Jerin jami'o'i a Najeriya]] * [[Ilimi a Najeriya]] == Bayanan da aka ambata == {{Reflist}} [[Rukuni:Ekiti]] bnp0im2tr498saae4gt496aer2dvqyy Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support/2026/Cycle 1.json 4 151786 838002 2026-05-19T23:06:04Z Muhammad Idriss Criteria 15878 Apply 838002 json application/json { "u15878": { "username": "Muhammad Idriss Criteria", "state": "Yobe", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Neman tallafi\n\nAssalamu alaikum.\nSunana Muhammad Idriss Criteria daga Potiskum, jihar Yobe. Ina neman tallafin intanet (Data support) domin ci gaba da gudanar da gyare-gyare, ƙirƙirar sababbin muƙaloli da kuma bunƙasa Hausa Wikipedia. Tallafin zai taimaka min wajen samun damar shiga yanar gizo akai-akai domin gudanar da ayyukan Wikimedia yadda ya kamata. \n\nMuhammad Idriss Criteria, ɗaya daga cikin Admin na Hausa Wikimedians UserGroup Nigeria. \n\nNa gode." } } iq5xijov9nj1og08gb3qc2asdr8c5ip 838003 838002 2026-05-19T23:06:57Z Abdurra'uf 23412 Apply 838003 json application/json { "u23412": { "username": "Abdurra'uf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "The data support makes it possible for me to go on with contributions to the wiki projects especially when I run low on funds for data. Thanks. \nIt's usually a token, but in all fairness, it goes a long way in assisting with contributions." } } tqhuaa58g1nb10b13zpzlugxadmh33v 838004 838003 2026-05-19T23:07:11Z Pharouqenr 25549 Apply 838004 json application/json { "u25549": { "username": "Pharouqenr", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." } } iltw6ratnfskogk4gjxh6rw266gwsx6 838006 838004 2026-05-19T23:11:37Z Abusule dankofa 24259 Apply 838006 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." } } pla3c93rk5s89cwk1lrmiz5sd4h8xi4 838007 838006 2026-05-19T23:12:17Z Hamza DK 12444 Apply 838007 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." } } 64tk1kwt5q8eud6l0cf987qxgvho7g5 838009 838007 2026-05-19T23:23:21Z Galdiz 9880 Apply 838009 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." } } a2duqlfkd88rsjwr4rcar4r5bhhjewn 838010 838009 2026-05-19T23:27:25Z Dev moha2507 21576 Apply 838010 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" } } 0ljx6cfoc3b3xij9g6h844d21j5wzl8 838013 838010 2026-05-19T23:31:27Z Engineer014 44591 Apply 838013 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." } } kf6yvhd769eokopzlkxu8jrhx1p17t7 838015 838013 2026-05-19T23:37:50Z Ibrahim abusufyan 19233 Apply 838015 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" } } o0el0msoupvycy3799i5g4pg5rvquvj 838047 838015 2026-05-20T04:33:21Z Sardeeq 39275 Apply 838047 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." } } 9vg6bmjulygfpuw2m51sau2h5txr883 838048 838047 2026-05-20T04:36:27Z Arcdanumma047 38699 Apply 838048 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" } } lt7visehph4yso0lxlfqdvizp7x310i 838049 838048 2026-05-20T04:58:16Z Umar A Muhammad 22698 Apply 838049 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." } } 38t7c7cvtnpfrsm97i0v7jfjz5j27zh 838051 838049 2026-05-20T05:26:41Z Dmukhtar105 28242 Apply 838051 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" } } fpjfrsj3bifvi4sxxzjpcwf47l3uq2k 838062 838051 2026-05-20T06:07:04Z Saad Nuhu 43323 Apply 838062 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." } } pircailgwecnrl03k8tfeikfih0h9ml 838065 838062 2026-05-20T06:37:15Z Wayit 45027 Apply 838065 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" } } fjeh61zyk78f1h566dplv5a0jp7hmai 838066 838065 2026-05-20T07:10:02Z Hussey833 41082 Apply 838066 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" } } c7l1kbf4h53ca0evo0mpzr35yksdnxq 838071 838066 2026-05-20T07:44:08Z Abubakar Kaddi 24783 Apply 838071 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" } } 01sq2t3jyzxkneev7zoiziyimjss8m4 838073 838071 2026-05-20T08:00:31Z Muhdavdullahi 32668 Apply 838073 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." } } i746m7bmnufxnneeox6wl4tlrr5tahj 838075 838073 2026-05-20T08:14:27Z Naja'atu Bintoo Usman 22641 Apply 838075 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." } } fkhmplibke6twn98d9n2h1r516lxiok 838076 838075 2026-05-20T08:16:05Z Umar-askira 12577 Apply 838076 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." } } i5y8wkbbzfgpykami5kj13up8r7l6nn 838077 838076 2026-05-20T08:21:11Z HK RIGASA2 28228 Apply 838077 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." } } nulfspq42o8ugtzyv01oac79vkh7q6e 838092 838077 2026-05-20T08:58:54Z Mansir Yusuf 19064 Apply 838092 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" } } dsp10jolnmcv00e790yf57zaro9z6t8 838291 838092 2026-05-20T10:25:03Z Halima Waziri 29451 Apply 838291 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" }, "u29451": { "username": "Halima Waziri", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data support to enhance my contributions to open knowledge and improve access to reliable information. The support will help me overcome internet and data cost challenges, enabling me to actively participate in Wikimedia projects through editing, research, uploads, and community activities. It will also support my efforts to promote digital literacy, document local knowledge, and encourage more people, especially underrepresented groups, to contribute to free and accessible knowledge platforms." } } hj2jt7l4rz45n2mu3udobcoahy2dbz2 838294 838291 2026-05-20T10:27:13Z Pretty Fulani 44366 Apply 838294 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" }, "u29451": { "username": "Halima Waziri", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data support to enhance my contributions to open knowledge and improve access to reliable information. The support will help me overcome internet and data cost challenges, enabling me to actively participate in Wikimedia projects through editing, research, uploads, and community activities. It will also support my efforts to promote digital literacy, document local knowledge, and encourage more people, especially underrepresented groups, to contribute to free and accessible knowledge platforms." }, "u44366": { "username": "Pretty Fulani", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data supppprt because it will help me to continue contribute and make your work more easire and paster also I don have enauph money ballerss so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more." } } 2zzez978lsxe3y38b9bgcikem87f143 838297 838294 2026-05-20T10:32:20Z Abdulmuddalib Iabrahim Salisu 14681 Apply 838297 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" }, "u29451": { "username": "Halima Waziri", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data support to enhance my contributions to open knowledge and improve access to reliable information. The support will help me overcome internet and data cost challenges, enabling me to actively participate in Wikimedia projects through editing, research, uploads, and community activities. It will also support my efforts to promote digital literacy, document local knowledge, and encourage more people, especially underrepresented groups, to contribute to free and accessible knowledge platforms." }, "u44366": { "username": "Pretty Fulani", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data supppprt because it will help me to continue contribute and make your work more easire and paster also I don have enauph money ballerss so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more." }, "u14681": { "username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi na nema a baya ban taba samu ba ina fatan wannan karon na dace domin wannan tallafi nasan zai taimaka min sosai musamman wajen cigaba da bada gudunmuwa a shafukan hausa wikipedia domin wani lokacin kanaso ka bada gudunmuwa ko kayi editing to rashin isassar data sai ta hana mutum duk yadda kaso da kayi editing din" } } 7rmxm8yf9otce03y7bug788dmk634cz 838307 838297 2026-05-20T10:50:59Z Mai Jiddah muhammad 44560 Apply 838307 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" }, "u29451": { "username": "Halima Waziri", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data support to enhance my contributions to open knowledge and improve access to reliable information. The support will help me overcome internet and data cost challenges, enabling me to actively participate in Wikimedia projects through editing, research, uploads, and community activities. It will also support my efforts to promote digital literacy, document local knowledge, and encourage more people, especially underrepresented groups, to contribute to free and accessible knowledge platforms." }, "u44366": { "username": "Pretty Fulani", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data supppprt because it will help me to continue contribute and make your work more easire and paster also I don have enauph money ballerss so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more." }, "u14681": { "username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi na nema a baya ban taba samu ba ina fatan wannan karon na dace domin wannan tallafi nasan zai taimaka min sosai musamman wajen cigaba da bada gudunmuwa a shafukan hausa wikipedia domin wani lokacin kanaso ka bada gudunmuwa ko kayi editing to rashin isassar data sai ta hana mutum duk yadda kaso da kayi editing din" }, "u44560": { "username": "Mai Jiddah muhammad", "state": "Zamfara", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina buƙatar wannan tallafi ne domin ni sabuwa ce a gyara makalolin Hausa Wikipedia tare da samar da sabbi, ina fatan samun wannan tallafin zai kara min hazaka wajen ganin na cigaba da editing da samar da makalolin Wikipedia idan har na samun tallafin, dan haka wannan tallafin zai taimaka min sosai idan na same shi, Nagode." } } k500j5ja1m156y89ij9713egdqmcnk6 838340 838307 2026-05-20T11:38:15Z M Bash Ne 12403 Apply 838340 json application/json { "u24259": { "username": "Abusule dankofa", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na editor na wikimedia hanzai bani damar yin aiki cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u12444": { "username": "Hamza DK", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "As an second active editor of Wiktionary and Wikidata, I need this data support to edit more and upload information on Wiktionary, Wikipedia and wiki data. And this support will helps me contribute regularly and improve free knowledge for everyone." }, "u9880": { "username": "Galdiz", "state": "Borno", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Na kasance edita me bada gudummawa harna tsawon kusan shekara 7 ina Alfahari da wannan aiki da nakeyi. Ina neman wannan tallafi na Data support ne saboda watarana kanaso kayi wani abin Amman rashin data saiya hanaka wannan tallafi zai taimaka kwarai da gaske Allah ya bamu sa’a ya taimaki Hausa Wikipedia." }, "u21576": { "username": "Dev moha2507", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ina neman tallafin data domin in ci gaba da aikin da nake yi a Wikimedia/Hausa Wikipedia.\nIna so na ciga ba da inganta bayanai a Hausa Wikipedia. Ina amfani da lokaci na wajen bincike, gyara, da rubuta ingantattun bayanai domin su amfani al’umma baki ɗaya.\nina fuskantar ƙarancin data wanda ke rage min damar ci gaba da wannan aiki mai muhimmanci. Idan aka taimaka min da wannan tallafi, zan iya ƙara himma wajen:\nInganta Hausa Wikipedia da ƙarin articles masu amfani\nTaimakawa wajen yaɗa ilimi cikin Hausa\nDa kuma shiga cikin ayyukan Wikimedia community yadda ya kamata" }, "u44591": { "username": "Engineer014", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "Ni sabon edita ne a Hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin tabbas zan ƙara samun karsashi na ƙirƙirar sababbin muƙalu da kuma gyara waɗanda ke akwai. Tabbas samun wannan tallafin zai taimaka mani wajan ƙarin karsahi." }, "u19233": { "username": "Ibrahim abusufyan", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-19", "text": "I need the data supppprt.because it will help.in wrinting ,and make your.work.more easire and paster,ballerss ,so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more engl8shnto.determ" }, "u39275": { "username": "Sardeeq", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "As an active editor data support will definitely help more, inorder for me to keep contributing i think I need the support 100%.\nI also I need the data support to research edit and improve Wikipedia articles consistently and effectively." }, "u38699": { "username": "Arcdanumma047", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need this in order to contribute More and more edit then last time because of this data . Because some time we can't get data network and we want edit, but now I believed. If we get this free data network the edit will add more" }, "u22698": { "username": "Umar A Muhammad", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need data support because I needed for many reason first I'm a student I don't have enouph money .\n The support will help me participate actively in Wikimedia activities, online trainings, research, editing, and community contributions without internet limitations." }, "u28242": { "username": "Dmukhtar105", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I want data support to activately contribute to Hausa Wikipedia by creating, editing and improving articles in hausa language,the support will enables me to access different resources conduct research and participate regularly" }, "u43323": { "username": "Saad Nuhu", "state": "Gombe", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data domin zai bani dama wajan bada gudummawa, kirkirar muƙala, da kuma gyara muƙala. A matsayina na Administrator hakan zai bani damar bibiyar ayyukan editoci domin tantance aiki mai kyau cikin nutsuwa ba tare da fargabar ƙarewar data ba." }, "u45027": { "username": "Wayit", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am a student and am really struggling to get data to be in the wikimedia hausa space to learn more and also give my on impact \nAnd even to run some of my school activities on line so if am being supported it will really mean a lot to me and it will go along way" }, "u41082": { "username": "Hussey833", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan data support in ne domin hakan zai taimaka min wajen bada gudumuwa cikin natsuwa da kuma tabbatar da inkancin shafin wikipedia batare da fargaba ba,sannan kuma tallafin yakan kara karsashi cikin natsuwa wajen gaanin cewa bada gudunmuwa ta edit baizamo matsala ba a wannan shafi na wikipedia" }, "u24783": { "username": "Abubakar Kaddi", "state": "Sokoto", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman wannan tallafi ne na data support domin cigaba bada gudunmawa a Hausa Wikipedia da kuma yan uwanta, ada an taɓa bani kuma naji daɗi saboda na ninka ayyukan da nakeyi na editing din Wikipedia a lokacin da na samu tallafin Nagode Allah ya bamu nasara daga Abubakar Kaddi" }, "u32668": { "username": "Muhdavdullahi", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina Neman tallafin data domin hakan zaibani dama wajen bada gudummuwa da kuma kirkirar mukala da gyaran muqala.\nA matsayina na mai bada gudummuwa hakan zaibani damar kirkira da kuma gyara mukala batare da fargabar karewar data ba." }, "u22641": { "username": "Naja'atu Bintoo Usman", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support because I actively contribute to Wikipedia by reading, editing, and researching articles. Access to data will help me contribute more consistently, improve the quality of my edits, and support my learning and research activities, especially where internet access is limited." }, "u12577": { "username": "Umar-askira", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina nema wanna tallafin me daga gidauniya ya Hausa Wikimedians domin chi gaba da nada gudunmuwa a Hausa Wikipedia ta hanya kirikiran makalai, bunkasa makalai tare da inganta makalai. Hausa Wikipedia tana bukatan cigaba da bunkasa ta hanyar fasara makalai daga wasu yarikan zuwa Hausa Musamman English zuwa Hausa ko Arabic zuwa Hausa." }, "u28228": { "username": "HK RIGASA2", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina neman tallafin Data Support Program domin samun damar cigaba da bada gudummawa a ayyukan Wikimedia musamman Wikipedia da sauran projects. Wannan tallafin zai taimaka min wajen samun internet data domin yin editing, bincike, upload na abubuwa masu amfani da kuma kara inganta ilimin al’umma ta hanyar harshen Hausa.\nHaka kuma wannan tallafin zai kara min karfin gwaiwa da kuzarin cigaba da bada gudummawa akai-akai tare da koyon sababbin abubuwa a cikin Wikimedia movement. Ina da burin amfani da wannan dama wajen taimakawa wajen yada ingantaccen ilimi kyauta ga al’umma." }, "u19064": { "username": "Mansir Yusuf", "state": "Katsina", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi zai taimaka min wajen kwarin gwiwar cigaba da bada gudunmawa a makalolin Hausa Wikipedia, ina fatan sanyi nasarar samun tallafin domin ina bukatar shi kuma zai taimaka min bama ni ka dai ba da sauran editicin da suka nemi wannan tallafin" }, "u29451": { "username": "Halima Waziri", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data support to enhance my contributions to open knowledge and improve access to reliable information. The support will help me overcome internet and data cost challenges, enabling me to actively participate in Wikimedia projects through editing, research, uploads, and community activities. It will also support my efforts to promote digital literacy, document local knowledge, and encourage more people, especially underrepresented groups, to contribute to free and accessible knowledge platforms." }, "u44366": { "username": "Pretty Fulani", "state": "Kaduna", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I need the data supppprt because it will help me to continue contribute and make your work more easire and paster also I don have enauph money ballerss so i think bringing the program into.existance again is what ready makes it more." }, "u14681": { "username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu", "state": "Plateau", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Wannan tallafi na nema a baya ban taba samu ba ina fatan wannan karon na dace domin wannan tallafi nasan zai taimaka min sosai musamman wajen cigaba da bada gudunmuwa a shafukan hausa wikipedia domin wani lokacin kanaso ka bada gudunmuwa ko kayi editing to rashin isassar data sai ta hana mutum duk yadda kaso da kayi editing din" }, "u44560": { "username": "Mai Jiddah muhammad", "state": "Zamfara", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "Ina buƙatar wannan tallafi ne domin ni sabuwa ce a gyara makalolin Hausa Wikipedia tare da samar da sabbi, ina fatan samun wannan tallafin zai kara min hazaka wajen ganin na cigaba da editing da samar da makalolin Wikipedia idan har na samun tallafin, dan haka wannan tallafin zai taimaka min sosai idan na same shi, Nagode." }, "u12403": { "username": "M Bash Ne", "state": "Kano", "status": "pending", "date": "2026-05-20", "text": "I am applying for data support to help me actively continuing contribute to Wikimedia projects, especially Hausa Wikipedia and other Hausa-language Wikimedia platforms. The support will enable me to participate in online editing activities, create and improve articles, upload educational content, and engage in community campaigns, training, and outreach programs. Reliable internet access is very important for my contributions and will help me continue promoting free knowledge in the Hausa language community." } } tuzawbcgfdpzkjk81b740qrfizq8rzt Olajide Olayinka 0 151787 838054 2026-05-20T05:42:55Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Short description|Ɗan Najeriya mai alƙalancin ƙwallon ƙafa}} '''Olajide Olayinka''' ɗan Najeriya ne mai aikin alƙalancin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku (Beach Soccer). An san shi ne bayan da hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya (FIFA) ta saka sunansa cikin jerin alkalan wasa na ƙasa da ƙasa daga Najeriya domin gudanar da wasanni a shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-ass... 838054 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ɗan Najeriya mai alƙalancin ƙwallon ƙafa}} '''Olajide Olayinka''' ɗan Najeriya ne mai aikin alƙalancin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku (Beach Soccer). An san shi ne bayan da hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya (FIFA) ta saka sunansa cikin jerin alkalan wasa na ƙasa da ƙasa daga Najeriya domin gudanar da wasanni a shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |website=The Guardian Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> == Aiki == Olajide Olayinka yana daga cikin alkalan wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku da FIFA ta amince da su daga Najeriya. Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta bayyana cewa an saka shi tare da wasu alkalai a jerin masu gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa bayan tantancewa daga FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/fifa-approves-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |title=FIFA approves 30 Nigerian referees for international duties in 2024 |website=TheCable |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, an ambaci Olajide Olayinka a cikin jerin alkalan wasan bakin teku guda huɗu daga Najeriya da suka samu damar shiga jerin FIFA. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta duniya ke yi da alkalan Najeriya a matakin nahiyar Afirka da duniya baki ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://sportsvillagesquare.com/2023/12/14/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |website=Sports Village Square |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> Bayan haka, rahotanni daga shekarar 2026 sun nuna cewa har yanzu Olajide Olayinka yana cikin jerin alkalan wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya a matsayin alƙalin wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku ƙarƙashin ƙungiyar CAF/FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Nigeria Football Federation]] * [[Beach soccer]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Olayinka, Olajide}} [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutane masu rai]] 3bm5s0sahhigfqm8r2z07apaho25zqe 838055 838054 2026-05-20T05:43:22Z Saad Nuhu 43323 838055 wikitext text/x-wiki '''Olajide Olayinka''' ɗan Najeriya ne mai aikin alƙalancin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku (Beach Soccer). An san shi ne bayan da hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya (FIFA) ta saka sunansa cikin jerin alkalan wasa na ƙasa da ƙasa daga Najeriya domin gudanar da wasanni a shekarar 2024.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistants-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistants on 2024 international lists |website=The Guardian Nigeria |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> == Aiki == Olajide Olayinka yana daga cikin alkalan wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku da FIFA ta amince da su daga Najeriya. Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta bayyana cewa an saka shi tare da wasu alkalai a jerin masu gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa bayan tantancewa daga FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/fifa-approves-30-nigerian-referees-for-international-duties-in-2024/ |title=FIFA approves 30 Nigerian referees for international duties in 2024 |website=TheCable |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> A shekarar 2024, an ambaci Olajide Olayinka a cikin jerin alkalan wasan bakin teku guda huɗu daga Najeriya da suka samu damar shiga jerin FIFA. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta duniya ke yi da alkalan Najeriya a matakin nahiyar Afirka da duniya baki ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://sportsvillagesquare.com/2023/12/14/fifa-places-11-nigerian-referees-11-assistant-referees-on-2024-international-lists/ |title=FIFA places 11 Nigerian referees, 11 assistant referees on 2024 international lists |website=Sports Village Square |date=14 December 2023 |access-date=20 May 2026}}</ref> Bayan haka, rahotanni daga shekarar 2026 sun nuna cewa har yanzu Olajide Olayinka yana cikin jerin alkalan wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya a matsayin alƙalin wasan ƙwallon ƙafa na bakin teku ƙarƙashin ƙungiyar CAF/FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> == Duba kuma == * [[FIFA]] * [[Nigeria Football Federation]] * [[Beach soccer]] == Manazarta == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Olayinka, Olajide}} [[Category:Yan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa]] [[Category:Mutane masu rai]] e1so2a20b1bb7bklqt4cfumgo0x2x31 Rabiu Ahmad 0 151788 838056 2026-05-20T05:44:51Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Rabiu Ahmad''' ɗan Najeriya ne wanda yake aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon rairayin bakin teku (Beach Soccer). Ya kasance cikin jerin alkalan wasa na {{w|FIFA}} da {{w|CAF}} masu wakiltar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2025-01-14... 838056 wikitext text/x-wiki '''Rabiu Ahmad''' ɗan Najeriya ne wanda yake aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon rairayin bakin teku (Beach Soccer). Ya kasance cikin jerin alkalan wasa na {{w|FIFA}} da {{w|CAF}} masu wakiltar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2025-01-14 |access-date=2026-05-20}}</ref> Rabiu Ahmad ya samu karɓuwa a harkar alkalanci ta wasan ƙwallon rairayin bakin teku bayan an sanya sunansa cikin jerin alkalan wasan FIFA na shekarar 2022 tare da wasu alkalai daga Najeriya. Wannan ya ba shi damar jagorantar wasanni daban-daban na nahiyar Afirka da sauran gasa ta duniya ƙarƙashin kulawar FIFA da CAF.<ref>{{Cite web |url=https://beachsoccer.ng/four-nigerians-in-2022-fifa-beach-soccer-referee-list/ |title=Four Nigerians in 2022 FIFA Beach Soccer Referee list |publisher=Beach Soccer Nigeria |date=2022-02-01 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2023, Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta sake ba Rabiu Ahmad lambar shaidar FIFA tare da sauran alkalan wasa guda 29 daga Najeriya. An bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasan ƙwallon rairayin bakin teku na Najeriya masu lasisin FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://www.pulsesports.ng/football/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |publisher=Pulse Sports Nigeria |date=2023-02-01 |access-date=2026-05-20}}</ref> A cikin jerin alkalan wasa na duniya na shekarar 2026 da FIFA ta fitar, Rabiu Ahmad ya ci gaba da kasancewa cikin wakilan Najeriya a matsayin alkalin wasan Beach Soccer ƙarƙashin CAF. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da hukumomin ƙwallon ƙafa na duniya suke da ita a kansa.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2025-01-14 |access-date=2026-05-20}}</ref> == Duba kuma == * {{w|Nigeria Football Federation}} * {{w|FIFA}} * {{w|CAF}} * {{w|Beach soccer}} == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Beach soccer referees]] pihu2srwrt2gzdbhms79gnchtg72j00 838057 838056 2026-05-20T05:46:09Z Saad Nuhu 43323 838057 wikitext text/x-wiki '''Rabiu Ahmad''' ɗan Najeriya ne wanda yake aiki a matsayin alkalin wasan ƙwallon ƙafa, musamman a fannin wasan ƙwallon rairayin bakin teku (Beach Soccer). Ya kasance cikin jerin alkalan wasa na {{w|FIFA}} da {{w|CAF}} masu wakiltar Najeriya a wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2025-01-14 |access-date=2026-05-20}}</ref> Rabiu Ahmad ya samu karɓuwa a harkar alkalanci ta wasan ƙwallon rairayin bakin teku bayan an sanya sunansa cikin jerin alkalan wasan FIFA na shekarar 2022 tare da wasu alkalai daga Najeriya. Wannan ya ba shi damar jagorantar wasanni daban-daban na nahiyar Afirka da sauran gasa ta duniya ƙarƙashin kulawar FIFA da CAF.<ref>{{Cite web |url=https://beachsoccer.ng/four-nigerians-in-2022-fifa-beach-soccer-referee-list/ |title=Four Nigerians in 2022 FIFA Beach Soccer Referee list |publisher=Beach Soccer Nigeria |date=2022-02-01 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2023, Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta sake ba Rabiu Ahmad lambar shaidar FIFA tare da sauran alkalan wasa guda 29 daga Najeriya. An bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin alkalan wasan ƙwallon rairayin bakin teku na Najeriya masu lasisin FIFA.<ref>{{Cite web |url=https://www.pulsesports.ng/football/story/29-nigerian-referees-receive-officiating-badges-from-fifa-2023020107221882580 |title=29 Nigerian referees receive officiating badges from FIFA |publisher=Pulse Sports Nigeria |date=2023-02-01 |access-date=2026-05-20}}</ref> A cikin jerin alkalan wasa na duniya na shekarar 2026 da FIFA ta fitar, Rabiu Ahmad ya ci gaba da kasancewa cikin wakilan Najeriya a matsayin alkalin wasan Beach Soccer ƙarƙashin CAF. Wannan ya nuna ci gaba da amincewar da hukumomin ƙwallon ƙafa na duniya suke da ita a kansa.<ref>{{Cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |publisher=Voice of Nigeria |date=2025-01-14 |access-date=2026-05-20}}</ref> == Duba kuma == * Nigeria Football Federation * FIFA * CAF * Beach soccer == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alkalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutanen Najeriya]] [[Category:Beach soccer referees]] sst94gsw4hesddt9suk0361hhh7ppe1 Adejoh Noah 0 151789 838058 2026-05-20T05:47:22Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Adejoh Noah''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin wasan ƙwallon ƙafa, wanda ya ƙware a wasan ƙwallon rairayin bakin teku (Beach Soccer). Ya samu karɓuwa a matakin ƙasa da ƙasa bayan hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ([[FIFA]]) ta sanya sunansa cikin jerin alkalan Najeriya na duniya na shekarar 2025.<ref>{{cite web |url=https://sportinglife.ng/nff-names-30-referees-for-2025-fifa-competitions/ |title=NFF names 30 referees for 2025 FIFA competitions |website=Sporting... 838058 wikitext text/x-wiki '''Adejoh Noah''' ɗan Najeriya ne mai aikin alkalancin wasan ƙwallon ƙafa, wanda ya ƙware a wasan ƙwallon rairayin bakin teku (Beach Soccer). Ya samu karɓuwa a matakin ƙasa da ƙasa bayan hukumar ƙwallon ƙafa ta duniya ([[FIFA]]) ta sanya sunansa cikin jerin alkalan Najeriya na duniya na shekarar 2025.<ref>{{cite web |url=https://sportinglife.ng/nff-names-30-referees-for-2025-fifa-competitions/ |title=NFF names 30 referees for 2025 FIFA competitions |website=Sporting Life Nigeria |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=20 Mayu 2026}}</ref> A shekarar 2025, Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta ba Adejoh Noah lambar shaidar FIFA domin gudanar da wasannin ƙasa da ƙasa a matsayin alkalin wasan Beach Soccer. Rahotanni sun nuna cewa yana daga cikin sababbin alkalan da aka ɗaga zuwa matakin FIFA a wannan shekarar tare da Emmanuel Omada da John Tope Ojeleye.<ref>{{cite web |url=https://www.completesports.com/nff-to-badge-30-fifa-referees-thursday/ |title=NFF To Badge 30 FIFA Referees Thursday |website=Complete Sports |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=20 Mayu 2026}}</ref> Sunan Adejoh Noah ya sake bayyana cikin jerin alkalan duniya na Najeriya na shekarar 2026, inda aka tabbatar da shi a matsayin alkalin wasan Beach Soccer ƙarƙashin hukumar CAF/FIFA.<ref>{{cite web |url=https://von.gov.ng/fifa-releases-nigerias-2026-international-referees-list/ |title=FIFA Releases Nigeria’s 2026 International Referees List |website=Voice of Nigeria |date=3 Janairu 2026 |access-date=20 Mayu 2026}}</ref> == Aiki == Adejoh Noah yana daga cikin alkalan Najeriya da ke wakiltar ƙasar a gasar ƙwallon rairayin bakin teku a ƙarƙashin FIFA da CAF. Samun lambar FIFA na nufin yana da damar jagorantar wasannin duniya da na nahiyar Afirka a matsayin jami'in wasa.<ref>{{cite web |url=https://businessday.ng/sports/article/nff-to-decorate-30-referees-with-fifa-badges-for-2025/ |title=NFF to decorate 30 referees with FIFA badges for 2025 |website=BusinessDay Nigeria |date=26 Fabrairu 2025 |access-date=20 Mayu 2026}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} [[Category:Alƙalan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya]] [[Category:Mutane masu rai]] [[Category:Yan wasan Beach Soccer]] bc3gz91p65d25c1ulp2122my1lrgtr7 Jelili Ogunmuyiwa 0 151790 838059 2026-05-20T05:50:13Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: {{Infobox football biography | name = Jelili Ogunmuyiwa | fullname = Jelili Adeniran Ogunmuyiwa | birth_date = {{Birth date and age|1979|3|31}} | birth_place = Ikorodu, Jihar Lagos, Najeriya | occupation = Alƙalin wasan ƙwallon ƙafa | league1 = Nigeria Premier League | internationalyears1 = 2008– | confederation1 = FIFA Beach Soccer }} '''Jelili Adeniran Ogunmuyiwa''' (an haife shi a ranar 31 ga Maris, 1979) ɗan Najeriya ne kuma fitaccen... 838059 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jelili Ogunmuyiwa | fullname = Jelili Adeniran Ogunmuyiwa | birth_date = {{Birth date and age|1979|3|31}} | birth_place = Ikorodu, Jihar Lagos, Najeriya | occupation = Alƙalin wasan ƙwallon ƙafa | league1 = Nigeria Premier League | internationalyears1 = 2008– | confederation1 = FIFA Beach Soccer }} '''Jelili Adeniran Ogunmuyiwa''' (an haife shi a ranar 31 ga Maris, 1979) ɗan Najeriya ne kuma fitaccen alƙalin wasan ƙwallon ƙafa wanda ya ƙware musamman a wasannin ƙwallon ƙafa na bakin teku (Beach Soccer). Ya yi aiki a gasannin cikin gida na Najeriya kamar '''Nigeria Premier League''' sannan kuma ya wakilci Najeriya a gasa daban-daban na FIFA da CAF a matsayin alkalin wasa na ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jelili_Ogunmuyiwa |title=Jelili Ogunmuyiwa |website=Wikipedia |access-date=2026-05-20}}</ref> An haifi Ogunmuyiwa ne a yankin Ikorodu da ke Jihar Lagos a Najeriya. Ya fara samun karɓuwa a harkar alkalancin wasa bayan ya kai matakin Grade One a shekarar 2001, kafin daga baya FIFA ta sanya shi cikin jerin alkalan wasan ƙwallon bakin teku na duniya a shekarar 2008.<ref>{{Cite web |url=https://beachsoccer.ng/jelili-ogunmuyiwa-facts-about-nigeria-referee-set-to-officiate-at-his-sixth-world-cup/ |title=Jelili Ogunmuyiwa: Facts about Nigeria referee set to officiate at his sixth World Cup |website=Beach Soccer Nigeria |date=2024-01-02 |access-date=2026-05-20}}</ref> Ogunmuyiwa ya samu suna sosai a duniya bayan ya jagoranci wasanni a gasar '''FIFA Beach Soccer World Cup''' sau da dama. Ya fara bayyana a gasar ta duniya a shekarar 2008, sannan ya sake jagorantar wasanni a shekarun 2009, 2011, 2015, 2017 da kuma 2024. Wannan nasara ta sanya shi cikin jerin alkalan wasan bakin teku mafi daɗewa suna aiki a matakin FIFA daga Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://beachsoccer.ng/jelili-ogunmuyiwa-facts-about-nigeria-referee-set-to-officiate-at-his-sixth-world-cup/ |title=Jelili Ogunmuyiwa: Facts about Nigeria referee set to officiate at his sixth World Cup |website=Beach Soccer Nigeria |date=2024-01-02 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2015, an zaɓi Ogunmuyiwa domin jagorantar wasan ƙarshe na '''CAF Beach Soccer Championship''' tsakanin Senegal da Madagascar. Haka kuma ya jagoranci wasanni guda huɗu a gasar '''FIFA Beach Soccer World Cup 2015''' da aka gudanar a Portugal, abin da ya ƙara tabbatar da ƙwarewarsa a matakin duniya.<ref>{{Cite web |url=https://www.theimpactnewspaper.com/2022/09/26/fifa-rated-referee-jelili-ogunmuyiwa-laments-lack-of-stadium-in-ikorodu/ |title=FIFA Rated Referee, Jelili Ogunmuyiwa Laments Lack Of Stadium In Ikorodu |website=The Impact Newspaper |date=2022-09-26 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2017, FIFA ta sake zaɓar Ogunmuyiwa cikin alkalai 24 da suka jagoranci gasar '''FIFA Beach Soccer World Cup''' da aka gudanar a Bahamas. Ya kasance ɗaya daga cikin wakilan Afirka tare da alkalai daga Tunisia da Madagascar.<ref>{{Cite web |url=https://www.channelstv.com/2017/04/01/fifa-picks-nigerian-referee-for-beach-soccer-world-cup/ |title=FIFA Picks Nigerian Referee For Beach Soccer World Cup |website=Channels Television |date=2017-04-01 |access-date=2026-05-20}}</ref> Baya ga aikinsa a duniya, Ogunmuyiwa ya taka rawa wajen bunƙasa harkar alkalancin wasa a Jihar Lagos. Ya taɓa zama shugaban reshen '''Lagos State Referee Society''' na Ikorodu sannan kuma aka sake zaɓarsa a matsayin jami’in horaswa da ci gaban alkalai na '''Lagos State Football Referees Association (LSFRA)'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.theimpactnewspaper.com/2023/03/31/our-focus-will-be-quality-fitness-development-of-referees-ogunmuyiwa-fifa/ |title=Our Focus Will Be Quality Fitness, Development Of Referees – Ogunmuyiwa |website=The Impact Newspaper |date=2023-03-31 |access-date=2026-05-20}}</ref> Ogunmuyiwa ya kasance mai fafutukar ganin an bunƙasa wasannin bakin teku da kuma samar da filayen wasanni a yankin Ikorodu. Ya yi kira ga gwamnatin Jihar Lagos da ta samar da filin Beach Soccer a sabon filin wasan Igbogbo Township Stadium domin taimaka wa matasa masu tasowa a harkar wasanni.<ref>{{Cite web |url=https://www.theimpactnewspaper.com/2022/11/11/ref-jelili-ogunmuyiwa-pleads-for-beach-soccer-pitch-at-igbogbo-stadium/ |title=Ref. Jelili Ogunmuyiwa Pleads For Beach Soccer Pitch At Igbogbo Stadium |website=The Impact Newspaper |date=2022-11-11 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2024, Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta sake sanya sunansa cikin alkalan FIFA na wasan bakin teku da za su wakilci Najeriya a gasa ta duniya. Wannan ya nuna yadda yake ci gaba da kasancewa cikin manyan alkalan wasan ƙwallon bakin teku daga Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://blueprint.ng/nff-stages-referees-first-quarter-fifa-fitness-test-badging/ |title=NFF stages referee’s first-quarter FIFA fitness test, badging |website=Blueprint Newspapers |date=2024-02-19 |access-date=2026-05-20}}</ref> == Lambobin yabo == * '''1st Nigeria Pitch Awards''' – Referee of the Year.<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jelili_Ogunmuyiwa |title=Jelili Ogunmuyiwa |website=Wikipedia |access-date=2026-05-20}}</ref> == Manazarta == {{Reflist}} == Hanyoyin waje == * [https://web.archive.org/web/20120127053434/http://www.fifa.com/beachsoccerworldcup/referees/referee=280259/index.html Jelili Ogunmuyiwa a shafin FIFA] kq2tonjcz2ae9ty7ylak0b9c49rf9ml Mimisen Iyorhe Calvin-Onwuka 0 151791 838060 2026-05-20T05:52:44Z Saad Nuhu 43323 Sabon shafi: '''Mimisen Agatha Julia Iyorhe Calvin-Onwuka''' (an haife ta ranar 2 ga Maris, 1984 a Jihar Benue, Najeriya) tsohuwar alƙaliyar wasa ce ta ƙwallon ƙafa daga Najeriya wadda ta yi suna a matakin duniya a matsayin mataimakiyar alƙaliya. Ta kasance cikin jerin alƙalan wasa na FIFA daga shekarar 2012 zuwa 2023, inda ta jagoranci wasanni daban-daban na nahiyar Afirka da kuma na duniya.<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Mimisen_Iyorhe |title=Mimisen Iyorhe |websi... 838060 wikitext text/x-wiki '''Mimisen Agatha Julia Iyorhe Calvin-Onwuka''' (an haife ta ranar 2 ga Maris, 1984 a Jihar Benue, Najeriya) tsohuwar alƙaliyar wasa ce ta ƙwallon ƙafa daga Najeriya wadda ta yi suna a matakin duniya a matsayin mataimakiyar alƙaliya. Ta kasance cikin jerin alƙalan wasa na FIFA daga shekarar 2012 zuwa 2023, inda ta jagoranci wasanni daban-daban na nahiyar Afirka da kuma na duniya.<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Mimisen_Iyorhe |title=Mimisen Iyorhe |website=Wikipedia |access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://dailytrust.com/the-rise-of-female-referees-in-nigerian-football/ |title=The rise of female referees in Nigerian football |website=Daily Trust |date=2026 |access-date=2026-05-20}}</ref> Iyorhe ta fara samun karɓuwa sosai bayan ta shiga cikin manyan gasannin CAF da FIFA. Ta kasance cikin jami’an wasa na gasar '''2018 Women’s Africa Cup of Nations''' da aka gudanar a Ghana, inda ta nuna ƙwarewa da kwarewar gudanar da wasa a babban mataki.<ref>{{Cite web |url=https://leadership.ng/wafcon-2022-caf-appoints-madu-iyorhe-others-as-referees/ |title=WAFCON 2022: CAF Appoints Madu, Iyorhe, Others As Referees |website=Leadership Newspaper |date=2022-06-17 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2021, Mimisen Iyorhe ta kafa tarihi bayan kasancewa cikin rukuni na farko na mata alƙalan wasa da suka jagoranci wasan maza a gasar '''African Nations Championship (CHAN)''' ta CAF a Kamaru. Wannan ya zama wani babban mataki a tarihin ƙwallon ƙafar Afirka saboda shi ne karo na farko da mata suka yi irin wannan aiki a gasar maza ta CAF.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/nigerias-iyorhe-listed-among-referees-for-maiden-caf-women-champions-league-final/ |title=Nigeria’s Iyorhe listed among referees for maiden CAF Women’s Champions League final |website=TheCable |date=2021-11-19 |access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://de.wikipedia.org/wiki/Mimisen_Iyorhe |title=Mimisen Iyorhe |website=German Wikipedia |access-date=2026-05-20}}</ref> Ta kuma shiga cikin tawagar jami’an wasa da suka jagoranci wasan ƙarshe na farko a tarihin '''CAF Women’s Champions League''' a shekarar 2021 tsakanin ƙungiyoyin Hasaacas Ladies ta Ghana da Mamelodi Sundowns Ladies ta Afirka ta Kudu a birnin Alkahira na ƙasar Masar.<ref>{{Cite web |url=https://www.thecable.ng/nigerias-iyorhe-listed-among-referees-for-maiden-caf-women-champions-league-final/ |title=Nigeria’s Iyorhe listed among referees for maiden CAF Women’s Champions League final |website=TheCable |date=2021-11-19 |access-date=2026-05-20}}</ref> A shekarar 2022, Iyorhe ta kasance Mataimakiyar Alƙali ta ɗaya (Assistant Referee One) a wasan ƙarshe na '''Women’s Africa Cup of Nations (WAFCON)''' tsakanin Afirka ta Kudu da Morocco. Wannan nasara ta sa Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Najeriya (NFF) ta yaba mata tare da bayyana ta a matsayin ɗaya daga cikin manyan mata alƙalan wasa daga Najeriya.<ref>{{Cite web |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/nff-hails-mimi-calvin-onwuka-madu-on-wafcon-feats/ |title=NFF hails Mimi Calvin-Onwuka, Madu on WAFCON feats |website=Vanguard News |date=2022-07-20 |access-date=2026-05-20}}</ref> Bayan haka, FIFA ta zaɓi Mimisen Iyorhe cikin jami’an wasan da suka gudanar da '''FIFA U-20 Women’s World Cup''' na shekarar 2022 da aka gudanar a Costa Rica. Wannan ya ƙara tabbatar da matsayinta a cikin manyan alƙalan wasa mata na Afirka.<ref>{{Cite web |url=https://thesun.ng/fifau20wwc-mimisen-iyorhe-makes-officiating-team/ |title=FIFAU20WWC: Mimisen Iyorhe makes officiating team |website=The Sun Nigeria |date=2022-05-28 |access-date=2026-05-20}}</ref> Baya ga aikin alƙalanci, Mimisen ta kafa wata manhaja mai suna '''#GirlsThatRef''' domin tallafawa matasa mata masu sha’awar zama alƙalan wasa da kuma ƙarfafa su wajen neman ilimi da sana’a. Ta kuma shiga shirin '''Global Sports Mentoring Program''' na gwamnatin Amurka domin inganta shugabanci da daidaiton jinsi a harkokin wasanni.<ref>{{Cite web |url=https://owosports.com.ng/global-sports-mentoring-programme-fifa-referee-mimisen-hails-us-mission-in-nigeria/ |title=Global Sports Mentoring Programme: FIFA Referee Mimisen Hails US Mission In Nigeria |website=OwoSports |date=2021-11-18 |access-date=2026-05-20}}</ref> A watan Janairu na shekarar 2023, Mimisen Iyorhe Calvin-Onwuka ta sanar da yin ritaya daga aikin alƙalancin wasa bayan shekaru sama da goma tana aiki a matakin FIFA. Ritayarta ta zo ne bayan ta kafa tarihi da dama a wasan ƙwallon ƙafar Afirka, musamman wajen buɗe ƙofa ga mata a wasannin maza.<ref>{{Cite web |url=https://sportsration.com/mimisen-iyorhe-retires-from-active-refereeing/ |title=Mimisen Iyorhe retires from active Refereeing |website=SportsRation |date=2023-01-20 |access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sportingtribune.com/nigerias-most-recognised-football-referees/ |title=Nigeria’s most recognised football referees |website=Sporting Tribune |date=2025-10-30 |access-date=2026-05-20}}</ref> == Duba kuma == * [[Nigeria Football Federation]] * [[Confederation of African Football]] * [[FIFA]] == Manazarta == {{Reflist}} rmcc0k5kirb1xrhcc2kob0g1h2i6xw1 Tattaunawar user:Jasper0333 3 151792 838068 2026-05-20T07:18:49Z Robertsky 31016 Robertsky moved page [[Tattaunawar user:Jasper0333]] to [[Tattaunawar user:Sol-314]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Jasper0333|Jasper0333]]" to "[[Special:CentralAuth/Sol-314|Sol-314]]" 838068 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tattaunawar user:Sol-314]] dugkzw20jmciksjrrsv2eep3kxpmh17 Kogin Manas 0 151793 838069 2026-05-20T07:25:22Z Umar A Muhammad 22698 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1301390002|Manas River]]" 838069 wikitext text/x-wiki   '''Kogin Manas''' (pron: [ˈmʌnəs]), wanda aka sani a Bhutan a matsayin Drangme Chhu, kogi ne mai wuce iyaka a cikin tsaunin Himalayan tsakanin kudancin Bhutan, Indiya, da China.  Ita ce mafi girma daga cikin manyan kogin guda huɗu na Bhutan, tare da sauran ukun sune kogin Amo Chu ko Torsa, Wang Chu ko Raidak, da Puna Tshang Chu ko Sankosh.  Yana haɗuwa da wasu manyan koguna guda uku kafin ya sake komawa Indiya a yammacin Assam.  Kogin yana gudana tsawon kilomita 400 (mili 250), gami da Tibet mai tsawon kilomita 24 (15 mi), Bhutan na tsawon kilomita 272 (169 mi), da Assam na tsawon kilomita 104 (65 mi) kafin ya shiga babban kogin Brahmaputra da ke Jogighopa.  Babban yankin kogin Manas, Kogin Aie, ya haɗu da shi a Assam a Bangpari..<ref name="fao">{{Cite web |title=Physiological Survey |url=http://www.fao.org/docrep/field/003/L8853E/L8853E02.htm |access-date=2010-03-07 |publisher=FAO Corporate Document Repository}}</ref> Kwarin kogin Manas yana da manyan gandun daji guda biyu, wato Royal Manas National Park (kadada 43,854 (kadada 108,370), wanda aka kafa a cikin 1966) a Bhutan da Gidan Namun daji na Manas (wanda aka kafa a kadada 391,000, da kadada 970,500 zuwa 970,500 a cikin 970,000) hectare (kadada 230,000) a cikin Disamba 1985), wanda ya ƙunshi wani yanki na Project Tiger, ajiyar giwaye da ajiyar halittu, wanda ya zama Cibiyar Tarihin Duniya ta UNESCO da aka ayyana a cikin Disamba 1985. . <ref name="Bhutan">{{Cite web |title=Royal Manas National Park, Bhutan |url=http://www.panda.org/who_we_are/wwf_offices/bhutan/projects/index.cfm?uProjectID=BT0010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091107044212/http://www.panda.org/who_we_are/wwf_offices/bhutan/projects/index.cfm?uProjectID=BT0010 |archive-date=2009-11-07 |publisher=WWF Global}}</ref><ref name="Ramsar">{{Cite web |title=Bhutan |url=http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728175522/http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |archive-date=2011-07-28 |access-date=2010-03-07 |publisher=Ramsar. Wetlands.org}}</ref> == Yanayin ƙasa == Kogin Manas yana zubar da kilomita 41,350 (15,970 sq na gabashin Bhutan da arewa maso gabashin Indiya. Yana da manyan rassa guda uku: Drangme Chhu, Mangde Chhu, da [[Bumthang valley|Bumthang]]_River" id="mwQw" rel="mw:WikiLink" title="Bumthang River">Bumthang (Chamkhar) Chhu waɗanda ke rufe mafi yawan gabashin Bhutan, tare da [[Mangde valley|Trongsa]] da kwarin Bumthang suma suna cikin ɓangaren. Yankin da aka zubar a cikin yankin Bhutan yana da 18,300 km<sup>2</sup> kuma yana da iyaka da daidaitattun ƙasa 26°13′01′′N 90°37′59′′E / 26.217°N 90.633°E / 26.21.717; 90.633. <ref name="Manas">{{Cite web |title=Manas river |url=http://www.tageo.com/index-e-bt-v-00-d-m3206481.htm?Manas+river |access-date=2010-03-06}}</ref><ref name="Drangme">{{Cite web |title=River Systems |url=http://countrystudies.us/bhutan/16.htm |access-date=2010-03-06 |publisher=US Liba raray of Congress}}</ref> Wani ɓangare na babban tushe na kogin ya tashi a kudancin Tibet a tsawo na mita 4,500 (14,800 kafin ya shiga Indiya a [[Bum La Pass]] a kusurwar arewa maso yammacin [[Arunachal Pradesh]] . &nbsp; Kogin yana gudana ta hanyar gorges masu siffar V a cikin kudu maso yamma tsakanin kewayon biyu na Lower Himalayas a Bhutan kuma ya shiga [[Assam]] a kudancin tsakiyar tuddai na Himalayas. Kwarin ya fadada a cikin tuddai, inda aka yi alama da kafa maras kyau da maras kyau a cikin kogin. Yankin da ke sama yafi cike da dusar ƙanƙara yayin da tsakiya da ƙananan wuraren da ke da gandun daji. [[Fayil:Transparent_flow.jpg|right|thumb|Ruwa mai tsabta na Kogin Manas a cikin wuri mai tsarki]] Jimlar haɗewar tsayin dukkan magudanan ruwa na tsarin kogin a Bhutan ya kai nisan kilomita 3,200 (mile 2,000). Babban tushen kogin, Tawang Chu, ya samo asali ne daga gundumar Tawang na Arunachal Pradesh a Indiya kuma bayan ya gudana ta hanyar kudu maso yamma ya shiga Bhutan kusa da Trashigang. A Duksum a Trashi Yangtse, Tawang Chu yana tare da Kholong Chu, wanda ke tasowa a cikin kewayon dusar ƙanƙara ta arewacin Himalaya na Bhutan. Daga ƙasa, Gamri Chu, wanda ke gangarowa daga Sakten, ya haɗa shi. A Trashigang, fadin kogin yana da kusan mita 550 (1,800 ft) kuma tsayin kogin ya kai mita 606 (1,988 ft). Lhobrak, ko Kuri Chhu, shine babban yankin tsakiyar yankin Manas. Shine kogin daya tilo wanda ya taso arewa da Babban Himalayas kuma ya hade da Manas a Gongri Zomsa tsakanin gundumomin Mongar da Pema Gatshel. Daga baya, a Panbang a gundumar Zhemgang, rafin da ke hade tare da Mangde Chhu. Anan hawan kogin ya kai mita 121 (397 ft). An kafa Mangde Chu ta koguna biyu, wato Mangde Chu, wanda ke tasowa a arewacin Bhutan kusa da Kula Kangri Peak inda tsayin ya kai mita 5,666 (18,589 ft), da kogin Bumthang, wanda kuma ake kira Chamkhar Chu. . <ref name="fao">{{Cite web |title=Physiological Survey |url=http://www.fao.org/docrep/field/003/L8853E/L8853E02.htm |access-date=2010-03-07 |publisher=FAO Corporate Document Repository}}</ref> Bayan ya gudana a cikin kudu maso yammacin gabaɗaya na kimanin kilomita 29 (18 <span a="" data-mw-i18n="{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Agrong&quot;]}}" href="./Agrong" rel="mw:WikiLink">Ƙara-ve-ignore=""><span data-ve-ignore="">mi) </span> </span> a Bhutan, Kogin Aie, wanda aka fi sani da Kogin Mow a Gundumar Sarpang a Bhutan، ya haɗu da Manas a Gundumar Goalpara ta Assam a ƙauyen Agrong . Daga nan, yana biye da hanya mai laushi na kimanin kilomita 75 (47 kuma yana kwarara cikin Brahmaputra kusa da Jogighopa. Kogin Aie, wanda ke tashi a cikin Black Mountains a tsawo na kimanin mita 4,915 (16,125 kusa da ƙauyen Bangpari, yana da kimanin kilomita 110 (68 a tsawon. Jimlar tsawon Manas, kamar yadda aka auna tare da mafi tsawo mai ba da gudummawa Kur, yana da kilomita 376 (234 , daga cikinsu kimanin kilomita 104 (65 yana cikin Indiya. Kimanin kilomita 270 (170 mi) na wannan tsawon suna cikin tsaunuka ko tsaunuka, tare da ma'auni a cikin filayen.<ref name="Ramsar">{{Cite web |title=Bhutan |url=http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728175522/http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |archive-date=2011-07-28 |access-date=2010-03-07 |publisher=Ramsar. Wetlands.org}}</ref> Kogin Manas shine mafi girman bakin teku na arewacin Brahmaputra, tare da matsakaicin rikodin mita 7,641, kuma yana ba da gudummawa 5.48% na jimlar matsakaicin Brahmaputre.&nbsp; Kwarin kogi a cikin tuddai yana kewaye da ƙananan ciyawa da ke tsakanin tuddai masu gandun daji tare da koguna da yawa, rafi da tashoshin ruwa na halitta da suka danganci tsarin kogi. A cikin ƙananan kogin, akwai wurare masu santsi masu santsi da ke cike da itatuwa.<ref name="Niva">{{Cite web |title=What to See – Manas National Park |url=http://www.nivalink.com/bansbari/facilities.html |access-date=2010-03-06 |publisher=Nivalink}}</ref> Yankunan da ke arewacin haɗuwa da Brahmaputra, wanda aka sani da Terai ko Duars (kalmar [[Sanskrit]] da ke nufin "tafiyewa" ko "ƙofofin"), sun ƙunshi kilomita 15-30 (9.3-18.6 na tsaunuka masu ban sha'awa kuma suna da kyau sosai. Kowane Duar (tare da tsawo daban-daban daga mita 100 (330 zuwa kusa da matakin teku yayin da suka shiga Brahmaputra) ana kiransa bayan rafi ko kewaye tsakanin rafi biyu. An haɓaka ƙasashe masu kyau zuwa wuraren shayi da filayen paddy. == Ilimin ruwa == Gidan Manas kusan dukkanin tsaunuka ne, yana tashi a cikin sararin kilomita 140 (87 daga tsawo na kimanin mita 100 (330 kusa da iyakar Indiya zuwa manyan tsaunuka na Himalayan sama da mita 7,500 (24,600 tare da babban yankin Himalayan da ke kan iyaka da Bhutan da Tibet. Babban tsawo da yanayin yanayi daban-daban suna nunawa a cikin wadatattun bambancin fauna da flora na yankin.<ref name="Ramsar">{{Cite web |title=Bhutan |url=http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728175522/http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |archive-date=2011-07-28 |access-date=2010-03-07 |publisher=Ramsar. Wetlands.org}}</ref> == Yanayi == Yanayi a gefen kogi ya bambanta sosai, daga yanayin zafi, mai zafi a kudu zuwa sanyi, yanayin busassun alpine a arewa. Daga Mayu zuwa Oktoba, ruwan sama na kudu maso yamma yana kawo ruwan sama mai yawa - fiye da 4,000 millimeters (160 in) a yankin kudu - kuma akwai lokacin fari hunturu. Bugu da ƙari a arewa, ruwan sama gabaɗaya ba shi da yawa, na tsari na 600 zuwa 700 millimeters (24 zuwa 28 in) da aka rubuta daga Yuni zuwa Agusta.<ref name="Ramsar">{{Cite web |title=Bhutan |url=http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728175522/http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Bhutan.pdf |archive-date=2011-07-28 |access-date=2010-03-07 |publisher=Ramsar. Wetlands.org}}</ref> Bambanci tsakanin matsakaicin da mafi ƙarancin kogin a lokacin damina da lokacin fari an ce ya kai sau 20.<ref name="Ramsar" /> [[Fayil:Hanging_bridge_from_bottom.jpg|right|thumb|Babbar gada a fadin Kogin Manas a cikin wani yanki na wurin shakatawa]] Daga cikin babban kwarin kogin, an sanya yankuna masu kariya da yawa ko wuraren ajiya musamman, a cikin Bhutan da Indiya, waɗanda aka ayyana wuraren shakatawa na ƙasa ko wuraren tsarki. Gidajen daji guda biyu da wuraren ajiyar namun daji sun rufe yanki na kilomita 9,938.54 (3,837.29 sq , kusan kashi 24% na jimlar yankin 'i kilomita 41,350 (15,970 sq na tafkin Manas. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=May 2024}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2024)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> === Gidan shakatawa na Royal Manas === Gidan gandun dajin na Royal Manas a kudancin Bhutan, wanda aka yi la'akari da al'adun gargajiya na Bhutan, an fara ayyana shi a matsayin mafakar namun daji sannan daga baya ya kai matsayin wurin shakatawa na kasa a shekarar 1993. Tsarin muhalli na Himalayan. [an ambaci] Gidan shakatawa yana iyaka da arewa ta Jigme Singye Wangchuck National Park kuma zuwa kudu ta Manas Tiger Reserve a Indiya. A cikin Bhutan, hanyoyin nazarin halittu da ke da alaƙa da wurin shakatawa sun haɗa da wurin shakatawa na Phrumsengla a arewa, Phibsoo Wildlife Sanctuary a yamma, da Jomotsangkha Wildlife Sanctuary a gabas. [Abin da ake buƙata] Wurin shakatawa yana da ɗimbin ɗimbin ciyayi na wurare masu zafi, dazuzzukan dazuzzuka masu ɗanɗano, ciyayi mai tsayi, da ciyayi. [abubuwan da ake buƙata] Daban-daban na flora da fauna da aka gano a cikin wurin shakatawa sune nau'ikan dabbobi masu shayarwa 45, nau'ikan tsuntsaye 366, da nau'ikan tsire-tsire na jijiyoyi 900. Asusun namun daji na duniya (WWF) yana aiki tuƙuru kan tsarin kula da kiyayewa tare da haɗin gwiwar hukumomin namun daji na gida don adanawa da kuma kare wannan al'adun gargajiyar. salvanius), kurege (Caprolagus hispidus), rhinoceros masu ƙaho ɗaya mafi girma (Rhinoceros unicornis), da buffalo na ruwa na Asiya (Bubalus arnee). Akwai nau'ikan tsuntsaye guda 362, daga cikinsu an rubuta nau'ikan kaho guda huɗu (wuyan-wuya, da wreathed, pied, da babban Indiyawa). Baya ga dolphin kogin Ganges (Platanista gangetica) wasu nau'ikan ruwa da aka gano a cikin kogin Manas sune mahseer mai zurfi (Tor tor), mahseer na zinariya (Tor putitora), da cakulan mahseer ko katle (Acrossocheilus hexangonolepis). Mutane dubu biyar suna zaune a cikin iyakokin wuraren shakatawa a kauyuka da yawa. Tigers, dabbar da aka fi girmamawa a Bhutan, an kiyasta adadinta ya kai kusan 100 kuma galibi an killace su a wannan wurin shakatawa na kasa da makwabciyarta Manas National Park a Indiya..{{Ana bukatan hujja|date=May 2024}}{{Ana bukatan hujja|date=May 2024}}{{Ana bukatan hujja|date=May 2024}}{{Ana bukatan hujja|date=May 2024}} Dabbobin da ba su da yawa a duniya, langur mai zinariya, wanda ke bunƙasa a cikin gandun daji masu yawa tare da dogon wutsiya tare da tassel a ƙarshen, ana samun su a duka Bhutan da Indiya, a cikin wuraren tsarkake gandun daji guda biyu. Wadannan birai, waɗanda aka samo a cikin rukuni, ba su da gashi a fuskarsu amma suna da ruff na zinariya mai karimci a jikin su. Ana samun su a cikin adadi mai yawa - kusan 180 a Indiya da 1,200 a Bhutan, kamar yadda ƙididdigar da aka yi a 1978 da 1980 bi da bi. === Gidan Tsaro na Dajin Manas === [[Fayil:Way_to_Panbang_through_Manas.jpg|right|thumb|Gidan Tsaro na Manas a cikin kwarin Manas]] Gidan Tsaro na Manas, wanda ke cikin Assam, an dauke shi daya daga cikin "mafi kyawun wuraren ajiyar namun daji na Asiya" kuma yana cikin [[Muhimman Guraren Tarihi na Duniya|Gidan Tarihin Duniya na UNESCO]]. Yana da alaƙa da Royal Manas National Park na Bhutan zuwa arewacinsa. Yanzu ya ƙunshi ajiyar halittu, ajiyar tiger, da kuma ajiyar giwa. Gidan shakatawa yana da gandun daji sosai kuma ya ƙunshi wuraren ciyawa da marshes. A cikin 1928, an sanya ainihin yankin a matsayin wuri mai tsarki kuma a cikin 1978 an ayyana shi a matsayin ajiyar tiger. Kogin Manas da mahaɗanta Hakua suna gudana ta wurin wuri mai tsarki. Wani nau'i mai zurfi na alluvium shine mafi yawan ƙasa ƙasa. A karkashin yanayin yanayi na subtropical (tare da {{Convert|30|C|F}} millimeters (1.2 in) na ruwan sama na shekara-shekara da zafin jiki ya bambanta tsakanin matsakaicin 30 ° C (86 ° F) da mafi ƙarancin {{Convert|5|C|F}} ° C (41 ° F)), gandun daji ya ƙunshi tsire-tsire na gandun daji tare da gauraye deciduous, littorals, da maras kyau, kuma an haɗa su da bamboo da cane. Ambaliyar ruwa tana faruwa a manyan sassan bioreserve. Ana gudanar da wurin shakatawa a ƙarƙashin ƙungiyoyin kula da kiyayewa da yawa kamar su Core Zone, Yankin Buffer, da Yankin Tattalin Arziki. An san wurin shakatawa saboda namun daji da ba su da yawa kuma masu haɗari kamar su damisa da giwaye, da kuma kunkuru mai rufin Assam, kuren da aka yi wa rufin, kuren zinariya da langurs, pygmy hog, rhinoceros mai ƙaho ɗaya, buffalo na Asiya, barewa, barewa, damisa, damisa mai ruɗi, damisa mai duhu, damisa mai duhu, damisa mai duhu, damisa mai duhu, damisa mai duhu, damisa mai duhu. da dolphin kogin. Gidan shakatawa na gida ne ga nau'ikan dabbobi masu shayarwa guda 22 da ke cikin hatsari. Dabbobi masu rarrafe sun hada da dawa, crocodiles na Indiya na yau da kullun, gharial, macizai na yau da kullun, maciji na cat, da sauran nau'ikan nau'ikan nau'ikan iri. Tsuntsaye sun haɗa da ƙaho, cranes na gama gari, jajayen jakunkuna na yau da kullun, katako na Eurasian, gaggafa gaggafa, masu dusar ƙanƙara masu baƙar fata, ƙananan grebes, nau'ikan herons, black ibises, Eurasian sparrowhawks, tabo-babban mikiya, da sauran su. Nau'in kifi sun haɗa da katli, jurraha, chenga, telliah, labeo, da mahseer. An dauki matakan kiyayewa don hana farautar farauta, kamun kifi da yawa, cin zarafi, da sauran batutuwa masu yawa. Waɗannan matakan suna nufin rage tsoma bakin ɗan adam a cikin yanki mai rauni, don ba da damar ƙirƙirar bayanan bayanai, da gudanar da bincike kan yawan dabbobi da shuka don ingantaccen kiyaye yanayin muhalli.. A shekara ta 1980, wurin shakatawa ya kasance tsakiya ga tashin hankali na Bodoland na Assam yayin da Bodos da ke mamaye yankin suka nemi mafaka a cikin wuri mai tsarki. Bodos suna neman cin gashin kansu ko kuma wata jiha ta daban ta kansu a kan dalilan cewa an sanya ƙasashensu cikin Assam a lokacin mulkin Burtaniya. == Batutuwan muhalli == [[Fayil:Album_Pose.jpg|right|thumb|Haikali na Brahma a kwarin Manas a Kokrajhar a [[Assam]]]] Kogin Manas sau da yawa ya kasance a tsakiyar rikice-rikicen muhalli, musamman a cikin shekarun 1980. An gabatar da madatsun ruwa guda biyu a gefen Bhutanese na kogin don samar da wutar lantarki da kuma sarrafa kwararar Brahmaputra a bakin arewacinsa da kuma samar da hanyar tsarin ban ruwa. Koyaya, ba kawai akwai damuwa na cikin gida ba amma na ƙasa da na duniya tsakanin masu kula da muhalli game da shawarwarin, waɗanda suka ba da isasshen tallafi don tabbatar da cewa an sauke shawarwarin madatsar ruwa a 1986. A watan Fabrairun shekara ta 1989, kungiyar All Bodo Students Union (ABSU) ta mamaye wurin shakatawa kuma ta kashe masu kula da masu gadi da yawa, suna ba da izinin shigar da masu farauta da masu katako waɗanda suka haifar da barazana ga namun daji na wurin shakatawa da koginsa. Barazanar ambaliyar ruwa ta kasance kamar yadda ta kasance a cikin 2010.<ref name="iucn" /> Ɗaya daga cikin ayyukan ci gaba da aka tsara a baya a kan Kogin Manas ya yi la'akari da kula da ambaliyar ruwa a cikin Kogin Brahmaputra da haɓaka kwarara a cikin tsarin kogin Ganga ta hanyar gina madatsar ruwa a kan Manas a kan iyakar Indo-Bhutan. Ruwan da aka adana a bayan tafkin an ba da shawarar a canja shi ta hanyar dogon tsarin tashar ta hanyar tuddai na Himalayas (skirting Bangladesh), ƙetare manyan koguna 25 da ƙananan koguna, daga cikinsu manyan koguna Sankosh, Raidak, Amo (Torsa), Karatoya, Teesta, Atrai da Mahananda suna gudana ta Arewacin Bengal, kuma a ƙarshe zuwa Kogin Kosi a Arewacin Bihar. Ba a ci gaba da aikin ba saboda mummunan ra'ayi na jama'a da damuwa game da muhalli.<ref name="River">{{Cite web |title=River-Linking and Assam's Interests |url=http://www.thesouthasian.org/archives/2003/riverlinking_and_assams_intere.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825070855/http://www.thesouthasian.org/archives/2003/riverlinking_and_assams_intere.html |archive-date=25 August 2009 |access-date=2010-04-04 |publisher=The South Asian}}</ref> Wani shawara da aka gabatar a cikin 1970s na gina dam akan kogin don amfani da damammaki na wuta, ban ruwa, da kuma shawo kan ambaliyar ruwa a Assam ya ƙunshi magudanar ruwa mai tsawon kilomita 100 (62 mi) daga tafki na Manas zuwa wani tafki a kan kogin Sankosh. Kamar yadda magudanar ruwa za ta ratsa ta yankin Tiger na Manas, Ma'aikatar Muhalli da Dazuzzuka ta Gwamnatin Indiya ta nuna rashin amincewa da shawarar bisa dalilan da ke haifar da illa ga yanayin ruwa da muhalli na yankin da zai faru saboda dam din. Wannan ra'ayi kuma ya sami goyon bayan kwamitin UNESCO na UNESCO. Marigayi Firayim Ministan Indiya Rajiv Gandhi ya amince da ƙin yarda kuma ya yanke shawarar dakatar da aikin. Yana da wuya a farfado. An gabatar da shawarar azaman aikin haɗin gwiwa na Indiya da Bhutan. Rahoton da aka riga aka shirya don wannan aikin Manas multipurpose aikin ya yi hasashen samar da wutar lantarki na MW 2800. Wani aikin haɗin gwiwa a kan Mangde Chu, wani yanki na Manas a tsakiyar Bhutan, ya yi hasashen samar da wutar lantarki na 360/600 MW, wanda aka shirya cikakken rahoton aikin (DPR).<ref name="Power">{{Cite web |title=Intercountry Cooperation in Development of Hydropower |url=http://www.powermin.nic.in/whats_new/pdf/India-Cooperation%20with%20neighbouring%20countries.pps#10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410030353/http://powermin.nic.in/whats_new/pdf/India-Cooperation%20with%20neighbouring%20countries.pps#10 |archive-date=10 April 2009 |access-date=2010-04-04 |website=Indi-Bhutan Cooperation Projects |publisher=National Informatics Centre |page=11 |format=ppt}}</ref> 4ovh1yjlqiusjd21kwgb4l8z0jxmwzg Chukwuka Onuwa Emmanuel 0 151794 838079 2026-05-20T08:44:38Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344591425|Chukwuka Onuwa Emmanuel]]" 838079 wikitext text/x-wiki '''Chukwuka Onuwa Emmanuel''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 8 ga Nuwamba 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda shine mafi kyawun [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya a Najeriya]] . <ref name="goal.com">{{Cite web |title=MFM's Onuwa: I'm not bothered about my height and Modric is my role model {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en-us/news/mfms-onuwa-im-not-bothered-about-my-height-and-modric-is-my-role-/19oobh32j8i1h1odnyrfe4uhfy |access-date=10 January 2018 |website=Goal.com |language=en}}</ref> == Aikin kulob == Bayan ya buga wasa a gasar cin kofin Najeriya ta 36 Lions FC a kakar wasa ta 2008-09, Onuwa ya koma Heartland FC ta Owerri a shekarar 2010 inda ya yi wasanni biyu. Bayan ya bar Heartland FC, ya koma Mountain of Fire and Miracles Football Club of Lagos, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a 2013. [1] Ya buga wasa a kakar wasa ta 2013–14 da kuma 2014–15 inda ya taimaka wa ƙungiyar ta samu ci gaba zuwa matakin farko; Nigeria Professional Football League (NPFL). Domin yaba wa rawar da ya taka a kakar wasa ta 2017, magoya bayan ƙungiyar NPFL sun ba Onuwa kyautar Sportflames/Mountain of Fire and Miracles Ministries (MFM FC) Player Of The Season/Year (POTY). <ref name="award">{{Cite web |date=30 August 2017 |title=Runty Onuwa Chukwuka Wins Sportflames/MFM FC POTY Award - The New Diplomat |url=https://www.newdiplomatng.com/news/runty-onuwa-chukwuka-wins-sportflamesmfm-fc-poty-award/ |access-date=10 January 2018 |website=The New Diplomat}}</ref> Chukwuka Onuwa shi ma ya taka muhimmiyar rawa a kwallon da Sikiru Olatunbosun ya zura. A lokacin wasan, Chukwuka Onuwa ya sami sarari, ya jefa kwallon a raga.&nbsp;[[Stephen Odey]] wanda daga nan ya buga ƙwallon zuwa&nbsp;Sikiru Olatunbosun&nbsp;wanda da tunaninsa, ya zura kwallon a kan mai tsaron baya Etim Matthew mai sauri, kuma da juyawar digiri 180 a gefen akwatin yadi 20, ya jefa kwallon da ƙafar hagu ta wuce mai tsaron gidan Rangers, lamarin da ya sa magoya bayan kulob din "Temple of Soccer" suka yi ta ihu. Tun daga lokacin ne kwallon ta bazu a shafukan sada zumunta kuma ta lashe gasar.&nbsp;[[CNN]]&nbsp;'Burin Mako' a cikin wannan tsari da kuri'u 82% daga cikin kuri'u 6,647 da aka kada, wanda ya doke abokan hamayya daga&nbsp;AS Roma 's&nbsp;Radja Nainggolan&nbsp;11%,&nbsp;Youri Tielemans&nbsp;na&nbsp;Anderlecht&nbsp;6% da Joey Jones na&nbsp;Woking FC&nbsp;1%. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] 7vm2v68rvudsni9x5zw5ulqtb71430n 838080 838079 2026-05-20T08:45:01Z Sardeeq 39275 838080 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Chukwuka Onuwa Emmanuel''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 8 ga Nuwamba 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda shine mafi kyawun [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya a Najeriya]] . <ref name="goal.com">{{Cite web |title=MFM's Onuwa: I'm not bothered about my height and Modric is my role model {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en-us/news/mfms-onuwa-im-not-bothered-about-my-height-and-modric-is-my-role-/19oobh32j8i1h1odnyrfe4uhfy |access-date=10 January 2018 |website=Goal.com |language=en}}</ref> == Aikin kulob == Bayan ya buga wasa a gasar cin kofin Najeriya ta 36 Lions FC a kakar wasa ta 2008-09, Onuwa ya koma Heartland FC ta Owerri a shekarar 2010 inda ya yi wasanni biyu. Bayan ya bar Heartland FC, ya koma Mountain of Fire and Miracles Football Club of Lagos, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a 2013. [1] Ya buga wasa a kakar wasa ta 2013–14 da kuma 2014–15 inda ya taimaka wa ƙungiyar ta samu ci gaba zuwa matakin farko; Nigeria Professional Football League (NPFL). Domin yaba wa rawar da ya taka a kakar wasa ta 2017, magoya bayan ƙungiyar NPFL sun ba Onuwa kyautar Sportflames/Mountain of Fire and Miracles Ministries (MFM FC) Player Of The Season/Year (POTY). <ref name="award">{{Cite web |date=30 August 2017 |title=Runty Onuwa Chukwuka Wins Sportflames/MFM FC POTY Award - The New Diplomat |url=https://www.newdiplomatng.com/news/runty-onuwa-chukwuka-wins-sportflamesmfm-fc-poty-award/ |access-date=10 January 2018 |website=The New Diplomat}}</ref> Chukwuka Onuwa shi ma ya taka muhimmiyar rawa a kwallon da Sikiru Olatunbosun ya zura. A lokacin wasan, Chukwuka Onuwa ya sami sarari, ya jefa kwallon a raga.&nbsp;[[Stephen Odey]] wanda daga nan ya buga ƙwallon zuwa&nbsp;Sikiru Olatunbosun&nbsp;wanda da tunaninsa, ya zura kwallon a kan mai tsaron baya Etim Matthew mai sauri, kuma da juyawar digiri 180 a gefen akwatin yadi 20, ya jefa kwallon da ƙafar hagu ta wuce mai tsaron gidan Rangers, lamarin da ya sa magoya bayan kulob din "Temple of Soccer" suka yi ta ihu. Tun daga lokacin ne kwallon ta bazu a shafukan sada zumunta kuma ta lashe gasar.&nbsp;[[CNN]]&nbsp;'Burin Mako' a cikin wannan tsari da kuri'u 82% daga cikin kuri'u 6,647 da aka kada, wanda ya doke abokan hamayya daga&nbsp;AS Roma 's&nbsp;Radja Nainggolan&nbsp;11%,&nbsp;Youri Tielemans&nbsp;na&nbsp;Anderlecht&nbsp;6% da Joey Jones na&nbsp;Woking FC&nbsp;1%. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] l56luuhdsehd7fqukcmqrjrg8jcbm23 Dare Olatunji 0 151795 838081 2026-05-20T08:47:32Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350677200|Dare Olatunji]]" 838081 wikitext text/x-wiki '''Oluwadamilare Mathew "Dare" Olatunji''' listen ⓘ (an haife shi a ranar 24 ga Nuwamba 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] a ƙungiyar Iraqi Stars League ta Naft Maysan . <ref>{{Cite web |date=28 July 2024 |title=نفط ميسان يدعم صفوفه بنجم الكهرباء |url=https://www.kooora.com/?n=1344010&o=n1014917 |website=kooora.com |language=ar}}</ref> == Aikin kulob == Dare Olatunji ya fara bugawa Osun United wasa, kuma ya buga musu wasa na tsawon shekaru biyu, <ref>{{Cite web |date=18 May 2020 |title=Dare Olatunji Optimistic Enyimba Can Win League Title After COVID-19 |url=https://www.sports247.ng/dare-olatunji-optimistic-enyimba-can-win-league-title-after-covid-19/ |website=sports247.ng |language=}}</ref> sannan ya koma [[Enyimba International F.C.|Enyimba International Football]] a shekarar 2018. A kakar wasa ta farko, ya sami damar lashe gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya ta 2019 (NPFL). tare da sabuwar ƙungiyarsa kuma ya taimaka mata ta cancanci shiga gasar zakarun Turai ta CAF, <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Olatunji Confident of Enyimba's Continental Success, Wishes Osun United Well |url=https://osbcng.org/olatunji-confident-of-enyimbas-continental-success-wishes-osun-united-well |website=osbcng.org |language=}}</ref> Olatunji shi ma ya kasance mai ƙarfin gwiwa ga Enyimba a kusan dukkan wasannin da aka buga a gasar Super 6 da aka kammala kwanan nan kuma ya taka muhimmiyar rawa wajen cancantar ƙungiyar zuwa gasar zakarun Turai ta CAF, ban da lashe gasar NPFL, kuma ya sami taya murna daga shugabannin tsohuwar ƙungiyarsa, waɗanda suka fitar da sanarwa da ke cewa "Dare matashi ne mai iya wasa, ɗan wasan tsakiya wanda hazakarsa ta ƙwallon ƙafa ta ƙaru sosai yayin da yake Osun United. Yana cikin mafi kyawun 'yan wasan tsakiya waɗanda suka kasance masu tawali'u, masu ladabi da mai da hankali, waɗanda wasu ƙarin halaye ne da suka jawo hankalin babban kulob kamar Enyimba. Mun yi imani da iyawarsa a matsayin mai iyawa da kuma mafita mafi kyau ga ƙalubalen tsakiya a cikin ƙungiyoyin ƙasa idan aka ba shi dama". <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Osun United Management Celebrates Ex-Player for Winning NPFL |url=https://osbcng.org/osun-united-management-celebrates-ex-player-for-winning-npfl |website=osbcng.org |language=}}</ref> A shekarar 2021, Olatunji ya koma kungiyar Shooting Stars tare da tauraron Enyimba, Wasiu Alalade. <ref>{{Cite web |date=18 December 2021 |title=NPFL: Anietie Uko eyes big impact with Shooting Stars |url=https://aclsports.com/npfl-anietie-uko-eyes-big-impact-with-shooting-stars/ |website=aclsports.com |language=}}</ref> A ranar 30 ga Janairu, 2022, ya zura kwallonsa ta farko da Shooting Stars a wasan da kungiyarsa ta doke MFM FC da ci 1-0 <ref>{{Cite web |date=30 January 2022 |title=NPFL Review: Remo, Rivers draw; Akwa win |url=https://aclsports.com/npfl-review-remo-rivers-draw-akwa-win/ |website=aclsports.com |language=}}</ref> A shekarar 2023, Olatunji ya koma ƙungiyar FC Samtredia ta Georgia, Samtredia ta fara kakar wasa ta bana, inda ta doke Telavi da ci 1-0, inda Olatunji ya shiga cikin nasara, tsawon mintuna casa'in na wasan. [1] A ranar 28 ga Mayu 2023, Olatunji ya zura ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyarsa ta Samtredia kuma ya taimaka musu su ci 1-0 a kan Gagra . [2] == Aikin ƙasa da ƙasa == An fara zabar Olatunji don wakiltar Najeriya a shekarar 2019, lokacin da kocin ' yan kasa da shekara 23 [[Imama Amapakabo]] ya zabi Olatunji a matsayin wani bangare na tawagarsa da za ta buga wasa a gasar cin kofin kasashen Afirka ta 'yan kasa da shekara 23 ta 2019. == Daraja == '''Enyimba''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2019 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] 1rk5sqplzsycauquddpcwq8msep3bf7 838082 838081 2026-05-20T08:47:52Z Sardeeq 39275 838082 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Oluwadamilare Mathew "Dare" Olatunji''' listen ⓘ (an haife shi a ranar 24 ga Nuwamba 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] a ƙungiyar Iraqi Stars League ta Naft Maysan . <ref>{{Cite web |date=28 July 2024 |title=نفط ميسان يدعم صفوفه بنجم الكهرباء |url=https://www.kooora.com/?n=1344010&o=n1014917 |website=kooora.com |language=ar}}</ref> == Aikin kulob == Dare Olatunji ya fara bugawa Osun United wasa, kuma ya buga musu wasa na tsawon shekaru biyu, <ref>{{Cite web |date=18 May 2020 |title=Dare Olatunji Optimistic Enyimba Can Win League Title After COVID-19 |url=https://www.sports247.ng/dare-olatunji-optimistic-enyimba-can-win-league-title-after-covid-19/ |website=sports247.ng |language=}}</ref> sannan ya koma [[Enyimba International F.C.|Enyimba International Football]] a shekarar 2018. A kakar wasa ta farko, ya sami damar lashe gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya ta 2019 (NPFL). tare da sabuwar ƙungiyarsa kuma ya taimaka mata ta cancanci shiga gasar zakarun Turai ta CAF, <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Olatunji Confident of Enyimba's Continental Success, Wishes Osun United Well |url=https://osbcng.org/olatunji-confident-of-enyimbas-continental-success-wishes-osun-united-well |website=osbcng.org |language=}}</ref> Olatunji shi ma ya kasance mai ƙarfin gwiwa ga Enyimba a kusan dukkan wasannin da aka buga a gasar Super 6 da aka kammala kwanan nan kuma ya taka muhimmiyar rawa wajen cancantar ƙungiyar zuwa gasar zakarun Turai ta CAF, ban da lashe gasar NPFL, kuma ya sami taya murna daga shugabannin tsohuwar ƙungiyarsa, waɗanda suka fitar da sanarwa da ke cewa "Dare matashi ne mai iya wasa, ɗan wasan tsakiya wanda hazakarsa ta ƙwallon ƙafa ta ƙaru sosai yayin da yake Osun United. Yana cikin mafi kyawun 'yan wasan tsakiya waɗanda suka kasance masu tawali'u, masu ladabi da mai da hankali, waɗanda wasu ƙarin halaye ne da suka jawo hankalin babban kulob kamar Enyimba. Mun yi imani da iyawarsa a matsayin mai iyawa da kuma mafita mafi kyau ga ƙalubalen tsakiya a cikin ƙungiyoyin ƙasa idan aka ba shi dama". <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Osun United Management Celebrates Ex-Player for Winning NPFL |url=https://osbcng.org/osun-united-management-celebrates-ex-player-for-winning-npfl |website=osbcng.org |language=}}</ref> A shekarar 2021, Olatunji ya koma kungiyar Shooting Stars tare da tauraron Enyimba, Wasiu Alalade. <ref>{{Cite web |date=18 December 2021 |title=NPFL: Anietie Uko eyes big impact with Shooting Stars |url=https://aclsports.com/npfl-anietie-uko-eyes-big-impact-with-shooting-stars/ |website=aclsports.com |language=}}</ref> A ranar 30 ga Janairu, 2022, ya zura kwallonsa ta farko da Shooting Stars a wasan da kungiyarsa ta doke MFM FC da ci 1-0 <ref>{{Cite web |date=30 January 2022 |title=NPFL Review: Remo, Rivers draw; Akwa win |url=https://aclsports.com/npfl-review-remo-rivers-draw-akwa-win/ |website=aclsports.com |language=}}</ref> A shekarar 2023, Olatunji ya koma ƙungiyar FC Samtredia ta Georgia, Samtredia ta fara kakar wasa ta bana, inda ta doke Telavi da ci 1-0, inda Olatunji ya shiga cikin nasara, tsawon mintuna casa'in na wasan. [1] A ranar 28 ga Mayu 2023, Olatunji ya zura ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyarsa ta Samtredia kuma ya taimaka musu su ci 1-0 a kan Gagra . [2] == Aikin ƙasa da ƙasa == An fara zabar Olatunji don wakiltar Najeriya a shekarar 2019, lokacin da kocin ' yan kasa da shekara 23 [[Imama Amapakabo]] ya zabi Olatunji a matsayin wani bangare na tawagarsa da za ta buga wasa a gasar cin kofin kasashen Afirka ta 'yan kasa da shekara 23 ta 2019. == Daraja == '''Enyimba''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2019 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] rmf2hsjqwuxxo8o6ncxva4fw58bte4c Sikiru Olatunbosun 0 151796 838083 2026-05-20T08:50:12Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346688552|Sikiru Olatunbosun]]" 838083 wikitext text/x-wiki '''Sikiru Olatunbosun''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Janairu 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga wa Arsimi wasa a gasar ƙwallon ƙafa ta Macedonian First . <ref>{{Soccerway|sikiru-olatunbosun/485235}}</ref> == Sana'a == === kakar 2016 === A ranar 15 ga Yuni 2016, Olatunbosun ya zura kwallaye biyu a ragar [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] a [[Agege Stadium|filin wasa na Agege]] wanda hakan ya sa aka yaba masa. <ref>{{Cite web |date=15 June 2016 |title=WATCH: Olatunbosun Sikiru notches sweet brace for MFM against Nasarawa |url=http://www.goal.com/en-ng/news/21922/npfl-videos/2016/06/15/24666862/watch-olatunbosun-sikiru-notches-sweet-brace-for-mfm-against |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}</ref> A watan Agusta na 2016, Olatunbosun ya sake zura kwallaye biyu yayin da MFM ta doke Akwa United da ci 3-0. <ref>{{Cite web |last=Tomiwa Babalola |date=18 August 2016 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://tomiwababalola.com/sikiru-olatunbosun-scored-twice-as-mfm-beat-akwa-3-0/ |access-date=3 March 2017}}</ref> Daga baya Olatunbosun ya yi ikirarin cewa ya san zai zura kwallaye biyu a ragar Akwa United saboda wasan ya kasance ranar haihuwarsa kuma yana jin cewa Allah ya ba shi iko. <ref>{{Cite web |last=Tomiwa Babalola |date=18 August 2016 |title=I Told My Colleagues I Will Score Two Goals Against Akwa United-Sikiru Olatunbosun |url=http://tomiwababalola.com/i-told-my-colleagues-i-will-score-two-goals-against-akwa-united-sikiru-olatunbosun/ |access-date=3 March 2017}}</ref> Olatunbosun ya kammala kakar wasa da kwallaye 7. <ref name="profile">{{Cite web |date=17 January 2017 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}</ref> === Kakar 2017 === A wasan farko na kakar wasa ta 2017, Olatunbosun ya zura kwallon farko ta kungiyarsa a kakar wasa ta bana a kan [[Niger Tornadoes F.C.|Niger Tornadoes]] a filin wasa na Agege, inda daga karshe suka yi nasara da ci 3-0. Bayan haka, Olatunbosun ya bayyana cewa zai yi zawarcin kyautar mafi yawan kwallaye a kakar wasa. <ref name="profile">{{Cite web |date=17 January 2017 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award "MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award"]. ''Goal.com (Nigeria)''. 17 January 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2017</span>.</cite></ref> '''ƙwallo a ragar Enugu Rangers''' A ranar 24 ga Fabrairu, 2017 a wasan da suka yi da [[Enugu Rangers|Enugu Rangers,]] masu kare kambun gasar, Olatunbosun ya zura kwallo a diddige daga abokin wasansa [[Stephen Odey]] sannan ya yi amfani da bugunsa na baya da ƙafarsa ta dama a kan mai tsaron bayan Rangers Emmanuel Etim, kuma duk da cewa ba a daidaita ba, ya sami damar buga ƙwallon ƙafa ta ƙafa ta hagu da ba za a iya tsayawa ba zuwa kusurwar sama. <ref name="ESPN">{{Cite web |last=Udoh |first=Colin |date=28 February 2017 |title=Sikiru Olatunbosun almost breaks the internet with stunning goal for MFM FC |url=http://www.espnfc.us/blog/football-nigeria/206/post/3070353/sikiru-olatunbosun-almost-breaks-the-internet-with-stunning-goal-for-mfm-fc |access-date=3 March 2017 |publisher=[[ESPN FC]]}}</ref> Wasan ya ƙare da MFM ta yi nasara da ci 2-1, amma kwallon Olatunbosun ta jawo hankalin jama'a a intanet kuma an zaɓe ta don kyautar ƙwallon mako ta CNN. <ref name="ESPN" /> Ɗan Najeriya ɗaya ne kawai ( [[Kelechi Iheanacho]] ) ya taɓa lashe kyautar a baya saboda ƙwallo a wasan ƙasa da ƙasa da Tanzania kuma babu wani ɗan wasan Premier na Najeriya da aka taɓa zaɓa don kyautar. <ref name="CNN Goal of the Week">{{Cite web |date=25 February 2017 |title=See Video Of Olatubosun's Spectacular Goal For MFM FC In Line For CNN Goal Of The Week |url=http://owngoalnigeria.com/2017/02/26/olatubosuns-spectacular-goal-for-mfm-against-rangers-in-line-for-cnn-goal-of-the-week/ |access-date=3 March 2017 |website=owngoalnigeria.com |publisher=Own Goal Nigeria}}</ref> A ranar 4 ga Maris, an sanar da cewa ƙwallon Olatunbosun ta lashe kyautar CNN, inda ta tattara sama da kashi 80 cikin ɗari na ƙuri'un. Bayan haka, an kuma yi wa Olatunbosun bugun daga kai sai mai tsaron gida a matsayin wanda ya cancanci kyautar Puskas Award <ref>{{Cite web |last=Bristow |first=Thomas |date=28 February 2017 |title=Ridiculous team goal and finish from Nigerian Premier League could be early contender for 2017 Puskas Award |url=https://www.mirror.co.uk/sport/row-zed/ridiculous-team-goal-finish-nigerian-9934425 |access-date=3 March 2017 |publisher=[[Daily Mirror]]}}</ref> kuma an buga ambatonsa a jaridun Sifaniyanci, Brazil, Faransa, Italiya, da Birtaniya. <ref>{{Cite web |last=Adewuyi |first=Lolade |date=2 March 2017 |title=Sikiru Olatunbosun and the NPFL shot heard round the world: The MFM FC striker has become an internet sensation, just what the domestic league needs to promote itself as a veritable entertainment for Nigerians |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4055/main/2017/03/02/33225222/sikiru-olatunbosun-and-the-npfl-shot-heard-round-the-world |access-date=3 March 2017 |publisher=Goal.com (Nigeria)}}</ref> Olatunbosun ya ce daga baya an yi hakan ne saboda yardar Allah, yana mai cewa yana fatan MFM FC za ta cancanci shiga gasar cin kofin nahiyar Afirka a karshen kakar wasa. === Ƙungiyar Plateau United === A watan Disamba na 2018, Olatunbosun ya koma Plateau United . === Menemenspor === A ranar 21 ga Agusta 2019, Olatunbosun ya koma kulob din Menemenspor na Turkiyya kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite tweet|Takımımız geçtiğimiz sezon Plateau United takımında oynayan forvet ve kanat oyuncusu Sikiru Olatunbosun…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. -->|user=MenemenspoResmi|title=Transfer|date=21 August 2019}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == An kira Olatunbosun a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar 'yan wasan Najeriya XI a gasar cin kofin duniya ta 2014 Expo Unity, inda ya zira kwallaye biyu a wasan ƙarshe, inda ya doke 'yan wasan Colombia XI 7-0. <ref>{{Cite web |title=Fixtures & Results |url=http://www.kolkatafootball.com/unity_world_cup_goa_2014/index.html#horizontalTab3 |access-date=14 March 2017 |website=Kolkata Football}}</ref> Ya fara wakiltar [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Najeriya]] a watan Yunin 2017, inda ya buga wasa a matsayin ɗan wasa a wasan sada zumunci da Togo. <ref>{{Cite web |title=International Match (Sky Sports) |url=http://www.skysports.com/football/nigeria-vs-togo/371810}}</ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Olatunbosun a Legas . [1] A lokacin ƙuruciyarsa, Olatunbosun shi ma ƙwararren ɗan wasan baseball ne kuma yana cikin ƙungiyar gida a Kwalejin Finbas. Ya buga gasar ƙwallon baseball a Burkina Faso da sauran ƙasashen Afirka da kuma gasar ƙasa a Abuja kafin ya koma ƙwallon ƙafa na dindindin. [2] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] rk5q5mocw9ocj1we2fdzglh1xmvzr99 838084 838083 2026-05-20T08:50:28Z Sardeeq 39275 838084 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sikiru Olatunbosun''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Janairu 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga wa Arsimi wasa a gasar ƙwallon ƙafa ta Macedonian First . <ref>{{Soccerway|sikiru-olatunbosun/485235}}</ref> == Sana'a == === kakar 2016 === A ranar 15 ga Yuni 2016, Olatunbosun ya zura kwallaye biyu a ragar [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] a [[Agege Stadium|filin wasa na Agege]] wanda hakan ya sa aka yaba masa. <ref>{{Cite web |date=15 June 2016 |title=WATCH: Olatunbosun Sikiru notches sweet brace for MFM against Nasarawa |url=http://www.goal.com/en-ng/news/21922/npfl-videos/2016/06/15/24666862/watch-olatunbosun-sikiru-notches-sweet-brace-for-mfm-against |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}</ref> A watan Agusta na 2016, Olatunbosun ya sake zura kwallaye biyu yayin da MFM ta doke Akwa United da ci 3-0. <ref>{{Cite web |last=Tomiwa Babalola |date=18 August 2016 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://tomiwababalola.com/sikiru-olatunbosun-scored-twice-as-mfm-beat-akwa-3-0/ |access-date=3 March 2017}}</ref> Daga baya Olatunbosun ya yi ikirarin cewa ya san zai zura kwallaye biyu a ragar Akwa United saboda wasan ya kasance ranar haihuwarsa kuma yana jin cewa Allah ya ba shi iko. <ref>{{Cite web |last=Tomiwa Babalola |date=18 August 2016 |title=I Told My Colleagues I Will Score Two Goals Against Akwa United-Sikiru Olatunbosun |url=http://tomiwababalola.com/i-told-my-colleagues-i-will-score-two-goals-against-akwa-united-sikiru-olatunbosun/ |access-date=3 March 2017}}</ref> Olatunbosun ya kammala kakar wasa da kwallaye 7. <ref name="profile">{{Cite web |date=17 January 2017 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}</ref> === Kakar 2017 === A wasan farko na kakar wasa ta 2017, Olatunbosun ya zura kwallon farko ta kungiyarsa a kakar wasa ta bana a kan [[Niger Tornadoes F.C.|Niger Tornadoes]] a filin wasa na Agege, inda daga karshe suka yi nasara da ci 3-0. Bayan haka, Olatunbosun ya bayyana cewa zai yi zawarcin kyautar mafi yawan kwallaye a kakar wasa. <ref name="profile">{{Cite web |date=17 January 2017 |title=MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award |access-date=3 March 2017 |website=Goal.com (Nigeria)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2017/01/17/31627202/mfms-olatunbosun-targets-npfl-top-scorer-award "MFM's Olatunbosun targets NPFL top scorer award"]. ''Goal.com (Nigeria)''. 17 January 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2017</span>.</cite></ref> '''ƙwallo a ragar Enugu Rangers''' A ranar 24 ga Fabrairu, 2017 a wasan da suka yi da [[Enugu Rangers|Enugu Rangers,]] masu kare kambun gasar, Olatunbosun ya zura kwallo a diddige daga abokin wasansa [[Stephen Odey]] sannan ya yi amfani da bugunsa na baya da ƙafarsa ta dama a kan mai tsaron bayan Rangers Emmanuel Etim, kuma duk da cewa ba a daidaita ba, ya sami damar buga ƙwallon ƙafa ta ƙafa ta hagu da ba za a iya tsayawa ba zuwa kusurwar sama. <ref name="ESPN">{{Cite web |last=Udoh |first=Colin |date=28 February 2017 |title=Sikiru Olatunbosun almost breaks the internet with stunning goal for MFM FC |url=http://www.espnfc.us/blog/football-nigeria/206/post/3070353/sikiru-olatunbosun-almost-breaks-the-internet-with-stunning-goal-for-mfm-fc |access-date=3 March 2017 |publisher=[[ESPN FC]]}}</ref> Wasan ya ƙare da MFM ta yi nasara da ci 2-1, amma kwallon Olatunbosun ta jawo hankalin jama'a a intanet kuma an zaɓe ta don kyautar ƙwallon mako ta CNN. <ref name="ESPN" /> Ɗan Najeriya ɗaya ne kawai ( [[Kelechi Iheanacho]] ) ya taɓa lashe kyautar a baya saboda ƙwallo a wasan ƙasa da ƙasa da Tanzania kuma babu wani ɗan wasan Premier na Najeriya da aka taɓa zaɓa don kyautar. <ref name="CNN Goal of the Week">{{Cite web |date=25 February 2017 |title=See Video Of Olatubosun's Spectacular Goal For MFM FC In Line For CNN Goal Of The Week |url=http://owngoalnigeria.com/2017/02/26/olatubosuns-spectacular-goal-for-mfm-against-rangers-in-line-for-cnn-goal-of-the-week/ |access-date=3 March 2017 |website=owngoalnigeria.com |publisher=Own Goal Nigeria}}</ref> A ranar 4 ga Maris, an sanar da cewa ƙwallon Olatunbosun ta lashe kyautar CNN, inda ta tattara sama da kashi 80 cikin ɗari na ƙuri'un. Bayan haka, an kuma yi wa Olatunbosun bugun daga kai sai mai tsaron gida a matsayin wanda ya cancanci kyautar Puskas Award <ref>{{Cite web |last=Bristow |first=Thomas |date=28 February 2017 |title=Ridiculous team goal and finish from Nigerian Premier League could be early contender for 2017 Puskas Award |url=https://www.mirror.co.uk/sport/row-zed/ridiculous-team-goal-finish-nigerian-9934425 |access-date=3 March 2017 |publisher=[[Daily Mirror]]}}</ref> kuma an buga ambatonsa a jaridun Sifaniyanci, Brazil, Faransa, Italiya, da Birtaniya. <ref>{{Cite web |last=Adewuyi |first=Lolade |date=2 March 2017 |title=Sikiru Olatunbosun and the NPFL shot heard round the world: The MFM FC striker has become an internet sensation, just what the domestic league needs to promote itself as a veritable entertainment for Nigerians |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4055/main/2017/03/02/33225222/sikiru-olatunbosun-and-the-npfl-shot-heard-round-the-world |access-date=3 March 2017 |publisher=Goal.com (Nigeria)}}</ref> Olatunbosun ya ce daga baya an yi hakan ne saboda yardar Allah, yana mai cewa yana fatan MFM FC za ta cancanci shiga gasar cin kofin nahiyar Afirka a karshen kakar wasa. === Ƙungiyar Plateau United === A watan Disamba na 2018, Olatunbosun ya koma Plateau United . === Menemenspor === A ranar 21 ga Agusta 2019, Olatunbosun ya koma kulob din Menemenspor na Turkiyya kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite tweet|Takımımız geçtiğimiz sezon Plateau United takımında oynayan forvet ve kanat oyuncusu Sikiru Olatunbosun…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. -->|user=MenemenspoResmi|title=Transfer|date=21 August 2019}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == An kira Olatunbosun a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar 'yan wasan Najeriya XI a gasar cin kofin duniya ta 2014 Expo Unity, inda ya zira kwallaye biyu a wasan ƙarshe, inda ya doke 'yan wasan Colombia XI 7-0. <ref>{{Cite web |title=Fixtures & Results |url=http://www.kolkatafootball.com/unity_world_cup_goa_2014/index.html#horizontalTab3 |access-date=14 March 2017 |website=Kolkata Football}}</ref> Ya fara wakiltar [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Najeriya]] a watan Yunin 2017, inda ya buga wasa a matsayin ɗan wasa a wasan sada zumunci da Togo. <ref>{{Cite web |title=International Match (Sky Sports) |url=http://www.skysports.com/football/nigeria-vs-togo/371810}}</ref> == Rayuwa ta sirri == An haifi Olatunbosun a Legas . [1] A lokacin ƙuruciyarsa, Olatunbosun shi ma ƙwararren ɗan wasan baseball ne kuma yana cikin ƙungiyar gida a Kwalejin Finbas. Ya buga gasar ƙwallon baseball a Burkina Faso da sauran ƙasashen Afirka da kuma gasar ƙasa a Abuja kafin ya koma ƙwallon ƙafa na dindindin. [2] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] 3iurby9o9w7c7mar71mo1jm6zw4hqel Michael Olaha 0 151797 838086 2026-05-20T08:55:09Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352739436|Michael Olaha]]" 838086 wikitext text/x-wiki '''Michael Onyedikachi Olaha''' (an haife shi a ranar 4 ga Yuli 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar V.League 1 Sông Lam Nghệ An . == Aikin kulob == Olaha ya sanya hannu a kulob din Abia Warriors na gasar Premier ta Najeriya a shekarar 2015 daga New Generation Academy. <ref>{{Cite web |date=15 March 2015 |title=GNPL: Abia Warriors sign 19 new players |url=http://www.futaa.com/news/gnpl-abia-warriors-sign-19-new-players |access-date=4 June 2017 |website=futaa}}</ref> Bayan ya yi fice a kakar wasa ta farko, an ba shi damar yin gwaji tare da kulob din NK Domžale na Slovenia. <ref>{{Cite web |date=25 June 2016 |title=Abia Warriors Olaha on Trials in Slovenia |url=http://africanfootball.com/news/632211/Abia-Warriors-Olaha-on-trials-in-Slovenia |access-date=4 June 2017 |website=AfricanFootball}}</ref> A watan Janairun 2017, ya sanya hannu da ƙungiyar Sông Lam Nghệ An ta ƙasar Vietnam . [1] Ya zura kwallo a wasan ƙarshe na gasar cin kofin Vietnam ta 2017, wanda ya taimaka wa ƙungiyar lashe gasar. [2] Bayan shekaru biyu da rabi, ya bar Sông Lam Nghệ An ya kuma sanya hannu a kulob din Hapoel Tel Aviv na gasar Firimiya ta Isra'ila, na tsawon shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=4 June 2019 |title=מייקל אולהה חתם בהפועל ת"א |url=https://www.israelhayom.co.il/article/663169 |access-date=4 June 2019 |website=Israel Today |language=Hebrew}}</ref> A ranar 23 ga Yuli 2020, ya koma aro zuwa Hapoel Kfar Shalem . <ref>{{Cite web |last=Goldstein |first=Igal |date=23 July 2020 |title=מייקל אולהה חתם בהפועל כפר שלם |url=https://www.sport5.co.il/articles.aspx?FolderID=127&docID=346043 |access-date=3 August 2020 |publisher=Sport Channel |language=Hebrew}}</ref> A watan Yulin 2021, Olaha ya sake komawa Sông Lam Nghệ An. <ref>{{Cite web |title=Buổi tập đầu tiên của Olaha trong ngày trở lại SLNA |url=https://baonghean.vn/buoi-tap-dau-tien-cua-olaha-trong-ngay-tro-lai-slna-post241392.html |access-date=4 January 2022 |publisher=Báo Nghệ An |language=vi}}</ref> A kakar wasa ta 2023–24, an nada shi a matsayin kyaftin na ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=27 May 2024 |title=Sông Lam Nghệ An khởi sắc nhờ ngoại binh |url=https://nld.com.vn/song-lam-nghe-an-khoi-sac-nho-ngoai-binh-19624052621490173.htm |publisher=Người Lao Động |language=vi}}</ref> == Ƙididdigar aiki == {{Updated|match played 2 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |National cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="3" |[[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] |2015 |NPFL |6 |2 |? |? | colspan="2" |— | colspan="2" |— |6 |2 |- |2016 |NPFL |33 |8 |? |? | colspan="2" |— | colspan="2" |— |33 |8 |- ! colspan="2" |Total !39 !10 !? !? !0 !0 !0 !0 !39 !10 |- | rowspan="4" |Song Lam Nghe An |2017 |V.League 1 |25 |5 |7 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |32 |8 |- |2018 |V.League 1 |26 |8 |5 |1 |4{{Efn|Appearance in [[AFC Cup]]}} |1 |1{{Efn|Appearance in [[Vietnamese Super Cup]]}} |0 |36 |10 |- |2019 |V.League 1 |25 |5 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |25 |5 |- ! colspan="2" |Total !76 !18 !13 !4 !4 !1 !1 !0 !94 !23 |- |Hapoel Tel Aviv |2019–20 |Israeli Premier League |15 |0 |3 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |18 |0 |- |Hapoel Kfar Shalem (loan) |2020–21 |Liga Leumit |34 |11 |2 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |36 |11 |- | rowspan="6" |Song Lam Nghe An |2022 |V.League 1 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |22 |3 |- |2023 |V.League 1 |18 |5 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |18 |5 |- |2023–24 |V.League 1 |26 |13 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |26 |13 |- |2024–25 |V.League 1 |23 |5 |2 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |25 |7 |- |2025–26 |V.League 1 |20 |9 |1 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |21 |11 |- ! colspan="2" |Total !109 !35 !3 !4 !0 !0 !0 !0 !112 !39 |- ! colspan="3" |Total career !273 !74 !21 !8 !4 !1 !1 !0 !299 !83 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] fvio24t8dzpa5rp1qnkoiliw45qh0a3 838087 838086 2026-05-20T08:55:27Z Sardeeq 39275 838087 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Michael Onyedikachi Olaha''' (an haife shi a ranar 4 ga Yuli 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar V.League 1 Sông Lam Nghệ An . == Aikin kulob == Olaha ya sanya hannu a kulob din Abia Warriors na gasar Premier ta Najeriya a shekarar 2015 daga New Generation Academy. <ref>{{Cite web |date=15 March 2015 |title=GNPL: Abia Warriors sign 19 new players |url=http://www.futaa.com/news/gnpl-abia-warriors-sign-19-new-players |access-date=4 June 2017 |website=futaa}}</ref> Bayan ya yi fice a kakar wasa ta farko, an ba shi damar yin gwaji tare da kulob din NK Domžale na Slovenia. <ref>{{Cite web |date=25 June 2016 |title=Abia Warriors Olaha on Trials in Slovenia |url=http://africanfootball.com/news/632211/Abia-Warriors-Olaha-on-trials-in-Slovenia |access-date=4 June 2017 |website=AfricanFootball}}</ref> A watan Janairun 2017, ya sanya hannu da ƙungiyar Sông Lam Nghệ An ta ƙasar Vietnam . [1] Ya zura kwallo a wasan ƙarshe na gasar cin kofin Vietnam ta 2017, wanda ya taimaka wa ƙungiyar lashe gasar. [2] Bayan shekaru biyu da rabi, ya bar Sông Lam Nghệ An ya kuma sanya hannu a kulob din Hapoel Tel Aviv na gasar Firimiya ta Isra'ila, na tsawon shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=4 June 2019 |title=מייקל אולהה חתם בהפועל ת"א |url=https://www.israelhayom.co.il/article/663169 |access-date=4 June 2019 |website=Israel Today |language=Hebrew}}</ref> A ranar 23 ga Yuli 2020, ya koma aro zuwa Hapoel Kfar Shalem . <ref>{{Cite web |last=Goldstein |first=Igal |date=23 July 2020 |title=מייקל אולהה חתם בהפועל כפר שלם |url=https://www.sport5.co.il/articles.aspx?FolderID=127&docID=346043 |access-date=3 August 2020 |publisher=Sport Channel |language=Hebrew}}</ref> A watan Yulin 2021, Olaha ya sake komawa Sông Lam Nghệ An. <ref>{{Cite web |title=Buổi tập đầu tiên của Olaha trong ngày trở lại SLNA |url=https://baonghean.vn/buoi-tap-dau-tien-cua-olaha-trong-ngay-tro-lai-slna-post241392.html |access-date=4 January 2022 |publisher=Báo Nghệ An |language=vi}}</ref> A kakar wasa ta 2023–24, an nada shi a matsayin kyaftin na ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=27 May 2024 |title=Sông Lam Nghệ An khởi sắc nhờ ngoại binh |url=https://nld.com.vn/song-lam-nghe-an-khoi-sac-nho-ngoai-binh-19624052621490173.htm |publisher=Người Lao Động |language=vi}}</ref> == Ƙididdigar aiki == {{Updated|match played 2 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |National cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="3" |[[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] |2015 |NPFL |6 |2 |? |? | colspan="2" |— | colspan="2" |— |6 |2 |- |2016 |NPFL |33 |8 |? |? | colspan="2" |— | colspan="2" |— |33 |8 |- ! colspan="2" |Total !39 !10 !? !? !0 !0 !0 !0 !39 !10 |- | rowspan="4" |Song Lam Nghe An |2017 |V.League 1 |25 |5 |7 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |32 |8 |- |2018 |V.League 1 |26 |8 |5 |1 |4{{Efn|Appearance in [[AFC Cup]]}} |1 |1{{Efn|Appearance in [[Vietnamese Super Cup]]}} |0 |36 |10 |- |2019 |V.League 1 |25 |5 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |25 |5 |- ! colspan="2" |Total !76 !18 !13 !4 !4 !1 !1 !0 !94 !23 |- |Hapoel Tel Aviv |2019–20 |Israeli Premier League |15 |0 |3 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |18 |0 |- |Hapoel Kfar Shalem (loan) |2020–21 |Liga Leumit |34 |11 |2 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |36 |11 |- | rowspan="6" |Song Lam Nghe An |2022 |V.League 1 |22 |3 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |22 |3 |- |2023 |V.League 1 |18 |5 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |18 |5 |- |2023–24 |V.League 1 |26 |13 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |26 |13 |- |2024–25 |V.League 1 |23 |5 |2 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |25 |7 |- |2025–26 |V.League 1 |20 |9 |1 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |21 |11 |- ! colspan="2" |Total !109 !35 !3 !4 !0 !0 !0 !0 !112 !39 |- ! colspan="3" |Total career !273 !74 !21 !8 !4 !1 !1 !0 !299 !83 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] 1f34cjfmb1w69hmy3vtjqdhbm3v15ol Najeem Olukokun 0 151798 838089 2026-05-20T08:56:49Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330077805|Najeem Olukokun]]" 838089 wikitext text/x-wiki '''Najeem Olaitan "Kunle" Olukokun''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 27 ga Disamba 1990) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wa ƙungiyar Klasa A Jawornik Gorzków wasa a matsayin ɗan wasan gaba . == Sana'a == Olukokun ya fara aikinsa a makarantar ƙwallon ƙafa ta Steeb kuma Prime ya yi masa bincike a shekarar 2007. Ya fara buga wasa a matsayin ƙwararren ɗan wasa a gasar Premier ta Najeriya . [ ] A farkon shekarar 2010, an ba shi aro ga ƙungiyar Union SG ta ƙasar Belgium. [1] Bayan sun yi amfani da zaɓin siyan da suka yi, Union SG ta ɗauki Olukokun a matsayin aro na dindindin a watan Yulin 2010. A watan Afrilun 2012, Olukokun ya koma Najeriya don shiga ƙungiyar Rising Stars mai buga manyan wasanni. <ref>{{Cite web |date=10 September 2012 |title=RISING STARS FC – SEASON REVIEW |url=http://westafricanfootball.com/2012/09/10/rising-stars-fc-season-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224210252/http://westafricanfootball.com/2012/09/10/rising-stars-fc-season-review/ |archive-date=24 December 2013 |access-date=15 March 2025 |website=westafricanfootball.com |language=en}}</ref> A shekarar 2013, ya buga wa [[Kwara United F.C.|Kwara United]] wasa. <ref>{{Cite web |date=15 April 2013 |title=STATISTICS FROM THE NIGERIA PROFESSIONAL FOOTBALL LEAGUE 2013 |url=http://westafricanfootball.com/2013/04/15/statistics-from-the-nigeria-professional-football-league-2013-7/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025002/http://westafricanfootball.com/2013/04/15/statistics-from-the-nigeria-professional-football-league-2013-7/ |archive-date=29 November 2014 |access-date=15 March 2025 |website=westafricanfootball.com |language=en}}</ref> Ya kuma lashe kyautar ɗan wasan Najeriya na mako a mako na uku na gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> A shekarar 2014, ya koma Shooting Stars . Bayan wasanni shida a mako na shida, ya zura kwallaye uku a wasanni shida. Ya zura kwallaye 20 a wasanni 48 a gasar Premier a lokacin zamansa a Shooting Stars. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> A kakar wasan CAF Champions League ta 2018-19, ya buga wasanni uku a ƙungiyar Lobi Stars . <ref name="Meczyki">{{Cite web |last=Boncler |first=Michał |date=7 March 2025 |title=Od Ligi Mistrzów do... A-klasy. Arcyciekawy transfer polskiego klubu |url=https://www.meczyki.pl/newsy/pilka-nozna/od-ligi-mistrzow-do-a-klasy-arcyciekawy-transfer-polskiego-klubu/264447 |access-date=15 March 2025 |website=meczyki.pl |language=pl}}</ref> A ranar 5 ga Maris 2025, Olukokun ya shiga ƙungiyar Klasa A ta Poland Jawornik Gorzków. <ref>{{Cite web |last=Fordon |first=Jakub |date=7 March 2025 |title=Głośno o transferze klubu z A-klasy. Duże nazwisko |url=https://sportowefakty.wp.pl/pilka-nozna/1176727/glosno-o-transferze-klubu-z-a-klasy-duze-nazwisko |access-date=15 March 2025 |website=sportowefakty.wp.pl |language=pl}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1990]] 6p2fd8o0ajwap9ixi8pipkfztovhu28 838090 838089 2026-05-20T08:57:12Z Sardeeq 39275 838090 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Najeem Olaitan "Kunle" Olukokun''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 27 ga Disamba 1990) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wa ƙungiyar Klasa A Jawornik Gorzków wasa a matsayin ɗan wasan gaba . == Sana'a == Olukokun ya fara aikinsa a makarantar ƙwallon ƙafa ta Steeb kuma Prime ya yi masa bincike a shekarar 2007. Ya fara buga wasa a matsayin ƙwararren ɗan wasa a gasar Premier ta Najeriya . [ ] A farkon shekarar 2010, an ba shi aro ga ƙungiyar Union SG ta ƙasar Belgium. [1] Bayan sun yi amfani da zaɓin siyan da suka yi, Union SG ta ɗauki Olukokun a matsayin aro na dindindin a watan Yulin 2010. A watan Afrilun 2012, Olukokun ya koma Najeriya don shiga ƙungiyar Rising Stars mai buga manyan wasanni. <ref>{{Cite web |date=10 September 2012 |title=RISING STARS FC – SEASON REVIEW |url=http://westafricanfootball.com/2012/09/10/rising-stars-fc-season-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224210252/http://westafricanfootball.com/2012/09/10/rising-stars-fc-season-review/ |archive-date=24 December 2013 |access-date=15 March 2025 |website=westafricanfootball.com |language=en}}</ref> A shekarar 2013, ya buga wa [[Kwara United F.C.|Kwara United]] wasa. <ref>{{Cite web |date=15 April 2013 |title=STATISTICS FROM THE NIGERIA PROFESSIONAL FOOTBALL LEAGUE 2013 |url=http://westafricanfootball.com/2013/04/15/statistics-from-the-nigeria-professional-football-league-2013-7/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025002/http://westafricanfootball.com/2013/04/15/statistics-from-the-nigeria-professional-football-league-2013-7/ |archive-date=29 November 2014 |access-date=15 March 2025 |website=westafricanfootball.com |language=en}}</ref> Ya kuma lashe kyautar ɗan wasan Najeriya na mako a mako na uku na gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> A shekarar 2014, ya koma Shooting Stars . Bayan wasanni shida a mako na shida, ya zura kwallaye uku a wasanni shida. Ya zura kwallaye 20 a wasanni 48 a gasar Premier a lokacin zamansa a Shooting Stars. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; &#x5D;</sup> A kakar wasan CAF Champions League ta 2018-19, ya buga wasanni uku a ƙungiyar Lobi Stars . <ref name="Meczyki">{{Cite web |last=Boncler |first=Michał |date=7 March 2025 |title=Od Ligi Mistrzów do... A-klasy. Arcyciekawy transfer polskiego klubu |url=https://www.meczyki.pl/newsy/pilka-nozna/od-ligi-mistrzow-do-a-klasy-arcyciekawy-transfer-polskiego-klubu/264447 |access-date=15 March 2025 |website=meczyki.pl |language=pl}}</ref> A ranar 5 ga Maris 2025, Olukokun ya shiga ƙungiyar Klasa A ta Poland Jawornik Gorzków. <ref>{{Cite web |last=Fordon |first=Jakub |date=7 March 2025 |title=Głośno o transferze klubu z A-klasy. Duże nazwisko |url=https://sportowefakty.wp.pl/pilka-nozna/1176727/glosno-o-transferze-klubu-z-a-klasy-duze-nazwisko |access-date=15 March 2025 |website=sportowefakty.wp.pl |language=pl}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1990]] 1n1xu17unwo14v2fpv7dbp5nrtw35oc Paul Onobi 0 151799 838094 2026-05-20T08:59:56Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1280759831|Paul Onobi]]" 838094 wikitext text/x-wiki '''Paul Odeh Onobi''' (an haife shi a ranar 27 ga Disamba 1992) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya ga Rivers United a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya ta Premier . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya wasanni bakwai a tsakanin 2015–2016, [1] [2] [3] [4] yana wakiltar ƙasarsa a gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 2016 . == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|15 March 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |Cup{{Efn|Includes [[Suomen Cup]] and [[King's Cup (Saudi Arabia)|Saudi King's Cup]]}} ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="2" |[[Niger Tornadoes F.C.|Niger Tornadoes]] |2008–09 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |2009–10 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |[[Warri Wolves F.C.|Warri Wolves]] |2010–11 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |[[Enyimba International F.C.|Enyimba]] |2012 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- | rowspan="4" |Sunshine Stars |2013 |NPFL |3 |0 | colspan="2" |– |3 |0 |- |2014 |NPFL |9 |0 | colspan="2" |– |9 |0 |- |2015 |NPFL |30 |5 | colspan="2" |– |30 |5 |- ! colspan="2" |Total !42 !5 !0 !0 !42 !5 |- |KuPS |2016 |Veikkausliiga |22 |0 |1 |0 |23 |0 |- |[[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] |2017 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- |Lobi Stars |2017 |NPFL |5 |0 | colspan="2" |– |5 |0 |- |Al-Nojoom |2018–19 |Saudi First Division | | | colspan="2" |– | | |- |Al-Bukiryah |2019–20 |Saudi First Division |9 |0 |2 |0 |11 |0 |- |Kazma |2019–20 |Kuwait Premier League | | | colspan="2" |– | | |- |[[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] |2021–22 |NPFL |6 |3 | colspan="2" |– |6 |3 |- |[[Wikki Tourists F.C.|Wikki Tourists]] |2022–23 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- |Rivers United |2023–24 |NPFL |10 |0 | colspan="2" |– |10 |0 |- |Al-Shabab Seeb |2023–24 |Oman Professional League |4 |0 | colspan="2" |– |4 |0 |- |Rivers United |2024–25 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- ! colspan="3" |Career total !104 !8 !3 !0 !107 !8 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] e70jqey6fiked7536lcuxamno9rr1nq 838095 838094 2026-05-20T09:00:15Z Sardeeq 39275 838095 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Paul Odeh Onobi''' (an haife shi a ranar 27 ga Disamba 1992) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya ga Rivers United a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya ta Premier . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya wasanni bakwai a tsakanin 2015–2016, [1] [2] [3] [4] yana wakiltar ƙasarsa a gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 2016 . == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|15 March 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |Cup{{Efn|Includes [[Suomen Cup]] and [[King's Cup (Saudi Arabia)|Saudi King's Cup]]}} ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="2" |[[Niger Tornadoes F.C.|Niger Tornadoes]] |2008–09 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |2009–10 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |[[Warri Wolves F.C.|Warri Wolves]] |2010–11 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- |[[Enyimba International F.C.|Enyimba]] |2012 |NPFL | | | colspan="2" |– | | |- | rowspan="4" |Sunshine Stars |2013 |NPFL |3 |0 | colspan="2" |– |3 |0 |- |2014 |NPFL |9 |0 | colspan="2" |– |9 |0 |- |2015 |NPFL |30 |5 | colspan="2" |– |30 |5 |- ! colspan="2" |Total !42 !5 !0 !0 !42 !5 |- |KuPS |2016 |Veikkausliiga |22 |0 |1 |0 |23 |0 |- |[[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] |2017 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- |Lobi Stars |2017 |NPFL |5 |0 | colspan="2" |– |5 |0 |- |Al-Nojoom |2018–19 |Saudi First Division | | | colspan="2" |– | | |- |Al-Bukiryah |2019–20 |Saudi First Division |9 |0 |2 |0 |11 |0 |- |Kazma |2019–20 |Kuwait Premier League | | | colspan="2" |– | | |- |[[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] |2021–22 |NPFL |6 |3 | colspan="2" |– |6 |3 |- |[[Wikki Tourists F.C.|Wikki Tourists]] |2022–23 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- |Rivers United |2023–24 |NPFL |10 |0 | colspan="2" |– |10 |0 |- |Al-Shabab Seeb |2023–24 |Oman Professional League |4 |0 | colspan="2" |– |4 |0 |- |Rivers United |2024–25 |NPFL |2 |0 | colspan="2" |– |2 |0 |- ! colspan="3" |Career total !104 !8 !3 !0 !107 !8 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] n39e09mfmjv014hsj2jlqi6dnkjbxqx Kirista Omeruo 0 151800 838096 2026-05-20T09:02:52Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330326110|Christian Omeruo]]" 838096 wikitext text/x-wiki '''Christian Omeruo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 13 ga Disamba 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wa ƙungiyoyin Premier League na Najeriya da kuma 'yan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya 'yan ƙasa da shekara 20]] . Shi ne babban ɗan'uwan ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa [[Kenneth Omeruo]] da Lucky Omeruo . == Sana'a == Omeruo ɗan wasan gaba ne mai ƙafa biyu kuma Karamone ne ya gano shi. Ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru da COD United FC a kakar wasa ta 2012/13, daga baya ya sanya hannu a Sunshine Stars FC [1] kuma ya buga tsakanin kakar wasa ta 2013 da 2015 a gasar Firimiya ta Najeriya saboda kyakkyawan aikinsa a COD United. Ya sanya hannu kan kwangilar shekara ɗaya da Kwara United FC a kakar wasa ta 2015/16. An gayyace shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a 2012 kuma ya buga wasanni 12 tare da zura kwallaye 4 a ƙungiyar ƙasa a wasannin sada zumunci, gasar zakarun Turai da wasannin cancantar shiga gasar. Yana gab da shiga wasu ƙungiyoyin Asiya, Arewacin Afirka da Turai amma kuɗin canja wurin Sunshine Stars ya yi yawa saboda shi ne ɗan wasan gaba da aka nufa ya zira kwallaye a ƙungiyar kuma shine babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar. Ya zura kwallaye biyu da kuma kwallo ɗaya tilo ga ƙungiyoyinsa yayin da ɗaya daga cikin kwallayen ya zira a kan Kano Pillars. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] atygbovw0u9810vf3r0aqtfkmlzl578 Christian Omeruo 0 151801 838097 2026-05-20T09:03:46Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330326110|Christian Omeruo]]" 838097 wikitext text/x-wiki '''Christian Omeruo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 13 ga Disamba 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wa ƙungiyoyin Premier League na Najeriya da kuma 'yan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya 'yan ƙasa da shekara 20]] . Shi ne babban ɗan'uwan ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa [[Kenneth Omeruo]] da Lucky Omeruo . == Sana'a == Omeruo ɗan wasan gaba ne mai ƙafa biyu kuma Karamone ne ya gano shi. Ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru da COD United FC a kakar wasa ta 2012/13, daga baya ya sanya hannu a Sunshine Stars FC [1] kuma ya buga tsakanin kakar wasa ta 2013 da 2015 a gasar Firimiya ta Najeriya saboda kyakkyawan aikinsa a COD United. Ya sanya hannu kan kwangilar shekara ɗaya da Kwara United FC a kakar wasa ta 2015/16. An gayyace shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a 2012 kuma ya buga wasanni 12 tare da zura kwallaye 4 a ƙungiyar ƙasa a wasannin sada zumunci, gasar zakarun Turai da wasannin cancantar shiga gasar. Yana gab da shiga wasu ƙungiyoyin Asiya, Arewacin Afirka da Turai amma kuɗin canja wurin Sunshine Stars ya yi yawa saboda shi ne ɗan wasan gaba da aka nufa ya zira kwallaye a ƙungiyar kuma shine babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar. Ya zura kwallaye biyu da kuma kwallo ɗaya tilo ga ƙungiyoyinsa yayin da ɗaya daga cikin kwallayen ya zira a kan Kano Pillars. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] atygbovw0u9810vf3r0aqtfkmlzl578 838099 838097 2026-05-20T09:04:40Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330326110|Christian Omeruo]]" 838099 wikitext text/x-wiki '''Christian Omeruo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 13 ga Disamba 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wa ƙungiyoyin Premier League na Najeriya da kuma 'yan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya 'yan ƙasa da shekara 20]] . Shi ne babban ɗan'uwan ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa [[Kenneth Omeruo]] da Lucky Omeruo . <ref>Babalola, Popoola (24 July 2016). "NNL: Kwara United whip FC Zamfara". ''The Eagle Online''. Retrieved 8 February 2022.</ref> == Sana'a == Omeruo ɗan wasan gaba ne mai ƙafa biyu kuma Karamone ne ya gano shi. Ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru da COD United FC a kakar wasa ta 2012/13, daga baya ya sanya hannu a Sunshine Stars FC [1] kuma ya buga tsakanin kakar wasa ta 2013 da 2015 a gasar Firimiya ta Najeriya saboda kyakkyawan aikinsa a COD United. Ya sanya hannu kan kwangilar shekara ɗaya da Kwara United FC a kakar wasa ta 2015/16. An gayyace shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a 2012 kuma ya buga wasanni 12 tare da zura kwallaye 4 a ƙungiyar ƙasa a wasannin sada zumunci, gasar zakarun Turai da wasannin cancantar shiga gasar. Yana gab da shiga wasu ƙungiyoyin Asiya, Arewacin Afirka da Turai amma kuɗin canja wurin Sunshine Stars ya yi yawa saboda shi ne ɗan wasan gaba da aka nufa ya zira kwallaye a ƙungiyar kuma shine babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar. Ya zura kwallaye biyu da kuma kwallo ɗaya tilo ga ƙungiyoyinsa yayin da ɗaya daga cikin kwallayen ya zira a kan Kano Pillars. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] f6gdu2i8ms2u5n3wbis8qm6gfqffrui 838100 838099 2026-05-20T09:04:58Z Sardeeq 39275 838100 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Christian Omeruo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 13 ga Disamba 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wa ƙungiyoyin Premier League na Najeriya da kuma 'yan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|wasan ƙasa da ƙasa na Najeriya 'yan ƙasa da shekara 20]] . Shi ne babban ɗan'uwan ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa [[Kenneth Omeruo]] da Lucky Omeruo . <ref>Babalola, Popoola (24 July 2016). "NNL: Kwara United whip FC Zamfara". ''The Eagle Online''. Retrieved 8 February 2022.</ref> == Sana'a == Omeruo ɗan wasan gaba ne mai ƙafa biyu kuma Karamone ne ya gano shi. Ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru da COD United FC a kakar wasa ta 2012/13, daga baya ya sanya hannu a Sunshine Stars FC [1] kuma ya buga tsakanin kakar wasa ta 2013 da 2015 a gasar Firimiya ta Najeriya saboda kyakkyawan aikinsa a COD United. Ya sanya hannu kan kwangilar shekara ɗaya da Kwara United FC a kakar wasa ta 2015/16. An gayyace shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a 2012 kuma ya buga wasanni 12 tare da zura kwallaye 4 a ƙungiyar ƙasa a wasannin sada zumunci, gasar zakarun Turai da wasannin cancantar shiga gasar. Yana gab da shiga wasu ƙungiyoyin Asiya, Arewacin Afirka da Turai amma kuɗin canja wurin Sunshine Stars ya yi yawa saboda shi ne ɗan wasan gaba da aka nufa ya zira kwallaye a ƙungiyar kuma shine babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar. Ya zura kwallaye biyu da kuma kwallo ɗaya tilo ga ƙungiyoyinsa yayin da ɗaya daga cikin kwallayen ya zira a kan Kano Pillars. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] 245ny7bvrhochtm9nirg0w0dk4bav7v Temitope Olusesi 0 151802 838102 2026-05-20T09:07:04Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346758831|Temitope Olusesi]]" 838102 wikitext text/x-wiki '''Temitope Olusesi''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 22 ga Satumba, 1996 a Sapele, [[Delta (jiha)|Jihar Delta]], Najeriya) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya, wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]] ga [[Enugu Rangers]] a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . <ref>{{Cite web |last=admin |author-link=Brilla (Nigeria) |date=September 27, 2019 |title=We know the importance of winning 2nd leg against AS pelicans- says Rangers' Olusesi |url=https://www.brila.net/we-know-the-importance-of-winning-2nd-leg-against-as-pelicans-says-rangers-olusesi/ |website=brila.net}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Correspondent |title=Caf Confederation Cup: Enugu Rangers did everything but were unlucky against AS Pelican - Olusesi |url=https://www.goal.com/en-ng/news/caf-confederation-cup-enugu-rangers-did-everything-but-were/12ek9vmwulcqd1m4zknrpnvy0e |access-date=2020-04-08 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=NPFL |date=18 May 2018 |title=Rangers' Olusesi Breaks VAT Wonder Goal Polls Record In Historic Win |url=https://npfl.ng/rangers-olusesi-breaks-vat-wonder-goal-polls-record-in-historic-win/ |access-date=2020-04-08 |website=www.npfl.ng |language=en}}</ref> == Aikin kulob == Olusesi ya fara aikinsa ne daga Heartland Team B, ya samu ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Heartland FC a shekarar 2014 inda ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru. [1] [2] Wani lokacin yana taka rawar kai hari. [3] Olusesi ya koma [[Enugu Rangers]] a kakar wasan 2016-17 ta gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya, inda ya yi kwangilar shekaru uku. <ref>{{Cite web |last=rangersinterfc |title=FIRST TEAM |url=http://www.rangersinterfc.com/first-team/ |access-date=2020-04-08 |website=rangersinterfc.com |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |last=Agencies |date=14 February 2020 |title=Tope Olusesi: Everything is possible with Rangers to compete in NPFL |url=https://www.today.ng/sport/football/tope-olusesi-rangers-compete-npfl-280487 |access-date=2020-04-08 |website=www.today.ng |language=en}}</ref> Ya taba yin aiki a matsayin mataimakin kyaftin na ƙungiyar kafin naɗinsa a matsayin babban kyaftin a shekarar 2020. <ref name="auto">{{Cite web |last=Agencies |date=14 February 2020 |title=Tope Olusesi: Everything is possible with Rangers to compete in NPFL |url=https://www.today.ng/sport/football/tope-olusesi-rangers-compete-npfl-280487 |access-date=2020-04-08 |website=www.today.ng |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgencies2020">Agencies (14 February 2020). </cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Oyedele Adeyinka |date=29 November 2019 |title=Olusesi downplays Pyramid's scary record |url=https://www.brila.net/olusesi-downplays-pyramids-scary-record/ |access-date=2020-04-08 |website=www.brila.net |language=en}}</ref> Olusesi ya kuma buga wasa a gasar cin kofin CAF Confederation Cup ta 2019–20 a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |last=Seif Soliman |date=2019-12-01 |title=CAF CC: Pyramids earn tough away victory at Enugu |url=https://www.kingfut.com/2019/12/01/pyramids-tough-away-victory-at-enugu/ |access-date=2020-04-08 |website=kingfut.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=bbc africa |date=2019-12-02 |title=Confederation Cup: Egyptian clubs win away matches |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50628530 |access-date=2020-04-08 |website=kingfut.com}}</ref> == Daraja == '''Enugu Rangers''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2016 * Kofin FA na Najeriya : 2018 <ref>{{Cite web |date=24 October 2018 |title=&#124; Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/enugu-rangers-win-federation-cup-after-incredible-comeback/9r2qybeog53i1fvadxa2wte7j |access-date=7 June 2023 |website=www.goal.com}}</ref> '''Mutum ɗaya''' * Kyautar VAT ta Gasar Kwallon Kafa ta Ƙwararru ta Najeriya (NPFL): 2018 == Manazarta == [[Rukuni:Haifaffun 1996]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] j2d65dmg98ff9dgyzprn87imo9z3sph 838103 838102 2026-05-20T09:07:29Z Sardeeq 39275 838103 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Temitope Olusesi''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 22 ga Satumba, 1996 a Sapele, [[Delta (jiha)|Jihar Delta]], Najeriya) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya, wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]] ga [[Enugu Rangers]] a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . <ref>{{Cite web |last=admin |author-link=Brilla (Nigeria) |date=September 27, 2019 |title=We know the importance of winning 2nd leg against AS pelicans- says Rangers' Olusesi |url=https://www.brila.net/we-know-the-importance-of-winning-2nd-leg-against-as-pelicans-says-rangers-olusesi/ |website=brila.net}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Correspondent |title=Caf Confederation Cup: Enugu Rangers did everything but were unlucky against AS Pelican - Olusesi |url=https://www.goal.com/en-ng/news/caf-confederation-cup-enugu-rangers-did-everything-but-were/12ek9vmwulcqd1m4zknrpnvy0e |access-date=2020-04-08 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=NPFL |date=18 May 2018 |title=Rangers' Olusesi Breaks VAT Wonder Goal Polls Record In Historic Win |url=https://npfl.ng/rangers-olusesi-breaks-vat-wonder-goal-polls-record-in-historic-win/ |access-date=2020-04-08 |website=www.npfl.ng |language=en}}</ref> == Aikin kulob == Olusesi ya fara aikinsa ne daga Heartland Team B, ya samu ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Heartland FC a shekarar 2014 inda ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru. [1] [2] Wani lokacin yana taka rawar kai hari. [3] Olusesi ya koma [[Enugu Rangers]] a kakar wasan 2016-17 ta gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya, inda ya yi kwangilar shekaru uku. <ref>{{Cite web |last=rangersinterfc |title=FIRST TEAM |url=http://www.rangersinterfc.com/first-team/ |access-date=2020-04-08 |website=rangersinterfc.com |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |last=Agencies |date=14 February 2020 |title=Tope Olusesi: Everything is possible with Rangers to compete in NPFL |url=https://www.today.ng/sport/football/tope-olusesi-rangers-compete-npfl-280487 |access-date=2020-04-08 |website=www.today.ng |language=en}}</ref> Ya taba yin aiki a matsayin mataimakin kyaftin na ƙungiyar kafin naɗinsa a matsayin babban kyaftin a shekarar 2020. <ref name="auto">{{Cite web |last=Agencies |date=14 February 2020 |title=Tope Olusesi: Everything is possible with Rangers to compete in NPFL |url=https://www.today.ng/sport/football/tope-olusesi-rangers-compete-npfl-280487 |access-date=2020-04-08 |website=www.today.ng |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgencies2020">Agencies (14 February 2020). </cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Oyedele Adeyinka |date=29 November 2019 |title=Olusesi downplays Pyramid's scary record |url=https://www.brila.net/olusesi-downplays-pyramids-scary-record/ |access-date=2020-04-08 |website=www.brila.net |language=en}}</ref> Olusesi ya kuma buga wasa a gasar cin kofin CAF Confederation Cup ta 2019–20 a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |last=Seif Soliman |date=2019-12-01 |title=CAF CC: Pyramids earn tough away victory at Enugu |url=https://www.kingfut.com/2019/12/01/pyramids-tough-away-victory-at-enugu/ |access-date=2020-04-08 |website=kingfut.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=bbc africa |date=2019-12-02 |title=Confederation Cup: Egyptian clubs win away matches |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50628530 |access-date=2020-04-08 |website=kingfut.com}}</ref> == Daraja == '''Enugu Rangers''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2016 * Kofin FA na Najeriya : 2018 <ref>{{Cite web |date=24 October 2018 |title=&#124; Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/enugu-rangers-win-federation-cup-after-incredible-comeback/9r2qybeog53i1fvadxa2wte7j |access-date=7 June 2023 |website=www.goal.com}}</ref> '''Mutum ɗaya''' * Kyautar VAT ta Gasar Kwallon Kafa ta Ƙwararru ta Najeriya (NPFL): 2018 == Manazarta == [[Rukuni:Haifaffun 1996]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] gvohmhm8r6817yjxca31jv2fk7qpiqv Ishaq Rafiu 0 151803 838104 2026-05-20T09:08:30Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1345736558|Ishaq Rafiu]]" 838104 wikitext text/x-wiki '''Ishaq Kayode Rafiu''' (an haife shi a ranar 16 ga Disamba 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] a ƙungiyar Primorje ta ƙasar Slovenia . == Aikin kulob == === Farkon aikina === Rafiu ya fara buga wasa a matsayin ɗan wasa a ƙungiyar Shooting Stars a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a kakar wasa ta 2017, inda ya buga wasanni biyu. Bayan ɗan lokaci tare da Remo Stars a 2019, ya koma Rivers United kafin kakar wasa ta 2019-20 . A lokacin kakar wasa ta 2021-22, Rafiu ya zura kwallaye 14 kuma ya taimaka wa Rivers United wajen cin kofin lig. Gabaɗaya, ya buga wasanni 60 kuma ya zura kwallaye 15 a gasar lig a Rivers United a tsawon shekaru uku. === Maribor === A ranar 26 ga Yuli 2022, zakarun PrvaLiga na ƙasar Slovenia, Maribor, sun sanar da cewa sun sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru uku. [1] [2] Duk da haka, washegari, Rivers United ta fitar da sanarwa cewa kwangilarsa da ƙungiyar har yanzu tana kan aiki kuma duk wani ciniki da aka yi da wata ƙungiya ba tare da amincewarsu ba, ba ta da amfani. [3] [4] Kusan watanni biyu bayan haka, a ranar 13 ga Satumba, an kammala canja wurinsa zuwa Maribor bayan an sami dukkan takardun da ake buƙata. Ya fara bugawa Maribor wasa a zagaye na 13 na kakar wasa ta 2022–23 ta Slovenia PrvaLiga a ranar 15 ga Oktoba 2022 da Olimpija Ljubljana, lokacin da ya maye gurbin Andraž Žinič a ƙarshen wasan. [5] Bayan 'yan kwanaki, ya zura ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar a wasan da suka doke Limbuš-Pekre da ci 9-0 a zagaye na biyu na gasar cin kofin Slovenia . [6] Bayan kakar wasa ta 2023-24, kwantiraginsa da Maribor ya ƙare. <ref>{{Cite web |date=30 May 2024 |title=Maribor potrdil prvi paket odhodov iz Ljudskega vrta: Še najbolj presenetljivo je dejstvo, da vijoličaste zapušča tudi Aleks Pihler |url=https://planetnogomet.si/novice/maribor-5-odhodov-tudi-aleks-pihler/ |access-date=30 May 2024 |website=Planet Nogomet |language=sl-SI}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Rafiu ya fara buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasa a gasar cin kofin duniya a wasan sada zumunta da Mexico a ranar 28 ga Mayu 2022. <ref>{{Cite web |date=6 June 2022 |title=It was a dream come through to represent Nigeria — Ishaq Rafiu |url=https://www.brila.net/it-was-a-dream-come-through-to-represent-nigeria-ishaq-rafiu/ |access-date=26 July 2022 |website=brila.net |publisher=Brila |language=en}}</ref> == Daraja == '''Rivers United''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2021–22 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] qolb5ame2sb4os88pumcldxblqhs5sk 838105 838104 2026-05-20T09:08:51Z Sardeeq 39275 838105 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ishaq Kayode Rafiu''' (an haife shi a ranar 16 ga Disamba 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] a ƙungiyar Primorje ta ƙasar Slovenia . == Aikin kulob == === Farkon aikina === Rafiu ya fara buga wasa a matsayin ɗan wasa a ƙungiyar Shooting Stars a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a kakar wasa ta 2017, inda ya buga wasanni biyu. Bayan ɗan lokaci tare da Remo Stars a 2019, ya koma Rivers United kafin kakar wasa ta 2019-20 . A lokacin kakar wasa ta 2021-22, Rafiu ya zura kwallaye 14 kuma ya taimaka wa Rivers United wajen cin kofin lig. Gabaɗaya, ya buga wasanni 60 kuma ya zura kwallaye 15 a gasar lig a Rivers United a tsawon shekaru uku. === Maribor === A ranar 26 ga Yuli 2022, zakarun PrvaLiga na ƙasar Slovenia, Maribor, sun sanar da cewa sun sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru uku. [1] [2] Duk da haka, washegari, Rivers United ta fitar da sanarwa cewa kwangilarsa da ƙungiyar har yanzu tana kan aiki kuma duk wani ciniki da aka yi da wata ƙungiya ba tare da amincewarsu ba, ba ta da amfani. [3] [4] Kusan watanni biyu bayan haka, a ranar 13 ga Satumba, an kammala canja wurinsa zuwa Maribor bayan an sami dukkan takardun da ake buƙata. Ya fara bugawa Maribor wasa a zagaye na 13 na kakar wasa ta 2022–23 ta Slovenia PrvaLiga a ranar 15 ga Oktoba 2022 da Olimpija Ljubljana, lokacin da ya maye gurbin Andraž Žinič a ƙarshen wasan. [5] Bayan 'yan kwanaki, ya zura ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar a wasan da suka doke Limbuš-Pekre da ci 9-0 a zagaye na biyu na gasar cin kofin Slovenia . [6] Bayan kakar wasa ta 2023-24, kwantiraginsa da Maribor ya ƙare. <ref>{{Cite web |date=30 May 2024 |title=Maribor potrdil prvi paket odhodov iz Ljudskega vrta: Še najbolj presenetljivo je dejstvo, da vijoličaste zapušča tudi Aleks Pihler |url=https://planetnogomet.si/novice/maribor-5-odhodov-tudi-aleks-pihler/ |access-date=30 May 2024 |website=Planet Nogomet |language=sl-SI}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Rafiu ya fara buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasa a gasar cin kofin duniya a wasan sada zumunta da Mexico a ranar 28 ga Mayu 2022. <ref>{{Cite web |date=6 June 2022 |title=It was a dream come through to represent Nigeria — Ishaq Rafiu |url=https://www.brila.net/it-was-a-dream-come-through-to-represent-nigeria-ishaq-rafiu/ |access-date=26 July 2022 |website=brila.net |publisher=Brila |language=en}}</ref> == Daraja == '''Rivers United''' * Gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya : 2021–22 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] dxt15yykpfdxqluxeaf014m2gh3wdoh Abdullahi Oyedele 0 151804 838106 2026-05-20T09:09:28Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1329214064|Abdullahi Oyedele]]" 838106 wikitext text/x-wiki '''Abdullahi Adekunle Oyedele''' listen ⓘ (an haife shi 15 Yuli 1999) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke buga wasan tsakiya a ƙungiyar Mazovia Mińsk Mazowiecki ta ƙasar Poland. [1] [2] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] oqviysns2iy26yyxg27q3p7y4kel9az 838107 838106 2026-05-20T09:10:30Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1329214064|Abdullahi Oyedele]]" 838107 wikitext text/x-wiki '''Abdullahi Adekunle Oyedele''' listen ⓘ (an haife shi 15 Yuli 1999) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke buga wasan tsakiya a ƙungiyar Mazovia Mińsk Mazowiecki ta ƙasar Poland. [1] [2]<ref>Profile at pressball.by</ref><ref>"Nigeryjczyk Abdullahi Adekunle Oyedele, dla kibiców Abdul zawodnikiem Warty Sieradz!". ''sieradz.naszemiasto.pl'' (in Polish). 2 March 2024. Retrieved 2 March 2024.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] abx09dtnwk5auz1gh4obt5hppgf2omu 838108 838107 2026-05-20T09:10:45Z Sardeeq 39275 838108 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Abdullahi Adekunle Oyedele''' listen ⓘ (an haife shi 15 Yuli 1999) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke buga wasan tsakiya a ƙungiyar Mazovia Mińsk Mazowiecki ta ƙasar Poland. [1] [2]<ref>Profile at pressball.by</ref><ref>"Nigeryjczyk Abdullahi Adekunle Oyedele, dla kibiców Abdul zawodnikiem Warty Sieradz!". ''sieradz.naszemiasto.pl'' (in Polish). 2 March 2024. Retrieved 2 March 2024.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] cgk4hkmp8g7iwefadst717d8bhmt2ix Ihuarulam Uche 0 151805 838111 2026-05-20T09:24:16Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1324808375|Ihuarulam Uche]]" 838111 wikitext text/x-wiki '''Ihuarulam Uche''' (an haife shi a ranar 19 ga Yuni 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya Sunshine Stars FC <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.flashscore.com/player/ihuarulam-uche/d2iDGgkJ/ |access-date=26 March 2020 |publisher=flashscore.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=http://www.footballscores24.com/nigeria/players/uche-ihuarulam-1034314/ |access-date=26 March 2020 |publisher=footballscores24.com}}</ref> == Aikin kulob == === A Najeriya === Ihuarulam ya fara aikinsa na ƙwararru a [[Bayelsa United F.C.|Bayelsa United FC.]] Ya buga wasanni biyu, kafin ya koma Lobi Stars a watan Yulin 2014. <ref>{{Cite web |title=UCHE IHUARULAM WANTS OUT AT LOBI |url=https://africanfootball.com/news/562644/Uche-Ihuarulam-wants-out-at-Lobi |access-date=26 March 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> Uche ya koma [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |title=Abia Warriors' Ihuarulam savours match winner against Heartland |url=https://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2016/06/20/24833772/abia-warriors-ihuarulam-savours-match-winner-against |access-date=26 March 2020 |publisher=goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abia Warriors' Uche Ihuarulam targets Kano Pillars fall |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/abia-warriors-uche-ihuarulam-targets-120800533.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAACAcVLE2wKdtnQEeGkgGPTLzuES7BA4fRG7Yv4rC4TTxlyn_T4qiz_AJq6-xom6SwhTCyfd5LvfSa5cv3sccYWUZ-SWtUJp_IWx09MdSEnd87MrU8GxDHLc3U80doaxbvXJdCb5fjCtAo8S9a816xp4EAV_Y7IRjnBpigIXykLFs |access-date=26 March 2020 |publisher=uk.sports.yahoo.com}}</ref> === A Masar === Shekaru uku a [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]], a ranar 1 ga Janairu 2018, Uche ya koma kulob din El Dakhleya [[Misra|na Masar]] kan kwantiragin shekara guda. <ref>{{Cite web |title=Ihuarulam Uche |url=https://www.worldfootball.net/person/pe536483/ihuarulam-uche/ |access-date=26 March 2020 |publisher=worldfootball.net}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ihuarulam Uche |url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/ihuarulam-uche/167423/ |access-date=26 March 2020 |publisher=globalsportsarchive.com}}</ref> === Gazal El Mahalla === A watan Yulin 2018, Uche ya koma kungiyar kwallon kafa ta Masar mai suna Ghazl El Mahalla . [1] === Ifeanyi Ubah FC === Ihuarulam ya rattaba hannu kan yarjejeniyar shekara ɗaya da Ifeanyi Ubah FC daga El Mahalla a watan Fabrairun 2019. <ref>{{Cite web |title=Égypte » Premiership 2018/2019 » Transferts |url=https://www.mondedufoot.fr/transferts/egy-premiership-2018-2019/ |access-date=26 March 2020 |publisher=mondedufoot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 March 2019 |title=Ihuarulam's Debut Goal Keeps FC Ifeanyiubah Top Of Group B |url=https://npfl.ng/ihuarulams-debut-goal-keeps-fc-ifeanyiubah-top-of-group-b/ |access-date=26 March 2020 |publisher=npfl.ng}}</ref> === Ranakun Rana === Bayan nasarar da ya samu a wasansa da Ifeanyi Ubah FC, Ihuarulam ya koma Sunshine Stars FC a shekarar 2020. <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.fctables.com/players/uche-ihuarulam-489967/ |access-date=26 March 2020 |publisher=fctables.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.tablesleague.com/teams/sunshine_stars1/uche_ihuarulam/ |access-date=26 March 2020 |publisher=tablesleague.com}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] nqp8bsd8nhzu271gkvlnn6khz61kcyn 838112 838111 2026-05-20T09:24:42Z Sardeeq 39275 838112 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ihuarulam Uche''' (an haife shi a ranar 19 ga Yuni 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya Sunshine Stars FC <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.flashscore.com/player/ihuarulam-uche/d2iDGgkJ/ |access-date=26 March 2020 |publisher=flashscore.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=http://www.footballscores24.com/nigeria/players/uche-ihuarulam-1034314/ |access-date=26 March 2020 |publisher=footballscores24.com}}</ref> == Aikin kulob == === A Najeriya === Ihuarulam ya fara aikinsa na ƙwararru a [[Bayelsa United F.C.|Bayelsa United FC.]] Ya buga wasanni biyu, kafin ya koma Lobi Stars a watan Yulin 2014. <ref>{{Cite web |title=UCHE IHUARULAM WANTS OUT AT LOBI |url=https://africanfootball.com/news/562644/Uche-Ihuarulam-wants-out-at-Lobi |access-date=26 March 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> Uche ya koma [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |title=Abia Warriors' Ihuarulam savours match winner against Heartland |url=https://www.goal.com/en-ng/news/4111/npfl/2016/06/20/24833772/abia-warriors-ihuarulam-savours-match-winner-against |access-date=26 March 2020 |publisher=goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abia Warriors' Uche Ihuarulam targets Kano Pillars fall |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/abia-warriors-uche-ihuarulam-targets-120800533.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAACAcVLE2wKdtnQEeGkgGPTLzuES7BA4fRG7Yv4rC4TTxlyn_T4qiz_AJq6-xom6SwhTCyfd5LvfSa5cv3sccYWUZ-SWtUJp_IWx09MdSEnd87MrU8GxDHLc3U80doaxbvXJdCb5fjCtAo8S9a816xp4EAV_Y7IRjnBpigIXykLFs |access-date=26 March 2020 |publisher=uk.sports.yahoo.com}}</ref> === A Masar === Shekaru uku a [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]], a ranar 1 ga Janairu 2018, Uche ya koma kulob din El Dakhleya [[Misra|na Masar]] kan kwantiragin shekara guda. <ref>{{Cite web |title=Ihuarulam Uche |url=https://www.worldfootball.net/person/pe536483/ihuarulam-uche/ |access-date=26 March 2020 |publisher=worldfootball.net}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ihuarulam Uche |url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/ihuarulam-uche/167423/ |access-date=26 March 2020 |publisher=globalsportsarchive.com}}</ref> === Gazal El Mahalla === A watan Yulin 2018, Uche ya koma kungiyar kwallon kafa ta Masar mai suna Ghazl El Mahalla . [1] === Ifeanyi Ubah FC === Ihuarulam ya rattaba hannu kan yarjejeniyar shekara ɗaya da Ifeanyi Ubah FC daga El Mahalla a watan Fabrairun 2019. <ref>{{Cite web |title=Égypte » Premiership 2018/2019 » Transferts |url=https://www.mondedufoot.fr/transferts/egy-premiership-2018-2019/ |access-date=26 March 2020 |publisher=mondedufoot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 March 2019 |title=Ihuarulam's Debut Goal Keeps FC Ifeanyiubah Top Of Group B |url=https://npfl.ng/ihuarulams-debut-goal-keeps-fc-ifeanyiubah-top-of-group-b/ |access-date=26 March 2020 |publisher=npfl.ng}}</ref> === Ranakun Rana === Bayan nasarar da ya samu a wasansa da Ifeanyi Ubah FC, Ihuarulam ya koma Sunshine Stars FC a shekarar 2020. <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.fctables.com/players/uche-ihuarulam-489967/ |access-date=26 March 2020 |publisher=fctables.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uche Ihuarulam |url=https://www.tablesleague.com/teams/sunshine_stars1/uche_ihuarulam/ |access-date=26 March 2020 |publisher=tablesleague.com}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] orx4ntj3andj4odtjps4e7dj2tmskgb Uche Sabastine 0 151806 838113 2026-05-20T09:25:26Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1328626137|Uche Sabastine]]" 838113 wikitext text/x-wiki '''Uche Great Sabastine''' (an haife shi a ranar 10 ga Yuni 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya. [1] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] 1ap45fqa813n7fvca5x2ts2461x8dde 838114 838113 2026-05-20T09:26:09Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1328626137|Uche Sabastine]]" 838114 wikitext text/x-wiki '''Uche Great Sabastine''' (an haife shi a ranar 10 ga Yuni 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya.<ref>Uche Sabastine at WorldFootball.net</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] qz5xwev1epm3g612j66itafrnolwymn 838115 838114 2026-05-20T09:26:29Z Sardeeq 39275 838115 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Uche Great Sabastine''' (an haife shi a ranar 10 ga Yuni 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya.<ref>Uche Sabastine at WorldFootball.net</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] 7qake2aqhjtbao4b2qmxi293izes7qe Sunday Rotimi 0 151807 838116 2026-05-20T09:27:26Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330077642|Sunday Rotimi]]" 838116 wikitext text/x-wiki '''Sunday Rotimi''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 9 ga Maris 1980) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar Mekelle 70 Enderta ta Habasha. == Na Ƙasa da Ƙasa == Daga 2001 zuwa 2004 Rotimi ya buga wa tawagar Najeriya wasa. Ya samu jimillar wasanni biyar, ban da wasannin "B" guda biyu da suka kasance wasannin karshe da Najeriya ta buga a filin wasa na Legas . Wasanni biyu na karshe da ya buga sun kasance a kan Ireland da Jamaica a gasar cin kofin Unity da aka buga a Charlton Athletic . [1] Kocin Najeriya Samson Siasia ya kira Rotimi don buga wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen duniya a watan Maris na 2011 da Habasha a matsayin mai kare Vincent Enyeama da ya ji rauni. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1980]] graj2glax0503080z5k9aealidxh4ev 838118 838116 2026-05-20T09:28:18Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330077642|Sunday Rotimi]]" 838118 wikitext text/x-wiki '''Sunday Rotimi''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 9 ga Maris 1980) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar Mekelle 70 Enderta ta Habasha.<ref>Unity Cup (London) 2004". ''RSSSF''. Retrieved 14 May 2018.</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == Daga 2001 zuwa 2004 Rotimi ya buga wa tawagar Najeriya wasa. Ya samu jimillar wasanni biyar, ban da wasannin "B" guda biyu da suka kasance wasannin karshe da Najeriya ta buga a filin wasa na Legas . Wasanni biyu na karshe da ya buga sun kasance a kan Ireland da Jamaica a gasar cin kofin Unity da aka buga a Charlton Athletic . [1] Kocin Najeriya Samson Siasia ya kira Rotimi don buga wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen duniya a watan Maris na 2011 da Habasha a matsayin mai kare Vincent Enyeama da ya ji rauni. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1980]] enpj0fiipq0y8kihq0mg342afhu5if9 838119 838118 2026-05-20T09:28:47Z Sardeeq 39275 838119 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sunday Rotimi''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 9 ga Maris 1980) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar Mekelle 70 Enderta ta Habasha.<ref>Unity Cup (London) 2004". ''RSSSF''. Retrieved 14 May 2018.</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == Daga 2001 zuwa 2004 Rotimi ya buga wa tawagar Najeriya wasa. Ya samu jimillar wasanni biyar, ban da wasannin "B" guda biyu da suka kasance wasannin karshe da Najeriya ta buga a filin wasa na Legas . Wasanni biyu na karshe da ya buga sun kasance a kan Ireland da Jamaica a gasar cin kofin Unity da aka buga a Charlton Athletic . [1] Kocin Najeriya Samson Siasia ya kira Rotimi don buga wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen duniya a watan Maris na 2011 da Habasha a matsayin mai kare Vincent Enyeama da ya ji rauni. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1980]] p83rr6kaenexrfymk8ghtqpmmvyv8b4 Ricky Owubokiri 0 151808 838120 2026-05-20T09:29:47Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1333412412|Ricky Owubokiri]]" 838120 wikitext text/x-wiki '''Richard Daddy Owubokiri''' (an haife shi a ranar 16 ga Yuli 1961), wanda aka fi sani da '''Ricky''', tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . == Sana'a == An haifi Ricky a [[Port Harcourt]], [[Jihar Rivers]], kuma ya fara aikinsa a ƙasarsa ta haihuwa kafin ya buga wasanni huɗu a Brazil, inda ya buga wa America Football Club (RJ) da Esporte Clube Vitória, ƙungiyar da ya koma a shekarar 1994 a gasar Série A ta Brazil . Ya yi wasa a Faransa tare da Stade Lavallois da FC Metz . <ref>{{Cite web |title=Ricky |url=http://futpedia.globo.com/jogadores/ricky |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328112846/http://futpedia.globo.com/jogadores/ricky |archive-date=28 March 2020 |access-date=3 September 2009 |publisher=Futpédia |language=pt}}</ref> Ricky ya koma Portugal don bugawa SL Benfica wasa, a watan Disamba na 1988, amma ba kasafai yake bayyana a cikin kungiyar ba a kakar wasa ta 1988-89, inda ya zira kwallaye shida kacal, duk a wasan cin kofin Portugal da Atlético Riachense. [ an buƙata ] Ya koma CF Estrela da Amadora, inda ya buga wasa a kakar wasa ta 1989-90 da 1990-91, inda ya lashe gasar Taça de Portugal a 1990. Daga nan ya koma arewa zuwa Boavista FC, a kakar wasa ta 1991-92. Tasirinsa ya kasance nan take, inda ya taimaka wa ƙungiyar ta kare a matsayi na uku a kakar wasa ta farko tare da ƙarawa Taça de Portugal, yayin da ɗan wasan ya zura kwallaye 30 a gasar Primeira Liga, inda ya zama babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye. Ricky ya yi ritaya a shekarar 1997 yana da shekaru 36, bayan ya shafe shekara guda yana aiki da CF Os Belenenses, Al-Arabi Sports Club da kuma [[Al Hilal SFC|Al-Hilal FC]] . Ya buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasanni 23, inda ya zura kwallo ɗaya tilo. An zaɓi Owubokiri a gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 1982 a Libya, amma bai buga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 ba . == Ƙididdigar aiki == : Tushe: {| class="wikitable" !# ! Kwanan wata ! Wuri ! Abokin hamayya ! Ci ! Sakamako ! Gasar |- | 1. | 10 Oktoba 1992 | [[Filin wasa na kasa, Legas|Filin wasa na Surulere]], [[Lagos (birni)|Lagos]], Najeriya |{{Fb|RSA|1928}} | 4–0 | Nasara | Gasar neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1961]] euj7k158wf3yrmjrkd4eo6g8aw21v59 838121 838120 2026-05-20T09:30:08Z Sardeeq 39275 838121 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Richard Daddy Owubokiri''' (an haife shi a ranar 16 ga Yuli 1961), wanda aka fi sani da '''Ricky''', tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . == Sana'a == An haifi Ricky a [[Port Harcourt]], [[Jihar Rivers]], kuma ya fara aikinsa a ƙasarsa ta haihuwa kafin ya buga wasanni huɗu a Brazil, inda ya buga wa America Football Club (RJ) da Esporte Clube Vitória, ƙungiyar da ya koma a shekarar 1994 a gasar Série A ta Brazil . Ya yi wasa a Faransa tare da Stade Lavallois da FC Metz . <ref>{{Cite web |title=Ricky |url=http://futpedia.globo.com/jogadores/ricky |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328112846/http://futpedia.globo.com/jogadores/ricky |archive-date=28 March 2020 |access-date=3 September 2009 |publisher=Futpédia |language=pt}}</ref> Ricky ya koma Portugal don bugawa SL Benfica wasa, a watan Disamba na 1988, amma ba kasafai yake bayyana a cikin kungiyar ba a kakar wasa ta 1988-89, inda ya zira kwallaye shida kacal, duk a wasan cin kofin Portugal da Atlético Riachense. [ an buƙata ] Ya koma CF Estrela da Amadora, inda ya buga wasa a kakar wasa ta 1989-90 da 1990-91, inda ya lashe gasar Taça de Portugal a 1990. Daga nan ya koma arewa zuwa Boavista FC, a kakar wasa ta 1991-92. Tasirinsa ya kasance nan take, inda ya taimaka wa ƙungiyar ta kare a matsayi na uku a kakar wasa ta farko tare da ƙarawa Taça de Portugal, yayin da ɗan wasan ya zura kwallaye 30 a gasar Primeira Liga, inda ya zama babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye. Ricky ya yi ritaya a shekarar 1997 yana da shekaru 36, bayan ya shafe shekara guda yana aiki da CF Os Belenenses, Al-Arabi Sports Club da kuma [[Al Hilal SFC|Al-Hilal FC]] . Ya buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasanni 23, inda ya zura kwallo ɗaya tilo. An zaɓi Owubokiri a gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 1982 a Libya, amma bai buga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 ba . == Ƙididdigar aiki == : Tushe: {| class="wikitable" !# ! Kwanan wata ! Wuri ! Abokin hamayya ! Ci ! Sakamako ! Gasar |- | 1. | 10 Oktoba 1992 | [[Filin wasa na kasa, Legas|Filin wasa na Surulere]], [[Lagos (birni)|Lagos]], Najeriya |{{Fb|RSA|1928}} | 4–0 | Nasara | Gasar neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1961]] qyhhs6j82ol82bdmihxzaz138byw6jb Franklin Sasere 0 151809 838125 2026-05-20T09:30:52Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1354843603|Franklin Sasere]]" 838125 wikitext text/x-wiki '''Franklin Olanitori Sasere''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 27 ga Yuni 1998) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar kwallon kafa ta Malta Birkirkara . <ref>{{Soccerway|franklin-olanitori-sasere/637547}}</ref> == Sana'ar wasa == Sasere ya yi ƙaura daga Sunshine Stars zuwa Lugano a watan Satumba na 2019, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Swiss Super League . [1] A ranar 24 ga Yuli 2023, Sasere ya rattaba hannu da Újpest a Hungary. <ref>{{Cite web |date=24 July 2023 |title=Klasszikus centert igazolt az Újpest FC |trans-title=Újpest FC confirmed a classic center |url=https://ujpestfc.hu/hir/csapat/klasszikus-centert-igazolt-az-ujpest-fc |access-date=20 September 2023 |publisher=Újpest |language=hu}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1998]] eu1wcyryx5l8vi73wbjw8ov1ue1p293 838128 838125 2026-05-20T09:31:16Z Sardeeq 39275 838128 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Franklin Olanitori Sasere''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 27 ga Yuni 1998) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar kwallon kafa ta Malta Birkirkara . <ref>{{Soccerway|franklin-olanitori-sasere/637547}}</ref> == Sana'ar wasa == Sasere ya yi ƙaura daga Sunshine Stars zuwa Lugano a watan Satumba na 2019, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Swiss Super League . [1] A ranar 24 ga Yuli 2023, Sasere ya rattaba hannu da Újpest a Hungary. <ref>{{Cite web |date=24 July 2023 |title=Klasszikus centert igazolt az Újpest FC |trans-title=Újpest FC confirmed a classic center |url=https://ujpestfc.hu/hir/csapat/klasszikus-centert-igazolt-az-ujpest-fc |access-date=20 September 2023 |publisher=Újpest |language=hu}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1998]] eljouxetkzlz3e48gwen7u1xzjkyxr2 Aliassou Sanou 0 151810 838129 2026-05-20T09:31:52Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1325459804|Aliassou Sanou]]" 838129 wikitext text/x-wiki '''Aliassou Sanou''' (an haife shi a ranar 24 ga Mayu 1988) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na Burkinabe wanda ya taɓa buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] . <ref name="gsddf">{{Cite web |title=2014 CHAN - Burkina Faso Team Profile |url=http://www.mtnfootball.com/m/africa/african-tournaments/chan/team-profiles/2014/burkina-faso.html?Tab=squad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313145526/http://www.mtnfootball.com/m/africa/african-tournaments/chan/team-profiles/2014/burkina-faso.html?Tab=squad |archive-date=13 March 2014 |access-date=13 March 2014 |publisher=mtnfootball.com/m}}</ref> <ref name="bjjs">{{Cite web |title=Squad List for BFA-T0006 Burkina Faso Burkina Faso |url=http://www.cafonline.com/userfiles/file/CHAN%202014%20TEAM%20LISTS%20/Burkina%20Faso.pdf |access-date=13 March 2014 |publisher=cafonline.com}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == A watan Janairun 2014, koci Brama Traore, ya gayyace shi ya kasance cikin tawagar Burkina Faso don gasar cin kofin kasashen Afirka ta 2014. [1] [2] An fitar da kungiyar a matakin rukuni bayan ta sha kashi a hannun Uganda da Zimbabwe sannan ta yi kunnen doki da Morocco . [3] [4] == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1988]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] fynjmytfb8wqjt1vjd37yjjmuqvvb44 838131 838129 2026-05-20T09:32:09Z Sardeeq 39275 838131 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aliassou Sanou''' (an haife shi a ranar 24 ga Mayu 1988) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na Burkinabe wanda ya taɓa buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] . <ref name="gsddf">{{Cite web |title=2014 CHAN - Burkina Faso Team Profile |url=http://www.mtnfootball.com/m/africa/african-tournaments/chan/team-profiles/2014/burkina-faso.html?Tab=squad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313145526/http://www.mtnfootball.com/m/africa/african-tournaments/chan/team-profiles/2014/burkina-faso.html?Tab=squad |archive-date=13 March 2014 |access-date=13 March 2014 |publisher=mtnfootball.com/m}}</ref> <ref name="bjjs">{{Cite web |title=Squad List for BFA-T0006 Burkina Faso Burkina Faso |url=http://www.cafonline.com/userfiles/file/CHAN%202014%20TEAM%20LISTS%20/Burkina%20Faso.pdf |access-date=13 March 2014 |publisher=cafonline.com}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == A watan Janairun 2014, koci Brama Traore, ya gayyace shi ya kasance cikin tawagar Burkina Faso don gasar cin kofin kasashen Afirka ta 2014. [1] [2] An fitar da kungiyar a matakin rukuni bayan ta sha kashi a hannun Uganda da Zimbabwe sannan ta yi kunnen doki da Morocco . [3] [4] == Manazarta == [[Rukuni:Haihuwan 1988]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] hb7x35wybblvnpyedt3nkcqmzq3knfa Ayo Saka 0 151811 838133 2026-05-20T09:32:47Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330077499|Ayo Saka]]" 838133 wikitext text/x-wiki '''Ayo Saka''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 22 ga Disamba 1990) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasa da ƙasa na Najeriya wanda ke bugawa Lobi Stars wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] . == Sana'a == An haife shi a Legas, Saka ya kuma buga ƙwallon ƙafa a kulob a Najeriya a Union Bank, Heartland, Ocean Boys, Enyimba, Dolphins, Sunshine Stars, Rivers United da Lobi Stars . [1] Ya fara buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasa a shekarar 2010. <ref name="NFT">{{NFT player|pid=39640|accessdate=27 February 2017}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] m84w6w6om6kuf3hlmnw00g35ul0ztqu 838135 838133 2026-05-20T09:33:04Z Sardeeq 39275 838135 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ayo Saka''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 22 ga Disamba 1990) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasa da ƙasa na Najeriya wanda ke bugawa Lobi Stars wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] . == Sana'a == An haife shi a Legas, Saka ya kuma buga ƙwallon ƙafa a kulob a Najeriya a Union Bank, Heartland, Ocean Boys, Enyimba, Dolphins, Sunshine Stars, Rivers United da Lobi Stars . [1] Ya fara buga wa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] wasa a shekarar 2010. <ref name="NFT">{{NFT player|pid=39640|accessdate=27 February 2017}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] 0l8icbg733hd9km2s7khp8kmvmnd19s Anthony Shimaga 0 151812 838140 2026-05-20T09:34:11Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1329534315|Anthony Shimaga]]" 838140 wikitext text/x-wiki '''Anthony Msonter Shimaga''' (an haife shi a ranar 24 ga Agusta 1997) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya ko kuma ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya a ƙungiyar Academia Puerto Cabello ta ƙasar Venezuela. == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|2 November 2021}}<ref>{{Soccerway|anthony-msonter-shimaga/594391}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Kulob ! rowspan="2" | Kakar wasa ! colspan="3" | Gasar League ! colspan="2" | Kofin ƙasa ! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar ! colspan="2" | Wani ! colspan="2" | Jimilla |- ! Sashe ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | Feirense | 2021–22 | La Liga Portugal 2 | 0 | 0 | 2 {{Efn|Appearances in the [[Taça de Portugal]]}} | 0 | colspan="2" | – | 0 | 0 | 2 | 0 |- ! colspan="3" | Jimillar aiki ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 |} === Na Ƙasa da Ƙasa === {{Updated|2 November 2021.}}<ref>{{NFT player|pid=83094}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Bayyanar da kwallayen da ƙungiyar ƙasa ta samu da kuma shekarar da ta gabata ! Tawagar ƙasa ! Shekara ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="2" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] | 2019 | 1 | 0 |- | 2021 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 2 ! 0 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] ir2asvce08p8yzaqb7r5e0e6cbvhtba 838142 838140 2026-05-20T09:34:27Z Sardeeq 39275 838142 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Anthony Msonter Shimaga''' (an haife shi a ranar 24 ga Agusta 1997) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya ko kuma ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya a ƙungiyar Academia Puerto Cabello ta ƙasar Venezuela. == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|2 November 2021}}<ref>{{Soccerway|anthony-msonter-shimaga/594391}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Kulob ! rowspan="2" | Kakar wasa ! colspan="3" | Gasar League ! colspan="2" | Kofin ƙasa ! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar ! colspan="2" | Wani ! colspan="2" | Jimilla |- ! Sashe ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | Feirense | 2021–22 | La Liga Portugal 2 | 0 | 0 | 2 {{Efn|Appearances in the [[Taça de Portugal]]}} | 0 | colspan="2" | – | 0 | 0 | 2 | 0 |- ! colspan="3" | Jimillar aiki ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 2 ! 0 |} === Na Ƙasa da Ƙasa === {{Updated|2 November 2021.}}<ref>{{NFT player|pid=83094}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Bayyanar da kwallayen da ƙungiyar ƙasa ta samu da kuma shekarar da ta gabata ! Tawagar ƙasa ! Shekara ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="2" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] | 2019 | 1 | 0 |- | 2021 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 2 ! 0 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] otp2tm1bghout5gicx29amqluscjcid Olulayo Seun 0 151813 838145 2026-05-20T09:35:09Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1334749263|Olulayo Seun]]" 838145 wikitext text/x-wiki '''Seun Olulayo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 29 ga Maris 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne [[Ɗan Nijeriya|na Najeriya]] wanda ke taka leda a matsayin ɗan baya na hagu kuma Kyaftin na Sunshine Stars FC a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . == Sana'a == Seun Olulayo ya fara aikinsa da Rising Stars FC A shekarar 2012, an canza shi zuwa Sunshine Stars FC, inda ya buga wasa a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . Olulayo ya rattaba hannu da [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] a watan Nuwamba na 2016. <ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Humphrey |date=15 November 2016 |title=Olulaho joins Abia Warriors |url=https://www.supersport.com/football/nigeria/news/161115/Olulayo_joins_Abia_Warriors |access-date=24 August 2019 |publisher=Super Sport}}</ref> Ya lashe gasar cin kofin CAF U-23 ta 2016 tare da kungiyar Najeriya Dream Team. == Aikin ƙasa da ƙasa == Seun Olulayo ya kasance memba na ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a shekarar 2014. Ya fara aikinsa na ƙwallon ƙafa a ƙungiyar Rising Stars FC a shekarar 2010 kuma ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Sunshine Stars FC a shekarar 2012. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] 4m1bwo3y2gjwo0aunt1z7u6xechfzrv 838147 838145 2026-05-20T09:35:24Z Sardeeq 39275 838147 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Seun Olulayo''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 29 ga Maris 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne [[Ɗan Nijeriya|na Najeriya]] wanda ke taka leda a matsayin ɗan baya na hagu kuma Kyaftin na Sunshine Stars FC a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . == Sana'a == Seun Olulayo ya fara aikinsa da Rising Stars FC A shekarar 2012, an canza shi zuwa Sunshine Stars FC, inda ya buga wasa a gasar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ta Najeriya . Olulayo ya rattaba hannu da [[Kulab ɗin wasan ƙwallon ƙafan Abia Warriors|Abia Warriors]] a watan Nuwamba na 2016. <ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Humphrey |date=15 November 2016 |title=Olulaho joins Abia Warriors |url=https://www.supersport.com/football/nigeria/news/161115/Olulayo_joins_Abia_Warriors |access-date=24 August 2019 |publisher=Super Sport}}</ref> Ya lashe gasar cin kofin CAF U-23 ta 2016 tare da kungiyar Najeriya Dream Team. == Aikin ƙasa da ƙasa == Seun Olulayo ya kasance memba na ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Najeriya a shekarar 2014. Ya fara aikinsa na ƙwallon ƙafa a ƙungiyar Rising Stars FC a shekarar 2010 kuma ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Sunshine Stars FC a shekarar 2012. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1996]] k93w3e4hf9svdbx7nphpddvd5ljxc92 Mutawakilu Seidu 0 151814 838149 2026-05-20T09:36:45Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1256769239|Mutawakilu Seidu]]" 838149 wikitext text/x-wiki '''Mutawakilu Seidu''' (an haife shi a ranar 8 ga Agusta 1995 a [[Accra]] ) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne [[Ghana|na ƙasar Ghana]] . A halin yanzu yana wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya [[Enugu Rangers|ta Enugu Rangers]], a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Mutawakilu eyes superb season with Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Mutawakilu-eyes-superb-season-with-Enugu-Rangers-596616?channel=D1 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 August 2017 |title=Mutawakilu's heroics saves day for Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Mutawakilu-s-heroics-saves-day-for-Enugu-Rangers-566955 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 June 2017 |title=Mutawakilu's heroics saves day for Enugu RangersMutawakilu Seidu thrilled by improved form at Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Mutawakilu-Seidu-thrilled-by-improved-form-at-Enugu-Rangers-550542 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 December 2017 |title=Ghanaian goalkeepers Nana Bonsu and Seidu Mutawakilu gets massive competition at Enugu Rangers |url=https://ghanasportsonline.com/2017/12/ghanaian-goalkeepers-nana-bonsu-seidu-mutawakilu-gets-massive-competition-enugu-rangers/ |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasportsonline.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 May 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.soccerpunter.com/player/294545/Mutawakilu-Seidu |access-date=9 April 2020 |publisher=soccerpunter.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 January 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.flashscore.com/player/seidu-mutawakilu/YH1ojAp5/ |access-date=9 April 2020 |publisher=flashscore.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 January 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.mackolik.com/futbolcu/m-seidu/kupalar/deuf362kshu9vlrfcv3jhkwyx |access-date=9 April 2020 |publisher=mackolik.com/}}</ref> == Sana'a == === Matasa === Seidu ya fara aikinsa a ƙungiyar matasa ta Asante Kotoko kafin a ɗaukaka shi zuwa babbar ƙungiyar. === Zukatan itacen oak === A shekarar 2014, Seidu ya rattaba hannu a kulob din Ghana Premier League Accra Hearts of Oak da ke garinsu [[Accra]] . <ref>{{Cite web |date=11 June 2016 |title=Hearts goalkeeper Mutawakilu frustrated with bench role |url=https://www.goal.com/en-gh/news/4390/ghana-premier-league/2016/06/11/24560912/hearts-goalkeeper-mutawakilu-frustrated-with-bench-role |access-date=9 April 2020 |publisher=goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 January 2016 |title=Hearts of Oak goalkeeper Seidu Mutawakilu focused on the positives |url=https://www.modernghana.com/sports/670478/hearts-of-oak-goalkeeper-seidu-mutawakilu-focused.html |access-date=9 April 2020 |publisher=modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 March 2015 |title=Seidu Mutawakilu: "Negative comments don't get to me" |url=https://sport.citifmonline.com/2015/03/30/seidu-mutawakilu-negative-comments-dont-get-to-me/ |access-date=9 April 2020 |publisher=citifmonline.com}}</ref> === Kungiyar Dreams FC (aron) === A shekarar 2015, an sanar da cewa Mutawakilu zai koma Dreams FC a matsayin aro na tsawon kakar wasa, tare da zabin sanya cinikin ya zama na dindindin. <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Hearts to loan out duo Mutawakilu, Mumuni to newly-promoted side Dreams FC |url=https://ghanasoccernet.com/hearts-to-loan-out-duo-mutawakilu-mumuni-to-newly-promoted-side-dreams-fc |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Proud products: Dreams FC urge on Satellites duo Mutawakilu and Tetteh |url=https://www.modernghana.com/sports/603178/proud-products-dreams-fc-urge-on-satellites-duo-mutawakilu-and-tetteh.html |access-date=9 April 2020 |publisher=modernghana.com}}</ref> === Enugu Rangers === A watan Afrilun 2017, Seidu ya koma [[Enugu Rangers|Enugu Rangers,]] wacce ta lashe gasar Premier ta Najeriya sau bakwai, kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=30 April 2017 |title=Nigerian champions Rangers announces signing of goalie Seidu Mutawakilu |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Nigerian-champions-Rangers-announces-signing-of-goalie-Seidu-Mutawakilu-533704?channel=D1 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2017 |title=CONFIRMED: Hearts goalkeeper Mutawakilu Seidu seals Enugu Rangers |url=https://ghanasoccernet.com/confirmed-hearts-goalkeeper-mutawakilu-seidu-seals-enugu-rangers |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 November 2019 |title=Caf CC: Ghanaian goalkeeper Mutawakilu Seidu inspires Enugu Rangers International to victory over ASC Kara |url=https://ghanafootballnews.com/caf-cc-ghanaian-goalkeeper-mutawakilu-seidu-inspires-enugu-rangers-international-to-victory-over-asc-kara/ |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafootballnews.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://ghanasoccernet.com/players-profiles?player=405511&profile=career |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == A ranar 6 ga Janairun 2015, an kira Seidu zuwa gasar cin kofin matasa 'yan kasa da shekaru 20 ta Ghana, <ref>{{Cite web |date=6 January 2015 |title=SELLAS CALLS UP 29 INTO BLACK SATELLITES |url=https://www.ghanafa.org/sellas-calls-up-29-into-black-satellites |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafa.org}}</ref> kuma yana cikin tawagar ' yan kasa da shekaru 20 ta Ghana a gasar cin kofin matasa 'yan kasa da shekaru 20 ta Afirka da aka yi a Senegal a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |date=9 March 2015 |title=Ghana too strong for Amajita |url=https://africanfootball.com/match/30990/2015-03-09-Ghana-U20-vs-South-Africa-U20 |access-date=9 April 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 March 2015 |title=Ghana: U20 Shirt Numbers For 2015 African Youth Championship |url=https://newsghana.com.gh/ghana-u20-shirt-numbers-for-2015-african-youth-championship/ |access-date=9 April 2020 |publisher=newsghana.com.gh}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 March 2015 |title=MUTAWAKILU SEIDU |url=https://africanfootball.com/player/36216/Mutawakilu-Seidu/480/Ghana-U20/468/2015-African-U20-Championship/ |access-date=9 April 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 May 2015 |title=GHANA NAMES FINAL 21-MAN SQUAD FOR 2015 AFRICAN YOUTH CHAMPIONSHIP |url=https://www.ghanafa.org/ghana-names-final-21-man-squad-for-2015-african-youth-championship |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafa.org}}</ref> Ya wakilci Ghana 'yan kasa da shekaru 20 a gasar cin kofin duniya ta FIFA 'yan kasa da shekaru 20 da aka gudanar a New Zealand a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |title=CONFIRMED: Hearts Goalkeeper Mutawakilu Seidu Seals Enugu Rangers Deal |url=https://nigeriasoccernet.com/confirmed-hearts-goalkeeper-mutawakilu-seidu-seals-enugu-rangers-deal}}</ref> == Daraja == === Kulob === * [[Enugu Rangers]] * Kofin FA na Najeriya (1): Wanda ya lashe gasar 2018 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1995]] muqq0t0ts0n5ytdsxyg5lwso3fd9vqi 838151 838149 2026-05-20T09:37:03Z Sardeeq 39275 838151 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Mutawakilu Seidu''' (an haife shi a ranar 8 ga Agusta 1995 a [[Accra]] ) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne [[Ghana|na ƙasar Ghana]] . A halin yanzu yana wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya [[Enugu Rangers|ta Enugu Rangers]], a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Mutawakilu eyes superb season with Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Mutawakilu-eyes-superb-season-with-Enugu-Rangers-596616?channel=D1 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 August 2017 |title=Mutawakilu's heroics saves day for Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Mutawakilu-s-heroics-saves-day-for-Enugu-Rangers-566955 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 June 2017 |title=Mutawakilu's heroics saves day for Enugu RangersMutawakilu Seidu thrilled by improved form at Enugu Rangers |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Mutawakilu-Seidu-thrilled-by-improved-form-at-Enugu-Rangers-550542 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 December 2017 |title=Ghanaian goalkeepers Nana Bonsu and Seidu Mutawakilu gets massive competition at Enugu Rangers |url=https://ghanasportsonline.com/2017/12/ghanaian-goalkeepers-nana-bonsu-seidu-mutawakilu-gets-massive-competition-enugu-rangers/ |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasportsonline.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 May 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.soccerpunter.com/player/294545/Mutawakilu-Seidu |access-date=9 April 2020 |publisher=soccerpunter.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 January 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.flashscore.com/player/seidu-mutawakilu/YH1ojAp5/ |access-date=9 April 2020 |publisher=flashscore.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 January 2017 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://www.mackolik.com/futbolcu/m-seidu/kupalar/deuf362kshu9vlrfcv3jhkwyx |access-date=9 April 2020 |publisher=mackolik.com/}}</ref> == Sana'a == === Matasa === Seidu ya fara aikinsa a ƙungiyar matasa ta Asante Kotoko kafin a ɗaukaka shi zuwa babbar ƙungiyar. === Zukatan itacen oak === A shekarar 2014, Seidu ya rattaba hannu a kulob din Ghana Premier League Accra Hearts of Oak da ke garinsu [[Accra]] . <ref>{{Cite web |date=11 June 2016 |title=Hearts goalkeeper Mutawakilu frustrated with bench role |url=https://www.goal.com/en-gh/news/4390/ghana-premier-league/2016/06/11/24560912/hearts-goalkeeper-mutawakilu-frustrated-with-bench-role |access-date=9 April 2020 |publisher=goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 January 2016 |title=Hearts of Oak goalkeeper Seidu Mutawakilu focused on the positives |url=https://www.modernghana.com/sports/670478/hearts-of-oak-goalkeeper-seidu-mutawakilu-focused.html |access-date=9 April 2020 |publisher=modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 March 2015 |title=Seidu Mutawakilu: "Negative comments don't get to me" |url=https://sport.citifmonline.com/2015/03/30/seidu-mutawakilu-negative-comments-dont-get-to-me/ |access-date=9 April 2020 |publisher=citifmonline.com}}</ref> === Kungiyar Dreams FC (aron) === A shekarar 2015, an sanar da cewa Mutawakilu zai koma Dreams FC a matsayin aro na tsawon kakar wasa, tare da zabin sanya cinikin ya zama na dindindin. <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Hearts to loan out duo Mutawakilu, Mumuni to newly-promoted side Dreams FC |url=https://ghanasoccernet.com/hearts-to-loan-out-duo-mutawakilu-mumuni-to-newly-promoted-side-dreams-fc |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Proud products: Dreams FC urge on Satellites duo Mutawakilu and Tetteh |url=https://www.modernghana.com/sports/603178/proud-products-dreams-fc-urge-on-satellites-duo-mutawakilu-and-tetteh.html |access-date=9 April 2020 |publisher=modernghana.com}}</ref> === Enugu Rangers === A watan Afrilun 2017, Seidu ya koma [[Enugu Rangers|Enugu Rangers,]] wacce ta lashe gasar Premier ta Najeriya sau bakwai, kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=30 April 2017 |title=Nigerian champions Rangers announces signing of goalie Seidu Mutawakilu |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Nigerian-champions-Rangers-announces-signing-of-goalie-Seidu-Mutawakilu-533704?channel=D1 |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanaweb.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2017 |title=CONFIRMED: Hearts goalkeeper Mutawakilu Seidu seals Enugu Rangers |url=https://ghanasoccernet.com/confirmed-hearts-goalkeeper-mutawakilu-seidu-seals-enugu-rangers |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 November 2019 |title=Caf CC: Ghanaian goalkeeper Mutawakilu Seidu inspires Enugu Rangers International to victory over ASC Kara |url=https://ghanafootballnews.com/caf-cc-ghanaian-goalkeeper-mutawakilu-seidu-inspires-enugu-rangers-international-to-victory-over-asc-kara/ |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafootballnews.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 September 2015 |title=Mutawakilu Seidu |url=https://ghanasoccernet.com/players-profiles?player=405511&profile=career |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanasoccernet.com}}</ref> == Na Ƙasa da Ƙasa == A ranar 6 ga Janairun 2015, an kira Seidu zuwa gasar cin kofin matasa 'yan kasa da shekaru 20 ta Ghana, <ref>{{Cite web |date=6 January 2015 |title=SELLAS CALLS UP 29 INTO BLACK SATELLITES |url=https://www.ghanafa.org/sellas-calls-up-29-into-black-satellites |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafa.org}}</ref> kuma yana cikin tawagar ' yan kasa da shekaru 20 ta Ghana a gasar cin kofin matasa 'yan kasa da shekaru 20 ta Afirka da aka yi a Senegal a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |date=9 March 2015 |title=Ghana too strong for Amajita |url=https://africanfootball.com/match/30990/2015-03-09-Ghana-U20-vs-South-Africa-U20 |access-date=9 April 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 March 2015 |title=Ghana: U20 Shirt Numbers For 2015 African Youth Championship |url=https://newsghana.com.gh/ghana-u20-shirt-numbers-for-2015-african-youth-championship/ |access-date=9 April 2020 |publisher=newsghana.com.gh}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 March 2015 |title=MUTAWAKILU SEIDU |url=https://africanfootball.com/player/36216/Mutawakilu-Seidu/480/Ghana-U20/468/2015-African-U20-Championship/ |access-date=9 April 2020 |publisher=africanfootball.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 May 2015 |title=GHANA NAMES FINAL 21-MAN SQUAD FOR 2015 AFRICAN YOUTH CHAMPIONSHIP |url=https://www.ghanafa.org/ghana-names-final-21-man-squad-for-2015-african-youth-championship |access-date=9 April 2020 |publisher=ghanafa.org}}</ref> Ya wakilci Ghana 'yan kasa da shekaru 20 a gasar cin kofin duniya ta FIFA 'yan kasa da shekaru 20 da aka gudanar a New Zealand a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |title=CONFIRMED: Hearts Goalkeeper Mutawakilu Seidu Seals Enugu Rangers Deal |url=https://nigeriasoccernet.com/confirmed-hearts-goalkeeper-mutawakilu-seidu-seals-enugu-rangers-deal}}</ref> == Daraja == === Kulob === * [[Enugu Rangers]] * Kofin FA na Najeriya (1): Wanda ya lashe gasar 2018 == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1995]] hh3l2guefon7795fq2xo9mnx7unpmeu Uche Okechukwu 0 151815 838154 2026-05-20T09:38:13Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1340683619|Uche Okechukwu]]" 838154 wikitext text/x-wiki '''Uchechukwu Alozie "Uche" Okechukwu''' ( // ⓘ // ; an haife shi a ranar 27 ga Satumba 1967), wanda aka fi sani da '''Deniz Uygar''', tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya na tsakiya]] . "Uchechukwu" suna ne na [[Harshen Ibo|Igbo]] wanda ke nufin "nufin Allah". An kuma karrama shi a matsayin ɗan wasan ƙasar waje wanda ya yi wasa a Turkiyya na tsawon lokaci (shekaru 13), inda ya sami takardar zama ɗan ƙasar Turkiyya a ƙarƙashin sunan '''Deniz Uygar''' . Okechukwu, wanda ya lashe wasanni kusan 50 a [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], ya wakilci kasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] guda biyu da kuma [[Gasar cin kofin Afrika|gasar cin kofin kasashen Afirka]] da dama, inda ya lashe gasar sau daya. == Aikin kulob == === Shekarun farko da Denmark === An haifi Okechukwu a [[Lagos (birni)|Legas]], ya fara aikinsa ne a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Flash Flamingoes da kuma Iwuanyanwu Nationale, inda ya lashe gasar Firimiya ta Najeriya a shekarun 1988 da 1989. A watan Yulin 1990, ya koma ƙasar waje don shiga ƙungiyar Brøndby IF ta ƙasar Denmark, inda sabon koci Morten Olsen da aka naɗa ya sanya hannu tare da abokin wasansa [[Friday Elahor]] . Ba da daɗewa ba, Okechukwu ya kasance cikin 'yan wasa na farko a ƙungiyar, ya taimaka wa ƙungiyar lashe gasar zakarun Denmark ta 1990 da 1991, kuma yana ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan da suka kai wasan kusa da na ƙarshe na gasar cin kofin UEFA ta 1990-91 ; yayin da wasu ke ɗaukar Elahor a matsayin Brian Laudrup na gaba, nan ba da jimawa ba zai tafi [[Afrika Sports d'Abidjan|Afirka Sports]], yayin da za a naɗa Okechukwu a matsayin ''ɗan wasan Brøndby IF na shekarar'' 1992. === Turkiyya da ritaya === Bayan ya buga gasar cin kofin Afirka ta 1992, inda Najeriya ta kai wasan kusa da na karshe, an danganta Okechukwu da ƙungiyar Fenerbahçe ta Turkiyya na tsawon rabin shekara, har sai da aka saye shi a yarjejeniyar siyan ɗan wasa na DKK miliyan 8 a watan Nuwamba na 1993. A Istanbul, ya kafa ƙungiyoyin tsaro biyu tare da tsohon abokin wasansa na Brøndby Jes Høgh, inda ya taimaka wa ƙungiyar ta lashe gasar Süper Lig ta farko cikin shekaru bakwai a shekarar 1996 . Okechukwu ya sake buga kakar wasa hudu a Fenerbahçe, inda ya maimaita kyaututtukan gasar a kakar wasa ta 2000–01 . Bayan wasanni kusan 250 na hukuma, ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta İstanbulspor, inda ya fara dawowa Najeriya tare da Ocean Boys sannan ya koma [[Bayelsa United F.C.|Bayelsa United]] (ya koma na biyu a watan Yulin 2008, sannan ya yi ritaya jim kaɗan bayan haka, yana da shekaru 41). == Aikin ƙasa da ƙasa == Okechukwu ya fara bugawa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|tawagar kwallon kafa ta Najeriya]] wasa a gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1990, inda suka sha kashi da ci 5-1 a hannun [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Algeria]] a wasan farko. A sauran wasannin, ''<nowiki/>'yan wasan tsaron Super Eagles'' ba su sake zura kwallo a raga ba, har sai da suka sha kashi da ci 1-0 a hannun abokin karawarsu daya a wasan karshe. Gabaɗaya, Okechukwu ya buga wasanni 47 na ƙasashen duniya, ya lashe gasar CAN a shekarar 1994 (2-1 da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]] ) da kuma gasar Olympics ta bazara ta 1996. Ya kuma wakilci ƙasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya ta FIFA]] guda biyu, inda ya taimaka mata ta kai zagaye na biyu a jere, yayin da ya fito a wasanni bakwai gaba ɗaya, amma bai buga wasa ba a matakin rukuni da Paraguay ta sha kashi da ci 3-1 saboda ya karɓi katin rawaya guda biyu. Okechukwu ya yi ritaya bayan rashin nasara da suka yi a gasar 1998 da ci 4-1 a hannun Denmark, bayan ya jagoranci tawagar sau da dama tun daga 1996 zuwa gaba. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1967]] bo87c3vby95xc168h38869d7hbmxjnk 838157 838154 2026-05-20T09:39:12Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1340683619|Uche Okechukwu]]" 838157 wikitext text/x-wiki '''Uchechukwu Alozie "Uche" Okechukwu''' ( // ⓘ // ; an haife shi a ranar 27 ga Satumba 1967), wanda aka fi sani da '''Deniz Uygar''', tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya na tsakiya]] . <ref>Uche - en mand med mange titler bold.dk</ref><ref>Name meaning at Nigerian.name</ref> "Uchechukwu" suna ne na [[Harshen Ibo|Igbo]] wanda ke nufin "nufin Allah". An kuma karrama shi a matsayin ɗan wasan ƙasar waje wanda ya yi wasa a Turkiyya na tsawon lokaci (shekaru 13), inda ya sami takardar zama ɗan ƙasar Turkiyya a ƙarƙashin sunan '''Deniz Uygar''' . Okechukwu, wanda ya lashe wasanni kusan 50 a [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], ya wakilci kasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] guda biyu da kuma [[Gasar cin kofin Afrika|gasar cin kofin kasashen Afirka]] da dama, inda ya lashe gasar sau daya. == Aikin kulob == === Shekarun farko da Denmark === An haifi Okechukwu a [[Lagos (birni)|Legas]], ya fara aikinsa ne a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Flash Flamingoes da kuma Iwuanyanwu Nationale, inda ya lashe gasar Firimiya ta Najeriya a shekarun 1988 da 1989. A watan Yulin 1990, ya koma ƙasar waje don shiga ƙungiyar Brøndby IF ta ƙasar Denmark, inda sabon koci Morten Olsen da aka naɗa ya sanya hannu tare da abokin wasansa [[Friday Elahor]] . Ba da daɗewa ba, Okechukwu ya kasance cikin 'yan wasa na farko a ƙungiyar, ya taimaka wa ƙungiyar lashe gasar zakarun Denmark ta 1990 da 1991, kuma yana ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan da suka kai wasan kusa da na ƙarshe na gasar cin kofin UEFA ta 1990-91 ; yayin da wasu ke ɗaukar Elahor a matsayin Brian Laudrup na gaba, nan ba da jimawa ba zai tafi [[Afrika Sports d'Abidjan|Afirka Sports]], yayin da za a naɗa Okechukwu a matsayin ''ɗan wasan Brøndby IF na shekarar'' 1992. === Turkiyya da ritaya === Bayan ya buga gasar cin kofin Afirka ta 1992, inda Najeriya ta kai wasan kusa da na karshe, an danganta Okechukwu da ƙungiyar Fenerbahçe ta Turkiyya na tsawon rabin shekara, har sai da aka saye shi a yarjejeniyar siyan ɗan wasa na DKK miliyan 8 a watan Nuwamba na 1993. A Istanbul, ya kafa ƙungiyoyin tsaro biyu tare da tsohon abokin wasansa na Brøndby Jes Høgh, inda ya taimaka wa ƙungiyar ta lashe gasar Süper Lig ta farko cikin shekaru bakwai a shekarar 1996 . Okechukwu ya sake buga kakar wasa hudu a Fenerbahçe, inda ya maimaita kyaututtukan gasar a kakar wasa ta 2000–01 . Bayan wasanni kusan 250 na hukuma, ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta İstanbulspor, inda ya fara dawowa Najeriya tare da Ocean Boys sannan ya koma [[Bayelsa United F.C.|Bayelsa United]] (ya koma na biyu a watan Yulin 2008, sannan ya yi ritaya jim kaɗan bayan haka, yana da shekaru 41). == Aikin ƙasa da ƙasa == Okechukwu ya fara bugawa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|tawagar kwallon kafa ta Najeriya]] wasa a gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1990, inda suka sha kashi da ci 5-1 a hannun [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Algeria]] a wasan farko. A sauran wasannin, ''<nowiki/>'yan wasan tsaron Super Eagles'' ba su sake zura kwallo a raga ba, har sai da suka sha kashi da ci 1-0 a hannun abokin karawarsu daya a wasan karshe. Gabaɗaya, Okechukwu ya buga wasanni 47 na ƙasashen duniya, ya lashe gasar CAN a shekarar 1994 (2-1 da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]] ) da kuma gasar Olympics ta bazara ta 1996. Ya kuma wakilci ƙasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya ta FIFA]] guda biyu, inda ya taimaka mata ta kai zagaye na biyu a jere, yayin da ya fito a wasanni bakwai gaba ɗaya, amma bai buga wasa ba a matakin rukuni da Paraguay ta sha kashi da ci 3-1 saboda ya karɓi katin rawaya guda biyu. Okechukwu ya yi ritaya bayan rashin nasara da suka yi a gasar 1998 da ci 4-1 a hannun Denmark, bayan ya jagoranci tawagar sau da dama tun daga 1996 zuwa gaba. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1967]] sgqc4sm9un24o023gbvf5c4yvq4sf7b 838160 838157 2026-05-20T09:39:34Z Sardeeq 39275 838160 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Uchechukwu Alozie "Uche" Okechukwu''' ( // ⓘ // ; an haife shi a ranar 27 ga Satumba 1967), wanda aka fi sani da '''Deniz Uygar''', tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya na tsakiya]] . <ref>Uche - en mand med mange titler bold.dk</ref><ref>Name meaning at Nigerian.name</ref> "Uchechukwu" suna ne na [[Harshen Ibo|Igbo]] wanda ke nufin "nufin Allah". An kuma karrama shi a matsayin ɗan wasan ƙasar waje wanda ya yi wasa a Turkiyya na tsawon lokaci (shekaru 13), inda ya sami takardar zama ɗan ƙasar Turkiyya a ƙarƙashin sunan '''Deniz Uygar''' . Okechukwu, wanda ya lashe wasanni kusan 50 a [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], ya wakilci kasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] guda biyu da kuma [[Gasar cin kofin Afrika|gasar cin kofin kasashen Afirka]] da dama, inda ya lashe gasar sau daya. == Aikin kulob == === Shekarun farko da Denmark === An haifi Okechukwu a [[Lagos (birni)|Legas]], ya fara aikinsa ne a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Flash Flamingoes da kuma Iwuanyanwu Nationale, inda ya lashe gasar Firimiya ta Najeriya a shekarun 1988 da 1989. A watan Yulin 1990, ya koma ƙasar waje don shiga ƙungiyar Brøndby IF ta ƙasar Denmark, inda sabon koci Morten Olsen da aka naɗa ya sanya hannu tare da abokin wasansa [[Friday Elahor]] . Ba da daɗewa ba, Okechukwu ya kasance cikin 'yan wasa na farko a ƙungiyar, ya taimaka wa ƙungiyar lashe gasar zakarun Denmark ta 1990 da 1991, kuma yana ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan da suka kai wasan kusa da na ƙarshe na gasar cin kofin UEFA ta 1990-91 ; yayin da wasu ke ɗaukar Elahor a matsayin Brian Laudrup na gaba, nan ba da jimawa ba zai tafi [[Afrika Sports d'Abidjan|Afirka Sports]], yayin da za a naɗa Okechukwu a matsayin ''ɗan wasan Brøndby IF na shekarar'' 1992. === Turkiyya da ritaya === Bayan ya buga gasar cin kofin Afirka ta 1992, inda Najeriya ta kai wasan kusa da na karshe, an danganta Okechukwu da ƙungiyar Fenerbahçe ta Turkiyya na tsawon rabin shekara, har sai da aka saye shi a yarjejeniyar siyan ɗan wasa na DKK miliyan 8 a watan Nuwamba na 1993. A Istanbul, ya kafa ƙungiyoyin tsaro biyu tare da tsohon abokin wasansa na Brøndby Jes Høgh, inda ya taimaka wa ƙungiyar ta lashe gasar Süper Lig ta farko cikin shekaru bakwai a shekarar 1996 . Okechukwu ya sake buga kakar wasa hudu a Fenerbahçe, inda ya maimaita kyaututtukan gasar a kakar wasa ta 2000–01 . Bayan wasanni kusan 250 na hukuma, ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta İstanbulspor, inda ya fara dawowa Najeriya tare da Ocean Boys sannan ya koma [[Bayelsa United F.C.|Bayelsa United]] (ya koma na biyu a watan Yulin 2008, sannan ya yi ritaya jim kaɗan bayan haka, yana da shekaru 41). == Aikin ƙasa da ƙasa == Okechukwu ya fara bugawa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|tawagar kwallon kafa ta Najeriya]] wasa a gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1990, inda suka sha kashi da ci 5-1 a hannun [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Algeria]] a wasan farko. A sauran wasannin, ''<nowiki/>'yan wasan tsaron Super Eagles'' ba su sake zura kwallo a raga ba, har sai da suka sha kashi da ci 1-0 a hannun abokin karawarsu daya a wasan karshe. Gabaɗaya, Okechukwu ya buga wasanni 47 na ƙasashen duniya, ya lashe gasar CAN a shekarar 1994 (2-1 da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]] ) da kuma gasar Olympics ta bazara ta 1996. Ya kuma wakilci ƙasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya ta FIFA]] guda biyu, inda ya taimaka mata ta kai zagaye na biyu a jere, yayin da ya fito a wasanni bakwai gaba ɗaya, amma bai buga wasa ba a matakin rukuni da Paraguay ta sha kashi da ci 3-1 saboda ya karɓi katin rawaya guda biyu. Okechukwu ya yi ritaya bayan rashin nasara da suka yi a gasar 1998 da ci 4-1 a hannun Denmark, bayan ya jagoranci tawagar sau da dama tun daga 1996 zuwa gaba. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1967]] 9w9n37w46ay8sytbkwdndr6m7zjpji9 Tope na Akande 0 151816 838164 2026-05-20T09:40:16Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330780454|Akande Tope]]" 838164 wikitext text/x-wiki '''Akande Tope''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Disamba 1997) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake bugawa ƙungiyar Sunshine Stars . Ya buga wa ƙungiyar Shooting Stars [1] wasa a gasar Firimiya ta Najeriya . Ya fito daga dangin ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa guda 4 Akande Niyi Busaga, Akande Tunde yana buga wasa a gasar Super League ta Ethiopia da kuma Akande Abiodun Asimiyu, ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya. An ba shi aro daga Karamone FC a shekarar 2012 zuwa Prime FC a gasar cin kofin FA ta Najeriya da kuma gasar National League ta Najeriya NNL. Ya fara nuna ƙwarewa a shekarar 2012 lokacin da ya fara nuna fiye da tsammanin ƙungiyar kwararru ta Prime FC wanda hakan ya sa suka ci gaba da sanya shi cikin ƙungiyar. Yana cikin ƙungiyar da ta sa Prime FC ta cancanci shiga gasar cin kofin FA ta Najeriya, inda ya zura ƙwallon da ta ba shi kwarin gwiwa. [2] Ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan Prime FC daga 2012 zuwa 2014 amma a lokacin da yake wasa a Prime FC, wasu manyan ƙungiyoyin gasar Premier na Najeriya kamar Warri Wolves, Enyimba International FC, Shooting Stars FC da Enugu Rangers FC sun nemi a canza musu ɗan wasa, amma tattaunawar ba ta kammala ba. Wakilin Tope shine Ramone Remmie [3] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] aeu4cffmxtx5rbxj5flsla8t2ex69jo 838169 838164 2026-05-20T09:41:44Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330780454|Akande Tope]]" 838169 wikitext text/x-wiki '''Akande Tope''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Disamba 1997) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake bugawa ƙungiyar Sunshine Stars . Ya buga wa ƙungiyar Shooting Stars [1] wasa a gasar Firimiya ta Najeriya . Ya fito daga dangin ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa guda 4 Akande Niyi Busaga, Akande Tunde yana buga wasa a gasar Super League ta Ethiopia da kuma Akande Abiodun Asimiyu, ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya. An ba shi aro daga Karamone FC a shekarar 2012 zuwa Prime FC a gasar cin kofin FA ta Najeriya da kuma gasar National League ta Najeriya NNL. Ya fara nuna ƙwarewa a shekarar 2012 lokacin da ya fara nuna fiye da tsammanin ƙungiyar kwararru ta Prime FC wanda hakan ya sa suka ci gaba da sanya shi cikin ƙungiyar. Yana cikin ƙungiyar da ta sa Prime FC ta cancanci shiga gasar cin kofin FA ta Najeriya, inda ya zura ƙwallon da ta ba shi kwarin gwiwa. [2] Ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan Prime FC daga 2012 zuwa 2014 amma a lokacin da yake wasa a Prime FC, wasu manyan ƙungiyoyin gasar Premier na Najeriya kamar Warri Wolves, Enyimba International FC, Shooting Stars FC da Enugu Rangers FC sun nemi a canza musu ɗan wasa, amma tattaunawar ba ta kammala ba. Wakilin Tope shine Ramone Remmie [3]<ref>"Tope Akande joins brother at 3SC - Nigeria National League 2014 - Shooting Stars (3sc) - Abiodun Akande". ''African Football''. Retrieved 2018-06-04.</ref><ref>Federation Cup: Prime shock Rangers in Ibadan". theeagleonline.com.ng. Retrieved 2020-10-16.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] e7qct6o13z4vr4sgmfv92jsokofxl0v Tope Akande 0 151817 838172 2026-05-20T09:42:13Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330780454|Akande Tope]]" 838172 wikitext text/x-wiki '''Akande Tope''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Disamba 1997) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake bugawa ƙungiyar Sunshine Stars . Ya buga wa ƙungiyar Shooting Stars [1] wasa a gasar Firimiya ta Najeriya . Ya fito daga dangin ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa guda 4 Akande Niyi Busaga, Akande Tunde yana buga wasa a gasar Super League ta Ethiopia da kuma Akande Abiodun Asimiyu, ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya. An ba shi aro daga Karamone FC a shekarar 2012 zuwa Prime FC a gasar cin kofin FA ta Najeriya da kuma gasar National League ta Najeriya NNL. Ya fara nuna ƙwarewa a shekarar 2012 lokacin da ya fara nuna fiye da tsammanin ƙungiyar kwararru ta Prime FC wanda hakan ya sa suka ci gaba da sanya shi cikin ƙungiyar. Yana cikin ƙungiyar da ta sa Prime FC ta cancanci shiga gasar cin kofin FA ta Najeriya, inda ya zura ƙwallon da ta ba shi kwarin gwiwa. [2] Ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan Prime FC daga 2012 zuwa 2014 amma a lokacin da yake wasa a Prime FC, wasu manyan ƙungiyoyin gasar Premier na Najeriya kamar Warri Wolves, Enyimba International FC, Shooting Stars FC da Enugu Rangers FC sun nemi a canza musu ɗan wasa, amma tattaunawar ba ta kammala ba. Wakilin Tope shine Ramone Remmie [3]<ref> "Tope Akande joins brother at 3SC - Nigeria National League 2014 - Shooting Stars (3sc) - Abiodun Akande". ''African Football''. Retrieved 2018-06-04.</ref><ref>Federation Cup: Prime shock Rangers in Ibadan". theeagleonline.com.ng. Retrieved 2020-10-16.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] 013pdnxf011hwr5pgcvna3tfmrux4qj 838175 838172 2026-05-20T09:42:53Z Sardeeq 39275 838175 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akande Tope''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 3 ga Disamba 1997) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake bugawa ƙungiyar Sunshine Stars . Ya buga wa ƙungiyar Shooting Stars [1] wasa a gasar Firimiya ta Najeriya . Ya fito daga dangin ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa guda 4 Akande Niyi Busaga, Akande Tunde yana buga wasa a gasar Super League ta Ethiopia da kuma Akande Abiodun Asimiyu, ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Najeriya. An ba shi aro daga Karamone FC a shekarar 2012 zuwa Prime FC a gasar cin kofin FA ta Najeriya da kuma gasar National League ta Najeriya NNL. Ya fara nuna ƙwarewa a shekarar 2012 lokacin da ya fara nuna fiye da tsammanin ƙungiyar kwararru ta Prime FC wanda hakan ya sa suka ci gaba da sanya shi cikin ƙungiyar. Yana cikin ƙungiyar da ta sa Prime FC ta cancanci shiga gasar cin kofin FA ta Najeriya, inda ya zura ƙwallon da ta ba shi kwarin gwiwa. [2] Ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan Prime FC daga 2012 zuwa 2014 amma a lokacin da yake wasa a Prime FC, wasu manyan ƙungiyoyin gasar Premier na Najeriya kamar Warri Wolves, Enyimba International FC, Shooting Stars FC da Enugu Rangers FC sun nemi a canza musu ɗan wasa, amma tattaunawar ba ta kammala ba. Wakilin Tope shine Ramone Remmie [3]<ref> "Tope Akande joins brother at 3SC - Nigeria National League 2014 - Shooting Stars (3sc) - Abiodun Akande". ''African Football''. Retrieved 2018-06-04.</ref><ref>Federation Cup: Prime shock Rangers in Ibadan". theeagleonline.com.ng. Retrieved 2020-10-16.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1997]] aopcs65rp723pshwrvgw3x3il20lqah Franklin Tebo Uchenna 0 151818 838178 2026-05-20T09:44:01Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1354098258|Franklin Tebo Uchenna]]" 838178 wikitext text/x-wiki '''Franklin Degaulle Tebo Uchenna''' (an haife shi a ranar 15 ga Janairu 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar [[Red Star Belgrade]] ta Serbia . An naɗa shi ɗan wasan baya mafi kyau a Scandinavia a kakar wasa da ta gabata. == Aikin kulob == Tebo Uchenna ya fito ne daga makarantun matasa na FC Digital Foot, Waco Academy da Abuja kafin ya fara babban aikinsa da Nasarawa United a 2019. [1] A ranar 7 ga Agusta 2021, ya koma kulob din Häcken na Sweden. [2] Ya fara buga wasa a matsayinsa na ƙwararren ɗan wasa tare da Häcken a wasan da suka tashi 1-1 da Hammarby a ranar 26 ga Satumba 2021. [3] Da farko Häcken ya sanya hannu kan aro, ya kunna yarjejeniyar siyan a lokacin hunturu na 2022. [4] A ranar 31 ga Agusta 2023, Tebo Uchenna ya koma Norway don bugawa Sarpsborg 08 a Eliteserien . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |title=Sarpsborg 08 kjøper Franklin Tebo fra Häcken |url=https://www.sarpsborg08.no/nyheter/sarpsborg-08-kjoper-franklin-tebo-fra-hacken |access-date=4 September 2023 |website=sarpsborg08.no |language=no}}</ref> A ranar 15 ga Agusta 2025, Tebo Uchenna ya koma ƙungiyar [[Red Star Belgrade]] ta Serbian SuperLiga kan yarjejeniyar shekaru uku tare da zaɓin zama na huɗu. <ref>{{Cite web |date=15 August 2025 |title=Френклин Тебо Учена нови играч Црвене звезде |url=https://www.crvenazvezdafk.com/vesti/frenklin-tebo-ucena-novi-igrac-crvene-zvezde |access-date=15 August 2025 |publisher=[[Red Star Belgrade]] |language=Serbian}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Tebo Uchenna ya wakilci [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|tawagar 'yan wasan Najeriya]] a wasan sada zumunta da Mexico ta sha kashi da ci 4-0 a ranar 4 ga Yulin 2021, inda ya buga wasa a minti na 66. <ref name="Kuju Kuju 2021">{{Cite web |last=Kuju |first=Eric |date=June 23, 2021 |title="It Is An Opportunity For Me To Make An Impact" – Tebo Franklin Reacts To His First Super Eagles Call Up |url=https://eggonnews.com/it-is-an-opportunity-for-me-to-make-an-impact-tebo-franklin-reacts-to-his-first-super-eagles-call-up/ |access-date=July 11, 2022 |website=EGGONNEWS}}</ref> == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|match played 1 March 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa ! rowspan="2" | Kulob ! rowspan="2" | Kakar wasa ! colspan="3" | Gasar League ! colspan="2" | Kofin ƙasa ! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar ! colspan="2" | Wani ! colspan="2" | Jimilla |- ! Sashe ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="3" | [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] | 2019–20 | Gasar Kwallon Kafa ta Firimiya ta Najeriya | 9 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 9 | 0 |- | 2020–21 | Gasar Kwallon Kafa ta Firimiya ta Najeriya | 29 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 29 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 38 ! 0 ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! 38 ! 0 |- | BK Häcken (rance) | 2021 | Allsvenskan | 5 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 5 | 0 |- | rowspan="3" | BK Häcken | 2022 | Allsvenskan | 9 | 0 | 2 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 11 | 0 |- | 2023 | Allsvenskan | 7 | 0 | 1 | 0 | 5 {{Efn|Three appearances in [[UEFA Champions League]], two appearances in [[UEFA Europa League]]}} | 0 | colspan="2" | — | 13 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 16 ! 0 ! 3 ! 0 ! 5 ! 0 ! colspan="2" | — ! 24 ! 0 |- | rowspan="4" | Sarpsborg 08 | 2023 | Eliteserien | 9 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 9 | 0 |- | 2024 | Eliteserien | 27 | 3 | 4 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 31 | 4 |- | 2025 | Eliteserien | 16 | 1 | 4 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 52 ! 4 ! 8 ! 1 ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! 60 ! 5 |- | [[Red Star Belgrade|Tauraron Red Star Belgrade]] | 2025–26 | SuperLiga ta Serbia | 12 | 1 | 2 | 0 | 7 {{Efn|Appearances in UEFA Europa League}} | 1 | colspan="2" | — | 21 | 2 |- ! colspan="3" | Jimillar aiki ! 123 ! 5 ! 13 ! 1 ! 12 ! 1 ! 0 ! 0 ! 148 ! 7 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] n4lbfw1gsuc1pldsmu3foh7yjgc4kxg 838180 838178 2026-05-20T09:44:17Z Sardeeq 39275 838180 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Franklin Degaulle Tebo Uchenna''' (an haife shi a ranar 15 ga Janairu 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar [[Red Star Belgrade]] ta Serbia . An naɗa shi ɗan wasan baya mafi kyau a Scandinavia a kakar wasa da ta gabata. == Aikin kulob == Tebo Uchenna ya fito ne daga makarantun matasa na FC Digital Foot, Waco Academy da Abuja kafin ya fara babban aikinsa da Nasarawa United a 2019. [1] A ranar 7 ga Agusta 2021, ya koma kulob din Häcken na Sweden. [2] Ya fara buga wasa a matsayinsa na ƙwararren ɗan wasa tare da Häcken a wasan da suka tashi 1-1 da Hammarby a ranar 26 ga Satumba 2021. [3] Da farko Häcken ya sanya hannu kan aro, ya kunna yarjejeniyar siyan a lokacin hunturu na 2022. [4] A ranar 31 ga Agusta 2023, Tebo Uchenna ya koma Norway don bugawa Sarpsborg 08 a Eliteserien . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |title=Sarpsborg 08 kjøper Franklin Tebo fra Häcken |url=https://www.sarpsborg08.no/nyheter/sarpsborg-08-kjoper-franklin-tebo-fra-hacken |access-date=4 September 2023 |website=sarpsborg08.no |language=no}}</ref> A ranar 15 ga Agusta 2025, Tebo Uchenna ya koma ƙungiyar [[Red Star Belgrade]] ta Serbian SuperLiga kan yarjejeniyar shekaru uku tare da zaɓin zama na huɗu. <ref>{{Cite web |date=15 August 2025 |title=Френклин Тебо Учена нови играч Црвене звезде |url=https://www.crvenazvezdafk.com/vesti/frenklin-tebo-ucena-novi-igrac-crvene-zvezde |access-date=15 August 2025 |publisher=[[Red Star Belgrade]] |language=Serbian}}</ref> == Aikin ƙasa da ƙasa == Tebo Uchenna ya wakilci [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|tawagar 'yan wasan Najeriya]] a wasan sada zumunta da Mexico ta sha kashi da ci 4-0 a ranar 4 ga Yulin 2021, inda ya buga wasa a minti na 66. <ref name="Kuju Kuju 2021">{{Cite web |last=Kuju |first=Eric |date=June 23, 2021 |title="It Is An Opportunity For Me To Make An Impact" – Tebo Franklin Reacts To His First Super Eagles Call Up |url=https://eggonnews.com/it-is-an-opportunity-for-me-to-make-an-impact-tebo-franklin-reacts-to-his-first-super-eagles-call-up/ |access-date=July 11, 2022 |website=EGGONNEWS}}</ref> == Ƙididdigar aiki == === Kulob === {{Updated|match played 1 March 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa ! rowspan="2" | Kulob ! rowspan="2" | Kakar wasa ! colspan="3" | Gasar League ! colspan="2" | Kofin ƙasa ! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar ! colspan="2" | Wani ! colspan="2" | Jimilla |- ! Sashe ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye ! Manhajoji ! Ƙwallaye |- | rowspan="3" | [[Nasarawa United F.C.|Nasarawa United]] | 2019–20 | Gasar Kwallon Kafa ta Firimiya ta Najeriya | 9 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 9 | 0 |- | 2020–21 | Gasar Kwallon Kafa ta Firimiya ta Najeriya | 29 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 29 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 38 ! 0 ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! 38 ! 0 |- | BK Häcken (rance) | 2021 | Allsvenskan | 5 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 5 | 0 |- | rowspan="3" | BK Häcken | 2022 | Allsvenskan | 9 | 0 | 2 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 11 | 0 |- | 2023 | Allsvenskan | 7 | 0 | 1 | 0 | 5 {{Efn|Three appearances in [[UEFA Champions League]], two appearances in [[UEFA Europa League]]}} | 0 | colspan="2" | — | 13 | 0 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 16 ! 0 ! 3 ! 0 ! 5 ! 0 ! colspan="2" | — ! 24 ! 0 |- | rowspan="4" | Sarpsborg 08 | 2023 | Eliteserien | 9 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 9 | 0 |- | 2024 | Eliteserien | 27 | 3 | 4 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 31 | 4 |- | 2025 | Eliteserien | 16 | 1 | 4 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 20 | 1 |- ! colspan="2" | Jimilla ! 52 ! 4 ! 8 ! 1 ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! 60 ! 5 |- | [[Red Star Belgrade|Tauraron Red Star Belgrade]] | 2025–26 | SuperLiga ta Serbia | 12 | 1 | 2 | 0 | 7 {{Efn|Appearances in UEFA Europa League}} | 1 | colspan="2" | — | 21 | 2 |- ! colspan="3" | Jimillar aiki ! 123 ! 5 ! 13 ! 1 ! 12 ! 1 ! 0 ! 0 ! 148 ! 7 |} == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 2000]] 93e54qinaxs8bktaqp1ftnb4fvn0k8z Michael Uchebo 0 151819 838184 2026-05-20T09:45:26Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1353874006|Michael Uchebo]]" 838184 wikitext text/x-wiki '''Michael Okechukwu Uchebo''' (an haife shi a ranar 2 ga Fabrairu 1990) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . Ya buga wasanni biyar a [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]], inda ya zura kwallaye sau ɗaya. == Aikin kulob == Uchebo ya fara aikinsa a [[Enugu Rangers]] . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da VVV Venlo a watan Oktoban 2009. <ref>{{Cite web |date=26 November 2009 |title=VVV-Venlo kan Nigerianen eindelijk verwelkomen |url=https://www.vi.nl/nieuws/vvvvenlo-kan-nigerianen-eindelijk-verwelkomen |access-date=5 March 2024 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Daraktan kwallon kafa na Venlo Mario Captien ya bayyana shi a matsayin dan wasan gaba mai karfi wanda ake nema a gaba. Dutch Voetbal International ta kira Uchebo da sabon [[Nwankwo Kanu]] . A watan Nuwamba na 2011, shugaban Venlo, Hai Berden, ya bayyana cewa kungiyar tana tattaunawa da kungiyar kwallon kafa ta Stoke City ta Ingila game da batun canja wurin Uchebo. A watan Janairu na 2012, Uchebo ya koma Stoke City a shari'a. <ref>{{Cite web |title=Pulis casts eye over Nigerian striker Uchebo |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/story-14379913-detail/story.html? |access-date=10 January 2012 |website=The Sentinel}}</ref> Duk da haka, a karshen shari'ar, kungiyar ta yanke shawarar kin sayensa. A ranar 25 ga Janairu, Uchebo ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] a shari'a. Shari'arsa a kungiyar ta kare bayan kwana daya kacal, tare da rahotanni masu karo da juna daga dan wasan da Rangers. Wakilin Uchebo ya yi ikirarin cewa dan wasan ya rage shari'arsa saboda rashin kyawun ra'ayi game da Rangers bayan da Ally McCoist bai halarci zaman horo daya tilo da ake magana a kai ba, yayin da McCoist ya ce hukuncin kulob ne. <ref>{{Cite web |title=Watching Brief |url=http://www.rangers.co.uk/news/football-news/article/2590983 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130224916/http://www.rangers.co.uk/news/football-news/article/2590983 |archive-date=30 January 2012 |access-date=27 January 2012 |publisher=rangers.co.uk}}</ref> Bayan ya ceci Venlo daga faduwa daga gasar da ci ƙwallo a ƙarshen lokaci a wasan zagaye na biyu na gasar Eredivisie da SC Cambuur, Uchebo ya bayyana cewa ba zai sabunta kwangilarsa da za ta ƙare a VVV ba. A ranar 29 ga Mayu, Venlo ya sanar da cewa sun cimma yarjejeniya da Cercle Brugge . Daga baya Uchebo ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu da Cercle Brugge. A ranar 11 ga Oktoba 2014, Uchebo ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku ga Boavista . Ya zura kwallonsa ta farko a wasansa na farko, da Paços de Ferreira, a wasan da suka sha kashi a gida da ci 2-1. == Aikin ƙasa da ƙasa == Uchebo memba ne na [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Najeriya]] kuma a watan Agusta na 2008 ya zira ƙwallonsa ta farko ga Najeriya a wasan da suka yi da Togo a gasar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta yammacin Afirka. Ya kuma buga gasar cin kofin matasa ta Afirka ta 'yan ƙasa da shekaru 20 ta 2009, inda ya zira ƙwallo ɗaya a wasanni uku. An bayyana shi a kafofin watsa labarai a matsayin ɗan wasan da aka fi nema a tsakanin 'yan wasan Najeriya a gasar. <ref>{{Cite web |title="Scouts Jostle For Uchebo" |url=http://www.sports-day.com/nigeria/news/2009-01-24/scouts-jostle-uchebo.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716122139/http://www.sports-day.com/nigeria/news/2009-01-24/scouts-jostle-uchebo.html |archive-date=16 July 2011 |access-date=23 November 2010}}</ref> A watan Yunin 2011, ƙungiyar Olympics ta yanzu kuma kocin ƙasa ta 'yan ƙasa da shekara 23 [[Augustine Eguavoen|Austin Eguavoen]] ya kira Uchebo don taka muhimmiyar rawa a wasan neman gurbin shiga gasar Olympics da [[Tanzaniya|Tanzania]] . A watan Oktoban 2011, kocin 'yan kasa da shekara 23, Austin Eguavoen, ya ziyarci Netherlands kuma ya gana da jami'an VVV Venlo domin tabbatar da sakin Uchebo don shiga gasar cin kofin CAF U-23 ta farko a [[Moroko|Morocco]] . Ya sami kiran farko zuwa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]] a watan Fabrairun 2014. <ref>{{Cite web |last=Oluwashina Okeleji |date=10 February 2014 |title=Uncapped trio called up by Nigeria |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26122915 |access-date=11 February 2014 |publisher=BBC Sport}}</ref> Uchebo ya fara buga wa tawagar 'yan wasa a ranar 6 ga Maris, a wasan da suka tashi 0-0 da Mexico a wasan sada zumunci, inda ya buga rabin farko kafin [[Leon Balogun]] ya maye gurbinsa. <ref>{{Cite web |title=Mexico vs. Nigeria 0:0 |url=https://www.flashscore.com/match/4r8GT2nL/#lineups;1 |access-date=13 March 2014 |publisher=flashscore.com}}</ref> A wasannin da Najeriya za ta buga na gaba, inda aka tashi kunnen doki 2-2 da Scotland a Craven Cottage, Uchebo ya buga mintuna 55 na wasan. Bayan Scotland ta jagoranci wasan, Uchebo ya rama kwallon kafin a tafi hutun rabin lokaci da kwallon da aka zura a tsakiyar raga. Peter Odemwingie ne ya maye gurbinsa. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1990]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 92xwvdo9xd9s40cftel034t0bfc9nwp 838186 838184 2026-05-20T09:45:42Z Sardeeq 39275 838186 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Michael Okechukwu Uchebo''' (an haife shi a ranar 2 ga Fabrairu 1990) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . Ya buga wasanni biyar a [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]], inda ya zura kwallaye sau ɗaya. == Aikin kulob == Uchebo ya fara aikinsa a [[Enugu Rangers]] . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da VVV Venlo a watan Oktoban 2009. <ref>{{Cite web |date=26 November 2009 |title=VVV-Venlo kan Nigerianen eindelijk verwelkomen |url=https://www.vi.nl/nieuws/vvvvenlo-kan-nigerianen-eindelijk-verwelkomen |access-date=5 March 2024 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Daraktan kwallon kafa na Venlo Mario Captien ya bayyana shi a matsayin dan wasan gaba mai karfi wanda ake nema a gaba. Dutch Voetbal International ta kira Uchebo da sabon [[Nwankwo Kanu]] . A watan Nuwamba na 2011, shugaban Venlo, Hai Berden, ya bayyana cewa kungiyar tana tattaunawa da kungiyar kwallon kafa ta Stoke City ta Ingila game da batun canja wurin Uchebo. A watan Janairu na 2012, Uchebo ya koma Stoke City a shari'a. <ref>{{Cite web |title=Pulis casts eye over Nigerian striker Uchebo |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/story-14379913-detail/story.html? |access-date=10 January 2012 |website=The Sentinel}}</ref> Duk da haka, a karshen shari'ar, kungiyar ta yanke shawarar kin sayensa. A ranar 25 ga Janairu, Uchebo ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] a shari'a. Shari'arsa a kungiyar ta kare bayan kwana daya kacal, tare da rahotanni masu karo da juna daga dan wasan da Rangers. Wakilin Uchebo ya yi ikirarin cewa dan wasan ya rage shari'arsa saboda rashin kyawun ra'ayi game da Rangers bayan da Ally McCoist bai halarci zaman horo daya tilo da ake magana a kai ba, yayin da McCoist ya ce hukuncin kulob ne. <ref>{{Cite web |title=Watching Brief |url=http://www.rangers.co.uk/news/football-news/article/2590983 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130224916/http://www.rangers.co.uk/news/football-news/article/2590983 |archive-date=30 January 2012 |access-date=27 January 2012 |publisher=rangers.co.uk}}</ref> Bayan ya ceci Venlo daga faduwa daga gasar da ci ƙwallo a ƙarshen lokaci a wasan zagaye na biyu na gasar Eredivisie da SC Cambuur, Uchebo ya bayyana cewa ba zai sabunta kwangilarsa da za ta ƙare a VVV ba. A ranar 29 ga Mayu, Venlo ya sanar da cewa sun cimma yarjejeniya da Cercle Brugge . Daga baya Uchebo ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu da Cercle Brugge. A ranar 11 ga Oktoba 2014, Uchebo ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku ga Boavista . Ya zura kwallonsa ta farko a wasansa na farko, da Paços de Ferreira, a wasan da suka sha kashi a gida da ci 2-1. == Aikin ƙasa da ƙasa == Uchebo memba ne na [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Najeriya]] kuma a watan Agusta na 2008 ya zira ƙwallonsa ta farko ga Najeriya a wasan da suka yi da Togo a gasar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta yammacin Afirka. Ya kuma buga gasar cin kofin matasa ta Afirka ta 'yan ƙasa da shekaru 20 ta 2009, inda ya zira ƙwallo ɗaya a wasanni uku. An bayyana shi a kafofin watsa labarai a matsayin ɗan wasan da aka fi nema a tsakanin 'yan wasan Najeriya a gasar. <ref>{{Cite web |title="Scouts Jostle For Uchebo" |url=http://www.sports-day.com/nigeria/news/2009-01-24/scouts-jostle-uchebo.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716122139/http://www.sports-day.com/nigeria/news/2009-01-24/scouts-jostle-uchebo.html |archive-date=16 July 2011 |access-date=23 November 2010}}</ref> A watan Yunin 2011, ƙungiyar Olympics ta yanzu kuma kocin ƙasa ta 'yan ƙasa da shekara 23 [[Augustine Eguavoen|Austin Eguavoen]] ya kira Uchebo don taka muhimmiyar rawa a wasan neman gurbin shiga gasar Olympics da [[Tanzaniya|Tanzania]] . A watan Oktoban 2011, kocin 'yan kasa da shekara 23, Austin Eguavoen, ya ziyarci Netherlands kuma ya gana da jami'an VVV Venlo domin tabbatar da sakin Uchebo don shiga gasar cin kofin CAF U-23 ta farko a [[Moroko|Morocco]] . Ya sami kiran farko zuwa [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]] a watan Fabrairun 2014. <ref>{{Cite web |last=Oluwashina Okeleji |date=10 February 2014 |title=Uncapped trio called up by Nigeria |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26122915 |access-date=11 February 2014 |publisher=BBC Sport}}</ref> Uchebo ya fara buga wa tawagar 'yan wasa a ranar 6 ga Maris, a wasan da suka tashi 0-0 da Mexico a wasan sada zumunci, inda ya buga rabin farko kafin [[Leon Balogun]] ya maye gurbinsa. <ref>{{Cite web |title=Mexico vs. Nigeria 0:0 |url=https://www.flashscore.com/match/4r8GT2nL/#lineups;1 |access-date=13 March 2014 |publisher=flashscore.com}}</ref> A wasannin da Najeriya za ta buga na gaba, inda aka tashi kunnen doki 2-2 da Scotland a Craven Cottage, Uchebo ya buga mintuna 55 na wasan. Bayan Scotland ta jagoranci wasan, Uchebo ya rama kwallon kafin a tafi hutun rabin lokaci da kwallon da aka zura a tsakiyar raga. Peter Odemwingie ne ya maye gurbinsa. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1990]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] t8f0xk4mb6aaiqvkoauol4eronefdg4 Kalu Uche 0 151820 838195 2026-05-20T09:47:03Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335824749|Kalu Uche]]" 838195 wikitext text/x-wiki '''Kalu Uche''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 15 ga Nuwamba 1982) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba . Ya shafe mafi yawan aikinsa a Spain, musamman a Almería, inda ya tara jimillar wasanni 117 a [[La Liga|gasar La Liga]] da kwallaye 27 (fitowa 212 da kwallaye 45 duk gasannin sun kunshi). Ya kuma fafata a gasar kwararru a Poland, Faransa, Switzerland, Turkey, Qatar da Indiya. Uche, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|wanda ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne a Najeriya]] a shekarun 2000, ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya ta 2010 da kuma gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 2010 . == Aikin kulob == === Shekarun farko === An haife shi a [[Aba|Aba, Abia]], kuma ya fara aikinsa a Najeriya tare da Osusu pillars FC, Aba, sannan daga baya [[Enyimba International F.C.|Enyimba International FC]] da Iwuanyanwu Nationale . A kakar wasa ta 2000-01 ya koma RCD Espanyol B a Spain, inda bai samu damar shiga [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Espanyol|kungiyar farko]] ba kuma ya fafata da 'yan wasa a rukuni na uku . === Wisła Kraków === A shekara ta 2001, Uche ya koma Wisła Kraków, inda ya buga wasa a can har zuwa 2005 - ya lashe gasar Ekstraklasa sau uku da kuma gasar cin kofin Poland sau biyu - sai dai a kakar wasa ta 2004-05 lokacin da ya wakilci Bordeaux a matsayin aro. <ref>{{Cite web |date=30 August 2004 |title=Uche gives Bordeaux a go |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=220779.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024061315/http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid%3D220779.html |archive-date=24 October 2012 |access-date=20 November 2008 |publisher=UEFA}}</ref> A tsakiyar shekarar 2003, Uche yana tattaunawa don shiga ƙungiyar Ajax Amsterdam ta ƙasar Holland, amma yarjejeniyar ta gaza saboda Wisła ba ta son sayar da ɗan wasan a wancan lokacin ba. Daga baya Uche ya shiga yajin aiki ya kuma nemi a dakatar da kwangilarsa ba tare da wani sharaɗi ba, wanda hakan ya haifar da dakatarwar da ƙungiyar ta yi masa na tsawon watanni shida. FIFA ta yi watsi da ƙarar Uche a watan Disamba na shekarar 2003, kuma ya koma horo da Wisła jim kaɗan bayan haka. <ref name="his">{{Cite web |title=Kalu Uche - Historia Wisły |url=http://historiawisly.pl/wiki/index.php?title=Kalu_Uche |access-date=15 November 2023 |website=historiawisly.pl |language=pl}}</ref> === Almería === A kakar wasa ta 2005-06, Uche ya koma UD Almería, kuma ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kulob din [[Andalusia]] wajen samun nasarar shiga gasar [[La Liga]] ta farko a shekararsa ta biyu, inda ya zura kwallaye takwas a gasar (da kwallaye uku a wasanni biyar da suka gabata). Ya fara buga gasar a ranar 26 ga Agusta 2007, inda ya fito daga benci a wasan da suka doke Deportivo de La Coruña da ci 3-0. A ranar 11 ga Janairun 2009, bayan ya ci gajiyar rashin Álvaro Negredo, Uche ya zura kwallaye biyu a wasan da suka tashi 2-2 da Espanyol. <ref>{{Cite web |date=11 January 2009 |title=Espanyol 2–2 Almeria |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252876?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131241/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252876?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref> A ranar 5 ga Disamba, ya zura kwallo ta biyu a ragar [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a wasan da suka tashi 2-1, amma daga karshe masu masaukin baki sun koma 4-2. <ref>{{Cite web |date=5 December 2009 |title=Ronaldo endures eventful night |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275739?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131147/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275739?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> A lokacin bazara mai zuwa, an sayar da Negredo ga [[Sevilla FC]] - ta hanyar Real Madrid - kuma Uche ya zama mafi mahimmancin ɗan wasan gaba na Almería. Ya kammala kakar wasa ta 2009-10 da kwallaye tara mafi kyau a tarihin aikinsa a Spain, gami da kwallaye biyu a ranar 4 ga Mayu 2010 a kan Villarreal CF a wasan da suka ci gida 4-2, wanda hakan ya tabbatar da dorewar matsayinsa a matakin farko na shekara guda. <ref>{{Cite web |date=4 May 2010 |title=Almeria boost survival hopes |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275905?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131202/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275905?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> Uche ya kasance yana da damar kocinsa Juan Manuel Lillo ne kawai wata guda bayan 2010–11, saboda matsalolin motsa jiki. [1] A wasa na biyu bayan dawowarsa, a ranar 26 ga Satumba 2010, ya zira kwallaye biyu a wasan da suka doke Deportivo 2-0 don nasarar farko ta Almería a kakar wasa, [2] ya zira kwallaye bakwai a wasanni 32 yayin da aka fitar da kulob din bayan ya shafe shekaru hudu yana wasa. === Neuchâtel da Espanyol === A ranar 4 ga Agusta 2011, Uche ya koma ƙungiyar Neuchâtel Xamax ta Switzerland a kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=4 August 2011 |title=Les rouge et noir passent à l'offensive |trans-title=The red-and-black go offensive |url=http://www.xamax.ch/news-detail.php?idnews=454 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928152213/http://www.xamax.ch/news-detail.php?idnews=454 |archive-date=28 September 2011 |access-date=4 August 2011 |publisher=Neuchâtel Xamax |language=fr}}</ref> Duk da haka, ya bar tazarar canja wuri mai zuwa, sannan ya koma Espanyol, ya nutse cikin mawuyacin hali na rauni a layin masu kai hari, inda ya sanya hannu har zuwa watan Yunin 2013. Uche ya buɗe asusunsa na zura kwallaye ga sabuwar ƙungiyarsa a ranar 25 ga Fabrairu 2012 a wasan da suka sha kashi a gida da Levante UD da ci 1-2. <ref>{{Cite web |date=25 February 2012 |title=Levante claim last-gasp win |url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=323808&cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130103022127/http://soccernet.espn.go.com/report?id=323808&cc=5901 |archive-date=3 January 2013 |access-date=11 March 2012 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> A ranar 11 ga Maris, ya zura kwallaye uku a ragar [[Rayo Vallecano]] a wani wasan gida (5-1). == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1982]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 0106vqy5d726vefrqq04o03iu2mhdkl 838199 838195 2026-05-20T09:47:22Z Sardeeq 39275 838199 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kalu Uche''' Listen ⓘ (an haife shi a ranar 15 ga Nuwamba 1982) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Najeriya wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba . Ya shafe mafi yawan aikinsa a Spain, musamman a Almería, inda ya tara jimillar wasanni 117 a [[La Liga|gasar La Liga]] da kwallaye 27 (fitowa 212 da kwallaye 45 duk gasannin sun kunshi). Ya kuma fafata a gasar kwararru a Poland, Faransa, Switzerland, Turkey, Qatar da Indiya. Uche, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|wanda ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne a Najeriya]] a shekarun 2000, ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya ta 2010 da kuma gasar cin kofin ƙasashen Afirka ta 2010 . == Aikin kulob == === Shekarun farko === An haife shi a [[Aba|Aba, Abia]], kuma ya fara aikinsa a Najeriya tare da Osusu pillars FC, Aba, sannan daga baya [[Enyimba International F.C.|Enyimba International FC]] da Iwuanyanwu Nationale . A kakar wasa ta 2000-01 ya koma RCD Espanyol B a Spain, inda bai samu damar shiga [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Espanyol|kungiyar farko]] ba kuma ya fafata da 'yan wasa a rukuni na uku . === Wisła Kraków === A shekara ta 2001, Uche ya koma Wisła Kraków, inda ya buga wasa a can har zuwa 2005 - ya lashe gasar Ekstraklasa sau uku da kuma gasar cin kofin Poland sau biyu - sai dai a kakar wasa ta 2004-05 lokacin da ya wakilci Bordeaux a matsayin aro. <ref>{{Cite web |date=30 August 2004 |title=Uche gives Bordeaux a go |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=220779.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024061315/http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid%3D220779.html |archive-date=24 October 2012 |access-date=20 November 2008 |publisher=UEFA}}</ref> A tsakiyar shekarar 2003, Uche yana tattaunawa don shiga ƙungiyar Ajax Amsterdam ta ƙasar Holland, amma yarjejeniyar ta gaza saboda Wisła ba ta son sayar da ɗan wasan a wancan lokacin ba. Daga baya Uche ya shiga yajin aiki ya kuma nemi a dakatar da kwangilarsa ba tare da wani sharaɗi ba, wanda hakan ya haifar da dakatarwar da ƙungiyar ta yi masa na tsawon watanni shida. FIFA ta yi watsi da ƙarar Uche a watan Disamba na shekarar 2003, kuma ya koma horo da Wisła jim kaɗan bayan haka. <ref name="his">{{Cite web |title=Kalu Uche - Historia Wisły |url=http://historiawisly.pl/wiki/index.php?title=Kalu_Uche |access-date=15 November 2023 |website=historiawisly.pl |language=pl}}</ref> === Almería === A kakar wasa ta 2005-06, Uche ya koma UD Almería, kuma ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kulob din [[Andalusia]] wajen samun nasarar shiga gasar [[La Liga]] ta farko a shekararsa ta biyu, inda ya zura kwallaye takwas a gasar (da kwallaye uku a wasanni biyar da suka gabata). Ya fara buga gasar a ranar 26 ga Agusta 2007, inda ya fito daga benci a wasan da suka doke Deportivo de La Coruña da ci 3-0. A ranar 11 ga Janairun 2009, bayan ya ci gajiyar rashin Álvaro Negredo, Uche ya zura kwallaye biyu a wasan da suka tashi 2-2 da Espanyol. <ref>{{Cite web |date=11 January 2009 |title=Espanyol 2–2 Almeria |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252876?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131241/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252876?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref> A ranar 5 ga Disamba, ya zura kwallo ta biyu a ragar [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a wasan da suka tashi 2-1, amma daga karshe masu masaukin baki sun koma 4-2. <ref>{{Cite web |date=5 December 2009 |title=Ronaldo endures eventful night |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275739?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131147/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275739?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> A lokacin bazara mai zuwa, an sayar da Negredo ga [[Sevilla FC]] - ta hanyar Real Madrid - kuma Uche ya zama mafi mahimmancin ɗan wasan gaba na Almería. Ya kammala kakar wasa ta 2009-10 da kwallaye tara mafi kyau a tarihin aikinsa a Spain, gami da kwallaye biyu a ranar 4 ga Mayu 2010 a kan Villarreal CF a wasan da suka ci gida 4-2, wanda hakan ya tabbatar da dorewar matsayinsa a matakin farko na shekara guda. <ref>{{Cite web |date=4 May 2010 |title=Almeria boost survival hopes |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275905?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026131202/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/275905?cc=5739 |archive-date=26 October 2012 |access-date=7 August 2011 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> Uche ya kasance yana da damar kocinsa Juan Manuel Lillo ne kawai wata guda bayan 2010–11, saboda matsalolin motsa jiki. [1] A wasa na biyu bayan dawowarsa, a ranar 26 ga Satumba 2010, ya zira kwallaye biyu a wasan da suka doke Deportivo 2-0 don nasarar farko ta Almería a kakar wasa, [2] ya zira kwallaye bakwai a wasanni 32 yayin da aka fitar da kulob din bayan ya shafe shekaru hudu yana wasa. === Neuchâtel da Espanyol === A ranar 4 ga Agusta 2011, Uche ya koma ƙungiyar Neuchâtel Xamax ta Switzerland a kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=4 August 2011 |title=Les rouge et noir passent à l'offensive |trans-title=The red-and-black go offensive |url=http://www.xamax.ch/news-detail.php?idnews=454 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928152213/http://www.xamax.ch/news-detail.php?idnews=454 |archive-date=28 September 2011 |access-date=4 August 2011 |publisher=Neuchâtel Xamax |language=fr}}</ref> Duk da haka, ya bar tazarar canja wuri mai zuwa, sannan ya koma Espanyol, ya nutse cikin mawuyacin hali na rauni a layin masu kai hari, inda ya sanya hannu har zuwa watan Yunin 2013. Uche ya buɗe asusunsa na zura kwallaye ga sabuwar ƙungiyarsa a ranar 25 ga Fabrairu 2012 a wasan da suka sha kashi a gida da Levante UD da ci 1-2. <ref>{{Cite web |date=25 February 2012 |title=Levante claim last-gasp win |url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=323808&cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130103022127/http://soccernet.espn.go.com/report?id=323808&cc=5901 |archive-date=3 January 2013 |access-date=11 March 2012 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> A ranar 11 ga Maris, ya zura kwallaye uku a ragar [[Rayo Vallecano]] a wani wasan gida (5-1). == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haifaffun 1982]] [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 3c60ptm7hj5zkaa8tozaux2u21nnfox Tattaunawar user:Peterxy12 3 151821 838300 2026-05-20T10:40:34Z Neriah 13112 Neriah moved page [[Tattaunawar user:Peterxy12]] to [[Tattaunawar user:Peterxy]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" to "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" 838300 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tattaunawar user:Peterxy]] 5g0mjfcmxcuxm0qhq4yrarn6kzwmipn Suleiman Olatunji Omituntun 0 151822 838333 2026-05-20T11:33:54Z Muhdavdullahi 32668 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1354575144|Suleiman Olatunji Omituntun]]" 838333 wikitext text/x-wiki '''Suleiman Olatunji Omituntun''' [[ɗan siyasa]] Najeriya ne kuma Babban Shugaban Ƙananan Hukumomin Offa a [[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]] . Ya kasance memba na All Progressives Congress (APC) kuma ya hau mulki bayan nasarar da ya samu a zaben kananan hukumomi na 2024. <ref name=":0">{{Cite web |title=LeaderBox - Political Leadership Platform |url=https://leaderbox.africa/leaders/suleiman-olatunji-omituntun |access-date=2026-05-16 |website=leaderbox.africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Meshioye |first=David |date=2025-12-26 |title=Offa LG confirms suspected 'ordnance incident', assures residents of safety |url=https://guardian.ng/news/nigeria/metro/offa-lg-confirms-suspected-ordnance-incident-assures-residents-of-safety/ |access-date=2026-05-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-GB}}</ref> == Rayuwa ta farko da ilimi == An haifi Suleiman a cikin offa, kuma a halin yanzu yana aiki a matsayin shugaban zartarwa na karamar hukuma ta Jihar Kwara . <ref name=":0">{{Cite web |title=LeaderBox - Political Leadership Platform |url=https://leaderbox.africa/leaders/suleiman-olatunji-omituntun |access-date=2026-05-16 |website=leaderbox.africa |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://leaderbox.africa/leaders/suleiman-olatunji-omituntun "LeaderBox - Political Leadership Platform"]. ''leaderbox.africa''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-05-16</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=Oyediran |first=Tosin |date=2025-12-26 |title=Panic as explosions hit Kwara community after US strikes |url=https://punchng.com/panic-as-explosions-hit-kwara-community-after-us-strikes/ |access-date=2026-05-16 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> == Ayyukan siyasa == === Fitowa da zabe === Suleiman ya fito ne a matsayin Shugaban Karamar Hukumar Offa bayan ya yi takara a karkashin dandalin All Progressives Congress APC a zaben kananan hukumomi na Satumba 2024. Ya sami jimlar kuri'u 22,400, inda ya kayar da 'yan takara daga wasu jam'iyyun siyasa ciki har da Jam'iyyar Accord da Jam'idar Demokradiyyar Jama'a (PDP). [1][2] === Nasarorin da aka samu === Suleiman an haɗa shi da shirye-shiryen ci gaban kasa, kamar gina Isale-Ago-Ogba Arogun-St mai nisan kilomita 1.1, Anilelerin-Ayaba-Iyeru Okin Road, mita 400 Emiola-Unique-Olalomi Road, culverts bakwai a fadin wurare 3, ya sake ba da ɗakin majalisa, ya ba da kilomita 45 na hanyoyi, Bayar da masu canzawa, jin dadin jama'a, rarraba hekta 1,000 na ƙasa don noma, da sauran shirye-shirye da yawa na al'umma.<ref name=":1">{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |date=2026-01-09 |title=Kwara LG chair inaugurates two roads, targets third |url=https://punchng.com/kwara-lg-chair-inaugurates-two-roads-targets-third/ |access-date=2026-05-16 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azeez |first=Biola |date=2025-01-08 |title=FG urges Kwara communities to release land for federal agricultural projects |url=https://tribuneonlineng.com/fg-urges-kwara-communities-to-release-land-for-federal-agricultural-projects/ |access-date=2026-05-16 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Ƴan siyasan Najeriya]] [[Rukuni:Rayayyun mutane]] l2m5d0yhmq40igc9d7ed9ujoyseik70 Kelechi Francis Ibekwe 0 151823 838342 2026-05-20T11:46:00Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1325772409|Kelechi Francis Ibekwe]]" 838342 wikitext text/x-wiki '''Kelechi Francis Ibekwe''' Listen ⓘ (an haife shi 5 Afrilu 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake taka leda a SS Calcio Giugliano a Eccellenza . [1] == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1984]] nahnkb494tjhxc6np25260dvjizlwr9 838343 838342 2026-05-20T11:46:37Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1325772409|Kelechi Francis Ibekwe]]" 838343 wikitext text/x-wiki '''Kelechi Francis Ibekwe''' Listen ⓘ (an haife shi 5 Afrilu 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake taka leda a SS Calcio Giugliano a Eccellenza . [1]<ref>"Archived copy". Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 22 April 2014.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1984]] 7wvik6cct8u65gmcdreroj66ndyqfcv 838344 838343 2026-05-20T11:46:58Z Sardeeq 39275 838344 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kelechi Francis Ibekwe''' Listen ⓘ (an haife shi 5 Afrilu 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda a halin yanzu yake taka leda a SS Calcio Giugliano a Eccellenza . [1]<ref>"Archived copy". Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 22 April 2014.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1984]] oqdrhj0g3xvdovajqvrkn880p5wncsr Chinedu Udoji 0 151824 838345 2026-05-20T11:48:17Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1317053392|Chinedu Udoji]]" 838345 wikitext text/x-wiki '''Chinedu Udoji''' (22 ga Disamba 1989 – 18 ga Fabrairu 2018) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ya buga wa Enyimba da Kano Pillars wasa, a matsayin ɗan wasan tsakiya . [1] Ya mutu a hatsarin mota a ranar 18 ga Fabrairu 2018, yana da shekaru 28. [2] [3] == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 2018]] [[Rukuni:Haihuwan 1989]] e59ue7hvjomzs5pvfh9qlf8tlfaw76w 838346 838345 2026-05-20T11:49:54Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1317053392|Chinedu Udoji]]" 838346 wikitext text/x-wiki '''Chinedu Udoji''' (22 ga Disamba 1989 – 18 ga Fabrairu 2018) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ya buga wa Enyimba da Kano Pillars wasa, a matsayin ɗan wasan tsakiya . [1] Ya mutu a hatsarin mota a ranar 18 ga Fabrairu 2018, yana da shekaru 28.<ref>Chinedu Udoji at Soccerway. Retrieved 19 February 2018.</ref><ref>Oluwashina Okeleji (19 February 2018). "Nigerian player Udoji dies in car accident, aged 28". BBC Sport. Retrieved 19 February 2018.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 2018]] [[Rukuni:Haihuwan 1989]] 9qlgxh2u07pywlg1m3rk2v9mdfzr0ni 838347 838346 2026-05-20T11:50:25Z Sardeeq 39275 838347 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Chinedu Udoji''' (22 ga Disamba 1989 – 18 ga Fabrairu 2018) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ya buga wa Enyimba da Kano Pillars wasa, a matsayin ɗan wasan tsakiya . [1] Ya mutu a hatsarin mota a ranar 18 ga Fabrairu 2018, yana da shekaru 28.<ref>Chinedu Udoji at Soccerway. Retrieved 19 February 2018.</ref><ref>Oluwashina Okeleji (19 February 2018). "Nigerian player Udoji dies in car accident, aged 28". BBC Sport. Retrieved 19 February 2018.</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Mutuwan 2018]] [[Rukuni:Haihuwan 1989]] 93o21kk78yfvxzf2cyh0xk3qeyxzmm1 Mfon Udoh 0 151825 838349 2026-05-20T11:54:23Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352638527|Mfon Udoh]]" 838349 wikitext text/x-wiki '''Mfon Udoh''' ( listen ⓘ ; an haife shi a ranar 14 ga Maris 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wasa a ƙarshe a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Bangladesh Premier League Brothers Union . An siffanta shi a matsayin cikakken ɗan wasan gaba wanda ke da saurin gudu, kyakkyawan matsayi, kammalawa ta halitta da kuma ikon bayar da taimako. [ <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer |url=http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html |access-date=20 November 2014}}</ref> Shi ɗan wasa ne mai "fox a cikin akwatin", wanda yake da wahalar tsayawa sau ɗaya a filin bugun fenariti. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c" /> <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}</ref> A halin yanzu yana riƙe da tarihin mafi yawan kwallaye da aka ci a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a kakar wasa ɗaya. Shi ne kuma ɗan wasa na farko da ya ci kwallaye sama da 35 a kakar wasa biyu a jere a Najeriya. Tsakanin 2012 da 2014, ya zira kwallaye 39 a gasar yau da kullun da kuma 3 a gasar cin kofin ƙasa, jimilla kwallaye 41 a kakar wasa biyu. <ref name="brace">{{Cite web |title=Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 |access-date=20 November 2014 |website=Goal.com}}</ref> Shi ne ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar zakarun CAF ta 2016 tare da kwallaye tara kuma an zira dukkan kwallayen a matakin rukuni na gasar. == Aikin kulob == === Farkon aikina === Mfon ya fara aikinsa na matasa da Diamond Stars Academy a Calabar (UNICEM) Rovers na gasar [[Nigeria National League]], tsohuwar ƙungiyar matasa ta [[Finidi George]] . Ya ci gaba da zura kwallaye 8 a kakarsa ta farko a Rovers a kakar wasa ta 2011-2012, inda ya kare a matsayin babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a duk gasannin da suka fafata. === Akwa United === A kakar wasa ta 2012-2013, ya koma Akwa United FC, ƙungiyar garinsu a gasar Premier ta Najeriya. A ranar 31 ga Maris 2013, 'yan makonni bayan ya cika shekaru ashirin, ya zira kwallonsa ta farko a babban matakin ƙwallon ƙafa na Najeriya. A ranar 3 ga Agusta 2013, ya sami kyautar Lig Blogs Award ta gwarzon ɗan wasa a watan Yuli. <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ "Mfon Udoh"]. ''Westafricanfootball.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Ya ci gaba da kammala kakar wasa ta yau da kullun da kwallaye 16, daga cikinsu akwai kwallaye 8 masu mahimmanci a waje don taimakawa 'The Promise Keepers' su tsere daga faɗuwa. Ya sake kammala kakar wasa a matsayin babban ɗan wasa a ƙungiyarsa kuma na uku mafi girma a gasar. Wasannin da ɗan wasan mai shekaru 20 ya yi a wancan lokacin sun jawo hankalin manyan ƙungiyoyi a gasar, ciki har da Enyimba, wacce ta lashe gasar sau biyu a Afirka. <ref name="MyUser_Supersport.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title='Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 |access-date=20 November 2014}}</ref> <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_February_29_2016c">{{Cite web |last= |date= |title=AKWA United FC – Season Review |url=http://westafricanfootball.com/2013/11/02/akwa-united-fc-season-review/ |access-date=29 February 2016}}</ref> === Enyimba === ==== 2013-2014 ==== Bayan kakar wasa ta farko ta NPFL, Udoh ya koma [[Enyimba International F.C.|Enyimba]], wanda ya lashe gasar zakarun Turai sau biyu a CAF, kan kudin da ba a bayyana ba. An ba shi rigar lamba 10 kuma ya yi rijista a gasar NPFL ta Najeriya da kuma gasar zakarun Afirka. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer |url=http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html "Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer"]. ''Wolexis.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Kafin kakar wasa ta bana, ya bayyana burinsa na zura kwallaye 20 a gasar. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c" /> Udoh ya zarce wannan burin, inda ya zura kwallaye 23 a lokacin kamfen din kuma ya karya tarihin cin kwallaye a gasar yayin da Enyimba ta kare a matsayi na biyu a teburin gasar. <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ "Mfon Udoh"]. ''Westafricanfootball.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Ya zama dan wasa na farko a tarihin gasar Najeriya da ya zura kwallaye sama da 20 a kakar wasa daya. <ref name="brace">{{Cite web |title=Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 |access-date=20 November 2014 |website=Goal.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 "Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal"]. ''Goal.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> A lokacin kakar wasa ta bana, ya sami kyaututtukan 'Yan wasa da dama na Mako kuma ya zura kwallaye shida, ciki har da kwallaye biyu da ya zura a kan Kano Pillars a wasan karshe na gasar Enyimba. <ref name="MyUser_Supersport.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title='Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 "'Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football"]. ''Supersport.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> A karshen kakar wasa ta bana, ya lashe kyautar Golden Boot ta NPFL, kyautar NPFL Player of the Season, da kuma kyautar League Bloggers Player of the Season. ==== 2014-2015 ==== Mfon ya zura kwallo daya tilo a wasan da suka doke Bayelsa Utd da ci 1-0, wanda hakan ya bai wa Enyimba nasarar farko a gasar ta kakar wasa ta bana. Daga nan ya zura kwallo ta musamman a ragar Taraba Utd ta hanyar amfani da rashin daidaito a tsakanin 'yan wasan baya don bai wa Enyimba nasara a waje. A wasan da suka yi da Sharks a Aba, Mfon ya zura kwallo biyu, wanda hakan ya kawo jimillar kwallayensa zuwa 4. [1] Bayan raunin da ya samu, Mfon bai samu damar buga wasa ba har zuwa wasannin karshe na kakar wasa. Ya zura kwallo daya tilo ta hanyar yin nasara mai kyau a wasan da suka buga da Abia Warriors, don taimakawa Enyimba ta lashe kakar wasa ta NPFL ta 2015 da wasa daya. [2] ==== 2016 ==== Bayan ya zaɓi ya ci gaba da zama tare da Enyimba a kakar wasa ta 2016, Mfon ya zira kwallaye biyu a zagaye na biyu na wasan cancantar shiga gasar CAF Champions League na 2016 da Vipers FC. <ref>{{Cite web |title=Mfon Udoh brace in Champions league |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=3418594 |access-date=29 February 2016 |website=Super Sport}}</ref> Ya sake zira kwallaye biyu a zagaye na gaba na gasar da Vital'o FC a nasarar da suka samu a gida da ci 5-1 a Aba. A zagaye na karshe na cancantar shiga gasar, Udoh ya zira kwallaye uku a zagaye na farko da Etoile du Sahel don samun nasara mai kyau 3-0 a Aba. <ref name="CAF CL 2016">{{Cite web |title=CAF Champions League 2016 Results |url=http://www.cafonline.com/en-us/competitions/20theditionofcafchampionsleague/fixtures |website=cafonline |publisher=CAF}}</ref> Tare da sabon koci Paul Aigbogun yana amfani da wata dabara ta daban don NPFL, an tura Udoh a matsayin dan wasan gefe na dama (RW) a wasannin lig. Tare da raunuka da raguwar bayyanarsa a gaba, ya sha wahala a farkon rashin cin kwallaye a aikinsa. A gefe guda, tare da kawar da Enyimba daga gasar CAF Champions League, tsarin Mfon ya inganta yayin da ya zira kwallaye a wasanni na 33 da 35. Don tabbatar da yanayinsa na gida, ya kare kakar wasa a matsayin wanda ya fi zira kwallaye a gasar zakarun CAF tare da jimillar kwallaye 9. Kwarewarsa a gasar nahiyar Afirka ya sa aka zaɓe shi a matsayin gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Afirka na CAF a ƙarshen 2016. <ref name="CAF nomination 2016">{{Cite web |title=CAF Award nominations 2016 Results |url=http://www.cafonline.com/en-US/NewsCenter/News/NewsDetails?id=neyCoGqgtH16ENDzXdQegQ%3d%3d |website=cafonline |publisher=CAF}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] fx4yi1e3w6p0coq3otzlhyosjyarhqc 838350 838349 2026-05-20T11:54:54Z Sardeeq 39275 838350 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Mfon Udoh''' ( listen ⓘ ; an haife shi a ranar 14 ga Maris 1992) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wasa a ƙarshe a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Bangladesh Premier League Brothers Union . An siffanta shi a matsayin cikakken ɗan wasan gaba wanda ke da saurin gudu, kyakkyawan matsayi, kammalawa ta halitta da kuma ikon bayar da taimako. [ <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer |url=http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html |access-date=20 November 2014}}</ref> Shi ɗan wasa ne mai "fox a cikin akwatin", wanda yake da wahalar tsayawa sau ɗaya a filin bugun fenariti. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c" /> <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}</ref> A halin yanzu yana riƙe da tarihin mafi yawan kwallaye da aka ci a gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya a kakar wasa ɗaya. Shi ne kuma ɗan wasa na farko da ya ci kwallaye sama da 35 a kakar wasa biyu a jere a Najeriya. Tsakanin 2012 da 2014, ya zira kwallaye 39 a gasar yau da kullun da kuma 3 a gasar cin kofin ƙasa, jimilla kwallaye 41 a kakar wasa biyu. <ref name="brace">{{Cite web |title=Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 |access-date=20 November 2014 |website=Goal.com}}</ref> Shi ne ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar zakarun CAF ta 2016 tare da kwallaye tara kuma an zira dukkan kwallayen a matakin rukuni na gasar. == Aikin kulob == === Farkon aikina === Mfon ya fara aikinsa na matasa da Diamond Stars Academy a Calabar (UNICEM) Rovers na gasar [[Nigeria National League]], tsohuwar ƙungiyar matasa ta [[Finidi George]] . Ya ci gaba da zura kwallaye 8 a kakarsa ta farko a Rovers a kakar wasa ta 2011-2012, inda ya kare a matsayin babban ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a duk gasannin da suka fafata. === Akwa United === A kakar wasa ta 2012-2013, ya koma Akwa United FC, ƙungiyar garinsu a gasar Premier ta Najeriya. A ranar 31 ga Maris 2013, 'yan makonni bayan ya cika shekaru ashirin, ya zira kwallonsa ta farko a babban matakin ƙwallon ƙafa na Najeriya. A ranar 3 ga Agusta 2013, ya sami kyautar Lig Blogs Award ta gwarzon ɗan wasa a watan Yuli. <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ "Mfon Udoh"]. ''Westafricanfootball.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Ya ci gaba da kammala kakar wasa ta yau da kullun da kwallaye 16, daga cikinsu akwai kwallaye 8 masu mahimmanci a waje don taimakawa 'The Promise Keepers' su tsere daga faɗuwa. Ya sake kammala kakar wasa a matsayin babban ɗan wasa a ƙungiyarsa kuma na uku mafi girma a gasar. Wasannin da ɗan wasan mai shekaru 20 ya yi a wancan lokacin sun jawo hankalin manyan ƙungiyoyi a gasar, ciki har da Enyimba, wacce ta lashe gasar sau biyu a Afirka. <ref name="MyUser_Supersport.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title='Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 |access-date=20 November 2014}}</ref> <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_February_29_2016c">{{Cite web |last= |date= |title=AKWA United FC – Season Review |url=http://westafricanfootball.com/2013/11/02/akwa-united-fc-season-review/ |access-date=29 February 2016}}</ref> === Enyimba === ==== 2013-2014 ==== Bayan kakar wasa ta farko ta NPFL, Udoh ya koma [[Enyimba International F.C.|Enyimba]], wanda ya lashe gasar zakarun Turai sau biyu a CAF, kan kudin da ba a bayyana ba. An ba shi rigar lamba 10 kuma ya yi rijista a gasar NPFL ta Najeriya da kuma gasar zakarun Afirka. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer |url=http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.wolexis.com/2014/10/player-profile-meet-mfon-udoh-nigerian.html "Player Profile: Meet Mfon Udoh, Nigerian Professional Football League Top Scorer"]. ''Wolexis.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Kafin kakar wasa ta bana, ya bayyana burinsa na zura kwallaye 20 a gasar. <ref name="MyUser_Wolexis.com_November_20_2014c" /> Udoh ya zarce wannan burin, inda ya zura kwallaye 23 a lokacin kamfen din kuma ya karya tarihin cin kwallaye a gasar yayin da Enyimba ta kare a matsayi na biyu a teburin gasar. <ref name="MyUser_Westafricanfootball.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title=Mfon Udoh |url=http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://westafricanfootball.com/2013/09/02/mfon-udoh/ "Mfon Udoh"]. ''Westafricanfootball.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> Ya zama dan wasa na farko a tarihin gasar Najeriya da ya zura kwallaye sama da 20 a kakar wasa daya. <ref name="brace">{{Cite web |title=Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal |url=http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 |access-date=20 November 2014 |website=Goal.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.goal.com/en-ng/news/4111/nigeria-premier-league/2014/11/17/6215991/mfon-udoh-grabs-22nd-23rd-npfl-goal?ICID=AR_RS_3 "Mfon Udoh grabs 22nd & 23rd NPFL goal"]. ''Goal.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> A lokacin kakar wasa ta bana, ya sami kyaututtukan 'Yan wasa da dama na Mako kuma ya zura kwallaye shida, ciki har da kwallaye biyu da ya zura a kan Kano Pillars a wasan karshe na gasar Enyimba. <ref name="MyUser_Supersport.com_November_20_2014c">{{Cite web |last= |date= |title='Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 |access-date=20 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=2158054 "'Goal King' race now neck to neck - SuperSport - Football"]. ''Supersport.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2014</span>.</cite></ref> A karshen kakar wasa ta bana, ya lashe kyautar Golden Boot ta NPFL, kyautar NPFL Player of the Season, da kuma kyautar League Bloggers Player of the Season. ==== 2014-2015 ==== Mfon ya zura kwallo daya tilo a wasan da suka doke Bayelsa Utd da ci 1-0, wanda hakan ya bai wa Enyimba nasarar farko a gasar ta kakar wasa ta bana. Daga nan ya zura kwallo ta musamman a ragar Taraba Utd ta hanyar amfani da rashin daidaito a tsakanin 'yan wasan baya don bai wa Enyimba nasara a waje. A wasan da suka yi da Sharks a Aba, Mfon ya zura kwallo biyu, wanda hakan ya kawo jimillar kwallayensa zuwa 4. [1] Bayan raunin da ya samu, Mfon bai samu damar buga wasa ba har zuwa wasannin karshe na kakar wasa. Ya zura kwallo daya tilo ta hanyar yin nasara mai kyau a wasan da suka buga da Abia Warriors, don taimakawa Enyimba ta lashe kakar wasa ta NPFL ta 2015 da wasa daya. [2] ==== 2016 ==== Bayan ya zaɓi ya ci gaba da zama tare da Enyimba a kakar wasa ta 2016, Mfon ya zira kwallaye biyu a zagaye na biyu na wasan cancantar shiga gasar CAF Champions League na 2016 da Vipers FC. <ref>{{Cite web |title=Mfon Udoh brace in Champions league |url=http://www.supersport.com/football/article.aspx?Id=3418594 |access-date=29 February 2016 |website=Super Sport}}</ref> Ya sake zira kwallaye biyu a zagaye na gaba na gasar da Vital'o FC a nasarar da suka samu a gida da ci 5-1 a Aba. A zagaye na karshe na cancantar shiga gasar, Udoh ya zira kwallaye uku a zagaye na farko da Etoile du Sahel don samun nasara mai kyau 3-0 a Aba. <ref name="CAF CL 2016">{{Cite web |title=CAF Champions League 2016 Results |url=http://www.cafonline.com/en-us/competitions/20theditionofcafchampionsleague/fixtures |website=cafonline |publisher=CAF}}</ref> Tare da sabon koci Paul Aigbogun yana amfani da wata dabara ta daban don NPFL, an tura Udoh a matsayin dan wasan gefe na dama (RW) a wasannin lig. Tare da raunuka da raguwar bayyanarsa a gaba, ya sha wahala a farkon rashin cin kwallaye a aikinsa. A gefe guda, tare da kawar da Enyimba daga gasar CAF Champions League, tsarin Mfon ya inganta yayin da ya zira kwallaye a wasanni na 33 da 35. Don tabbatar da yanayinsa na gida, ya kare kakar wasa a matsayin wanda ya fi zira kwallaye a gasar zakarun CAF tare da jimillar kwallaye 9. Kwarewarsa a gasar nahiyar Afirka ya sa aka zaɓe shi a matsayin gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Afirka na CAF a ƙarshen 2016. <ref name="CAF nomination 2016">{{Cite web |title=CAF Award nominations 2016 Results |url=http://www.cafonline.com/en-US/NewsCenter/News/NewsDetails?id=neyCoGqgtH16ENDzXdQegQ%3d%3d |website=cafonline |publisher=CAF}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1992]] 8av3tly00movze6neu3gxuat9vybzvi Kungiyar Masana'antar ATM 0 151826 838352 2026-05-20T11:56:07Z Pretty Fulani 44366 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1345880329|ATM Industry Association]]" 838352 wikitext text/x-wiki '''Kungiyar Masana'antar ATM''' ('''ATMIA'''), asalin Kungiyar Masu Gidan ATM, an kafa ta ne a cikin shekara ta 1997 a Amurka a matsayin Ƙungiyar kasuwanci ta duniya mai zaman kanta don ba da sabis ga masana'antar da ta gina a kusa da ci gaban ATM na duniya. == Tarihi == 'Sassauta kasuwannin bankunan dillalai a Amurka a shekarun 1980 da farkon shekarun 1990, ya haifar da asarar ikon mallakar na'urorin ATM yayin da aka ba wa masu amfani da na'urorin ATM masu zaman kansu damar yin gasa wajen samar da damar samun kuɗi bayan sa'o'i.[1] Ci gaban wannan kasuwa ya sa Tom Harper da Alan Fryrear suka kafa Ƙungiyar Masu Amfani da na'urorin ATM (ATMOA) a ƙarshen 1997 ba tare da ma'aikata ba (sai Harper), babu kasafin kuɗi, kuma kaɗan ne daga cikin membobi. Taron farko na shirye-shiryen ATMOA ya gudana a ranar 9 ga Oktoba, 1998, a ƙarshen taron Faulkner & Gray Advanced ATM a San Diego, California.[3] Ƙungiyar ta zaɓi Lyle Elias a matsayin sabon shugaba, ta amince da kudirin canza sunansu zuwa Ƙungiyar Masana'antar ATM,[4] ta kafa kwamitoci da dama kuma ta ɗauki matakai don ƙaddamar da taron masana'antar tasu. A shekara ta 2000, Michael Lee ya shiga ATMIA a matsayin babban darakta na Turai kuma a shekara ta 2004, an nada shi babban jami'in zartarwa da memba na kwamitin.<ref>{{Cite web |date=July 20, 2004 |title=Mike Lee named CEO of ATMIA |url=https://www.kioskmarketplace.com/top-100/mike-lee-named-ceo-of-atmia-2/ |publisher=}}</ref> Ci gaban da ke kawo mahalarta masana'antu tare ya haifar da [[New York Times]] ta gano ATMIA a matsayin "babban ƙungiyar kasuwanci" a cikin masana'antar rarraba kuɗi ta duniya a shekara ta 2003. <ref>{{Cite web |date=August 3, 2003 |title=STEALING THE CODE: Con Men and Cash Machines; Criminals Focus on A.T.M.'s, Weak Link in Banking System |url=https://www.nytimes.com/2003/08/03/us/stealing-code-con-men-cash-machines-criminals-focus-atm-s-weak-link-banking.html |website=The New York Times}}</ref> A cikin 2016, ATMIA tana da mambobi sama da 8,000 a cikin ƙasashe 66.<ref>{{Cite web |title=Membership Composition |url=https://www.atmia.com/about-us/membership-composition/ |publisher=}}</ref> Tushen membobin sun haɗa da bankunan da sauran cibiyoyin ajiya, IADs, kamfanonin [[katin biyan kuɗi]], kamfanonin cibiyar sadarwa, kamfanonin ƙirar ATM da masana'antu, da sauran masu ba da sabis masu alaƙa. == Tasirin == [[Fayil:ATMworldwide.png|thumb|Hoton hukuma na Duniya don ATM, 2001 (an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008) ]] ATMIA tana ba da dandalin tattaunawa don batutuwan da suka shafi tsakanin membobin. Wadannan sun hada da batutuwan fasaha kamar daidaita tallafin duniya na tsarin aiki, <ref>{{Cite web |date=June 3, 2015 |title=The ATM Industry Association is skipping Windows 8 for Windows 10 |url=https://mspoweruser.com/the-atm-industry-association-is-skipping-to-windows-10/ |publisher=Microsoft News}}</ref> <ref>{{Cite web |date=June 4, 2015 |title=ATMIA recommends migration to Windows 10 as the new ATM OS |url=http://news.thewindowsclub.com/atmia-recommends-migration-windows-10-new-atm-os-78527/ |publisher=TWCN Tech News}}</ref> inganta takamaiman kayan aikin sadarwar masana'antu, <ref>{{Cite web |date=March 24, 2016 |title=ATM Association Promotes Networking with Online Tool |url=http://associationsnow.com/2016/03/atm-association-promotes-networking-online-tool/ |publisher=Association News}}</ref> ba da shawara kan tsaro na ma'amaloli, <ref>{{Cite web |date=February 25, 2016 |title=Malware and skimmers, explosions and hammers: How attackers go after ATMs |url=https://arstechnica.com/security/2016/02/malware-and-skimmers-explosions-and-hammers-how-attackers-go-after-atms/ |publisher=ARS Technica}}</ref> saita ka'idoji na yau da kullun don ba da dama ga mutanen da ke da nakasa, <ref>{{Cite web |date=August 14, 2014 |title=ATMIA publishes new ATM interface recommendations |url=http://www.paymenteye.com/2014/08/14/atmia-publishes-new-atm-interface-recommendations/ |publisher=PaymentEye}}</ref> da kuma makomar ATM. [4]<ref>{{Cite web |date=June 12, 2012 |title=European ATM Conference & the Cashless Society |url=https://www.lightbluetouchpaper.org/2012/06/12/european-atm-conference-the-cashless-society/ |publisher=Light Blue Touch Paper (Security Research, Computer Laboratory, University of Cambridge)}}</ref> Har ila yau, ya inganta ma'auni na duniya don tsaro na ATM <ref>{{Cite web |date=January 2013 |title=Security Standards Council PIN Transaction Point Interaction |url=https://www.pcisecuritystandards.org/pdfs/PCI_ATM_Security_Guidelines_Info_Supplement.pdf |publisher=Security Standard Council}}</ref> tare da haɗin gwiwar Accenture, sabis na ATM na duniya. <ref>{{Cite web |date=November 11, 2011 |title=ATMIA Software Governance Checklist now available in Russian |url=http://www.safensoft.com/security.phtml?c=772&id=1723 |publisher=SafenSoft}}</ref><ref>{{Cite web |last=Value Partners |date=November 5, 2014 |title=ATM Benchmarking Study 2014 and Industry Report |url=http://www.slideshare.net/ValuePartners/atm-benchmarking-study-2014-and-industry-report |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDF |url=https://www.accenture.com/_acnmedia/PDF-10/Accenture-Banking-ATM-Benchmarking-2016.pdf |publisher=}}</ref> Yana da alhakin tsara alamar "ATM a nan" a duniya, bisa ga gasar kasa da kasa da Andy Kitt ya lashe, tsohon Kamfanin NCR. "Official Global Pictogram for the ATM", an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008 (ISO 7001:PI CF 005). <ref>{{Cite web |title=Global ATM Pictogram - NSA - Field Service Solutions |url=http://www.nsa.bz/atm_pictogram.php |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISO 7001 |url=https://www.iso.org/obp/ui#iso:grs:7001:PI_CF_005 |access-date=13 October 2023 |website=iso.org}}</ref> Ya yi aiki tare da James Shepherd-Barron <ref>{{Cite web |title=James Shepherd-Barron - Disaster Risk Management - Coordination and Information Management |url=https://james.shepherd-barron.com |website=james.shepherd-barron.com}}</ref> a kokarin jin kai don sauƙaƙe samar da tsabar kudi da kuma fadada amfani da ATMs na hannu ga wadanda ke fama da bala'o'i da rikice-rikicen siyasa. <ref>{{Cite web |date=June 30, 2016 |title=ATMIA initiative aims to ensure cash access for disaster victims |url=https://www.atmmarketplace.com/blogs/atmia-initiative-aims-to-ensure-cash-access-for-disaster-victims/ |publisher=}}</ref> Membobin ATMIA da daraktoci suna aiki tare don magance batutuwan damuwa na duniya kamar Hare-haren ATM a Ostiraliya a cikin 2010, <ref>{{Cite web |date=February 20, 2012 |title=ATM Ram-Raiders Thwarted with Raminator |url=http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/onairhighlights/atm-ramraiders-thwarted-with-raminator |access-date=December 22, 2016 |publisher=Radio Australia}}</ref> kuma a cikin 2012 game da ka'idojin karkatar da kuɗi, gami da tsarin ATMs marasa banki a Kanada. <ref>{{Cite journal |last=Prenzler |first=Tim |date=2009 |title=Strike Force Piccadilly: a public‐private partnership to stop ATM ram raids |journal=Policing: An International Journal of Police Strategies & Management |publisher=Emerald |volume=32 |issue=2 |pages=210, 215 and 216 |doi=10.1108/13639510910958145 |s2cid=154483609 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 19, 2016 |title=Banking, Issue 24, Evidence - October 17, 2012 |url=http://www.parl.gc.ca/content/sen/committee/411%5CBANC/24EV-49731-e.HTM |publisher=}}</ref> ATMIA tana wakiltar membobinta a gaban hukumomin kudi <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=The Future Of Cash With Mike Lee, ATMIA CEO |url=https://www.yourcash.com/the-future-of-the-atm-industry-with-mike-lee-atmia-ceo/ |publisher=www.yourcash.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=In face of mobile money onslaught, Atmia makes pro-cash rallying cry |url=https://www.finextra.com/newsarticle/26627/in-face-of-mobile-money-onslaught-atmia-makes-pro-cash-rallying-cry |publisher=Finextra}}</ref> da masu tsarawa.<ref>{{Cite web |date=March 16, 2016 |title=Cash is still king but "uneasy lies the head that wears a crown! |url=http://www.bankingtech.com/455552/cash-is-still-king-but-uneasy-lies-the-head-that-wears-a-crown/ |publisher=Banking Technology}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 21, 2016 |title=Central bank calls for access to cash to be a legal right in Sweden • NFC World |url=https://www.nfcworld.com/2016/03/21/343432/central-bank-calls-access-cash-legal-right-sweden/ |publisher=}}</ref> kuma yana kusantar 'yan majalisa kai tsaye Wannan ya haɗa da samar da sabis na kuɗi ga waɗanda ke cikin ƙananan kuɗin shiga da sauran masu amfani masu rauni.<ref>{{Cite web |date=December 12, 2016 |title=ATM Operators Win Supreme Court Ruling |url=http://www.vendingtimes.com/ME2/dirmod.asp?sid=EB79A487112B48A296B38C81345C8C7F&nm=Vending+Features&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&tier=4&id=EE3B99B9038D4AF9B7CDD2C39B121205 |publisher=Vending Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 29, 2014 |title=ATM Industry Association calls for changes to Reg II |url=https://www.finextra.com/pressarticle/56939/atm-industry-association-calls-for-changes-to-reg-ii |publisher=finextra.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2016 |title=Swedish central bank calls halt on moves to a cashless economy |url=https://www.finextra.com/newsarticle/28635/swedish-central-bank-calls-halt-on-moves-to-a-cashless-economy/ |publisher=Finextra}}</ref> Wadannan ayyukan sun hada da karatu kan amfani da takardun banki da tsabar kudi a duniya.<ref>{{Cite web |date=June 22, 2015 |title=Global cash demand outstrips economic growth |url=https://www.atmmarketplace.com/news/global-cash-demand-outstrips-economic-growth-study-shows/ |publisher=ATMmarketplace.com}}</ref> == Dubi kuma ==    == Bayanan da aka ambata == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] 5233nvuh7o9ds4m6sou2a7456iqzuo4 838354 838352 2026-05-20T11:56:37Z Pretty Fulani 44366 838354 wikitext text/x-wiki {{{Databox}} '''Kungiyar Masana'antar ATM''' ('''ATMIA'''), asalin Kungiyar Masu Gidan ATM, an kafa ta ne a cikin shekara ta 1997 a Amurka a matsayin Ƙungiyar kasuwanci ta duniya mai zaman kanta don ba da sabis ga masana'antar da ta gina a kusa da ci gaban ATM na duniya. == Tarihi == 'Sassauta kasuwannin bankunan dillalai a Amurka a shekarun 1980 da farkon shekarun 1990, ya haifar da asarar ikon mallakar na'urorin ATM yayin da aka ba wa masu amfani da na'urorin ATM masu zaman kansu damar yin gasa wajen samar da damar samun kuɗi bayan sa'o'i.[1] Ci gaban wannan kasuwa ya sa Tom Harper da Alan Fryrear suka kafa Ƙungiyar Masu Amfani da na'urorin ATM (ATMOA) a ƙarshen 1997 ba tare da ma'aikata ba (sai Harper), babu kasafin kuɗi, kuma kaɗan ne daga cikin membobi. Taron farko na shirye-shiryen ATMOA ya gudana a ranar 9 ga Oktoba, 1998, a ƙarshen taron Faulkner & Gray Advanced ATM a San Diego, California.[3] Ƙungiyar ta zaɓi Lyle Elias a matsayin sabon shugaba, ta amince da kudirin canza sunansu zuwa Ƙungiyar Masana'antar ATM,[4] ta kafa kwamitoci da dama kuma ta ɗauki matakai don ƙaddamar da taron masana'antar tasu. A shekara ta 2000, Michael Lee ya shiga ATMIA a matsayin babban darakta na Turai kuma a shekara ta 2004, an nada shi babban jami'in zartarwa da memba na kwamitin.<ref>{{Cite web |date=July 20, 2004 |title=Mike Lee named CEO of ATMIA |url=https://www.kioskmarketplace.com/top-100/mike-lee-named-ceo-of-atmia-2/ |publisher=}}</ref> Ci gaban da ke kawo mahalarta masana'antu tare ya haifar da [[New York Times]] ta gano ATMIA a matsayin "babban ƙungiyar kasuwanci" a cikin masana'antar rarraba kuɗi ta duniya a shekara ta 2003. <ref>{{Cite web |date=August 3, 2003 |title=STEALING THE CODE: Con Men and Cash Machines; Criminals Focus on A.T.M.'s, Weak Link in Banking System |url=https://www.nytimes.com/2003/08/03/us/stealing-code-con-men-cash-machines-criminals-focus-atm-s-weak-link-banking.html |website=The New York Times}}</ref> A cikin 2016, ATMIA tana da mambobi sama da 8,000 a cikin ƙasashe 66.<ref>{{Cite web |title=Membership Composition |url=https://www.atmia.com/about-us/membership-composition/ |publisher=}}</ref> Tushen membobin sun haɗa da bankunan da sauran cibiyoyin ajiya, IADs, kamfanonin [[katin biyan kuɗi]], kamfanonin cibiyar sadarwa, kamfanonin ƙirar ATM da masana'antu, da sauran masu ba da sabis masu alaƙa. == Tasirin == [[Fayil:ATMworldwide.png|thumb|Hoton hukuma na Duniya don ATM, 2001 (an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008) ]] ATMIA tana ba da dandalin tattaunawa don batutuwan da suka shafi tsakanin membobin. Wadannan sun hada da batutuwan fasaha kamar daidaita tallafin duniya na tsarin aiki, <ref>{{Cite web |date=June 3, 2015 |title=The ATM Industry Association is skipping Windows 8 for Windows 10 |url=https://mspoweruser.com/the-atm-industry-association-is-skipping-to-windows-10/ |publisher=Microsoft News}}</ref> <ref>{{Cite web |date=June 4, 2015 |title=ATMIA recommends migration to Windows 10 as the new ATM OS |url=http://news.thewindowsclub.com/atmia-recommends-migration-windows-10-new-atm-os-78527/ |publisher=TWCN Tech News}}</ref> inganta takamaiman kayan aikin sadarwar masana'antu, <ref>{{Cite web |date=March 24, 2016 |title=ATM Association Promotes Networking with Online Tool |url=http://associationsnow.com/2016/03/atm-association-promotes-networking-online-tool/ |publisher=Association News}}</ref> ba da shawara kan tsaro na ma'amaloli, <ref>{{Cite web |date=February 25, 2016 |title=Malware and skimmers, explosions and hammers: How attackers go after ATMs |url=https://arstechnica.com/security/2016/02/malware-and-skimmers-explosions-and-hammers-how-attackers-go-after-atms/ |publisher=ARS Technica}}</ref> saita ka'idoji na yau da kullun don ba da dama ga mutanen da ke da nakasa, <ref>{{Cite web |date=August 14, 2014 |title=ATMIA publishes new ATM interface recommendations |url=http://www.paymenteye.com/2014/08/14/atmia-publishes-new-atm-interface-recommendations/ |publisher=PaymentEye}}</ref> da kuma makomar ATM. [4]<ref>{{Cite web |date=June 12, 2012 |title=European ATM Conference & the Cashless Society |url=https://www.lightbluetouchpaper.org/2012/06/12/european-atm-conference-the-cashless-society/ |publisher=Light Blue Touch Paper (Security Research, Computer Laboratory, University of Cambridge)}}</ref> Har ila yau, ya inganta ma'auni na duniya don tsaro na ATM <ref>{{Cite web |date=January 2013 |title=Security Standards Council PIN Transaction Point Interaction |url=https://www.pcisecuritystandards.org/pdfs/PCI_ATM_Security_Guidelines_Info_Supplement.pdf |publisher=Security Standard Council}}</ref> tare da haɗin gwiwar Accenture, sabis na ATM na duniya. <ref>{{Cite web |date=November 11, 2011 |title=ATMIA Software Governance Checklist now available in Russian |url=http://www.safensoft.com/security.phtml?c=772&id=1723 |publisher=SafenSoft}}</ref><ref>{{Cite web |last=Value Partners |date=November 5, 2014 |title=ATM Benchmarking Study 2014 and Industry Report |url=http://www.slideshare.net/ValuePartners/atm-benchmarking-study-2014-and-industry-report |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDF |url=https://www.accenture.com/_acnmedia/PDF-10/Accenture-Banking-ATM-Benchmarking-2016.pdf |publisher=}}</ref> Yana da alhakin tsara alamar "ATM a nan" a duniya, bisa ga gasar kasa da kasa da Andy Kitt ya lashe, tsohon Kamfanin NCR. "Official Global Pictogram for the ATM", an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008 (ISO 7001:PI CF 005). <ref>{{Cite web |title=Global ATM Pictogram - NSA - Field Service Solutions |url=http://www.nsa.bz/atm_pictogram.php |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISO 7001 |url=https://www.iso.org/obp/ui#iso:grs:7001:PI_CF_005 |access-date=13 October 2023 |website=iso.org}}</ref> Ya yi aiki tare da James Shepherd-Barron <ref>{{Cite web |title=James Shepherd-Barron - Disaster Risk Management - Coordination and Information Management |url=https://james.shepherd-barron.com |website=james.shepherd-barron.com}}</ref> a kokarin jin kai don sauƙaƙe samar da tsabar kudi da kuma fadada amfani da ATMs na hannu ga wadanda ke fama da bala'o'i da rikice-rikicen siyasa. <ref>{{Cite web |date=June 30, 2016 |title=ATMIA initiative aims to ensure cash access for disaster victims |url=https://www.atmmarketplace.com/blogs/atmia-initiative-aims-to-ensure-cash-access-for-disaster-victims/ |publisher=}}</ref> Membobin ATMIA da daraktoci suna aiki tare don magance batutuwan damuwa na duniya kamar Hare-haren ATM a Ostiraliya a cikin 2010, <ref>{{Cite web |date=February 20, 2012 |title=ATM Ram-Raiders Thwarted with Raminator |url=http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/onairhighlights/atm-ramraiders-thwarted-with-raminator |access-date=December 22, 2016 |publisher=Radio Australia}}</ref> kuma a cikin 2012 game da ka'idojin karkatar da kuɗi, gami da tsarin ATMs marasa banki a Kanada. <ref>{{Cite journal |last=Prenzler |first=Tim |date=2009 |title=Strike Force Piccadilly: a public‐private partnership to stop ATM ram raids |journal=Policing: An International Journal of Police Strategies & Management |publisher=Emerald |volume=32 |issue=2 |pages=210, 215 and 216 |doi=10.1108/13639510910958145 |s2cid=154483609 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 19, 2016 |title=Banking, Issue 24, Evidence - October 17, 2012 |url=http://www.parl.gc.ca/content/sen/committee/411%5CBANC/24EV-49731-e.HTM |publisher=}}</ref> ATMIA tana wakiltar membobinta a gaban hukumomin kudi <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=The Future Of Cash With Mike Lee, ATMIA CEO |url=https://www.yourcash.com/the-future-of-the-atm-industry-with-mike-lee-atmia-ceo/ |publisher=www.yourcash.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=In face of mobile money onslaught, Atmia makes pro-cash rallying cry |url=https://www.finextra.com/newsarticle/26627/in-face-of-mobile-money-onslaught-atmia-makes-pro-cash-rallying-cry |publisher=Finextra}}</ref> da masu tsarawa.<ref>{{Cite web |date=March 16, 2016 |title=Cash is still king but "uneasy lies the head that wears a crown! |url=http://www.bankingtech.com/455552/cash-is-still-king-but-uneasy-lies-the-head-that-wears-a-crown/ |publisher=Banking Technology}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 21, 2016 |title=Central bank calls for access to cash to be a legal right in Sweden • NFC World |url=https://www.nfcworld.com/2016/03/21/343432/central-bank-calls-access-cash-legal-right-sweden/ |publisher=}}</ref> kuma yana kusantar 'yan majalisa kai tsaye Wannan ya haɗa da samar da sabis na kuɗi ga waɗanda ke cikin ƙananan kuɗin shiga da sauran masu amfani masu rauni.<ref>{{Cite web |date=December 12, 2016 |title=ATM Operators Win Supreme Court Ruling |url=http://www.vendingtimes.com/ME2/dirmod.asp?sid=EB79A487112B48A296B38C81345C8C7F&nm=Vending+Features&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&tier=4&id=EE3B99B9038D4AF9B7CDD2C39B121205 |publisher=Vending Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 29, 2014 |title=ATM Industry Association calls for changes to Reg II |url=https://www.finextra.com/pressarticle/56939/atm-industry-association-calls-for-changes-to-reg-ii |publisher=finextra.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2016 |title=Swedish central bank calls halt on moves to a cashless economy |url=https://www.finextra.com/newsarticle/28635/swedish-central-bank-calls-halt-on-moves-to-a-cashless-economy/ |publisher=Finextra}}</ref> Wadannan ayyukan sun hada da karatu kan amfani da takardun banki da tsabar kudi a duniya.<ref>{{Cite web |date=June 22, 2015 |title=Global cash demand outstrips economic growth |url=https://www.atmmarketplace.com/news/global-cash-demand-outstrips-economic-growth-study-shows/ |publisher=ATMmarketplace.com}}</ref> == Dubi kuma ==    == Bayanan da aka ambata == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] i3krz1seup1q92tbjhsxxama13m0wc1 838355 838354 2026-05-20T11:56:57Z Pretty Fulani 44366 Gyara 838355 wikitext text/x-wiki {{{Databox}} '''Kungiyar Masana'antar ATM''' ('''ATMIA'''), asalin Kungiyar Masu Gidan ATM, an kafa ta ne a cikin shekara ta 1997 a Amurka a matsayin Ƙungiyar kasuwanci ta duniya mai zaman kanta don ba da sabis ga masana'antar da ta gina a kusa da ci gaban ATM na duniya. == Tarihi == 'Sassauta kasuwannin bankunan dillalai a Amurka a shekarun 1980 da farkon shekarun 1990, ya haifar da asarar ikon mallakar na'urorin ATM yayin da aka ba wa masu amfani da na'urorin ATM masu zaman kansu damar yin gasa wajen samar da damar samun kuɗi bayan sa'o'i. Ci gaban wannan kasuwa ya sa Tom Harper da Alan Fryrear suka kafa Ƙungiyar Masu Amfani da na'urorin ATM (ATMOA) a ƙarshen 1997 ba tare da ma'aikata ba (sai Harper), babu kasafin kuɗi, kuma kaɗan ne daga cikin membobi. Taron farko na shirye-shiryen ATMOA ya gudana a ranar 9 ga Oktoba, 1998, a ƙarshen taron Faulkner & Gray Advanced ATM a San Diego, California.[3] Ƙungiyar ta zaɓi Lyle Elias a matsayin sabon shugaba, ta amince da kudirin canza sunansu zuwa Ƙungiyar Masana'antar ATM,[4] ta kafa kwamitoci da dama kuma ta ɗauki matakai don ƙaddamar da taron masana'antar tasu. A shekara ta 2000, Michael Lee ya shiga ATMIA a matsayin babban darakta na Turai kuma a shekara ta 2004, an nada shi babban jami'in zartarwa da memba na kwamitin.<ref>{{Cite web |date=July 20, 2004 |title=Mike Lee named CEO of ATMIA |url=https://www.kioskmarketplace.com/top-100/mike-lee-named-ceo-of-atmia-2/ |publisher=}}</ref> Ci gaban da ke kawo mahalarta masana'antu tare ya haifar da [[New York Times]] ta gano ATMIA a matsayin "babban ƙungiyar kasuwanci" a cikin masana'antar rarraba kuɗi ta duniya a shekara ta 2003. <ref>{{Cite web |date=August 3, 2003 |title=STEALING THE CODE: Con Men and Cash Machines; Criminals Focus on A.T.M.'s, Weak Link in Banking System |url=https://www.nytimes.com/2003/08/03/us/stealing-code-con-men-cash-machines-criminals-focus-atm-s-weak-link-banking.html |website=The New York Times}}</ref> A cikin 2016, ATMIA tana da mambobi sama da 8,000 a cikin ƙasashe 66.<ref>{{Cite web |title=Membership Composition |url=https://www.atmia.com/about-us/membership-composition/ |publisher=}}</ref> Tushen membobin sun haɗa da bankunan da sauran cibiyoyin ajiya, IADs, kamfanonin [[katin biyan kuɗi]], kamfanonin cibiyar sadarwa, kamfanonin ƙirar ATM da masana'antu, da sauran masu ba da sabis masu alaƙa. == Tasirin == [[Fayil:ATMworldwide.png|thumb|Hoton hukuma na Duniya don ATM, 2001 (an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008) ]] ATMIA tana ba da dandalin tattaunawa don batutuwan da suka shafi tsakanin membobin. Wadannan sun hada da batutuwan fasaha kamar daidaita tallafin duniya na tsarin aiki, <ref>{{Cite web |date=June 3, 2015 |title=The ATM Industry Association is skipping Windows 8 for Windows 10 |url=https://mspoweruser.com/the-atm-industry-association-is-skipping-to-windows-10/ |publisher=Microsoft News}}</ref> <ref>{{Cite web |date=June 4, 2015 |title=ATMIA recommends migration to Windows 10 as the new ATM OS |url=http://news.thewindowsclub.com/atmia-recommends-migration-windows-10-new-atm-os-78527/ |publisher=TWCN Tech News}}</ref> inganta takamaiman kayan aikin sadarwar masana'antu, <ref>{{Cite web |date=March 24, 2016 |title=ATM Association Promotes Networking with Online Tool |url=http://associationsnow.com/2016/03/atm-association-promotes-networking-online-tool/ |publisher=Association News}}</ref> ba da shawara kan tsaro na ma'amaloli, <ref>{{Cite web |date=February 25, 2016 |title=Malware and skimmers, explosions and hammers: How attackers go after ATMs |url=https://arstechnica.com/security/2016/02/malware-and-skimmers-explosions-and-hammers-how-attackers-go-after-atms/ |publisher=ARS Technica}}</ref> saita ka'idoji na yau da kullun don ba da dama ga mutanen da ke da nakasa, <ref>{{Cite web |date=August 14, 2014 |title=ATMIA publishes new ATM interface recommendations |url=http://www.paymenteye.com/2014/08/14/atmia-publishes-new-atm-interface-recommendations/ |publisher=PaymentEye}}</ref> da kuma makomar ATM. [4]<ref>{{Cite web |date=June 12, 2012 |title=European ATM Conference & the Cashless Society |url=https://www.lightbluetouchpaper.org/2012/06/12/european-atm-conference-the-cashless-society/ |publisher=Light Blue Touch Paper (Security Research, Computer Laboratory, University of Cambridge)}}</ref> Har ila yau, ya inganta ma'auni na duniya don tsaro na ATM <ref>{{Cite web |date=January 2013 |title=Security Standards Council PIN Transaction Point Interaction |url=https://www.pcisecuritystandards.org/pdfs/PCI_ATM_Security_Guidelines_Info_Supplement.pdf |publisher=Security Standard Council}}</ref> tare da haɗin gwiwar Accenture, sabis na ATM na duniya. <ref>{{Cite web |date=November 11, 2011 |title=ATMIA Software Governance Checklist now available in Russian |url=http://www.safensoft.com/security.phtml?c=772&id=1723 |publisher=SafenSoft}}</ref><ref>{{Cite web |last=Value Partners |date=November 5, 2014 |title=ATM Benchmarking Study 2014 and Industry Report |url=http://www.slideshare.net/ValuePartners/atm-benchmarking-study-2014-and-industry-report |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=PDF |url=https://www.accenture.com/_acnmedia/PDF-10/Accenture-Banking-ATM-Benchmarking-2016.pdf |publisher=}}</ref> Yana da alhakin tsara alamar "ATM a nan" a duniya, bisa ga gasar kasa da kasa da Andy Kitt ya lashe, tsohon Kamfanin NCR. "Official Global Pictogram for the ATM", an yi rajista a matsayin alamar jama'a ta duniya a 2008 (ISO 7001:PI CF 005). <ref>{{Cite web |title=Global ATM Pictogram - NSA - Field Service Solutions |url=http://www.nsa.bz/atm_pictogram.php |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISO 7001 |url=https://www.iso.org/obp/ui#iso:grs:7001:PI_CF_005 |access-date=13 October 2023 |website=iso.org}}</ref> Ya yi aiki tare da James Shepherd-Barron <ref>{{Cite web |title=James Shepherd-Barron - Disaster Risk Management - Coordination and Information Management |url=https://james.shepherd-barron.com |website=james.shepherd-barron.com}}</ref> a kokarin jin kai don sauƙaƙe samar da tsabar kudi da kuma fadada amfani da ATMs na hannu ga wadanda ke fama da bala'o'i da rikice-rikicen siyasa. <ref>{{Cite web |date=June 30, 2016 |title=ATMIA initiative aims to ensure cash access for disaster victims |url=https://www.atmmarketplace.com/blogs/atmia-initiative-aims-to-ensure-cash-access-for-disaster-victims/ |publisher=}}</ref> Membobin ATMIA da daraktoci suna aiki tare don magance batutuwan damuwa na duniya kamar Hare-haren ATM a Ostiraliya a cikin 2010, <ref>{{Cite web |date=February 20, 2012 |title=ATM Ram-Raiders Thwarted with Raminator |url=http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/onairhighlights/atm-ramraiders-thwarted-with-raminator |access-date=December 22, 2016 |publisher=Radio Australia}}</ref> kuma a cikin 2012 game da ka'idojin karkatar da kuɗi, gami da tsarin ATMs marasa banki a Kanada. <ref>{{Cite journal |last=Prenzler |first=Tim |date=2009 |title=Strike Force Piccadilly: a public‐private partnership to stop ATM ram raids |journal=Policing: An International Journal of Police Strategies & Management |publisher=Emerald |volume=32 |issue=2 |pages=210, 215 and 216 |doi=10.1108/13639510910958145 |s2cid=154483609 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 19, 2016 |title=Banking, Issue 24, Evidence - October 17, 2012 |url=http://www.parl.gc.ca/content/sen/committee/411%5CBANC/24EV-49731-e.HTM |publisher=}}</ref> ATMIA tana wakiltar membobinta a gaban hukumomin kudi <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=The Future Of Cash With Mike Lee, ATMIA CEO |url=https://www.yourcash.com/the-future-of-the-atm-industry-with-mike-lee-atmia-ceo/ |publisher=www.yourcash.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 27, 2014 |title=In face of mobile money onslaught, Atmia makes pro-cash rallying cry |url=https://www.finextra.com/newsarticle/26627/in-face-of-mobile-money-onslaught-atmia-makes-pro-cash-rallying-cry |publisher=Finextra}}</ref> da masu tsarawa.<ref>{{Cite web |date=March 16, 2016 |title=Cash is still king but "uneasy lies the head that wears a crown! |url=http://www.bankingtech.com/455552/cash-is-still-king-but-uneasy-lies-the-head-that-wears-a-crown/ |publisher=Banking Technology}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 21, 2016 |title=Central bank calls for access to cash to be a legal right in Sweden • NFC World |url=https://www.nfcworld.com/2016/03/21/343432/central-bank-calls-access-cash-legal-right-sweden/ |publisher=}}</ref> kuma yana kusantar 'yan majalisa kai tsaye Wannan ya haɗa da samar da sabis na kuɗi ga waɗanda ke cikin ƙananan kuɗin shiga da sauran masu amfani masu rauni.<ref>{{Cite web |date=December 12, 2016 |title=ATM Operators Win Supreme Court Ruling |url=http://www.vendingtimes.com/ME2/dirmod.asp?sid=EB79A487112B48A296B38C81345C8C7F&nm=Vending+Features&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&tier=4&id=EE3B99B9038D4AF9B7CDD2C39B121205 |publisher=Vending Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 29, 2014 |title=ATM Industry Association calls for changes to Reg II |url=https://www.finextra.com/pressarticle/56939/atm-industry-association-calls-for-changes-to-reg-ii |publisher=finextra.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2016 |title=Swedish central bank calls halt on moves to a cashless economy |url=https://www.finextra.com/newsarticle/28635/swedish-central-bank-calls-halt-on-moves-to-a-cashless-economy/ |publisher=Finextra}}</ref> Wadannan ayyukan sun hada da karatu kan amfani da takardun banki da tsabar kudi a duniya.<ref>{{Cite web |date=June 22, 2015 |title=Global cash demand outstrips economic growth |url=https://www.atmmarketplace.com/news/global-cash-demand-outstrips-economic-growth-study-shows/ |publisher=ATMmarketplace.com}}</ref> == Dubi kuma ==    == Bayanan da aka ambata == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] alkplxwgxtjlgh8cbntevs97ybt3yg0 Emeka Umeh 0 151827 838356 2026-05-20T11:57:14Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1291593495|Emeka Umeh]]" 838356 wikitext text/x-wiki '''Chukwuemeka Gozie Umeh''' (an haife shi a ranar 24 ga Oktoba 1999) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar Slovak ta AS Trenčín . <ref>{{Cite web |title=Emeka Umeh {{!}} SCORE NIGERIA |url=http://scorenigeria.com.ng/tag/emeka-umeh |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820005705/http://scorenigeria.com.ng/tag/emeka-umeh/ |archive-date=2018-08-20 |access-date=2018-08-19}}</ref> == Aikin kulob == === Farkon aikina === An haife shi a Sabo, Najeriya, Umeh ya fara buga ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, tare da ƙungiyar Zico FC wacce ke da rassa a Jihar Kaduna. [1] === AS Trenčín === A watan Yulin 2018, Umeh ya koma ƙungiyar AS Trenčín ta Slovakia. <ref>{{Cite web |title=Odštartovala príprava na novú sezónu |url=https://www.astrencin.sk/clanek.asp?id=Odstartovala-priprava-na-novu-sezonu-6599 |website=AS Trenčín |language=sk-SK}}</ref> Ya zura ƙwallonsa ta farko a gasar Fortuna liga a hannun AS Trenčín da iClinic Sereď . <ref>{{Cite web |title=VYSOKÉ VÍŤAZSTVO NAD NOVÁČIKOM ZO SEREDE |url=https://www.astrencin.sk/zapas.asp?id=Vysoke-vitazstvo-nad-novacikom-zo-Serede-5747}}</ref> An sallame shi daga ƙungiyar a lokacin hunturu na 2020–21, lokacin da ba a sabunta kwangilarsa ba. <ref>{{Cite web |title=A-tím {{!}} Do prípravy sa zapojilo viac ako tridsať hráčov |url=http://www.astrencin.sk/clanek.asp?id=A-tim-Do-pripravy-sa-zapojilo-viac-ako-tridsat-hracov-8897 |access-date=2021-01-07 |website=AS Trenčín |language=sk}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] rn2o2nfojgbk4qp716ub3fl7tzj6iv4 838357 838356 2026-05-20T11:57:36Z Sardeeq 39275 838357 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Chukwuemeka Gozie Umeh''' (an haife shi a ranar 24 ga Oktoba 1999) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Najeriya wanda ya buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar Slovak ta AS Trenčín . <ref>{{Cite web |title=Emeka Umeh {{!}} SCORE NIGERIA |url=http://scorenigeria.com.ng/tag/emeka-umeh |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820005705/http://scorenigeria.com.ng/tag/emeka-umeh/ |archive-date=2018-08-20 |access-date=2018-08-19}}</ref> == Aikin kulob == === Farkon aikina === An haife shi a Sabo, Najeriya, Umeh ya fara buga ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, tare da ƙungiyar Zico FC wacce ke da rassa a Jihar Kaduna. [1] === AS Trenčín === A watan Yulin 2018, Umeh ya koma ƙungiyar AS Trenčín ta Slovakia. <ref>{{Cite web |title=Odštartovala príprava na novú sezónu |url=https://www.astrencin.sk/clanek.asp?id=Odstartovala-priprava-na-novu-sezonu-6599 |website=AS Trenčín |language=sk-SK}}</ref> Ya zura ƙwallonsa ta farko a gasar Fortuna liga a hannun AS Trenčín da iClinic Sereď . <ref>{{Cite web |title=VYSOKÉ VÍŤAZSTVO NAD NOVÁČIKOM ZO SEREDE |url=https://www.astrencin.sk/zapas.asp?id=Vysoke-vitazstvo-nad-novacikom-zo-Serede-5747}}</ref> An sallame shi daga ƙungiyar a lokacin hunturu na 2020–21, lokacin da ba a sabunta kwangilarsa ba. <ref>{{Cite web |title=A-tím {{!}} Do prípravy sa zapojilo viac ako tridsať hráčov |url=http://www.astrencin.sk/clanek.asp?id=A-tim-Do-pripravy-sa-zapojilo-viac-ako-tridsat-hracov-8897 |access-date=2021-01-07 |website=AS Trenčín |language=sk}}</ref> == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] 6lu9ztvv2z8l44qcuodilob4cogxnen Ujah Uloko 0 151828 838358 2026-05-20T11:58:38Z Sardeeq 39275 An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1340054396|Ujah Uloko]]" 838358 wikitext text/x-wiki '''Ujah Uloko''' (an haife shi a ranar 10 ga Agusta 1999) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Al Ramadi FC ta Iraqi . == Aikin kulob == Uloko ya rattaba hannu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Nasarawa United a gasar Firimiya ta Najeriya a watan Yulin 2018. [1] [2] Bayan ya yi fice a kakar wasa biyu, ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Katsina United a gasar Firimiya ta Najeriya kan yarjejeniyar watanni 6. [3] [4] Daga nan ya ƙaura zuwa ƙasashen waje ya kuma sanya hannu da ƙungiyar Al-Nasiriya ta Iraqi a watan Satumbar 2020, ya kuma yi aiki a matsayin kyaftin na ƙungiyar. [5] A lokacin bazara na 2021, ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Al Ramadi FC ta Iraqi. == Manazarta == [[Rukuni:Rayayyun mutane]] [[Rukuni:Haihuwan 1999]] dtigl0q76lw9mckl85d7ff8gfiy8cpd